Nhật ký người điên

Vì sao đáng đọc

Nhật ký người điên chỉ dài vài trang, đọc mất vài phút, vậy mà đã được tranh luận suốt một thế kỷ. Một người bị gọi là điên viết nhật ký, và nhật ký nói rằng chỉ mình anh nhận ra một điều. Anh bị hoang tưởng, hay anh là người duy nhất đọc kỹ? Lỗ Tấn để ngỏ, và câu hỏi ấy là lý do truyện còn làm người ta bất an: ai quyết định thế nào là tỉnh táo, và một cộng đồng làm gì với người dám nói điều không ai nói? Truyện cũng đọc được như một lời tấn công vào thói quen, vào những truyền thống còn tồn tại chỉ vì mọi người quanh bạn cứ giữ chúng.

Truyện xuất hiện năm 1918 trên tạp chí Tân Thanh niên, trong phong trào Tân văn hóa, và thường được gọi là truyện ngắn hiện đại đầu tiên của Trung Quốc, dù nhận định ấy chưa ngã ngũ: truyện “Một ngày” của Trần Hành Triết đã dùng những yếu tố tương tự sớm hơn khoảng sáu tháng. Lỗ Tấn lấy hình thức nhật ký và ý tưởng một người điên nhìn rõ hơn từ truyện cùng tên của Nikolai Gogol. Ông viết các mục nhật ký bằng bạch thoại, điều giúp ông thành một gương mặt hàng đầu của phong trào; truyện sau được in trong Gào thét (1923). Hình ảnh ăn thịt người gây tranh cãi, và danh tiếng của tác giả mất khoảng năm năm mới lan rộng.

Hãy đọc hai lớp riêng rẽ. Ghi chú văn ngôn ở đầu là giọng của một khung khuôn mẫu, bình tĩnh, có học; các mảnh bạch thoại là giọng của chính người điên. Hãy xem logic của anh leo thang ra sao, anh đọc lịch sử thế nào, và một chữ cứ quay lại nhiều lần. Phía sau là một tiểu sử: Lỗ Tấn bỏ ngành y ở Sendai năm 1906 và nói rằng ông chuyển sang văn chương để chữa điều ông coi là căn bệnh tinh thần của Trung Quốc. Truyện khép lại bằng một lời kêu gọi liên quan đến trẻ em.

Phần giới thiệu do LitMundi soạn với sự hỗ trợ của AI và đối chiếu với các nguồn dưới đây.