Những Kỳ Vọng Lớn

Contents

Mục lục

Chapter I

Chương I

My father’s family name being Pirrip, and my Christian name Philip, my infant tongue could make of both names nothing longer or more explicit than Pip. So, I called myself Pip, and came to be called Pip.

Họ của cha tôi là Pirrip, còn tên thánh của tôi là Philip; cái lưỡi non nớt của tôi chỉ có thể rút cả hai tên ấy thành một thứ gì ngắn hơn và rõ ràng hơn, và thứ đó chẳng gì khác ngoài Pip. Thế là tôi tự gọi mình là Pip, và rồi mọi người cũng gọi tôi là Pip.

I give Pirrip as my father’s family name, on the authority of his tombstone and my sister,—Mrs. Joe Gargery, who married the blacksmith. As I never saw my father or my mother, and never saw any likeness of either of them (for their days were long before the days of photographs), my first fancies regarding what they were like were unreasonably derived from their tombstones. The shape of the letters on my father’s, gave me an odd idea that he was a square, stout, dark man, with curly black hair. From the character and turn of the inscription, “Also Georgiana Wife of the Above,” I drew a childish conclusion that my mother was freckled and sickly. To five little stone lozenges, each about a foot and a half long, which were arranged in a neat row beside their grave, and were sacred to the memory of five little brothers of mine,—who gave up trying to get a living, exceedingly early in that universal struggle,—I am indebted for a belief I religiously entertained that they had all been born on their backs with their hands in their trousers-pockets, and had never taken them out in this state of existence.

Tôi ghi họ Pirrip làm họ của cha tôi, căn cứ vào bia mộ của ông và lời chị tôi, bà Gargery, người đã lấy anh thợ rèn. Vì tôi chưa từng thấy cha hay mẹ, cũng chưa từng thấy bức chân dung nào của hai người (bởi những ngày ấy còn xa xưa trước thời ảnh chụp), nên những điều tưởng tượng đầu tiên của tôi về dáng vẻ họ đều được rút ra một cách vô lý từ bia mộ. Hình dạng các chữ trên bia cha tôi khiến tôi hình dung ông là một người vuông vắn, lực lưỡng, da sẫm, tóc đen quăn. Từ cách viết và giọng điệu của dòng chữ “Cũng Georgiana, vợ của người nằm trên”, tôi đưa ra một kết luận trẻ con rằng mẹ tôi có tàn nhang và ốm yếu. Về năm phiến đá nhỏ hình thoi, mỗi phiến dài chừng bốn mươi lăm phân, xếp thành hàng gọn gàng bên mộ họ, và dành riêng để tưởng nhớ năm đứa em trai nhỏ của tôi, những đứa đã bỏ cuộc mưu sinh rất sớm trong cuộc vật lộn phổ quát ấy, tôi mang ơn về một niềm tin mà tôi giữ rất thành kính: rằng cả năm đứa đều được sinh ra nằm ngửa, hai tay thọc vào túi quần, và chưa từng rút tay ra trong suốt kiếp sống ấy.

Ours was the marsh country, down by the river, within, as the river wound, twenty miles of the sea. My first most vivid and broad impression of the identity of things seems to me to have been gained on a memorable raw afternoon towards evening. At such a time I found out for certain that this bleak place overgrown with nettles was the churchyard; and that Philip Pirrip, late of this parish, and also Georgiana wife of the above, were dead and buried; and that Alexander, Bartholomew, Abraham, Tobias, and Roger, infant children of the aforesaid, were also dead and buried; and that the dark flat wilderness beyond the churchyard, intersected with dikes and mounds and gates, with scattered cattle feeding on it, was the marshes; and that the low leaden line beyond was the river; and that the distant savage lair from which the wind was rushing was the sea; and that the small bundle of shivers growing afraid of it all and beginning to cry, was Pip.

Chúng tôi sống ở vùng đầm lầy, dọc theo con sông, cách biển chừng hai mươi dặm đường sông uốn lượn. Ấn tượng đầu tiên và rõ rệt nhất của tôi về việc nhận biết mọi vật là gì dường như có được vào một buổi chiều lạnh buốt đáng nhớ, gần tối. Lúc ấy tôi phát hiện ra chắc chắn rằng nơi hoang vắng mọc đầy tầm ma này là nghĩa địa; rằng Philip Pirrip, nguyên cư dân giáo xứ này, cùng Georgiana vợ của người nằm trên, đã chết và được chôn; rằng Alexander, Bartholomew, Abraham, Tobias và Roger, những đứa con thơ của hai người nói trên, cũng đã chết và được chôn; rằng vùng hoang dã phẳng lì u tối bên kia nghĩa địa, bị các mương rạch, gò đất và cổng chắn cắt ngang, với những đàn gia súc lác đác đang gặm cỏ, chính là đầm lầy; rằng dải chì xám thấp thoáng phía xa là con sông; rằng nơi hoang dã man rợ xa xôi mà gió đang lao tới chính là biển; và rằng cái bó nhỏ những run rẩy, đang sợ hãi tất cả và bắt đầu khóc, chính là Pip.

“Hold your noise!” cried a terrible voice, as a man started up from among the graves at the side of the church porch. “Keep still, you little devil, or I’ll cut your throat!”

“Im miệng!” một giọng dữ tợn quát lên, khi một người đàn ông đứng bật dậy từ giữa mấy ngôi mộ bên hiên nhà thờ. “Đứng yên, đồ quỷ con, không thì ta cắt cổ mày!”

A fearful man, all in coarse grey, with a great iron on his leg. A man with no hat, and with broken shoes, and with an old rag tied round his head. A man who had been soaked in water, and smothered in mud, and lamed by stones, and cut by flints, and stung by nettles, and torn by briars; who limped, and shivered, and glared, and growled; and whose teeth chattered in his head as he seized me by the chin.

Một gã đáng sợ, toàn đồ vải thô xám, chân có một cái khóa sắt to tướng. Một gã không đội mũ, đi đôi giày rách, đầu quấn một mảnh giẻ cũ. Một gã vừa bị nước ngâm, bùn bịt kín, đá làm cho khập khiễng, đá lửa cắt xước, tầm ma đốt rát, gai cào rách; gã đi tập tễnh, run rẩy, trừng mắt và gầm gừ; và hàm răng gã va lập cập trong miệng khi gã túm lấy cằm tôi.

“Oh! Don’t cut my throat, sir,” I pleaded in terror. “Pray don’t do it, sir.”

“Ôi! Đừng cắt cổ cháu, thưa ngài,” tôi van lơn trong sợ hãi. “Xin ngài đừng làm thế, thưa ngài.”

“Tell us your name!” said the man. “Quick!”

“Khai tên ra!” gã nói. “Nhanh!”

“Pip, sir.”

“Pip, thưa ngài.”

“Once more,” said the man, staring at me. “Give it mouth!”

“Nói lại xem,” gã nói, nhìn chằm chằm vào tôi. “Đọc to lên!”

“Pip. Pip, sir.”

“Pip. Pip, thưa ngài.”

“Show us where you live,” said the man. “Pint out the place!”

“Chỉ cho bọn tao xem mày ở đâu,” gã nói. “Chỉ đúng chỗ đi!”

I pointed to where our village lay, on the flat in-shore among the alder-trees and pollards, a mile or more from the church.

Tôi chỉ về phía làng chúng tôi, nằm trên bãi phẳng ven bờ, giữa những cây tống quán sủi và hàng liễu cắt ngọn, cách nhà thờ đến một dặm hoặc hơn.

The man, after looking at me for a moment, turned me upside down, and emptied my pockets. There was nothing in them but a piece of bread. When the church came to itself,—for he was so sudden and strong that he made it go head over heels before me, and I saw the steeple under my feet,—when the church came to itself, I say, I was seated on a high tombstone, trembling while he ate the bread ravenously.

Sau khi nhìn tôi một lúc, gã lật ngược tôi lên và móc túi tôi. Trong đó chẳng có gì ngoài một mẩu bánh mì. Khi nhà thờ đã trở lại yên vị (vì gã làm việc nhanh và khỏe đến mức khiến nó lộn nhào trước mắt tôi, và tôi thấy chóp tháp dưới chân mình), khi nhà thờ ấy, tôi nói, đã trở lại yên vị, thì tôi đang ngồi trên một phiến mộ cao, run rẩy, còn gã ngấu nghiến ăn mẩu bánh.

“You young dog,” said the man, licking his lips, “what fat cheeks you ha’ got.”

“Thằng nhãi ranh,” gã nói, liếm môi, “mày có cái má béo quá nhỉ.”

I believe they were fat, though I was at that time undersized for my years, and not strong.

Tôi tin là chúng béo thật, dù lúc đó tôi nhỏ con so với tuổi và chẳng khỏe mạnh gì.

“Darn me if I couldn’t eat ’em,” said the man, with a threatening shake of his head, “and if I han’t half a mind to’t!”

“Tao ăn luôn chúng mày được đấy chứ,” gã nói, lắc đầu dọa nạt, “và tao cũng suýt muốn làm thế lắm đó!”

I earnestly expressed my hope that he wouldn’t, and held tighter to the tombstone on which he had put me; partly, to keep myself upon it; partly, to keep myself from crying.

Tôi thiết tha bày tỏ hy vọng rằng gã sẽ không làm vậy, và ôm chặt hơn phiến mộ mà gã đã đặt tôi lên; một phần để giữ mình khỏi ngã, một phần để khỏi khóc.

“Now lookee here!” said the man. “Where’s your mother?”

“Này, nhìn đây!” gã nói. “Mẹ mày đâu?”

“There, sir!” said I.

“Đằng kia, thưa ngài!” tôi đáp.

He started, made a short run, and stopped and looked over his shoulder.

Gã giật mình, chạy vụt vài bước, rồi dừng lại và ngoái đầu nhìn.

“There, sir!” I timidly explained. “Also Georgiana. That’s my mother.”

“Đằng kia, thưa ngài!” tôi rụt rè giải thích. “Cả Georgiana nữa. Đó là mẹ cháu.”

“Oh!” said he, coming back. “And is that your father alonger your mother?”

“Ồ!” gã nói, quay lại. “Thế còn cha mày, có nằm cạnh mẹ mày không?”

“Yes, sir,” said I; “him too; late of this parish.”

“Vâng ạ,” tôi nói; “cha cháu cũng nằm đó; nguyên cư dân giáo xứ này.”

“Ha!” he muttered then, considering. “Who d’ye live with,—supposin’ you’re kindly let to live, which I han’t made up my mind about?”

“Ha!” gã lẩm bẩm, ngẫm nghĩ. “Thế mày sống với ai, giả sử mày được tử tế để sống, mà tao còn chưa quyết định nữa?”

“My sister, sir,—Mrs. Joe Gargery,—wife of Joe Gargery, the blacksmith, sir.”

“Với chị cháu, thưa ngài. Bà Gargery, vợ của Joe Gargery, anh thợ rèn ạ.”

“Blacksmith, eh?” said he. And looked down at his leg.

“Thợ rèn à?” gã nói. Rồi cúi nhìn cái chân của mình.

After darkly looking at his leg and me several times, he came closer to my tombstone, took me by both arms, and tilted me back as far as he could hold me; so that his eyes looked most powerfully down into mine, and mine looked most helplessly up into his.

Sau khi liếc nhìn cái chân và tôi nhiều lần một cách hằm hè, gã tiến lại gần phiến mộ của tôi, túm lấy hai cánh tay tôi, và nghiêng tôi ra sau hết mức có thể; khiến cho đôi mắt gã nhìn xuống tôi thật dữ dội, còn mắt tôi thì ngước lên gã trong bất lực.

“Now lookee here,” he said, “the question being whether you’re to be let to live. You know what a file is?”

“Này, nghe đây,” gã nói, “vấn đề là liệu mày có được phép sống hay không. Mày có biết cái giũa là gì không?”

“Yes, sir.”

“Dạ biết ạ.”

“And you know what wittles is?”

“Mày có biết thức ăn là gì không?”

“Yes, sir.”

“Dạ biết ạ.”

After each question he tilted me over a little more, so as to give me a greater sense of helplessness and danger.

Sau mỗi câu hỏi, gã lại nghiêng tôi thêm một chút, để tôi càng thấy mình bất lực và nguy hiểm hơn.

“You get me a file.” He tilted me again. “And you get me wittles.” He tilted me again. “You bring ’em both to me.” He tilted me again. “Or I’ll have your heart and liver out.” He tilted me again.

“Mày lấy cho tao cái giũa.” Gã lại nghiêng tôi. “Và lấy cho tao thức ăn.” Gã lại nghiêng tôi. “Mày mang cả hai thứ đến cho tao.” Gã lại nghiêng tôi. “Không thì tao sẽ moi tim và gan mày ra.” Gã lại nghiêng tôi.

I was dreadfully frightened, and so giddy that I clung to him with both hands, and said, “If you would kindly please to let me keep upright, sir, perhaps I shouldn’t be sick, and perhaps I could attend more.”

Tôi sợ khiếp, chóng mặt đến mức phải níu lấy gã bằng cả hai tay, và nói: “Nếu ngài vui lòng để cháu đứng thẳng lên, thưa ngài, có lẽ cháu sẽ không nôn, và có lẽ cháu còn chú ý được hơn.”

He gave me a most tremendous dip and roll, so that the church jumped over its own weathercock. Then, he held me by the arms, in an upright position on the top of the stone, and went on in these fearful terms:—

Gã làm một cú nhấp và lắc tôi dữ dội, đến mức cả nhà thờ như nhảy qua cái chong chóng gà trên đỉnh của chính nó. Rồi gã giữ tôi bằng hai cánh tay, đứng thẳng trên đỉnh phiến đá, và tiếp tục với những lời lẽ đáng sợ này:—

“You bring me, to-morrow morning early, that file and them wittles. You bring the lot to me, at that old Battery over yonder. You do it, and you never dare to say a word or dare to make a sign concerning your having seen such a person as me, or any person sumever, and you shall be let to live. You fail, or you go from my words in any partickler, no matter how small it is, and your heart and your liver shall be tore out, roasted, and ate. Now, I ain’t alone, as you may think I am. There’s a young man hid with me, in comparison with which young man I am a Angel. That young man hears the words I speak. That young man has a secret way pecooliar to himself, of getting at a boy, and at his heart, and at his liver. It is in wain for a boy to attempt to hide himself from that young man. A boy may lock his door, may be warm in bed, may tuck himself up, may draw the clothes over his head, may think himself comfortable and safe, but that young man will softly creep and creep his way to him and tear him open. I am a keeping that young man from harming of you at the present moment, with great difficulty. I find it wery hard to hold that young man off of your inside. Now, what do you say?”

“Mai sáng sớm, mày mang cho tao cái giũa và mấy thứ ăn ấy đến. Mày mang tất cả đến cho tao, ở cái Pháo đài cũ đằng kia. Nếu mày làm, và mày không bao giờ dám hé răng hay ra hiệu gì về việc đã thấy một người như tao, hay bất kỳ ai, thì mày sẽ được phép sống. Nếu mày thất hứa, hay lệch khỏi lời tao dù chỉ một chút bé tí, thì tim và gan mày sẽ bị xé ra, nướng lên và ăn luôn. Và tao không đi một mình như mày tưởng đâu. Có một thằng trai trẻ trốn cùng tao, so với nó thì tao chỉ là một thiên thần. Thằng trai đó nghe được từng lời tao nói. Nó có một đường đi bí mật riêng, khác người, để tóm được một đứa trẻ, đến tận tim và gan của nó. Mày có khóa cửa lại cũng vô ích, mày có nằm ấm trong giường, có chui kín trong chăn, có trùm đầu lại mà tưởng mình được an toàn, thì thằng đó cũng sẽ lẳng lặng bò, bò mãi đến chỗ mày và xé toang mày ra. Hiện giờ tao đang khó khăn lắm mới giữ được thằng đó không hại mày. Tao thấy rất khó giữ nó cách xa phần trong người mày. Giờ mày nói sao?”

I said that I would get him the file, and I would get him what broken bits of food I could, and I would come to him at the Battery, early in the morning.

Tôi nói rằng tôi sẽ lấy cho gã cái giũa, và sẽ lấy cho gã những mẩu thức ăn vụn nào tôi xoay được, và tôi sẽ đến chỗ gã ở Pháo đài, sớm vào buổi sáng.

“Say Lord strike you dead if you don’t!” said the man.

“Phải thề rằng: Chúa cho mày chết ngay nếu mày không làm!” gã nói.

I said so, and he took me down.

Tôi thề như vậy, và gã thả tôi xuống.

“Now,” he pursued, “you remember what you’ve undertook, and you remember that young man, and you get home!”

“Giờ thì,” gã nói tiếp, “mày nhớ điều mày đã nhận, nhớ thằng trai ấy, và về nhà đi!”

“Goo-good night, sir,” I faltered.

“Chúc… chúc ngài ngủ ngon, thưa ngài,” tôi lắp bắp.

“Much of that!” said he, glancing about him over the cold wet flat. “I wish I was a frog. Or a eel!”

“Cái đó thì nhiều rồi!” gã nói, liếc quanh qua bãi đầm lầy ẩm ướt lạnh lẽo. “Ước gì tao là con ếch. Hay con lươn!”

At the same time, he hugged his shuddering body in both his arms,—clasping himself, as if to hold himself together,—and limped towards the low church wall. As I saw him go, picking his way among the nettles, and among the brambles that bound the green mounds, he looked in my young eyes as if he were eluding the hands of the dead people, stretching up cautiously out of their graves, to get a twist upon his ankle and pull him in.

Đồng thời, gã ôm lấy thân người run rẩy bằng cả hai cánh tay, ôm chặt lấy mình như thể muốn giữ cho mình khỏi tan ra, rồi khập khiễng về phía bức tường thấp của nhà thờ. Khi tôi nhìn gã đi, len lỏi giữa đám tầm ma, giữa những bụi gai quấn quanh các gò mộ xanh, đôi mắt non nớt của tôi thấy gã như đang né tránh những bàn tay người chết thò lên khẽ khàng từ mộ, mong túm lấy mắt cá chân gã và kéo gã xuống.

When he came to the low church wall, he got over it, like a man whose legs were numbed and stiff, and then turned round to look for me. When I saw him turning, I set my face towards home, and made the best use of my legs. But presently I looked over my shoulder, and saw him going on again towards the river, still hugging himself in both arms, and picking his way with his sore feet among the great stones dropped into the marshes here and there, for stepping-places when the rains were heavy or the tide was in.

Khi đến bức tường thấp, gã trèo qua như một người chân tay tê cứng và mỏi nhừ, rồi quay lại tìm tôi. Thấy gã quay lại, tôi quay mặt về nhà và dùng hết sức đôi chân. Nhưng chẳng bao lâu, tôi ngoái đầu lại, thấy gã lại đi về phía con sông, vẫn ôm mình bằng cả hai tay, và chọn lối đi bằng đôi chân đau giữa những tảng đá lớn vất rải rác trong đầm lầy, làm chỗ đặt chân khi mưa to hay khi thủy triều dâng.

The marshes were just a long black horizontal line then, as I stopped to look after him; and the river was just another horizontal line, not nearly so broad nor yet so black; and the sky was just a row of long angry red lines and dense black lines intermixed. On the edge of the river I could faintly make out the only two black things in all the prospect that seemed to be standing upright; one of these was the beacon by which the sailors steered,—like an unhooped cask upon a pole,—an ugly thing when you were near it; the other, a gibbet, with some chains hanging to it which had once held a pirate. The man was limping on towards this latter, as if he were the pirate come to life, and come down, and going back to hook himself up again. It gave me a terrible turn when I thought so; and as I saw the cattle lifting their heads to gaze after him, I wondered whether they thought so too. I looked all round for the horrible young man, and could see no signs of him. But now I was frightened again, and ran home without stopping.

Đầm lầy lúc đó chỉ là một vệt đen dài nằm ngang khi tôi dừng lại nhìn theo gã; con sông chỉ là một vệt nằm ngang khác, không rộng bằng và cũng chẳng đen bằng; còn bầu trời chỉ là một hàng những vệt đỏ giận dữ kéo dài và những vệt đen dày đặc đan xen nhau. Trên bờ sông, tôi có thể lờ mờ nhận ra hai vật đen duy nhất trong toàn cảnh có vẻ đứng thẳng: một là cái đèn hiệu mà thủy thủ dùng để lái tàu, giống một cái thùng rượu không đai đặt trên cọc, một vật xấu xí khi người ta đến gần; vật kia là một giá treo tử tội, với mấy sợi xích vẫn còn lủng lẳng, từng giữ một tên cướp biển. Gã đang khập khiễng đi về phía giá treo, như thể gã là tên cướp biển đã sống lại, bước xuống và đang trở về để tự treo mình lên lần nữa. Nghĩ vậy, tôi thấy rùng mình; và khi thấy đàn gia súc ngẩng đầu nhìn theo gã, tôi tự hỏi chúng có nghĩ như tôi không. Tôi nhìn khắp quanh để tìm thằng trai trẻ đáng sợ kia, nhưng không thấy dấu vết gì của nó. Nhưng lúc này tôi lại sợ hãi, và chạy về nhà không dừng lại.

Chapter II

Chương II

My sister, Mrs. Joe Gargery, was more than twenty years older than I, and had established a great reputation with herself and the neighbours because she had brought me up “by hand.” Having at that time to find out for myself what the expression meant, and knowing her to have a hard and heavy hand, and to be much in the habit of laying it upon her husband as well as upon me, I supposed that Joe Gargery and I were both brought up by hand.

Chị tôi, bà Gargery, hơn tôi đến hai mươi tuổi, và đã tự tạo cho mình một danh tiếng lớn, cả trong lòng mình lẫn trong mắt hàng xóm, vì đã nuôi tôi lớn “bằng tay”. Lúc đó tôi phải tự tìm hiểu xem cụm từ ấy nghĩa là gì, và vì biết chị có bàn tay nặng và cứng, lại hay trút nó xuống chồng cũng như xuống tôi, nên tôi cho rằng Joe Gargery và tôi đều đã được nuôi lớn bằng tay cả.

She was not a good-looking woman, my sister; and I had a general impression that she must have made Joe Gargery marry her by hand. Joe was a fair man, with curls of flaxen hair on each side of his smooth face, and with eyes of such a very undecided blue that they seemed to have somehow got mixed with their own whites. He was a mild, good-natured, sweet-tempered, easy-going, foolish, dear fellow,—a sort of Hercules in strength, and also in weakness.

Chị tôi không phải người xinh đẹp; và tôi có ấn tượng chung rằng hẳn chị đã khiến Joe Gargery cưới chị bằng tay. Joe là người tóc vàng hoe, với những lọn tóc lanh xoăn ở hai bên gương mặt nhẵn nhụi, và đôi mắt xanh nhạt đến mức dường như đã lẫn cả vào lòng trắng. Anh là một người hiền lành, tử tế, tính nết dịu dàng, dễ dãi, ngờ nghệch, một gã đáng yêu, một kiểu Hercules về sức mạnh, và cũng về sự yếu đuối.

My sister, Mrs. Joe, with black hair and eyes, had such a prevailing redness of skin that I sometimes used to wonder whether it was possible she washed herself with a nutmeg-grater instead of soap. She was tall and bony, and almost always wore a coarse apron, fastened over her figure behind with two loops, and having a square impregnable bib in front, that was stuck full of pins and needles. She made it a powerful merit in herself, and a strong reproach against Joe, that she wore this apron so much. Though I really see no reason why she should have worn it at all; or why, if she did wear it at all, she should not have taken it off, every day of her life.

Chị tôi, bà Gargery, tóc và mắt đen, nước da đỏ đến mức khiến tôi có lúc tự hỏi liệu chị có rửa mặt bằng cái bào nhục đậu khấu thay vì xà phòng không. Chị cao và xương xẩu, hầu như lúc nào cũng mặc một cái tạp dề thô, buộc sau lưng bằng hai dây vòng quanh người, và phía trước là một cái yếm vuông vức, kín mít, cắm đầy ghim và kim. Chị coi việc hay mặc cái tạp dề này là một ưu điểm lớn của mình, và là lời trách móc nặng nề đối với Joe. Dù thực ra tôi chẳng hiểu vì sao chị phải mặc nó chút nào; hay nếu đã mặc, thì vì sao chị lại không cởi nó ra, mỗi ngày trong đời.

Joe’s forge adjoined our house, which was a wooden house, as many of the dwellings in our country were,—most of them, at that time. When I ran home from the churchyard, the forge was shut up, and Joe was sitting alone in the kitchen. Joe and I being fellow-sufferers, and having confidences as such, Joe imparted a confidence to me, the moment I raised the latch of the door and peeped in at him opposite to it, sitting in the chimney corner.

Lò rèn của Joe nằm sát nhà chúng tôi, một ngôi nhà gỗ, cũng như phần lớn nhà ở vùng quê chúng tôi khi ấy, hầu hết là như vậy. Khi tôi chạy từ nhà thờ về, lò rèn đã đóng cửa, và Joe đang ngồi một mình trong bếp. Joe và tôi là hai kẻ cùng chịu khổ, và vì có những tâm sự chung của kẻ cùng chịu khổ, nên ngay khi tôi nhấc chốt cửa và thò đầu vào nhìn anh, anh đã trút một tâm sự với tôi; anh ngồi đối diện cửa, trong góc lò sưởi.

“Mrs. Joe has been out a dozen times, looking for you, Pip. And she’s out now, making it a baker’s dozen.”

“Bà Gargery đi tìm cháu cả chục lần rồi đấy, Pip. Và giờ bà vẫn đang đi, cho thành cả mười ba lần đấy.”

“Is she?”

“Thế à?”

“Yes, Pip,” said Joe; “and what’s worse, she’s got Tickler with her.”

“Ừ, Pip,” Joe nói; “mà tệ hơn nữa là bà ấy mang theo Tickler.”

At this dismal intelligence, I twisted the only button on my waistcoat round and round, and looked in great depression at the fire. Tickler was a wax-ended piece of cane, worn smooth by collision with my tickled frame.

Nghe tin não nề ấy, tôi vặn đi vặn lại cái cúc áo gilê duy nhất của mình, và buồn bã nhìn ngọn lửa. Tickler là một cây roi bằng mây, đầu bọc sáp, mòn nhẵn vì thường xuyên quất vào tấm thân bé bỏng bị đánh đến ngứa ran của tôi.

“She sot down,” said Joe, “and she got up, and she made a grab at Tickler, and she Ram-paged out. That’s what she did,” said Joe, slowly clearing the fire between the lower bars with the poker, and looking at it; “she Ram-paged out, Pip.”

“Bà ấy ngồi xuống,” Joe nói, “rồi lại đứng dậy, bà ấy chộp lấy Tickler, và bà ấy nổi cơn xông ra ngoài. Đại loại thế đấy,” Joe nói, chậm rãi dùng cái cời lửa dọn than giữa các thanh ghi dưới và nhìn ngọn lửa; “bà ấy nổi cơn xông ra ngoài đấy, Pip.”

“Has she been gone long, Joe?” I always treated him as a larger species of child, and as no more than my equal.

“Bà ấy đi lâu chưa, Joe?” Tôi lúc nào cũng coi anh như một giống trẻ con to xác, và không hơn tôi về địa vị.

“Well,” said Joe, glancing up at the Dutch clock, “she’s been on the Ram-page, this last spell, about five minutes, Pip. She’s a-coming! Get behind the door, old chap, and have the jack-towel betwixt you.”

“À,” Joe nói, liếc lên cái đồng hồ treo kiểu Hà Lan, “bà ấy xông xáo thế này cũng được chừng năm phút rồi, Pip. Bà ấy đang đến kìa! Trốn sau cánh cửa đi, cu, và cầm cái khăn lau tay đỡ giữa hai đứa.”

I took the advice. My sister, Mrs. Joe, throwing the door wide open, and finding an obstruction behind it, immediately divined the cause, and applied Tickler to its further investigation. She concluded by throwing me—I often served as a connubial missile—at Joe, who, glad to get hold of me on any terms, passed me on into the chimney and quietly fenced me up there with his great leg.

Tôi làm theo lời khuyên. Chị tôi, bà Gargery, đẩy tung cánh cửa, thấy có vật cản phía sau, liền hiểu ngay nguyên nhân, và lập tức đem Tickler ra mà khảo sát thêm. Chị kết thúc bằng cách ném tôi về phía Joe (tôi thường bị dùng làm thứ đạn của cuộc hôn nhân như thế), còn anh, rất mừng vì được bắt lấy tôi bằng bất cứ cách nào, đẩy tôi lùi vào tận lò sưởi và lặng lẽ che tôi lại đó bằng cặp chân dài của mình.

“Where have you been, you young monkey?” said Mrs. Joe, stamping her foot. “Tell me directly what you’ve been doing to wear me away with fret and fright and worrit, or I’d have you out of that corner if you was fifty Pips, and he was five hundred Gargerys.”

“Mày đi đâu rồi, thằng khỉ con kia?” bà Gargery nói, giậm chân. “Nói ngay ra xem mày đã làm trò gì để bắt tao héo mòn vì lo lắng, sợ hãi và phiền muộn, không thì tao lôi mày ra khỏi góc đó, dù mày có là năm chục thằng Pip và hắn là năm trăm thằng Gargery đi nữa.”

“I have only been to the churchyard,” said I, from my stool, crying and rubbing myself.

“Em chỉ đi ra nghĩa địa thôi, chị ơi,” tôi nói, từ chiếc ghế đẩu, vừa khóc vừa xoa người.

“Churchyard!” repeated my sister. “If it warn’t for me you’d have been to the churchyard long ago, and stayed there. Who brought you up by hand?”

“Nghĩa địa!” chị tôi nhắc lại. “Nếu không có tao, mày đã sớm nằm lại ở nghĩa địa rồi, và ở đó luôn. Ai đã nuôi mày lớn bằng tay?”

“You did,” said I.

“Chị,” tôi nói.

“And why did I do it, I should like to know?” exclaimed my sister.

“Thế tao làm vậy là vì cái gì, mày nói xem?” chị tôi thốt lên.

I whimpered, “I don’t know.”

Tôi rên rỉ: “Em không biết ạ.”

“I don’t!” said my sister. “I’d never do it again! I know that. I may truly say I’ve never had this apron of mine off since born you were. It’s bad enough to be a blacksmith’s wife (and him a Gargery) without being your mother.”

“Tao cũng không biết!” chị tôi nói. “Tao sẽ không làm thế nữa! Tao biết điều đó. Tao có thể nói thật rằng từ khi mày sinh ra, tao chưa lúc nào cởi cái tạp dề này ra. Làm vợ thợ rèn đã đủ khổ rồi (lại còn lấy phải thằng Gargery), chứ còn phải làm mẹ mày nữa thì…”

My thoughts strayed from that question as I looked disconsolately at the fire. For the fugitive out on the marshes with the ironed leg, the mysterious young man, the file, the food, and the dreadful pledge I was under to commit a larceny on those sheltering premises, rose before me in the avenging coals.

Tôi đờ đẫn nhìn ngọn lửa, và suy nghĩ của tôi lạc khỏi câu hỏi ấy. Với kẻ đang lẩn trốn ngoài đầm lầy với cái chân mang khóa sắt, với gã thanh niên bí ẩn, với cái giũa, thức ăn, và lời thề kinh khủng mà tôi đã phải hứa thực hiện một vụ trộm trong ngôi nhà che chở này, tất cả hiện lên trước mắt tôi giữa những đống than hồng như đang báo oán.

“Hah!” said Mrs. Joe, restoring Tickler to his station. “Churchyard, indeed! You may well say churchyard, you two.” One of us, by the by, had not said it at all. “You’ll drive me to the churchyard betwixt you, one of these days, and O, a pr-r-recious pair you’d be without me!”

“Hừm!” bà Gargery nói, đặt Tickler trở về chỗ cũ. “Nghĩa địa à! Chắc hai đứa mày mới nói được cái chữ đó. Mày sẽ đẩy tao vào nghĩa địa giữa hai đứa mày, một ngày nào đó, và ôi, hai đứa mày không có tao thì quý hóa biết bao nhiêu!” (Nhân tiện, một trong hai đứa chúng tôi thật ra chẳng hề nói câu ấy.)

As she applied herself to set the tea-things, Joe peeped down at me over his leg, as if he were mentally casting me and himself up, and calculating what kind of pair we practically should make, under the grievous circumstances foreshadowed. After that, he sat feeling his right-side flaxen curls and whisker, and following Mrs. Joe about with his blue eyes, as his manner always was at squally times.

Trong lúc bà bày bát đĩa trà, Joe nhìn xuống tôi qua cái chân dài của anh, như thể đang đo đếm trong đầu xem hai chúng tôi sẽ thành một đôi thế nào dưới hoàn cảnh nghiêm trọng đã báo trước. Sau đó, anh ngồi vuốt những lọn tóc lanh bên tai và râu mép, mắt xanh nhạt đi theo bà Gargery khắp nơi, như thói quen của anh mỗi khi có sóng gió.

My sister had a trenchant way of cutting our bread and butter for us, that never varied. First, with her left hand she jammed the loaf hard and fast against her bib,—where it sometimes got a pin into it, and sometimes a needle, which we afterwards got into our mouths. Then she took some butter (not too much) on a knife and spread it on the loaf, in an apothecary kind of way, as if she were making a plaster,—using both sides of the knife with a slapping dexterity, and trimming and moulding the butter off round the crust. Then, she gave the knife a final smart wipe on the edge of the plaster, and then sawed a very thick round off the loaf: which she finally, before separating from the loaf, hewed into two halves, of which Joe got one, and I the other.

Chị tôi có một cách cắt bánh mì và bơ cho chúng tôi rất dứt khoát, cách ấy không bao giờ thay đổi. Trước hết, chị dùng tay trái ấn chặt ổ bánh vào cái yếm, nơi thỉnh thoảng có một cái ghim, thỉnh thoảng có một cây kim, và sau này chúng tôi có lúc lại nhai phải. Rồi chị lấy một ít bơ (không nhiều) bằng con dao và phết lên ổ bánh, theo kiểu hiệu thuốc, như thể đang đắp cao dán, dùng cả hai mặt dao với một kiểu điệu nghệ vỗ đập nhanh nhẹn, cạo và nắn phần bơ thừa quanh vỏ bánh. Sau đó, chị lau con dao một cái mạnh ở mép “cao dán”, rồi cắt một lát khá dày khỏi ổ bánh; cuối cùng, trước khi tách hẳn ra, chị bổ lát ấy làm hai, Joe nhận một nửa, còn tôi nhận nửa kia.

On the present occasion, though I was hungry, I dared not eat my slice. I felt that I must have something in reserve for my dreadful acquaintance, and his ally the still more dreadful young man. I knew Mrs. Joe’s housekeeping to be of the strictest kind, and that my larcenous researches might find nothing available in the safe. Therefore I resolved to put my hunk of bread and butter down the leg of my trousers.

Hôm đó, dù tôi đói, tôi không dám ăn lát bánh của mình. Tôi cảm thấy phải để dành thứ gì đó cho người quen đáng sợ của mình, và cho gã thanh niên còn đáng sợ hơn đi cùng gã. Tôi biết việc nhà của bà Gargery nghiêm ngặt đến mức nào, và rằng những mưu toan ăn cắp của tôi có thể chẳng tìm được thứ gì dùng được trong tủ đựng thức ăn. Vì thế, tôi quyết định nhét miếng bánh mì và bơ của mình xuống ống quần.

The effort of resolution necessary to the achievement of this purpose I found to be quite awful. It was as if I had to make up my mind to leap from the top of a high house, or plunge into a great depth of water. And it was made the more difficult by the unconscious Joe. In our already-mentioned freemasonry as fellow-sufferers, and in his good-natured companionship with me, it was our evening habit to compare the way we bit through our slices, by silently holding them up to each other’s admiration now and then,—which stimulated us to new exertions. To-night, Joe several times invited me, by the display of his fast diminishing slice, to enter upon our usual friendly competition; but he found me, each time, with my yellow mug of tea on one knee, and my untouched bread and butter on the other. At last, I desperately considered that the thing I contemplated must be done, and that it had best be done in the least improbable manner consistent with the circumstances. I took advantage of a moment when Joe had just looked at me, and got my bread and butter down my leg.

Để đưa ra quyết định ấy, tôi thấy mình phải trải qua một nỗ lực kinh khiếp. Như thể tôi phải tự quyết nhảy từ nóc một ngôi nhà cao, hay lao xuống một vực nước sâu. Và việc ấy càng khó hơn bởi Joe vô tình. Trong tình đồng cảm của hai kẻ cùng khổ mà chúng tôi đã nói, và trong sự thân mật tử tế của anh với tôi, thói quen buổi tối của chúng tôi là so xem ai cắn bánh nhanh hơn, bằng cách thỉnh thoảng lặng lẽ giơ lát bánh lên cho nhau thưởng thức, điều đó kích thích chúng tôi cố gắng hơn. Tối nay, nhiều lần Joe mời tôi tham gia cuộc thi thân thiện thường lệ bằng cách khoe lát bánh đang ngày càng vơi đi của anh; nhưng lần nào anh cũng thấy tôi đang cầm cốc trà vàng trên một đầu gối, và miếng bánh mì bơ còn nguyên trên đầu gối kia. Cuối cùng, tôi quyết liều rằng việc tôi định làm phải làm, và nên làm theo cách ít bị nghi ngờ nhất có thể trong hoàn cảnh này. Tôi tranh thủ lúc Joe vừa nhìn tôi xong, và thế là bánh mì bơ đã trượt xuống ống quần.

Joe was evidently made uncomfortable by what he supposed to be my loss of appetite, and took a thoughtful bite out of his slice, which he didn’t seem to enjoy. He turned it about in his mouth much longer than usual, pondering over it a good deal, and after all gulped it down like a pill. He was about to take another bite, and had just got his head on one side for a good purchase on it, when his eye fell on me, and he saw that my bread and butter was gone.

Joe rõ ràng là khó chịu vì điều anh tưởng là tôi mất ngon miệng, nên anh cắn một miếng đăm chiêu từ lát bánh của mình, và miếng đó dường như chẳng làm anh thích thú gì. Anh ngậm đi ngậm lại miếng bánh trong miệng lâu hơn thường lệ, suy nghĩ khá nhiều, cuối cùng nuốt xuống như nuốt một viên thuốc. Anh định cắn thêm miếng nữa, và vừa nghiêng đầu sang một bên để lấy đà thì mắt anh rơi vào tôi, và anh thấy bánh mì bơ của tôi đã biến mất.

The wonder and consternation with which Joe stopped on the threshold of his bite and stared at me, were too evident to escape my sister’s observation.

Vẻ kinh ngạc và sửng sốt của Joe, khi anh dừng lại ngay ngưỡng miếng cắn và trố mắt nhìn tôi, quá rõ ràng nên không thể thoát khỏi mắt chị tôi.

“What’s the matter now?” said she, smartly, as she put down her cup.

“Lại có chuyện gì nữa thế?” chị nói, sắc lẹm, vừa đặt cốc xuống.

“I say, you know!” muttered Joe, shaking his head at me in very serious remonstrance. “Pip, old chap! You’ll do yourself a mischief. It’ll stick somewhere. You can’t have chawed it, Pip.”

“Ấy, cháu biết mà!” Joe lẩm bẩm, lắc đầu với tôi đầy can ngăn nghiêm trọng. “Pip, cu ơi! Cháu sẽ tự làm hại mình đấy. Nó sẽ mắc lại ở đâu đó. Cháu không thể nhai nó được đâu, Pip.”

“What’s the matter now?” repeated my sister, more sharply than before.

“Lại có chuyện gì nữa?” chị tôi lặp lại, gắt hơn lần trước.

“If you can cough any trifle on it up, Pip, I’d recommend you to do it,” said Joe, all aghast. “Manners is manners, but still your elth’s your elth.”

“Nếu cháu ho ra được chút gì, Pip, thì chú khuyên cháu nên làm đi,” Joe nói, hoảng hốt. “Phép tắc là phép tắc, nhưng sức khỏe vẫn là sức khỏe.”

By this time, my sister was quite desperate, so she pounced on Joe, and, taking him by the two whiskers, knocked his head for a little while against the wall behind him, while I sat in the corner, looking guiltily on.

Lúc này, chị tôi đã hoàn toàn mất bình tĩnh, nên chị vồ lấy Joe, túm lấy hai bên tóc mai của anh, và đập đầu anh vào bức tường phía sau một lúc, trong khi tôi ngồi trong góc, lén nhìn với lương tâm cắn rứt.

“Now, perhaps you’ll mention what’s the matter,” said my sister, out of breath, “you staring great stuck pig.”

“Giờ thì mày nói xem có chuyện gì,” chị tôi nói, hụt hơi, “đồ lợn chọc tiết đứng trố mắt ra thế kia.”

Joe looked at her in a helpless way, then took a helpless bite, and looked at me again.

Joe nhìn chị một cách bất lực, rồi cắn một miếng cũng bất lực, và lại nhìn tôi.

“You know, Pip,” said Joe, solemnly, with his last bite in his cheek, and speaking in a confidential voice, as if we two were quite alone, “you and me is always friends, and I’d be the last to tell upon you, any time. But such a—” he moved his chair and looked about the floor between us, and then again at me—“such a most oncommon Bolt as that!”

“Pip à,” Joe nói, nghiêm trang, miếng bánh cuối cùng còn ngậm trong má, và nói bằng giọng thầm kín, như thể hai chúng tôi đang ở riêng một mình, “cháu với chú là bạn thân, và chú là người cuối cùng sẽ mách lẻo cháu, bất cứ lúc nào. Nhưng một vụ nuốt chửng như thế này, hiếm có quá đi—” anh nhích ghế, nhìn xuống sàn giữa hai chúng tôi, rồi lại nhìn tôi—“một vụ nuốt chửng hiếm có như thế này!”

“Been bolting his food, has he?” cried my sister.

“Nó nuốt chửng thức ăn đấy à?” chị tôi kêu lên.

“You know, old chap,” said Joe, looking at me, and not at Mrs. Joe, with his bite still in his cheek, “I Bolted, myself, when I was your age—frequent—and as a boy I’ve been among a many Bolters; but I never see your Bolting equal yet, Pip, and it’s a mercy you ain’t Bolted dead.”

“Cháu biết đấy, cu,” Joe nói, nhìn tôi, chứ không nhìn bà Gargery, miếng bánh vẫn còn trong má, “chú cũng từng nuốt chửng khi bằng tuổi cháu, hay lắm; và hồi con nít chú từng quen nhiều người nuốt chửng; nhưng chú chưa thấy ai nuốt chửng bằng cháu, Pip, và may mà cháu chưa nuốt đến chết.”

My sister made a dive at me, and fished me up by the hair, saying nothing more than the awful words, “You come along and be dosed.”

Chị tôi lao xuống tôi, túm tóc tôi lôi lên, và chỉ nói có mấy lời đáng sợ này: “Đi theo tao, rồi đi mà uống thuốc.”

Some medical beast had revived Tar-water in those days as a fine medicine, and Mrs. Joe always kept a supply of it in the cupboard; having a belief in its virtues correspondent to its nastiness. At the best of times, so much of this elixir was administered to me as a choice restorative, that I was conscious of going about, smelling like a new fence. On this particular evening the urgency of my case demanded a pint of this mixture, which was poured down my throat, for my greater comfort, while Mrs. Joe held my head under her arm, as a boot would be held in a bootjack. Joe got off with half a pint; but was made to swallow that (much to his disturbance, as he sat slowly munching and meditating before the fire), “because he had had a turn.” Judging from myself, I should say he certainly had a turn afterwards, if he had had none before.

Thời ấy, có một “bác sĩ” nào đó đã coi nước hắc ín là một thứ thuốc tuyệt hảo, và bà Gargery luôn để sẵn một lượng nước ấy trong tủ bếp; bà tin tưởng vào công dụng của nó tương xứng với độ khó nuốt của nó. Trong những lúc bình thường nhất, tôi đã được cho uống một lượng thứ thuốc này như một món phục hồi quý giá, đến nỗi tôi cảm thấy mình đi đâu cũng có mùi như một hàng rào mới sơn. Tối hôm đó, tình trạng nguy kịch của tôi đòi hỏi một pint thứ hỗn hợp này, và nó được rót xuống họng tôi cho thêm phần thoải mái, trong khi bà Gargery kẹp đầu tôi dưới nách, như người ta giữ một chiếc ủng để kéo ủng ra. Joe chỉ phải uống nửa pint, nhưng cũng bị bắt nuốt nốt (làm anh rất khó chịu, khi anh ngồi nhai chậm rãi và suy tư bên lò sưởi), “vì anh ấy vừa bị một cơn”. Xét theo bản thân tôi, tôi cho rằng sau đó anh chắc chắn đã bị một cơn, nếu trước đó anh chưa từng có.

Conscience is a dreadful thing when it accuses man or boy; but when, in the case of a boy, that secret burden co-operates with another secret burden down the leg of his trousers, it is (as I can testify) a great punishment. The guilty knowledge that I was going to rob Mrs. Joe—I never thought I was going to rob Joe, for I never thought of any of the housekeeping property as his—united to the necessity of always keeping one hand on my bread and butter as I sat, or when I was ordered about the kitchen on any small errand, almost drove me out of my mind. Then, as the marsh winds made the fire glow and flare, I thought I heard the voice outside, of the man with the iron on his leg who had sworn me to secrecy, declaring that he couldn’t and wouldn’t starve until to-morrow, but must be fed now. At other times, I thought, What if the young man who was with so much difficulty restrained from imbruing his hands in me should yield to a constitutional impatience, or should mistake the time, and should think himself accredited to my heart and liver to-night, instead of to-morrow! If ever anybody’s hair stood on end with terror, mine must have done so then. But, perhaps, nobody’s ever did?

Lương tâm là một thứ đáng sợ khi nó buộc tội một người đàn ông hay một đứa trẻ; nhưng khi, với một đứa trẻ, gánh nặng bí mật ấy phối hợp với một gánh nặng bí mật khác trong ống quần, thì (như tôi có thể làm chứng) đó là một hình phạt lớn. Ý thức rõ rệt rằng tôi sắp ăn cắp của bà Gargery, tôi chưa bao giờ nghĩ mình sắp ăn cắp của Joe, vì tôi chưa bao giờ coi bất kỳ tài sản việc nhà nào là của anh, cộng với sự cần thiết phải luôn giữ một tay lên miếng bánh mì bơ khi tôi ngồi, hoặc khi bị sai đi lại trong bếp làm những việc vặt, gần như làm tôi phát điên. Rồi, khi gió đầm lầy làm ngọn lửa bừng lên và lập lòe, tôi tưởng nghe thấy tiếng gã có cái khóa sắt ở chân, người đã bắt tôi thề giữ bí mật, bên ngoài kia, nói rằng gã không thể và sẽ không chịu đói đến mai, mà phải được cho ăn ngay bây giờ. Những lúc khác, tôi nghĩ: Nếu gã thanh niên, người mà phải khó khăn lắm mới kìm được việc nhúng tay vào máu tôi, bỗng mất kiên nhẫn theo tính nóng nảy vốn có, hay nhầm giờ, và nghĩ rằng đêm nay chứ không phải mai mới được uỷ quyền lấy tim và gan tôi thì sao! Nếu có ai đó từng sợ đến dựng tóc gáy, thì tóc tôi hẳn đã dựng lên lúc ấy. Nhưng có lẽ, có ai từng như thế chưa nhỉ?

It was Christmas Eve, and I had to stir the pudding for next day, with a copper-stick, from seven to eight by the Dutch clock. I tried it with the load upon my leg (and that made me think afresh of the man with the load on his leg), and found the tendency of exercise to bring the bread and butter out at my ankle, quite unmanageable. Happily I slipped away, and deposited that part of my conscience in my garret bedroom.

Hôm đó là đêm Giáng sinh, và tôi phải khuấy món bánh pudding cho ngày hôm sau, bằng một cây gậy đồng, từ bảy giờ đến tám giờ theo đồng hồ Hà Lan. Tôi thử làm với cái khối nặng trên chân (và điều đó khiến tôi nghĩ lại về gã với khối nặng trên chân), nhưng thấy việc vận động làm miếng bánh mì bơ trượt ra ở mắt cá, thật không thể kiểm soát. May thay, tôi lẻn đi được, và cất phần lương tâm ấy vào căn gác phòng ngủ của mình.

“Hark!” said I, when I had done my stirring, and was taking a final warm in the chimney corner before being sent up to bed; “was that great guns, Joe?”

“Nghe này!” tôi nói, khi đã khuấy xong, và đang hơ ấm lần cuối trong góc lò sưởi trước khi bị đuổi lên giường; “có phải tiếng súng lớn không, Joe?”

“Ah!” said Joe. “There’s another conwict off.”

“Ồ!” Joe nói. “Lại có một tên tù trốn thoát.”

“What does that mean, Joe?” said I.

“Thế nghĩa là gì hả Joe?” tôi hỏi.

Mrs. Joe, who always took explanations upon herself, said, snappishly, “Escaped. Escaped.” Administering the definition like Tar-water.

Bà Gargery, người luôn tự mình giải thích mọi chuyện, nói cộc lốc: “Trốn. Trốn đi.” Và bà đưa ra định nghĩa như đổ nước hắc ín vào miệng.

While Mrs. Joe sat with her head bending over her needlework, I put my mouth into the forms of saying to Joe, “What’s a convict?” Joe put his mouth into the forms of returning such a highly elaborate answer, that I could make out nothing of it but the single word “Pip.”

Trong khi bà Gargery ngồi cúi đầu xuống việc may vá, tôi mấp máy môi để hỏi Joe, “Tù nhân là gì?” Joe mấp máy môi để đáp lại một câu trả lời rắc rối đến thế, đến nỗi tôi chỉ nghe được duy nhất từ “Pip”.

“There was a conwict off last night,” said Joe, aloud, “after sunset-gun. And they fired warning of him. And now it appears they’re firing warning of another.”

“Đêm qua có một tên tù trốn,” Joe nói to, “sau tiếng đại bác hoàng hôn. Và họ đã bắn cảnh báo. Giờ thì hình như họ lại đang bắn cảnh báo một tên khác.”

“Who’s firing?” said I.

“Ai bắn ạ?” tôi hỏi.

“Drat that boy,” interposed my sister, frowning at me over her work, “what a questioner he is. Ask no questions, and you’ll be told no lies.”

“Cái thằng này, thật khó chịu,” chị tôi xen vào, cau mày nhìn tôi qua mảng việc, “hỏi han gì mà nhiều thế. Đừng hỏi, rồi sẽ không ai nói dối mày.”

It was not very polite to herself, I thought, to imply that I should be told lies by her even if I did ask questions. But she never was polite unless there was company.

Tôi nghĩ, thật không lịch sự gì với chính bà khi ngầm bảo rằng dù tôi có hỏi thì bà cũng sẽ nói dối tôi. Nhưng bà chưa bao giờ lịch sự, trừ khi có khách.

At this point Joe greatly augmented my curiosity by taking the utmost pains to open his mouth very wide, and to put it into the form of a word that looked to me like “sulks.” Therefore, I naturally pointed to Mrs. Joe, and put my mouth into the form of saying, “her?” But Joe wouldn’t hear of that, at all, and again opened his mouth very wide, and shook the form of a most emphatic word out of it. But I could make nothing of the word.

Đến đây, Joe làm tôi càng tò mò hơn khi cố hết sức há miệng thật to, và mấp máy môi thành một từ trông giống “hờn dỗi”. Vì thế, tôi tự nhiên chỉ về phía bà Gargery và mấp máy hỏi: “Bà ấy à?” Nhưng Joe không chịu nghe chuyện đó, và lại há miệng rất to, lắc ra một từ nhấn mạnh tối đa. Nhưng tôi không hiểu được từ đó.

“Mrs. Joe,” said I, as a last resort, “I should like to know—if you wouldn’t much mind—where the firing comes from?”

“Chị ơi,” cuối cùng tôi thử, như phương sách cuối cùng, “em muốn biết, nếu chị không phiền lắm, tiếng súng bắn từ đâu ra ạ?”

“Lord bless the boy!” exclaimed my sister, as if she didn’t quite mean that but rather the contrary. “From the Hulks!”

“Trời phù hộ thằng bé!” chị tôi thốt lên, như thể chị không thực sự muốn nói thế mà ngược lại. “Từ nhà tù nổi về đấy!”

“Oh-h!” said I, looking at Joe. “Hulks!”

“Ồ!” tôi nói, nhìn Joe. “Nhà tù nổi!”

Joe gave a reproachful cough, as much as to say, “Well, I told you so.”

Joe ho một tiếng trách móc, như muốn nói: “Thì chú đã bảo rồi mà.”

“And please, what’s Hulks?” said I.

“Mà xin hỏi, nhà tù nổi là gì ạ?” tôi hỏi.

“That’s the way with this boy!” exclaimed my sister, pointing me out with her needle and thread, and shaking her head at me. “Answer him one question, and he’ll ask you a dozen directly. Hulks are prison-ships, right ’cross th’ meshes.” We always used that name for marshes, in our country.

“Thằng bé này là thế đấy!” chị tôi thốt lên, chỉ tôi bằng cây kim và sợi chỉ, lắc đầu nhìn tôi. “Trả lời một câu hỏi thì nó lại hỏi ngay cả chục câu khác. Nhà tù nổi là tàu chở tù, ngay ngoài đầm lầy kia kìa.” Chúng tôi vẫn gọi đầm lầy bằng cái tên “meshes” ấy ở vùng quê của chúng tôi.

“I wonder who’s put into prison-ships, and why they’re put there?” said I, in a general way, and with quiet desperation.

“Không biết ai bị đưa lên tàu tù, và tại sao người ta lại đưa họ lên đó?” tôi nói, một cách chung chung và với nỗi tuyệt vọng lặng lẽ.

It was too much for Mrs. Joe, who immediately rose. “I tell you what, young fellow,” said she, “I didn’t bring you up by hand to badger people’s lives out. It would be blame to me and not praise, if I had. People are put in the Hulks because they murder, and because they rob, and forge, and do all sorts of bad; and they always begin by asking questions. Now, you get along to bed!”

Thế là đã quá sức bà Gargery, bà bật dậy ngay. “Tao bảo mày điều này, nhóc con,” bà nói, “tao nuôi mày bằng tay không phải để mày quấy rầy cuộc đời người khác đến chết. Nếu có, người ta sẽ trách tao chứ không khen. Người ta bị đưa lên tàu tù vì họ giết người, vì họ cướp, làm giả, và đủ thứ xấu xa; và họ luôn bắt đầu bằng việc hỏi han. Giờ thì đi ngủ đi!”

I was never allowed a candle to light me to bed, and, as I went upstairs in the dark, with my head tingling,—from Mrs. Joe’s thimble having played the tambourine upon it, to accompany her last words,—I felt fearfully sensible of the great convenience that the hulks were handy for me. I was clearly on my way there. I had begun by asking questions, and I was going to rob Mrs. Joe.

Tôi không bao giờ được cho nến để soi đường lên giường, và khi đi lên gác trong bóng tối, đầu tôi còn ê ẩm, vì cái đê khâu của bà Gargery đã gõ lên đó như gõ trống lắc để đệm cho những lời cuối cùng của bà, tôi cảm thấy rất rõ rằng các tàu tù quả thật rất tiện cho tôi. Rõ ràng tôi đang đi đường đến đó. Tôi đã bắt đầu bằng việc hỏi han, và tôi sắp đi ăn cắp của bà Gargery.

Since that time, which is far enough away now, I have often thought that few people know what secrecy there is in the young under terror. No matter how unreasonable the terror, so that it be terror. I was in mortal terror of the young man who wanted my heart and liver; I was in mortal terror of my interlocutor with the iron leg; I was in mortal terror of myself, from whom an awful promise had been extracted; I had no hope of deliverance through my all-powerful sister, who repulsed me at every turn; I am afraid to think of what I might have done on requirement, in the secrecy of my terror.

Từ đó đến nay, đã khá lâu rồi, tôi thường nghĩ rằng ít người biết được có bao nhiêu sự kín đáo tồn tại nơi trẻ con khi chúng sợ hãi. Dù nỗi sợ có vô lý đến đâu, miễn là nó là nỗi sợ. Tôi khiếp sợ đến chết gã thanh niên muốn lấy tim và gan tôi; tôi khiếp sợ đến chết người đối thoại với tôi có cái chân mang khóa sắt; tôi khiếp sợ đến chết chính bản thân mình, kẻ đã bị ép phải hứa một lời kinh khủng; tôi không có hy vọng được giải thoát nhờ người chị đầy quyền uy, người luôn đẩy tôi ra mỗi khi tôi tìm đến; tôi sợ phải nghĩ đến những gì mình có thể đã làm, nếu bị đòi hỏi, trong sự bí mật của nỗi sợ.

If I slept at all that night, it was only to imagine myself drifting down the river on a strong spring-tide, to the Hulks; a ghostly pirate calling out to me through a speaking-trumpet, as I passed the gibbet-station, that I had better come ashore and be hanged there at once, and not put it off. I was afraid to sleep, even if I had been inclined, for I knew that at the first faint dawn of morning I must rob the pantry. There was no doing it in the night, for there was no getting a light by easy friction then; to have got one I must have struck it out of flint and steel, and have made a noise like the very pirate himself rattling his chains.

Nếu đêm đó tôi có ngủ được chút nào, thì chỉ là để tưởng tượng mình đang trôi xuôi theo dòng sông trong con nước cường mạnh mùa xuân, về phía các tàu tù; một tên cướp biển ma quái gọi tôi qua cái loa, khi tôi đi qua trạm treo cổ, bảo tôi nên lên bờ và treo cổ ngay ở đó, đừng trì hoãn. Tôi sợ ngủ, dù có muốn đi nữa, vì tôi biết rằng khi tia sáng mờ nhạt đầu tiên của buổi sáng hiện lên, tôi phải đi ăn cắp trong phòng đựng thức ăn. Không thể làm việc đó trong đêm, vì lúc ấy không có cách nào dễ dàng để lấy lửa; để có được lửa, tôi phải đánh đá lửa bằng thép và tạo ra tiếng động như chính tên cướp biển đang lạch cạch xích của hắn.

As soon as the great black velvet pall outside my little window was shot with grey, I got up and went downstairs; every board upon the way, and every crack in every board calling after me, “Stop thief!” and “Get up, Mrs. Joe!” In the pantry, which was far more abundantly supplied than usual, owing to the season, I was very much alarmed by a hare hanging up by the heels, whom I rather thought I caught, when my back was half turned, winking. I had no time for verification, no time for selection, no time for anything, for I had no time to spare. I stole some bread, some rind of cheese, about half a jar of mincemeat (which I tied up in my pocket-handkerchief with my last night’s slice), some brandy from a stone bottle (which I decanted into a glass bottle I had secretly used for making that intoxicating fluid, Spanish-liquorice-water, up in my room: diluting the stone bottle from a jug in the kitchen cupboard), a meat bone with very little on it, and a beautiful round compact pork pie. I was nearly going away without the pie, but I was tempted to mount upon a shelf, to look what it was that was put away so carefully in a covered earthenware dish in a corner, and I found it was the pie, and I took it in the hope that it was not intended for early use, and would not be missed for some time.

Ngay khi tấm nhung đen lớn ngoài cửa sổ bé nhỏ của tôi bắt đầu ánh màu xám, tôi dậy và đi xuống gác; mọi tấm ván trên đường đi, và mọi kẽ nứt trên mỗi tấm ván, đều gọi với theo tôi: “Bắt lấy kẻ trộm!” và “Dậy đi, bà Gargery ơi!” Trong phòng đựng thức ăn, nơi được chứa đầy hơn thường lệ vì mùa này, tôi vô cùng hoảng hốt khi thấy một con thỏ rừng treo ngược bằng chân, và có lúc tôi tưởng nó nháy mắt với tôi khi tôi vừa quay lưng đi. Tôi không có thời gian để kiểm tra, không có thời gian để chọn lựa, không có thời gian cho bất cứ điều gì, vì tôi chẳng có thời gian nào để phí. Tôi lấy trộm mấy ổ bánh mì, một mẩu vỏ phô mai, khoảng nửa lọ mứt thịt băm (tôi gói nó trong khăn tay cùng lát bánh tối qua), một ít rượu brandy từ cái chai đá (tôi rót sang cái chai thủy tinh mà tôi vẫn dùng bí mật trong phòng để pha thứ đồ uống làm say người, tức nước cam thảo Tây Ban Nha, và đổ đầy lại chai đá bằng nước từ bình trong tủ bếp), một khúc xương thịt còn rất ít thịt, và một cái bánh thịt lợn tròn đẹp, chắc nịch. Tôi suýt đi mà bỏ quên cái bánh, nhưng tôi bị cám dỗ leo lên một cái kệ để xem thứ gì được cất cẩn thận đến thế trong cái đĩa đất nung có nắp ở góc phòng, và thấy đó là cái bánh, nên tôi lấy luôn, với hy vọng nó không được để dành cho lúc dùng sớm, và sẽ chẳng ai để ý trong một thời gian.

There was a door in the kitchen, communicating with the forge; I unlocked and unbolted that door, and got a file from among Joe’s tools. Then I put the fastenings as I had found them, opened the door at which I had entered when I ran home last night, shut it, and ran for the misty marshes.

Trong bếp có một cánh cửa thông với lò rèn; tôi mở khóa và chốt cửa đó, lấy một cái giũa trong đám dụng cụ của Joe. Sau đó tôi đặt lại các chốt như cũ, mở cánh cửa mà tối qua tôi đã vào khi chạy về nhà, đóng lại, rồi chạy vào đầm lầy mù sương.

Chapter III

Chương III

It was a rimy morning, and very damp. I had seen the damp lying on the outside of my little window, as if some goblin had been crying there all night, and using the window for a pocket-handkerchief. Now, I saw the damp lying on the bare hedges and spare grass, like a coarser sort of spiders’ webs; hanging itself from twig to twig and blade to blade. On every rail and gate, wet lay clammy, and the marsh mist was so thick, that the wooden finger on the post directing people to our village—a direction which they never accepted, for they never came there—was invisible to me until I was quite close under it. Then, as I looked up at it, while it dripped, it seemed to my oppressed conscience like a phantom devoting me to the Hulks.

Đó là một buổi sáng sương giá và rất ẩm. Tôi đã thấy hơi ẩm đọng bên ngoài cửa sổ bé nhỏ của mình, như thể một yêu tinh nào đó đã khóc suốt đêm và dùng khung cửa sổ làm khăn tay. Giờ thì tôi thấy hơi ẩm đọng trên những hàng rào trơ trụi và cỏ thưa, như một loại mạng nhện thô hơn; nó treo từ cành nọ sang cành kia, từ ngọn cỏ này sang ngọn cỏ khác. Trên mỗi thanh lan can và cổng, sương ướt đọng lại nhớp nháp, và sương đầm lầy dày đến mức ngón tay gỗ trên cột chỉ đường về làng chúng tôi (một chỉ dẫn mà người ta chẳng bao giờ theo, vì họ chẳng bao giờ đến đó) hoàn toàn vô hình với tôi cho đến khi tôi đứng sát ngay dưới nó. Rồi khi tôi ngước nhìn nó, trong lúc nó nhỏ giọt, nó dường như, đối với lương tâm nặng nề của tôi, giống một bóng ma đang hiến dâng tôi cho các nhà tù nổi.

The mist was heavier yet when I got out upon the marshes, so that instead of my running at everything, everything seemed to run at me. This was very disagreeable to a guilty mind. The gates and dikes and banks came bursting at me through the mist, as if they cried as plainly as could be, “A boy with somebody else’s pork pie! Stop him!” The cattle came upon me with like suddenness, staring out of their eyes, and steaming out of their nostrils, “Halloa, young thief!” One black ox, with a white cravat on,—who even had to my awakened conscience something of a clerical air,—fixed me so obstinately with his eyes, and moved his blunt head round in such an accusatory manner as I moved round, that I blubbered out to him, “I couldn’t help it, sir! It wasn’t for myself I took it!” Upon which he put down his head, blew a cloud of smoke out of his nose, and vanished with a kick-up of his hind-legs and a flourish of his tail.

Sương còn dày hơn khi tôi ra khỏi đầm lầy, đến nỗi thay vì tôi chạy về phía mọi thứ, thì mọi thứ lại chạy về phía tôi. Điều này rất khó chịu đối với một tâm hồn có tội. Những cổng, mương và bờ đất lao vào tôi xuyên qua sương mù, như thể chúng kêu lên rõ ràng hết mức có thể: “Một thằng nhóc với cái bánh thịt lợn của người khác! Bắt nó lại!” Đàn gia súc cũng đột ngột đến gần, mắt trừng trừng, thở phì phì qua mũi: “Này, thằng trộm nhỏ!” Một con bò đen quàng chiếc khăn cổ trắng, con bò ấy thậm chí còn có chút dáng dấp của một mục sư trong con mắt lương tâm đã thức tỉnh của tôi, nhìn chằm chằm tôi cứng đầu đến thế, và xoay cái đầu tròn của nó theo kiểu buộc tội đến thế mỗi khi tôi xoay người, đến nỗi tôi phải nức nở với nó: “Cháu không thể làm khác được, thưa ngài! Cháu lấy không phải vì bản thân cháu!” Thế là nó cúi đầu xuống, phụt một đám khói qua mũi, và biến mất cùng cú đá hậu và cái đuôi vẫy ngoạn mục.

All this time, I was getting on towards the river; but however fast I went, I couldn’t warm my feet, to which the damp cold seemed riveted, as the iron was riveted to the leg of the man I was running to meet. I knew my way to the Battery, pretty straight, for I had been down there on a Sunday with Joe, and Joe, sitting on an old gun, had told me that when I was ’prentice to him, regularly bound, we would have such Larks there! However, in the confusion of the mist, I found myself at last too far to the right, and consequently had to try back along the river-side, on the bank of loose stones above the mud and the stakes that staked the tide out. Making my way along here with all despatch, I had just crossed a ditch which I knew to be very near the Battery, and had just scrambled up the mound beyond the ditch, when I saw the man sitting before me. His back was towards me, and he had his arms folded, and was nodding forward, heavy with sleep.

Suốt thời gian đó, tôi đã tiến gần đến con sông; nhưng dù đi nhanh đến đâu, tôi vẫn không làm ấm được chân, nơi cái lạnh ẩm như đã đóng đinh chúng lại, giống như chiếc khóa sắt đã bị đóng đinh vào chân gã đàn ông tôi đang chạy đến gặp. Tôi biết đường đến Pháo đài khá thẳng, vì tôi đã từng xuống đó vào một ngày Chủ nhật cùng Joe, và Joe ngồi trên một khẩu đại bác cũ đã kể rằng khi tôi làm học việc cho anh, đã ký khế ước hẳn hoi, chúng ta sẽ có những trò vui thú thế nào ở đó! Tuy nhiên, giữa sự rối loạn của sương mù, cuối cùng tôi thấy mình đi quá về bên phải, và vì thế phải quay lại dọc theo bờ sông, trên bờ đá lởm chởm phía trên bùn và những cọc tre đóng để ngăn thủy triều. Đang đi nhanh dọc đó, tôi vừa băng qua một con mương mà tôi biết là rất gần Pháo đài, vừa leo lên được gò đất bên kia mương, thì thấy gã đàn ông đang ngồi phía trước. Lưng gã quay về phía tôi, gã khoanh tay và gật gù về phía trước, nặng trĩu vì buồn ngủ.

I thought he would be more glad if I came upon him with his breakfast, in that unexpected manner, so I went forward softly and touched him on the shoulder. He instantly jumped up, and it was not the same man, but another man!

Tôi nghĩ gã sẽ vui hơn nếu tôi bất ngờ đến với bữa sáng của gã theo cách ấy, nên tôi bước tới nhẹ nhàng và chạm vào vai gã. Gã lập tức nhảy dựng lên, và đó không còn là gã cũ, mà là một gã khác!

And yet this man was dressed in coarse grey, too, and had a great iron on his leg, and was lame, and hoarse, and cold, and was everything that the other man was; except that he had not the same face, and had a flat broad-brimmed low-crowned felt hat on. All this I saw in a moment, for I had only a moment to see it in: he swore an oath at me, made a hit at me,—it was a round weak blow that missed me and almost knocked himself down, for it made him stumble,—and then he ran into the mist, stumbling twice as he went, and I lost him.

Thế mà gã này cũng mặc đồ vải thô xám, cũng có một cái khóa sắt lớn ở chân, cũng khập khiễng, khàn giọng, lạnh cóng, và cũng y như gã kia về mọi thứ; chỉ khác là gã không có khuôn mặt giống thế, và đội một chiếc mũ phớt phẳng vành rộng, đỉnh thấp. Tôi thấy hết những điều đó trong chớp mắt, vì tôi chỉ có một khoảnh khắc để nhìn: gã chửi thề với tôi, vung một cú đánh về phía tôi, một cú đánh yếu ớt và tròn trịa, trượt tôi và suýt làm gã ngã nhào, vì nó khiến gã loạng choạng; rồi gã chạy vào sương mù, loạng choạng hai lần trên đường đi, và tôi mất dấu gã.

“It’s the young man!” I thought, feeling my heart shoot as I identified him. I dare say I should have felt a pain in my liver, too, if I had known where it was.

“Là gã thanh niên!” tôi nghĩ, tim đập thình thịch khi nhận ra gã. Chắc hẳn tôi cũng đã thấy đau gan, nếu tôi biết gan mình nằm ở đâu.

I was soon at the Battery after that, and there was the right man,—hugging himself and limping to and fro, as if he had never all night left off hugging and limping,—waiting for me. He was awfully cold, to be sure. I half expected to see him drop down before my face and die of deadly cold. His eyes looked so awfully hungry too, that when I handed him the file and he laid it down on the grass, it occurred to me he would have tried to eat it, if he had not seen my bundle. He did not turn me upside down this time to get at what I had, but left me right side upwards while I opened the bundle and emptied my pockets.

Sau đó tôi nhanh chóng đến Pháo đài, và đúng là người kia đang đợi tôi, ôm mình và khập khiễng đi lại như thể cả đêm gã chưa từng ngừng ôm mình và khập khiễng. Gã lạnh cóng khủng khiếp, đúng là vậy. Tôi gần như đã nghĩ gã sẽ gục xuống ngay trước mặt mình và chết vì lạnh. Đôi mắt gã cũng trông đói khủng khiếp, đến nỗi khi tôi đưa cái giũa cho gã và gã đặt nó xuống cỏ, tôi chợt nghĩ gã sẽ cố ăn nó nếu gã không thấy cái bọc của tôi. Lần này gã không lật ngược tôi lên để lấy những thứ tôi mang theo, mà để tôi đứng thẳng khi tôi mở bọc và đổ ra các túi của mình.

“What’s in the bottle, boy?” said he.

“Trong cái chai có gì thế, nhóc?” gã hỏi.

“Brandy,” said I.

“Rượu brandy ạ,” tôi nói.

He was already handing mincemeat down his throat in the most curious manner,—more like a man who was putting it away somewhere in a violent hurry, than a man who was eating it,—but he left off to take some of the liquor. He shivered all the while so violently, that it was quite as much as he could do to keep the neck of the bottle between his teeth, without biting it off.

Gã đang nhét mứt thịt băm xuống họng một cách kỳ lạ, giống một người đang nhét nó đi đâu đó một cách vội vã dữ dội, hơn là ăn; nhưng gã dừng lại để uống một chút rượu. Gã run rẩy dữ dội suốt lúc đó, đến nỗi gã chỉ đủ sức giữ cổ chai bằng răng mà không cắn gãy nó.

“I think you have got the ague,” said I.

“Tôi nghĩ chú bị sốt rét rồi,” tôi nói.

“I’m much of your opinion, boy,” said he.

“Tao cũng nghĩ thế, nhóc ạ,” gã nói.

“It’s bad about here,” I told him. “You’ve been lying out on the meshes, and they’re dreadful aguish. Rheumatic too.”

“Vùng này khó ở lắm,” tôi nói với gã. “Chú nằm ngoài đầm lầy, mà đầm lầy thì sốt rét ghê lắm. Còn thấp khớp nữa.”

“I’ll eat my breakfast afore they’re the death of me,” said he. “I’d do that, if I was going to be strung up to that there gallows as there is over there, directly afterwards. I’ll beat the shivers so far, I’ll bet you.”

“Tao sẽ ăn bữa sáng trước khi chúng nó giết tao,” gã nói. “Tao làm thế được, nếu sắp bị treo lên cái giá treo kia ngay sau đó. Tao sẽ thắng được cơn run, tao cá đấy.”

He was gobbling mincemeat, meatbone, bread, cheese, and pork pie, all at once: staring distrustfully while he did so at the mist all round us, and often stopping—even stopping his jaws—to listen. Some real or fancied sound, some clink upon the river or breathing of beast upon the marsh, now gave him a start, and he said, suddenly,—

Gã đang ngấu nghiến mứt thịt băm, khúc xương, bánh mì, phô mai và bánh thịt lợn, tất cả cùng một lúc: vừa làm vậy vừa nhìn đầy nghi ngờ vào màn sương quanh chúng tôi, thường xuyên dừng lại, thậm chí dừng cả việc nhai, để nghe. Một âm thanh có thật hay chỉ là tưởng tượng, một tiếng leng keng trên sông, hay tiếng thở của con thú nào đó trên đầm lầy, khiến gã giật mình, và gã đột ngột nói:—

“You’re not a deceiving imp? You brought no one with you?”

“Mày không phải là con quỷ lừa lọc chứ? Mày không dẫn ai theo chứ?”

“No, sir! No!”

“Không đâu ạ! Không ạ!”

“Nor giv’ no one the office to follow you?”

“Và mày không đưa ai đến để theo dõi mày chứ?”

“No!”

“Không!”

“Well,” said he, “I believe you. You’d be but a fierce young hound indeed, if at your time of life you could help to hunt a wretched warmint hunted as near death and dunghill as this poor wretched warmint is!”

“Thôi được,” gã nói, “tao tin mày. Mày sẽ là một con chó săn hung dữ thật sự nếu ở tuổi này mà mày giúp săn một con thú khốn khổ đã bị truy đuổi đến sát cái chết và bị ném ra đống rác như con thú khốn khổ này!”

Something clicked in his throat as if he had works in him like a clock, and was going to strike. And he smeared his ragged rough sleeve over his eyes.

Có gì đó nghẹn trong cổ họng gã, như thể trong người gã có cái máy đồng hồ và sắp đánh chuông. Gã lấy tay áo rách rưới quệt lên mắt.

Pitying his desolation, and watching him as he gradually settled down upon the pie, I made bold to say, “I am glad you enjoy it.”

Thương xót sự cô quạnh của gã, và nhìn gã dần dần yên vị bên cái bánh thịt lợn, tôi mạnh dạn nói: “Cháu mừng là chú thích món đó.”

“Did you speak?”

“Mày nói gì đấy?”

“I said I was glad you enjoyed it.”

“Cháu nói cháu mừng vì chú thích món đó.”

“Thankee, my boy. I do.”

“Cảm ơn cậu. Tao thích lắm.”

I had often watched a large dog of ours eating his food; and I now noticed a decided similarity between the dog’s way of eating, and the man’s. The man took strong sharp sudden bites, just like the dog. He swallowed, or rather snapped up, every mouthful, too soon and too fast; and he looked sideways here and there while he ate, as if he thought there was danger in every direction of somebody’s coming to take the pie away. He was altogether too unsettled in his mind over it, to appreciate it comfortably I thought, or to have anybody to dine with him, without making a chop with his jaws at the visitor. In all of which particulars he was very like the dog.

Tôi đã nhiều lần nhìn con chó lớn nhà chúng tôi ăn, và bây giờ tôi nhận thấy có một sự giống nhau rõ rệt giữa cách con chó ăn và cách gã đàn ông ăn. Gã cắn những miếng mạnh, sắc và bất ngờ, đúng như con chó. Gã nuốt, hay đúng hơn là đớp lấy từng miếng một, quá vội và quá nhanh; và trong khi ăn gã liếc ngang liếc dọc, như thể gã nghĩ ở mọi hướng đều có nguy cơ ai đó đến lấy mất cái bánh. Gã quá bất an về cái bánh, nên theo tôi, gã không thể thưởng thức nó thoải mái, cũng không thể cùng ăn với ai mà không nhe răng cắn người khách. Về tất cả những điểm đó, gã rất giống con chó.

“I am afraid you won’t leave any of it for him,” said I, timidly; after a silence during which I had hesitated as to the politeness of making the remark. “There’s no more to be got where that came from.” It was the certainty of this fact that impelled me to offer the hint.

“Cháu sợ chú sẽ không để lại chút nào cho nó,” tôi rụt rè nói, sau một lúc im lặng, trong đó tôi đã do dự không biết nói câu đó có lịch sự không. “Không còn gì nữa để kiếm từ chỗ có cái này đâu.” Chính sự chắc chắn về điều đó đã thúc đẩy tôi đưa ra lời gợi ý.

“Leave any for him? Who’s him?” said my friend, stopping in his crunching of pie-crust.

“Để lại cho nó á? Nó là ai?” người bạn của tôi nói, dừng việc nhai lớp vỏ bánh.

“The young man. That you spoke of. That was hid with you.”

“Gã thanh niên. Người chú đã nói tới. Người đã trốn cùng chú.”

“Oh ah!” he returned, with something like a gruff laugh. “Him? Yes, yes! He don’t want no wittles.”

“À à!” gã đáp, bằng một tiếng cười khàn khàn. “Nó á? Phải, phải! Nó không cần ăn đâu.”

“I thought he looked as if he did,” said I.

“Cháu tưởng nó trông như cần ăn,” tôi nói.

The man stopped eating, and regarded me with the keenest scrutiny and the greatest surprise.

Gã ngừng ăn, nhìn tôi với vẻ soi xét gay gắt nhất và ngạc nhiên nhất.

“Looked? When?”

“Trông à? Lúc nào?”

“Just now.”

“Vừa rồi.”

“Where?”

“Ở đâu?”

“Yonder,” said I, pointing; “over there, where I found him nodding asleep, and thought it was you.”

“Đằng kia,” tôi nói, chỉ tay; “đằng kia, chỗ cháu thấy nó đang gật gù ngủ, và tưởng là chú.”

He held me by the collar and stared at me so, that I began to think his first idea about cutting my throat had revived.

Gã nắm cổ áo tôi và nhìn tôi chằm chằm đến nỗi tôi bắt đầu nghĩ ý định cắt cổ tôi của gã đã sống lại.

“Dressed like you, you know, only with a hat,” I explained, trembling; “and—and”—I was very anxious to put this delicately—“and with—the same reason for wanting to borrow a file. Didn’t you hear the cannon last night?”

“Ăn mặc giống chú, chỉ có điều là đội mũ,” tôi giải thích, run rẩy; “và—và” (tôi rất muốn nói điều này cho tế nhị) “và có cùng lý do muốn mượn cái giũa. Đêm qua chú không nghe thấy tiếng đại bác à?”

“Then there was firing!” he said to himself.

“Thế là có bắn thật!” gã nói với chính mình.

“I wonder you shouldn’t have been sure of that,” I returned, “for we heard it up at home, and that’s farther away, and we were shut in besides.”

“Cháu lấy làm lạ là chú lại không chắc chắn về điều đó,” tôi đáp, “vì chúng cháu nghe thấy ở nhà, mà nhà thì xa hơn, lại còn bị nhốt kín nữa.”

“Why, see now!” said he. “When a man’s alone on these flats, with a light head and a light stomach, perishing of cold and want, he hears nothin’ all night, but guns firing, and voices calling. Hears? He sees the soldiers, with their red coats lighted up by the torches carried afore, closing in round him. Hears his number called, hears himself challenged, hears the rattle of the muskets, hears the orders ‘Make ready! Present! Cover him steady, men!’ and is laid hands on—and there’s nothin’! Why, if I see one pursuing party last night—coming up in order, Damn ’em, with their tramp, tramp—I see a hundred. And as to firing! Why, I see the mist shake with the cannon, arter it was broad day,—But this man”; he had said all the rest, as if he had forgotten my being there; “did you notice anything in him?”

“Ừ, nhìn đây!” gã nói. “Khi một người đàn ông ở một mình trên những bãi đầm này, đầu óc nhẹ bẫng, bụng rỗng không, chết rét và đói, thì cả đêm nó chẳng nghe thấy gì ngoài tiếng súng nổ và tiếng gọi. Nghe ư? Nó thấy bọn lính, áo đỏ của chúng được soi sáng bởi những ngọn đuốc đi trước, đang khép vòng quanh nó. Nó nghe thấy số hiệu của mình được gọi, nghe thấy có người thách hỏi mình, nghe thấy tiếng súng rắc rắc, nghe thấy lệnh ‘Sẵn sàng! Nhắm! Ngắm chắc vào hắn, các toán!’, rồi bị túm lấy, mà có gì đâu! Này, nếu đêm qua tao thấy một toán truy đuổi, kéo đến có trật tự, chết tiệt chúng nó, với tiếng bước chân nện thình thịch, thì tao đã thấy cả trăm toán. Còn chuyện bắn nữa! Này, tao thấy cả màn sương rung lên vì đại bác, sau khi trời đã sáng rõ. Nhưng thằng kia”; gã đã nói hết những điều còn lại như thể đã quên mất sự có mặt của tôi; “mày có để ý gì ở nó không?”

“He had a badly bruised face,” said I, recalling what I hardly knew I knew.

“Mặt nó bị bầm tím nặng,” tôi nói, nhớ lại điều mà tôi hầu như không biết là mình biết.

“Not here?” exclaimed the man, striking his left cheek mercilessly, with the flat of his hand.

“Không phải ở đây chứ?” gã kêu lên, tát mạnh vào má trái bằng lòng bàn tay.

“Yes, there!”

“Đúng, ở đấy!”

“Where is he?” He crammed what little food was left, into the breast of his grey jacket. “Show me the way he went. I’ll pull him down, like a bloodhound. Curse this iron on my sore leg! Give us hold of the file, boy.”

“Nó đâu?” Gã nhét chỗ thức ăn còn lại vào ngực chiếc áo khoác xám. “Chỉ cho tao đường nó đi. Tao sẽ lôi nó xuống như chó săn máu. Nguyền rủa cái khóa sắt này trên cái chân đau của tao! Đưa cái giũa cho tao, nhóc.”

I indicated in what direction the mist had shrouded the other man, and he looked up at it for an instant. But he was down on the rank wet grass, filing at his iron like a madman, and not minding me or minding his own leg, which had an old chafe upon it and was bloody, but which he handled as roughly as if it had no more feeling in it than the file. I was very much afraid of him again, now that he had worked himself into this fierce hurry, and I was likewise very much afraid of keeping away from home any longer. I told him I must go, but he took no notice, so I thought the best thing I could do was to slip off. The last I saw of him, his head was bent over his knee and he was working hard at his fetter, muttering impatient imprecations at it and at his leg. The last I heard of him, I stopped in the mist to listen, and the file was still going.

Tôi chỉ hướng màn sương đã che khuất gã kia, và gã ngước nhìn theo một thoáng. Nhưng gã đã ngồi xuống bãi cỏ ướt rậm rạp, miệt mài giũa cái khóa sắt như người điên, không để ý đến tôi cũng không để ý đến cái chân của mình, cái chân có vết cọ cũ và đang chảy máu, nhưng gã vẫn xử lý nó thô bạo như thể nó không còn cảm giác gì ngoài cái giũa. Tôi lại rất sợ gã, giờ gã đã tự đẩy mình vào cơn hối hả dữ dội này, và tôi cũng rất sợ phải ở ngoài lâu hơn nữa mà không về nhà. Tôi nói với gã rằng tôi phải đi, nhưng gã không để ý, nên tôi nghĩ việc tốt nhất có thể làm là lén đi. Lần cuối tôi thấy gã, đầu gã cúi xuống đầu gối, và gã đang làm việc rất hăng để cắt cái còng, lầm bầm những lời nguyền sốt ruột với nó và với cái chân của mình. Lần cuối tôi nghe thấy gã, tôi đứng lại trong sương để lắng nghe, và tiếng giũa vẫn đang kéo.

Chapter IV

Chương IV

I fully expected to find a Constable in the kitchen, waiting to take me up. But not only was there no Constable there, but no discovery had yet been made of the robbery. Mrs. Joe was prodigiously busy in getting the house ready for the festivities of the day, and Joe had been put upon the kitchen doorstep to keep him out of the dust-pan,—an article into which his destiny always led him, sooner or later, when my sister was vigorously reaping the floors of her establishment.

Tôi hoàn toàn chắc chắn sẽ thấy một viên cảnh sát trong bếp đang đợi bắt mình. Nhưng không những không có viên cảnh sát nào ở đó, mà vụ trộm cũng chưa bị phát hiện. Bà Gargery bận rộn kinh khủng trong việc chuẩn bị nhà cửa cho lễ hội hôm đó, còn Joe thì bị đưa ra ngồi trên bậc cửa bếp để tránh xa cái hốt rác, một vật mà số phận anh luôn dẫn dắt anh đến, sớm muộn gì, khi chị tôi đang quét dọn sàn nhà của mình một cách hăng hái.

“And where the deuce ha’ you been?” was Mrs. Joe’s Christmas salutation, when I and my conscience showed ourselves.

“Và cái quỷ quái gì mà mày đi đâu về đấy?” là lời chào Giáng sinh của bà Gargery, khi tôi và lương tâm tôi lộ diện.

I said I had been down to hear the Carols. “Ah! well!” observed Mrs. Joe. “You might ha’ done worse.” Not a doubt of that I thought.

Tôi nói tôi đã xuống nghe hát mừng. “Ôi! Thôi thế cũng được,” bà Gargery nhận xét. “Mày có thể làm tệ hơn.” Tôi cũng không nghi ngờ gì điều đó.

“Perhaps if I warn’t a blacksmith’s wife, and (what’s the same thing) a slave with her apron never off, I should have been to hear the Carols,” said Mrs. Joe. “I’m rather partial to Carols, myself, and that’s the best of reasons for my never hearing any.”

“Giá mà tôi không phải là vợ thợ rèn, và (cũng vậy thôi) là một nô lệ suốt ngày đeo tạp dề, thì có lẽ tôi đã đi nghe hát mừng rồi,” bà Gargery nói. “Bản thân tôi khá thích hát mừng Giáng sinh, và đó chính là lý do tốt nhất để tôi chưa từng nghe bài nào.”

Joe, who had ventured into the kitchen after me as the dustpan had retired before us, drew the back of his hand across his nose with a conciliatory air, when Mrs. Joe darted a look at him, and, when her eyes were withdrawn, secretly crossed his two forefingers, and exhibited them to me, as our token that Mrs. Joe was in a cross temper. This was so much her normal state, that Joe and I would often, for weeks together, be, as to our fingers, like monumental Crusaders as to their legs.

Joe, người đã dám theo tôi vào bếp khi cái hốt rác đã lùi trước chúng tôi, đưa mu bàn tay quệt mũi với vẻ dàn hòa khi bà Gargery liếc anh một cái, và khi mắt bà đã rời đi, anh lén bắt chéo hai ngón trỏ, và giơ chúng cho tôi thấy như dấu hiệu rằng bà Gargery đang trong tâm trạng gắt gỏng. Điều này đối với bà là trạng thái thường ngày, đến nỗi Joe và tôi thường suốt nhiều tuần, về chuyện ngón tay, giống hệt những hiệp sĩ Thập tự chinh bằng đá nằm trên mộ, với đôi chân bắt chéo.

We were to have a superb dinner, consisting of a leg of pickled pork and greens, and a pair of roast stuffed fowls. A handsome mince-pie had been made yesterday morning (which accounted for the mincemeat not being missed), and the pudding was already on the boil. These extensive arrangements occasioned us to be cut off unceremoniously in respect of breakfast; “for I ain’t,” said Mrs. Joe,—“I ain’t a-going to have no formal cramming and busting and washing up now, with what I’ve got before me, I promise you!”

Chúng tôi sẽ có một bữa tối thịnh soạn, gồm một cái giò heo muối với rau xanh, và một cặp gà nhồi quay. Một cái bánh nhân thịt băm đẹp đẽ đã được làm sáng hôm qua (điều này giải thích vì sao mứt thịt băm không bị thiếu), và món pudding đã đang sôi. Những chuẩn bị long trọng này khiến chúng tôi bị bỏ qua một cách thô bạo về bữa sáng; “vì tôi không,” bà Gargery nói, “tôi không định có cái cảnh ăn uống nhồi nhét và rửa chén bát rườm rà bây giờ, với những thứ tôi đang có trước mặt, tôi hứa đấy!”

So, we had our slices served out, as if we were two thousand troops on a forced march instead of a man and boy at home; and we took gulps of milk and water, with apologetic countenances, from a jug on the dresser. In the meantime, Mrs. Joe put clean white curtains up, and tacked a new flowered flounce across the wide chimney to replace the old one, and uncovered the little state parlour across the passage, which was never uncovered at any other time, but passed the rest of the year in a cool haze of silver paper, which even extended to the four little white crockery poodles on the mantel-shelf, each with a black nose and a basket of flowers in his mouth, and each the counterpart of the other. Mrs. Joe was a very clean housekeeper, but had an exquisite art of making her cleanliness more uncomfortable and unacceptable than dirt itself. Cleanliness is next to Godliness, and some people do the same by their religion.

Vì thế, chúng tôi được phát từng lát bánh như thể chúng tôi là hai nghìn quân đang hành quân gấp, chứ không phải một người đàn ông và một đứa trẻ ở nhà; và chúng tôi nốc vài ngụm sữa pha nước, với vẻ mặt xin lỗi, từ cái bình trên kệ bếp. Trong lúc đó, bà Gargery treo rèm cửa trắng sạch mới, và đóng một diềm hoa mới lên cái lò sưởi rộng để thay cái cũ, rồi mở phòng khách nhỏ trang trọng bên kia hành lang, phòng này không bao giờ được mở ở lúc khác, mà quanh năm nằm trong màn sương xanh mát của giấy bạc, thứ giấy phủ cả bốn con chó xù nhỏ bằng sứ trắng trên kệ lò sưởi, mỗi con có một cái mũi đen và một giỏ hoa trong miệng, con nào cũng giống hệt con kia. Bà Gargery là một bà nội trợ rất sạch sẽ, nhưng bà có một tài nghệ tinh tế là làm cho sự sạch sẽ của mình trở nên khó chịu và khó tiếp nhận hơn cả bụi bặm. Sạch sẽ là kề bên thánh thiện, và có những người cũng làm như vậy với tôn giáo của họ.

My sister, having so much to do, was going to church vicariously, that is to say, Joe and I were going. In his working-clothes, Joe was a well-knit characteristic-looking blacksmith; in his holiday clothes, he was more like a scarecrow in good circumstances, than anything else. Nothing that he wore then fitted him or seemed to belong to him; and everything that he wore then grazed him. On the present festive occasion he emerged from his room, when the blithe bells were going, the picture of misery, in a full suit of Sunday penitentials. As to me, I think my sister must have had some general idea that I was a young offender whom an Accoucheur Policeman had taken up (on my birthday) and delivered over to her, to be dealt with according to the outraged majesty of the law. I was always treated as if I had insisted on being born in opposition to the dictates of reason, religion, and morality, and against the dissuading arguments of my best friends. Even when I was taken to have a new suit of clothes, the tailor had orders to make them like a kind of Reformatory, and on no account to let me have the free use of my limbs.

Chị tôi có quá nhiều việc, nên chị đi nhà thờ bằng cách ủy thác, nghĩa là Joe và tôi đi thay chị. Trong bộ đồ làm việc, Joe là một người thợ rèn vạm vỡ, dáng dấp đặc trưng; trong bộ đồ ngày lễ, anh giống một con bù nhìn đang sung túc hơn là bất cứ thứ gì khác. Không có thứ gì anh mặc lúc đó vừa với anh hay có vẻ thuộc về anh; và mọi thứ anh mặc lúc đó đều cọ xát vào anh. Trong dịp lễ hội này, khi tiếng chuông vui vang lên, anh bước ra khỏi phòng, hình ảnh của khổ sở, trong một bộ đồ Chủ nhật đầy đủ như đi sám hối. Còn tôi, tôi nghĩ chị tôi hẳn có một ý tưởng chung rằng tôi là một đứa phạm tội trẻ con mà một Cảnh sát đỡ đẻ đã bắt (vào ngày sinh nhật tôi) và giao cho chị, để xử lý theo uy nghi bị xúc phạm của pháp luật. Tôi luôn bị đối xử như thể tôi đã khăng khăng đòi được sinh ra trái với mọi điều lý trí, tôn giáo và đạo đức, và chống lại lời khuyên can của những người bạn tốt nhất của tôi. Ngay cả khi tôi được đưa đi may một bộ quần áo mới, người thợ may cũng nhận lệnh may chúng như một kiểu trại giáo dưỡng, và không được cho tôi cử động tay chân tự do bằng bất cứ cách nào.

Joe and I going to church, therefore, must have been a moving spectacle for compassionate minds. Yet, what I suffered outside was nothing to what I underwent within. The terrors that had assailed me whenever Mrs. Joe had gone near the pantry, or out of the room, were only to be equalled by the remorse with which my mind dwelt on what my hands had done. Under the weight of my wicked secret, I pondered whether the Church would be powerful enough to shield me from the vengeance of the terrible young man, if I divulged to that establishment. I conceived the idea that the time when the banns were read and when the clergyman said, “Ye are now to declare it!” would be the time for me to rise and propose a private conference in the vestry. I am far from being sure that I might not have astonished our small congregation by resorting to this extreme measure, but for its being Christmas Day and no Sunday.

Vì thế, Joe và tôi đi nhà thờ hẳn là một cảnh tượng xúc động cho những tâm hồn thương xót. Tuy vậy, điều tôi phải chịu đựng bên ngoài chẳng là gì so với điều tôi phải chịu bên trong. Những nỗi kinh hoàng từng ập đến với tôi mỗi khi bà Gargery lại gần phòng đựng thức ăn, hoặc rời khỏi phòng, chỉ có thể sánh bằng sự hối hận mà tâm trí tôi cứ bám lấy điều đôi tay mình đã làm. Dưới sức nặng của bí mật tội lỗi, tôi cân nhắc xem liệu Nhà thờ có đủ mạnh để che chở tôi khỏi trả thù của gã thanh niên đáng sợ kia, nếu tôi thổ lộ với họ không. Tôi nghĩ ra ý rằng thời điểm khi những lời rao hôn nhân được đọc, và khi mục sư nói: “Giờ đây các người phải tuyên bố điều đó!”, sẽ là lúc để tôi đứng dậy và đề nghị một buổi bàn bạc riêng trong phòng áo lễ. Tôi không chắc mình sẽ không làm ngạc nhiên cả hội chúng nhỏ bé của chúng tôi bằng biện pháp cực đoan này, nếu không phải vì hôm đó là ngày Giáng sinh chứ không phải Chủ nhật.

Mr. Wopsle, the clerk at church, was to dine with us; and Mr. Hubble the wheelwright and Mrs. Hubble; and Uncle Pumblechook (Joe’s uncle, but Mrs. Joe appropriated him), who was a well-to-do cornchandler in the nearest town, and drove his own chaise-cart. The dinner hour was half-past one. When Joe and I got home, we found the table laid, and Mrs. Joe dressed, and the dinner dressing, and the front door unlocked (it never was at any other time) for the company to enter by, and everything most splendid. And still, not a word of the robbery.

Ông Wopsle, thư ký nhà thờ, sẽ ăn tối cùng chúng tôi; rồi ông Hubble, thợ đóng bánh xe, và bà Hubble; và chú Pumblechook (chú của Joe, nhưng bà Gargery đã chiếm lấy chú), một người buôn ngũ cốc khá giả ở thị trấn gần nhất, và tự đánh chiếc xe ngựa hai bánh của mình. Giờ ăn tối là một rưỡi. Khi Joe và tôi về đến nhà, chúng tôi thấy bàn đã bày sẵn, bà Gargery đã thay đồ và đang nấu nướng, cửa trước đã được mở khóa (chưa bao giờ mở vào lúc nào khác) để khách vào, và mọi thứ đều lộng lẫy nhất. Và vẫn không một lời nào về vụ trộm.

The time came, without bringing with it any relief to my feelings, and the company came. Mr. Wopsle, united to a Roman nose and a large shining bald forehead, had a deep voice which he was uncommonly proud of; indeed it was understood among his acquaintance that if you could only give him his head, he would read the clergyman into fits; he himself confessed that if the Church was “thrown open,” meaning to competition, he would not despair of making his mark in it. The Church not being “thrown open,” he was, as I have said, our clerk. But he punished the Amens tremendously; and when he gave out the psalm,—always giving the whole verse,—he looked all round the congregation first, as much as to say, “You have heard my friend overhead; oblige me with your opinion of this style!”

Thời gian trôi đến, không mang lại chút nhẹ lòng nào cho cảm xúc của tôi, và khách đã đến. Ông Wopsle, với chiếc mũi kiểu La Mã và vầng trán hói to bóng loáng, có giọng trầm mà ông vô cùng tự hào; thật vậy, người quen của ông đều hiểu rằng nếu ai đó chỉ cần cho ông được tự do, ông sẽ đọc cho mục sư nghe đến phát điên; chính ông thú nhận rằng nếu Nhà thờ được “mở cửa”, nghĩa là cho cạnh tranh, ông sẽ không tuyệt vọng về việc tạo dấu ấn trong đó. Vì Nhà thờ không được “mở cửa”, ông, như tôi đã nói, là thư ký của chúng tôi. Nhưng ông đọc lời “A-men” rất long trời lở đất; và khi ông xướng bài thánh ca, luôn luôn hát trọn cả một khổ thơ, ông nhìn quanh cả hội chúng trước, như muốn nói: “Các vị đã nghe bạn tôi ở trên gác đàn; xin vui lòng cho tôi biết ý kiến về lối hát này!”

I opened the door to the company,—making believe that it was a habit of ours to open that door,—and I opened it first to Mr. Wopsle, next to Mr. and Mrs. Hubble, and last of all to Uncle Pumblechook. N.B. I was not allowed to call him uncle, under the severest penalties.

Tôi mở cửa cho khách, làm như thể đó là thói quen của chúng tôi khi mở cánh cửa ấy, và tôi mở cho ông Wopsle trước, rồi đến ông bà Hubble, và cuối cùng là chú Pumblechook. (Lưu ý, tôi không được phép gọi ông là chú, nếu không sẽ bị phạt nặng nhất.)

“Mrs. Joe,” said Uncle Pumblechook, a large hard-breathing middle-aged slow man, with a mouth like a fish, dull staring eyes, and sandy hair standing upright on his head, so that he looked as if he had just been all but choked, and had that moment come to, “I have brought you as the compliments of the season—I have brought you, Mum, a bottle of sherry wine—and I have brought you, Mum, a bottle of port wine.”

“Bà Gargery,” chú Pumblechook nói, một người đàn ông trung niên to lớn, thở hổn hển, chậm chạp, với cái miệng như cá, đôi mắt lồi đờ đẫn, và mái tóc hoe đỏ dựng đứng trên đầu, nên trông như thể vừa suýt nghẹt thở và vừa tỉnh lại, “tôi mang đến lời chúc mừng mùa lễ—tôi mang đến cho bà, thưa bà, một chai rượu sherry—và tôi mang đến cho bà, thưa bà, một chai rượu port.”

Every Christmas Day he presented himself, as a profound novelty, with exactly the same words, and carrying the two bottles like dumb-bells. Every Christmas Day, Mrs. Joe replied, as she now replied, “O, Un—cle Pum-ble—chook! This is kind!” Every Christmas Day, he retorted, as he now retorted, “It’s no more than your merits. And now are you all bobbish, and how’s Sixpennorth of halfpence?” meaning me.

Năm nào vào ngày Giáng sinh ông cũng xuất hiện, như một điều mới lạ sâu sắc, với đúng những lời ấy, và xách hai chai như đôi quả tạ. Năm nào vào ngày Giáng sinh, bà Gargery cũng đáp như bà đang đáp: “Ôi, chú Pum-ble—chook! Chú thật tử tế!” Năm nào vào ngày Giáng sinh, ông cũng đáp lại như ông đang đáp: “Chỉ là xứng đáng với bà thôi. Giờ bà có khỏe không, và cái đồ ‘sáu xu lẻ’ kia thế nào rồi?” ông ám chỉ tôi.

We dined on these occasions in the kitchen, and adjourned, for the nuts and oranges and apples to the parlour; which was a change very like Joe’s change from his working-clothes to his Sunday dress. My sister was uncommonly lively on the present occasion, and indeed was generally more gracious in the society of Mrs. Hubble than in other company. I remember Mrs. Hubble as a little curly sharp-edged person in sky-blue, who held a conventionally juvenile position, because she had married Mr. Hubble,—I don’t know at what remote period,—when she was much younger than he. I remember Mr Hubble as a tough, high-shouldered, stooping old man, of a sawdusty fragrance, with his legs extraordinarily wide apart: so that in my short days I always saw some miles of open country between them when I met him coming up the lane.

Vào những dịp này chúng tôi ăn trong bếp, rồi chuyển sang phòng khách để ăn hạt dẻ, cam và táo; một sự thay đổi rất giống sự thay đổi của Joe từ bộ đồ làm việc sang bộ đồ Chủ nhật. Chị tôi hôm đó đặc biệt vui vẻ, và thực ra thường thì chị niềm nở hơn khi có bà Hubble ở đó so với những khách khác. Tôi nhớ bà Hubble là một người nhỏ nhắn, xoăn tít, sắc sảo, mặc váy xanh da trời, giữ một vị thế được coi là trẻ trung theo quy ước, vì bà đã lấy ông Hubble (tôi không biết là vào lúc nào xa xưa) khi bà trẻ hơn ông nhiều. Tôi nhớ ông Hubble là một ông già khỏe mạnh, vai cao, lưng còng, mùi mạt cưa thơm nồng, hai chân xoạc rộng khủng khiếp: đến nỗi trong những ngày thơ bé của tôi, tôi luôn thấy vài dặm đồng trống giữa hai chân ông mỗi khi gặp ông đi lên con đường.

Among this good company I should have felt myself, even if I hadn’t robbed the pantry, in a false position. Not because I was squeezed in at an acute angle of the tablecloth, with the table in my chest, and the Pumblechookian elbow in my eye, nor because I was not allowed to speak (I didn’t want to speak), nor because I was regaled with the scaly tips of the drumsticks of the fowls, and with those obscure corners of pork of which the pig, when living, had had the least reason to be vain. No; I should not have minded that, if they would only have left me alone. But they wouldn’t leave me alone. They seemed to think the opportunity lost, if they failed to point the conversation at me, every now and then, and stick the point into me. I might have been an unfortunate little bull in a Spanish arena, I got so smartingly touched up by these moral goads.

Giữa đám khách khứa tốt bụng này, dù tôi chưa từng lấy trộm phòng đựng thức ăn, tôi vẫn cảm thấy mình ở một vị thế sai lệch. Không phải vì tôi bị ép vào một góc nhọn của khăn bàn, với cái bàn ấn vào ngực tôi và khuỷu tay kiểu Pumblechook chọc vào mắt tôi, cũng không phải vì tôi không được phép nói (tôi chẳng muốn nói), cũng không phải vì tôi được chiêu đãi bằng phần đầu cẳng gà có vảy và những góc thịt lợn mờ mịt mà khi còn sống, con lợn ít có lý do để tự hào nhất. Không, tôi sẽ không phiền vì những điều đó, nếu họ chịu để tôi yên. Nhưng họ không chịu để tôi yên. Họ dường như nghĩ cơ hội đã mất nếu họ không hướng câu chuyện về tôi, cứ thỉnh thoảng lại đâm mũi nhọn vào tôi. Tôi có lẽ đã như một con bò đực bé nhỏ bất hạnh trong đấu trường Tây Ban Nha, bị những cây gậy đạo đức ấy chọc đến đau rát.

It began the moment we sat down to dinner. Mr. Wopsle said grace with theatrical declamation,—as it now appears to me, something like a religious cross of the Ghost in Hamlet with Richard the Third,—and ended with the very proper aspiration that we might be truly grateful. Upon which my sister fixed me with her eye, and said, in a low reproachful voice, “Do you hear that? Be grateful.”

Chuyện bắt đầu ngay khi chúng tôi ngồi vào bàn ăn. Ông Wopsle đọc lời cầu nguyện trước bữa ăn bằng giọng kịch tính, giờ đây tôi thấy như một sự lai ghép tôn giáo giữa Bóng ma trong Hamlet và Richard III, và kết thúc bằng lời nguyện rất đúng mực rằng chúng tôi hãy thực sự biết ơn. Ngay lúc đó chị tôi lườm tôi, và nói bằng giọng trách móc khẽ: “Mày nghe thấy không? Biết ơn đi.”

“Especially,” said Mr. Pumblechook, “be grateful, boy, to them which brought you up by hand.”

“Đặc biệt,” ông Pumblechook nói, “phải biết ơn, nhóc, những người đã nuôi mày bằng tay.”

Mrs. Hubble shook her head, and contemplating me with a mournful presentiment that I should come to no good, asked, “Why is it that the young are never grateful?” This moral mystery seemed too much for the company until Mr. Hubble tersely solved it by saying, “Naterally wicious.” Everybody then murmured “True!” and looked at me in a particularly unpleasant and personal manner.

Bà Hubble lắc đầu, nhìn tôi với linh cảm buồn bã rằng tôi sẽ chẳng nên trò trống gì, và hỏi: “Sao mà trẻ con chẳng bao giờ biết ơn nhỉ?” Điều bí ẩn đạo đức này dường như quá sức đối với cả hội cho đến khi ông Hubble giải đáp gọn lỏn bằng câu: “Trời sinh ra đã hư đốn, cái đó tự nhiên thôi.” Mọi người bèn lầm rầm “Đúng thế!” và nhìn tôi một cách đặc biệt khó chịu và đầy ác ý.

Joe’s station and influence were something feebler (if possible) when there was company than when there was none. But he always aided and comforted me when he could, in some way of his own, and he always did so at dinner-time by giving me gravy, if there were any. There being plenty of gravy to-day, Joe spooned into my plate, at this point, about half a pint.

Vị thế và ảnh hưởng của Joe khi có khách còn yếu hơn (nếu có thể) so với khi không có khách. Nhưng anh luôn giúp đỡ và an ủi tôi khi có thể, theo một cách riêng của anh, và lúc nào anh cũng làm vậy vào giờ ăn tối bằng cách rót nước sốt cho tôi, nếu có. Hôm nay có nhiều nước sốt, nên đến lúc này Joe đã múc vào đĩa tôi khoảng nửa pint.

A little later on in the dinner, Mr. Wopsle reviewed the sermon with some severity, and intimated—in the usual hypothetical case of the Church being “thrown open”—what kind of sermon he would have given them. After favouring them with some heads of that discourse, he remarked that he considered the subject of the day’s homily, ill chosen; which was the less excusable, he added, when there were so many subjects “going about.”

Lát sau trong bữa ăn, ông Wopsle nhận xét bài giảng khá gay gắt, và ám chỉ, theo cách giả định thông thường về việc Nhà thờ “được mở cửa”, rằng ông sẽ giảng loại bài nào cho họ. Sau khi cho họ nghe vài ý chính của bài giảng ấy, ông nhận xét rằng ông coi chủ đề bài đọc hôm nay là chọn không hay; điều này càng không thể tha thứ, ông nói thêm, khi có quá nhiều chủ đề “đang lưu hành”.

“True again,” said Uncle Pumblechook. “You’ve hit it, sir! Plenty of subjects going about, for them that know how to put salt upon their tails. That’s what’s wanted. A man needn’t go far to find a subject, if he’s ready with his salt-box.” Mr. Pumblechook added, after a short interval of reflection, “Look at Pork alone. There’s a subject! If you want a subject, look at Pork!”

“Lại đúng nữa,” chú Pumblechook nói. “Ông đã nói trúng, thưa ông! Có quá nhiều chủ đề đang lưu hành, cho những ai biết cách rắc muối lên đuôi chúng. Đó là điều cần thiết. Người ta không cần đi xa mới tìm được chủ đề, nếu có sẵn hộp muối.” Ông Pumblechook thêm, sau một lúc ngẫm nghĩ ngắn, “Chỉ riêng thịt lợn đã là một chủ đề! Nếu muốn có chủ đề, hãy nhìn vào thịt lợn!”

“True, sir. Many a moral for the young,” returned Mr. Wopsle,—and I knew he was going to lug me in, before he said it; “might be deduced from that text.”

“Đúng vậy, thưa ngài. Có nhiều điều răn dạy cho người trẻ,” ông Wopsle đáp, và tôi biết ông sắp lôi tôi vào trước khi ông nói, “có thể rút ra từ đoạn kinh đó.”

(“You listen to this,” said my sister to me, in a severe parenthesis.)

(“Mày nghe đây,” chị tôi nói với tôi, trong một câu chen nghiêm khắc.)

Joe gave me some more gravy.

Joe lại rót thêm nước sốt cho tôi.

“Swine,” pursued Mr. Wopsle, in his deepest voice, and pointing his fork at my blushes, as if he were mentioning my Christian name,—“swine were the companions of the prodigal. The gluttony of Swine is put before us, as an example to the young.” (I thought this pretty well in him who had been praising up the pork for being so plump and juicy.) “What is detestable in a pig is more detestable in a boy.”

“Heo,” ông Wopsle nói tiếp, bằng giọng trầm nhất, và chỉ chiếc nĩa vào đôi má đỏ bừng của tôi, như thể đang nhắc đến tên thánh của tôi, “heo là bạn đồng hành của đứa con hoang đàng. Sự háu ăn của heo được đặt trước mắt chúng ta như một gương mẫu cho người trẻ.” (Thật là “hay” khi điều đó phát ra từ một người vừa ca ngợi thịt lợn béo và mọng nước.) “Điều gì đáng ghét ở con lợn thì còn đáng ghét hơn ở một đứa trẻ.”

“Or girl,” suggested Mr. Hubble.

“Hay con gái,” ông Hubble gợi ý.

“Of course, or girl, Mr. Hubble,” assented Mr. Wopsle, rather irritably, “but there is no girl present.”

“Đương nhiên rồi, hay con gái, ông Hubble,” ông Wopsle đồng ý, khá cáu kỉnh, “nhưng ở đây không có cô gái nào cả.”

“Besides,” said Mr. Pumblechook, turning sharp on me, “think what you’ve got to be grateful for. If you’d been born a Squeaker—”

“Hơn nữa,” ông Pumblechook nói, quay phắt sang tôi, “hãy nghĩ xem mày còn phải biết ơn điều gì. Nếu mày được sinh ra làm một con lợn con—”

“He was, if ever a child was,” said my sister, most emphatically.

“Nó đúng là như thế, nếu có đứa trẻ nào đúng như thế,” chị tôi nói, hết sức quả quyết.

Joe gave me some more gravy.

Joe lại rót nước sốt cho tôi.

“Well, but I mean a four-footed Squeaker,” said Mr. Pumblechook. “If you had been born such, would you have been here now? Not you—”

“Ý tôi là một con lợn con bốn chân,” ông Pumblechook nói. “Nếu mày được sinh ra như vậy, mày có ở đây bây giờ không? Mày không đâu—”

“Unless in that form,” said Mr. Wopsle, nodding towards the dish.

“Trừ phi là dưới hình dạng đó,” ông Wopsle nói, gật đầu về phía cái đĩa.

“But I don’t mean in that form, sir,” returned Mr. Pumblechook, who had an objection to being interrupted; “I mean, enjoying himself with his elders and betters, and improving himself with their conversation, and rolling in the lap of luxury. Would he have been doing that? No, he wouldn’t. And what would have been your destination?” turning on me again. “You would have been disposed of for so many shillings according to the market price of the article, and Dunstable the butcher would have come up to you as you lay in your straw, and he would have whipped you under his left arm, and with his right he would have tucked up his frock to get a penknife from out of his waistcoat-pocket, and he would have shed your blood and had your life. No bringing up by hand then. Not a bit of it!”

“Nhưng tôi không nói dưới hình dạng đó, thưa ông,” ông Pumblechook đáp, người không ưa bị ngắt lời; “tôi nói việc được vui thú cùng bậc trên và người tốt, được học hỏi nơi lời nói của họ, và sống trong cảnh xa hoa. Nó có được như vậy không? Không, nó không được. Và thế nó sẽ là gì nào?” ông quay lại phía tôi. “Mày sẽ được bán với giá mấy shilling theo giá thị trường của món hàng, và ông Dunstable, người bán thịt, sẽ đến với mày khi mày nằm trên rơm; ông sẽ kẹp mày dưới cánh tay trái, còn tay phải ông sẽ xắn vạt áo lên để lấy con dao nhíp từ túi áo gi-lê, và ông sẽ đổ máu mày và lấy mạng mày. Lúc đó đâu còn nuôi bằng tay nữa. Không một chút nào cả!”

Joe offered me more gravy, which I was afraid to take.

Joe mời tôi thêm nước sốt, tôi không dám nhận.

“He was a world of trouble to you, ma’am,” said Mrs. Hubble, commiserating my sister.

“Nó là một mối rắc rối lớn đối với bà, thưa bà,” bà Hubble nói, thương cảm chị tôi.

“Trouble?” echoed my sister; “trouble?” and then entered on a fearful catalogue of all the illnesses I had been guilty of, and all the acts of sleeplessness I had committed, and all the high places I had tumbled from, and all the low places I had tumbled into, and all the injuries I had done myself, and all the times she had wished me in my grave, and I had contumaciously refused to go there.

“Rắc rối á?” chị tôi nhắc lại; “rắc rối ư?” rồi bà bắt đầu kể một danh sách khủng khiếp về mọi cơn bệnh tôi đã mắc phải, mọi lần tôi mất ngủ, mọi chỗ cao tôi đã ngã từ đó xuống, mọi chỗ thấp tôi đã ngã vào, mọi vết thương tôi đã gây cho bản thân, và mọi lần bà ước tôi đã nằm trong mồ, còn tôi thì bướng bỉnh không chịu xuống đó.

I think the Romans must have aggravated one another very much, with their noses. Perhaps, they became the restless people they were, in consequence. Anyhow, Mr. Wopsle’s Roman nose so aggravated me, during the recital of my misdemeanours, that I should have liked to pull it until he howled. But, all I had endured up to this time was nothing in comparison with the awful feelings that took possession of me when the pause was broken which ensued upon my sister’s recital, and in which pause everybody had looked at me (as I felt painfully conscious) with indignation and abhorrence.

Tôi nghĩ người La Mã hẳn đã làm phiền nhau nhiều vì cái mũi của họ. Có lẽ vì thế mà họ trở thành dân tộc bồn chồn như họ đã là. Dù sao, chiếc mũi La Mã của ông Wopsle làm tôi khó chịu đến nỗi trong lúc chị tôi kể các lỗi lầm của tôi, tôi muốn kéo nó cho đến khi ông gào lên. Nhưng tất cả những gì tôi đã chịu đựng đến lúc này chẳng là gì so với những cảm giác khủng khiếp chiếm lấy tôi khi khoảng lặng bị phá vỡ sau bài kể của chị tôi, và trong khoảng lặng ấy mọi người đều nhìn tôi (như tôi đau đớn ý thức) với vẻ phẫn nộ và ghê tởm.

“Yet,” said Mr. Pumblechook, leading the company gently back to the theme from which they had strayed, “Pork—regarded as biled—is rich, too; ain’t it?”

“Tuy vậy,” ông Pumblechook nói, khéo léo dẫn cả hội trở về chủ đề mà họ đã lạc khỏi, “thịt lợn, khi luộc, cũng béo ngậy đấy chứ, phải không?”

“Have a little brandy, uncle,” said my sister.

“Chú uống chút rượu brandy đi ạ,” chị tôi nói.

O Heavens, it had come at last! He would find it was weak, he would say it was weak, and I was lost! I held tight to the leg of the table under the cloth, with both hands, and awaited my fate.

Ôi trời, cuối cùng cũng đến! Gã sẽ thấy nó nhạt, gã sẽ nói nó nhạt, và tôi tiêu rồi! Tôi níu chặt chân bàn dưới tấm khăn bằng cả hai tay, và chờ số phận mình.

My sister went for the stone bottle, came back with the stone bottle, and poured his brandy out: no one else taking any. The wretched man trifled with his glass,—took it up, looked at it through the light, put it down,—prolonged my misery. All this time Mrs. Joe and Joe were briskly clearing the table for the pie and pudding.

Chị tôi đi lấy cái chai đá, mang về rót brandy cho ông; không ai khác uống. Gã khốn khổ ấy nghịch cái ly, cầm lên, soi qua ánh sáng, rồi đặt xuống, kéo dài nỗi khổ của tôi. Suốt thời gian đó, bà Gargery và Joe đang nhanh nhẹn dọn bàn cho món bánh và pudding.

I couldn’t keep my eyes off him. Always holding tight by the leg of the table with my hands and feet, I saw the miserable creature finger his glass playfully, take it up, smile, throw his head back, and drink the brandy off. Instantly afterwards, the company were seized with unspeakable consternation, owing to his springing to his feet, turning round several times in an appalling spasmodic whooping-cough dance, and rushing out at the door; he then became visible through the window, violently plunging and expectorating, making the most hideous faces, and apparently out of his mind.

Tôi không thể rời mắt khỏi gã. Vẫn níu chặt chân bàn bằng tay và chân, tôi thấy con người khốn khổ ấy nghịch ngón tay trên cái ly, cầm lên, mỉm cười, ngửa đầu ra, và uống cạn rượu brandy. Ngay sau đó, cả hội bị một nỗi kinh hoàng không thể tả chiếm lấy, vì gã bật dậy, quay vòng vài lần trong một điệu nhảy ho gà co giật ghê rợn, rồi lao ra cửa; sau đó gã hiện ra qua cửa sổ, nhảy chồm lên và khạc nhổ dữ dội, làm những bộ mặt kinh khủng nhất, và rõ ràng là mất trí.

I held on tight, while Mrs. Joe and Joe ran to him. I didn’t know how I had done it, but I had no doubt I had murdered him somehow. In my dreadful situation, it was a relief when he was brought back, and surveying the company all round as if they had disagreed with him, sank down into his chair with the one significant gasp, “Tar!”

Tôi níu chặt, còn bà Gargery và Joe chạy ra chỗ gã. Tôi không biết mình đã làm bằng cách nào, nhưng tôi không nghi ngờ gì là đã giết gã bằng một cách nào đó. Trong tình cảnh khủng khiếp của mình, thật nhẹ nhõm khi gã được đưa trở lại; gã nhìn quanh cả hội như thể họ đã bất đồng với gã, rồi ngồi phịch xuống ghế kèm một tiếng thở hắt có ý nghĩa: “Hắc ín!”

I had filled up the bottle from the tar-water jug. I knew he would be worse by and by. I moved the table, like a Medium of the present day, by the vigor of my unseen hold upon it.

Tôi đã đổ đầy cái chai bằng bình nước hắc ín. Tôi biết lát nữa gã sẽ còn tệ hơn. Tôi xô cái bàn, như một nhà ngoại cảm thời nay, bằng sức mạnh vô hình của mình níu lấy nó.

“Tar!” cried my sister, in amazement. “Why, how ever could Tar come there?”

“Hắc ín!” chị tôi thốt lên, kinh ngạc. “Sao hắc ín lại có thể ở đó được chứ?”

But, Uncle Pumblechook, who was omnipotent in that kitchen, wouldn’t hear the word, wouldn’t hear of the subject, imperiously waved it all away with his hand, and asked for hot gin and water. My sister, who had begun to be alarmingly meditative, had to employ herself actively in getting the gin, the hot water, the sugar, and the lemon-peel, and mixing them. For the time being at least, I was saved. I still held on to the leg of the table, but clutched it now with the fervor of gratitude.

Nhưng chú Pumblechook, người có quyền năng tuyệt đối trong căn bếp ấy, không chịu nghe chữ đó, không chịu nghe về chuyện đó, dùng tay gạt phắt đi và đòi gin pha nóng. Chị tôi, lúc đó đang bắt đầu trầm ngâm đáng sợ, phải tất bật lấy gin, nước nóng, đường và vỏ chanh, rồi pha vào nhau. Ít nhất là lúc này, tôi được cứu. Tôi vẫn níu chân bàn, nhưng giờ thì níu với lòng biết ơn nồng nhiệt.

By degrees, I became calm enough to release my grasp and partake of pudding. Mr. Pumblechook partook of pudding. All partook of pudding. The course terminated, and Mr. Pumblechook had begun to beam under the genial influence of gin and water. I began to think I should get over the day, when my sister said to Joe, “Clean plates,—cold.”

Dần dần, tôi đủ bình tĩnh để buông tay và ăn chút pudding. Ông Pumblechook cũng ăn pudding. Mọi người đều ăn pudding. Món ăn kết thúc, và ông Pumblechook bắt đầu rạng rỡ dưới tác dụng ấm áp của gin pha nước. Tôi bắt đầu nghĩ mình sẽ qua được ngày hôm nay, thì chị tôi nói với Joe: “Dọn đĩa sạch ra, món nguội kìa.”

I clutched the leg of the table again immediately, and pressed it to my bosom as if it had been the companion of my youth and friend of my soul. I foresaw what was coming, and I felt that this time I really was gone.

Tôi lập tức lại níu chặt chân bàn, ôm nó sát vào ngực như thể nó là người bạn thời thơ ấu và tri kỷ của tâm hồn tôi. Tôi thấy trước điều sắp xảy đến, và cảm thấy lần này tôi thật sự tiêu đời rồi.

“You must taste,” said my sister, addressing the guests with her best grace—“you must taste, to finish with, such a delightful and delicious present of Uncle Pumblechook’s!”

“Các vị phải nếm thử,” chị tôi nói, với vẻ duyên dáng tốt nhất, hướng về khách khứa, “các vị phải nếm thử để kết thúc bữa tối, món quà thơm ngon tuyệt vời này của chú Pumblechook!”

Must they! Let them not hope to taste it!

Phải nếm chứ! Đừng ai hy vọng được nếm nó!

“You must know,” said my sister, rising, “it’s a pie; a savory pork pie.”

“Các vị nên biết,” chị tôi nói, đứng dậy, “đó là bánh; bánh thịt lợn mặn.”

The company murmured their compliments. Uncle Pumblechook, sensible of having deserved well of his fellow-creatures, said,—quite vivaciously, all things considered,—“Well, Mrs. Joe, we’ll do our best endeavours; let us have a cut at this same pie.”

Khách xuýt xoa khen ngợi. Ông Pumblechook, ý thức rằng mình đã xứng đáng với đồng loại, nói, khá hào hứng nếu xét đến mọi điều: “Thôi được, bà Gargery, chúng ta sẽ cố hết sức; cứ cắt cái bánh này ra nào.”

My sister went out to get it. I heard her steps proceed to the pantry. I saw Mr. Pumblechook balance his knife. I saw reawakening appetite in the Roman nostrils of Mr. Wopsle. I heard Mr. Hubble remark that “a bit of savory pork pie would lay atop of anything you could mention, and do no harm,” and I heard Joe say, “You shall have some, Pip.” I have never been absolutely certain whether I uttered a shrill yell of terror, merely in spirit, or in the bodily hearing of the company. I felt that I could bear no more, and that I must run away. I released the leg of the table, and ran for my life.

Chị tôi đi lấy bánh. Tôi nghe tiếng chân chị đi về phía phòng đựng thức ăn. Tôi thấy ông Pumblechook cân nhắc con dao của mình. Tôi thấy cơn thèm ăn đang trỗi dậy trong cái mũi kiểu La Mã của ông Wopsle. Tôi nghe ông Hubble nhận xét rằng “một miếng bánh thịt lợn mặn thì đặt lên trên bất cứ thứ gì bạn có thể kể ra, cũng chẳng hại gì”, và tôi nghe Joe nói: “Cháu sẽ được ăn một miếng, Pip.” Tôi chưa bao giờ chắc chắn được liệu mình đã thét lên một tiếng kinh hoàng chỉ trong tâm trí, hay thật sự trước tai cả hội. Tôi cảm thấy không chịu nổi thêm nữa, và phải chạy trốn. Tôi buông chân bàn ra, và chạy thục mạng.

But I ran no farther than the house door, for there I ran head-foremost into a party of soldiers with their muskets, one of whom held out a pair of handcuffs to me, saying, “Here you are, look sharp, come on!”

Nhưng tôi chỉ chạy được đến cửa nhà, vì ở đó tôi đâm đầu vào một toán lính với súng hỏa mai, một người trong số họ chìa ra một đôi còng tay về phía tôi, nói: “Đây này, nhanh lên, đi đi!”

Chapter V

Chương V

The apparition of a file of soldiers ringing down the but-ends of their loaded muskets on our door-step, caused the dinner-party to rise from table in confusion, and caused Mrs. Joe re-entering the kitchen empty-handed, to stop short and stare, in her wondering lament of “Gracious goodness gracious me, what’s gone—with the—pie!”

Cảnh một hàng lính gõ báng súng đã nạp đạn xuống bậc cửa nhà chúng tôi khiến bữa tiệc đứng bật dậy trong hỗn loạn, và khiến bà Gargery quay lại bếp tay không, phải khựng lại và trố mắt, than vãn đầy kinh ngạc: “Trời ơi, trời ơi, cái bánh đâu rồi?”

The sergeant and I were in the kitchen when Mrs. Joe stood staring; at which crisis I partially recovered the use of my senses. It was the sergeant who had spoken to me, and he was now looking round at the company, with his handcuffs invitingly extended towards them in his right hand, and his left on my shoulder.

Viên trung sĩ và tôi đang ở trong bếp khi bà Gargery đứng trố mắt; đúng lúc khủng hoảng ấy, tôi phần nào lấy lại được các giác quan. Chính viên trung sĩ đã nói với tôi, và giờ ông đang nhìn quanh cả hội, đôi còng tay trong tay phải đưa ra mời mọc họ, còn tay trái đặt trên vai tôi.

“Excuse me, ladies and gentleman,” said the sergeant, “but as I have mentioned at the door to this smart young shaver,” (which he hadn’t), “I am on a chase in the name of the king, and I want the blacksmith.”

“Xin lỗi, thưa quý bà và quý ông,” viên trung sĩ nói, “nhưng như tôi đã nói ở cửa với cậu bé lanh lợi này,” (điều ông chưa hề nói) “tôi đang truy bắt nhân danh nhà vua, và tôi cần thợ rèn.”

“And pray what might you want with him?” retorted my sister, quick to resent his being wanted at all.

“Vậy xin hỏi, ông cần anh ấy làm gì?” chị tôi vặn lại, nhanh chóng phản đối việc người ta cần chồng mình.

“Missis,” returned the gallant sergeant, “speaking for myself, I should reply, the honour and pleasure of his fine wife’s acquaintance; speaking for the king, I answer, a little job done.”

“Thưa bà,” viên trung sĩ hào hiệp đáp, “nói riêng cho tôi, tôi sẽ trả lời rằng đó là vinh hạnh và niềm vui được làm quen với người vợ đáng quý của ông ấy; nói thay cho nhà vua, tôi xin đáp, một việc nhỏ đã xong.”

This was received as rather neat in the sergeant; insomuch that Mr. Pumblechook cried audibly, “Good again!”

Câu này được coi là khá khéo của viên trung sĩ, đến nỗi ông Pumblechook kêu to: “Hay lắm!”

“You see, blacksmith,” said the sergeant, who had by this time picked out Joe with his eye, “we have had an accident with these, and I find the lock of one of ’em goes wrong, and the coupling don’t act pretty. As they are wanted for immediate service, will you throw your eye over them?”

“Anh thấy đấy, thợ rèn,” viên trung sĩ nói, lúc này đã để mắt tới Joe, “chúng tôi gặp chút chuyện với mấy cái này, và tôi thấy một trong số đó khóa bị hỏng, cái móc nối không hoạt động tử tế. Vì chúng cần dùng ngay, anh có vui lòng xem qua chúng không?”

Joe threw his eye over them, and pronounced that the job would necessitate the lighting of his forge fire, and would take nearer two hours than one. “Will it? Then will you set about it at once, blacksmith?” said the off-hand sergeant, “as it’s on his Majesty’s service. And if my men can bear a hand anywhere, they’ll make themselves useful.” With that, he called to his men, who came trooping into the kitchen one after another, and piled their arms in a corner. And then they stood about, as soldiers do; now, with their hands loosely clasped before them; now, resting a knee or a shoulder; now, easing a belt or a pouch; now, opening the door to spit stiffly over their high stocks, out into the yard.

Joe xem qua, và tuyên bố rằng việc sửa chữa sẽ cần đốt lò rèn, và mất gần hai tiếng hơn là một. “Thế à? Vậy anh làm ngay đi, thợ rèn,” viên trung sĩ cộc lốc nói, “vì đây là việc của Bệ hạ. Và nếu người của tôi có thể giúp được gì, họ sẽ tự thấy mình hữu ích.” Nói xong, ông gọi người của mình, họ lục tục kéo vào bếp từng người một, rồi chất súng vào góc. Rồi họ đứng đó, như lính vẫn thế; lúc thì chắp tay lỏng lẻo trước người, lúc thì dựa một đầu gối hay một vai; lúc thì nới dây thắt lưng hoặc túi đeo; lúc thì mở cửa, nhổ nước bọt cứng nhắc qua cổ áo cao ra ngoài sân.

All these things I saw without then knowing that I saw them, for I was in an agony of apprehension. But beginning to perceive that the handcuffs were not for me, and that the military had so far got the better of the pie as to put it in the background, I collected a little more of my scattered wits.

Tất cả những điều này tôi đều thấy, nhưng lúc đó tôi chưa biết là mình đã thấy, vì tôi đang trong cơn hoảng loạn tột độ. Nhưng khi bắt đầu nhận ra rằng đôi còng không phải dành cho tôi, và rằng quân đội đã thắng được cái bánh đến mức đẩy nó ra phía sau, tôi thu nhặt thêm được chút ý thức đang tán loạn.

“Would you give me the time?” said the sergeant, addressing himself to Mr. Pumblechook, as to a man whose appreciative powers justified the inference that he was equal to the time.

“Ông cho tôi hỏi giờ được không?” viên trung sĩ hỏi ông Pumblechook, như thể ông là người đủ tinh tường để xem giờ.

“It’s just gone half past two.”

“Vừa mới quá hai giờ rưỡi.”

“That’s not so bad,” said the sergeant, reflecting; “even if I was forced to halt here nigh two hours, that’ll do. How far might you call yourselves from the marshes, hereabouts? Not above a mile, I reckon?”

“Thế cũng không tệ,” viên trung sĩ suy nghĩ; “dù có buộc phải dừng lại đây gần hai tiếng, thế cũng được. Các vị ở đây cách đầm lầy bao xa? Không quá một dặm, tôi đoán thế?”

“Just a mile,” said Mrs. Joe.

“Đúng một dặm,” bà Gargery nói.

“That’ll do. We begin to close in upon ’em about dusk. A little before dusk, my orders are. That’ll do.”

“Thế được. Chúng tôi bắt đầu siết vòng vào lúc chạng vạng. Chỉ hơi trước chạng vạng, đó là lệnh của tôi. Thế được.”

“Convicts, sergeant?” asked Mr. Wopsle, in a matter-of-course way.

“Tù nhân à, trung sĩ?” ông Wopsle hỏi, như chuyện đương nhiên.

“Ay!” returned the sergeant, “two. They’re pretty well known to be out on the marshes still, and they won’t try to get clear of ’em before dusk. Anybody here seen anything of any such game?”

“Phải!” viên trung sĩ đáp, “hai tên. Người ta biết khá rõ là chúng vẫn đang ở ngoài đầm lầy, và chúng sẽ không cố thoát khỏi đó trước chạng vạng. Có ai ở đây thấy gì về cái trò đó không?”

Everybody, myself excepted, said no, with confidence. Nobody thought of me.

Mọi người, trừ tôi, đều đáp là không, một cách tự tin. Chẳng ai nghĩ đến tôi.

“Well!” said the sergeant, “they’ll find themselves trapped in a circle, I expect, sooner than they count on. Now, blacksmith! If you’re ready, his Majesty the King is.”

“Vậy à!” viên trung sĩ nói, “tôi đoán chúng sẽ thấy mình bị dồn vào vòng vây sớm hơn chúng tưởng. Giờ, thợ rèn! Nếu anh đã sẵn sàng, Bệ hạ cũng đã sẵn sàng.”

Joe had got his coat and waistcoat and cravat off, and his leather apron on, and passed into the forge. One of the soldiers opened its wooden windows, another lighted the fire, another turned to at the bellows, the rest stood round the blaze, which was soon roaring. Then Joe began to hammer and clink, hammer and clink, and we all looked on.

Joe đã cởi áo khoác, áo gi-lê và khăn quàng cổ, mặc tạp dề da vào, rồi đi vào lò rèn. Một người lính mở các cửa chớp gỗ của lò rèn, một người khác nhóm lửa, một người khác nữa bắt đầu kéo ống bễ, những người còn lại đứng quanh ngọn lửa, lúc này đã bùng cháy ầm ầm. Rồi Joe bắt đầu đập búa và leng keng, đập búa và leng keng, và tất cả chúng tôi đứng nhìn.

The interest of the impending pursuit not only absorbed the general attention, but even made my sister liberal. She drew a pitcher of beer from the cask for the soldiers, and invited the sergeant to take a glass of brandy. But Mr. Pumblechook said, sharply, “Give him wine, Mum. I’ll engage there’s no tar in that:” so, the sergeant thanked him and said that as he preferred his drink without tar, he would take wine, if it was equally convenient. When it was given him, he drank his Majesty’s health and compliments of the season, and took it all at a mouthful and smacked his lips.

Sự thú vị của cuộc truy đuổi sắp tới không chỉ thu hút sự chú ý chung, mà còn khiến chị tôi trở nên hào phóng. Chị múc một bình bia từ thùng cho lính, và mời viên trung sĩ uống một ly brandy. Nhưng ông Pumblechook nói gay gắt: “Đưa cho ông ấy rượu vang đi, bà ạ. Tôi cam đoan trong đó không có hắc ín đâu.” Thế là viên trung sĩ cảm ơn, và nói rằng vì ông thích đồ uống không có hắc ín, ông sẽ uống rượu vang, nếu cũng tiện. Khi được rót, ông chúc sức khỏe Bệ hạ và chúc mừng mùa lễ, rồi uống cạn một hơi và chép miệng.

“Good stuff, eh, sergeant?” said Mr. Pumblechook.

“Thứ ngon đấy, hả trung sĩ?” ông Pumblechook nói.

“I’ll tell you something,” returned the sergeant; “I suspect that stuff’s of your providing.”

“Tôi nói cho ông biết chuyện này,” viên trung sĩ đáp; “tôi nghi thứ đó là do ông cung cấp.”

Mr. Pumblechook, with a fat sort of laugh, said, “Ay, ay? Why?”

Ông Pumblechook, với một tiếng cười béo ú, nói: “Hả, hả? Sao lại thế?”

“Because,” returned the sergeant, clapping him on the shoulder, “you’re a man that knows what’s what.”

“Vì,” viên trung sĩ đáp, vỗ vai ông, “ông là người biết việc gì ra việc đấy.”

“D’ye think so?” said Mr. Pumblechook, with his former laugh. “Have another glass!”

“Ông nghĩ vậy à?” ông Pumblechook nói, với tiếng cười như trước. “Uống thêm ly nữa đi!”

“With you. Hob and nob,” returned the sergeant. “The top of mine to the foot of yours,—the foot of yours to the top of mine,—Ring once, ring twice,—the best tune on the Musical Glasses! Your health. May you live a thousand years, and never be a worse judge of the right sort than you are at the present moment of your life!”

“Cùng ông. Cụng ly,” viên trung sĩ đáp. “Đầu ly tôi chạm đáy ly ông, đáy ly ông chạm đầu ly tôi, reng một lần, reng hai lần, bản nhạc hay nhất trên bộ ly nhạc! Chúc sức khỏe ông. Mong ông sống cả ngàn năm, và đừng bao giờ kém sáng suốt hơn lúc này trong việc nhận ra người đúng đắn!”

The sergeant tossed off his glass again and seemed quite ready for another glass. I noticed that Mr. Pumblechook in his hospitality appeared to forget that he had made a present of the wine, but took the bottle from Mrs. Joe and had all the credit of handing it about in a gush of joviality. Even I got some. And he was so very free of the wine that he even called for the other bottle, and handed that about with the same liberality, when the first was gone.

Viên trung sĩ lại uống cạn ly, và có vẻ sẵn sàng cho ly nữa. Tôi nhận thấy ông Pumblechook trong lòng hiếu khách dường như quên mất rằng chính mình đã biếu rượu, nhưng ông cầm lấy chai từ tay bà Gargery và nhận hết vinh quang khi chuyền ly đi trong một cơn phấn khởi tuôn trào. Ngay cả tôi cũng được một ít. Và ông hào phóng rượu đến mức còn gọi luôn chai kia, và chuyền nó đi với cùng sự rộng rãi, khi chai đầu đã cạn.

As I watched them while they all stood clustering about the forge, enjoying themselves so much, I thought what terrible good sauce for a dinner my fugitive friend on the marshes was. They had not enjoyed themselves a quarter so much, before the entertainment was brightened with the excitement he furnished. And now, when they were all in lively anticipation of “the two villains” being taken, and when the bellows seemed to roar for the fugitives, the fire to flare for them, the smoke to hurry away in pursuit of them, Joe to hammer and clink for them, and all the murky shadows on the wall to shake at them in menace as the blaze rose and sank, and the red-hot sparks dropped and died, the pale afternoon outside almost seemed in my pitying young fancy to have turned pale on their account, poor wretches.

Khi tôi nhìn họ đứng túm tụm quanh lò rèn, vui vẻ đến thế, tôi nghĩ người bạn bỏ trốn của tôi ngoài đầm lầy quả là thứ nước sốt tuyệt vời cho bữa tối. Họ đã không vui được bằng một phần tư như thế trước khi buổi tiêu khiển được làm sôi động bởi sự phấn khích mà gã mang lại. Và giờ đây, khi tất cả đều hào hứng chờ đợi “hai tên ác ôn” bị bắt, khi ống bễ dường như gầm lên vì những kẻ trốn chạy, ngọn lửa bùng lên vì họ, khói bốc lên để đuổi theo họ, Joe đập búa leng keng vì họ, và mọi bóng đen u ám trên tường đều rung lên đe dọa khi ngọn lửa cao rồi thấp xuống, và những tia lửa đỏ rực rơi xuống rồi tắt, thì buổi chiều nhợt nhạt bên ngoài dường như, trong trí tưởng tượng non nớt đầy thương xót của tôi, cũng nhợt nhạt đi vì họ, những kẻ khốn khổ.

At last, Joe’s job was done, and the ringing and roaring stopped. As Joe got on his coat, he mustered courage to propose that some of us should go down with the soldiers and see what came of the hunt. Mr. Pumblechook and Mr. Hubble declined, on the plea of a pipe and ladies’ society; but Mr. Wopsle said he would go, if Joe would. Joe said he was agreeable, and would take me, if Mrs. Joe approved. We never should have got leave to go, I am sure, but for Mrs. Joe’s curiosity to know all about it and how it ended. As it was, she merely stipulated, “If you bring the boy back with his head blown to bits by a musket, don’t look to me to put it together again.”

Cuối cùng, việc của Joe đã xong, và tiếng leng keng cùng tiếng gầm ngừng lại. Khi Joe khoác áo, anh lấy hết can đảm đề nghị rằng vài người trong chúng tôi nên đi xuống cùng lính để xem cuộc săn đuổi ra sao. Ông Pumblechook và ông Hubble từ chối, với lý do cần hút tẩu và có các quý bà; nhưng ông Wopsle nói ông sẽ đi, nếu Joe đi. Joe nói anh sẵn lòng, và sẽ đưa tôi đi nếu bà Gargery đồng ý. Tôi chắc chắn chúng tôi chẳng bao giờ được phép đi, nếu không có sự tò mò của bà Gargery muốn biết mọi chuyện và kết thúc ra sao. Nhưng bà chỉ đặt điều kiện: “Nếu anh đưa thằng bé về với cái đầu bị súng hỏa mai bắn nát, thì đừng trông tôi ghép lại cho nó.”

The sergeant took a polite leave of the ladies, and parted from Mr. Pumblechook as from a comrade; though I doubt if he were quite as fully sensible of that gentleman’s merits under arid conditions, as when something moist was going. His men resumed their muskets and fell in. Mr. Wopsle, Joe, and I, received strict charge to keep in the rear, and to speak no word after we reached the marshes. When we were all out in the raw air and were steadily moving towards our business, I treasonably whispered to Joe, “I hope, Joe, we shan’t find them.” and Joe whispered to me, “I’d give a shilling if they had cut and run, Pip.”

Viên trung sĩ chào các quý bà một cách lịch sự, và chia tay ông Pumblechook như với một đồng đội; mặc dù tôi ngờ rằng ông không hoàn toàn nhận thức đầy đủ về công trạng của người đàn ông đó trong điều kiện khô ráo, như khi có thứ gì đó ẩm ướt. Lính lại vác súng và xếp hàng. Ông Wopsle, Joe và tôi được dặn kỹ phải đi phía sau, và không được nói lời nào khi tới đầm lầy. Khi tất cả chúng tôi đã ra ngoài không khí lạnh buốt và đều đặn tiến về phía công việc của mình, tôi lén thì thầm, một cách phản bội, với Joe: “Cháu hy vọng chúng ta sẽ không tìm thấy chúng, Joe.” Và Joe thì thầm với tôi: “Chú sẽ cho một shilling nếu chúng đã trốn thoát mất, Pip.”

We were joined by no stragglers from the village, for the weather was cold and threatening, the way dreary, the footing bad, darkness coming on, and the people had good fires in-doors and were keeping the day. A few faces hurried to glowing windows and looked after us, but none came out. We passed the finger-post, and held straight on to the churchyard. There we were stopped a few minutes by a signal from the sergeant’s hand, while two or three of his men dispersed themselves among the graves, and also examined the porch. They came in again without finding anything, and then we struck out on the open marshes, through the gate at the side of the churchyard. A bitter sleet came rattling against us here on the east wind, and Joe took me on his back.

Không có người lang thang nào từ làng đi theo chúng tôi, vì thời tiết lạnh và đe dọa, đường đi buồn tẻ, nền đất xấu, trời đã bắt đầu tối, và mọi người đều ở trong nhà bên những đống lửa ấm, đang nghỉ lễ. Vài gương mặt vội vã ra các cửa sổ sáng đèn và nhìn theo chúng tôi, nhưng không ai ra ngoài. Chúng tôi đi qua cột chỉ đường, và đi thẳng tới nghĩa địa. Ở đó chúng tôi bị dừng lại vài phút theo tín hiệu tay của viên trung sĩ, trong khi hai ba người lính của ông tản ra giữa các mộ, và cũng kiểm tra hiên nhà thờ. Họ quay lại mà không tìm thấy gì, rồi chúng tôi tiến vào đầm lầy trống trải, qua cái cổng bên hông nghĩa địa. Một trận mưa tuyết buốt giá đập lạch cạch vào chúng tôi ở đây, theo gió đông, và Joe cõng tôi trên lưng.

Now that we were out upon the dismal wilderness where they little thought I had been within eight or nine hours and had seen both men hiding, I considered for the first time, with great dread, if we should come upon them, would my particular convict suppose that it was I who had brought the soldiers there? He had asked me if I was a deceiving imp, and he had said I should be a fierce young hound if I joined the hunt against him. Would he believe that I was both imp and hound in treacherous earnest, and had betrayed him?

Giờ đây, khi chúng tôi đã ra khỏi cái vùng hoang vu u ám, nơi họ không ngờ rằng tôi đã ở trong vòng tám hay chín tiếng và đã thấy cả hai gã trốn ở đó, lần đầu tiên tôi, với nỗi kinh hoàng lớn, suy xét: nếu chúng tôi bắt gặp họ, liệu tên tù của tôi có nghĩ rằng chính tôi đã dẫn lính đến không? Gã đã hỏi tôi có phải là con quỷ lừa lọc không, và gã nói tôi sẽ là một con chó săn hung dữ nếu tham gia cuộc truy đuổi chống lại gã. Liệu gã có tin rằng tôi vừa là quỷ vừa là chó săn trong sự phản bội thật sự, và đã phản gã không?

It was of no use asking myself this question now. There I was, on Joe’s back, and there was Joe beneath me, charging at the ditches like a hunter, and stimulating Mr. Wopsle not to tumble on his Roman nose, and to keep up with us. The soldiers were in front of us, extending into a pretty wide line with an interval between man and man. We were taking the course I had begun with, and from which I had diverged in the mist. Either the mist was not out again yet, or the wind had dispelled it. Under the low red glare of sunset, the beacon, and the gibbet, and the mound of the Battery, and the opposite shore of the river, were plain, though all of a watery lead colour.

Giờ có hỏi bản thân câu này cũng vô ích. Tôi đang ngồi trên lưng Joe, và Joe ở bên dưới tôi, lao qua các con mương như một thợ săn, còn thúc giục ông Wopsle đừng để ngã nhào vì cái mũi La Mã, và theo kịp chúng tôi. Lính đi trước chúng tôi, trải ra thành một hàng khá rộng, với khoảng cách giữa từng người. Chúng tôi đang đi đúng con đường mà tôi đã bắt đầu, và đã rẽ khỏi trong sương mù. Hoặc sương mù chưa quay lại, hoặc gió đã thổi tan nó. Dưới ánh đỏ thấp của hoàng hôn, cái đèn hiệu, cái giá treo cổ, gò đất của Pháo đài và bờ sông đối diện đều hiện rõ, dù tất cả đều màu chì nhạt như nước.

With my heart thumping like a blacksmith at Joe’s broad shoulder, I looked all about for any sign of the convicts. I could see none, I could hear none. Mr. Wopsle had greatly alarmed me more than once, by his blowing and hard breathing; but I knew the sounds by this time, and could dissociate them from the object of pursuit. I got a dreadful start, when I thought I heard the file still going; but it was only a sheep-bell. The sheep stopped in their eating and looked timidly at us; and the cattle, their heads turned from the wind and sleet, stared angrily as if they held us responsible for both annoyances; but, except these things, and the shudder of the dying day in every blade of grass, there was no break in the bleak stillness of the marshes.

Với trái tim đập thình thịch như búa thợ rèn nện trên bờ vai rộng của Joe, tôi nhìn khắp nơi tìm bất kỳ dấu hiệu nào của các tên tù. Tôi không thấy gì, không nghe thấy gì. Ông Wopsle nhiều lần khiến tôi hết hồn vì tiếng thở phì phò và hổn hển; nhưng lúc này tôi đã quen với những âm thanh đó, và có thể tách chúng khỏi mục tiêu truy đuổi. Tôi giật mình kinh hoàng khi tưởng nghe thấy tiếng giũa vẫn đang kéo; nhưng đó chỉ là tiếng chuông cừu. Đàn cừu ngừng ăn và nhìn chúng tôi rụt rè; còn đàn bò, quay đầu khỏi gió và mưa tuyết, trừng trừng giận dữ như thể chúng quy tội cho chúng tôi về cả hai điều phiền toái; nhưng ngoài những điều đó, và sự rung rinh của ngày tàn trong từng ngọn cỏ, không có gì phá vỡ sự tĩnh lặng hoang lạnh của đầm lầy.

The soldiers were moving on in the direction of the old Battery, and we were moving on a little way behind them, when, all of a sudden, we all stopped. For there had reached us on the wings of the wind and rain, a long shout. It was repeated. It was at a distance towards the east, but it was long and loud. Nay, there seemed to be two or more shouts raised together,—if one might judge from a confusion in the sound.

Lính đang tiến về phía Pháo đài cổ, còn chúng tôi đi theo sau một quãng ngắn, thì bất chợt tất cả đều dừng lại. Vì từ phía gió và mưa, một tiếng hét dài vọng đến. Nó lặp lại. Nó ở xa về phía đông, nhưng dài và to. Thậm chí dường như có hai hay nhiều tiếng hét cùng lúc, nếu xét theo sự hỗn loạn trong âm thanh.

To this effect the sergeant and the nearest men were speaking under their breath, when Joe and I came up. After another moment’s listening, Joe (who was a good judge) agreed, and Mr. Wopsle (who was a bad judge) agreed. The sergeant, a decisive man, ordered that the sound should not be answered, but that the course should be changed, and that his men should make towards it “at the double.” So we slanted to the right (where the East was), and Joe pounded away so wonderfully, that I had to hold on tight to keep my seat.

Viên trung sĩ và những người lính gần nhất đang thì thầm về điều đó khi Joe và tôi tới nơi. Sau một lúc lắng nghe nữa, Joe (người sành sỏi) đồng ý, và ông Wopsle (người kém cỏi) cũng đồng ý. Viên trung sĩ, một người quyết đoán, ra lệnh không được đáp lại tiếng hét, mà phải đổi hướng, và người của ông phải tiến về phía đó “chạy nước rút”. Thế là chúng tôi xiên sang phải (nơi có hướng Đông), và Joe đạp chân mạnh đến mức tôi phải níu chặt để giữ được chỗ ngồi.

It was a run indeed now, and what Joe called, in the only two words he spoke all the time, “a Winder.” Down banks and up banks, and over gates, and splashing into dikes, and breaking among coarse rushes: no man cared where he went. As we came nearer to the shouting, it became more and more apparent that it was made by more than one voice. Sometimes, it seemed to stop altogether, and then the soldiers stopped. When it broke out again, the soldiers made for it at a greater rate than ever, and we after them. After a while, we had so run it down, that we could hear one voice calling “Murder!” and another voice, “Convicts! Runaways! Guard! This way for the runaway convicts!” Then both voices would seem to be stifled in a struggle, and then would break out again. And when it had come to this, the soldiers ran like deer, and Joe too.

Đó quả là một cuộc chạy thật sự, và điều mà Joe gọi, bằng hai từ duy nhất anh nói suốt cả quãng đường, là “một cú chạy đứt hơi”. Băng qua bờ đất và bờ đất, vượt qua cổng, đạp lội xuống mương, lao xuyên đám cỏ lác thô; chẳng ai còn màng đến mình đi đâu. Khi chúng tôi tiến gần tiếng hét, càng lúc càng rõ là nó phát ra từ nhiều hơn một giọng nói. Có lúc tiếng hét dường như hoàn toàn ngừng lại, và lính cũng dừng theo. Khi nó lại bùng lên, lính lao tới với tốc độ lớn hơn bao giờ hết, và chúng tôi theo sau. Sau một lúc, chúng tôi đã đuổi sát đến nỗi nghe được một giọng gọi: “Giết người!” và một giọng khác: “Tù nhân! Kẻ chạy trốn! Lính canh! Lối này, tìm kẻ chạy trốn!” Rồi cả hai giọng dường như bị bóp nghẹt trong một cuộc vật lộn, rồi lại bật ra. Và khi đến nước ấy, lính chạy như hươu, và Joe cũng vậy.

The sergeant ran in first, when we had run the noise quite down, and two of his men ran in close upon him. Their pieces were cocked and levelled when we all ran in.

Viên trung sĩ chạy vào trước, khi chúng tôi đã đuổi tiếng ồn đến gần hết, và hai người lính của ông chạy sát theo sau. Súng của họ đã lên cò và chĩa về phía trước khi tất cả chúng tôi chạy vào.

“Here are both men!” panted the sergeant, struggling at the bottom of a ditch. “Surrender, you two! and confound you for two wild beasts! Come asunder!”

“Có cả hai tên ở đây!” viên trung sĩ thở hổn hển, vùng vẫy dưới đáy một con mương. “Đầu hàng đi, hai đứa! Đồ khốn, chúng mày như hai con thú hoang! Tách ra!”

Water was splashing, and mud was flying, and oaths were being sworn, and blows were being struck, when some more men went down into the ditch to help the sergeant, and dragged out, separately, my convict and the other one. Both were bleeding and panting and execrating and struggling; but of course I knew them both directly.

Nước bắn tung tóe, bùn văng khắp nơi, chửi rủa vang lên, và những cú đấm được tung ra, khi thêm vài người xuống mương để giúp viên trung sĩ, và kéo ra riêng từng người, tên tù của tôi và tên kia. Cả hai đều chảy máu, thở hổn hển, chửi rủa và vùng vẫy; nhưng tất nhiên tôi nhận ra cả hai ngay lập tức.

“Mind!” said my convict, wiping blood from his face with his ragged sleeves, and shaking torn hair from his fingers: “I took him! I give him up to you! Mind that!”

“Nghe đây!” tên tù của tôi nói, lau máu trên mặt bằng tay áo rách, và vuốt mớ tóc rối khỏi các ngón tay: “Tao đã bắt được nó! Tao giao nó cho các người! Nhớ lấy điều đó!”

“It’s not much to be particular about,” said the sergeant; “it’ll do you small good, my man, being in the same plight yourself. Handcuffs there!”

“Chẳng có gì đáng để bận tâm đến thế,” viên trung sĩ nói; “điều đó chẳng giúp ích gì cho anh đâu, anh bạn, khi chính anh cũng đang ở trong cảnh ngộ như vậy thôi. Còng tay vào đó!”

“I don’t expect it to do me any good. I don’t want it to do me more good than it does now,” said my convict, with a greedy laugh. “I took him. He knows it. That’s enough for me.”

“Tôi không mong điều đó giúp được tôi. Tôi không muốn nó giúp tôi hơn những gì nó đang giúp lúc này,” tên tù của tôi nói, với một tiếng cười tham lam. “Tôi đã bắt được nó. Nó biết điều đó. Thế là đủ với tôi.”

The other convict was livid to look at, and, in addition to the old bruised left side of his face, seemed to be bruised and torn all over. He could not so much as get his breath to speak, until they were both separately handcuffed, but leaned upon a soldier to keep himself from falling.

Tên tù kia trông tím bầm, và ngoài vết bầm cũ bên má trái, dường như còn bị bầm và rách khắp người. Gã không thể thở đủ để nói, cho đến khi cả hai được còng tay riêng, và gã phải dựa vào một người lính để khỏi ngã.

“Take notice, guard,—he tried to murder me,” were his first words.

“Chú ý đấy, lính canh, hắn định giết tôi,” đó là những lời đầu tiên của gã.

“Tried to murder him?” said my convict, disdainfully. “Try, and not do it? I took him, and giv’ him up; that’s what I done. I not only prevented him getting off the marshes, but I dragged him here,—dragged him this far on his way back. He’s a gentleman, if you please, this villain. Now, the Hulks has got its gentleman again, through me. Murder him? Worth my while, too, to murder him, when I could do worse and drag him back!”

“Định giết hắn ư?” tên tù của tôi nói, khinh miệt. “Định mà không làm à? Tao đã bắt được nó và giao nó đi; đó là việc tao đã làm. Tao không chỉ ngăn nó thoát khỏi đầm lầy, mà còn lôi nó về đây, lôi nó đi được đến chừng này trên đường quay về. Thằng khốn này là một quý ông, xin các vị lưu ý. Giờ thì tàu tù lại có quý ông của nó, nhờ tao. Giết hắn ư? Tao đâu có rảnh mà giết hắn, trong khi tao có thể làm điều tệ hơn và lôi hắn về!”

The other one still gasped, “He tried—he tried-to—murder me. Bear—bear witness.”

Gã kia vẫn thở hổn hển: “Hắn đã, hắn đã định giết tôi. Làm chứng đi, làm chứng đi.”

“Lookee here!” said my convict to the sergeant. “Single-handed I got clear of the prison-ship; I made a dash and I done it. I could ha’ got clear of these death-cold flats likewise—look at my leg: you won’t find much iron on it—if I hadn’t made the discovery that he was here. Let him go free? Let him profit by the means as I found out? Let him make a tool of me afresh and again? Once more? No, no, no. If I had died at the bottom there,” and he made an emphatic swing at the ditch with his manacled hands, “I’d have held to him with that grip, that you should have been safe to find him in my hold.”

“Nhìn đây!” tên tù của tôi nói với viên trung sĩ. “Một mình tao đã thoát khỏi tàu tù; tao lao ra và làm được. Tao cũng có thể thoát khỏi những bãi lạnh chết người này, nhìn chân tao đây, các ông sẽ không tìm thấy nhiều xích trên đó, nếu tao không phát hiện ra là hắn ở đây. Để hắn được tự do ư? Để hắn hưởng lợi từ cách mà tao đã tìm ra ư? Để hắn biến tao thành công cụ một lần nữa ư? Không, không, không. Nếu tao đã chết dưới cái hố đó,” và gã vung mạnh đôi tay bị còng về phía con mương, “tao vẫn sẽ giữ chặt hắn bằng cái nắm này, để các ông có thể yên tâm tìm thấy hắn trong tay tao.”

The other fugitive, who was evidently in extreme horror of his companion, repeated, “He tried to murder me. I should have been a dead man if you had not come up.”

Tên tù còn lại, rõ ràng đang kinh hãi tột độ trước bạn đồng hành, lặp lại: “Hắn định giết tôi. Tôi đã thành người chết nếu các ông không đến kịp.”

“He lies!” said my convict, with fierce energy. “He’s a liar born, and he’ll die a liar. Look at his face; ain’t it written there? Let him turn those eyes of his on me. I defy him to do it.”

“Hắn nói dối!” tên tù của tôi nói, với nghị lực dữ dội. “Hắn là kẻ nói dối bẩm sinh, và hắn sẽ chết như một kẻ nói dối. Nhìn mặt hắn đi, chẳng phải nó đã viết hết ra đó sao? Để hắn quay đôi mắt đó về phía tao. Tao thách hắn làm điều đó.”

The other, with an effort at a scornful smile, which could not, however, collect the nervous working of his mouth into any set expression, looked at the soldiers, and looked about at the marshes and at the sky, but certainly did not look at the speaker.

Gã kia cố nặn ra một nụ cười khinh khỉnh, nhưng không thể gom sự co giật nơi miệng thành bất cứ vẻ nào nhất định; gã nhìn lính, nhìn quanh đầm lầy và bầu trời, nhưng chắc chắn không nhìn người nói.

“Do you see him?” pursued my convict. “Do you see what a villain he is? Do you see those grovelling and wandering eyes? That’s how he looked when we were tried together. He never looked at me.”

“Các vị thấy hắn không?” tên tù của tôi tiếp tục. “Thấy hắn là đồ ác ôn thế nào không? Thấy đôi mắt láo liên, hèn hạ đó không? Hắn nhìn như thế khi chúng tôi bị xét xử cùng nhau. Hắn chưa bao giờ nhìn tao.”

The other, always working and working his dry lips and turning his eyes restlessly about him far and near, did at last turn them for a moment on the speaker, with the words, “You are not much to look at,” and with a half-taunting glance at the bound hands. At that point, my convict became so frantically exasperated, that he would have rushed upon him but for the interposition of the soldiers. “Didn’t I tell you,” said the other convict then, “that he would murder me, if he could?” And any one could see that he shook with fear, and that there broke out upon his lips curious white flakes, like thin snow.

Gã kia, luôn mấp máy đôi môi khô và đảo đôi mắt bồn chồn quanh mình xa gần, cuối cùng cũng quay mắt về phía người nói trong giây lát, và thốt lên: “Ông trông cũng chẳng ra gì,” kèm một cái liếc đầy trêu chọc về phía đôi tay bị trói. Lúc đó, tên tù của tôi phát điên đến mức gần như lao vào gã, nếu không có lính can ngăn. “Chẳng phải tôi đã bảo các vị rồi sao?” tên tù kia nói lúc ấy, “rằng hắn sẽ giết tôi nếu hắn có thể đó sao?” Và ai cũng thấy được gã run lên vì sợ, và những mảng trắng kỳ quặc như tuyết mỏng trào ra nơi môi gã.

“Enough of this parley,” said the sergeant. “Light those torches.”

“Đủ rồi cái cuộc bàn cãi này,” viên trung sĩ nói. “Thắp đuốc lên đi.”

As one of the soldiers, who carried a basket in lieu of a gun, went down on his knee to open it, my convict looked round him for the first time, and saw me. I had alighted from Joe’s back on the brink of the ditch when we came up, and had not moved since. I looked at him eagerly when he looked at me, and slightly moved my hands and shook my head. I had been waiting for him to see me that I might try to assure him of my innocence. It was not at all expressed to me that he even comprehended my intention, for he gave me a look that I did not understand, and it all passed in a moment. But if he had looked at me for an hour or for a day, I could not have remembered his face ever afterwards, as having been more attentive.

Khi một người lính, người mang cái giỏ thay súng, quỳ một gối xuống để mở nó, tên tù của tôi lần đầu tiên nhìn quanh và thấy tôi. Tôi đã xuống khỏi lưng Joe ở mép mương khi chúng tôi đến, và không hề nhúc nhích từ đó. Tôi nhìn gã thiết tha khi gã nhìn tôi, và khẽ lay hai tay và lắc đầu. Tôi đã chờ gã thấy mình để cố làm gã tin tôi vô tội. Không hề lộ ra là gã thậm chí hiểu được ý định của tôi, vì gã nhìn tôi bằng một ánh mắt tôi không hiểu, và tất cả trôi qua trong chốc lát. Nhưng nếu gã nhìn tôi cả giờ hay cả ngày, tôi cũng không thể nào nhớ về sau rằng khuôn mặt ấy đã chú ý đến tôi hơn thế.

The soldier with the basket soon got a light, and lighted three or four torches, and took one himself and distributed the others. It had been almost dark before, but now it seemed quite dark, and soon afterwards very dark. Before we departed from that spot, four soldiers standing in a ring, fired twice into the air. Presently we saw other torches kindled at some distance behind us, and others on the marshes on the opposite bank of the river. “All right,” said the sergeant. “March.”

Người lính có giỏ nhanh chóng đánh lửa, thắp ba bốn cây đuốc, rồi tự cầm một cây và phân phát các cây khác. Trước đó trời đã gần tối, nhưng giờ dường như đã tối hẳn, và chẳng bao lâu sau thì tối đen. Trước khi rời chỗ đó, bốn người lính đứng thành vòng tròn, bắn hai phát lên trời. Ngay sau đó chúng tôi thấy những ngọn đuốc khác được thắp ở xa phía sau, và những ngọn khác trên đầm lầy phía bờ đối diện của dòng sông. “Được rồi,” viên trung sĩ nói. “Đi thôi.”

We had not gone far when three cannon were fired ahead of us with a sound that seemed to burst something inside my ear. “You are expected on board,” said the sergeant to my convict; “they know you are coming. Don’t straggle, my man. Close up here.”

Chúng tôi chưa đi được xa thì ba phát đại bác bắn ra phía trước với một âm thanh dường như làm nổ tung thứ gì đó trong tai tôi. “Các người được mong chờ lên tàu,” viên trung sĩ nói với tên tù của tôi; “họ biết các người đang đến. Đừng lạc đàn, anh bạn. Đi sát vào.”

The two were kept apart, and each walked surrounded by a separate guard. I had hold of Joe’s hand now, and Joe carried one of the torches. Mr. Wopsle had been for going back, but Joe was resolved to see it out, so we went on with the party. There was a reasonably good path now, mostly on the edge of the river, with a divergence here and there where a dike came, with a miniature windmill on it and a muddy sluice-gate. When I looked round, I could see the other lights coming in after us. The torches we carried dropped great blotches of fire upon the track, and I could see those, too, lying smoking and flaring. I could see nothing else but black darkness. Our lights warmed the air about us with their pitchy blaze, and the two prisoners seemed rather to like that, as they limped along in the midst of the muskets. We could not go fast, because of their lameness; and they were so spent, that two or three times we had to halt while they rested.

Hai tên bị giữ tách nhau ra, mỗi tên đi giữa một nhóm lính canh riêng. Tôi giờ đã nắm tay Joe, và Joe cầm một cây đuốc. Ông Wopsle đã đòi quay lại, nhưng Joe quyết tâm đi đến cùng, nên chúng tôi tiếp tục đi cùng đoàn. Có một con đường khá tốt, chủ yếu men theo bờ sông, có vài chỗ rẽ nơi có một con mương, với một cối xay gió nhỏ xíu và một cống đập lầy lội. Khi tôi ngoái lại, tôi thấy những ngọn đèn khác đang theo sau chúng tôi. Những cây đuốc chúng tôi cầm nhỏ giọt từng mảng lửa lớn xuống đường đi, và tôi cũng thấy chúng nằm đó, khói bốc và cháy bùng. Tôi không thấy gì khác ngoài bóng tối đen kịt. Ánh đuốc của chúng tôi sưởi ấm không khí quanh mình bằng ngọn lửa hắc ín, và hai tù nhân dường như khá thích điều đó, khi họ khập khiễng đi giữa những nòng súng. Chúng tôi không thể đi nhanh, vì họ què quặt; và họ kiệt sức đến nỗi có hai ba lần chúng tôi phải dừng lại để họ nghỉ.

After an hour or so of this travelling, we came to a rough wooden hut and a landing-place. There was a guard in the hut, and they challenged, and the sergeant answered. Then, we went into the hut, where there was a smell of tobacco and whitewash, and a bright fire, and a lamp, and a stand of muskets, and a drum, and a low wooden bedstead, like an overgrown mangle without the machinery, capable of holding about a dozen soldiers all at once. Three or four soldiers who lay upon it in their great-coats were not much interested in us, but just lifted their heads and took a sleepy stare, and then lay down again. The sergeant made some kind of report, and some entry in a book, and then the convict whom I call the other convict was drafted off with his guard, to go on board first.

Sau khoảng một giờ đi như vậy, chúng tôi đến một túp lều gỗ thô và một bến đỗ. Có một lính canh trong lều, họ hỏi và viên trung sĩ đáp. Rồi chúng tôi vào lều, nơi có mùi thuốc lá và vôi quét tường, một ngọn lửa sáng, một ngọn đèn, một giá súng, một cái trống, và một chiếc giường gỗ thấp, giống một cái máy cán là khổng lồ không còn bộ máy, có thể chứa khoảng chục lính cùng lúc. Ba bốn người lính nằm trên đó trong áo khoác dày không mấy quan tâm đến chúng tôi, chỉ ngẩng đầu lên nhìn lơ mơ, rồi lại nằm xuống. Viên trung sĩ báo cáo gì đó và ghi vài dòng vào sổ, rồi tên tù mà tôi gọi là tên kia được đưa đi cùng lính canh, để lên tàu trước.

My convict never looked at me, except that once. While we stood in the hut, he stood before the fire looking thoughtfully at it, or putting up his feet by turns upon the hob, and looking thoughtfully at them as if he pitied them for their recent adventures. Suddenly, he turned to the sergeant, and remarked,—

Tên tù của tôi không nhìn tôi lần nào, trừ một lần. Trong lúc chúng tôi đứng trong lều, gã đứng trước lò sưởi, nhìn ngọn lửa trầm ngâm, hoặc đặt chân lên thanh chắn bên lò, lần lượt, và nhìn đôi chân ấy đầy suy tư như thể thương hại chúng vì những cuộc phiêu lưu gần đây. Bất chợt, gã quay sang viên trung sĩ và nói:

“I wish to say something respecting this escape. It may prevent some persons laying under suspicion alonger me.”

“Tôi muốn nói vài điều về vụ trốn thoát này. Nó có thể khiến một số người không còn bị nghi ngờ vì tôi nữa.”

“You can say what you like,” returned the sergeant, standing coolly looking at him with his arms folded, “but you have no call to say it here. You’ll have opportunity enough to say about it, and hear about it, before it’s done with, you know.”

“Anh cứ nói những gì anh muốn,” viên trung sĩ đáp, đứng thản nhiên nhìn gã, hai tay khoanh lại, “nhưng anh không có quyền nói ở đây. Anh sẽ có đủ cơ hội để nói về nó và nghe về nó trước khi mọi chuyện kết thúc, anh biết đấy.”

“I know, but this is another pint, a separate matter. A man can’t starve; at least I can’t. I took some wittles, up at the willage over yonder,—where the church stands a’most out on the marshes.”

“Tôi biết, nhưng đây là chuyện khác, một việc riêng biệt. Người ta không thể chết đói; ít nhất là tôi không thể. Tôi đã lấy vài thứ ăn ở làng đằng kia, nơi nhà thờ nằm gần như ngoài đầm lầy.”

“You mean stole,” said the sergeant.

“Ý anh là ăn cắp,” viên trung sĩ nói.

“And I’ll tell you where from. From the blacksmith’s.”

“Và tôi sẽ nói cho ông biết lấy từ đâu. Từ lò rèn.”

“Halloa!” said the sergeant, staring at Joe.

“Ồ!” viên trung sĩ nói, nhìn Joe.

“Halloa, Pip!” said Joe, staring at me.

“Ồ, Pip!” Joe nói, nhìn tôi.

“It was some broken wittles—that’s what it was—and a dram of liquor, and a pie.”

“Đó là vài thứ thức ăn thừa, đúng thế đấy, và một ngụm rượu, và một cái bánh.”

“Have you happened to miss such an article as a pie, blacksmith?” asked the sergeant, confidentially.

“Anh có nhớ mình đã mất món như cái bánh không, thợ rèn?” viên trung sĩ hỏi, một cách thân mật.

“My wife did, at the very moment when you came in. Don’t you know, Pip?”

“Vợ tôi phát hiện là mất đúng lúc ông vào. Cháu có biết không, Pip?”

“So,” said my convict, turning his eyes on Joe in a moody manner, and without the least glance at me,—“so you’re the blacksmith, are you? Than I’m sorry to say, I’ve eat your pie.”

“Vậy đấy,” tên tù của tôi nói, hướng đôi mắt về Joe một cách ủ rũ, và không liếc tôi lấy một lần, “vậy ra anh là thợ rèn đấy à? Thế thì tôi xin lỗi phải nói, tôi đã ăn bánh của anh rồi.”

“God knows you’re welcome to it,—so far as it was ever mine,” returned Joe, with a saving remembrance of Mrs. Joe. “We don’t know what you have done, but we wouldn’t have you starved to death for it, poor miserable fellow-creatur.—Would us, Pip?”

“Trời biết ông được quyền ăn nó, nếu nó từng là của tôi,” Joe đáp, với một chút nhớ đến bà Gargery. “Chúng tôi không biết ông đã làm gì, nhưng chúng tôi không muốn ông chết đói vì điều đó, người đồng loại khốn khổ tội nghiệp ạ. Phải không hả Pip?”

The something that I had noticed before, clicked in the man’s throat again, and he turned his back. The boat had returned, and his guard were ready, so we followed him to the landing-place made of rough stakes and stones, and saw him put into the boat, which was rowed by a crew of convicts like himself. No one seemed surprised to see him, or interested in seeing him, or glad to see him, or sorry to see him, or spoke a word, except that somebody in the boat growled as if to dogs, “Give way, you!” which was the signal for the dip of the oars. By the light of the torches, we saw the black Hulk lying out a little way from the mud of the shore, like a wicked Noah’s ark. Cribbed and barred and moored by massive rusty chains, the prison-ship seemed in my young eyes to be ironed like the prisoners. We saw the boat go alongside, and we saw him taken up the side and disappear. Then, the ends of the torches were flung hissing into the water, and went out, as if it were all over with him.

Điều gì đó mà tôi đã để ý trước đây lại bật lên trong cổ họng gã, và gã quay lưng đi. Chiếc thuyền đã trở lại, và lính canh của gã đã sẵn sàng, nên chúng tôi theo gã ra bến đỗ làm bằng cọc và đá thô, và thấy gã được đưa lên thuyền, do một đoàn tù nhân như chính gã chèo. Không ai có vẻ ngạc nhiên khi thấy gã, cũng không ai quan tâm đến việc nhìn gã, hay vui mừng khi thấy gã, hay tiếc khi thấy gã; cũng không ai nói một lời, ngoại trừ một người trong thuyền gầm gừ như quát chó, “Chèo đi!”, đó là tín hiệu để mái chèo nhúng xuống. Dưới ánh đuốc, chúng tôi thấy chiếc tàu tù đen ngòm nằm cách bùn bờ ra một quãng, như chiếc tàu Nô-ê độc ác. Bị kết cấu gỗ, song sắt và neo bằng những sợi xích gỉ nặng nề, con tàu tù dường như trong mắt tuổi thơ của tôi cũng bị xiềng xích như các tù nhân. Chúng tôi thấy chiếc thuyền cập mạn, và thấy gã được kéo lên mạn tàu rồi biến mất. Rồi những đầu đuốc bị ném xuống nước xì xèo và tắt, như thể mọi chuyện đã kết thúc với gã.

Chapter VI

Chương VI

My state of mind regarding the pilfering from which I had been so unexpectedly exonerated did not impel me to frank disclosure; but I hope it had some dregs of good at the bottom of it.

Trạng thái tinh thần của tôi về vụ ăn trộm mà tôi bất ngờ được miễn tội không thúc đẩy tôi thú nhận thẳng thắn; nhưng tôi hy vọng trong đó vẫn còn chút gì đó tốt lành ở đáy lòng.

I do not recall that I felt any tenderness of conscience in reference to Mrs. Joe, when the fear of being found out was lifted off me. But I loved Joe,—perhaps for no better reason in those early days than because the dear fellow let me love him,—and, as to him, my inner self was not so easily composed. It was much upon my mind (particularly when I first saw him looking about for his file) that I ought to tell Joe the whole truth. Yet I did not, and for the reason that I mistrusted that if I did, he would think me worse than I was. The fear of losing Joe’s confidence, and of thenceforth sitting in the chimney corner at night staring drearily at my forever lost companion and friend, tied up my tongue. I morbidly represented to myself that if Joe knew it, I never afterwards could see him at the fireside feeling his fair whisker, without thinking that he was meditating on it. That, if Joe knew it, I never afterwards could see him glance, however casually, at yesterday’s meat or pudding when it came on to-day’s table, without thinking that he was debating whether I had been in the pantry. That, if Joe knew it, and at any subsequent period of our joint domestic life remarked that his beer was flat or thick, the conviction that he suspected tar in it, would bring a rush of blood to my face. In a word, I was too cowardly to do what I knew to be right, as I had been too cowardly to avoid doing what I knew to be wrong. I had had no intercourse with the world at that time, and I imitated none of its many inhabitants who act in this manner. Quite an untaught genius, I made the discovery of the line of action for myself.

Tôi không nhớ mình có cảm thấy chút dằn vặt lương tâm nào đối với bà Gargery khi nỗi sợ bị phát giác đã nhấc khỏi tôi. Nhưng tôi yêu Joe, có lẽ trong những ngày đầu ấy không có lý do nào tốt hơn là vì anh hiền lành để tôi yêu anh, và đối với anh, tâm hồn tôi không dễ yên. Điều đó đè nặng trong lòng tôi (đặc biệt khi lần đầu tiên tôi thấy anh nhìn quanh tìm cái giũa) rằng tôi nên nói với Joe toàn bộ sự thật. Thế nhưng tôi không làm, và lý do là tôi e rằng nếu nói, anh sẽ nghĩ tôi tệ hơn thực tế. Nỗi sợ mất lòng tin của Joe, và rồi từ đó về sau phải ngồi bên góc lò sưởi mỗi đêm, nhìn đăm đăm buồn bã vào người bạn và người đồng hành mãi mãi đã mất, khiến lưỡi tôi cứng lại. Tôi tự hình dung một cách bệnh hoạn rằng nếu Joe biết, thì sau này tôi không bao giờ có thể nhìn anh bên bếp lửa đang vuốt bộ tóc mai óng ánh mà không nghĩ rằng anh đang suy ngẫm về chuyện đó. Rằng nếu Joe biết, thì sau này tôi không bao giờ có thể thấy anh liếc qua, dù chỉ thoáng qua, thịt hay bánh pudding của hôm qua khi nó xuất hiện trên bàn hôm nay, mà không nghĩ rằng anh đang cân nhắc xem tôi có vào phòng đựng thức ăn không. Rằng nếu Joe biết, và vào bất kỳ thời kỳ nào sau này trong đời sống gia đình chung của chúng tôi, nhận ra bia của anh nhạt hay đục, thì niềm tin rằng anh nghi có hắc ín trong đó sẽ làm máu dồn lên mặt tôi. Nói ngắn gọn, tôi quá hèn nhát để làm điều tôi biết là đúng, cũng như tôi đã quá hèn nhát để tránh làm điều tôi biết là sai. Lúc đó tôi chưa giao thiệp gì với thế gian, và tôi không bắt chước ai trong số nhiều cư dân của nó đã hành xử như vậy. Là một thiên tài chưa qua dạy dỗ, chính tôi đã tự khám phá ra con đường hành động cho mình.

As I was sleepy before we were far away from the prison-ship, Joe took me on his back again and carried me home. He must have had a tiresome journey of it, for Mr. Wopsle, being knocked up, was in such a very bad temper that if the Church had been thrown open, he would probably have excommunicated the whole expedition, beginning with Joe and myself. In his lay capacity, he persisted in sitting down in the damp to such an insane extent, that when his coat was taken off to be dried at the kitchen fire, the circumstantial evidence on his trousers would have hanged him, if it had been a capital offence.

Vì tôi buồn ngủ trước khi chúng tôi đi xa khỏi tàu tù, Joe lại cõng tôi lên lưng và chở tôi về nhà. Hẳn anh đã có một chuyến đi mệt nhọc, vì ông Wopsle, do mệt mỏi, tâm trạng tệ đến mức nếu Nhà thờ được mở cửa, có lẽ ông đã khai trừ cả đoàn thám hiểm, bắt đầu từ Joe và tôi. Với tư cách giáo dân, ông nhất quyết ngồi xuống chỗ ẩm ướt đến mức kỳ quặc, đến nỗi khi áo khoác của ông được cởi ra để hong khô bên bếp, bằng chứng gián tiếp trên quần ông có thể đã treo cổ ông, nếu đó là một tội đáng chết.

By that time, I was staggering on the kitchen floor like a little drunkard, through having been newly set upon my feet, and through having been fast asleep, and through waking in the heat and lights and noise of tongues. As I came to myself (with the aid of a heavy thump between the shoulders, and the restorative exclamation “Yah! Was there ever such a boy as this!” from my sister,) I found Joe telling them about the convict’s confession, and all the visitors suggesting different ways by which he had got into the pantry. Mr. Pumblechook made out, after carefully surveying the premises, that he had first got upon the roof of the forge, and had then got upon the roof of the house, and had then let himself down the kitchen chimney by a rope made of his bedding cut into strips; and as Mr. Pumblechook was very positive and drove his own chaise-cart—over everybody—it was agreed that it must be so. Mr. Wopsle, indeed, wildly cried out, “No!” with the feeble malice of a tired man; but, as he had no theory, and no coat on, he was unanimously set at naught,—not to mention his smoking hard behind, as he stood with his back to the kitchen fire to draw the damp out: which was not calculated to inspire confidence.

Lúc đó, tôi loạng choạng trên sàn bếp như một đứa say rượu, vì vừa được đặt lại xuống đất, vì vừa mới ngủ say, và vì vừa thức giấc trong hơi nóng, ánh đèn và tiếng ồn của những giọng nói. Khi tôi tỉnh lại (nhờ một cú đấm mạnh giữa hai vai và câu thức tỉnh “Ối! Đã bao giờ có đứa trẻ nào như nó chưa!” của chị tôi), tôi thấy Joe đang kể cho mọi người nghe về lời thú tội của tên tù, và tất cả khách khứa đang gợi ý những cách khác nhau gã đã vào phòng đựng thức ăn. Ông Pumblechook, sau khi cẩn thận khảo sát hiện trường, khẳng định rằng gã đã trèo lên mái lò rèn, rồi trèo lên mái nhà, rồi thả mình xuống ống khói bếp bằng một sợi dây làm từ chăn đệm cắt thành dải; và vì ông Pumblechook rất quả quyết, lại lái chiếc xe ngựa hai bánh của mình nghiền nát cả mọi người, nên người ta đồng ý rằng hẳn là như vậy. Ông Wopsle thì la lên “Không!” một cách yếu ớt đầy ác ý của một người mệt mỏi; nhưng vì ông không có giả thuyết nào, lại không mặc áo khoác, nên bị bác bỏ một cách nhất trí, chưa kể việc ông đang bốc khói dữ dội ở phía sau khi đứng quay lưng về bếp để hong hơi ẩm ra: điều đó chẳng làm ai tin tưởng cả.

This was all I heard that night before my sister clutched me, as a slumberous offence to the company’s eyesight, and assisted me up to bed with such a strong hand that I seemed to have fifty boots on, and to be dangling them all against the edges of the stairs. My state of mind, as I have described it, began before I was up in the morning, and lasted long after the subject had died out, and had ceased to be mentioned saving on exceptional occasions.

Đó là tất cả những gì tôi nghe được đêm đó, trước khi chị tôi túm lấy tôi như một tội lỗi gây chướng mắt cho mọi người, và dìu tôi lên giường bằng một bàn tay mạnh đến nỗi tôi cảm giác như mang năm mươi đôi giày, và chúng đang va vào các cạnh cầu thang. Trạng thái tinh thần của tôi, như tôi đã mô tả, bắt đầu từ trước khi tôi dậy vào buổi sáng, và kéo dài rất lâu sau khi câu chuyện đã lắng xuống và không còn được nhắc đến, trừ những dịp đặc biệt.

Chapter VII

Chương VII

At the time when I stood in the churchyard reading the family tombstones, I had just enough learning to be able to spell them out. My construction even of their simple meaning was not very correct, for I read “wife of the Above” as a complimentary reference to my father’s exaltation to a better world; and if any one of my deceased relations had been referred to as “Below,” I have no doubt I should have formed the worst opinions of that member of the family. Neither were my notions of the theological positions to which my Catechism bound me, at all accurate; for, I have a lively remembrance that I supposed my declaration that I was to “walk in the same all the days of my life,” laid me under an obligation always to go through the village from our house in one particular direction, and never to vary it by turning down by the wheelwright’s or up by the mill.

Lúc đứng trong nghĩa địa đọc các bia mộ gia đình, tôi chỉ vừa đủ học vấn để đánh vần được. Cách tôi hiểu nghĩa đơn giản của chúng cũng không chính xác lắm, vì tôi đọc “vợ của người nằm trên” như một lời khen ngợi cha tôi được thăng lên thế giới tốt đẹp hơn; và nếu có ai trong các thân nhân đã khuất được nhắc đến là “nằm dưới”, tôi chắc chắn đã có những suy nghĩ tệ nhất về người thân đó. Các quan niệm của tôi về các lập trường thần học mà sách giáo lý buộc tôi cũng chẳng chính xác gì; vì tôi còn nhớ rõ rằng tôi đã nghĩ lời tuyên hứa sẽ “đi theo đường ấy suốt những ngày đời tôi” buộc tôi phải luôn đi qua làng từ nhà chúng tôi theo một hướng nhất định, và không bao giờ đổi hướng, rẽ xuống bên xưởng bánh xe hay rẽ lên phía cối xay.

When I was old enough, I was to be apprenticed to Joe, and until I could assume that dignity I was not to be what Mrs. Joe called “Pompeyed,” or (as I render it) pampered. Therefore, I was not only odd-boy about the forge, but if any neighbour happened to want an extra boy to frighten birds, or pick up stones, or do any such job, I was favoured with the employment. In order, however, that our superior position might not be compromised thereby, a money-box was kept on the kitchen mantel-shelf, into which it was publicly made known that all my earnings were dropped. I have an impression that they were to be contributed eventually towards the liquidation of the National Debt, but I know I had no hope of any personal participation in the treasure.

Khi đã đủ lớn, tôi sẽ làm học việc cho Joe; và cho đến khi tôi có thể đảm đương phẩm vị đó, tôi không được là thứ mà bà Gargery gọi là “được nuông chiều”, hay (theo cách tôi hiểu) được chiều chuộng. Vì thế, tôi không chỉ là đứa vặt vãnh trong lò rèn, mà nếu hàng xóm nào cần thêm một đứa trẻ để đuổi chim, nhặt đá, hay làm bất kỳ việc vặt nào như thế, thì tôi được ưu ái nhận việc. Tuy nhiên, để vị thế cao hơn của chúng tôi khỏi bị tổn hại, một hộp tiền được đặt trên kệ lò sưởi trong bếp, và công khai thông báo rằng mọi khoản tiền tôi kiếm được đều phải bỏ vào đó. Tôi có ấn tượng rằng cuối cùng chúng sẽ được góp vào việc trả Quốc trái, nhưng tôi biết rõ mình không có chút hy vọng nào được chia phần trong kho báu ấy.

Mr. Wopsle’s great-aunt kept an evening school in the village; that is to say, she was a ridiculous old woman of limited means and unlimited infirmity, who used to go to sleep from six to seven every evening, in the society of youth who paid two pence per week each, for the improving opportunity of seeing her do it. She rented a small cottage, and Mr. Wopsle had the room upstairs, where we students used to overhear him reading aloud in a most dignified and terrific manner, and occasionally bumping on the ceiling. There was a fiction that Mr. Wopsle “examined” the scholars once a quarter. What he did on those occasions was to turn up his cuffs, stick up his hair, and give us Mark Antony’s oration over the body of Caesar. This was always followed by Collins’s Ode on the Passions, wherein I particularly venerated Mr. Wopsle as Revenge throwing his blood-stained sword in thunder down, and taking the War-denouncing trumpet with a withering look. It was not with me then, as it was in later life, when I fell into the society of the Passions, and compared them with Collins and Wopsle, rather to the disadvantage of both gentlemen.

Bà cô của ông Wopsle mở một lớp học buổi tối trong làng; nói cách khác, bà là một bà già lố bịch, với điều kiện kinh tế hạn chế và sự yếu đuối vô hạn, bà thường ngủ thiếp đi từ sáu đến bảy giờ tối, trước sự chứng kiến của đám trẻ đóng mỗi tuần hai xu để được chiêm ngưỡng cái thú vị khai trí là được thấy bà ngủ. Bà thuê một căn nhà nhỏ, và ông Wopsle ở căn phòng trên gác, nơi chúng tôi, học trò, thường nghe thấy ông đọc to một cách trang nghiêm và đáng sợ, thỉnh thoảng đập cả lên trần. Có một điều được cho là ông Wopsle “khảo sát” học trò mỗi quý một lần. Điều ông làm vào những dịp đó là xắn tay áo, vuốt tóc dựng lên, và đọc cho chúng tôi nghe bài diễn văn của Mark Antony bên xác Caesar. Sau đó luôn là bài Ode về Các Đam Mê của Collins, trong đó tôi đặc biệt tôn kính ông Wopsle trong vai Báo thù, ném thanh gươm đẫm máu xuống với tiếng sấm, và cầm lấy chiếc kèn báo chiến với cái nhìn héo úa. Lúc đó đối với tôi không như về sau, khi tôi quen biết các Đam Mê và so sánh họ với Collins và Wopsle, theo cách bất lợi cho cả hai quý ông.

Mr. Wopsle’s great-aunt, besides keeping this Educational Institution, kept in the same room—a little general shop. She had no idea what stock she had, or what the price of anything in it was; but there was a little greasy memorandum-book kept in a drawer, which served as a Catalogue of Prices, and by this oracle Biddy arranged all the shop transactions. Biddy was Mr. Wopsle’s great-aunt’s granddaughter; I confess myself quite unequal to the working out of the problem, what relation she was to Mr. Wopsle. She was an orphan like myself; like me, too, had been brought up by hand. She was most noticeable, I thought, in respect of her extremities; for, her hair always wanted brushing, her hands always wanted washing, and her shoes always wanted mending and pulling up at heel. This description must be received with a week-day limitation. On Sundays, she went to church elaborated.

Ngoài việc điều hành cơ sở giáo dục này, bà cô của ông Wopsle còn giữ trong cùng căn phòng một cửa hàng tạp hóa nhỏ. Bà không hề biết mình có những hàng gì trong kho, hay giá cả từng món là bao nhiêu; nhưng có một cuốn sổ ghi nhớ nhỏ bẩn dầu mỡ được cất trong ngăn kéo, đóng vai trò bảng giá, và nhờ thứ như lời sấm này mà Biddy sắp xếp mọi giao dịch của cửa hàng. Biddy là cháu gái của bà cô ông Wopsle; tôi thú thật là mình hoàn toàn không đủ khả năng giải bài toán xem cô là họ hàng gì với ông Wopsle. Cô là một đứa trẻ mồ côi như tôi; và giống tôi, cô cũng đã được nuôi lớn bằng tay. Điều nổi bật nhất ở cô, tôi thấy, là phần tay chân của cô; vì tóc cô lúc nào cũng cần chải, tay lúc nào cũng cần rửa, và giày lúc nào cũng cần vá và kéo gót lên. Mô tả này chỉ áp dụng cho ngày thường. Vào Chủ nhật, cô đi nhà thờ với vẻ tỉ mỉ cầu kỳ.

Much of my unassisted self, and more by the help of Biddy than of Mr. Wopsle’s great-aunt, I struggled through the alphabet as if it had been a bramble-bush; getting considerably worried and scratched by every letter. After that I fell among those thieves, the nine figures, who seemed every evening to do something new to disguise themselves and baffle recognition. But, at last I began, in a purblind groping way, to read, write, and cipher, on the very smallest scale.

Phần lớn nhờ tự mình, và nhờ Biddy nhiều hơn là nhờ bà cô ông Wopsle, tôi vật lộn qua bảng chữ cái như vượt một bụi gai; mỗi chữ đều làm tôi bực bội và xước xát. Sau đó tôi rơi vào tay đám kẻ trộm chín con số, mỗi tối chúng dường như lại bày ra một trò mới để cải trang và đánh lừa nhận diện. Nhưng cuối cùng tôi cũng bắt đầu, theo kiểu mò mẫm lờ mờ, đọc, viết và tính toán, ở quy mô nhỏ nhất có thể.

One night I was sitting in the chimney corner with my slate, expending great efforts on the production of a letter to Joe. I think it must have been a full year after our hunt upon the marshes, for it was a long time after, and it was winter and a hard frost. With an alphabet on the hearth at my feet for reference, I contrived in an hour or two to print and smear this epistle:—

Một đêm, tôi ngồi trong góc lò sưởi với cái bảng đá, dốc nhiều công sức để viết một bức thư cho Joe. Tôi nghĩ phải đúng một năm sau cuộc săn đuổi trên đầm lầy, vì đã lâu lắm rồi, lúc đó là mùa đông và sương giá nặng. Với bảng chữ cái đặt trên nền lò dưới chân để tham khảo, tôi xoay xở trong một hai tiếng để viết và làm lem nhem bức thư này:—

“MI DEER JO i OPE U R KRWITE WELL i OPE i SHAL SON B HABELL 4 2 TEEDGE U JO AN THEN WE SHORL B SO GLODD AN WEN i M PRENGTD 2 U JO WOT LARX AN BLEVE ME INF XN PIP.”

“JO THƯƠNG MẾN, i HỌP U KHỎE LẮM. i HỌP i SẼ SỚM BI Ê-BỔ 4 2 TÍT U JO AN ĐEN WI SẼ BI SƯỚNG LẮT AN WEN i M PRÊNGTD 2 U JO WẮT TRÒ VUI AN TIN MI, ÁP-PHEC-SƠN-NÉT PIP.”

There was no indispensable necessity for my communicating with Joe by letter, inasmuch as he sat beside me and we were alone. But I delivered this written communication (slate and all) with my own hand, and Joe received it as a miracle of erudition.

Không cần thiết phải liên lạc với Joe bằng thư, vì anh ngồi ngay bên cạnh và chúng tôi ở riêng một mình. Nhưng tôi vẫn tự tay trao bức “thư” này (cả cái bảng đá) cho anh, và Joe đón nhận nó như một phép màu của học vấn.

“I say, Pip, old chap!” cried Joe, opening his blue eyes wide, “what a scholar you are! An’t you?”

“Này, Pip, cu ơi!” Joe kêu lên, mở to đôi mắt xanh, “cháu giỏi chữ nghĩa quá! Không phải sao?”

“I should like to be,” said I, glancing at the slate as he held it; with a misgiving that the writing was rather hilly.

“Cháu ước gì được vậy,” tôi nói, liếc nhìn cái bảng khi anh cầm nó lên, trong lòng hơi lo rằng chữ viết khá gập ghềnh.

“Why, here’s a J,” said Joe, “and a O equal to anythink! Here’s a J and a O, Pip, and a J-O, Joe.”

“Ồ, đây là chữ J,” Joe nói, “và chữ O tuyệt vời không kém! Đây là chữ J và chữ O, Pip, và J-O, Joe.”

I had never heard Joe read aloud to any greater extent than this monosyllable, and I had observed at church last Sunday, when I accidentally held our Prayer-Book upside down, that it seemed to suit his convenience quite as well as if it had been all right. Wishing to embrace the present occasion of finding out whether in teaching Joe, I should have to begin quite at the beginning, I said, “Ah! But read the rest, Jo.”

Tôi chưa bao giờ nghe Joe đọc to đến mức vượt quá cái từ một âm tiết này; và tôi đã để ý ở nhà thờ Chủ nhật trước, khi tôi vô tình cầm cuốn kinh ngược đầu, rằng nó dường như hợp với anh cũng hệt như thể nó đã đúng chiều. Muốn nhân dịp này tìm hiểu xem khi dạy Joe, tôi có phải bắt đầu hoàn toàn từ đầu hay không, tôi nói: “À! Nhưng đọc tiếp đi, Joe.”

“The rest, eh, Pip?” said Joe, looking at it with a slow, searching eye, “One, two, three. Why, here’s three Js, and three Os, and three J-O, Joes in it, Pip!”

“Tiếp à, Pip?” Joe nói, nhìn bảng với đôi mắt chậm rãi và dò xét, “Một, hai, ba. Ồ, đây có ba chữ J, ba chữ O, và ba J-O, Joe ở trong đó, Pip!”

I leaned over Joe, and, with the aid of my forefinger read him the whole letter.

Tôi nghiêng người qua Joe, và dùng ngón trỏ đọc cho anh nghe cả bức thư.

“Astonishing!” said Joe, when I had finished. “You ARE a scholar.”

“Thật đáng kinh ngạc!” Joe nói khi tôi đọc xong. “Cháu đúng là người có học.”

“How do you spell Gargery, Joe?” I asked him, with a modest patronage.

“Joe ơi, Gargery viết thế nào?” tôi hỏi anh, với vẻ bảo trợ khiêm tốn.

“I don’t spell it at all,” said Joe.

“Chú chẳng viết gì cả,” Joe nói.

“But supposing you did?”

“Nhưng giả sử anh có viết thì sao?”

“It can’t be supposed,” said Joe. “Tho’ I’m uncommon fond of reading, too.”

“Không thể giả sử được,” Joe nói. “Tuy chú cũng rất thích đọc sách.”

“Are you, Joe?”

“Joe có thích không?”

“On-common. Give me,” said Joe, “a good book, or a good newspaper, and sit me down afore a good fire, and I ask no better. Lord!” he continued, after rubbing his knees a little, “when you do come to a J and a O, and says you, ‘Here, at last, is a J-O, Joe,’ how interesting reading is!”

“Rất thích. Cho chú một cuốn sách hay, hoặc một tờ báo hay, rồi đặt chú ngồi trước một đống lửa tốt, thì chú không đòi gì hơn. Trời ơi!” anh nói tiếp, sau khi xoa đầu gối một lúc, “khi cháu gặp chữ J và chữ O, và tự nhủ, ‘Đây rồi, cuối cùng cũng có J-O, Joe,’ thì đọc mới thú vị làm sao!”

I derived from this, that Joe’s education, like Steam, was yet in its infancy. Pursuing the subject, I inquired,—

Từ đó tôi suy ra rằng học vấn của Joe, cũng như hơi nước, vẫn còn đang ở thời thơ ấu. Tiếp tục đề tài, tôi hỏi:—

“Didn’t you ever go to school, Joe, when you were as little as me?”

“Hồi bằng tuổi cháu, anh có đi học không, Joe?”

“No, Pip.”

“Không, Pip.”

“Why didn’t you ever go to school, Joe, when you were as little as me?”

“Sao hồi bằng tuổi cháu, anh không đi học, Joe?”

“Well, Pip,” said Joe, taking up the poker, and settling himself to his usual occupation when he was thoughtful, of slowly raking the fire between the lower bars; “I’ll tell you. My father, Pip, he were given to drink, and when he were overtook with drink, he hammered away at my mother, most onmerciful. It were a’most the only hammering he did, indeed, ’xcepting at myself. And he hammered at me with a wigor only to be equalled by the wigor with which he didn’t hammer at his anwil.—You’re a listening and understanding, Pip?”

“Ờ, Pip,” Joe nói, cầm lấy cái cời lửa, rồi ngồi xuống làm cái việc quen thuộc của anh mỗi khi nghĩ ngợi, là khều lửa chậm rãi giữa mấy thanh ghi dưới; “để chú kể cháu nghe. Cha chú hả, Pip, ổng hay nhậu nhẹt, mà hễ say vô là ổng đập mẹ chú không nương tay chút nào. Gần như đó là cái việc đập duy nhất ổng làm, trừ chú ra. Còn chú thì ổng đập với cái độ hăng máu chỉ bằng cái độ hăng máu mà ổng không đập vô cái đe của ổng.—Cháu có đang nghe và hiểu chú nói không, Pip?”

“Yes, Joe.”

“Có ạ, Joe.”

“Consequence, my mother and me we ran away from my father several times; and then my mother she’d go out to work, and she’d say, “Joe,” she’d say, “now, please God, you shall have some schooling, child,” and she’d put me to school. But my father were that good in his hart that he couldn’t abear to be without us. So, he’d come with a most tremenjous crowd and make such a row at the doors of the houses where we was, that they used to be obligated to have no more to do with us and to give us up to him. And then he took us home and hammered us. Which, you see, Pip,” said Joe, pausing in his meditative raking of the fire, and looking at me, “were a drawback on my learning.”

“Kết quả là mẹ chú và chú đã bỏ chạy khỏi cha chú vài lần; rồi mẹ chú đi làm, và bà nói, ‘Joe ơi,’ bà nói, ‘giờ thì, cầu Chúa, con sẽ được đi học, con ạ,’ và bà cho chú đi học. Nhưng cha chú hiền lành trong lòng đến nỗi không chịu được khi thiếu chúng tôi. Thế là ông kéo đến với một đám đông ồn ào và gây náo loạn trước cửa những nhà nơi chúng tôi ở, đến nỗi họ phải chấm dứt mọi liên hệ với chúng tôi và giao chúng tôi lại cho ông. Rồi ông đưa chúng tôi về nhà và đánh đập. Điều đó, cháu thấy đấy, Pip,” Joe nói, ngừng khều lửa trầm ngâm và nhìn tôi, “là một trở ngại cho việc học của chú.”

“Certainly, poor Joe!”

“Chắc chắn rồi, Joe tội nghiệp!”

“Though mind you, Pip,” said Joe, with a judicial touch or two of the poker on the top bar, “rendering unto all their doo, and maintaining equal justice betwixt man and man, my father were that good in his hart, don’t you see?”

“Nhưng cháu nhớ cho, Pip,” Joe nói, vừa gõ nhẹ cái cời lửa lên thanh trên, với vẻ như thẩm phán, “trả cho mọi người điều thuộc về họ, và giữ công lý công bằng giữa người với người, cha chú hiền lành trong lòng, cháu có thấy không?”

I didn’t see; but I didn’t say so.

Tôi không thấy; nhưng tôi không nói ra.

“Well!” Joe pursued, “somebody must keep the pot a-biling, Pip, or the pot won’t bile, don’t you know?”

“Thế đấy!” Joe tiếp lời, “phải có ai đó giữ cho nồi nước sôi, Pip, không thì nồi sẽ không sôi, cháu biết không?”

I saw that, and said so.

Tôi thấy điều đó, và nói ra.

“Consequence, my father didn’t make objections to my going to work; so I went to work at my present calling, which were his too, if he would have followed it, and I worked tolerable hard, I assure you, Pip. In time I were able to keep him, and I kep him till he went off in a purple leptic fit. And it were my intentions to have had put upon his tombstone that, Whatsume’er the failings on his part, Remember reader he were that good in his heart.”

“Kết quả là, cha chú không phản đối việc chú đi làm; thế là chú đi làm nghề hiện tại, cũng là nghề của ông nếu ông chịu theo, và chú làm việc khá vất vả, chú bảo đảm với cháu, Pip. Rồi đến lúc chú có thể nuôi ông, và chú nuôi ông cho đến khi ông chết trong một cơn động kinh tím tái. Và chú đã định khắc lên bia mộ của ông rằng: Dù người có những lầm lỗi thế nào, độc giả hãy nhớ, người vẫn hiền lành trong lòng.”

Joe recited this couplet with such manifest pride and careful perspicuity, that I asked him if he had made it himself.

Joe đọc hai dòng thơ ấy với niềm tự hào rõ rệt và sự cẩn trọng rành rọt, đến nỗi tôi hỏi anh có tự làm không.

“I made it,” said Joe, “my own self. I made it in a moment. It was like striking out a horseshoe complete, in a single blow. I never was so much surprised in all my life,—couldn’t credit my own ed,—to tell you the truth, hardly believed it were my own ed. As I was saying, Pip, it were my intentions to have had it cut over him; but poetry costs money, cut it how you will, small or large, and it were not done. Not to mention bearers, all the money that could be spared were wanted for my mother. She were in poor elth, and quite broke. She weren’t long of following, poor soul, and her share of peace come round at last.”

“Chú tự làm đấy,” Joe nói, “chính chú làm. Chú làm trong chốc lát. Nó như đánh ra một chiếc móng ngựa hoàn chỉnh chỉ bằng một nhát búa. Cả đời chú chưa bao giờ ngạc nhiên đến thế,—không tin nổi là chính mình đã làm,—nói thật với cháu, chú gần như không tin đó là văn của mình. Như chú nói, Pip, chú định khắc nó lên mộ ông; nhưng thơ thì tốn tiền, khắc thế nào đi nữa, nhỏ hay lớn, và việc đó không thành. Chưa kể tiền công khiêng quan tài, tất cả số tiền có thể tiết kiệm đều cần cho mẹ chú. Bà sức khỏe yếu và cạn tiền hoàn toàn. Bà không sống được lâu sau đó, tội nghiệp bà, và cuối cùng bà cũng được phần bình an của mình.”

Joe’s blue eyes turned a little watery; he rubbed first one of them, and then the other, in a most uncongenial and uncomfortable manner, with the round knob on the top of the poker.

Đôi mắt xanh của Joe hơi ngấn nước; anh dụi mắt này rồi mắt kia, rất khó chịu và bất tiện, bằng cái núm tròn trên đầu cái cời lửa.

“It were but lonesome then,” said Joe, “living here alone, and I got acquainted with your sister. Now, Pip,”—Joe looked firmly at me as if he knew I was not going to agree with him;—“your sister is a fine figure of a woman.”

“Lúc đó thật cô đơn,” Joe nói, “sống một mình ở đây, rồi chú quen chị cháu. Giờ, Pip,”—Joe nhìn tôi thẳng thắn như thể biết tôi sẽ không đồng ý với anh;—“chị cháu là một người phụ nữ có dáng vẻ đẹp.”

I could not help looking at the fire, in an obvious state of doubt.

Tôi không thể không nhìn vào lửa, với vẻ nghi ngờ rõ rệt.

“Whatever family opinions, or whatever the world’s opinions, on that subject may be, Pip, your sister is,” Joe tapped the top bar with the poker after every word following, “a-fine-figure—of—a—woman!”

“Dù gia đình nghĩ gì, hay thế gian nghĩ gì về điều đó, Pip, chị cháu là,” Joe gõ cái cời lửa lên thanh trên sau mỗi chữ tiếp theo, “một—dáng—đẹp—của—một—người—phụ—nữ!”

I could think of nothing better to say than “I am glad you think so, Joe.”

Tôi không nghĩ được gì hay hơn là nói: “Cháu mừng là chú nghĩ vậy, Joe.”

“So am I,” returned Joe, catching me up. “I am glad I think so, Pip. A little redness or a little matter of Bone, here or there, what does it signify to Me?”

“Chú cũng vậy,” Joe đáp, bắt lấy lời tôi. “Chú mừng là chú nghĩ vậy, Pip. Một chút đỏ mặt, hay một chút gì đó về xương, chỗ này chỗ kia, thì nó có nghĩa gì với chú?”

I sagaciously observed, if it didn’t signify to him, to whom did it signify?

Tôi khôn ngoan nhận xét rằng nếu nó không có nghĩa gì với anh, vậy thì nó có nghĩa gì với ai?

“Certainly!” assented Joe. “That’s it. You’re right, old chap! When I got acquainted with your sister, it were the talk how she was bringing you up by hand. Very kind of her too, all the folks said, and I said, along with all the folks. As to you,” Joe pursued with a countenance expressive of seeing something very nasty indeed, “if you could have been aware how small and flabby and mean you was, dear me, you’d have formed the most contemptible opinion of yourself!”

“Đúng thế!” Joe đồng ý. “Đúng vậy đó. Cháu nói đúng đấy, cu! Khi chú quen chị cháu, người ta bàn tán rằng chị đang nuôi cháu bằng tay. Rất tử tế với chị, mọi người đều nói, và chú cũng nói như mọi người. Còn về cháu,” Joe tiếp tục với vẻ mặt cho thấy anh đang nhìn thấy một điều thật khó chịu, “nếu cháu có thể biết mình nhỏ bé, nhão nhoẹt và hèn mọn đến mức nào, trời ơi, cháu sẽ có ý kiến khinh miệt nhất về chính mình!”

Not exactly relishing this, I said, “Never mind me, Joe.”

Không thật sự thích điều này, tôi nói: “Đừng bận tâm đến cháu, Joe.”

“But I did mind you, Pip,” he returned with tender simplicity. “When I offered to your sister to keep company, and to be asked in church at such times as she was willing and ready to come to the forge, I said to her, ‘And bring the poor little child. God bless the poor little child,’ I said to your sister, ‘there’s room for him at the forge!’”

“Nhưng chú vẫn bận tâm đến cháu, Pip,” anh đáp, với sự đơn sơ đầy trìu mến. “Khi chú đề nghị với chị cháu được đi lại làm bạn, và được đưa tên trong nhà thờ những lúc chị sẵn lòng đến lò rèn, chú đã nói với chị cháu, ‘Và đem theo đứa bé tội nghiệp ấy nhé. Chúa phù hộ đứa bé tội nghiệp,’ chú nói với chị cháu, ‘có chỗ cho nó ở lò rèn!’”

I broke out crying and begging pardon, and hugged Joe round the neck: who dropped the poker to hug me, and to say, “Ever the best of friends; an’t us, Pip? Don’t cry, old chap!”

Tôi bật khóc, xin lỗi, và ôm cổ Joe; anh buông cái cời lửa để ôm lại tôi, và nói: “Mãi mãi là bạn tốt nhất; phải không, Pip? Đừng khóc, cu!”

When this little interruption was over, Joe resumed:—

Khi quãng ngắt nhỏ này đã qua, Joe tiếp tục:—

“Well, you see, Pip, and here we are! That’s about where it lights; here we are! Now, when you take me in hand in my learning, Pip (and I tell you beforehand I am awful dull, most awful dull), Mrs. Joe mustn’t see too much of what we’re up to. It must be done, as I may say, on the sly. And why on the sly? I’ll tell you why, Pip.”

“Thế đó, Pip, và chúng ta đang ở đây! Chuyện đến đây thì dừng lại; chúng ta đang ở đây! Giờ thì, khi cháu bắt tay vào dạy chú học, Pip (và chú báo trước là chú rất chậm hiểu, chậm hiểu khủng khiếp), bà Gargery không được thấy quá nhiều chuyện chúng ta đang làm. Việc này phải làm, có thể nói là, lén lút. Và tại sao phải lén lút? Chú sẽ nói cho cháu biết tại sao, Pip.”

He had taken up the poker again; without which, I doubt if he could have proceeded in his demonstration.

Anh lại cầm cái cời lửa lên; nếu không có nó, tôi e anh không thể tiếp tục minh họa của mình.

“Your sister is given to government.”

“Chị cháu hay nắm quyền.”

“Given to government, Joe?” I was startled, for I had some shadowy idea (and I am afraid I must add, hope) that Joe had divorced her in a favour of the Lords of the Admiralty, or Treasury.

“Nắm quyền, Joe?” Tôi giật mình, vì trong đầu tôi có một ý nghĩ mơ hồ (và phải thú nhận là, tôi hy vọng) rằng Joe đã ly hôn với chị để nhường cho Bộ Hải quân hay Bộ Tài chính.

“Given to government,” said Joe. “Which I meantersay the government of you and myself.”

“Hay nắm quyền,” Joe nói. “Ý chú là quyền cai quản cháu và chú.”

“Oh!”

“Ồ!”

“And she an’t over partial to having scholars on the premises,” Joe continued, “and in partickler would not be over partial to my being a scholar, for fear as I might rise. Like a sort of rebel, don’t you see?”

“Và chị ấy không mấy ưa có học trò trong nhà,” Joe tiếp tục, “nhất là chị sẽ không ưa chuyện chú là học trò, vì sợ chú có thể vươn lên. Như một kẻ nổi loạn, cháu hiểu không?”

I was going to retort with an inquiry, and had got as far as “Why—” when Joe stopped me.

Tôi định vặn lại bằng một câu hỏi, và mới nói được đến “Sao—” thì Joe đã chặn lại.

“Stay a bit. I know what you’re a-going to say, Pip; stay a bit! I don’t deny that your sister comes the Mo-gul over us, now and again. I don’t deny that she do throw us back-falls, and that she do drop down upon us heavy. At such times as when your sister is on the Ram-page, Pip,” Joe sank his voice to a whisper and glanced at the door, “candour compels fur to admit that she is a Buster.”

“Khoan đã. Chú biết cháu định nói gì, Pip; khoan đã! Chú không phủ nhận rằng thỉnh thoảng chị cháu làm bà chúa trên đầu chúng ta. Chú không phủ nhận rằng chị ấy hay ném chúng ta ngã ngửa, và giáng xuống chúng ta nặng nề. Vào những lúc như khi chị cháu đang nổi cơn, Pip,” Joe hạ giọng thì thầm và liếc ra cửa, “sự thật buộc chú phải thú nhận rằng chị ấy là một mụ ghê gớm.”

Joe pronounced this word, as if it began with at least twelve capital Bs.

Joe phát âm từ này như thể nó bắt đầu bằng ít nhất mười hai chữ B viết hoa.

“Why don’t I rise? That were your observation when I broke it off, Pip?”

“Sao chú không vươn lên ư? Đó là điều cháu nhận xét khi chú ngắt lời, phải không Pip?”

“Yes, Joe.”

“Vâng, Joe.”

“Well,” said Joe, passing the poker into his left hand, that he might feel his whisker; and I had no hope of him whenever he took to that placid occupation; “your sister’s a master-mind. A master-mind.”

“Thế đấy,” Joe nói, đưa cái cời lửa sang tay trái để sờ bộ tóc mai; tôi chẳng còn hy vọng gì ở anh mỗi khi anh bắt đầu công việc bình thản đó; “chị cháu là một bộ óc thiên tài. Một bộ óc thiên tài.”

“What’s that?” I asked, in some hope of bringing him to a stand. But Joe was readier with his definition than I had expected, and completely stopped me by arguing circularly, and answering with a fixed look, “Her.”

“Thế là gì?” tôi hỏi, với chút hy vọng làm anh dừng lại. Nhưng Joe đã sẵn sàng định nghĩa hơn tôi dự đoán, và chặn tôi hoàn toàn bằng cách lập luận vòng quanh, rồi đáp bằng một cái nhìn cố định: “Chị ấy đó.”

“And I ain’t a master-mind,” Joe resumed, when he had unfixed his look, and got back to his whisker. “And last of all, Pip,—and this I want to say very serious to you, old chap,—I see so much in my poor mother, of a woman drudging and slaving and breaking her honest hart and never getting no peace in her mortal days, that I’m dead afeerd of going wrong in the way of not doing what’s right by a woman, and I’d fur rather of the two go wrong the t’other way, and be a little ill-conwenienced myself. I wish it was only me that got put out, Pip; I wish there warn’t no Tickler for you, old chap; I wish I could take it all on myself; but this is the up-and-down-and-straight on it, Pip, and I hope you’ll overlook shortcomings.”

“Còn chú thì không phải thiên tài,” Joe tiếp tục, khi anh đã thôi cái nhìn cố định và quay lại với bộ tóc mai. “Và cuối cùng, Pip,—và điều này chú muốn nói với cháu rất nghiêm túc, cu ơi,—chú thấy quá nhiều ở mẹ tội nghiệp của chú, một người đàn bà cần cù làm lụng, vắt kiệt sức và làm tan nát trái tim lương thiện của mình, mà chẳng bao giờ có được chút bình yên nào trong suốt cuộc đời phàm tục, nên chú cực kỳ sợ mình đi sai đường, không làm điều phải với một người đàn bà; và thà chú sai theo hướng ngược lại, chịu một chút bất tiện cho chính mình còn hơn. Giá mà chỉ có mình chú bị làm phiền, Pip; giá mà không có cây roi Tickler cho cháu, cu ơi; giá mà chú có thể gánh hết tất cả lên người chú; nhưng đó là sự thật thẳng thừng, Pip, và chú mong cháu rộng lượng bỏ qua những thiếu sót.”

Young as I was, I believe that I dated a new admiration of Joe from that night. We were equals afterwards, as we had been before; but, afterwards at quiet times when I sat looking at Joe and thinking about him, I had a new sensation of feeling conscious that I was looking up to Joe in my heart.

Dù còn nhỏ, tôi tin rằng từ đêm đó tôi bắt đầu có một sự ngưỡng mộ mới đối với Joe. Sau đó chúng tôi vẫn bình đẳng như trước; nhưng về sau, những lúc yên tĩnh khi tôi ngồi nhìn Joe và nghĩ về anh, tôi có một cảm giác mới mẻ: ý thức rằng trong lòng mình, tôi đang ngưỡng vọng Joe.

“However,” said Joe, rising to replenish the fire; “here’s the Dutch-clock a-working himself up to being equal to strike Eight of ’em, and she’s not come home yet! I hope Uncle Pumblechook’s mare mayn’t have set a forefoot on a piece o’ ice, and gone down.”

“Thôi,” Joe nói, đứng dậy thêm củi vào lửa; “đồng hồ Hà Lan đang tự làm mình hăng lên để đánh tám tiếng, mà bà vẫn chưa về! Mong sao con ngựa cái của chú Pumblechook không đạp phải tảng băng nào và ngã xuống.”

Mrs. Joe made occasional trips with Uncle Pumblechook on market-days, to assist him in buying such household stuffs and goods as required a woman’s judgment; Uncle Pumblechook being a bachelor and reposing no confidences in his domestic servant. This was market-day, and Mrs. Joe was out on one of these expeditions.

Bà Gargery thỉnh thoảng đi cùng chú Pumblechook vào các ngày chợ, để giúp chú mua những đồ gia dụng và hàng hóa cần đến óc phán đoán của phụ nữ; vì chú Pumblechook là người độc thân và không tâm sự gì với người giúp việc trong nhà. Hôm nay là ngày chợ, và bà Gargery đi một trong những chuyến như thế.

Joe made the fire and swept the hearth, and then we went to the door to listen for the chaise-cart. It was a dry cold night, and the wind blew keenly, and the frost was white and hard. A man would die to-night of lying out on the marshes, I thought. And then I looked at the stars, and considered how awful it would be for a man to turn his face up to them as he froze to death, and see no help or pity in all the glittering multitude.

Joe nhóm lửa và quét bếp lò, rồi chúng tôi ra cửa để nghe tiếng xe ngựa hai bánh. Đó là một đêm khô và lạnh, gió thổi buốt, và sương giá trắng và cứng. Tôi nghĩ, một người nằm ngoài đầm lầy đêm nay sẽ chết mất. Rồi tôi nhìn những vì sao, và nghĩ sẽ khủng khiếp đến mức nào nếu một người ngửa mặt lên nhìn chúng khi đang chết cóng, và chẳng thấy sự giúp đỡ hay thương xót nào trong đám đông lấp lánh kia.

“Here comes the mare,” said Joe, “ringing like a peal of bells!”

“Con ngựa cái đến kìa,” Joe nói, “kêu leng keng như tiếng chuông!”

The sound of her iron shoes upon the hard road was quite musical, as she came along at a much brisker trot than usual. We got a chair out, ready for Mrs. Joe’s alighting, and stirred up the fire that they might see a bright window, and took a final survey of the kitchen that nothing might be out of its place. When we had completed these preparations, they drove up, wrapped to the eyes. Mrs. Joe was soon landed, and Uncle Pumblechook was soon down too, covering the mare with a cloth, and we were soon all in the kitchen, carrying so much cold air in with us that it seemed to drive all the heat out of the fire.

Tiếng móng sắt của nó trên con đường cứng nghe rất du dương, khi nó chạy đến với nước kiệu nhanh hơn thường lệ. Chúng tôi mang một cái ghế ra sẵn cho bà Gargery xuống, khơi lại lửa để họ thấy cửa sổ sáng, và xem xét lần cuối căn bếp để không có gì bị đặt sai chỗ. Khi đã chuẩn bị xong, họ đánh xe đến, quấn kín mít đến tận mắt. Bà Gargery nhanh chóng được đỡ xuống, và chú Pumblechook cũng xuống ngay, phủ tấm vải lên con ngựa; và rất nhanh cả bọn đã vào bếp, mang theo không khí lạnh đến nỗi như thể đuổi hết hơi ấm khỏi lò sưởi.

“Now,” said Mrs. Joe, unwrapping herself with haste and excitement, and throwing her bonnet back on her shoulders where it hung by the strings, “if this boy ain’t grateful this night, he never will be!”

“Giờ thì,” bà Gargery nói, vội vàng và phấn khích cởi khăn quàng, quăng chiếc mũ ra sau vai, nơi nó treo lủng lẳng bằng dây, “nếu thằng bé này đêm nay không biết ơn, thì nó sẽ không bao giờ biết ơn!”

I looked as grateful as any boy possibly could, who was wholly uninformed why he ought to assume that expression.

Tôi nhìn có vẻ biết ơn hết mức có thể của một đứa trẻ, một đứa hoàn toàn không biết vì sao nó phải làm ra vẻ đó.

“It’s only to be hoped,” said my sister, “that he won’t be Pompeyed. But I have my fears.”

“Chỉ mong là nó đừng được nuông chiều,” chị tôi nói. “Nhưng tôi có nỗi lo của mình.”

“She ain’t in that line, Mum,” said Mr. Pumblechook. “She knows better.”

“Chị ấy không thuộc loại đó đâu, thưa bà,” ông Pumblechook nói. “Chị ấy biết điều hơn.”

She? I looked at Joe, making the motion with my lips and eyebrows, “She?” Joe looked at me, making the motion with his lips and eyebrows, “She?” My sister catching him in the act, he drew the back of his hand across his nose with his usual conciliatory air on such occasions, and looked at her.

Chị ấy ư? Tôi nhìn Joe, mấp máy môi và lông mày: “Chị ấy?” Joe nhìn lại tôi, cũng mấp máy môi và lông mày: “Chị ấy?” Chị tôi bắt gặp anh đang làm vậy, anh quệt mu bàn tay lên mũi với vẻ dàn hòa thường lệ trong những dịp như thế, rồi nhìn chị.

“Well?” said my sister, in her snappish way. “What are you staring at? Is the house afire?”

“Sao?” chị tôi nói, giọng cộc cằn. “Các người nhìn cái gì? Nhà cháy à?”

“—Which some individual,” Joe politely hinted, “mentioned—she.”

“—Mà một ai đó,” Joe lịch sự gợi ý, “đã nhắc đến—chị ấy.”

“And she is a she, I suppose?” said my sister. “Unless you call Miss Havisham a he. And I doubt if even you’ll go so far as that.”

“Và chị ấy là một người phụ nữ, đúng không?” chị tôi nói. “Trừ khi anh gọi cô Havisham là ông. Và tôi nghi ngay cả anh cũng không dám nói đến thế.”

“Miss Havisham, up town?” said Joe.

“Cô Havisham ở thị trấn ư?” Joe nói.

“Is there any Miss Havisham down town?” returned my sister.

“Có cô Havisham nào ở dưới phố không?” chị tôi vặn lại.

“She wants this boy to go and play there. And of course he’s going. And he had better play there,” said my sister, shaking her head at me as an encouragement to be extremely light and sportive, “or I’ll work him.”

“Cô ấy muốn thằng bé này đến chơi ở đó. Và tất nhiên nó sẽ đi. Và nó tốt hơn là nên chơi cho đàng hoàng ở đó,” chị tôi nói, lắc đầu nhìn tôi như khuyến khích tôi hết sức vui vẻ và nhảy nhót, “không thì tôi cho nó một trận.”

I had heard of Miss Havisham up town,—everybody for miles round had heard of Miss Havisham up town,—as an immensely rich and grim lady who lived in a large and dismal house barricaded against robbers, and who led a life of seclusion.

Tôi đã nghe về cô Havisham ở thị trấn,—ai trong bán kính nhiều dặm cũng đã nghe về cô Havisham ở thị trấn,—như một bà chủ vô cùng giàu có và nghiêm nghị, sống trong một ngôi nhà lớn ảm đạm được rào chắn cẩn thận để chống trộm, và sống một cuộc đời ẩn dật.

“Well to be sure!” said Joe, astounded. “I wonder how she come to know Pip!”

“Thật vậy sao!” Joe kinh ngạc nói. “Không biết cô ấy làm sao biết được Pip nhỉ!”

“Noodle!” cried my sister. “Who said she knew him?”

“Đồ ngốc!” chị tôi kêu lên. “Ai nói là cô ấy biết nó?”

“—Which some individual,” Joe again politely hinted, “mentioned that she wanted him to go and play there.”

“—Mà một ai đó,” Joe lại lịch sự gợi ý, “đã nói rằng cô ấy muốn nó đến chơi ở đó.”

“And couldn’t she ask Uncle Pumblechook if he knew of a boy to go and play there? Isn’t it just barely possible that Uncle Pumblechook may be a tenant of hers, and that he may sometimes—we won’t say quarterly or half-yearly, for that would be requiring too much of you—but sometimes—go there to pay his rent? And couldn’t she then ask Uncle Pumblechook if he knew of a boy to go and play there? And couldn’t Uncle Pumblechook, being always considerate and thoughtful for us—though you may not think it, Joseph,” in a tone of the deepest reproach, as if he were the most callous of nephews, “then mention this boy, standing Prancing here”—which I solemnly declare I was not doing—“that I have for ever been a willing slave to?”

“Thì sao cô ấy không hỏi chú Pumblechook xem có biết đứa bé nào đến chơi ở đó không? Chẳng phải có khả năng rất nhỏ rằng chú Pumblechook là người thuê nhà của cô ấy, và thỉnh thoảng—ta đừng nói hàng quý hay nửa năm, vì như thế là đòi hỏi quá nhiều ở anh—nhưng thỉnh thoảng—chú ấy đến đó để trả tiền thuê nhà sao? Và khi đó cô ấy chẳng thể hỏi chú Pumblechook xem chú có biết đứa bé nào đến chơi ở đó không sao? Và chẳng lẽ chú Pumblechook, vốn luôn chu đáo và suy nghĩ cho chúng ta—dù anh có thể không nghĩ thế, Joseph,” bằng giọng trách móc sâu sắc nhất, như thể anh là đứa cháu vô tình nhất, “lại không nhắc đến đứa bé này, đang đứng nhảy nhót ở đây”—điều mà tôi xin long trọng tuyên bố là tôi không hề làm—“mà tôi đã làm nô lệ tự nguyện suốt đời vì nó?”

“Good again!” cried Uncle Pumblechook. “Well put! Prettily pointed! Good indeed! Now Joseph, you know the case.”

“Hay lắm!” ông Pumblechook kêu lên. “Nói hay lắm! Chỉ đúng chỗ! Quả là hay. Giờ thì Joseph, anh biết vấn đề rồi.”

“No, Joseph,” said my sister, still in a reproachful manner, while Joe apologetically drew the back of his hand across and across his nose, “you do not yet—though you may not think it—know the case. You may consider that you do, but you do not, Joseph. For you do not know that Uncle Pumblechook, being sensible that for anything we can tell, this boy’s fortune may be made by his going to Miss Havisham’s, has offered to take him into town to-night in his own chaise-cart, and to keep him to-night, and to take him with his own hands to Miss Havisham’s to-morrow morning. And Lor-a-mussy me!” cried my sister, casting off her bonnet in sudden desperation, “here I stand talking to mere Mooncalfs, with Uncle Pumblechook waiting, and the mare catching cold at the door, and the boy grimed with crock and dirt from the hair of his head to the sole of his foot!”

“Không, Joseph,” chị tôi nói, vẫn với giọng trách móc, trong khi Joe xin lỗi, quệt mu bàn tay đi quệt lại trên mũi, “anh chưa—dù anh có thể không nghĩ thế—biết vấn đề. Anh có thể cho rằng anh biết, nhưng anh không biết, Joseph. Vì anh không biết rằng chú Pumblechook, nhận thấy rằng về mọi điều chúng ta có thể biết, tương lai của đứa bé này có thể sẽ được gây dựng nhờ việc nó đến nhà cô Havisham, nên đã đề nghị đưa nó vào thị trấn tối nay bằng xe ngựa hai bánh của mình, giữ nó lại qua đêm, và sáng mai tự tay đưa nó đến nhà cô Havisham. Và trời đất ơi!” chị tôi kêu lên, trong cơn tuyệt vọng đột ngột, vứt chiếc mũ ra, “tôi đứng đây nói chuyện với toàn lũ ngốc, trong khi chú Pumblechook đang đợi, con ngựa cái đang cảm lạnh ngoài cửa, còn thằng bé thì dính đầy bụi và bẩn thỉu từ tóc đến tận gót chân!”

With that, she pounced upon me, like an eagle on a lamb, and my face was squeezed into wooden bowls in sinks, and my head was put under taps of water-butts, and I was soaped, and kneaded, and towelled, and thumped, and harrowed, and rasped, until I really was quite beside myself. (I may here remark that I suppose myself to be better acquainted than any living authority, with the ridgy effect of a wedding-ring, passing unsympathetically over the human countenance.)

Nói xong, chị vồ lấy tôi như đại bàng vồ cừu non, và mặt tôi bị ấn vào những chậu gỗ trong bồn rửa, đầu tôi bị đưa xuống dưới vòi nước của thùng nước mưa, và tôi bị xà phòng, nhào nặn, lau chùi, đấm đá, cào bới và chà xát, đến nỗi tôi thật sự mất hết bình tĩnh. (Ở đây tôi có thể nhận xét rằng tôi nghĩ mình hiểu rõ hơn bất kỳ chuyên gia còn sống nào về tác động gồ ghề của chiếc nhẫn cưới khi nó lướt một cách vô cảm trên khuôn mặt con người.)

When my ablutions were completed, I was put into clean linen of the stiffest character, like a young penitent into sackcloth, and was trussed up in my tightest and fearfullest suit. I was then delivered over to Mr. Pumblechook, who formally received me as if he were the Sheriff, and who let off upon me the speech that I knew he had been dying to make all along: “Boy, be forever grateful to all friends, but especially unto them which brought you up by hand!”

Khi việc tắm rửa của tôi hoàn tất, tôi được mặc bộ đồ lót sạch cứng như vải bố, như một kẻ sám hối trẻ tuổi mặc áo vải thô, và bị buộc chặt trong bộ đồ bó nhất và đáng sợ nhất của mình. Sau đó tôi được giao cho ông Pumblechook, người chính thức tiếp nhận tôi như thể ông là quan Sheriff, và trút lên đầu tôi bài diễn văn mà tôi biết ông đã nóng lòng muốn đọc từ đầu: “Thằng nhóc, hãy mãi mãi biết ơn tất cả bạn bè, nhưng nhất là những người đã nuôi mày bằng tay!”

“Good-bye, Joe!”

“Tạm biệt, Joe!”

“God bless you, Pip, old chap!”

“Chúa phù hộ cháu, Pip, cu ơi!”

I had never parted from him before, and what with my feelings and what with soapsuds, I could at first see no stars from the chaise-cart. But they twinkled out one by one, without throwing any light on the questions why on earth I was going to play at Miss Havisham’s, and what on earth I was expected to play at.

Trước đó tôi chưa bao giờ rời xa anh, và giữa cảm xúc và bọt xà phòng, lúc đầu tôi không thể thấy ngôi sao nào từ xe ngựa hai bánh. Nhưng chúng lần lượt lấp lánh, mà chẳng soi sáng chút nào cho những câu hỏi vì sao đời tôi lại phải đến nhà cô Havisham chơi, và phải chơi cái gì ở đó.

Chapter VIII

Chương VIII

Mr. Pumblechook’s premises in the High Street of the market town, were of a peppercorny and farinaceous character, as the premises of a cornchandler and seedsman should be. It appeared to me that he must be a very happy man indeed, to have so many little drawers in his shop; and I wondered when I peeped into one or two on the lower tiers, and saw the tied-up brown paper packets inside, whether the flower-seeds and bulbs ever wanted of a fine day to break out of those jails, and bloom.

Cửa hàng của ông Pumblechook trên phố High Street của thị trấn chợ mang đậm tính chất hạt tiêu và bột ngũ cốc, đúng như cửa hàng của một người buôn ngũ cốc và hạt giống nên có. Tôi thấy hẳn ông phải là một người rất hạnh phúc, khi có nhiều ngăn kéo nhỏ như thế trong cửa hàng; và tôi tự hỏi, khi tôi nhòm vào một hai ngăn ở tầng dưới và thấy những gói giấy nâu buộc chặt bên trong, liệu hạt giống hoa và củ có bao giờ muốn thoát khỏi những nhà tù ấy vào một ngày đẹp trời để nở hoa không.

It was in the early morning after my arrival that I entertained this speculation. On the previous night, I had been sent straight to bed in an attic with a sloping roof, which was so low in the corner where the bedstead was, that I calculated the tiles as being within a foot of my eyebrows. In the same early morning, I discovered a singular affinity between seeds and corduroys. Mr. Pumblechook wore corduroys, and so did his shopman; and somehow, there was a general air and flavour about the corduroys, so much in the nature of seeds, and a general air and flavour about the seeds, so much in the nature of corduroys, that I hardly knew which was which. The same opportunity served me for noticing that Mr. Pumblechook appeared to conduct his business by looking across the street at the saddler, who appeared to transact his business by keeping his eye on the coachmaker, who appeared to get on in life by putting his hands in his pockets and contemplating the baker, who in his turn folded his arms and stared at the grocer, who stood at his door and yawned at the chemist. The watchmaker, always poring over a little desk with a magnifying-glass at his eye, and always inspected by a group of smock-frocks poring over him through the glass of his shop-window, seemed to be about the only person in the High Street whose trade engaged his attention.

Chính vào buổi sáng sớm sau khi tôi đến, tôi đã suy đoán điều này. Đêm trước, tôi được đưa thẳng lên giường trong một gác mái có mái dốc, nơi góc có giường thấp đến mức tôi tính được mái ngói chỉ cách lông mày tôi khoảng ba mươi xăng-ti-mét. Cũng trong buổi sáng sớm ấy, tôi phát hiện ra một sự tương đồng kỳ lạ giữa hạt giống và vải nhung kẻ. Ông Pumblechook mặc quần nhung kẻ, và người bán hàng của ông cũng vậy; và không hiểu sao, có một không khí và hương vị chung của những bộ quần nhung kẻ, rất giống hạt giống, và một không khí và hương vị chung của hạt giống, rất giống quần nhung kẻ, đến nỗi tôi hầu như không biết đâu là đâu. Cùng dịp đó, tôi cũng nhận thấy rằng ông Pumblechook dường như làm ăn bằng cách nhìn sang bên kia phố về phía tiệm yên ngựa, người này lại làm ăn bằng cách dõi theo tiệm đóng xe ngựa, người đóng xe ngựa lại dường như tiến thân bằng cách đút tay vào túi và chiêm nghiệm tiệm bánh mì, còn người làm bánh thì khoanh tay nhìn chằm chằm vào tiệm tạp hóa, và ông chủ tạp hóa đứng ở cửa ngáp về phía tiệm thuốc. Người thợ đồng hồ, lúc nào cũng cúi trên chiếc bàn nhỏ với kính lúp gí vào mắt, và lúc nào cũng bị một nhóm nông phu mặc áo choàng smock đứng ghé mắt nhìn qua lớp kính cửa sổ tiệm, dường như là người duy nhất trên phố High Street mà công việc thu hút được sự chú ý của mình.

Mr. Pumblechook and I breakfasted at eight o’clock in the parlour behind the shop, while the shopman took his mug of tea and hunch of bread and butter on a sack of peas in the front premises. I considered Mr. Pumblechook wretched company. Besides being possessed by my sister’s idea that a mortifying and penitential character ought to be imparted to my diet,—besides giving me as much crumb as possible in combination with as little butter, and putting such a quantity of warm water into my milk that it would have been more candid to have left the milk out altogether,—his conversation consisted of nothing but arithmetic. On my politely bidding him Good-morning, he said, pompously, “Seven times nine, boy?” And how should I be able to answer, dodged in that way, in a strange place, on an empty stomach! I was hungry, but before I had swallowed a morsel, he began a running sum that lasted all through the breakfast. “Seven?” “And four?” “And eight?” “And six?” “And two?” “And ten?” And so on. And after each figure was disposed of, it was as much as I could do to get a bite or a sup, before the next came; while he sat at his ease guessing nothing, and eating bacon and hot roll, in (if I may be allowed the expression) a gorging and gormandizing manner.

Ông Pumblechook và tôi ăn sáng lúc tám giờ trong phòng khách phía sau cửa hàng, còn người bán hàng uống trà và ăn một miếng bánh mì bơ trên bao đậu ở phần trước cửa hàng. Tôi thấy ông Pumblechook là người bầu bạn tệ hại. Ngoài việc bị ám ảnh bởi ý tưởng của chị tôi rằng chế độ ăn của tôi phải mang tính khổ hạnh và sám hối,—ngoài việc cho tôi nhiều vụn bánh nhất có thể đi kèm ít bơ nhất có thể, và đổ vào sữa của tôi một lượng nước ấm đến mức thà bỏ luôn sữa còn thẳng thắn hơn,—câu chuyện của ông chỉ toàn là số học. Khi tôi lịch sự chào buổi sáng, ông nói một cách long trọng: “Bảy nhân chín, nhóc?” Và làm sao tôi có thể trả lời khi bị hỏi dồn dập như vậy, ở một nơi lạ, với cái bụng trống rỗng! Tôi đói, nhưng trước khi kịp nuốt một miếng, ông đã bắt đầu một phép tính liên tục kéo dài suốt bữa sáng. “Bảy?” “Và bốn?” “Và tám?” “Và sáu?” “Và hai?” “Và mười?” Và cứ thế. Và sau mỗi con số được giải quyết xong, tôi chỉ đủ sức nuốt một miếng hay một ngụm trước khi con số tiếp theo đến; còn ông thì ngồi thoải mái chẳng đoán gì cả, vừa ăn thịt xông khói và bánh cuộn nóng, một cách (nếu tôi được phép nói như vậy) nuốt ngấu nghiến và tham ăn.

For such reasons, I was very glad when ten o’clock came and we started for Miss Havisham’s; though I was not at all at my ease regarding the manner in which I should acquit myself under that lady’s roof. Within a quarter of an hour we came to Miss Havisham’s house, which was of old brick, and dismal, and had a great many iron bars to it. Some of the windows had been walled up; of those that remained, all the lower were rustily barred. There was a courtyard in front, and that was barred; so we had to wait, after ringing the bell, until some one should come to open it. While we waited at the gate, I peeped in (even then Mr. Pumblechook said, “And fourteen?” but I pretended not to hear him), and saw that at the side of the house there was a large brewery. No brewing was going on in it, and none seemed to have gone on for a long long time.

Vì những lẽ đó, tôi rất mừng khi mười giờ đến và chúng tôi lên đường đến nhà cô Havisham; mặc dù tôi chẳng thấy thoải mái chút nào về cách mình sẽ xử sự dưới mái nhà của cô. Chưa đầy mười lăm phút, chúng tôi đã đến nhà cô Havisham, một ngôi nhà gạch cũ, ảm đạm và có rất nhiều song sắt. Một vài cửa sổ đã bị xây bít; còn những cửa sổ còn lại, tất cả những cái ở tầng dưới đều được chắn bằng song sắt gỉ. Phía trước có một sân trong, cũng được rào chắn; vì vậy sau khi bấm chuông, chúng tôi phải đợi có ai đó ra mở. Trong lúc đợi ở cổng, tôi nhòm vào trong (ngay cả lúc đó ông Pumblechook vẫn nói: “Và mười bốn?” nhưng tôi giả vờ không nghe thấy), và thấy ở bên hông nhà có một nhà ủ bia lớn. Không có mẻ bia nào đang được ủ trong đó, và dường như đã lâu lắm rồi không có mẻ nào được ủ.

A window was raised, and a clear voice demanded “What name?” To which my conductor replied, “Pumblechook.” The voice returned, “Quite right,” and the window was shut again, and a young lady came across the court-yard, with keys in her hand.

Một ô cửa sổ được mở lên, và một giọng nói trong trẻo hỏi: “Tên gì?” Người dẫn đường của tôi đáp: “Pumblechook.” Giọng nói đáp lại: “Đúng rồi,” rồi cửa sổ đóng lại, và một cô gái trẻ băng qua sân, tay cầm chùm chìa khóa.

“This,” said Mr. Pumblechook, “is Pip.”

“Đây,” ông Pumblechook nói, “là Pip.”

“This is Pip, is it?” returned the young lady, who was very pretty and seemed very proud; “come in, Pip.”

“Đây là Pip ư?” cô gái trẻ đáp, người rất xinh đẹp và có vẻ rất kiêu hãnh; “vào đi, Pip.”

Mr. Pumblechook was coming in also, when she stopped him with the gate.

Ông Pumblechook cũng định bước vào, nhưng cô chặn ông lại bằng cánh cổng.

“Oh!” she said. “Did you wish to see Miss Havisham?”

“Ồ!” cô nói. “Ông muốn gặp cô Havisham sao?”

“If Miss Havisham wished to see me,” returned Mr. Pumblechook, discomfited.

“Nếu cô Havisham muốn gặp tôi,” ông Pumblechook đáp, bối rối.

“Ah!” said the girl; “but you see she don’t.”

“À!” cô gái nói; “nhưng ông thấy đấy, cô ấy không muốn.”

She said it so finally, and in such an undiscussible way, that Mr. Pumblechook, though in a condition of ruffled dignity, could not protest. But he eyed me severely,—as if I had done anything to him!—and departed with the words reproachfully delivered: “Boy! Let your behaviour here be a credit unto them which brought you up by hand!” I was not free from apprehension that he would come back to propound through the gate, “And sixteen?” But he didn’t.

Cô nói dứt khoát đến nỗi, theo cách không cho phép bàn cãi, ông Pumblechook, dù đang bị tổn thương lòng tự trọng, cũng không thể phản đối. Nhưng ông liếc tôi nghiêm khắc, như thể tôi đã làm gì ông vậy!—rồi bỏ đi, và nói với giọng trách móc: “Nhóc! Cách cư xử của mày ở đây phải làm rạng danh cho những người đã nuôi mày bằng tay!” Tôi không khỏi lo ngại rằng ông sẽ quay lại qua cổng để hỏi thêm, “Và mười sáu?” Nhưng ông không quay lại.

My young conductress locked the gate, and we went across the courtyard. It was paved and clean, but grass was growing in every crevice. The brewery buildings had a little lane of communication with it, and the wooden gates of that lane stood open, and all the brewery beyond stood open, away to the high enclosing wall; and all was empty and disused. The cold wind seemed to blow colder there than outside the gate; and it made a shrill noise in howling in and out at the open sides of the brewery, like the noise of wind in the rigging of a ship at sea.

Cô gái trẻ dẫn đường của tôi khóa cổng, và chúng tôi đi qua sân trong. Sân được lát đá và sạch sẽ, nhưng cỏ mọc ở mọi kẽ nứt. Các dãy nhà ủ bia có một lối nhỏ thông với sân, các cổng gỗ của lối đó mở toang, và cả nhà ủ bia phía sau cũng mở toang, kéo dài đến bức tường cao bao quanh; và tất cả đều trống trơn và bỏ hoang. Gió lạnh dường như thổi buốt hơn ở đó so với bên ngoài cổng; nó rít lên the thé khi lùa vào lùa ra qua những mặt hở của nhà ủ bia, giống tiếng gió rít trong dây chão cột buồm của một con tàu giữa biển khơi.

She saw me looking at it, and she said, “You could drink without hurt all the strong beer that’s brewed there now, boy.”

Cô thấy tôi nhìn, liền nói: “Anh có thể uống mà không hề hấn gì tất cả thứ bia mạnh đang được ủ ở đó bây giờ, nhóc ạ.”

“I should think I could, miss,” said I, in a shy way.

“Cháu nghĩ là cháu uống được, cô,” tôi nói, một cách rụt rè.

“Better not try to brew beer there now, or it would turn out sour, boy; don’t you think so?”

“Tốt hơn đừng thử ủ bia ở đó lúc này, nếu không nó sẽ chua mất, nhóc ạ; anh nghĩ vậy không?”

“It looks like it, miss.”

“Có vẻ là vậy, cô ạ.”

“Not that anybody means to try,” she added, “for that’s all done with, and the place will stand as idle as it is till it falls. As to strong beer, there’s enough of it in the cellars already, to drown the Manor House.”

“Không ai định thử đâu,” cô nói thêm, “vì chuyện đó đã kết thúc rồi, và nơi này sẽ cứ bỏ không như bây giờ cho đến khi đổ sập. Còn bia mạnh, đã có đủ trong hầm rồi, để nhấn chìm cả Trang viên này.”

“Is that the name of this house, miss?”

“Đó có phải là tên ngôi nhà này không, cô?”

“One of its names, boy.”

“Một trong những cái tên của nó, nhóc.”

“It has more than one, then, miss?”