Ngôi nhà búp bê

Vì sao đáng đọc

Ngôi nhà búp bê (tên gốc Et dukkehjem) là vở kịch ba hồi của nhà viết kịch Na Uy Henrik Ibsen, xuất bản ở Copenhagen tháng 12 năm 1879; theo Wikipedia, 8.000 bản đầu bán hết trong một tháng. Nora Helmer, vợ một giám đốc ngân hàng và mẹ của ba đứa trẻ, sống đúng hình mẫu người vợ lý tưởng, được chồng gọi là “con sóc nhỏ”. Dưới không khí Giáng sinh là khoản vay cô có được bằng chữ ký giả của cha, và một nhân viên ngân hàng dọa vạch trần cô. Vở kịch còn sống vì căn phòng ấy là nơi quyền lực và tình yêu khó tách bạch; năm 2006, theo Wikipedia, nó là vở được diễn nhiều nhất thế giới.

Vở kịch gây chấn động vì Ibsen đưa một cuộc hôn nhân bình thường lên sân khấu như một vấn đề cần xét xử. Trong ghi chú viết ở Roma năm 1878, ông gọi nó là một “bi kịch hiện đại” và viết rằng người phụ nữ không thể là chính mình trong một xã hội toàn đàn ông, nơi luật do đàn ông đặt ra. Ở Đức, nữ diễn viên Hedwig Raabe từ chối diễn nguyên bản; Ibsen tự viết một đoạn kết khác để Nora ở lại, về sau gọi đó là điều đáng hổ thẹn. Tiếng cửa đóng sầm của Nora thành biểu tượng của cả vở; năm 1923 Lỗ Tấn có bài diễn thuyết về chuyện sau khi Nora rời nhà.

Hãy để ý cách Ibsen nén mọi thứ vào một phòng khách quanh dịp Giáng sinh: ba hồi, vài nhân vật, một lá thư trong chiếc hòm thư khóa kín. Năm 1898, theo Wikipedia, ông từ chối nhận công đã chủ ý phục vụ phong trào nữ quyền, nói mình chỉ mô tả con người; Strindberg thì chê việc Nora bỏ lại các con. Lưu ý nội dung: người vợ bị coi thường và bị đe dọa tống tiền, một chữ ký giả, nỗi đau hôn nhân chỉ được gợi ý, một người mẹ rời bỏ các con; không có cảnh ghê rợn. Bản tiếng Việt trên trang này là bản dịch của chính trang, dựa trên văn bản Wikisource tiếng Na Uy.

Phần giới thiệu do LitMundi soạn với sự hỗ trợ của AI và đối chiếu với các nguồn dưới đây.