Mười đêm mộng

こんな夢を見た。

Tôi mơ thấy thế này.

腕組をして枕元に坐っていると、仰向に寝た女が、静かな声でもう死にますと云う。女は長い髪を枕に敷いて、輪郭の柔らかな瓜実顔をその中に横たえている。真白な頬の底に温かい血の色がほどよく差して、唇の色は無論赤い。とうてい死にそうには見えない。しかし女は静かな声で、もう死にますと判然云った。自分も確にこれは死ぬなと思った。そこで、そうかね、もう死ぬのかね、と上から覗き込むようにして聞いて見た。死にますとも、と云いながら、女はぱっちりと眼を開けた。大きな潤のある眼で、長い睫に包まれた中は、ただ一面に真黒であった。その真黒な眸の奥に、自分の姿が鮮に浮かんでいる。

Tôi đang khoanh tay ngồi bên gối nàng thì người đàn bà nằm ngửa cất giọng lặng lẽ nói rằng nàng sắp chết rồi. Nàng xõa mái tóc dài trên gối, và gương mặt trái xoan đường nét mềm mại nằm giữa làn tóc ấy. Dưới làn da má trắng muốt, sắc máu ấm ửng lên vừa phải, còn đôi môi thì dĩ nhiên là đỏ. Trông nàng không có vẻ gì là sắp chết. Thế nhưng nàng vẫn cất giọng lặng lẽ, nói rành rọt rằng nàng sắp chết rồi. Tôi cũng nghĩ quả thật nàng sắp chết. Vậy nên tôi cúi nhìn xuống như để soi vào mặt nàng mà hỏi: thế à, sắp chết rồi sao? Vừa nói chết chứ sao không, nàng vừa mở bừng mắt. Đôi mắt to, long lanh ướt, bên trong viền hàng mi dài chỉ là một màu đen tuyền. Tận đáy con ngươi đen tuyền ấy, hình bóng tôi hiện lên rõ mồn một.

自分は透き徹るほど深く見えるこの黒眼の色沢を眺めて、これでも死ぬのかと思った。それで、ねんごろに枕の傍へ口を付けて、死ぬんじゃなかろうね、大丈夫だろうね、とまた聞き返した。すると女は黒い眼を眠そうに睜たまま、やっぱり静かな声で、でも、死ぬんですもの、仕方がないわと云った。

Ngắm sắc đen óng của đôi mắt sâu tưởng như trong suốt ấy, tôi nghĩ: thế này mà cũng chết sao? Thế là tôi ân cần ghé miệng sát bên gối, lại hỏi lần nữa: không chết đâu nhỉ, không sao đâu nhỉ? Người đàn bà vẫn mở đôi mắt đen như ngái ngủ, và vẫn bằng giọng lặng lẽ ấy, nói: nhưng mà em sắp chết rồi, biết làm sao được.

じゃ、私の顔が見えるかいと一心に聞くと、見えるかいって、そら、そこに、写ってるじゃありませんかと、にこりと笑って見せた。自分は黙って、顔を枕から離した。腕組をしながら、どうしても死ぬのかなと思った。

Vậy em có thấy mặt anh không, tôi dốc lòng hỏi, thì nàng mỉm cười: thấy không ư, kìa, chẳng phải nó đang in ở đó đấy sao. Tôi lặng im, rời mặt khỏi chiếc gối. Vừa khoanh tay, tôi vừa nghĩ: thế nào cũng chết ư.

しばらくして、女がまたこう云った。

Một lúc sau, người đàn bà lại nói thế này:

「死んだら、埋めて下さい。大きな真珠貝で穴を掘って。そうして天から落ちて来る星の破片を墓標に置いて下さい。そうして墓の傍に待っていて下さい。また逢いに来ますから」

“Em chết rồi, anh hãy chôn em. Lấy một chiếc vỏ trai ngọc lớn mà đào huyệt. Rồi lấy một mảnh sao từ trời rơi xuống đặt làm mộ chí. Rồi anh hãy chờ bên mộ. Em sẽ lại đến gặp anh.”

自分は、いつ逢いに来るかねと聞いた。

Tôi hỏi bao giờ em đến gặp.

「日が出るでしょう。それから日が沈むでしょう。それからまた出るでしょう、そうしてまた沈むでしょう。――赤い日が東から西へ、東から西へと落ちて行くうちに、――あなた、待っていられますか」

“Mặt trời sẽ mọc, phải không anh. Rồi mặt trời sẽ lặn. Rồi lại mọc, rồi lại lặn. — Trong lúc mặt trời đỏ cứ từ đông sang tây, từ đông sang tây mà xuống mãi, — anh có chờ được không?”

自分は黙って首肯いた。女は静かな調子を一段張り上げて、

Tôi lặng lẽ gật đầu. Người đàn bà cất cao giọng lặng lẽ của mình thêm một bậc.

「百年待っていて下さい」と思い切った声で云った。

“Hãy chờ em một trăm năm,” nàng nói bằng một giọng dứt khoát.

「百年、私の墓の傍に坐って待っていて下さい。きっと逢いに来ますから」

“Một trăm năm, anh hãy ngồi bên mộ em mà chờ. Nhất định em sẽ đến gặp anh.”

自分はただ待っていると答えた。すると、黒い眸のなかに鮮に見えた自分の姿が、ぼうっと崩れて来た。静かな水が動いて写る影を乱したように、流れ出したと思ったら、女の眼がぱちりと閉じた。長い睫の間から涙が頬へ垂れた。――もう死んでいた。

Tôi chỉ đáp rằng tôi sẽ chờ. Thế rồi hình bóng tôi hiện rõ trong con ngươi đen kia mờ đi và tan ra. Như mặt nước lặng gợn lên làm nhòe bóng in trên đó, vừa thấy nó bắt đầu trôi đi thì mắt nàng đã khép lại. Từ kẽ hàng mi dài, nước mắt chảy xuống má. — Nàng đã chết rồi.

自分はそれから庭へ下りて、真珠貝で穴を掘った。真珠貝は大きな滑かな縁の鋭どい貝であった。土をすくうたびに、貝の裏に月の光が差してきらきらした。湿った土の匂もした。穴はしばらくして掘れた。女をその中に入れた。そうして柔らかい土を、上からそっと掛けた。掛けるたびに真珠貝の裏に月の光が差した。

Sau đó tôi xuống vườn, lấy vỏ trai ngọc đào huyệt. Vỏ trai ngọc là một chiếc vỏ lớn, nhẵn, mép sắc. Mỗi lần xúc đất, ánh trăng rọi vào mặt trong của vỏ, lấp lánh. Có cả mùi đất ẩm. Một lúc sau thì huyệt đào xong. Tôi đặt người đàn bà vào trong. Rồi tôi khẽ khàng phủ đất mềm lên trên. Mỗi lần phủ đất, ánh trăng lại rọi vào mặt trong của vỏ trai ngọc.

それから星の破片の落ちたのを拾って来て、かろく土の上へ乗せた。星の破片は丸かった。長い間大空を落ちている間に、角が取れて滑かになったんだろうと思った。抱き上げて土の上へ置くうちに、自分の胸と手が少し暖くなった。

Rồi tôi đi nhặt một mảnh sao đã rơi về, nhẹ nhàng đặt lên trên đất. Mảnh sao tròn trịa. Tôi nghĩ hẳn là trong suốt quãng thời gian dài rơi qua bầu trời bao la, các góc cạnh của nó đã mòn đi mà trở nên nhẵn nhụi. Trong lúc ôm nó lên đặt xuống đất, ngực và tay tôi ấm lên đôi chút.

自分は苔の上に坐った。これから百年の間こうして待っているんだなと考えながら、腕組をして、丸い墓石を眺めていた。そのうちに、女の云った通り日が東から出た。大きな赤い日であった。それがまた女の云った通り、やがて西へ落ちた。赤いまんまでのっと落ちて行った。一つと自分は勘定した。

Tôi ngồi xuống trên đám rêu. Vừa nghĩ từ nay mình sẽ ngồi chờ như thế này suốt một trăm năm, tôi vừa khoanh tay, ngắm nhìn hòn mộ đá tròn. Chẳng bao lâu, đúng như lời nàng nói, mặt trời mọc lên từ phương đông. Đó là một mặt trời đỏ, lớn. Rồi cũng đúng như lời nàng nói, chẳng mấy chốc nó lặn về tây. Nó đỏ nguyên như thế, cứ thế trầm trầm lặn xuống. Một, tôi đếm.

しばらくするとまた唐紅の天道がのそりと上って来た。そうして黙って沈んでしまった。二つとまた勘定した。

Một lúc sau, vầng thái dương đỏ thắm lại chậm rãi nhô lên. Rồi lặng lẽ chìm xuống. Hai, tôi lại đếm.

自分はこう云う風に一つ二つと勘定して行くうちに、赤い日をいくつ見たか分らない。勘定しても、勘定しても、しつくせないほど赤い日が頭の上を通り越して行った。それでも百年がまだ来ない。しまいには、苔の生えた丸い石を眺めて、自分は女に欺されたのではなかろうかと思い出した。

Cứ đếm một, hai như thế, tôi không còn biết mình đã thấy bao nhiêu mặt trời đỏ. Đếm mãi, đếm mãi, những mặt trời đỏ nhiều không đếm xuể vẫn cứ đi qua trên đầu tôi. Vậy mà một trăm năm vẫn chưa đến. Rốt cuộc, ngắm nhìn hòn mộ đá tròn đã phủ rêu, tôi bắt đầu nghĩ phải chăng mình đã bị người đàn bà lừa.

すると石の下から斜に自分の方へ向いて青い茎が伸びて来た。見る間に長くなってちょうど自分の胸のあたりまで来て留まった。と思うと、すらりと揺ぐ茎の頂に、心持首を傾けていた細長い一輪の蕾が、ふっくらと弁を開いた。真白な百合が鼻の先で骨に徹えるほど匂った。そこへ遥の上から、ぽたりと露が落ちたので、花は自分の重みでふらふらと動いた。自分は首を前へ出して冷たい露の滴る、白い花弁に接吻した。自分が百合から顔を離す拍子に思わず、遠い空を見たら、暁の星がたった一つ瞬いていた。

Thì từ dưới hòn đá, một cọng thân xanh mọc xiên về phía tôi. Thoáng chốc nó dài ra, vươn đến đúng ngang ngực tôi thì dừng lại. Vừa thấy thế thì trên ngọn thân mảnh mai đang khẽ đung đưa, một nụ hoa thon dài hơi nghiêng đầu đã nở xòe cánh. Một đóa bách hợp trắng muốt tỏa hương ngay trước mũi tôi, thấm đến tận xương. Đúng lúc ấy, từ trên cao xa vời, một giọt sương rơi xuống, khiến bông hoa chao đảo vì sức nặng của chính mình. Tôi vươn đầu ra hôn lên cánh hoa trắng đang nhỏ giọt sương lạnh. Khi tôi rời mặt khỏi bông bách hợp, tôi bất giác nhìn lên bầu trời xa, thì thấy chỉ còn một ngôi sao mai đang nhấp nháy.

「百年はもう来ていたんだな」とこの時始めて気がついた。

“Thì ra một trăm năm đã đến rồi,” đến lúc ấy tôi mới nhận ra.

こんな夢を見た。

Tôi mơ thấy thế này.

和尚の室を退がって、廊下伝いに自分の部屋へ帰ると行灯がぼんやり点っている。片膝を座蒲団の上に突いて、灯心を掻き立てたとき、花のような丁子がぱたりと朱塗の台に落ちた。同時に部屋がぱっと明かるくなった。

Lui khỏi phòng hòa thượng, men theo hành lang trở về phòng mình thì thấy ngọn đèn lồng đang cháy leo lét. Tôi chống một đầu gối lên tấm đệm ngồi, khêu bấc lên, thì một hoa đèn tựa đóa hoa rơi đánh tách xuống chân đèn sơn son. Cùng lúc ấy căn phòng bừng sáng.

襖の画は蕪村の筆である。黒い柳を濃く薄く、遠近とかいて、寒むそうな漁夫が笠を傾けて土手の上を通る。床には海中文殊の軸が懸っている。焚き残した線香が暗い方でいまだに臭っている。広い寺だから森閑として、人気がない。黒い天井に差す丸行灯の丸い影が、仰向く途端に生きてるように見えた。

Tranh trên cửa kéo là nét bút của Buson. Những hàng liễu đen vẽ đậm nhạt, xa gần, và một ngư phủ trông như lạnh lẽo nghiêng nón đi trên bờ đê. Trong hốc tường treo cuộn tranh Văn Thù vượt biển. Nén hương đốt dở vẫn còn tỏa mùi ở chỗ tối. Vì chùa rộng nên vắng lặng như tờ, không một bóng người. Cái bóng tròn của ngọn đèn lồng tròn chiếu lên trần nhà đen, vào khoảnh khắc tôi ngước nhìn, trông như đang sống.

立膝をしたまま、左の手で座蒲団を捲って、右を差し込んで見ると、思った所に、ちゃんとあった。あれば安心だから、蒲団をもとのごとく直して、その上にどっかり坐った。

Vẫn giữ nguyên tư thế quỳ một gối, tôi lấy tay trái lật tấm đệm, luồn tay phải vào thử, thì nó vẫn nằm ngay ngắn ở chỗ tôi nghĩ. Có nó thì yên tâm, nên tôi sửa lại tấm đệm như cũ, rồi ngồi phịch xuống trên đó.

お前は侍である。侍なら悟れぬはずはなかろうと和尚が云った。そういつまでも悟れぬところをもって見ると、御前は侍ではあるまいと言った。人間の屑じゃと言った。ははあ怒ったなと云って笑った。口惜しければ悟った証拠を持って来いと云ってぷいと向をむいた。怪しからん。

Ngươi là samurai. Đã là samurai thì lẽ nào không giác ngộ được, hòa thượng nói. Xét cái chuyện mãi mà không giác ngộ được thế kia, thì ngươi chẳng phải samurai đâu, lão nói. Là đồ cặn bã của loài người, lão nói. À há, giận rồi đấy, lão nói rồi cười. Uất ức thì mang bằng chứng giác ngộ đến đây, lão nói rồi quay ngoắt đi. Láo xược.

隣の広間の床に据えてある置時計が次の刻を打つまでには、きっと悟って見せる。悟った上で、今夜また入室する。そうして和尚の首と悟りと引替にしてやる。悟らなければ、和尚の命が取れない。どうしても悟らなければならない。自分は侍である。

Trước khi chiếc đồng hồ đặt trong hốc tường gian phòng lớn bên cạnh điểm canh giờ kế tiếp, nhất định ta sẽ giác ngộ cho lão xem. Giác ngộ rồi, đêm nay ta sẽ lại vào thất. Rồi ta sẽ đổi sự giác ngộ lấy cái đầu của lão hòa thượng. Không giác ngộ thì không lấy được mạng lão. Thế nào cũng phải giác ngộ. Ta là samurai.

もし悟れなければ自刃する。侍が辱しめられて、生きている訳には行かない。綺麗に死んでしまう。

Nếu không giác ngộ được thì ta sẽ tự sát. Samurai đã bị nhục thì không thể sống. Ta sẽ chết cho sạch sẽ.

こう考えた時、自分の手はまた思わず布団の下へ這入った。そうして朱鞘の短刀を引き摺り出した。ぐっと束を握って、赤い鞘を向へ払ったら、冷たい刃が一度に暗い部屋で光った。凄いものが手元から、すうすうと逃げて行くように思われる。そうして、ことごとく切先へ集まって、殺気を一点に籠めている。自分はこの鋭い刃が、無念にも針の頭のように縮められて、九寸五分の先へ来てやむをえず尖ってるのを見て、たちまちぐさりとやりたくなった。身体の血が右の手首の方へ流れて来て、握っている束がにちゃにちゃする。唇が顫えた。

Nghĩ đến đây, tay tôi lại bất giác luồn xuống dưới đệm. Rồi tôi lôi ra thanh đoản đao vỏ sơn son. Tôi nắm chặt chuôi, gạt phăng cái vỏ đỏ ra phía trước, thì lưỡi dao lạnh lẽo lóe sáng một lượt trong căn phòng tối. Có một cái gì ghê rợn tưởng như cứ vun vút thoát ra khỏi tay tôi. Rồi tất cả dồn về mũi dao, nén sát khí vào một điểm. Nhìn lưỡi dao sắc này, đáng giận thay, bị thu nhỏ lại như đầu mũi kim, bất đắc dĩ nhọn hoắt nơi đầu con dao găm dài chừng gang rưỡi, tôi thoắt muốn đâm phập một nhát. Máu trong người dồn về cổ tay phải, chuôi dao trong tay nhớp nháp. Môi tôi run lên.

短刀を鞘へ収めて右脇へ引きつけておいて、それから全伽を組んだ。――趙州曰く無と。無とは何だ。糞坊主めとはがみをした。

Tôi tra đoản đao vào vỏ, kéo sát bên sườn phải, rồi ngồi kiết già. — Triệu Châu đáp: Vô. Vô là cái gì? Đồ sư trọc khốn kiếp, tôi nghiến răng.

奥歯を強く咬み締めたので、鼻から熱い息が荒く出る。こめかみが釣って痛い。眼は普通の倍も大きく開けてやった。

Vì cắn chặt răng hàm nên hơi thở nóng phì phò ra từ mũi. Hai bên thái dương căng lên, đau nhức. Tôi trợn mắt to gấp đôi bình thường.

懸物が見える。行灯が見える。畳が見える。和尚の薬缶頭がありありと見える。鰐口を開いて嘲笑った声まで聞える。怪しからん坊主だ。どうしてもあの薬缶を首にしなくてはならん。悟ってやる。無だ、無だと舌の根で念じた。無だと云うのにやっぱり線香の香がした。何だ線香のくせに。

Thấy cuộn tranh. Thấy ngọn đèn lồng. Thấy chiếu tatami. Thấy rõ mồn một cái đầu trọc bóng như ấm nước của lão hòa thượng. Nghe cả tiếng lão há cái miệng rộng ngoác ra mà cười nhạo. Lão sư trọc láo xược. Thế nào cũng phải lấy cho bằng được cái đầu ấm nước kia. Ta sẽ giác ngộ. Vô đây, Vô đây, tôi niệm nơi cuống lưỡi. Đã bảo là Vô mà vẫn ngửi thấy mùi hương. Cái gì chứ, đồ nén hương.

自分はいきなり拳骨を固めて自分の頭をいやと云うほど擲った。そうして奥歯をぎりぎりと噛んだ。両腋から汗が出る。背中が棒のようになった。膝の接目が急に痛くなった。膝が折れたってどうあるものかと思った。けれども痛い。苦しい。無はなかなか出て来ない。出て来ると思うとすぐ痛くなる。腹が立つ。無念になる。非常に口惜しくなる。涙がほろほろ出る。ひと思に身を巨巌の上にぶつけて、骨も肉もめちゃめちゃに砕いてしまいたくなる。

Tôi thình lình nắm chặt nắm đấm, đánh vào đầu mình đau điếng. Rồi nghiến răng hàm ken két. Mồ hôi túa ra từ hai nách. Lưng cứng đờ như khúc gậy. Khớp gối bỗng đau nhói. Gãy gối thì đã sao, tôi nghĩ. Nhưng vẫn đau. Khổ sở. Vô mãi chẳng chịu hiện ra. Vừa tưởng nó sắp hiện ra thì lập tức lại đau. Tức giận. Uất hận. Vô cùng tủi nhục. Nước mắt lã chã rơi. Tôi muốn lao phắt thân mình vào tảng đá lớn, đập nát cả xương lẫn thịt.

それでも我慢してじっと坐っていた。堪えがたいほど切ないものを胸に盛れて忍んでいた。その切ないものが身体中の筋肉を下から持上げて、毛穴から外へ吹き出よう吹き出ようと焦るけれども、どこも一面に塞がって、まるで出口がないような残刻極まる状態であった。

Dẫu vậy tôi vẫn nhẫn nhịn ngồi im. Tôi chịu đựng, chứa trong ngực một nỗi ngột ngạt khó lòng kham nổi. Nỗi ngột ngạt ấy đẩy mọi thớ cơ trong người từ dưới lên, nôn nóng muốn phun ra, phun ra ngoài qua lỗ chân lông, nhưng chỗ nào cũng bít kín cả, thành một trạng thái tàn khốc cùng cực như thể hoàn toàn không có lối thoát.

そのうちに頭が変になった。行灯も蕪村の画も、畳も、違棚も有って無いような、無くって有るように見えた。と云って無はちっとも現前しない。ただ好加減に坐っていたようである。ところへ忽然隣座敷の時計がチーンと鳴り始めた。

Trong lúc ấy đầu óc tôi trở nên kỳ quặc. Ngọn đèn lồng, bức tranh của Buson, chiếu tatami, cái kệ so le, tất cả trông như có mà không, như không mà có. Thế nhưng Vô vẫn chẳng hiện ra chút nào. Hình như tôi chỉ ngồi đó một cách vu vơ. Vừa lúc ấy, chiếc đồng hồ ở gian bên cạnh bỗng nhiên bắt đầu điểm “keng”.

はっと思った。右の手をすぐ短刀にかけた。時計が二つ目をチーンと打った。

Tôi giật mình. Tay phải lập tức đặt lên thanh đoản đao. Đồng hồ điểm tiếng “keng” thứ hai.

こんな夢を見た。

Tôi mơ thấy thế này.

六つになる子供を負ってる。たしかに自分の子である。ただ不思議な事にはいつの間にか眼が潰れて、青坊主になっている。自分が御前の眼はいつ潰れたのかいと聞くと、なに昔からさと答えた。声は子供の声に相違ないが、言葉つきはまるで大人である。しかも対等だ。

Tôi đang cõng một đứa trẻ lên sáu. Chắc chắn là con tôi. Chỉ có điều lạ là chẳng biết từ lúc nào mắt nó đã mù, đầu thì cạo trọc xanh. Tôi hỏi mắt con mù từ bao giờ thế, nó đáp ồ, từ xưa rồi. Giọng thì đúng là giọng trẻ con, nhưng lời lẽ thì y như người lớn. Lại còn ngang hàng nữa.

左右は青田である。路は細い。鷺の影が時々闇に差す。

Hai bên là ruộng lúa xanh. Đường hẹp. Thỉnh thoảng bóng cò lại thấp thoáng trong bóng tối.

「田圃へかかったね」と背中で云った。

“Đến chỗ ruộng rồi nhỉ,” nó nói trên lưng tôi.

「どうして解る」と顔を後ろへ振り向けるようにして聞いたら、

“Sao biết?” tôi ngoảnh mặt ra sau hỏi.

「だって鷺が鳴くじゃないか」と答えた。

“Thì cò đang kêu đấy thôi,” nó đáp.

すると鷺がはたして二声ほど鳴いた。

Thế rồi quả nhiên con cò kêu lên hai tiếng.

自分は我子ながら少し怖くなった。こんなものを背負っていては、この先どうなるか分らない。どこか打遣ゃる所はなかろうかと向うを見ると闇の中に大きな森が見えた。あすこならばと考え出す途端に、背中で、

Dù là con mình, tôi cũng thấy hơi sợ. Cõng cái thứ này trên lưng thì chẳng biết rồi sẽ ra sao. Có chỗ nào vứt nó đi được không, tôi nhìn về phía trước thì thấy trong bóng tối có một khu rừng lớn. Vừa nghĩ bụng chỗ kia thì được đây, thì trên lưng tôi đã có tiếng:

「ふふん」と云う声がした。

“Hừ hừ.”

「何を笑うんだ」

“Cười cái gì?”

子供は返事をしなかった。ただ

Đứa trẻ không trả lời. Nó chỉ hỏi:

「御父さん、重いかい」と聞いた。

“Bố ơi, có nặng không?”

「重かあない」と答えると

“Không nặng,” tôi đáp, thì nó nói:

「今に重くなるよ」と云った。

“Rồi sẽ nặng đấy.”

自分は黙って森を目標にあるいて行った。田の中の路が不規則にうねってなかなか思うように出られない。しばらくすると二股になった。自分は股の根に立って、ちょっと休んだ。

Tôi lặng lẽ nhắm khu rừng mà đi. Con đường giữa ruộng uốn lượn bất thường, mãi chẳng ra được như ý. Một lúc sau thì đường rẽ làm hai ngả. Tôi đứng ở chỗ ngã rẽ, nghỉ một chút.

「石が立ってるはずだがな」と小僧が云った。

“Chỗ này lẽ ra có một hòn đá dựng đấy,” thằng nhóc nói.

なるほど八寸角の石が腰ほどの高さに立っている。表には左り日ヶ窪、右堀田原とある。闇だのに赤い字が明かに見えた。赤い字は井守の腹のような色であった。

Quả nhiên có một cột đá vuông mỗi cạnh hơn một gang tay, cao ngang thắt lưng. Mặt trước khắc: bên trái Higakubo, bên phải Hottahara. Trời tối mà những chữ đỏ hiện lên rõ ràng. Những chữ đỏ ấy có màu như bụng con sa giông.

「左が好いだろう」と小僧が命令した。左を見るとさっきの森が闇の影を、高い空から自分らの頭の上へ抛げかけていた。自分はちょっと躊躇した。

“Bên trái thì hơn,” thằng nhóc ra lệnh. Nhìn sang trái thì thấy khu rừng lúc nãy đang từ trời cao hắt cái bóng tối của nó xuống đầu bố con tôi. Tôi hơi chần chừ.

「遠慮しないでもいい」と小僧がまた云った。自分は仕方なしに森の方へ歩き出した。腹の中では、よく盲目のくせに何でも知ってるなと考えながら一筋道を森へ近づいてくると、背中で、「どうも盲目は不自由でいけないね」と云った。

“Không cần ngại đâu,” thằng nhóc lại nói. Tôi đành bước về phía khu rừng. Trong bụng nghĩ mù mà cái gì cũng biết, giỏi thật, trong lúc tôi theo con đường độc đạo tiến gần đến khu rừng thì trên lưng nó nói: “Mù thật là bất tiện, chẳng hay chút nào.”

「だから負ってやるからいいじゃないか」

“Thì đã có bố cõng rồi còn gì.”

「負ぶって貰ってすまないが、どうも人に馬鹿にされていけない。親にまで馬鹿にされるからいけない」

“Được bố cõng thì áy náy thật, nhưng bị người ta coi thường thì chẳng hay chút nào. Đến cả cha mẹ cũng coi thường thì chẳng hay chút nào.”

何だか厭になった。早く森へ行って捨ててしまおうと思って急いだ。

Tôi thấy chán ghét làm sao. Tôi rảo bước, định bụng mau đến khu rừng mà vứt nó đi.

「もう少し行くと解る。――ちょうどこんな晩だったな」と背中で独言のように云っている。

“Đi thêm chút nữa thì sẽ biết. — Đúng vào một đêm như thế này nhỉ,” nó nói trên lưng tôi như nói một mình.

「何が」と際どい声を出して聞いた。

“Cái gì?” tôi hỏi, giọng gay gắt.

「何がって、知ってるじゃないか」と子供は嘲けるように答えた。すると何だか知ってるような気がし出した。けれども判然とは分らない。ただこんな晩であったように思える。そうしてもう少し行けば分るように思える。分っては大変だから、分らないうちに早く捨ててしまって、安心しなくってはならないように思える。自分はますます足を早めた。

“Cái gì à, bố biết đấy thôi,” đứa trẻ đáp như chế giễu. Thế là tôi bắt đầu thấy hình như mình biết thật. Nhưng không biết rõ ràng. Chỉ thấy hình như đúng là một đêm như thế này. Và hình như đi thêm chút nữa thì sẽ biết. Biết ra thì nguy, nên hình như phải mau vứt nó đi trước khi biết, cho yên tâm. Tôi càng rảo bước nhanh hơn.

雨はさっきから降っている。路はだんだん暗くなる。ほとんど夢中である。ただ背中に小さい小僧がくっついていて、その小僧が自分の過去、現在、未来をことごとく照して、寸分の事実も洩らさない鏡のように光っている。しかもそれが自分の子である。そうして盲目である。自分はたまらなくなった。

Mưa đã rơi từ lúc nãy. Đường mỗi lúc một tối. Tôi gần như chẳng còn biết gì nữa. Chỉ có thằng nhóc nhỏ bé bám trên lưng, và thằng nhóc ấy soi tỏ tất cả quá khứ, hiện tại, vị lai của tôi, sáng lóa như một tấm gương không để lọt một mảy may sự thật nào. Mà nó lại là con tôi. Và nó lại mù. Tôi không chịu nổi nữa.

「ここだ、ここだ。ちょうどその杉の根の処だ」

“Đây rồi, đây rồi. Đúng chỗ gốc cây tuyết tùng kia.”

雨の中で小僧の声は判然聞えた。自分は覚えず留った。いつしか森の中へ這入っていた。一間ばかり先にある黒いものはたしかに小僧の云う通り杉の木と見えた。

Giữa màn mưa, tiếng thằng nhóc nghe rõ mồn một. Tôi bất giác dừng lại. Chẳng biết tự bao giờ tôi đã vào trong rừng. Cái vật đen đen cách chừng hai mét phía trước, đúng như thằng nhóc nói, trông là một cây tuyết tùng.

「御父さん、その杉の根の処だったね」

“Bố ơi, là chỗ gốc cây tuyết tùng ấy nhỉ.”

「うん、そうだ」と思わず答えてしまった。

“Ừ, phải,” tôi bất giác buột miệng đáp.

「文化五年辰年だろう」

“Năm Bunka thứ năm, năm Thìn nhỉ.”

なるほど文化五年辰年らしく思われた。

Quả nhiên hình như là năm Bunka thứ năm, năm Thìn.

「御前がおれを殺したのは今からちょうど百年前だね」

“Ông giết tôi là đúng một trăm năm trước tính từ bây giờ nhỉ.”

自分はこの言葉を聞くや否や、今から百年前文化五年の辰年のこんな闇の晩に、この杉の根で、一人の盲目を殺したと云う自覚が、忽然として頭の中に起った。おれは人殺であったんだなと始めて気がついた途端に、背中の子が急に石地蔵のように重くなった。

Vừa nghe lời ấy, trong đầu tôi bỗng dưng bừng lên ý thức rằng một trăm năm trước tính từ bây giờ, năm Bunka thứ năm, năm Thìn, vào một đêm tối như thế này, ở gốc cây tuyết tùng này, tôi đã giết một người mù. Đúng lúc tôi lần đầu nhận ra hóa ra mình là kẻ giết người, đứa trẻ trên lưng bỗng nặng trĩu như một pho tượng Địa Tạng bằng đá.

広い土間の真中に涼み台のようなものを据えて、その周囲に小さい床几が並べてある。台は黒光りに光っている。片隅には四角な膳を前に置いて爺さんが一人で酒を飲んでいる。肴は煮しめらしい。

Giữa một gian nền đất rộng đặt một thứ như chiếc sạp hóng mát, xung quanh xếp những chiếc ghế đẩu nhỏ. Chiếc sạp đen bóng loáng. Ở một góc, một ông lão ngồi một mình uống rượu, trước mặt là chiếc mâm vuông. Đồ nhắm hình như là món ninh.

爺さんは酒の加減でなかなか赤くなっている。その上顔中つやつやして皺と云うほどのものはどこにも見当らない。ただ白い髯をありたけ生やしているから年寄と云う事だけはわかる。自分は子供ながら、この爺さんの年はいくつなんだろうと思った。ところへ裏の筧から手桶に水を汲んで来た神さんが、前垂で手を拭きながら、

Ông lão đã đỏ mặt lắm vì rượu. Hơn nữa, khắp mặt lão bóng nhẫy, chẳng thấy chỗ nào có thể gọi là nếp nhăn. Chỉ vì lão để bộ râu trắng dài hết cỡ nên mới biết lão là người già. Tôi tuy còn là đứa trẻ cũng tự hỏi không biết ông lão này bao nhiêu tuổi. Vừa lúc ấy, bà chủ quán xách thùng nước múc từ ống máng sau nhà vào, vừa lau tay vào tạp dề vừa hỏi:

「御爺さんはいくつかね」と聞いた。爺さんは頬張った煮〆を呑み込んで、

“Ông bao nhiêu tuổi rồi?” Ông lão nuốt miếng đồ ninh đang nhồm nhoàm trong miệng, rồi thản nhiên đáp:

「いくつか忘れたよ」と澄ましていた。神さんは拭いた手を、細い帯の間に挟んで横から爺さんの顔を見て立っていた。爺さんは茶碗のような大きなもので酒をぐいと飲んで、そうして、ふうと長い息を白い髯の間から吹き出した。すると神さんが、

“Bao nhiêu tuổi thì quên rồi.” Bà chủ giắt đôi tay đã lau vào giữa dải thắt lưng hẹp, đứng nhìn mặt ông lão từ bên cạnh. Ông lão nốc một ngụm rượu bằng một thứ to như cái bát, rồi phù một hơi dài qua chòm râu trắng. Thế là bà chủ hỏi:

「御爺さんの家はどこかね」と聞いた。爺さんは長い息を途中で切って、

“Nhà ông ở đâu?” Ông lão ngắt hơi thở dài giữa chừng, đáp:

「臍の奥だよ」と云った。神さんは手を細い帯の間に突込んだまま、

“Ở tận trong rốn.” Bà chủ vẫn thọc tay giữa dải thắt lưng hẹp, lại hỏi:

「どこへ行くかね」とまた聞いた。すると爺さんが、また茶碗のような大きなもので熱い酒をぐいと飲んで前のような息をふうと吹いて、

“Ông đi đâu thế?” Ông lão lại nốc một ngụm rượu nóng bằng cái thứ to như cái bát, lại phù một hơi như lúc nãy, rồi nói:

「あっちへ行くよ」と云った。

“Đi đằng kia.”

「真直かい」と神さんが聞いた時、ふうと吹いた息が、障子を通り越して柳の下を抜けて、河原の方へ真直に行った。

“Đi thẳng à?” bà chủ hỏi, thì hơi thở lão vừa phù ra băng qua cửa giấy, luồn dưới hàng liễu, đi thẳng về phía bãi sông.

爺さんが表へ出た。自分も後から出た。爺さんの腰に小さい瓢箪がぶら下がっている。肩から四角な箱を腋の下へ釣るしている。浅黄の股引を穿いて、浅黄の袖無しを着ている。足袋だけが黄色い。何だか皮で作った足袋のように見えた。

Ông lão bước ra ngoài. Tôi cũng theo sau. Bên hông ông lão lủng lẳng một quả bầu nhỏ. Từ vai lão đeo một chiếc hộp vuông thõng xuống dưới nách. Lão mặc quần bó màu lam nhạt, khoác áo cộc không tay màu lam nhạt. Chỉ có đôi tất tabi là màu vàng. Trông như tất làm bằng da.

爺さんが真直に柳の下まで来た。柳の下に子供が三四人いた。爺さんは笑いながら腰から浅黄の手拭を出した。それを肝心綯のように細長く綯った。そうして地面の真中に置いた。それから手拭の周囲に、大きな丸い輪を描いた。しまいに肩にかけた箱の中から真鍮で製らえた飴屋の笛を出した。

Ông lão đi thẳng đến dưới gốc liễu. Dưới gốc liễu có ba bốn đứa trẻ. Ông lão vừa cười vừa rút từ thắt lưng ra một chiếc khăn tay màu lam nhạt. Lão se nó lại thành sợi dài như se dây giấy. Rồi đặt nó giữa mặt đất. Rồi vẽ một vòng tròn lớn quanh chiếc khăn. Sau cùng, lão lấy từ trong chiếc hộp đeo trên vai ra một cây sáo bằng đồng thau của người bán kẹo mạch nha.

「今にその手拭が蛇になるから、見ておろう。見ておろう」と繰返して云った。

“Chiếc khăn này sắp hóa thành rắn đấy, xem đi. Xem đi,” lão nhắc đi nhắc lại.

子供は一生懸命に手拭を見ていた。自分も見ていた。

Lũ trẻ chăm chăm nhìn chiếc khăn. Tôi cũng nhìn.

「見ておろう、見ておろう、好いか」と云いながら爺さんが笛を吹いて、輪の上をぐるぐる廻り出した。自分は手拭ばかり見ていた。けれども手拭はいっこう動かなかった。

“Xem đi, xem đi, được chưa,” vừa nói, ông lão vừa thổi sáo, bắt đầu đi vòng vòng trên vòng tròn. Tôi chỉ nhìn chiếc khăn. Nhưng chiếc khăn chẳng nhúc nhích chút nào.

爺さんは笛をぴいぴい吹いた。そうして輪の上を何遍も廻った。草鞋を爪立てるように、抜足をするように、手拭に遠慮をするように、廻った。怖そうにも見えた。面白そうにもあった。

Ông lão thổi sáo tí te. Và đi vòng trên vòng tròn không biết bao nhiêu lượt. Lão đi như kiễng chân trên đôi giày rơm, như rón rén, như ngại làm kinh động chiếc khăn. Trông có vẻ sợ hãi. Lại cũng có vẻ thích thú.

やがて爺さんは笛をぴたりとやめた。そうして、肩に掛けた箱の口を開けて、手拭の首を、ちょいと撮んで、ぽっと放り込んだ。

Rồi ông lão đột ngột ngừng thổi sáo. Rồi lão mở nắp chiếc hộp đeo trên vai, khẽ nhón lấy cổ chiếc khăn, thả tọt vào trong.

「こうしておくと、箱の中で蛇になる。今に見せてやる。今に見せてやる」と云いながら、爺さんが真直に歩き出した。柳の下を抜けて、細い路を真直に下りて行った。自分は蛇が見たいから、細い道をどこまでも追いて行った。爺さんは時々「今になる」と云ったり、「蛇になる」と云ったりして歩いて行く。しまいには、

“Để thế này thì nó sẽ hóa rắn trong hộp. Lát nữa cho xem. Lát nữa cho xem,” vừa nói, ông lão vừa bắt đầu đi thẳng. Lão luồn dưới hàng liễu, theo con đường nhỏ đi thẳng xuống. Vì muốn xem rắn, tôi cứ theo con đường nhỏ mà đi mãi. Ông lão vừa đi vừa thỉnh thoảng nói “sắp hóa rồi”, lại nói “hóa rắn thôi”. Sau cùng thì lão

「今になる、蛇になる、

“Sắp hóa rồi, hóa rắn thôi,

きっとなる、笛が鳴る、」

chắc chắn hóa, sáo kêu rồi,”

と唄いながら、とうとう河の岸へ出た。橋も舟もないから、ここで休んで箱の中の蛇を見せるだろうと思っていると、爺さんはざぶざぶ河の中へ這入り出した。始めは膝くらいの深さであったが、だんだん腰から、胸の方まで水に浸って見えなくなる。それでも爺さんは

vừa hát vừa đi, cuối cùng ra đến bờ sông. Không cầu cũng chẳng thuyền, tôi nghĩ hẳn lão sẽ nghỉ ở đây mà cho xem con rắn trong hộp, thì ông lão lại lội ào ào xuống sông. Lúc đầu nước chỉ ngập đến gối, rồi dần dần từ thắt lưng lên đến ngực, chìm khuất trong nước. Vậy mà ông lão vẫn

「深くなる、夜になる、

“Sâu dần rồi, tối dần rồi,

真直になる」

thẳng tắp rồi,”

と唄いながら、どこまでも真直に歩いて行った。そうして髯も顔も頭も頭巾もまるで見えなくなってしまった。

vừa hát vừa đi thẳng mãi. Rồi râu, mặt, đầu, khăn trùm đều không còn thấy đâu nữa.

自分は爺さんが向岸へ上がった時に、蛇を見せるだろうと思って、蘆の鳴る所に立って、たった一人いつまでも待っていた。けれども爺さんは、とうとう上がって来なかった。

Tôi nghĩ khi ông lão lên bờ bên kia thì sẽ cho xem rắn, nên tôi đứng ở chỗ lau sậy xào xạc, một mình chờ mãi. Nhưng rốt cuộc ông lão không bao giờ lên nữa.

こんな夢を見た。

Tôi mơ thấy thế này.

何でもよほど古い事で、神代に近い昔と思われるが、自分が軍をして運悪く敗北たために、生擒になって、敵の大将の前に引き据えられた。

Hình như đó là chuyện xa xưa lắm, một thời gần với thời thần thoại; tôi đánh trận, chẳng may thua, bị bắt sống, bị lôi đến quỳ trước mặt viên tướng địch.

その頃の人はみんな背が高かった。そうして、みんな長い髯を生やしていた。革の帯を締めて、それへ棒のような剣を釣るしていた。弓は藤蔓の太いのをそのまま用いたように見えた。漆も塗ってなければ磨きもかけてない。極めて素樸なものであった。

Người thời ấy ai cũng cao lớn. Và ai cũng để râu dài. Họ thắt đai da, đeo trên đó thanh kiếm như cây gậy. Cung thì trông như dùng nguyên sợi dây tử đằng to mà làm. Chẳng sơn, cũng chẳng mài giũa. Thật là mộc mạc hết mức.

敵の大将は、弓の真中を右の手で握って、その弓を草の上へ突いて、酒甕を伏せたようなものの上に腰をかけていた。その顔を見ると、鼻の上で、左右の眉が太く接続っている。その頃髪剃と云うものは無論なかった。

Viên tướng địch tay phải nắm giữa thân cung, chống cây cung xuống cỏ, ngồi trên một vật như chiếc vò rượu úp ngược. Nhìn mặt hắn thì thấy hai hàng lông mày trái phải giao nhau rậm rì trên sống mũi. Thời ấy dĩ nhiên chưa có thứ gọi là dao cạo.

自分は虜だから、腰をかける訳に行かない。草の上に胡坐をかいていた。足には大きな藁沓を穿いていた。この時代の藁沓は深いものであった。立つと膝頭まで来た。その端の所は藁を少し編残して、房のように下げて、歩くとばらばら動くようにして、飾りとしていた。

Tôi là tù binh nên không được ngồi ghế. Tôi ngồi xếp bằng trên cỏ. Chân tôi mang đôi ủng rơm lớn. Ủng rơm thời ấy cổ sâu. Đứng lên thì lên đến đầu gối. Ở mép ủng chừa lại một ít rơm không bện, để rủ xuống như tua, khi bước đi thì lắc lư, làm vật trang sức.

大将は篝火で自分の顔を見て、死ぬか生きるかと聞いた。これはその頃の習慣で、捕虜にはだれでも一応はこう聞いたものである。生きると答えると降参した意味で、死ぬと云うと屈服しないと云う事になる。自分は一言死ぬと答えた。大将は草の上に突いていた弓を向うへ抛げて、腰に釣るした棒のような剣をするりと抜きかけた。それへ風に靡いた篝火が横から吹きつけた。自分は右の手を楓のように開いて、掌を大将の方へ向けて、眼の上へ差し上げた。待てと云う相図である。大将は太い剣をかちゃりと鞘に収めた。

Viên tướng nhìn mặt tôi dưới ánh đống lửa, hỏi chết hay sống. Đó là tục lệ thời ấy, tù binh ai cũng bị hỏi như thế một lần. Đáp sống tức là đầu hàng, nói chết tức là không khuất phục. Tôi đáp một tiếng: chết. Viên tướng ném cây cung đang chống trên cỏ ra phía trước, toan tuốt thanh kiếm như cây gậy đeo bên hông. Đống lửa bị gió thổi dạt, phả vào thanh kiếm từ bên cạnh. Tôi xòe bàn tay phải như chiếc lá phong, hướng lòng bàn tay về phía viên tướng, giơ lên trên mắt. Đó là ám hiệu bảo hãy chờ. Viên tướng tra thanh kiếm to vào vỏ đánh cạch.

その頃でも恋はあった。自分は死ぬ前に一目思う女に逢いたいと云った。大将は夜が開けて鶏が鳴くまでなら待つと云った。鶏が鳴くまでに女をここへ呼ばなければならない。鶏が鳴いても女が来なければ、自分は逢わずに殺されてしまう。

Thời ấy cũng đã có tình yêu. Tôi nói trước khi chết tôi muốn gặp người đàn bà tôi thương một lần. Viên tướng nói hắn sẽ chờ đến khi trời sáng và gà gáy. Trước khi gà gáy, tôi phải gọi được người đàn bà đến đây. Nếu gà gáy rồi mà nàng chưa đến thì tôi sẽ bị giết mà không được gặp.

大将は腰をかけたまま、篝火を眺めている。自分は大きな藁沓を組み合わしたまま、草の上で女を待っている。夜はだんだん更ける。

Viên tướng vẫn ngồi, ngắm đống lửa. Tôi vẫn bắt chéo đôi ủng rơm lớn, ngồi trên cỏ chờ người đàn bà. Đêm mỗi lúc một khuya.

時々篝火が崩れる音がする。崩れるたびに狼狽えたように焔が大将になだれかかる。真黒な眉の下で、大将の眼がぴかぴかと光っている。すると誰やら来て、新しい枝をたくさん火の中へ抛げ込んで行く。しばらくすると、火がぱちぱちと鳴る。暗闇を弾き返すような勇ましい音であった。

Thỉnh thoảng lại có tiếng đống lửa sụp xuống. Mỗi lần sụp xuống, ngọn lửa như hoảng hốt đổ ập về phía viên tướng. Dưới hàng lông mày đen nhánh, mắt viên tướng sáng quắc. Rồi có ai đó đến, ném thật nhiều cành mới vào lửa rồi đi. Một lúc sau, lửa nổ lách tách. Đó là một âm thanh hùng dũng như muốn đẩy lùi bóng tối.

この時女は、裏の楢の木に繋いである、白い馬を引き出した。鬣を三度撫でて高い背にひらりと飛び乗った。鞍もない鐙もない裸馬であった。長く白い足で、太腹を蹴ると、馬はいっさんに駆け出した。誰かが篝りを継ぎ足したので、遠くの空が薄明るく見える。馬はこの明るいものを目懸けて闇の中を飛んで来る。鼻から火の柱のような息を二本出して飛んで来る。それでも女は細い足でしきりなしに馬の腹を蹴っている。馬は蹄の音が宙で鳴るほど早く飛んで来る。女の髪は吹流しのように闇の中に尾を曳いた。それでもまだ篝のある所まで来られない。

Lúc ấy người đàn bà dắt con ngựa trắng buộc ở cây sồi sau nhà ra. Nàng vuốt bờm nó ba lần rồi nhẹ nhàng nhảy lên tấm lưng cao. Đó là con ngựa trần, không yên, không bàn đạp. Nàng thúc đôi chân dài trắng vào bụng ngựa, con ngựa lao vụt đi. Có ai đó đã thêm củi vào lửa nên bầu trời đằng xa trông sáng mờ mờ. Con ngựa nhắm vào vùng sáng ấy mà bay đến trong bóng tối. Nó bay đến, từ mũi phun ra hai luồng hơi như hai cột lửa. Vậy mà người đàn bà vẫn không ngớt thúc đôi chân mảnh vào bụng ngựa. Con ngựa bay đến nhanh đến nỗi tiếng vó vang lên giữa không trung. Mái tóc người đàn bà kéo thành vệt dài trong bóng tối như dải cờ bay. Vậy mà vẫn chưa đến được chỗ có đống lửa.

すると真闇な道の傍で、たちまちこけこっこうという鶏の声がした。女は身を空様に、両手に握った手綱をうんと控えた。馬は前足の蹄を堅い岩の上に発矢と刻み込んだ。

Thế rồi bên con đường tối đen, bỗng có tiếng gà gáy ò ó o. Người đàn bà ngả người về phía sau, hai tay nắm dây cương ghì mạnh. Con ngựa khắc phập vó chân trước vào tảng đá cứng.

こけこっこうと鶏がまた一声鳴いた。

Ò ó o, con gà lại gáy thêm một tiếng.

女はあっと云って、緊めた手綱を一度に緩めた。馬は諸膝を折る。乗った人と共に真向へ前へのめった。岩の下は深い淵であった。

Người đàn bà kêu lên một tiếng, buông lỏng sợi dây cương đang ghì chặt. Con ngựa khuỵu cả hai gối trước. Nó cùng người cưỡi chúi thẳng về phía trước. Dưới tảng đá là một vực sâu.

蹄の跡はいまだに岩の上に残っている。鶏の鳴く真似をしたものは天探女である。この蹄の痕の岩に刻みつけられている間、天探女は自分の敵である。

Vết móng ngựa đến nay vẫn còn trên tảng đá. Kẻ đã giả tiếng gà gáy là Amanojaku. Chừng nào vết móng ngựa ấy còn khắc trên đá, Amanojaku còn là kẻ thù của tôi.

運慶が護国寺の山門で仁王を刻んでいると云う評判だから、散歩ながら行って見ると、自分より先にもう大勢集まって、しきりに下馬評をやっていた。

Nghe đồn Unkei đang tạc tượng Nhân Vương ở cổng tam quan chùa Gokoku-ji, tôi tiện đi dạo ghé qua xem, thì đã có rất đông người tụ tập trước tôi, đang xôn xao bàn tán.

山門の前五六間の所には、大きな赤松があって、その幹が斜めに山門の甍を隠して、遠い青空まで伸びている。松の緑と朱塗の門が互いに照り合ってみごとに見える。その上松の位地が好い。門の左の端を眼障にならないように、斜に切って行って、上になるほど幅を広く屋根まで突出しているのが何となく古風である。鎌倉時代とも思われる。

Cách cổng tam quan chừng mươi mét về phía trước có một cây thông đỏ lớn, thân nó xiên chéo che khuất mái ngói của cổng, vươn tít lên trời xanh xa thẳm. Sắc xanh của thông và cánh cổng sơn son soi vào nhau, trông thật đẹp. Hơn nữa, vị trí của cây thông cũng khéo. Nó xiên chéo qua đầu bên trái cổng mà không làm vướng mắt, càng lên cao tán càng xòe rộng, chìa ra tới tận mái, trông có vẻ cổ kính làm sao. Tưởng như thời Kamakura.

ところが見ているものは、みんな自分と同じく、明治の人間である。その中でも車夫が一番多い。辻待をして退屈だから立っているに相違ない。

Thế nhưng những người đang xem đều là người thời Minh Trị như tôi cả. Trong số ấy đông nhất là phu xe. Hẳn là đứng đợi khách ở đầu đường buồn chán quá nên ra đứng đây.

「大きなもんだなあ」と云っている。

“To thật đấy nhỉ,” có người nói.

「人間を拵えるよりもよっぽど骨が折れるだろう」とも云っている。

“Chắc còn vất vả hơn làm ra con người nhiều,” cũng có người nói.

そうかと思うと、「へえ仁王だね。今でも仁王を彫るのかね。へえそうかね。私ゃまた仁王はみんな古いのばかりかと思ってた」と云った男がある。

Rồi lại có một gã nói: “Ồ, tượng Nhân Vương đấy à. Bây giờ mà vẫn còn tạc Nhân Vương cơ à. Ồ, thế cơ à. Tôi cứ tưởng Nhân Vương thì toàn đồ cổ cả.”

「どうも強そうですね。なんだってえますぜ。昔から誰が強いって、仁王ほど強い人あ無いって云いますぜ。何でも日本武尊よりも強いんだってえからね」と話しかけた男もある。この男は尻を端折って、帽子を被らずにいた。よほど無教育な男と見える。

“Trông khỏe ghê nhỉ. Người ta bảo đấy. Từ xưa đến nay hễ nói ai khỏe thì chẳng ai khỏe bằng Nhân Vương cả. Nghe đâu còn khỏe hơn cả Yamato Takeru cơ đấy,” cũng có gã bắt chuyện như vậy. Gã này vén vạt áo giắt sau mông, không đội mũ. Xem ra là một gã thất học lắm.

運慶は見物人の評判には委細頓着なく鑿と槌を動かしている。いっこう振り向きもしない。高い所に乗って、仁王の顔の辺をしきりに彫り抜いて行く。

Unkei chẳng mảy may bận tâm đến lời bàn tán của người xem, cứ thế đưa đục và vồ. Ông chẳng hề ngoảnh lại. Ông đứng trên chỗ cao, mải miết đục khoét quanh khuôn mặt tượng Nhân Vương.

運慶は頭に小さい烏帽子のようなものを乗せて、素袍だか何だかわからない大きな袖を背中で括っている。その様子がいかにも古くさい。わいわい云ってる見物人とはまるで釣り合が取れないようである。自分はどうして今時分まで運慶が生きているのかなと思った。どうも不思議な事があるものだと考えながら、やはり立って見ていた。

Unkei đội trên đầu một thứ như chiếc mũ eboshi nhỏ, ống tay áo rộng chẳng rõ là áo suō hay áo gì buộc túm sau lưng. Dáng vẻ ấy thật là cổ lỗ. Trông chẳng ăn nhập gì với đám người xem đang ồn ào nhốn nháo. Tôi nghĩ sao đến tận bây giờ mà Unkei vẫn còn sống nhỉ. Vừa nghĩ quả có chuyện lạ lùng thật, tôi vừa vẫn đứng xem.

しかし運慶の方では不思議とも奇体ともとんと感じ得ない様子で一生懸命に彫っている。仰向いてこの態度を眺めていた一人の若い男が、自分の方を振り向いて、

Thế nhưng về phần Unkei thì dường như ông chẳng thấy có gì lạ lùng hay quái dị cả, cứ mải miết tạc. Một gã trai trẻ đang ngửa mặt ngắm dáng vẻ ấy quay sang phía tôi, bắt đầu khen:

「さすがは運慶だな。眼中に我々なしだ。天下の英雄はただ仁王と我れとあるのみと云う態度だ。天晴れだ」と云って賞め出した。

“Quả không hổ là Unkei. Trong mắt chẳng có chúng ta. Cái phong thái như bảo anh hùng trong thiên hạ chỉ có Nhân Vương và ta mà thôi. Thật đáng phục.”

自分はこの言葉を面白いと思った。それでちょっと若い男の方を見ると、若い男は、すかさず、

Tôi thấy lời ấy thú vị. Vì vậy tôi liếc nhìn gã trai trẻ, thì gã lập tức nói:

「あの鑿と槌の使い方を見たまえ。大自在の妙境に達している」と云った。

“Anh xem cách ông ấy dùng đục và vồ kia. Đã đạt đến cảnh giới diệu huyền của sự tự tại tuyệt đối rồi đấy.”

運慶は今太い眉を一寸の高さに横へ彫り抜いて、鑿の歯を竪に返すや否や斜すに、上から槌を打ち下した。堅い木を一と刻みに削って、厚い木屑が槌の声に応じて飛んだと思ったら、小鼻のおっ開いた怒り鼻の側面がたちまち浮き上がって来た。その刀の入れ方がいかにも無遠慮であった。そうして少しも疑念を挾んでおらんように見えた。

Unkei vừa đục nổi xong hàng lông mày rậm cao chừng một đốt ngón tay theo chiều ngang, liền trở lưỡi đục dựng đứng lên là lập tức nện vồ từ trên xuống theo đường xiên. Ông gọt khối gỗ cứng trong một nhát, vừa thấy những dăm gỗ dày bay lên theo tiếng vồ thì sườn chiếc mũi giận dữ với cánh mũi bạnh ra đã nổi lên ngay. Cách ông đưa lưỡi đục thật là chẳng chút kiêng dè. Và trông như ông không hề mảy may ngờ vực.

「よくああ無造作に鑿を使って、思うような眉や鼻ができるものだな」と自分はあんまり感心したから独言のように言った。するとさっきの若い男が、

“Đưa đục tùy tiện thế mà cũng làm ra được lông mày, mũi đúng như ý, tài thật,” tôi thán phục quá nên nói như nói một mình. Thì gã trai trẻ lúc nãy nói:

「なに、あれは眉や鼻を鑿で作るんじゃない。あの通りの眉や鼻が木の中に埋っているのを、鑿と槌の力で掘り出すまでだ。まるで土の中から石を掘り出すようなものだからけっして間違うはずはない」と云った。

“Không đâu, ấy không phải là dùng đục làm ra lông mày hay mũi đâu. Lông mày với mũi y như thế đã chôn sẵn trong gỗ, ông ấy chỉ dùng sức đục với vồ mà đào chúng ra thôi. Chẳng khác gì đào đá lên từ trong đất, nên chẳng thể nào sai được.”

自分はこの時始めて彫刻とはそんなものかと思い出した。はたしてそうなら誰にでもできる事だと思い出した。それで急に自分も仁王が彫ってみたくなったから見物をやめてさっそく家へ帰った。

Đến lúc ấy tôi mới bắt đầu nghĩ thì ra điêu khắc là như thế. Nếu quả thật như vậy thì ai mà chẳng làm được, tôi bắt đầu nghĩ. Thế là tôi bỗng cũng muốn tạc thử tượng Nhân Vương, bèn thôi không xem nữa, vội về nhà ngay.

道具箱から鑿と金槌を持ち出して、裏へ出て見ると、せんだっての暴風で倒れた樫を、薪にするつもりで、木挽に挽かせた手頃な奴が、たくさん積んであった。

Lấy đục và búa ra khỏi hộp đồ nghề, tôi ra sau nhà xem thì thấy những cây sồi đổ trong trận bão hôm trước, định dùng làm củi, đã sai thợ xẻ cưa thành từng khúc vừa phải, chất thành đống lớn.

自分は一番大きいのを選んで、勢いよく彫り始めて見たが、不幸にして、仁王は見当らなかった。その次のにも運悪く掘り当てる事ができなかった。三番目のにも仁王はいなかった。自分は積んである薪を片っ端から彫って見たが、どれもこれも仁王を蔵しているのはなかった。ついに明治の木にはとうてい仁王は埋っていないものだと悟った。それで運慶が今日まで生きている理由もほぼ解った。

Tôi chọn khúc to nhất, hăng hái bắt đầu tạc, nhưng không may chẳng tìm thấy Nhân Vương. Khúc tiếp theo cũng rủi thay chẳng đào trúng được. Khúc thứ ba cũng không có Nhân Vương. Tôi tạc thử hết khúc củi này đến khúc củi khác trong đống, nhưng chẳng khúc nào giấu Nhân Vương bên trong cả. Rốt cuộc tôi giác ngộ ra rằng trong gỗ thời Minh Trị tuyệt nhiên không chôn Nhân Vương. Vì vậy tôi cũng đại khái hiểu ra lý do vì sao Unkei còn sống đến tận hôm nay.

何でも大きな船に乗っている。

Hình như tôi đang ở trên một con tàu lớn.

この船が毎日毎夜すこしの絶間なく黒い煙を吐いて浪を切って進んで行く。凄じい音である。けれどもどこへ行くんだか分らない。ただ波の底から焼火箸のような太陽が出る。それが高い帆柱の真上まで来てしばらく挂っているかと思うと、いつの間にか大きな船を追い越して、先へ行ってしまう。そうして、しまいには焼火箸のようにじゅっといってまた波の底に沈んで行く。そのたんびに蒼い波が遠くの向うで、蘇枋の色に沸き返る。すると船は凄じい音を立ててその跡を追かけて行く。けれども決して追つかない。

Con tàu này ngày ngày đêm đêm không chút ngơi nghỉ, nhả khói đen, rẽ sóng tiến lên. Tiếng ầm ầm dữ dội. Nhưng chẳng biết nó đi đâu. Chỉ thấy từ đáy sóng, một mặt trời như que cời lửa nung đỏ nhô lên. Nó lên đến ngay trên đỉnh cột buồm cao, tưởng như treo lơ lửng ở đó một lúc, rồi chẳng biết từ lúc nào đã vượt qua con tàu lớn, đi lên trước mất. Và rốt cuộc, như que cời lửa nung đỏ, nó xèo một tiếng rồi lại chìm xuống đáy sóng. Mỗi lần như thế, những con sóng xanh thẫm ở tận đằng xa lại sôi lên màu gỗ vang. Thế là con tàu lại ầm ầm dữ dội đuổi theo dấu vết ấy. Nhưng chẳng bao giờ đuổi kịp.

ある時自分は、船の男を捕まえて聞いて見た。

Có lần tôi níu một người trên tàu lại hỏi.

「この船は西へ行くんですか」

“Con tàu này đi về phía tây phải không?”

船の男は怪訝な顔をして、しばらく自分を見ていたが、やがて、

Người trên tàu nhìn tôi một lúc với vẻ mặt ngờ vực, rồi hỏi lại:

「なぜ」と問い返した。

“Sao lại hỏi thế?”

「落ちて行く日を追かけるようだから」

“Vì nó như đang đuổi theo mặt trời đang lặn.”

船の男はからからと笑った。そうして向うの方へ行ってしまった。

Người trên tàu cười ha hả. Rồi bỏ đi về phía bên kia.

「西へ行く日の、果は東か。それは本真か。東出る日の、御里は西か。それも本真か。身は波の上。戢枕。流せ流せ」と囃している。舳へ行って見たら、水夫が大勢寄って、太い帆綱を手繰っていた。

“Mặt trời đi về tây, cuối cùng là phương đông chăng. Có thật vậy chăng. Mặt trời mọc phương đông, quê nhà là phương tây chăng. Cũng thật vậy chăng. Thân trên ngọn sóng. Gối đầu lên lái. Trôi đi, trôi đi,” có tiếng hò. Tôi ra mũi tàu xem thì thấy đông đảo thủy thủ đang xúm lại kéo một sợi dây buồm to.

自分は大変心細くなった。いつ陸へ上がれる事か分らない。そうしてどこへ行くのだか知れない。ただ黒い煙を吐いて波を切って行く事だけはたしかである。その波はすこぶる広いものであった。際限もなく蒼く見える。時には紫にもなった。ただ船の動く周囲だけはいつでも真白に泡を吹いていた。自分は大変心細かった。こんな船にいるよりいっそ身を投げて死んでしまおうかと思った。

Tôi thấy lòng chơi vơi vô cùng. Chẳng biết bao giờ mới lên được đất liền. Mà cũng chẳng biết đi đâu. Chỉ có một điều chắc chắn là con tàu cứ nhả khói đen mà rẽ sóng đi. Mặt sóng ấy rộng mênh mông. Xanh thẫm đến vô tận. Có lúc lại thành màu tím. Chỉ có quanh chỗ con tàu chuyển động là lúc nào cũng sủi bọt trắng xóa. Tôi thấy lòng chơi vơi vô cùng. Tôi nghĩ thà gieo mình xuống mà chết còn hơn ở trên con tàu thế này.

乗合はたくさんいた。たいていは異人のようであった。しかしいろいろな顔をしていた。空が曇って船が揺れた時、一人の女が欄に倚りかかって、しきりに泣いていた。眼を拭く手巾の色が白く見えた。しかし身体には更紗のような洋服を着ていた。この女を見た時に、悲しいのは自分ばかりではないのだと気がついた。

Hành khách rất đông. Phần nhiều trông như người ngoại quốc. Nhưng mỗi người một vẻ mặt. Có lần trời u ám, tàu chòng chành, một người đàn bà tựa vào lan can mà khóc mãi. Chiếc khăn tay chấm mắt trông trắng toát. Nhưng trên người lại mặc bộ váy Tây như vải hoa. Khi thấy người đàn bà ấy, tôi nhận ra không chỉ mình tôi là buồn.

ある晩甲板の上に出て、一人で星を眺めていたら、一人の異人が来て、天文学を知ってるかと尋ねた。自分はつまらないから死のうとさえ思っている。天文学などを知る必要がない。黙っていた。するとその異人が金牛宮の頂にある七星の話をして聞かせた。そうして星も海もみんな神の作ったものだと云った。最後に自分に神を信仰するかと尋ねた。自分は空を見て黙っていた。

Một đêm nọ tôi ra boong, một mình ngắm sao, thì một người ngoại quốc đến hỏi tôi có biết thiên văn học không. Tôi chán đời đến nỗi đang muốn chết. Chẳng cần biết thiên văn học làm gì. Tôi im lặng. Thế là người ngoại quốc ấy kể cho tôi nghe chuyện bảy ngôi sao trên đỉnh cung Kim Ngưu. Rồi ông ta nói sao cũng như biển, tất cả đều do Thượng Đế tạo ra. Sau cùng, ông ta hỏi tôi có tin Thượng Đế không. Tôi nhìn trời, im lặng.

或時サローンに這入ったら派手な衣裳を着た若い女が向うむきになって、洋琴を弾いていた。その傍に背の高い立派な男が立って、唱歌を唄っている。その口が大変大きく見えた。けれども二人は二人以外の事にはまるで頓着していない様子であった。船に乗っている事さえ忘れているようであった。

Có lần tôi bước vào phòng khách lớn thì thấy một thiếu nữ mặc y phục lộng lẫy đang ngồi quay lưng lại, chơi dương cầm. Bên cạnh có một người đàn ông cao lớn đường bệ đứng hát. Miệng anh ta trông rất to. Nhưng hai người dường như chẳng bận tâm chút nào đến bất cứ điều gì ngoài hai người. Hình như họ quên cả việc mình đang ở trên tàu.

自分はますますつまらなくなった。とうとう死ぬ事に決心した。それである晩、あたりに人のいない時分、思い切って海の中へ飛び込んだ。ところが――自分の足が甲板を離れて、船と縁が切れたその刹那に、急に命が惜しくなった。心の底からよせばよかったと思った。けれども、もう遅い。自分は厭でも応でも海の中へ這入らなければならない。ただ大変高くできていた船と見えて、身体は船を離れたけれども、足は容易に水に着かない。しかし捕まえるものがないから、しだいしだいに水に近づいて来る。いくら足を縮めても近づいて来る。水の色は黒かった。

Tôi càng thấy chán chường hơn. Cuối cùng tôi quyết định chết. Thế là một đêm nọ, vào lúc xung quanh không có ai, tôi đánh liều nhảy xuống biển. Nhưng — đúng khoảnh khắc chân tôi rời khỏi boong, đứt mối liên hệ với con tàu, tôi bỗng tiếc mạng sống. Tận đáy lòng tôi nghĩ giá đừng làm thế thì hơn. Nhưng đã muộn rồi. Dù muốn hay không, tôi cũng phải rơi xuống biển. Chỉ có điều, có lẽ con tàu được đóng rất cao, nên thân tôi đã rời tàu mà chân mãi chưa chạm nước. Nhưng vì chẳng có gì để bám, nên tôi cứ dần dần, dần dần tiến gần mặt nước. Co chân lên thế nào thì vẫn cứ tiến gần. Màu nước đen ngòm.

そのうち船は例の通り黒い煙を吐いて、通り過ぎてしまった。自分はどこへ行くんだか判らない船でも、やっぱり乗っている方がよかったと始めて悟りながら、しかもその悟りを利用する事ができずに、無限の後悔と恐怖とを抱いて黒い波の方へ静かに落ちて行った。

Trong lúc ấy con tàu vẫn như mọi khi nhả khói đen, đi qua mất. Tôi lần đầu giác ngộ ra rằng dù là con tàu chẳng biết đi đâu, thì vẫn cứ ở trên đó là hơn, vậy mà không sao dùng được sự giác ngộ ấy, tôi ôm nỗi hối hận và sợ hãi vô hạn, lặng lẽ rơi dần về phía những con sóng đen.

床屋の敷居を跨いだら、白い着物を着てかたまっていた三四人が、一度にいらっしゃいと云った。

Tôi vừa bước qua ngưỡng cửa hiệu cắt tóc thì ba bốn người mặc áo trắng đang đứng túm tụm cùng một lúc nói: mời vào.

真中に立って見廻すと、四角な部屋である。窓が二方に開いて、残る二方に鏡が懸っている。鏡の数を勘定したら六つあった。

Đứng giữa phòng nhìn quanh thì thấy đó là một căn phòng vuông. Hai mặt có cửa sổ mở, hai mặt còn lại treo gương. Đếm số gương thì thấy có sáu chiếc.

自分はその一つの前へ来て腰をおろした。すると御尻がぶくりと云った。よほど坐り心地が好くできた椅子である。鏡には自分の顔が立派に映った。顔の後には窓が見えた。それから帳場格子が斜に見えた。格子の中には人がいなかった。窓の外を通る往来の人の腰から上がよく見えた。

Tôi đến trước một chiếc trong số đó, ngồi xuống. Mông tôi lún xuống đánh phịch. Chiếc ghế ngồi thật êm. Trong gương, mặt tôi hiện lên rõ ràng. Sau mặt tôi thấy cửa sổ. Rồi thấy xiên xiên cái quầy tính tiền có chấn song. Trong chấn song không có ai. Người qua lại ngoài cửa sổ, từ thắt lưng trở lên đều trông rõ cả.

庄太郎が女を連れて通る。庄太郎はいつの間にかパナマの帽子を買って被っている。女もいつの間に拵らえたものやら。ちょっと解らない。双方とも得意のようであった。よく女の顔を見ようと思ううちに通り過ぎてしまった。

Shōtarō dắt một người đàn bà đi qua. Chẳng biết từ lúc nào Shōtarō đã mua một chiếc mũ panama mà đội. Còn người đàn bà thì chẳng biết đã kiếm ở đâu ra. Không rõ lắm. Cả hai trông đều đắc ý. Tôi đang định nhìn kỹ mặt người đàn bà thì họ đã đi qua mất.

豆腐屋が喇叭を吹いて通った。喇叭を口へあてがっているんで、頬ぺたが蜂に螫されたように膨れていた。膨れたまんまで通り越したものだから、気がかりでたまらない。生涯蜂に螫されているように思う。

Người bán đậu phụ thổi kèn đi qua. Vì đang ngậm kèn nên hai má phồng lên như bị ong đốt. Ông ta cứ phồng má nguyên như thế mà đi qua mất, nên tôi thấy day dứt không chịu nổi. Tôi cứ nghĩ ông ta sẽ bị ong đốt suốt đời.

芸者が出た。まだ御化粧をしていない。島田の根が緩んで、何だか頭に締りがない。顔も寝ぼけている。色沢が気の毒なほど悪い。それで御辞儀をして、どうも何とかですと云ったが、相手はどうしても鏡の中へ出て来ない。

Một cô geisha hiện ra. Cô chưa trang điểm. Chân búi tóc shimada lỏng lẻo, đầu tóc trông chẳng gọn gàng gì. Mặt cũng còn ngái ngủ. Nước da xấu đến đáng thương. Rồi cô cúi chào, nói ôi thật là gì gì đó ạ, nhưng người kia thì thế nào cũng không hiện ra trong gương.

すると白い着物を着た大きな男が、自分の後ろへ来て、鋏と櫛を持って自分の頭を眺め出した。自分は薄い髭を捩って、どうだろう物になるだろうかと尋ねた。白い男は、何にも云わずに、手に持った琥珀色の櫛で軽く自分の頭を叩いた。

Thế rồi một người đàn ông to lớn mặc áo trắng đến sau lưng tôi, cầm kéo và lược, bắt đầu ngắm đầu tôi. Tôi vê bộ ria lưa thưa, hỏi: thế nào, có nên cơm cháo gì không? Người áo trắng chẳng nói gì, lấy chiếc lược màu hổ phách cầm trong tay gõ nhẹ lên đầu tôi.

「さあ、頭もだが、どうだろう、物になるだろうか」と自分は白い男に聞いた。白い男はやはり何も答えずに、ちゃきちゃきと鋏を鳴らし始めた。

“Này, đầu tóc thì đã đành, nhưng thế nào, có nên cơm cháo gì không?” tôi hỏi người áo trắng. Người áo trắng vẫn chẳng đáp gì, bắt đầu kêu kéo lách cách.

鏡に映る影を一つ残らず見るつもりで眼を睜っていたが、鋏の鳴るたんびに黒い毛が飛んで来るので、恐ろしくなって、やがて眼を閉じた。すると白い男が、こう云った。

Tôi mở to mắt định nhìn cho hết không sót một bóng nào hiện trong gương, nhưng mỗi lần kéo kêu là tóc đen lại bay tới, nên tôi sợ, rồi nhắm mắt lại. Thế là người áo trắng nói thế này:

「旦那は表の金魚売を御覧なすったか」

“Ông có xem người bán cá vàng ngoài kia chưa ạ?”

自分は見ないと云った。白い男はそれぎりで、しきりと鋏を鳴らしていた。すると突然大きな声で危険と云ったものがある。はっと眼を開けると、白い男の袖の下に自転車の輪が見えた。人力の梶棒が見えた。と思うと、白い男が両手で自分の頭を押えてうんと横へ向けた。自転車と人力車はまるで見えなくなった。鋏の音がちゃきちゃきする。

Tôi nói chưa. Người áo trắng chỉ nói có thế rồi cứ kêu kéo mãi. Thì bỗng có ai đó hét to: coi chừng. Tôi giật mình mở mắt, thấy dưới ống tay áo người áo trắng có bánh xe đạp. Thấy càng xe kéo. Vừa thấy thế thì người áo trắng đã lấy hai tay giữ đầu tôi, vặn mạnh sang một bên. Xe đạp và xe kéo đều không còn thấy đâu nữa. Tiếng kéo lách cách.

やがて、白い男は自分の横へ廻って、耳の所を刈り始めた。毛が前の方へ飛ばなくなったから、安心して眼を開けた。粟餅や、餅やあ、餅や、と云う声がすぐ、そこでする。小さい杵をわざと臼へあてて、拍子を取って餅を搗いている。粟餅屋は子供の時に見たばかりだから、ちょっと様子が見たい。けれども粟餅屋はけっして鏡の中に出て来ない。ただ餅を搗く音だけする。

Rồi người áo trắng vòng sang bên cạnh tôi, bắt đầu cắt chỗ quanh tai. Tóc không bay về phía trước nữa, nên tôi yên tâm mở mắt. Tiếng rao: bánh giầy kê đây, giầy đây, giầy đây, cất lên ngay gần đó. Người ta cố ý gõ chiếc chày nhỏ vào cối, nhịp nhàng giã bánh. Hàng bánh giầy kê tôi chỉ thấy hồi còn bé, nên muốn xem qua một chút. Nhưng hàng bánh giầy kê nhất định không hiện ra trong gương. Chỉ có tiếng giã bánh.

自分はあるたけの視力で鏡の角を覗き込むようにして見た。すると帳場格子のうちに、いつの間にか一人の女が坐っている。色の浅黒い眉毛の濃い大柄な女で、髪を銀杏返しに結って、黒繻子の半襟のかかった素袷で、立膝のまま、札の勘定をしている。札は十円札らしい。女は長い睫を伏せて薄い唇を結んで一生懸命に、札の数を読んでいるが、その読み方がいかにも早い。しかも札の数はどこまで行っても尽きる様子がない。膝の上に乗っているのはたかだか百枚ぐらいだが、その百枚がいつまで勘定しても百枚である。

Tôi dồn hết sức nhìn, như cố ghé mắt vào góc gương. Thì thấy trong quầy có chấn song, chẳng biết từ lúc nào đã có một người đàn bà ngồi. Một người đàn bà to lớn, da ngăm ngăm, lông mày rậm, tóc búi kiểu ichōgaeshi, khoác chiếc áo kép không lót áo trong, cổ phụ bằng sa-tanh đen, ngồi chống một gối, đang đếm tiền giấy. Hình như là giấy bạc mười yên. Người đàn bà rủ hàng mi dài, mím đôi môi mỏng, chăm chú đếm tờ bạc, mà cách đếm thì nhanh làm sao. Vậy mà số tờ bạc đếm mãi cũng chẳng có vẻ gì là hết. Trên đùi cô chỉ có chừng một trăm tờ là cùng, vậy mà một trăm tờ ấy đếm bao lâu vẫn là một trăm tờ.

自分は茫然としてこの女の顔と十円札を見つめていた。すると耳の元で白い男が大きな声で「洗いましょう」と云った。ちょうどうまい折だから、椅子から立ち上がるや否や、帳場格子の方をふり返って見た。けれども格子のうちには女も札も何にも見えなかった。

Tôi ngây người nhìn mặt người đàn bà và những tờ bạc mười yên. Thì bên tai, người áo trắng nói to: “Gội đầu thôi.” Đúng lúc thuận tiện, nên vừa đứng dậy khỏi ghế, tôi lập tức ngoảnh lại nhìn về phía quầy có chấn song. Nhưng trong chấn song chẳng thấy người đàn bà, chẳng thấy tờ bạc, chẳng thấy gì cả.

代を払って表へ出ると、門口の左側に、小判なりの桶が五つばかり並べてあって、その中に赤い金魚や、斑入の金魚や、痩せた金魚や、肥った金魚がたくさん入れてあった。そうして金魚売がその後にいた。金魚売は自分の前に並べた金魚を見つめたまま、頬杖を突いて、じっとしている。騒がしい往来の活動にはほとんど心を留めていない。自分はしばらく立ってこの金魚売を眺めていた。けれども自分が眺めている間、金魚売はちっとも動かなかった。

Trả tiền xong ra ngoài, thấy bên trái lối cửa có chừng năm chiếc chậu hình bầu dục xếp hàng, trong đó thả rất nhiều cá vàng: cá vàng đỏ, cá vàng đốm, cá vàng gầy, cá vàng béo. Và người bán cá vàng ngồi phía sau. Người bán cá vàng chống cằm, cứ nhìn chằm chằm vào những con cá vàng xếp trước mặt, ngồi yên. Ông ta hầu như chẳng để tâm đến cảnh náo nhiệt của đường phố ồn ào. Tôi đứng một lúc ngắm người bán cá vàng. Nhưng trong suốt lúc tôi ngắm, người bán cá vàng chẳng hề nhúc nhích chút nào.

世の中が何となくざわつき始めた。今にも戦争が起りそうに見える。焼け出された裸馬が、夜昼となく、屋敷の周囲を暴れ廻ると、それを夜昼となく足軽共が犇きながら追かけているような心持がする。それでいて家のうちは森として静かである。

Thế gian chẳng hiểu sao bắt đầu xao động. Chiến tranh trông như sắp nổ ra đến nơi. Có cảm giác như những con ngựa trần thoát khỏi đám cháy ngày đêm lồng lộn quanh dinh thự, và bọn bộ binh chen chúc ngày đêm đuổi theo chúng. Vậy mà trong nhà thì im ắng lặng tờ.

家には若い母と三つになる子供がいる。父はどこかへ行った。父がどこかへ行ったのは、月の出ていない夜中であった。床の上で草鞋を穿いて、黒い頭巾を被って、勝手口から出て行った。その時母の持っていた雪洞の灯が暗い闇に細長く射して、生垣の手前にある古い檜を照らした。

Trong nhà có người mẹ trẻ và đứa con lên ba. Người cha đã đi đâu đó. Người cha đi đâu đó vào một nửa đêm không trăng. Ông xỏ giày rơm ngay trên sàn nhà, trùm khăn đen, đi ra bằng cửa bếp. Lúc ấy ánh đèn lồng giấy mẹ cầm chiếu một vệt dài mảnh vào bóng tối, soi lên cây bách cổ thụ trước hàng rào cây.

父はそれきり帰って来なかった。母は毎日三つになる子供に「御父様は」と聞いている。子供は何とも云わなかった。しばらくしてから「あっち」と答えるようになった。母が「いつ御帰り」と聞いてもやはり「あっち」と答えて笑っていた。その時は母も笑った。そうして「今に御帰り」と云う言葉を何遍となく繰返して教えた。けれども子供は「今に」だけを覚えたのみである。時々は「御父様はどこ」と聞かれて「今に」と答える事もあった。

Người cha từ đó không về nữa. Ngày nào người mẹ cũng hỏi đứa con lên ba: “Cha đâu?” Đứa trẻ chẳng nói gì. Một thời gian sau, nó bắt đầu đáp: “Đằng kia.” Mẹ hỏi: “Bao giờ cha về?” thì nó vẫn đáp “Đằng kia” rồi cười. Những lúc ấy mẹ cũng cười. Rồi mẹ dạy nó nhắc đi nhắc lại không biết bao nhiêu lần câu “Cha sắp về”. Nhưng đứa trẻ chỉ nhớ được mỗi chữ “Sắp”. Đôi khi được hỏi “Cha đâu?” nó cũng đáp “Sắp”.

夜になって、四隣が静まると、母は帯を締め直して、鮫鞘の短刀を帯の間へ差して、子供を細帯で背中へ背負って、そっと潜りから出て行く。母はいつでも草履を穿いていた。子供はこの草履の音を聞きながら母の背中で寝てしまう事もあった。

Đêm xuống, khi bốn bề yên tĩnh, người mẹ thắt lại dải lưng, giắt thanh đoản đao vỏ da cá mập vào giữa dải lưng, lấy dải thắt lưng hẹp địu con lên lưng, lặng lẽ đi ra qua cửa ngách. Người mẹ lúc nào cũng mang dép cỏ. Có khi đứa trẻ vừa nghe tiếng dép cỏ ấy vừa ngủ thiếp đi trên lưng mẹ.

土塀の続いている屋敷町を西へ下って、だらだら坂を降り尽くすと、大きな銀杏がある。この銀杏を目標に右に切れると、一丁ばかり奥に石の鳥居がある。片側は田圃で、片側は熊笹ばかりの中を鳥居まで来て、それを潜り抜けると、暗い杉の木立になる。それから二十間ばかり敷石伝いに突き当ると、古い拝殿の階段の下に出る。鼠色に洗い出された賽銭箱の上に、大きな鈴の紐がぶら下がって昼間見ると、その鈴の傍に八幡宮と云う額が懸っている。八の字が、鳩が二羽向いあったような書体にできているのが面白い。そのほかにもいろいろの額がある。たいていは家中のものの射抜いた金的を、射抜いたものの名前に添えたのが多い。たまには太刀を納めたのもある。

Đi xuôi về phía tây qua dãy phố dinh thự nối dài những bức tường đất, xuống hết con dốc thoai thoải thì có một cây bạch quả lớn. Nhắm cây bạch quả ấy rẽ phải, vào sâu chừng trăm mét thì có một cổng torii bằng đá. Một bên là ruộng, một bên toàn tre lá rộng, đi giữa đó đến cổng torii, luồn qua cổng thì vào một rặng tuyết tùng tối om. Từ đó theo lối lát đá đi chừng ba bốn chục mét đến tận cùng thì ra đến chân bậc thềm của một bái điện cũ. Bên trên hòm công đức đã bạc màu xám chuột, sợi dây của chiếc chuông lớn rủ xuống, và nếu nhìn vào ban ngày thì bên cạnh chiếc chuông ấy treo một tấm biển đề ba chữ Bát Phan Cung, tức đền Hachiman. Chữ “Bát” (八) viết theo lối như hai con chim bồ câu quay mặt vào nhau, trông thật thú vị. Ngoài ra còn nhiều tấm biển khác. Phần nhiều là những tấm bia hồng tâm vàng mà các võ sĩ trong phiên đã bắn trúng, kèm tên người bắn trúng. Đôi khi cũng có tấm dâng cả thanh đại đao.

鳥居を潜ると杉の梢でいつでも梟が鳴いている。そうして、冷飯草履の音がぴちゃぴちゃする。それが拝殿の前でやむと、母はまず鈴を鳴らしておいて、すぐにしゃがんで柏手を打つ。たいていはこの時梟が急に鳴かなくなる。それから母は一心不乱に夫の無事を祈る。母の考えでは、夫が侍であるから、弓矢の神の八幡へ、こうやって是非ない願をかけたら、よもや聴かれぬ道理はなかろうと一図に思いつめている。

Luồn qua cổng torii là lúc nào cũng nghe tiếng cú kêu trên ngọn tuyết tùng. Và tiếng đôi dép cỏ quai rơm lẹp xẹp. Tiếng ấy ngừng trước bái điện thì người mẹ trước hết rung chuông, rồi lập tức ngồi xổm xuống vỗ tay. Thường thì lúc ấy con cú bỗng thôi kêu. Rồi người mẹ một lòng một dạ cầu cho chồng được bình an. Theo ý người mẹ, vì chồng là samurai, nên cứ khẩn cầu tha thiết như thế này với Hachiman, vị thần cung tên, thì lẽ nào lời nguyện lại không được nghe, người mẹ một mực tin như vậy.

子供はよくこの鈴の音で眼を覚まして、四辺を見ると真暗だものだから、急に背中で泣き出す事がある。その時母は口の内で何か祈りながら、背を振ってあやそうとする。すると旨く泣きやむ事もある。またますます烈しく泣き立てる事もある。いずれにしても母は容易に立たない。

Đứa trẻ thường vì tiếng chuông ấy mà thức giấc, nhìn quanh thấy tối om nên bỗng òa khóc trên lưng mẹ. Lúc ấy người mẹ vừa lầm rầm cầu khấn gì đó trong miệng, vừa lắc lưng dỗ con. Thế là có khi nó nín ngay. Cũng có khi nó càng khóc dữ hơn. Đằng nào thì người mẹ cũng không dễ gì đứng dậy.

一通り夫の身の上を祈ってしまうと、今度は細帯を解いて、背中の子を摺りおろすように、背中から前へ廻して、両手に抱きながら拝殿を上って行って、「好い子だから、少しの間、待っておいでよ」ときっと自分の頬を子供の頬へ擦りつける。そうして細帯を長くして、子供を縛っておいて、その片端を拝殿の欄干に括りつける。それから段々を下りて来て二十間の敷石を往ったり来たり御百度を踏む。

Khấn cầu xong một lượt cho thân phận người chồng, lần này người mẹ cởi dải thắt lưng hẹp, tuột đứa con trên lưng xuống, xoay ra phía trước, hai tay ôm con bước lên bái điện, rồi bao giờ cũng áp má mình vào má con: “Con ngoan, chờ mẹ một lát nhé.” Rồi người mẹ nới dài dải thắt lưng hẹp, buộc con lại, đầu kia cột vào lan can bái điện. Rồi mẹ bước xuống bậc thềm, đi tới đi lui trên ba bốn chục mét đường lát đá, đi đủ trăm lượt cầu đảo.

拝殿に括りつけられた子は、暗闇の中で、細帯の丈のゆるす限り、広縁の上を這い廻っている。そう云う時は母にとって、はなはだ楽な夜である。けれども縛った子にひいひい泣かれると、母は気が気でない。御百度の足が非常に早くなる。大変息が切れる。仕方のない時は、中途で拝殿へ上って来て、いろいろすかしておいて、また御百度を踏み直す事もある。

Đứa trẻ bị cột vào bái điện bò quanh trên hiên rộng trong bóng tối, chừng nào dải thắt lưng hẹp còn cho phép. Những lúc như thế là những đêm rất nhẹ nhõm đối với người mẹ. Nhưng hễ đứa con bị buộc khóc ré lên, người mẹ lại đứng ngồi không yên. Bước chân đi trăm lượt nhanh hẳn lên. Thở hổn hển. Những lúc chẳng còn cách nào, có khi người mẹ bỏ dở giữa chừng mà lên bái điện dỗ dành đủ cách, rồi lại đi trăm lượt lại từ đầu.

こう云う風に、幾晩となく母が気を揉んで、夜の目も寝ずに心配していた父は、とくの昔に浪士のために殺されていたのである。

Người cha mà người mẹ đã nóng ruột bao đêm, thức trắng lo âu như thế, thì từ lâu lắm rồi đã bị bọn lãng nhân giết chết.

こんな悲い話を、夢の中で母から聞いた。

Câu chuyện buồn này, tôi được nghe mẹ kể trong giấc mơ.

庄太郎が女に攫われてから七日目の晩にふらりと帰って来て、急に熱が出てどっと、床に就いていると云って健さんが知らせに来た。

Anh Ken đến báo tin rằng Shōtarō bị một người đàn bà bắt đi, đến tối ngày thứ bảy thì thơ thẩn trở về, rồi bỗng lên cơn sốt, nằm liệt giường.

庄太郎は町内一の好男子で、至極善良な正直者である。ただ一つの道楽がある。パナマの帽子を被って、夕方になると水菓子屋の店先へ腰をかけて、往来の女の顔を眺めている。そうしてしきりに感心している。そのほかにはこれと云うほどの特色もない。

Shōtarō là chàng trai đẹp nhất phố, là người hết mực hiền lành, thật thà. Anh ta chỉ có một thú chơi. Ấy là đội chiếc mũ panama, chiều đến thì ngồi ở trước cửa hiệu hoa quả, ngắm mặt những người đàn bà qua lại. Và cứ trầm trồ mãi. Ngoài ra chẳng có đặc điểm gì đáng kể.

あまり女が通らない時は、往来を見ないで水菓子を見ている。水菓子にはいろいろある。水蜜桃や、林檎や、枇杷や、バナナを綺麗に籠に盛って、すぐ見舞物に持って行けるように二列に並べてある。庄太郎はこの籠を見ては綺麗だと云っている。商売をするなら水菓子屋に限ると云っている。そのくせ自分はパナマの帽子を被ってぶらぶら遊んでいる。

Khi không mấy có đàn bà đi qua, anh ta không nhìn đường mà nhìn hoa quả. Hoa quả thì đủ thứ. Đào mật, táo, tì bà, chuối được xếp gọn đẹp trong giỏ, bày thành hai hàng để có thể mang ngay đi làm quà thăm người ốm. Shōtarō nhìn những chiếc giỏ ấy mà khen đẹp. Anh ta bảo nếu buôn bán thì chỉ có mở hiệu hoa quả là nhất. Vậy mà bản thân thì đội mũ panama đi chơi lông bông.

この色がいいと云って、夏蜜柑などを品評する事もある。けれども、かつて銭を出して水菓子を買った事がない。ただでは無論食わない。色ばかり賞めている。

Có khi anh ta còn bình phẩm cam mùa hạ, bảo màu này đẹp. Nhưng chưa bao giờ bỏ tiền ra mua hoa quả. Ăn không thì dĩ nhiên càng không. Chỉ khen màu sắc mà thôi.

ある夕方一人の女が、不意に店先に立った。身分のある人と見えて立派な服装をしている。その着物の色がひどく庄太郎の気に入った。その上庄太郎は大変女の顔に感心してしまった。そこで大事なパナマの帽子を脱って丁寧に挨拶をしたら、女は籠詰の一番大きいのを指して、これを下さいと云うんで、庄太郎はすぐその籠を取って渡した。すると女はそれをちょっと提げて見て、大変重い事と云った。

Một buổi chiều nọ, một người đàn bà bất chợt đứng trước cửa hiệu. Có vẻ là người có địa vị, ăn mặc sang trọng. Màu chiếc áo kimono của nàng hết sức hợp ý Shōtarō. Hơn nữa, Shōtarō lại vô cùng mê mẩn khuôn mặt nàng. Thế là anh ta ngả chiếc mũ panama quý giá, cung kính chào, thì người đàn bà chỉ vào giỏ hoa quả to nhất, nói cho tôi cái này, nên Shōtarō lấy ngay chiếc giỏ đưa cho nàng. Người đàn bà nhấc thử nó lên một chút, nói nặng quá nhỉ.

庄太郎は元来閑人の上に、すこぶる気作な男だから、ではお宅まで持って参りましょうと云って、女といっしょに水菓子屋を出た。それぎり帰って来なかった。

Shōtarō vốn đã là người nhàn rỗi, lại rất xởi lởi, nên bảo: thế thì để tôi mang đến tận nhà cho, rồi cùng người đàn bà rời hiệu hoa quả. Và từ đó không về nữa.

いかな庄太郎でも、あんまり呑気過ぎる。只事じゃ無かろうと云って、親類や友達が騒ぎ出していると、七日目の晩になって、ふらりと帰って来た。そこで大勢寄ってたかって、庄さんどこへ行っていたんだいと聞くと、庄太郎は電車へ乗って山へ行ったんだと答えた。

Dẫu là Shōtarō đi nữa thì thế cũng vô tư quá. Ắt chẳng phải chuyện thường, họ hàng bạn bè bắt đầu nhốn nháo cả lên, thì đến tối ngày thứ bảy, anh ta thơ thẩn trở về. Thế là mọi người xúm lại hỏi anh Shō đã đi đâu thế, thì Shōtarō đáp là đi tàu điện lên núi.

何でもよほど長い電車に違いない。庄太郎の云うところによると、電車を下りるとすぐと原へ出たそうである。非常に広い原で、どこを見廻しても青い草ばかり生えていた。女といっしょに草の上を歩いて行くと、急に絶壁の天辺へ出た。その時女が庄太郎に、ここから飛び込んで御覧なさいと云った。底を覗いて見ると、切岸は見えるが底は見えない。庄太郎はまたパナマの帽子を脱いで再三辞退した。すると女が、もし思い切って飛び込まなければ、豚に舐められますが好うござんすかと聞いた。庄太郎は豚と雲右衛門が大嫌だった。けれども命には易えられないと思って、やっぱり飛び込むのを見合せていた。ところへ豚が一匹鼻を鳴らして来た。庄太郎は仕方なしに、持っていた細い檳榔樹の洋杖で、豚の鼻頭を打った。豚はぐうと云いながら、ころりと引っ繰り返って、絶壁の下へ落ちて行った。庄太郎はほっと一と息接いでいるとまた一匹の豚が大きな鼻を庄太郎に擦りつけに来た。庄太郎はやむをえずまた洋杖を振り上げた。豚はぐうと鳴いてまた真逆様に穴の底へ転げ込んだ。するとまた一匹あらわれた。この時庄太郎はふと気がついて、向うを見ると、遥の青草原の尽きる辺から幾万匹か数え切れぬ豚が、群をなして一直線に、この絶壁の上に立っている庄太郎を目懸けて鼻を鳴らしてくる。庄太郎は心から恐縮した。けれども仕方がないから、近寄ってくる豚の鼻頭を、一つ一つ丁寧に檳榔樹の洋杖で打っていた。不思議な事に洋杖が鼻へ触りさえすれば豚はころりと谷の底へ落ちて行く。覗いて見ると底の見えない絶壁を、逆さになった豚が行列して落ちて行く。自分がこのくらい多くの豚を谷へ落したかと思うと、庄太郎は我ながら怖くなった。けれども豚は続々くる。黒雲に足が生えて、青草を踏み分けるような勢いで無尽蔵に鼻を鳴らしてくる。

Hẳn đó phải là một chuyến tàu điện dài lắm. Theo lời Shōtarō, vừa xuống tàu điện là ra ngay một cánh đồng cỏ. Một cánh đồng rộng mênh mông, nhìn quanh đâu cũng chỉ thấy cỏ xanh. Cùng người đàn bà đi trên cỏ, bỗng anh ra đến đỉnh một vách đá dựng đứng. Lúc ấy người đàn bà bảo Shōtarō: anh thử nhảy xuống từ đây xem. Nhìn xuống đáy thì thấy vách đá mà không thấy đáy. Shōtarō lại ngả mũ panama, từ chối mấy lần. Thế là người đàn bà hỏi: nếu không đánh liều nhảy xuống thì sẽ bị lợn liếm đấy, anh chịu được không? Shōtarō vốn ghét cay ghét đắng lợn và Kumoemon. Nhưng nghĩ không gì đổi được mạng sống, anh vẫn chần chừ chưa nhảy. Vừa lúc ấy, một con lợn khụt khịt mũi đi tới. Shōtarō đành dùng cây gậy mảnh bằng gỗ cau đang cầm, đánh vào đầu mũi con lợn. Con lợn kêu ụt một tiếng, lăn kềnh ra, rơi xuống dưới vách đá. Shōtarō vừa thở phào một hơi thì lại một con lợn nữa đến dụi cái mũi to vào người anh. Shōtarō bất đắc dĩ lại vung gậy lên. Con lợn kêu ụt, lại lộn đầu lăn xuống đáy hố. Thế rồi lại một con nữa xuất hiện. Lúc này Shōtarō chợt để ý, nhìn về phía trước, thì thấy từ tận cuối cánh đồng cỏ xanh xa tít, không biết bao nhiêu vạn con lợn, nhiều không đếm xuể, kết thành bầy, thẳng một đường, khụt khịt mũi kéo đến nhắm vào Shōtarō đang đứng trên vách đá. Shōtarō hết sức ái ngại. Nhưng chẳng còn cách nào, anh cứ lần lượt từng con một, cẩn thận lấy cây gậy gỗ cau đánh vào đầu mũi những con lợn đang kéo đến gần. Lạ thay, gậy chỉ cần chạm vào mũi là con lợn lăn kềnh rơi xuống đáy vực. Nhìn xuống thì thấy trên vách đá không thấy đáy, những con lợn lộn ngược nối hàng nhau rơi xuống. Nghĩ mình đã đẩy ngần ấy con lợn xuống vực, chính Shōtarō cũng thấy sợ. Nhưng lợn cứ lũ lượt kéo đến. Như đám mây đen mọc chân, rẽ cỏ xanh mà tiến, chúng khụt khịt mũi kéo đến vô cùng vô tận.

庄太郎は必死の勇をふるって、豚の鼻頭を七日六晩叩いた。けれども、とうとう精根が尽きて、手が蒟蒻のように弱って、しまいに豚に舐められてしまった。そうして絶壁の上へ倒れた。

Shōtarō dốc hết can đảm liều chết, đánh vào đầu mũi lợn suốt bảy ngày sáu đêm. Nhưng rốt cuộc anh kiệt sức, tay mềm oặt như thạch konnyaku, cuối cùng bị lợn liếm. Rồi anh ngã gục trên vách đá.

健さんは、庄太郎の話をここまでして、だからあんまり女を見るのは善くないよと云った。自分ももっともだと思った。けれども健さんは庄太郎のパナマの帽子が貰いたいと云っていた。

Anh Ken kể chuyện Shōtarō đến đấy thì nói, thế nên ngắm đàn bà nhiều quá là không hay đâu. Tôi cũng cho là phải. Nhưng anh Ken lại nói muốn xin chiếc mũ panama của Shōtarō.

庄太郎は助かるまい。パナマは健さんのものだろう。

Shōtarō chắc không qua khỏi. Chiếc mũ panama hẳn sẽ về tay anh Ken.