Bà bói bài

Hamlet observa a Horacio que ha mais cousas no ceu e na terra do que sonha a nossa philosophia. Era a mesma explicação que dava a bella Rita ao moço Camillo, n'uma sexta-feira de Novembro de 1869, quando este ria della, por ter ido na vespera consultar uma cartomante; a differença é que o fazia por outras palavras.

Hamlet bảo Horacio rằng trên trời dưới đất còn nhiều điều hơn những gì triết học của chúng ta mơ tưởng tới. Đó cũng chính là lời giải thích mà nàng Rita xinh đẹp đưa ra cho chàng trai trẻ Camillo, vào một ngày thứ Sáu tháng Mười một năm 1869, khi chàng cười nàng vì hôm trước nàng đã đi xem một bà bói bài; chỉ có điều nàng nói bằng những lời khác.

— Ria, ria. Os homens são assim; não acreditam em nada. Pois saiba que fui, e que ella adivinhou o motivo da consulta, antes mesmo que eu lhe dissesse o que era. Apenas começou a botar as cartas, disse-me: «A senhora gosta de uma pessoa...» Confessei que sim, e então ella continuou a botar as cartas, combinou-as, e no fim declarou-me que eu tinha medo de que você me esquecesse, mas que não era verdade...

— Cứ cười đi, cứ cười đi. Đàn ông các anh là thế; chẳng tin vào cái gì cả. Thế thì anh nên biết là em đã đi, và bà ấy đã đoán ra lý do em đến hỏi, trước cả khi em nói cho bà ấy biết đó là chuyện gì. Bà ấy vừa mới bắt đầu bày bài đã bảo em: “Cô đang thương một người...” Em thú nhận là có, thế là bà ấy tiếp tục bày bài, xếp chúng lại với nhau, và cuối cùng phán với em rằng em sợ anh quên em, nhưng điều đó không phải sự thật...

— Errou! interrompeu Camillo, rindo.

— Bà ta sai rồi! Camillo vừa cười vừa ngắt lời.

— Não diga isso, Camillo. Se você soubesse como eu tenho andado, por sua causa. Você sabe; já lhe disse. Não ria de mim, não ria...

— Anh đừng nói thế, Camillo. Giá anh biết dạo này em bồn chồn lo lắng thế nào vì anh. Anh biết mà; em đã nói với anh rồi. Đừng cười em, đừng cười...

Camillo pegou-lhe nas mãos, e olhou para ella sério e fixo. Jurou que lhe queria muito, que os seus sustos pareciam de criança; em todo o caso, quando tivesse algum receio, a melhor cartomante era elle mesmo. Depois, reprehendeu-a; disse-lhe que era imprudente andar por essas casas. Villela podia sabel-o, e depois...

Camillo nắm lấy hai tay nàng, nhìn nàng nghiêm trang và đăm đăm. Chàng thề rằng chàng yêu nàng lắm, rằng những nỗi lo sợ của nàng chỉ là trẻ con; dẫu sao, khi nào nàng có điều gì e ngại, thì người bói bài giỏi nhất chính là chàng. Rồi chàng trách nàng; bảo nàng rằng lui tới những chỗ như thế là khinh suất. Villela có thể biết được, và rồi thì...

— Qual saber! tive muita cautela, ao entrar na casa.

— Biết thế nào được! Em đã rất cẩn thận khi vào nhà ấy.

— Onde é a casa?

— Nhà ấy ở đâu?

— Aqui perto, na rua da Guarda-Velha; não passava ninguem nessa occasião. Descança; eu não sou maluca.

— Ngay gần đây, ở phố Guarda-Velha; lúc ấy chẳng có ai đi qua. Anh cứ yên tâm; em đâu có điên.

Camillo riu outra vez:

Camillo lại cười:

— Tu crês devéras nessas cousas? perguntou-lhe.

— Em tin thật những chuyện ấy à? chàng hỏi.

Foi então que ella, sem saber que traduzia Hamlet em vulgar, disse-lhe que havia muita cousa mysteriosa e verdadeira neste mundo. Se elle não acreditava, paciencia; mas o certo é que a cartomante adivinhára tudo. Que mais? A prova é que ella agora estava tranquilla e satisfeita.

Thế là nàng, chẳng hề biết mình đang dịch Hamlet ra lời bình dân, bảo chàng rằng trên đời này có biết bao điều bí ẩn mà có thật. Nếu chàng không tin thì đành chịu; nhưng chắc chắn là bà bói bài đã đoán trúng tất cả. Còn gì nữa? Bằng chứng là giờ đây nàng đã yên lòng và mãn nguyện.

Cuido que elle ia fallar, mas reprimiu-se. Não queria arrancar-lhe as illusões. Tambem elle, em criança, e ainda depois, foi supersticioso, teve um arsenal inteiro de crendices, que a mãi lhe incutiu, e que aos vinte annos desappareceram. No dia em que deixou cahir toda essa vegetação parasita, e ficou só o tronco da religião, elle, como tivesse recebido da mãi ambos os ensinos, envolveu-os na mesma duvida, e logo depois em uma só negação total. Camillo não acreditava em nada. Por que? Não poderia dizel-o, não possuia um só argumento; limitava-se a negar tudo. E digo mal, porque negar é ainda affirmar, e elle não formulava a incredulidade; diante do mysterio, contentou-se em levantar os hombros, e foi andando.

Tôi ngờ rằng chàng định nói gì đó, nhưng lại kìm lại. Chàng không muốn giật đi những ảo tưởng của nàng. Chính chàng, hồi còn nhỏ và cả về sau nữa, cũng từng mê tín, từng có cả một kho vũ khí những điều dị đoan mà mẹ chàng gieo vào đầu, và đến năm hai mươi tuổi thì chúng tiêu tan. Vào cái ngày chàng để rụng hết đám cây cỏ ký sinh ấy, chỉ còn lại thân cây tôn giáo, thì chàng, vì đã nhận cả hai thứ giáo huấn ấy từ mẹ, bèn gói cả hai vào cùng một mối hoài nghi, rồi ngay sau đó, trong cùng một sự phủ nhận trọn vẹn. Camillo không tin vào cái gì cả. Tại sao? Chàng không thể nói được, chàng không có lấy một lý lẽ nào; chàng chỉ biết phủ nhận tất cả. Mà tôi nói thế là sai, vì phủ nhận cũng vẫn là khẳng định, còn chàng thì không hề phát biểu thành lời sự vô tín của mình; trước điều bí ẩn, chàng chỉ nhún vai, rồi cứ thế bước tiếp.

Separaram-se contentes, elle ainda mais que ella. Rita estava certa de ser amada; Camillo, não só o estava, mas via-a estremecer e arriscar-se por elle, correr ás cartomantes, e, por mais que a reprehendesse, não podia deixar de sentir-se lisonjeado. A casa do encontro era na antiga rua dos Barbonos, onde morava uma comprovinciana de Rita. Esta desceu pela rua das Mangueiras, na direcção de Botafogo, onde residia; Camillo desceu pela da Guarda-Velha, olhando de passagem para a casa da cartomante.

Họ chia tay nhau, cả hai đều vui, chàng còn vui hơn nàng. Rita tin chắc mình được yêu; còn Camillo không những tin chắc như vậy, mà còn thấy nàng run rẩy và liều mình vì chàng, chạy đến các bà bói bài, và dù có trách nàng đến đâu, chàng cũng không khỏi thấy mát lòng hả dạ. Nơi hẹn hò là ở phố Barbonos cũ, chỗ một người đàn bà đồng hương với Rita ở. Nàng đi xuống phố Mangueiras, về hướng Botafogo, nơi nàng sống; Camillo đi xuống phố Guarda-Velha, tiện đường liếc nhìn ngôi nhà của bà bói bài.

Villela, Camillo e Rita, tres nomes, uma aventura, e nenhuma explicação das origens. Vamos a ella. Os dois primeiros eram amigos de infancia. Villela seguiu a carreira de magistrado. Camillo entrou no funccionalismo, contra a vontade do pai, que queria vel-o medico; mas o pai morreu, e Camillo preferiu não ser nada, até que a mãi lhe arranjou um emprego publico. No principio de 1869, voltou Villela da provincia, onde casára com uma dama formosa e tonta; abandonou a magistratura e veiu abrir banca de advogado. Camillo arranjou-lhe casa para os lados de Botafogo, e foi a bordo recebel-o.

Villela, Camillo và Rita, ba cái tên, một cuộc phiêu lưu, và chẳng có lời giải thích nào về nguồn gốc. Ta hãy đi vào chuyện ấy. Hai người đầu là bạn từ thuở nhỏ. Villela theo nghiệp quan tòa. Camillo vào làm công chức, trái với ý muốn của người cha, vốn muốn thấy chàng làm bác sĩ; nhưng người cha qua đời, và Camillo thà chẳng làm gì cả, cho đến khi mẹ chàng xin cho chàng một chân việc nhà nước. Đầu năm 1869, Villela từ tỉnh trở về, nơi anh đã cưới một người đàn bà xinh đẹp mà đầu óc nông nổi; anh bỏ ngạch quan tòa và về mở văn phòng luật sư. Camillo tìm cho anh một ngôi nhà ở mạn Botafogo, và lên tận tàu đón anh.

— E' o senhor? exclamou Rita, estendendo-lhe a mão. Não imagina como meu marido é seu amigo; fallava sempre do senhor.

— Ông đấy ư? Rita kêu lên, chìa tay cho chàng. Ông không tưởng tượng được nhà tôi quý ông đến thế nào đâu; lúc nào anh ấy cũng nói về ông.

Camillo e Villela olharam-se com ternura. Eram amigos devéras. Depois, Camillo confessou de si para si que a mulher do Villela não desmentia as cartas do marido. Realmente, era graciosa, viva nos gestos, olhos calidos, bocca fina e interrogativa. Era um pouco mais velha que ambos: contava trinta annos, Villela vinte e nove e Camillo vinte e seis. Entretanto, o porte grave de Villela fazia-o parecer mais velho que a mulher, emquanto Camillo era um ingenuo na vida moral e pratica. Faltava-lhe tanto a acção do tempo, como os oculos de crystal, que a natureza põe no berço de alguns para adeantar os annos. Nem experiencia, nem intuição.

Camillo và Villela nhìn nhau trìu mến. Họ là bạn thật sự. Sau đó, Camillo tự thú với lòng mình rằng vợ Villela không hề sai với những lá thư của chồng. Quả thật, nàng duyên dáng, cử chỉ linh hoạt, đôi mắt nồng ấm, cái miệng mảnh mai như đang dò hỏi. Nàng lớn hơn cả hai người một chút: nàng ba mươi tuổi, Villela hai mươi chín còn Camillo hai mươi sáu. Tuy vậy, dáng vẻ nghiêm trang của Villela khiến anh trông già hơn vợ, trong khi Camillo là một kẻ ngây thơ trong đời sống đạo đức và thực tế. Chàng thiếu cả tác động của thời gian lẫn cặp kính pha lê mà tạo hóa đặt vào nôi một số người để đẩy tuổi họ lên trước. Không kinh nghiệm, cũng không trực giác.

Uniram-se os tres. Convivencia trouxe intimidade. Pouco depois morreu a mãi de Camillo, e nesse desastre, que o foi, os dois mostraram-se grandes amigos delle. Villela cuidou do enterro, dos suffragios e do inventario; Rita tratou especialmente do coração, e ninguem o faria melhor.

Ba người gắn bó với nhau. Gần gũi sinh ra thân mật. Ít lâu sau mẹ Camillo qua đời, và trong tai họa ấy, mà đó quả là tai họa thật, hai người tỏ ra là những người bạn lớn của chàng. Villela lo đám tang, các lễ cầu hồn và việc kiểm kê di sản; Rita đặc biệt lo cho trái tim chàng, và chẳng ai làm việc ấy tốt hơn nàng.

Como dahi chegaram ao amor, não o soube elle nunca. A verdade é que gostava de passar as horas ao lado della; era a sua enfermeira moral, quasi uma irmã, mas principalmente era mulher e bonita. Odor di femina: eis o que elle aspirava nella, e em volta della, para incorporal-o em si proprio. Liam os mesmos livros, iam juntos a theatros e passeios. Camillo ensinou-lhe as damas e o xadrez, e jogavam ás noites; — ella mal, — elle, para lhe ser agradavel, pouco menos mal. Até ahi as cousas. Agora a acção da pessoa, os olhos teimosos de Rita, que procuravam muita vez os delle, que os consultavam antes de o fazer ao marido, as mãos frias, as attitudes insolitas. Um dia, fazendo elle annos, recebeu do Villela uma rica bengala de presente, e de Rita apenas um cartão com um vulgar comprimento a lapis, e foi então que elle pôde lêr no proprio coração; não conseguia arrancar os olhos do bilhetinho. Palavras vulgares; mas ha vulgaridades sublimes, ou, pelo menos, deleitosas. A velha caleça de praça, em que pela primeira vez passeaste com a mulher amada, fechadinhos ambos, vale o carro de Apollo. Assim é o homem, assim são as cousas que o cercam.

Từ đó họ đi đến tình yêu như thế nào, chàng chẳng bao giờ biết. Sự thật là chàng thích được ở bên nàng hàng giờ; nàng là người điều dưỡng tinh thần của chàng, gần như một người chị, nhưng trước hết nàng là đàn bà và lại đẹp. Odor di femina: đó là thứ chàng hít thở nơi nàng và quanh nàng, để hòa nó vào chính mình. Họ đọc cùng những cuốn sách, cùng nhau đi xem hát và đi dạo. Camillo dạy nàng chơi cờ đam và cờ vua, và tối tối họ chơi với nhau; — nàng chơi kém, — chàng, để làm nàng vui, chơi chỉ đỡ kém hơn một chút. Đến đấy là phần của sự vật. Giờ đến tác động của con người, đôi mắt bướng bỉnh của Rita, thường tìm đến mắt chàng, hỏi ý mắt chàng trước khi hỏi ý chồng, đôi bàn tay lạnh, những cử chỉ khác thường. Một hôm, nhân ngày sinh nhật chàng, chàng nhận được của Villela một cây gậy quý làm quà, còn của Rita chỉ một tấm thiếp với lời chúc tầm thường viết bằng bút chì, và chính lúc ấy chàng mới đọc được trong trái tim mình; chàng không sao rời mắt khỏi tấm thiếp nhỏ. Những lời tầm thường; nhưng có những điều tầm thường mà cao cả, hay ít ra cũng thú vị. Cỗ xe ngựa thuê cũ kỹ mà lần đầu tiên anh bạn dạo chơi cùng người đàn bà mình yêu, hai người kín đáo nép bên nhau, đáng giá bằng cỗ xe của thần Apollo. Con người là thế, những sự vật quanh con người là thế.

Camillo quiz sinceramente fugir, mas já não pôde. Rita, como uma serpente, foi-se acercando delle, envolveu-o todo, fez-lhe estalar os ossos n'um espasmo, e pingou-lhe o veneno na bocca. Elle ficou atordoado e subjugado. Vexame, sustos, remorsos, desejos, tudo sentiu de mistura; mas a batalha foi curta e a victoria delirante. Adeus, escrupulos! Não tardou que o sapato se accommodasse ao pé, e ahi foram ambos, estrada fóra, braços dados, pisando folgadamente por cima de hervas e pedregulhos, sem padecer nada mais que algumas saudades, quando estavam ausentes um do outro. A confiança e estima de Villela continuavam a ser as mesmas.

Camillo thành thật muốn trốn chạy, nhưng đã không còn kịp nữa. Rita, như một con rắn, cứ trườn lại gần chàng, quấn chặt lấy toàn thân chàng, khiến xương cốt chàng kêu răng rắc trong một cơn co thắt, rồi nhỏ nọc độc vào miệng chàng. Chàng choáng váng và khuất phục. Hổ thẹn, sợ hãi, hối hận, ham muốn, chàng cảm thấy tất cả lẫn lộn; nhưng trận chiến thì ngắn ngủi và chiến thắng thì cuồng nhiệt. Vĩnh biệt nhé, những đắn đo lương tâm! Chẳng bao lâu chiếc giày đã vừa vặn với bàn chân, và thế là cả hai cùng đi, trên đường cái, khoác tay nhau, thong dong bước trên cỏ và sỏi đá, chẳng phải chịu đựng gì hơn đôi nỗi nhớ nhung khi xa nhau. Lòng tin cậy và quý mến của Villela vẫn y như trước.

Um dia, porém, recebeu Camillo uma carta anonyma, que lhe chamava immoral e perfido, e dizia que a aventura era sabida de todos. Camillo teve medo, e, para desviar as suspeitas, começou a rarear as visitas á casa de Villela. Este notou-lhe as ausencias. Camillo respondeu que o motivo era uma paixão frivola de rapaz. Candura gerou astucia. As ausencias prolongaram-se, e as visitas cessaram inteiramente. Póde ser que entrasse tambem nisso um pouco de amor-proprio, uma intenção de diminuir os obsequios do marido, para tornar menos dura a aleivosia do acto.

Thế rồi một hôm, Camillo nhận được một lá thư nặc danh, gọi chàng là kẻ vô đạo đức và phản trắc, và nói rằng cuộc phiêu lưu này ai ai cũng biết. Camillo sợ, và để tránh những ngờ vực, chàng bắt đầu thưa dần những lần đến nhà Villela. Villela để ý thấy chàng vắng mặt. Camillo đáp rằng nguyên do là một mối say mê phù phiếm của tuổi trẻ. Ngây thơ sinh ra mưu mẹo. Những lần vắng mặt kéo dài ra, rồi những cuộc thăm viếng hoàn toàn chấm dứt. Có thể trong đó cũng lẫn một chút lòng tự trọng, ý muốn giảm bớt những ân tình của người chồng, để sự phản bội trong hành vi ấy bớt nặng nề.

Foi por esse tempo que Rita, desconfiada e medrosa, correu á cartomante para consultal-a sobre a verdadeira causa do procedimento de Camillo. Vimos que a cartomante restituiu-lhe a confiança, e que o rapaz reprehendeu-a por ter feito o que fez. Correram ainda algumas semanas. Camillo recebeu mais duas ou tres cartas anonymas, tão apaixonadas, que não podiam ser advertencia da virtude, mas despeito de algum pretendente; tal foi a opinião de Rita, que, por outras palavras mal compostas, formulou este pensamento: — a virtude é preguiçosa e avara, não gasta tempo nem papel; só o interesse é activo e prodigo.

Chính vào thời gian ấy mà Rita, ngờ vực và sợ hãi, đã chạy đến bà bói bài để hỏi về nguyên nhân thật sự của thái độ Camillo. Ta đã thấy bà bói bài trả lại cho nàng niềm tin, và chàng trai đã trách nàng vì đã làm việc ấy. Lại trôi qua vài tuần nữa. Camillo nhận thêm hai ba lá thư nặc danh nữa, giọng hằn học, kích động đến mức không thể là lời cảnh cáo của đức hạnh, mà là sự hằn học của một kẻ theo đuổi nào đó; đó là ý kiến của Rita, người đã, bằng những lời lẽ vụng về khác, diễn đạt ý nghĩ này: — đức hạnh thì lười biếng và keo kiệt, chẳng tốn thời gian cũng chẳng tốn giấy; chỉ có tư lợi mới năng nổ và hào phóng.

Nem por isso Camillo ficou mais socegado; temia que o anonymo fosse ter com Villela, e a catastrophe viria então sem remedio. Rita concordou que era possivel.

Dù vậy Camillo cũng không yên lòng hơn; chàng sợ kẻ nặc danh sẽ tìm đến Villela, và khi ấy tai họa sẽ không còn cách nào cứu vãn. Rita đồng ý rằng điều đó có thể xảy ra.

— Bem, disse ella; eu levo os sobrescriptos para comparar a letra com a das cartas que lá apparecerem; se alguma fôr igual guardo-a e rasgo-a...

— Được, nàng nói; em sẽ mang những phong bì ấy về để so nét chữ với những lá thư gửi đến nhà; nếu có lá nào giống, em sẽ giữ lại rồi xé đi...

Nenhuma appareceu; mas dahi a algum tempo Villela começou a mostrar-se sombrio, fallando pouco, como desconfiado. Rita deu-se pressa em dizel-o ao outro, e sobre isso deliberaram. A opinião della é que Camillo devia tornar á casa delles, tactear o marido, e póde ser até que lhe ouvisse a confidencia de algum negocio particular. Camillo divergia; apparecer depois de tantos mezes era confirmar a suspeita ou denuncia. Mais valia acautelarem-se, sacrificando-se por algumas semanas. Combinaram os meios de se corresponderem, em caso de necessidade, e separaram-se com lagrimas.

Chẳng có lá nào đến; nhưng ít lâu sau Villela bắt đầu tỏ ra u ám, ít nói, như đang ngờ vực. Rita vội báo cho người kia, và hai người bàn bạc về chuyện ấy. Ý nàng là Camillo nên trở lại nhà họ, dò ý người chồng, và biết đâu còn được nghe anh tâm sự về một việc riêng nào đó. Camillo không đồng ý; xuất hiện sau ngần ấy tháng chẳng khác nào xác nhận mối ngờ vực hay lời tố giác. Tốt hơn là cẩn trọng, chịu hy sinh vài tuần. Họ thỏa thuận cách liên lạc với nhau khi cần, rồi chia tay trong nước mắt.

No dia seguinte, estando na repartição, recebeu Camillo este bilhete de Villela: «Vem já, já, á nossa casa; preciso fallar-te sem demora.» Era mais de meio-dia. Camillo sahiu logo; na rua, advertiu que teria sido mais natural chamal-o ao escriptorio; porque em casa? Tudo indicava materia especial, e a letra, fosse realidade ou illusão, afigurou-se-lhe tremula. Elle combinou todas essas cousas com a noticia da vespera.

Hôm sau, đang ở sở, Camillo nhận được mẩu giấy này của Villela: “Đến ngay, ngay, nhà mình; mình cần nói chuyện với cậu gấp.” Lúc ấy đã quá trưa. Camillo đi ngay; ra đến phố, chàng mới để ý rằng lẽ ra gọi chàng đến văn phòng thì tự nhiên hơn; sao lại ở nhà? Mọi thứ đều cho thấy đây là một chuyện đặc biệt, và nét chữ, dù thật hay chỉ là ảo giác, chàng thấy như run run. Chàng gộp tất cả những điều ấy lại với tin tức hôm trước.

— Vem já, já, á nossa casa; preciso fallar-te sem demora, — repetia elle com os olhos no papel.

— Đến ngay, ngay, nhà mình; mình cần nói chuyện với cậu gấp, — chàng cứ nhắc đi nhắc lại, mắt dán vào mảnh giấy.

Imaginariamente, viu a ponta da orelha de um drama, Rita subjugada e lacrimosa, Villela indignado, pegando da penna e escrevendo o bilhete, certo de que elle acudiria, e esperando-o para matal-o. Camillo estremeceu, tinha medo: depois sorriu amarello, e em todo caso repugnava-lhe a idéa de recuar, e foi andando. De caminho, lembrou-se de ir a casa; podia achar algum recado de Rita, que lhe explicasse tudo. Não achou nada, nem ninguem. Voltou á rua, e a idéa de estarem descobertos parecia-lhe cada vez mais verosimil; era natural uma denuncia anonyma até da propria pessoa que o ameaçára antes; podia ser que Villela conhecesse agora tudo. A mesma suspensão das suas visitas, sem motivo apparente, apenas com um pretexto futil, viria confirmar o resto.

Trong trí tưởng tượng, chàng đã thấy ló ra cái chóp tai của một tấn kịch, Rita bị khuất phục và đầm đìa nước mắt, Villela phẫn nộ, cầm bút viết mẩu giấy, chắc chắn rằng chàng sẽ đến, và chờ chàng để giết. Camillo rùng mình, chàng sợ: rồi chàng cười gượng, và dù sao chàng cũng không chịu nổi ý nghĩ phải lùi bước, nên cứ thế bước tiếp. Dọc đường, chàng nhớ ra nên ghé về nhà; biết đâu sẽ thấy một lời nhắn nào đó của Rita giải thích mọi chuyện. Chàng chẳng thấy gì, cũng chẳng thấy ai. Chàng trở ra phố, và ý nghĩ rằng họ đã bị phát hiện mỗi lúc một có vẻ xác thực hơn; một lời tố giác nặc danh là điều tự nhiên, thậm chí từ chính kẻ đã dọa chàng trước đó; có thể giờ đây Villela đã biết hết. Chính việc chàng thôi không đến thăm, chẳng có lý do gì rõ ràng, chỉ với một cái cớ vớ vẩn, sẽ xác nhận nốt phần còn lại.

Camillo ia andando inquieto e nervoso. Não relia o bilhete, mas as palavras estavam decoradas, diante dos olhos, fixas; ou então, — o que era ainda peior, — eram-lhe murmuradas ao ouvido, com a propria voz de Villela. «Vèm já, já, á nossa casa; preciso fallar-te sem demora.» Ditas assim, pela voz do outro, tinham um tom de mysterio e ameaça. Vêm, já, já, para que? Era perto de uma hora da tarde. A commoção crescia de minuto a minuto. Tanto imaginou o que se iria passar, que chegou a crel-o e vel-o. Positivamente, tinha medo. Entrou a cogitar em ir armado, considerando que, se nada houvesse, nada perdia, e a precaução era util. Logo depois rejeitava a idéa, vexado de si mesmo, e seguia, picando o passo, na direcção do largo da Carioca, para entrar n'um tilbury. Chegou, entrou e mandou seguir a trote largo.

Camillo bước đi, bồn chồn và căng thẳng. Chàng không đọc lại mẩu giấy, nhưng những lời trong đó đã thuộc lòng, hiện trước mắt, bất động; hoặc nữa, — điều này còn tệ hơn, — chúng được thì thầm vào tai chàng, bằng chính giọng của Villela. “Đến ngay, ngay, nhà mình; mình cần nói chuyện với cậu gấp.” Được nói như thế, bằng giọng của người kia, chúng mang một âm điệu bí ẩn và đe dọa. Đến, ngay, ngay, để làm gì? Lúc ấy đã gần một giờ chiều. Nỗi xao động tăng lên từng phút. Chàng hình dung những gì sắp xảy ra nhiều đến mức chàng tin vào nó và thấy nó. Rõ ràng là chàng sợ. Chàng bắt đầu nghĩ đến chuyện mang theo vũ khí, cho rằng nếu chẳng có chuyện gì thì cũng chẳng mất gì, còn đề phòng thì có ích. Ngay sau đó chàng lại gạt bỏ ý nghĩ ấy, tự thấy hổ thẹn, rồi tiếp tục đi, rảo bước về phía quảng trường Carioca để lên một chiếc xe tilbury. Đến nơi, chàng lên xe và bảo cho ngựa chạy nước kiệu nhanh.

— Quanto antes, melhor, pensou elle; não posso estar assim...

— Càng sớm càng tốt, chàng nghĩ; mình không thể cứ thế này mãi...

Mas o mesmo trote do cavallo veiu aggravar-lhe a commoção. O tempo voava, e elle não tardaria a entestar com o perigo. Quasi no fim da rua da Guarda Velha, o tilbury teve de parar; a rua estava atravancada com uma carroça, que cahira. Camillo, em si mesmo, estimou o obstaculo, e esperou. No fim de cinco minutos, reparou que ao lado, á esquerda, ao pé do tilbury, ficava a casa da cartomante, a quem Rita consultára uma vez, e nunca elle desejou tanto crer na lição das cartas. Olhou, viu as janellas fechadas, quando todas as outras estavam abertas e pejadas de curiosos do incidente da rua. Dir-se-hia a morada do indifferente Destino.

Nhưng chính nước kiệu của con ngựa lại càng làm chàng xao động thêm. Thời gian trôi vùn vụt, và chẳng mấy chốc chàng sẽ đối mặt với hiểm nguy. Gần cuối phố Guarda Velha, chiếc tilbury phải dừng lại; con phố bị một chiếc xe hàng đổ chắn ngang. Trong bụng, Camillo mừng vì có vật cản, và chờ đợi. Được năm phút, chàng để ý thấy ngay bên cạnh, phía bên trái, sát chiếc tilbury, là ngôi nhà của bà bói bài mà Rita đã một lần đến hỏi, và chưa bao giờ chàng mong được tin vào lời dạy của những lá bài đến thế. Chàng nhìn, thấy các cửa sổ đều đóng kín, trong khi tất cả những cửa sổ khác đều mở toang và chật ních những kẻ hiếu kỳ xem sự cố ngoài phố. Tưởng chừng đó là chốn cư ngụ của Định Mệnh dửng dưng.

Camillo reclinou-se no tilbury, para não ver nada. A agitação delle era grande, extraordinaria, e do fundo das camadas moraes emergiam alguns phantasmas de outro tempo, as velhas crenças, as superstições antigas. O cocheiro propoz-lhe voltar a primeira travessa, e ir por outro caminho; elle respondeu que não, que esperasse. E inclinava-se para fitar a casa... Depois, fez um gesto incredulo: era a idéa de ouvir a cartomante, que lhe passava ao longe, muito longe, com vastas azas cinzentas; desappareceu, reappareceu, e tornou a esvair-se no cerebro; mas dahi a pouco moveu outra vez as azas, mais perto, fazendo uns giros concentricos... Na rua, gritavam os homens, safando a carroça:

Camillo ngả người vào trong xe để khỏi phải nhìn thấy gì. Nỗi xao động của chàng thật lớn, khác thường, và từ đáy những tầng sâu tinh thần trồi lên vài bóng ma của thời xưa, những niềm tin cũ, những mê tín ngày trước. Người đánh xe đề nghị rẽ vào ngõ ngang đầu tiên mà đi đường khác; chàng bảo không, cứ chờ đó. Và chàng nghiêng người nhìn chằm chằm vào ngôi nhà... Rồi chàng làm một cử chỉ ngờ vực: đó là ý nghĩ đi nghe bà bói bài, đang lướt qua chàng ở xa, rất xa, với đôi cánh xám rộng lớn; nó biến mất, lại hiện ra, rồi lại tan đi trong óc; nhưng chẳng bao lâu nó lại vỗ cánh, gần hơn, lượn những vòng đồng tâm... Ngoài phố, người ta la hét, kéo chiếc xe hàng ra:

— Anda! agora! empurra! vá! vá!

— Nào! ngay đi! đẩy! đi! đi!

D'ahi a pouco estaria removido o obstaculo. Camillo fechava os olhos, pensava em outras cousas; mas a voz do marido sussurrava-lhe ás orelhas as palavras da carta: «Vem, já, já...» E elle via as contorsões do drama, e tremia. A casa olhava para elle. As pernas queriam descer e entrar... Camillo achou-se diante de um longo véo opaco... pensou rapidamente no inexplicavel de tantas cousas. A voz da mãi repetia-lhe uma porção de casos extraordinarios; e a mesma phrase do principe de Dinamarca reboava-lhe dentro: «Ha mais cousas no céu e na terra do que sonha a nossa philosophia...» Que perdia elle, se...?

Chẳng mấy chốc vật cản sẽ được dọn đi. Camillo nhắm mắt lại, nghĩ sang chuyện khác; nhưng giọng người chồng thì thầm vào tai chàng những lời trong lá thư: “Đến, ngay, ngay...” Và chàng thấy những cơn quằn quại của tấn kịch, và chàng run lên. Ngôi nhà nhìn chàng. Đôi chân chàng muốn bước xuống và đi vào... Camillo thấy mình đứng trước một tấm màn dài mờ đục... chàng nghĩ thoáng qua về những điều không thể giải thích của biết bao sự việc. Giọng mẹ chàng nhắc lại với chàng hàng loạt những chuyện lạ lùng; và chính câu nói của hoàng tử Đan Mạch vang dội trong lòng chàng: “Trên trời dưới đất còn nhiều điều hơn những gì triết học của chúng ta mơ tưởng tới...” Chàng mất gì, nếu...?

Deu por si na calçada, ao pé da porta; disse ao cocheiro que esperasse, e rapido enfiou pelo corredor, e subiu a escada. A luz era pouca, os degráos comidos dos pés, o corrimão pegajoso; mas elle não viu nem sentiu nada. Trepou e bateu. Não apparecendo ninguem, teve idéa de descer; mas era tarde, a curiosidade fustigava-lhe o sangue, as fontes latejavam-lhe; elle tornou a bater uma, duas, tres pancadas. Veiu uma mulher; era a cartomante. Camillo disse que ia consultal-a, ella fel-o entrar. Dalli subiram ao sotão, por uma escada ainda peior que a primeira e mais escura. Em cima, havia uma salinha, mal alumiada por uma janella, que dava para o telhado dos fundos. Velhos trastes, paredes sombrias, um ar de pobreza, que antes augmentava do que destruia o prestigio.

Chàng thấy mình đã ở trên vỉa hè, sát cửa; chàng bảo người đánh xe chờ, rồi nhanh nhẹn lách vào hành lang và leo lên cầu thang. Ánh sáng lờ mờ, những bậc thang mòn vẹt vì chân người, tay vịn nhớp nháp; nhưng chàng chẳng thấy, chẳng cảm thấy gì. Chàng leo lên và gõ cửa. Không thấy ai ra, chàng đã định đi xuống; nhưng đã muộn, tính tò mò quất vào máu chàng, hai thái dương chàng giật giật; chàng lại gõ một, hai, ba tiếng. Một người đàn bà ra mở; đó là bà bói bài. Camillo nói chàng muốn xem bói, bà cho chàng vào. Từ đó họ lên gác xép, qua một cầu thang còn tồi tệ hơn cái trước và tối hơn. Trên ấy có một căn phòng nhỏ, được chiếu sáng lờ mờ bởi một cửa sổ trông ra mái nhà phía sau. Đồ đạc cũ kỹ, tường tối tăm, một vẻ nghèo nàn làm tăng thêm chứ không làm tiêu tan uy thế.

A cartomante fel-o sentar diante da mesa, e sentou-se do lado opposto, com as costas para a janella, de maneira que a pouca luz de fóra batia em cheio no rosto de Camillo. Abriu uma gaveta e tirou um baralho de cartas compridas e enxovalhadas. Emquanto as baralhava, rapidamente, olhava para elle, não de rosto, mas por baixo dos olhos. Era uma mulher de quarenta annos, italiana, morena e magra, com grandes olhos sonsos e agudos. Voltou tres cartas sobre a mesa, e disse-lhe:

Bà bói bài cho chàng ngồi trước bàn, còn bà ngồi phía đối diện, quay lưng về phía cửa sổ, sao cho chút ánh sáng ít ỏi từ ngoài hắt thẳng vào mặt Camillo. Bà mở một ngăn kéo và lấy ra một cỗ bài dài, nhàu bẩn. Trong khi nhanh tay xóc bài, bà nhìn chàng, không nhìn thẳng mặt, mà liếc từ dưới hàng mi. Đó là một người đàn bà bốn mươi tuổi, người Ý, da ngăm và gầy, với đôi mắt to vừa ranh mãnh vừa sắc sảo. Bà lật ba quân bài lên mặt bàn, rồi bảo chàng:

— Vejamos primeiro o que é que o traz aqui. O senhor tem um grande susto...

— Trước hết ta hãy xem cái gì đưa ông đến đây. Ông đang rất sợ hãi...

Camillo maravilhado, fez um gesto affirmativo.

Camillo kinh ngạc, gật đầu xác nhận.

— E quer saber, continuou ella, se lhe acontecerá alguma cousa ou não...

— Và ông muốn biết, bà nói tiếp, liệu có điều gì sẽ xảy đến với ông hay không...

— A mim e a ella, explicou vivamente elle.

— Với tôi và với cô ấy, chàng vội vã giải thích.

A cartomante não sorriu; disse-lhe só que esperasse. Rapido pegou outra vez das cartas e baralhou-as, com os longos dedos finos, de unhas descuradas; baralhou-as bem, transpoz os maços, uma, duas, tres vezes; depois começou a estendel-as. Camillo tinha os olhos nella, curioso e ancioso.

Bà bói bài không mỉm cười; chỉ bảo chàng chờ. Bà nhanh nhẹn cầm lại cỗ bài và xóc, bằng những ngón tay dài mảnh mai, móng không cắt tỉa; bà xóc thật kỹ, đảo các tập bài, một, hai, ba lần; rồi bắt đầu trải bài ra. Camillo dán mắt vào bà, tò mò và lo lắng.

— As cartas dizem-me...

— Những lá bài bảo tôi...

Camillo inclinou-se para beber uma a uma as palavras. Então ella declarou-lhe que não tivesse medo de nada. Nada aconteceria nem a um nem a outro; elle, o terceiro, ignorava tudo. Não obstante, era indispensavel muita cautela; ferviam invejas e despeitos. Fallou-lhe do amor que os ligava, da belleza de Rita... Camillo estava deslumbrado. A cartomante acabou, recolheu as cartas e fechou-as na gaveta.

Camillo nghiêng người để nuốt lấy từng lời một. Bấy giờ bà tuyên bố với chàng rằng chàng đừng sợ gì cả. Chẳng có gì xảy đến với người này hay người kia; còn anh ta, kẻ thứ ba, không hề hay biết gì. Tuy vậy, cần phải hết sức thận trọng; đố kỵ và hằn học đang sôi sục. Bà nói với chàng về tình yêu gắn bó hai người, về sắc đẹp của Rita... Camillo choáng ngợp. Bà bói bài nói xong, thu bài lại và cất vào ngăn kéo.

— A senhora restituiu-me a paz ao espirito, disse elle estendendo a mão por cima da mesa e apertando a da cartomante.

— Bà đã trả lại cho tôi sự bình yên trong tâm hồn, chàng nói, chìa tay qua bàn bắt lấy tay bà bói bài.

Esta levantou-se, rindo.

Bà đứng dậy, cười.

— Vá, disse ella; vá, ragazzo innamorato...

— Đi đi, bà nói; đi đi, ragazzo innamorato...

E de pé, com o dedo indicador, tocou-lhe na testa. Camillo estremeceu, como se fosse a mão da propria sibylla, e levantou-se tambem. A cartomante foi á commoda, sobre a qual estava um prato com passas, tirou um cacho destas, começou a despencal-as e comel-as, mostrando duas fileiras de dentes que desmentiam das unhas. Nessa mesma acção commum, a mulher tinha um ar particular. Camillo, ancioso por sahir, não sabia como pagasse; ignorava o preço.

Và đứng đó, bằng ngón tay trỏ, bà chạm vào trán chàng. Camillo rùng mình, như thể đó là bàn tay của chính một nữ tiên tri sibyl, rồi cũng đứng dậy. Bà bói bài đi tới chiếc tủ ngăn kéo, trên đó có một đĩa nho khô, lấy một chùm, bắt đầu ngắt từng quả mà ăn, để lộ hai hàm răng trái ngược hẳn với những móng tay. Ngay trong hành động tầm thường ấy, người đàn bà vẫn có một vẻ riêng. Camillo nóng lòng muốn đi, không biết phải trả tiền ra sao; chàng không biết giá.

— Passas custam dinheiro, disse elle afinal, tirando a carteira. Quantas quer mandar buscar?

— Nho khô thì tốn tiền đấy, cuối cùng chàng nói, rút ví ra. Bà muốn sai mua bao nhiêu?

— Pergunte ao seu coração, respondeu ella.

— Ông hãy hỏi trái tim ông, bà đáp.

Camillo tirou uma nota de dez mil réis, e deu-lh'a. Os olhos da cartomante fuzilaram. O preço usual era dois mil réis.

Camillo rút ra một tờ giấy bạc mười nghìn réis, đưa cho bà. Mắt bà bói bài lóe sáng. Giá thường lệ là hai nghìn réis.

— Vejo bem que o senhor gosta muito della... E faz bem; ella gosta muito do senhor. Vá, vá tranquillo. Olhe a escada, é escura; ponha o chapéo...

— Tôi thấy rõ ông yêu cô ấy lắm... Và ông làm thế là phải; cô ấy cũng yêu ông lắm. Đi đi, cứ yên tâm mà đi. Coi chừng cầu thang, tối lắm; đội mũ vào...

A cartomante tinha já guardado a nota na algibeira, e descia com elle, fallando, com um leve sotaque. Camillo despediu-se della embaixo, e desceu a escada que levava á rua, emquanto a cartomante, alegre com a paga, tornava acima, cantarolando uma barcarola. Camillo achou o tilbury esperando; a rua estava livre. Entrou e seguiu a trote largo.

Bà bói bài đã cất tờ giấy bạc vào túi, và đi xuống cùng chàng, vừa đi vừa nói, giọng hơi lơ lớ. Camillo chào bà ở tầng dưới, rồi đi xuống cầu thang dẫn ra phố, trong khi bà bói bài, vui vì món tiền công, quay lên, ngân nga một khúc barcarola. Camillo thấy chiếc tilbury đang đợi; con phố đã thông. Chàng lên xe và cho chạy nước kiệu nhanh.

Tudo lhe parecia agora melhor, as outras cousas traziam outro aspecto, o céu estava limpido e as caras joviaes. Chegou a rir dos seus receios, que chamou pueris; recordou os termos da carta de Villela e reconheceu que eram intimos e familiares. Onde é que elle lhe descobrira a ameaça? Advertiu tambem que eram urgentes, e que fizera mal em demorar-se tanto; podia ser algum negocio grave e gravissimo.

Giờ đây chàng thấy mọi thứ đều tốt đẹp hơn, những sự vật khác mang một diện mạo khác, bầu trời trong vắt và những gương mặt vui tươi. Chàng thậm chí còn cười những nỗi lo sợ của mình, mà chàng gọi là trẻ con; chàng nhớ lại lời lẽ trong lá thư của Villela và nhận ra chúng thân mật và gần gũi. Chàng đã thấy sự đe dọa ở chỗ nào cơ chứ? Chàng cũng để ý thấy chúng gấp gáp, và mình đã sai khi chần chừ lâu đến thế; có thể là một việc gì hệ trọng, hết sức hệ trọng.

— Vamos, vamos depressa, repetia elle ao cocheiro.

— Đi nào, đi nhanh lên, chàng cứ nhắc người đánh xe.

E comsigo, para explicar a demora ao amigo, engenhou qualquer cousa; parece que formou tambem o plano de aproveitar o incidente para tornar á antiga assiduidade... De volta com os planos, reboavam-lhe na alma as palavras da cartomante. Em verdade, ella adivinhára o objecto da consulta, o estado delle, a existencia de um terceiro; porque não adivinharia o resto? O presente que se ignora vale o futuro. Era assim, lentas e continuas, que as velhas crenças do rapaz iam tornando ao de cima, e o mysterio empolgava-o com as unhas de ferro. A's vezes queria rir, e ria de si mesmo, algo vexado; mas a mulher, as cartas, as palavras seccas e affirmativas, a exhortação: — Vá, vá, ragazzo innamorato; e no fim, ao longe, a barcarola da despedida, viva e graciosa, taes eram os elementos recentes, que formavam, com os antigos, uma fé nova e vivaz.

Và trong bụng, để giải thích sự chậm trễ với bạn, chàng nghĩ ra một chuyện gì đó; hình như chàng còn lập kế hoạch nhân sự việc này mà trở lại nếp lui tới đều đặn như xưa... Cùng với những kế hoạch ấy, lời bà bói bài vang dội trong tâm hồn chàng. Quả thật, bà đã đoán ra mục đích của cuộc xem bói, tình trạng của chàng, sự tồn tại của một người thứ ba; tại sao bà lại không đoán ra phần còn lại? Hiện tại mà người ta không biết thì cũng đáng giá như tương lai. Chính thế, chậm rãi và liên tục, những niềm tin cũ của chàng trai trẻ dần trồi lên mặt, và điều bí ẩn quắp lấy chàng bằng những móng sắt. Đôi khi chàng muốn cười, và chàng cười chính mình, có phần hổ thẹn; nhưng người đàn bà, những lá bài, những lời lẽ cộc lốc và quả quyết, lời khích lệ: — Đi đi, đi đi, ragazzo innamorato; và cuối cùng, từ xa, khúc barcarola tiễn biệt, tươi tắn và duyên dáng, đó là những yếu tố vừa mới đây, cùng với những yếu tố xưa cũ, tạo thành một niềm tin mới mẻ và sống động.

A verdade é que o coração ia alegre e impaciente, pensando nas horas felizes de outr'ora, e nas que haviam de vir. Ao passar pela Gloria, Camillo olhou para o mar, estendeu os olhos para fóra, até onde a agua e o céu dão um abraço infinito, e teve assim uma sensação do futuro, longo, longo, interminavel.

Sự thật là trái tim chàng vui sướng và nôn nao, nghĩ đến những giờ hạnh phúc thuở trước, và những giờ sẽ tới. Khi đi qua Gloria, Camillo nhìn ra biển, phóng tầm mắt ra xa, tới nơi nước và trời trao nhau một cái ôm vô tận, và nhờ thế chàng có được cảm giác về tương lai, dài, dài, bất tận.

Dahi a pouco chegou á casa de Villela. Apeou-se, empurrou a porta de ferro do jardim e entrou. A casa estava silenciosa. Subiu os seis degráos de pedra, e mal teve tempo de bater, a porta abriu-se, e appareceu-lhe Villela.

Ít lâu sau chàng đến nhà Villela. Chàng xuống xe, đẩy cánh cổng sắt của khu vườn và đi vào. Ngôi nhà im lặng. Chàng bước lên sáu bậc đá, và vừa kịp gõ cửa thì cửa đã mở, và Villela hiện ra trước mặt chàng.

— Desculpa, não pude vir mais cedo; que ha?

— Xin lỗi, mình không đến sớm hơn được; có chuyện gì thế?

Villela não lhe respondeu; tinha as feições decompostas; fez-lhe signal, e foram para uma saleta interior. Entrando, Camillo não pôde suffocar um grito de terror: — ao fundo sobre o canapé, estava Rita morta e ensanguentada. Villela pegou-o pela gola, e, com dois tiros de revólver, estirou-o morto no chão.

Villela không trả lời chàng; nét mặt anh thất sắc; anh ra hiệu cho chàng, và họ đi vào một phòng nhỏ bên trong. Vừa bước vào, Camillo không nén nổi một tiếng thét kinh hoàng: — ở cuối phòng trên chiếc ghế dài, Rita nằm đó, đã chết và đầm đìa máu. Villela túm lấy cổ áo chàng, và, bằng hai phát súng lục, bắn chàng ngã chết sóng soài trên sàn.