Bài ca Giáng sinh

I HAVE endeavoured in this Ghostly little book, to raise the Ghost of an Idea, which shall not put my readers out of humour with themselves, with each other, with the season, or with me. May it haunt their houses pleasantly, and no one wish to lay it.

Trong cuốn sách nhỏ đầy Ma quái này, tôi đã gắng sức gọi dậy Hồn ma của một Ý tưởng, một hồn ma sẽ không khiến độc giả của tôi phật ý với chính mình, với nhau, với mùa lễ, hay với tôi. Mong nó ám vào nhà họ một cách dễ chịu, và chẳng ai muốn trừ nó đi.

Their faithful Friend and Servant,

Người Bạn và Kẻ Tôi tớ trung thành của quý vị,

C. D.

C. D.

December , 1843.

Tháng Mười hai, 1843.

STAVE ONE.

KHÚC MỘT.

Marley was dead: to begin with. There is no doubt whatever about that. The register of his burial was signed by the clergyman, the clerk, the undertaker, and the chief mourner. Scrooge signed it: and Scrooge’s name was good upon ’Change, for anything he chose to put his hand to. Old Marley was as dead as a door-nail.

Marley đã chết: ấy là điều cần nói trước tiên. Chuyện đó chẳng còn gì phải ngờ vực cả. Sổ ghi lễ an táng của lão có chữ ký của mục sư, của thầy trợ tế, của người lo đám, và của người đưa tang chính. Scrooge đã ký vào đó: mà cái tên Scrooge thì ở Sở Giao dịch ai cũng tin, bất kể lão đặt bút vào việc gì. Lão Marley đã chết cứng như cây đinh cửa.

Mind! I don’t mean to say that I know, of my own knowledge, what there is particularly dead about a door-nail. I might have been inclined, myself, to regard a coffin-nail as the deadest piece of ironmongery in the trade. But the wisdom of our ancestors is in the simile; and my unhallowed hands shall not disturb it, or the Country’s done for. You will therefore permit me to repeat, emphatically, that Marley was as dead as a door-nail.

Xin lưu ý! Tôi không có ý nói rằng chính tôi biết rõ một cây đinh cửa thì có gì đặc biệt chết chóc. Riêng tôi, có lẽ tôi đã muốn coi cây đinh quan tài mới là món đồ sắt chết nhất trong nghề. Nhưng sự khôn ngoan của tổ tiên ta nằm trong lối so sánh ấy; và bàn tay phàm tục của tôi chẳng dám xáo trộn nó, kẻo Đất nước này đi đời. Vậy xin bạn cho phép tôi nhắc lại, thật dõng dạc, rằng Marley đã chết cứng như cây đinh cửa.

Scrooge knew he was dead? Of course he did. How could it be otherwise? Scrooge and he were partners for I don’t know how many years. Scrooge was his sole executor, his sole administrator, his sole assign, his sole residuary legatee, his sole friend, and sole mourner. And even Scrooge was not so dreadfully cut up by the sad event, but that he was an excellent man of business on the very day of the funeral, and solemnised it with an undoubted bargain.

Scrooge có biết lão chết rồi không ư? Dĩ nhiên là biết. Lẽ nào lại khác được? Scrooge với lão đã là bạn hùn hạp với nhau chẳng biết bao nhiêu năm trời. Scrooge là người thi hành di chúc duy nhất của lão, người quản lý di sản duy nhất, người thụ nhượng duy nhất, người thừa kế phần còn lại duy nhất, người bạn duy nhất và người đưa tang duy nhất. Thế mà ngay cả Scrooge cũng chẳng đau đớn tan nát gì cho lắm vì sự kiện đáng buồn ấy, đến nỗi ngay trong ngày đưa đám lão vẫn là một tay buôn bán xuất sắc, và đã cử hành ngày ấy bằng một vụ mặc cả hời không chối cãi được.

The mention of Marley’s funeral brings me back to the point I started from. There is no doubt that Marley was dead. This must be distinctly understood, or nothing wonderful can come of the story I am going to relate. If we were not perfectly convinced that Hamlet’s Father died before the play began, there would be nothing more remarkable in his taking a stroll at night, in an easterly wind, upon his own ramparts, than there would be in any other middle-aged gentleman rashly turning out after dark in a breezy spot—say Saint Paul’s Churchyard for instance—literally to astonish his son’s weak mind.

Nhắc đến đám tang của Marley lại đưa tôi trở về chỗ tôi bắt đầu. Không còn nghi ngờ gì nữa, Marley đã chết. Điều này phải được hiểu cho thật rõ, bằng không thì câu chuyện tôi sắp kể sẽ chẳng có gì kỳ diệu cả. Nếu chúng ta không hoàn toàn tin chắc rằng cha của Hamlet đã chết trước khi vở kịch mở màn, thì việc ông dạo bước ban đêm, giữa ngọn gió đông, trên tường thành của chính mình, cũng chẳng có gì đáng nói hơn chuyện bất cứ một quý ông trung niên nào khác liều lĩnh ra ngoài lúc trời tối ở một nơi lộng gió — chẳng hạn như nghĩa địa nhà thờ Saint Paul — đúng là chỉ để làm cho thằng con trai yếu bóng vía của mình phải kinh hãi.

Scrooge never painted out Old Marley’s name. There it stood, years afterwards, above the warehouse door: Scrooge and Marley. The firm was known as Scrooge and Marley. Sometimes people new to the business called Scrooge Scrooge, and sometimes Marley, but he answered to both names. It was all the same to him.

Scrooge chẳng bao giờ cho sơn xóa tên lão Marley đi. Cái tên vẫn nằm đó, nhiều năm sau, phía trên cửa nhà kho: Scrooge và Marley. Hãng buôn được biết đến với cái tên Scrooge và Marley. Đôi khi những người mới vào nghề gọi Scrooge là Scrooge, đôi khi lại gọi là Marley, nhưng lão đều đáp lại cả hai tên. Với lão thì cũng thế cả thôi.

Oh! But he was a tight-fisted hand at the grindstone, Scrooge! a squeezing, wrenching, grasping, scraping, clutching, covetous, old sinner! Hard and sharp as flint, from which no steel had ever struck out generous fire; secret, and self-contained, and solitary as an oyster. The cold within him froze his old features, nipped his pointed nose, shrivelled his cheek, stiffened his gait; made his eyes red, his thin lips blue; and spoke out shrewdly in his grating voice. A frosty rime was on his head, and on his eyebrows, and his wiry chin. He carried his own low temperature always about with him; he iced his office in the dog-days; and didn’t thaw it one degree at Christmas.

Ôi chao! Nhưng lão là một tay keo kiệt, bóp nặn đến tận cùng, cái lão Scrooge ấy! Một lão già tội lỗi chuyên vắt, vặn, vơ, vét, bấu, víu, tham lam! Cứng và sắc như đá lửa, thứ đá mà chưa từng có thanh thép nào đánh ra được một tia lửa hào phóng; kín đáo, khép kín và cô độc như một con hàu. Cái lạnh bên trong lão làm đông cứng những nét mặt già nua, cắn buốt cái mũi nhọn, làm teo tóp đôi má, làm cứng đơ dáng đi; làm mắt lão đỏ ngầu, đôi môi mỏng tím tái; và lộ ra sắc lẻm trong giọng nói rít rít của lão. Một lớp sương giá phủ trên đầu lão, trên lông mày, và trên cái cằm lởm chởm như dây thép. Lão luôn mang theo bên mình cái nhiệt độ thấp của riêng lão; lão ướp lạnh văn phòng mình trong những ngày nóng nực nhất mùa hè; và chẳng làm nó ấm lên lấy một độ vào dịp Giáng sinh.

External heat and cold had little influence on Scrooge. No warmth could warm, no wintry weather chill him. No wind that blew was bitterer than he, no falling snow was more intent upon its purpose, no pelting rain less open to entreaty. Foul weather didn’t know where to have him. The heaviest rain, and snow, and hail, and sleet, could boast of the advantage over him in only one respect. They often “came down” handsomely, and Scrooge never did.

Nóng lạnh bên ngoài chẳng mấy ảnh hưởng đến Scrooge. Chẳng hơi ấm nào sưởi ấm được lão, chẳng tiết đông nào làm lão lạnh thêm. Chẳng ngọn gió nào thổi qua lại buốt giá hơn lão, chẳng bông tuyết rơi nào chuyên chú vào mục đích của nó hơn, chẳng cơn mưa xối xả nào lại khó lay chuyển bằng lời cầu xin hơn. Thời tiết xấu cũng chẳng biết làm sao mà trị được lão. Mưa to nhất, tuyết, mưa đá và mưa tuyết dày nhất cũng chỉ có thể khoe hơn lão ở đúng một điểm. Chúng thường “trút xuống” thật hào phóng, còn Scrooge thì chẳng bao giờ.

Nobody ever stopped him in the street to say, with gladsome looks, “My dear Scrooge, how are you? When will you come to see me?” No beggars implored him to bestow a trifle, no children asked him what it was o’clock, no man or woman ever once in all his life inquired the way to such and such a place, of Scrooge. Even the blind men’s dogs appeared to know him; and when they saw him coming on, would tug their owners into doorways and up courts; and then would wag their tails as though they said, “No eye at all is better than an evil eye, dark master!”

Chẳng ai từng chặn lão lại giữa phố để nói, với vẻ mặt hớn hở, “Ông Scrooge thân mến, ông có khỏe không? Bao giờ ông sang chơi nhà tôi?” Chẳng kẻ ăn xin nào van lão bố thí cho chút đỉnh, chẳng đứa trẻ nào hỏi lão mấy giờ rồi, chẳng một người đàn ông hay đàn bà nào trong suốt đời lão từng một lần hỏi Scrooge đường đến chỗ này chỗ nọ. Ngay cả lũ chó dắt người mù dường như cũng biết lão; và khi thấy lão đi tới, chúng lôi chủ mình nép vào các khung cửa hay rẽ vào các ngõ hẻm; rồi vẫy đuôi như thể muốn nói, “Thà chẳng có mắt nào còn hơn có con mắt độc, hỡi ông chủ mù lòa!”

But what did Scrooge care! It was the very thing he liked. To edge his way along the crowded paths of life, warning all human sympathy to keep its distance, was what the knowing ones call “nuts” to Scrooge.

Nhưng Scrooge nào có bận tâm! Đó lại chính là điều lão ưa. Lách mình đi dọc những con đường đông đúc của cuộc đời, cảnh cáo mọi niềm cảm thông của con người phải đứng cách xa ra, ấy là cái mà những kẻ sành sỏi gọi là “món khoái khẩu” của Scrooge.

Once upon a time—of all the good days in the year, on Christmas Eve—old Scrooge sat busy in his counting-house. It was cold, bleak, biting weather: foggy withal: and he could hear the people in the court outside, go wheezing up and down, beating their hands upon their breasts, and stamping their feet upon the pavement stones to warm them. The city clocks had only just gone three, but it was quite dark already—it had not been light all day—and candles were flaring in the windows of the neighbouring offices, like ruddy smears upon the palpable brown air. The fog came pouring in at every chink and keyhole, and was so dense without, that although the court was of the narrowest, the houses opposite were mere phantoms. To see the dingy cloud come drooping down, obscuring everything, one might have thought that Nature lived hard by, and was brewing on a large scale.

Ngày xửa ngày xưa — mà lại vào đúng ngày đẹp nhất trong năm, đêm Giáng sinh — lão Scrooge đang ngồi bận rộn trong phòng giấy của mình. Trời lạnh lẽo, ảm đạm, buốt như cắt: lại còn sương mù nữa: và lão có thể nghe thấy người ta ngoài sân khò khè đi tới đi lui, đập tay vào ngực, giậm chân lên mặt đá lát để cho ấm người. Đồng hồ trong thành phố vừa mới điểm ba giờ, nhưng trời đã tối hẳn — cả ngày hôm ấy trời chưa hề sáng — và nến đã lập lòe nơi cửa sổ các văn phòng bên cạnh, như những vệt đỏ ối quệt lên bầu không khí màu nâu đặc sệt tưởng sờ được. Sương mù tràn vào qua từng khe nứt, từng lỗ khóa, và bên ngoài thì dày đặc đến nỗi, tuy cái sân hẹp hết mức, những ngôi nhà đối diện chỉ còn là những bóng ma. Nhìn đám mây u ám ấy rủ xuống, che khuất mọi vật, người ta có thể tưởng rằng Mẹ Thiên nhiên sống ngay sát bên, và đang nấu bia trên quy mô lớn.

The door of Scrooge’s counting-house was open that he might keep his eye upon his clerk, who in a dismal little cell beyond, a sort of tank, was copying letters. Scrooge had a very small fire, but the clerk’s fire was so very much smaller that it looked like one coal. But he couldn’t replenish it, for Scrooge kept the coal-box in his own room; and so surely as the clerk came in with the shovel, the master predicted that it would be necessary for them to part. Wherefore the clerk put on his white comforter, and tried to warm himself at the candle; in which effort, not being a man of a strong imagination, he failed.

Cửa phòng giấy của Scrooge để mở để lão có thể canh chừng người thư ký của mình, kẻ đang ngồi chép thư trong một xó nhỏ ảm đạm phía bên kia, một thứ như cái bể chứa. Scrooge có một ngọn lửa rất nhỏ, nhưng lửa của người thư ký còn nhỏ hơn nhiều đến nỗi trông như chỉ có một hòn than. Nhưng anh ta không thể thêm than, vì Scrooge giữ thùng than trong phòng riêng của lão; và hễ người thư ký cầm xẻng bước vào, thì y như rằng ông chủ sẽ tiên đoán rằng hai bên cần phải chia tay. Vì thế người thư ký quàng cái khăn len trắng lên cổ, và cố sưởi ấm bên ngọn nến; trong nỗ lực ấy, vốn chẳng phải người giàu trí tưởng tượng, anh ta đã thất bại.

“A merry Christmas, uncle! God save you!” cried a cheerful voice. It was the voice of Scrooge’s nephew, who came upon him so quickly that this was the first intimation he had of his approach.

“Giáng sinh vui vẻ, cậu ơi! Chúa phù hộ cậu!” một giọng nói vui tươi reo lên. Đó là giọng người cháu của Scrooge, anh ta đến bên lão nhanh đến nỗi đây là dấu hiệu đầu tiên báo cho lão biết anh ta đã tới.

“Bah!” said Scrooge, “Humbug!”

“Hừ!” Scrooge nói. “Nhảm nhí!”

He had so heated himself with rapid walking in the fog and frost, this nephew of Scrooge’s, that he was all in a glow; his face was ruddy and handsome; his eyes sparkled, and his breath smoked again.

Anh ta đã đi rảo bước trong sương mù và giá rét đến nóng bừng cả người, cái anh cháu của Scrooge ấy, đến nỗi toàn thân rực lên; mặt anh hồng hào và tuấn tú; mắt anh lấp lánh, và hơi thở lại phả khói ra.

“Christmas a humbug, uncle!” said Scrooge’s nephew. “You don’t mean that, I am sure?”

“Giáng sinh mà nhảm nhí ư, cậu!” người cháu của Scrooge nói. “Cháu chắc là cậu không có ý như thế chứ?”

“I do,” said Scrooge. “Merry Christmas! What right have you to be merry? What reason have you to be merry? You’re poor enough.”

“Có đấy,” Scrooge nói. “Giáng sinh vui vẻ! Anh có quyền gì mà vui vẻ? Anh có lý do gì mà vui vẻ? Anh nghèo đủ rồi còn gì.”

“Come, then,” returned the nephew gaily. “What right have you to be dismal? What reason have you to be morose? You’re rich enough.”

“Thế thì,” người cháu vui vẻ đáp lại. “Cậu có quyền gì mà ủ ê? Cậu có lý do gì mà cau có? Cậu giàu đủ rồi còn gì.”

Scrooge having no better answer ready on the spur of the moment, said, “Bah!” again; and followed it up with “Humbug.”

Scrooge, chẳng sẵn có câu nào hay hơn để đáp ngay trong lúc ấy, bèn lại nói “Hừ!”; rồi tiếp theo bằng “Nhảm nhí.”

“Don’t be cross, uncle!” said the nephew.

“Cậu đừng gắt thế!” người cháu nói.

“What else can I be,” returned the uncle, “when I live in such a world of fools as this? Merry Christmas! Out upon merry Christmas! What’s Christmas time to you but a time for paying bills without money; a time for finding yourself a year older, but not an hour richer; a time for balancing your books and having every item in ’em through a round dozen of months presented dead against you? If I could work my will,” said Scrooge indignantly, “every idiot who goes about with ‘Merry Christmas’ on his lips, should be boiled with his own pudding, and buried with a stake of holly through his heart. He should!”

“Không gắt thì tôi còn biết làm gì,” ông cậu đáp lại, “khi tôi sống trong một thế giới toàn lũ ngốc như thế này? Giáng sinh vui vẻ! Dẹp cái Giáng sinh vui vẻ đi! Giáng sinh với anh là gì, nếu không phải là cái dịp phải trả các hóa đơn khi chẳng có tiền; cái dịp thấy mình già thêm một tuổi mà chẳng giàu thêm được một giờ; cái dịp kết sổ sách để rồi thấy từng khoản trong đó, suốt tròn mười hai tháng, đều chĩa thẳng vào mình? Nếu tôi mà được làm theo ý mình,” Scrooge phẫn nộ nói, “thì mọi thằng ngốc đi đâu cũng ‘Giáng sinh vui vẻ’ trên môi đều phải bị luộc chung với cái bánh pudding của chính nó, rồi đem chôn với một cái cọc nhựa ruồi đâm xuyên tim. Phải thế!”

“Uncle!” pleaded the nephew.

“Cậu!” người cháu nài nỉ.

“Nephew!” returned the uncle sternly, “keep Christmas in your own way, and let me keep it in mine.”

“Cháu!” ông cậu nghiêm khắc đáp lại, “anh cứ ăn Giáng sinh theo kiểu của anh, và để tôi ăn theo kiểu của tôi.”

“Keep it!” repeated Scrooge’s nephew. “But you don’t keep it.”

“Ăn Giáng sinh!” người cháu của Scrooge nhắc lại. “Nhưng cậu có ăn mừng nó đâu.”

“Let me leave it alone, then,” said Scrooge. “Much good may it do you! Much good it has ever done you!”

“Vậy thì để tôi mặc kệ nó,” Scrooge nói. “Chúc nó mang lại cho anh lắm điều hay! Như nó đã từng mang lại cho anh lắm điều hay ấy!”

“There are many things from which I might have derived good, by which I have not profited, I dare say,” returned the nephew. “Christmas among the rest. But I am sure I have always thought of Christmas time, when it has come round—apart from the veneration due to its sacred name and origin, if anything belonging to it can be apart from that—as a good time; a kind, forgiving, charitable, pleasant time; the only time I know of, in the long calendar of the year, when men and women seem by one consent to open their shut-up hearts freely, and to think of people below them as if they really were fellow-passengers to the grave, and not another race of creatures bound on other journeys. And therefore, uncle, though it has never put a scrap of gold or silver in my pocket, I believe that it has done me good, and will do me good; and I say, God bless it!”

“Cháu dám nói là có nhiều thứ lẽ ra cháu đã được hưởng điều hay, mà cháu chẳng thu được lợi lộc gì,” người cháu đáp. “Giáng sinh cũng nằm trong số đó. Nhưng cháu tin chắc là cháu luôn nghĩ về mùa Giáng sinh, mỗi khi nó trở lại — ngoài lòng tôn kính dành cho danh xưng và nguồn gốc thiêng liêng của nó, nếu như có điều gì thuộc về nó lại có thể tách khỏi những thứ ấy — như một dịp tốt lành; một dịp nhân hậu, bao dung, bác ái, vui vẻ; dịp duy nhất cháu biết, trong cuốn lịch dài dằng dặc của một năm, khi mà đàn ông đàn bà dường như cùng đồng lòng mở rộng những trái tim vẫn khép chặt của mình, và nghĩ về những người dưới mình như thể họ thực sự là những bạn đồng hành cùng đi về nấm mồ, chứ không phải một giống loài khác đang trên những hành trình khác. Và vì thế, thưa cậu, dù nó chưa từng bỏ vào túi cháu lấy một mẩu vàng hay bạc, cháu tin rằng nó đã làm cháu tốt lên, và sẽ còn làm cháu tốt lên; và cháu xin nói, Chúa ban phúc cho nó!”

The clerk in the Tank involuntarily applauded. Becoming immediately sensible of the impropriety, he poked the fire, and extinguished the last frail spark for ever.

Người thư ký trong cái Bể bất giác vỗ tay. Lập tức nhận ra sự không phải phép ấy, anh ta cời lửa, và dập tắt vĩnh viễn tia lửa yếu ớt cuối cùng.

“Let me hear another sound from you,” said Scrooge, “and you’ll keep your Christmas by losing your situation! You’re quite a powerful speaker, sir,” he added, turning to his nephew. “I wonder you don’t go into Parliament.”

“Để tôi nghe thêm một tiếng nữa từ anh xem,” Scrooge nói, “thì anh sẽ ăn Giáng sinh bằng cách mất việc! Anh quả là một diễn giả có tài đấy, thưa ông,” lão nói thêm, quay sang người cháu. “Tôi lấy làm lạ là anh không ra ứng cử Nghị viện.”

“Don’t be angry, uncle. Come! Dine with us to-morrow.”

“Cậu đừng giận mà. Thôi nào! Mai cậu sang ăn tối với chúng cháu đi.”

Scrooge said that he would see him—yes, indeed he did. He went the whole length of the expression, and said that he would see him in that extremity first.

Scrooge nói rằng lão thà thấy anh ta — vâng, quả thật lão nói vậy. Lão nói trọn câu thành ngữ ấy, bảo rằng lão thà thấy anh ta xuống địa ngục trước đã.

“But why?” cried Scrooge’s nephew. “Why?”

“Nhưng tại sao?” người cháu của Scrooge kêu lên. “Tại sao?”

“Why did you get married?” said Scrooge.

“Tại sao anh lại đi lấy vợ?” Scrooge nói.

“Because I fell in love.”

“Vì cháu đã yêu.”

“Because you fell in love!” growled Scrooge, as if that were the only one thing in the world more ridiculous than a merry Christmas. “Good afternoon!”

“Vì anh đã yêu!” Scrooge càu nhàu, như thể đó là thứ duy nhất trên đời còn lố bịch hơn cả một mùa Giáng sinh vui vẻ. “Chào anh!”

“Nay, uncle, but you never came to see me before that happened. Why give it as a reason for not coming now?”

“Kìa cậu, nhưng trước khi chuyện ấy xảy ra cậu cũng có bao giờ đến thăm cháu đâu. Sao lại lấy nó làm lý do để bây giờ không đến?”

“Good afternoon,” said Scrooge.

“Chào anh,” Scrooge nói.

“I want nothing from you; I ask nothing of you; why cannot we be friends?”

“Cháu chẳng muốn gì ở cậu; cháu chẳng xin cậu điều gì; sao chúng ta lại không thể là bạn của nhau?”

“Good afternoon,” said Scrooge.

“Chào anh,” Scrooge nói.

“I am sorry, with all my heart, to find you so resolute. We have never had any quarrel, to which I have been a party. But I have made the trial in homage to Christmas, and I’ll keep my Christmas humour to the last. So A Merry Christmas, uncle!”

“Cháu thật lòng lấy làm tiếc khi thấy cậu cương quyết đến thế. Chúng ta chưa từng có cuộc cãi cọ nào mà cháu là một bên. Nhưng cháu đã thử, để tỏ lòng tôn kính Giáng sinh, và cháu sẽ giữ tinh thần Giáng sinh của cháu đến cùng. Vậy thì, Giáng sinh vui vẻ, cậu nhé!”

“Good afternoon!” said Scrooge.

“Chào anh!” Scrooge nói.

“And A Happy New Year!”

“Và Chúc Mừng Năm Mới!”

“Good afternoon!” said Scrooge.

“Chào anh!” Scrooge nói.

His nephew left the room without an angry word, notwithstanding. He stopped at the outer door to bestow the greetings of the season on the clerk, who, cold as he was, was warmer than Scrooge; for he returned them cordially.

Dẫu vậy, người cháu vẫn rời khỏi phòng mà chẳng nói một lời giận dữ nào. Anh dừng lại ở cửa ngoài để chúc mừng mùa lễ người thư ký, kẻ tuy lạnh cóng, vẫn còn ấm áp hơn Scrooge; vì anh ta đáp lại lời chúc thật nồng hậu.

“There’s another fellow,” muttered Scrooge; who overheard him: “my clerk, with fifteen shillings a week, and a wife and family, talking about a merry Christmas. I’ll retire to Bedlam.”

“Lại thêm một gã nữa,” Scrooge, vốn nghe lỏm được, lẩm bẩm: “thằng thư ký của mình, lương mười lăm si-linh một tuần, lại có vợ có con, mà cũng nói chuyện Giáng sinh vui vẻ. Mình phải vào nhà thương điên Bedlam mất thôi.”

This lunatic, in letting Scrooge’s nephew out, had let two other people in. They were portly gentlemen, pleasant to behold, and now stood, with their hats off, in Scrooge’s office. They had books and papers in their hands, and bowed to him.

Gã điên này, khi tiễn người cháu của Scrooge ra, lại để hai người khác bước vào. Họ là những quý ông béo tốt, trông dễ chịu, và giờ đang đứng, mũ cầm tay, trong văn phòng của Scrooge. Họ cầm sổ sách giấy tờ trong tay, và cúi chào lão.

“Scrooge and Marley’s, I believe,” said one of the gentlemen, referring to his list. “Have I the pleasure of addressing Mr. Scrooge, or Mr. Marley?”

“Đây là hãng Scrooge và Marley, phải không ạ,” một trong hai quý ông nói, tay dò theo bản danh sách. “Tôi có hân hạnh được nói chuyện với ông Scrooge, hay ông Marley đây ạ?”

“Mr. Marley has been dead these seven years,” Scrooge replied. “He died seven years ago, this very night.”

“Ông Marley đã chết bảy năm nay rồi,” Scrooge đáp. “Ông ấy chết cách đây bảy năm, vào đúng đêm nay.”

“We have no doubt his liberality is well represented by his surviving partner,” said the gentleman, presenting his credentials.

“Chúng tôi không hề nghi ngờ rằng lòng hào phóng của ông ấy vẫn được người cộng sự còn sống đại diện xứng đáng,” quý ông nói, đưa ra giấy giới thiệu.

It certainly was; for they had been two kindred spirits. At the ominous word “liberality,” Scrooge frowned, and shook his head, and handed the credentials back.

Quả thật là xứng đáng; vì hai người họ vốn là hai tâm hồn cùng một giuộc. Nghe đến cái từ gở “hào phóng”, Scrooge cau mày, lắc đầu, và trả lại tờ giấy giới thiệu.

“At this festive season of the year, Mr. Scrooge,” said the gentleman, taking up a pen, “it is more than usually desirable that we should make some slight provision for the Poor and destitute, who suffer greatly at the present time. Many thousands are in want of common necessaries; hundreds of thousands are in want of common comforts, sir.”

“Vào mùa lễ hội này trong năm, thưa ông Scrooge,” quý ông nói, cầm lấy cây bút, “việc chúng ta góp chút đỉnh cho những người Nghèo khổ và cơ cực, những người đang chịu khổ sở vô cùng vào lúc này, là điều đáng mong muốn hơn bao giờ hết. Hàng nghìn người đang thiếu những thứ thiết yếu thông thường; hàng trăm nghìn người đang thiếu những tiện nghi thông thường, thưa ông.”

“Are there no prisons?” asked Scrooge.

“Không có nhà tù nào sao?” Scrooge hỏi.

“Plenty of prisons,” said the gentleman, laying down the pen again.

“Nhà tù thì nhiều lắm,” quý ông nói, lại đặt cây bút xuống.

“And the Union workhouses?” demanded Scrooge. “Are they still in operation?”

“Thế còn các trại tế bần của Liên hiệp giáo xứ?” Scrooge gặng hỏi. “Chúng vẫn còn hoạt động chứ?”

“They are. Still,” returned the gentleman, “I wish I could say they were not.”

“Vẫn còn. Dẫu vậy,” quý ông đáp, “tôi ước gì có thể nói là không.”

“The Treadmill and the Poor Law are in full vigour, then?” said Scrooge.

“Vậy thì Cối đạp chân và Luật Cứu bần vẫn đang phát huy hết hiệu lực chứ?” Scrooge nói.

“Both very busy, sir.”

“Cả hai đều rất bận rộn, thưa ông.”

“Oh! I was afraid, from what you said at first, that something had occurred to stop them in their useful course,” said Scrooge. “I’m very glad to hear it.”

“Ồ! Nghe ông nói lúc đầu, tôi lại sợ có chuyện gì xảy ra làm chúng phải ngưng cái công cuộc hữu ích của mình,” Scrooge nói. “Nghe vậy tôi mừng lắm.”

“Under the impression that they scarcely furnish Christian cheer of mind or body to the multitude,” returned the gentleman, “a few of us are endeavouring to raise a fund to buy the Poor some meat and drink, and means of warmth. We choose this time, because it is a time, of all others, when Want is keenly felt, and Abundance rejoices. What shall I put you down for?”

“Vì nghĩ rằng những thứ ấy khó lòng đem lại niềm vui Kitô giáo cho tâm hồn hay thể xác của đám đông,” quý ông đáp, “một vài người chúng tôi đang cố gắng quyên một quỹ để mua cho người Nghèo chút thịt, chút đồ uống, và thứ gì để sưởi ấm. Chúng tôi chọn dịp này, vì đây là dịp mà hơn mọi dịp khác, Thiếu thốn thấy nhói lòng nhất, còn Sung túc thì hân hoan. Tôi ghi tên ông góp bao nhiêu đây ạ?”

“Nothing!” Scrooge replied.

“Không gì cả!” Scrooge đáp.

“You wish to be anonymous?”

“Ông muốn giấu tên ạ?”

“I wish to be left alone,” said Scrooge. “Since you ask me what I wish, gentlemen, that is my answer. I don’t make merry myself at Christmas and I can’t afford to make idle people merry. I help to support the establishments I have mentioned—they cost enough; and those who are badly off must go there.”

“Tôi muốn được để yên,” Scrooge nói. “Các ông đã hỏi tôi muốn gì, thưa các ông, thì đó là câu trả lời của tôi. Bản thân tôi chẳng vui vẻ gì vào dịp Giáng sinh, và tôi chẳng đủ tiền để làm cho bọn ăn không ngồi rồi vui vẻ. Tôi có góp phần nuôi những cơ sở tôi vừa kể — chúng tốn kém đủ rồi; và những kẻ túng quẫn thì phải vào đó.”

“Many can’t go there; and many would rather die.”

“Nhiều người không thể vào đó; và nhiều người thà chết còn hơn.”

“If they would rather die,” said Scrooge, “they had better do it, and decrease the surplus population. Besides—excuse me—I don’t know that.”

“Nếu họ thà chết,” Scrooge nói, “thì tốt hơn hết họ cứ chết đi, cho bớt cái số dân thừa. Vả lại — xin lỗi các ông — tôi đâu có biết chuyện đó.”

“But you might know it,” observed the gentleman.

“Nhưng ông có thể biết mà,” quý ông nhận xét.

“It’s not my business,” Scrooge returned. “It’s enough for a man to understand his own business, and not to interfere with other people’s. Mine occupies me constantly. Good afternoon, gentlemen!”

“Đó không phải việc của tôi,” Scrooge đáp. “Một người hiểu được việc của mình là đủ, chẳng nên dính vào việc của kẻ khác. Việc của tôi đã chiếm hết thời gian của tôi rồi. Chào các ông!”

Seeing clearly that it would be useless to pursue their point, the gentlemen withdrew. Scrooge resumed his labours with an improved opinion of himself, and in a more facetious temper than was usual with him.

Thấy rõ rằng có theo đuổi ý mình cũng vô ích, hai quý ông rút lui. Scrooge lại tiếp tục công việc, tự đánh giá mình cao hơn, và trong một tâm trạng đùa cợt hơn thường lệ.

Meanwhile the fog and darkness thickened so, that people ran about with flaring links, proffering their services to go before horses in carriages, and conduct them on their way. The ancient tower of a church, whose gruff old bell was always peeping slily down at Scrooge out of a Gothic window in the wall, became invisible, and struck the hours and quarters in the clouds, with tremulous vibrations afterwards as if its teeth were chattering in its frozen head up there. The cold became intense. In the main street, at the corner of the court, some labourers were repairing the gas-pipes, and had lighted a great fire in a brazier, round which a party of ragged men and boys were gathered: warming their hands and winking their eyes before the blaze in rapture. The water-plug being left in solitude, its overflowings sullenly congealed, and turned to misanthropic ice. The brightness of the shops where holly sprigs and berries crackled in the lamp heat of the windows, made pale faces ruddy as they passed. Poulterers’ and grocers’ trades became a splendid joke: a glorious pageant, with which it was next to impossible to believe that such dull principles as bargain and sale had anything to do. The Lord Mayor, in the stronghold of the mighty Mansion House, gave orders to his fifty cooks and butlers to keep Christmas as a Lord Mayor’s household should; and even the little tailor, whom he had fined five shillings on the previous Monday for being drunk and bloodthirsty in the streets, stirred up to-morrow’s pudding in his garret, while his lean wife and the baby sallied out to buy the beef.

Trong khi đó sương mù và bóng tối dày đặc thêm, đến nỗi người ta cầm đuốc cháy bùng chạy ngược chạy xuôi, xin được đi trước ngựa kéo xe để dẫn đường. Ngọn tháp cổ của một nhà thờ, mà cái chuông già cộc cằn vẫn luôn lén lút ngó xuống Scrooge qua một ô cửa sổ kiểu Gothic trên tường, giờ biến mất khỏi tầm mắt, và điểm giờ, điểm khắc ở trong mây, với những tiếng rung run rẩy kéo dài sau đó như thể răng nó đang va lập cập trong cái đầu đông cứng ở trên cao kia. Cái lạnh trở nên dữ dội. Ngoài phố chính, ở góc sân, mấy người thợ đang sửa ống dẫn khí đốt, và đã đốt một đống lửa lớn trong một cái lò than, quanh đó một tốp đàn ông và trẻ con rách rưới tụ tập: hơ tay và nheo mắt ngây ngất trước ngọn lửa. Cái vòi nước công cộng bị bỏ lại trong cô quạnh, nước tràn ra từ nó lầm lì đông lại, và hóa thành thứ băng ghét đời. Ánh sáng rực rỡ của các cửa hiệu, nơi những nhánh nhựa ruồi và chùm quả kêu lách tách trong hơi nóng của đèn bày nơi cửa kính, làm những khuôn mặt tái nhợt đi ngang qua ửng hồng lên. Nghề bán gà vịt và nghề tạp hóa trở thành một trò đùa tuyệt diệu: một đám rước huy hoàng, đến nỗi gần như không thể tin rằng những nguyên tắc buồn tẻ như mua với bán lại có dính dáng gì đến nó. Ngài Thị trưởng, trong pháo đài của Dinh Thị trưởng hùng vĩ, ra lệnh cho năm mươi đầu bếp và quản gia của mình ăn mừng Giáng sinh sao cho xứng với gia đình một vị Thị trưởng; và ngay cả gã thợ may bé nhỏ, kẻ bị ngài phạt năm si-linh hôm thứ Hai trước vì say xỉn và hung hăng ngoài phố, cũng đang khuấy món bánh pudding cho ngày mai trong căn gác xép của mình, trong khi bà vợ gầy gò và đứa bé ra phố mua thịt bò.

Foggier yet, and colder. Piercing, searching, biting cold. If the good Saint Dunstan had but nipped the Evil Spirit’s nose with a touch of such weather as that, instead of using his familiar weapons, then indeed he would have roared to lusty purpose. The owner of one scant young nose, gnawed and mumbled by the hungry cold as bones are gnawed by dogs, stooped down at Scrooge’s keyhole to regale him with a Christmas carol: but at the first sound of

Sương mù hơn nữa, và lạnh hơn nữa. Cái lạnh xuyên thấu, lục lọi, cắn buốt. Giá như ông thánh Dunstan nhân hậu chỉ cần cấu vào mũi Quỷ dữ bằng một chút thời tiết như thế, thay vì dùng thứ vũ khí quen thuộc của ngài, thì hẳn nó đã gào thét ra trò. Chủ nhân của một cái mũi non choẹt nhỏ xíu, bị cái lạnh đói khát gặm nhấm nhai nhóp nhép như lũ chó gặm xương, cúi xuống bên lỗ khóa nhà Scrooge để hát mời lão một bài thánh ca Giáng sinh: nhưng vừa mới cất tiếng đầu tiên của

Scrooge seized the ruler with such energy of action, that the singer fled in terror, leaving the keyhole to the fog and even more congenial frost.

Scrooge đã chộp lấy cây thước kẻ với một sức hăng hái đến nỗi kẻ hát bỏ chạy khiếp đảm, để lại lỗ khóa cho sương mù và cho cái giá rét còn hợp ý lão hơn nữa.

At length the hour of shutting up the counting-house arrived. With an ill-will Scrooge dismounted from his stool, and tacitly admitted the fact to the expectant clerk in the Tank, who instantly snuffed his candle out, and put on his hat.

Cuối cùng giờ đóng cửa phòng giấy cũng đến. Scrooge miễn cưỡng leo xuống khỏi cái ghế cao, và lặng lẽ thừa nhận sự thật ấy với người thư ký đang chờ đợi trong cái Bể, anh ta lập tức thổi tắt nến, và đội mũ lên.

“You’ll want all day to-morrow, I suppose?” said Scrooge.

“Mai chắc anh muốn nghỉ cả ngày hả?” Scrooge nói.

“If quite convenient, sir.”

“Nếu ông thấy tiện, thưa ông.”

“It’s not convenient,” said Scrooge, “and it’s not fair. If I was to stop half-a-crown for it, you’d think yourself ill-used, I’ll be bound?”

“Chẳng tiện chút nào,” Scrooge nói, “mà cũng chẳng công bằng. Nếu tôi trừ đồng nửa crown vì chuyện đó, hẳn anh sẽ cho là mình bị bạc đãi, tôi dám chắc thế?”

The clerk smiled faintly.

Người thư ký mỉm cười yếu ớt.

“And yet,” said Scrooge, “you don’t think me ill-used, when I pay a day’s wages for no work.”

“Ấy thế mà,” Scrooge nói, “anh lại không cho là tôi bị bạc đãi, khi tôi trả một ngày lương mà chẳng được việc gì.”

The clerk observed that it was only once a year.

Người thư ký nhận xét rằng mỗi năm chỉ có một lần.

“A poor excuse for picking a man’s pocket every twenty-fifth of December!” said Scrooge, buttoning his great-coat to the chin. “But I suppose you must have the whole day. Be here all the earlier next morning.”

“Một cái cớ tồi để móc túi người ta vào mỗi ngày hai mươi lăm tháng Mười hai!” Scrooge nói, cài khuy áo khoác đến tận cằm. “Nhưng tôi đoán là anh phải được nghỉ cả ngày. Sáng hôm sau phải đến sớm hơn đấy.”

The clerk promised that he would; and Scrooge walked out with a growl. The office was closed in a twinkling, and the clerk, with the long ends of his white comforter dangling below his waist (for he boasted no great-coat), went down a slide on Cornhill, at the end of a lane of boys, twenty times, in honour of its being Christmas Eve, and then ran home to Camden Town as hard as he could pelt, to play at blindman’s-buff.

Người thư ký hứa sẽ làm vậy; và Scrooge bước ra với một tiếng càu nhàu. Văn phòng đóng cửa trong nháy mắt, và người thư ký, với hai đầu dài của chiếc khăn len trắng lủng lẳng dưới thắt lưng (vì anh chẳng có áo khoác nào mà khoe), đã trượt xuống một đường băng trơn ở phố Cornhill, ở cuối một hàng dài lũ trẻ, đến hai mươi lần, để mừng đêm Giáng sinh, rồi chạy về nhà ở Camden Town nhanh hết sức, để chơi bịt mắt bắt dê.

Scrooge took his melancholy dinner in his usual melancholy tavern; and having read all the newspapers, and beguiled the rest of the evening with his banker’s-book, went home to bed. He lived in chambers which had once belonged to his deceased partner. They were a gloomy suite of rooms, in a lowering pile of building up a yard, where it had so little business to be, that one could scarcely help fancying it must have run there when it was a young house, playing at hide-and-seek with other houses, and forgotten the way out again. It was old enough now, and dreary enough, for nobody lived in it but Scrooge, the other rooms being all let out as offices. The yard was so dark that even Scrooge, who knew its every stone, was fain to grope with his hands. The fog and frost so hung about the black old gateway of the house, that it seemed as if the Genius of the Weather sat in mournful meditation on the threshold.

Scrooge ăn bữa tối sầu thảm của mình trong quán rượu sầu thảm quen thuộc; và sau khi đã đọc hết các tờ báo, rồi giết nốt phần còn lại của buổi tối với cuốn sổ ngân hàng, lão về nhà đi ngủ. Lão sống trong một dãy phòng từng thuộc về người cộng sự quá cố của lão. Đó là một dãy phòng u ám, trong một khối nhà tối sầm nằm sâu trong một cái sân, nơi nó chẳng có lý do gì để có mặt, đến nỗi người ta khó mà không tưởng tượng rằng hẳn nó đã chạy vào đó hồi còn là một ngôi nhà non trẻ, khi chơi trốn tìm với những ngôi nhà khác, rồi quên mất đường ra. Giờ thì nó đã đủ già, và đủ thê lương, vì chẳng ai sống trong đó ngoài Scrooge, các phòng khác đều được cho thuê làm văn phòng. Cái sân tối đến nỗi ngay cả Scrooge, người thuộc từng hòn đá ở đó, cũng phải mò mẫm bằng tay. Sương mù và giá rét bám quanh cái cổng cũ đen sì của ngôi nhà dày đặc đến nỗi tưởng như Thần Thời tiết đang ngồi trầm ngâm sầu muộn trên ngưỡng cửa.

Now, it is a fact, that there was nothing at all particular about the knocker on the door, except that it was very large. It is also a fact, that Scrooge had seen it, night and morning, during his whole residence in that place; also that Scrooge had as little of what is called fancy about him as any man in the city of London, even including—which is a bold word—the corporation, aldermen, and livery. Let it also be borne in mind that Scrooge had not bestowed one thought on Marley, since his last mention of his seven years’ dead partner that afternoon. And then let any man explain to me, if he can, how it happened that Scrooge, having his key in the lock of the door, saw in the knocker, without its undergoing any intermediate process of change—not a knocker, but Marley’s face.

Này, có một sự thật là cái vòng gõ cửa trên cánh cửa chẳng có gì đặc biệt cả, ngoại trừ việc nó rất to. Cũng là sự thật rằng Scrooge đã thấy nó, tối cũng như sáng, suốt thời gian lão sống ở chỗ ấy; lại cũng là sự thật rằng Scrooge chẳng có chút gì gọi là trí tưởng tượng, ít như bất kỳ ai trong thành phố London, kể cả — mà đây là một lời mạnh bạo — hội đồng thành phố, các ủy viên hội đồng, và các phường hội. Cũng xin nhớ cho rằng Scrooge chưa hề nghĩ đến Marley một lần nào, kể từ lúc lão nhắc tới người cộng sự đã chết bảy năm của mình chiều hôm ấy. Vậy thì xin ai đó giải thích cho tôi, nếu có thể, làm sao mà Scrooge, khi đang tra chìa vào ổ khóa cửa, lại thấy trên cái vòng gõ cửa, mà nó chẳng hề trải qua một quá trình biến đổi trung gian nào — không phải là cái vòng gõ cửa, mà là khuôn mặt của Marley.

Marley’s face. It was not in impenetrable shadow as the other objects in the yard were, but had a dismal light about it, like a bad lobster in a dark cellar. It was not angry or ferocious, but looked at Scrooge as Marley used to look: with ghostly spectacles turned up on its ghostly forehead. The hair was curiously stirred, as if by breath or hot air; and, though the eyes were wide open, they were perfectly motionless. That, and its livid colour, made it horrible; but its horror seemed to be in spite of the face and beyond its control, rather than a part of its own expression.

Khuôn mặt của Marley. Nó không chìm trong bóng tối dày đặc như các vật khác trong sân, mà có một thứ ánh sáng ảm đạm bao quanh, như một con tôm hùm ươn trong một cái hầm tối. Nó không giận dữ hay hung tợn, mà nhìn Scrooge như Marley vẫn thường nhìn: với cặp kính ma quái đẩy lên vầng trán ma quái. Tóc nó lay động một cách kỳ lạ, như thể bởi hơi thở hay luồng khí nóng; và, tuy đôi mắt mở to, chúng hoàn toàn bất động. Điều đó, cùng với màu da tái xám, khiến nó trông khủng khiếp; nhưng nỗi khủng khiếp ấy dường như tồn tại bất chấp khuôn mặt và vượt ngoài sự kiểm soát của nó, chứ không phải là một phần trong vẻ mặt của chính nó.

As Scrooge looked fixedly at this phenomenon, it was a knocker again.

Khi Scrooge nhìn chằm chằm vào hiện tượng ấy, nó lại là một cái vòng gõ cửa.

To say that he was not startled, or that his blood was not conscious of a terrible sensation to which it had been a stranger from infancy, would be untrue. But he put his hand upon the key he had relinquished, turned it sturdily, walked in, and lighted his candle.

Nói rằng lão không giật mình, hay rằng máu lão không cảm thấy một cảm giác khủng khiếp mà từ thuở ấu thơ nó chưa từng biết đến, thì là không đúng sự thật. Nhưng lão đặt tay lên chiếc chìa khóa vừa buông ra, vặn nó thật mạnh, bước vào, và thắp nến.

He did pause, with a moment’s irresolution, before he shut the door; and he did look cautiously behind it first, as if he half expected to be terrified with the sight of Marley’s pigtail sticking out into the hall. But there was nothing on the back of the door, except the screws and nuts that held the knocker on, so he said “Pooh, pooh!” and closed it with a bang.

Lão quả có ngừng lại, do dự trong giây lát, trước khi đóng cửa; và lão quả có thận trọng nhìn ra sau cánh cửa trước đã, như thể nửa chờ đợi sẽ kinh hoàng khi thấy cái đuôi sam của Marley thò ra ngoài hành lang. Nhưng mặt sau cánh cửa chẳng có gì, ngoài đinh vít và đai ốc giữ cái vòng gõ cửa, thế là lão nói “Xì, xì!” rồi đóng sầm cửa lại.

The sound resounded through the house like thunder. Every room above, and every cask in the wine-merchant’s cellars below, appeared to have a separate peal of echoes of its own. Scrooge was not a man to be frightened by echoes. He fastened the door, and walked across the hall, and up the stairs; slowly too: trimming his candle as he went.

Âm thanh vang rền khắp ngôi nhà như tiếng sấm. Mọi căn phòng ở trên, và mọi thùng rượu trong hầm của người buôn rượu ở dưới, dường như đều có một chuỗi tiếng vọng riêng của mình. Scrooge không phải là người sợ tiếng vọng. Lão cài chặt cửa, đi qua hành lang, rồi lên cầu thang; mà đi chậm rãi nữa kia: vừa đi vừa cắt bấc nến.

You may talk vaguely about driving a coach-and-six up a good old flight of stairs, or through a bad young Act of Parliament; but I mean to say you might have got a hearse up that staircase, and taken it broadwise, with the splinter-bar towards the wall and the door towards the balustrades: and done it easy. There was plenty of width for that, and room to spare; which is perhaps the reason why Scrooge thought he saw a locomotive hearse going on before him in the gloom. Half-a-dozen gas-lamps out of the street wouldn’t have lighted the entry too well, so you may suppose that it was pretty dark with Scrooge’s dip.

Quý vị có thể nói bâng quơ về chuyện cho một cỗ xe sáu ngựa chạy lên một dãy cầu thang cũ kỹ tử tế, hay chạy xuyên qua một đạo luật non nớt dở tệ của Nghị viện; nhưng tôi dám nói rằng bạn có thể đưa cả một cỗ xe tang lên cái cầu thang ấy, mà đưa theo chiều ngang, thanh càng quay về phía tường và cửa xe quay về phía lan can: mà làm dễ ợt. Chỗ đó thừa rộng để làm thế, lại còn dư; có lẽ vì vậy mà Scrooge tưởng như mình thấy một cỗ xe tang tự chạy đang đi trước mình trong bóng tối. Nửa tá ngọn đèn khí ngoài phố cũng chưa chắc đã soi sáng nổi lối vào, vậy bạn cứ hình dung với cây nến mỡ của Scrooge thì nơi ấy tối đến mức nào.

Up Scrooge went, not caring a button for that. Darkness is cheap, and Scrooge liked it. But before he shut his heavy door, he walked through his rooms to see that all was right. He had just enough recollection of the face to desire to do that.

Scrooge cứ thế đi lên, chẳng màng mảy may đến chuyện đó. Bóng tối thì rẻ, và Scrooge ưa nó. Nhưng trước khi đóng cánh cửa nặng nề của mình, lão đi một vòng qua các phòng để xem mọi thứ có ổn không. Lão còn nhớ khuôn mặt kia vừa đủ để muốn làm thế.

Sitting-room, bedroom, lumber-room. All as they should be. Nobody under the table, nobody under the sofa; a small fire in the grate; spoon and basin ready; and the little saucepan of gruel (Scrooge had a cold in his head) upon the hob. Nobody under the bed; nobody in the closet; nobody in his dressing-gown, which was hanging up in a suspicious attitude against the wall. Lumber-room as usual. Old fire-guard, old shoes, two fish-baskets, washing-stand on three legs, and a poker.

Phòng khách, phòng ngủ, phòng chứa đồ cũ. Đâu vẫn vào đấy. Chẳng có ai dưới gầm bàn, chẳng có ai dưới gầm ghế xô-pha; một ngọn lửa nhỏ trong lò; thìa và bát để sẵn; và cái xoong nhỏ đựng cháo loãng (Scrooge đang bị sổ mũi) đặt trên bệ lò. Chẳng có ai dưới gầm giường; chẳng có ai trong tủ; chẳng có ai trong chiếc áo choàng ngủ, đang treo trên tường trong một tư thế đáng ngờ. Phòng chứa đồ cũ vẫn như thường. Tấm chắn lửa cũ, đôi giày cũ, hai cái giỏ đựng cá, cái giá rửa mặt ba chân, và một cây que cời lửa.

Quite satisfied, he closed his door, and locked himself in; double-locked himself in, which was not his custom. Thus secured against surprise, he took off his cravat; put on his dressing-gown and slippers, and his nightcap; and sat down before the fire to take his gruel.

Hoàn toàn yên tâm, lão đóng cửa, khóa mình ở trong; khóa hai lượt, điều vốn không phải thói quen của lão. Đã phòng thủ chắc chắn trước mọi điều bất ngờ như thế, lão tháo cà vạt; mặc áo choàng ngủ, đi dép lê, đội mũ ngủ; rồi ngồi xuống trước lò sưởi để ăn cháo.

It was a very low fire indeed; nothing on such a bitter night. He was obliged to sit close to it, and brood over it, before he could extract the least sensation of warmth from such a handful of fuel. The fireplace was an old one, built by some Dutch merchant long ago, and paved all round with quaint Dutch tiles, designed to illustrate the Scriptures. There were Cains and Abels, Pharaoh’s daughters; Queens of Sheba, Angelic messengers descending through the air on clouds like feather-beds, Abrahams, Belshazzars, Apostles putting off to sea in butter-boats, hundreds of figures to attract his thoughts; and yet that face of Marley, seven years dead, came like the ancient Prophet’s rod, and swallowed up the whole. If each smooth tile had been a blank at first, with power to shape some picture on its surface from the disjointed fragments of his thoughts, there would have been a copy of old Marley’s head on every one.

Ngọn lửa quả là rất nhỏ; chẳng thấm vào đâu trong một đêm giá buốt như thế. Lão phải ngồi sát vào nó, và cúi lom khom trên nó, mới rút ra được chút cảm giác ấm áp nhỏ nhoi nhất từ một nắm chất đốt như thế. Lò sưởi là một cái lò cũ, do một thương gia Hà Lan nào đó xây từ lâu, và được lát quanh bằng những viên gạch men Hà Lan kỳ lạ, vẽ minh họa Kinh Thánh. Có những Cain và Abel, những nàng con gái Pharaoh; những Nữ hoàng Sheba, những sứ giả Thiên thần từ không trung bay xuống trên những đám mây như những tấm đệm lông, những Abraham, những Belshazzar, những Tông đồ ra khơi trên những chiếc thuyền đựng bơ, hàng trăm hình người để lôi kéo tâm trí lão; thế mà khuôn mặt của Marley, người đã chết bảy năm, lại hiện đến như cây gậy của vị Tiên tri xưa, và nuốt chửng tất cả. Nếu mỗi viên gạch nhẵn bóng lúc đầu là một mặt trống, có khả năng vẽ nên một bức hình nào đó từ những mảnh vụn rời rạc trong tâm trí lão, thì hẳn trên mỗi viên đều có một bản sao cái đầu của lão Marley.

“Humbug!” said Scrooge; and walked across the room.

“Nhảm nhí!” Scrooge nói; rồi đi ngang qua phòng.

After several turns, he sat down again. As he threw his head back in the chair, his glance happened to rest upon a bell, a disused bell, that hung in the room, and communicated for some purpose now forgotten with a chamber in the highest story of the building. It was with great astonishment, and with a strange, inexplicable dread, that as he looked, he saw this bell begin to swing. It swung so softly in the outset that it scarcely made a sound; but soon it rang out loudly, and so did every bell in the house.

Sau mấy vòng đi đi lại lại, lão lại ngồi xuống. Khi lão ngả đầu ra sau ghế, ánh mắt lão tình cờ dừng lại trên một cái chuông, một cái chuông đã bỏ không, treo trong phòng, và thông với một căn phòng trên tầng cao nhất của tòa nhà vì một mục đích nào đó nay đã chẳng ai nhớ. Lão vô cùng sửng sốt, và cảm thấy một nỗi khiếp sợ kỳ lạ, không sao giải thích nổi, khi đang nhìn thì thấy cái chuông bắt đầu đung đưa. Lúc đầu nó đung đưa nhẹ đến nỗi hầu như không phát ra tiếng; nhưng chẳng mấy chốc nó reo vang, và mọi cái chuông trong nhà cũng reo theo.

This might have lasted half a minute, or a minute, but it seemed an hour. The bells ceased as they had begun, together. They were succeeded by a clanking noise, deep down below; as if some person were dragging a heavy chain over the casks in the wine-merchant’s cellar. Scrooge then remembered to have heard that ghosts in haunted houses were described as dragging chains.

Chuyện này có thể kéo dài nửa phút, hay một phút, nhưng tưởng như cả một giờ. Các chuông ngừng bặt như lúc bắt đầu, cùng một lượt. Tiếp theo là một tiếng loảng xoảng, từ sâu tít bên dưới; như thể có ai đang kéo lê một sợi xích nặng qua những thùng rượu trong hầm của người buôn rượu. Lúc ấy Scrooge mới nhớ ra đã từng nghe nói rằng ma trong những ngôi nhà bị ám thường được tả là kéo lê xích.

The cellar-door flew open with a booming sound, and then he heard the noise much louder, on the floors below; then coming up the stairs; then coming straight towards his door.

Cửa hầm bật tung với một tiếng ầm, rồi lão nghe thấy tiếng động to hơn nhiều, ở các tầng dưới; rồi đi lên cầu thang; rồi tiến thẳng về phía cửa phòng lão.

“It’s humbug still!” said Scrooge. “I won’t believe it.”

“Vẫn là chuyện nhảm nhí!” Scrooge nói. “Ta không tin đâu.”

His colour changed though, when, without a pause, it came on through the heavy door, and passed into the room before his eyes. Upon its coming in, the dying flame leaped up, as though it cried, “I know him; Marley’s Ghost!” and fell again.

Thế nhưng mặt lão biến sắc khi, không chút ngừng nghỉ, nó đi xuyên qua cánh cửa nặng nề, và vào trong phòng ngay trước mắt lão. Khi nó vừa bước vào, ngọn lửa đang lụi bỗng bùng lên, như thể kêu lên, “Ta biết hắn; Hồn ma Marley đấy!” rồi lại lụi xuống.

The same face: the very same. Marley in his pigtail, usual waistcoat, tights and boots; the tassels on the latter bristling, like his pigtail, and his coat-skirts, and the hair upon his head. The chain he drew was clasped about his middle. It was long, and wound about him like a tail; and it was made (for Scrooge observed it closely) of cash-boxes, keys, padlocks, ledgers, deeds, and heavy purses wrought in steel. His body was transparent; so that Scrooge, observing him, and looking through his waistcoat, could see the two buttons on his coat behind.

Vẫn khuôn mặt ấy: đúng khuôn mặt ấy. Marley với cái đuôi sam, chiếc áo gi-lê thường ngày, quần bó và đôi ủng; những chiếc tua trên ủng dựng ngược lên, như cái đuôi sam, như vạt áo khoác, và như tóc trên đầu lão. Sợi xích lão kéo theo quấn quanh ngang lưng. Nó dài, và cuộn quanh lão như một cái đuôi; và nó được làm (vì Scrooge đã quan sát kỹ) bằng những hộp đựng tiền, chìa khóa, ổ khóa, sổ cái, văn tự, và những túi tiền nặng trĩu đúc bằng thép. Thân thể lão trong suốt; đến nỗi Scrooge, khi nhìn lão, và nhìn xuyên qua chiếc áo gi-lê, có thể thấy hai cái khuy ở phía sau áo khoác.

Scrooge had often heard it said that Marley had no bowels, but he had never believed it until now.

Scrooge vẫn thường nghe người ta bảo Marley chẳng có ruột gan gì, nhưng mãi đến bây giờ lão mới tin.

No, nor did he believe it even now. Though he looked the phantom through and through, and saw it standing before him; though he felt the chilling influence of its death-cold eyes; and marked the very texture of the folded kerchief bound about its head and chin, which wrapper he had not observed before; he was still incredulous, and fought against his senses.

Không, ngay cả bây giờ lão cũng chưa tin. Dù lão nhìn xuyên suốt bóng ma từ đầu đến chân, và thấy nó đứng trước mặt mình; dù lão cảm thấy cái lạnh buốt tỏa ra từ đôi mắt lạnh như cõi chết của nó; và nhận ra cả từng thớ vải của chiếc khăn gấp quấn quanh đầu và cằm nó, cái khăn mà trước đó lão không để ý; lão vẫn không tin, và chống lại các giác quan của mình.

“How now!” said Scrooge, caustic and cold as ever. “What do you want with me?”

“Thế nào!” Scrooge nói, vẫn chua cay và lạnh lùng như mọi khi. “Anh muốn gì ở tôi?”

“Much!”—Marley’s voice, no doubt about it.

“Nhiều lắm!” — giọng của Marley, chẳng còn nghi ngờ gì nữa.

“Who are you?”

“Anh là ai?”

“Ask me who I was.”

“Hãy hỏi ta xem ta đã từng là ai.”

“Who were you then?” said Scrooge, raising his voice. “You’re particular, for a shade.” He was going to say “to a shade,” but substituted this, as more appropriate.

“Vậy anh đã từng là ai?” Scrooge cao giọng nói. “Đối với một cái bóng thì anh cũng kỹ tính quá đấy.” Lão định nói “kỹ tính quá một ly”, nhưng đổi thành câu kia, vì thấy hợp cảnh hơn.

“In life I was your partner, Jacob Marley.”

“Lúc sinh thời ta là cộng sự của anh, Jacob Marley.”

“Can you—can you sit down?” asked Scrooge, looking doubtfully at him.

“Anh có — anh có ngồi được không?” Scrooge hỏi, nhìn nó ngờ vực.

“I can.”

“Được.”

“Do it, then.”

“Vậy thì ngồi đi.”

Scrooge asked the question, because he didn’t know whether a ghost so transparent might find himself in a condition to take a chair; and felt that in the event of its being impossible, it might involve the necessity of an embarrassing explanation. But the ghost sat down on the opposite side of the fireplace, as if he were quite used to it.

Scrooge hỏi vậy, vì lão không biết một hồn ma trong suốt đến thế có ở trong tình trạng ngồi ghế được hay không; và cảm thấy rằng trong trường hợp chuyện ấy là không thể, thì có thể sẽ phải giải thích một cách ngượng ngùng. Nhưng hồn ma ngồi xuống phía bên kia lò sưởi, như thể đã quen lắm rồi.

“You don’t believe in me,” observed the Ghost.

“Anh không tin ta,” Hồn ma nhận xét.

“I don’t,” said Scrooge.

“Không tin,” Scrooge nói.

“What evidence would you have of my reality beyond that of your senses?”

“Ngoài bằng chứng của các giác quan anh, anh còn muốn bằng chứng nào nữa về sự có thật của ta?”

“I don’t know,” said Scrooge.

“Tôi không biết,” Scrooge nói.

“Why do you doubt your senses?”

“Tại sao anh lại ngờ vực các giác quan của mình?”

“Because,” said Scrooge, “a little thing affects them. A slight disorder of the stomach makes them cheats. You may be an undigested bit of beef, a blot of mustard, a crumb of cheese, a fragment of an underdone potato. There’s more of gravy than of grave about you, whatever you are!”

“Bởi vì,” Scrooge nói, “một chuyện cỏn con cũng làm chúng lệch lạc. Bao tử hơi trục trặc một chút là chúng thành ra lừa đảo. Anh có thể là một miếng thịt bò chưa tiêu, một vệt mù tạt, một mẩu pho mát, một mảnh khoai tây nấu chưa chín. Dù anh là cái gì đi nữa, thì anh cũng giống mỡ hơn là giống mộ!”

Scrooge was not much in the habit of cracking jokes, nor did he feel, in his heart, by any means waggish then. The truth is, that he tried to be smart, as a means of distracting his own attention, and keeping down his terror; for the spectre’s voice disturbed the very marrow in his bones.

Scrooge vốn chẳng mấy khi có thói pha trò, mà lúc ấy, trong thâm tâm, lão cũng chẳng hề thấy muốn đùa cợt chút nào. Sự thật là lão cố tỏ ra lém lỉnh, như một cách để đánh lạc hướng sự chú ý của chính mình, và đè nén nỗi kinh hoàng; vì giọng nói của bóng ma làm rúng động đến tận tủy xương lão.

To sit, staring at those fixed glazed eyes, in silence for a moment, would play, Scrooge felt, the very deuce with him. There was something very awful, too, in the spectre’s being provided with an infernal atmosphere of its own. Scrooge could not feel it himself, but this was clearly the case; for though the Ghost sat perfectly motionless, its hair, and skirts, and tassels, were still agitated as by the hot vapour from an oven.

Ngồi im lặng nhìn trừng trừng vào đôi mắt đờ đẫn bất động kia, dù chỉ trong một khoảnh khắc, Scrooge cảm thấy, sẽ khiến lão nguy to. Lại còn có điều gì đó rất ghê rợn trong việc bóng ma được bao quanh bởi một bầu không khí địa ngục của riêng nó. Bản thân Scrooge không cảm thấy được, nhưng rõ ràng là như thế; vì dù Hồn ma ngồi hoàn toàn bất động, tóc, vạt áo và những chiếc tua của nó vẫn lay động như bởi hơi nóng từ một cái lò.

“You see this toothpick?” said Scrooge, returning quickly to the charge, for the reason just assigned; and wishing, though it were only for a second, to divert the vision’s stony gaze from himself.

“Anh có thấy cái tăm này không?” Scrooge nói, nhanh chóng quay lại tấn công, vì lý do vừa kể; và mong muốn, dù chỉ trong một giây, làm cho cái nhìn trơ như đá của bóng hình kia lảng khỏi mình.

“I do,” replied the Ghost.

“Có,” Hồn ma đáp.

“You are not looking at it,” said Scrooge.

“Anh có nhìn nó đâu,” Scrooge nói.

“But I see it,” said the Ghost, “notwithstanding.”

“Nhưng ta vẫn thấy nó,” Hồn ma nói, “dẫu vậy.”

“Well!” returned Scrooge, “I have but to swallow this, and be for the rest of my days persecuted by a legion of goblins, all of my own creation. Humbug, I tell you! humbug!”

“Được lắm!” Scrooge đáp lại, “tôi chỉ việc nuốt cái này, là suốt quãng đời còn lại sẽ bị cả một đạo quân yêu tinh hành hạ, mà toàn là do tôi tự tạo ra. Nhảm nhí, tôi bảo anh! nhảm nhí!”

At this the spirit raised a frightful cry, and shook its chain with such a dismal and appalling noise, that Scrooge held on tight to his chair, to save himself from falling in a swoon. But how much greater was his horror, when the phantom taking off the bandage round its head, as if it were too warm to wear indoors, its lower jaw dropped down upon its breast!

Nghe đến đây hồn ma thét lên một tiếng ghê rợn, và lắc sợi xích với một âm thanh thê lương kinh khiếp đến nỗi Scrooge phải bám chặt lấy ghế, để khỏi ngã lăn ra ngất xỉu. Nhưng nỗi kinh hoàng của lão còn lớn hơn biết bao nhiêu, khi bóng ma tháo dải băng quấn quanh đầu ra, như thể đội nó trong nhà thì quá nóng, và hàm dưới của nó rơi xuống tận ngực!

Scrooge fell upon his knees, and clasped his hands before his face.

Scrooge quỳ sụp xuống, và chắp tay che trước mặt.

“Mercy!” he said. “Dreadful apparition, why do you trouble me?”

“Xin thương xót!” lão nói. “Hỡi bóng hình khủng khiếp, sao lại quấy nhiễu tôi?”

“Man of the worldly mind!” replied the Ghost, “do you believe in me or not?”

“Hỡi kẻ đầu óc trần tục!” Hồn ma đáp, “anh có tin ta hay không?”

“I do,” said Scrooge. “I must. But why do spirits walk the earth, and why do they come to me?”

“Tôi tin,” Scrooge nói. “Tôi buộc phải tin. Nhưng tại sao các vong hồn lại đi lang thang trên mặt đất, và tại sao chúng lại tìm đến tôi?”

“It is required of every man,” the Ghost returned, “that the spirit within him should walk abroad among his fellowmen, and travel far and wide; and if that spirit goes not forth in life, it is condemned to do so after death. It is doomed to wander through the world—oh, woe is me!—and witness what it cannot share, but might have shared on earth, and turned to happiness!”

“Mọi con người đều phải,” Hồn ma đáp, “để linh hồn bên trong mình bước ra ngoài giữa đồng loại, và đi khắp nơi xa gần; và nếu linh hồn ấy không bước ra khi còn sống, nó sẽ bị kết án phải làm thế sau khi chết. Nó bị đày phải lang thang khắp thế gian — ôi, khốn khổ thân ta! — và chứng kiến những gì nó không thể chia sẻ, nhưng lẽ ra đã có thể chia sẻ khi còn trên trần thế, và biến thành hạnh phúc!”

Again the spectre raised a cry, and shook its chain and wrung its shadowy hands.

Bóng ma lại thét lên, lắc sợi xích và vặn vẹo đôi bàn tay mờ ảo.

“You are fettered,” said Scrooge, trembling. “Tell me why?”

“Anh bị xiềng xích,” Scrooge run rẩy nói. “Nói cho tôi biết vì sao?”

“I wear the chain I forged in life,” replied the Ghost. “I made it link by link, and yard by yard; I girded it on of my own free will, and of my own free will I wore it. Is its pattern strange to you?”

“Ta đeo sợi xích ta đã rèn khi còn sống,” Hồn ma đáp. “Ta đã làm ra nó từng mắt một, từng thước một; ta đã tự nguyện quấn nó vào người, và tự nguyện đeo nó. Kiểu dáng của nó có lạ với anh không?”

Scrooge trembled more and more.

Scrooge càng lúc càng run.

“Or would you know,” pursued the Ghost, “the weight and length of the strong coil you bear yourself? It was full as heavy and as long as this, seven Christmas Eves ago. You have laboured on it, since. It is a ponderous chain!”

“Hay anh muốn biết,” Hồn ma nói tiếp, “sức nặng và chiều dài của cuộn xích chắc nịch mà chính anh đang mang? Bảy đêm Giáng sinh trước, nó đã nặng và dài đúng bằng cái này. Từ đó tới nay anh vẫn ra công rèn thêm. Đó là một sợi xích nặng nề!”

Scrooge glanced about him on the floor, in the expectation of finding himself surrounded by some fifty or sixty fathoms of iron cable: but he could see nothing.

Scrooge đưa mắt nhìn quanh sàn nhà, chờ đợi sẽ thấy mình bị bao quanh bởi năm sáu chục sải dây xích sắt: nhưng lão chẳng thấy gì cả.

“Jacob,” he said, imploringly. “Old Jacob Marley, tell me more. Speak comfort to me, Jacob!”

“Jacob,” lão nói, giọng van lơn. “Jacob Marley bạn già, nói thêm cho tôi đi. Nói lời an ủi tôi đi, Jacob!”

“I have none to give,” the Ghost replied. “It comes from other regions, Ebenezer Scrooge, and is conveyed by other ministers, to other kinds of men. Nor can I tell you what I would. A very little more is all permitted to me. I cannot rest, I cannot stay, I cannot linger anywhere. My spirit never walked beyond our counting-house—mark me!—in life my spirit never roved beyond the narrow limits of our money-changing hole; and weary journeys lie before me!”

“Ta chẳng có lời an ủi nào để trao,” Hồn ma đáp. “Nó đến từ những cõi khác, Ebenezer Scrooge ạ, và được những sứ giả khác mang đến, cho những loại người khác. Ta cũng chẳng thể nói với anh điều ta muốn nói. Chỉ một chút nữa thôi là tất cả những gì ta được phép. Ta không thể nghỉ ngơi, ta không thể ở lại, ta không thể nấn ná ở đâu cả. Linh hồn ta chưa từng đi quá khỏi phòng giấy của chúng ta — hãy nghe cho kỹ! — lúc sinh thời linh hồn ta chưa từng lang thang ra ngoài giới hạn chật hẹp của cái xó đổi chác tiền nong ấy; và giờ đây những hành trình mỏi mệt đang chờ ta phía trước!”

It was a habit with Scrooge, whenever he became thoughtful, to put his hands in his breeches pockets. Pondering on what the Ghost had said, he did so now, but without lifting up his eyes, or getting off his knees.

Scrooge có thói quen, mỗi khi trầm ngâm suy nghĩ, lại đút tay vào túi quần. Đang ngẫm nghĩ về những gì Hồn ma nói, lão lại làm thế, nhưng không ngước mắt lên, cũng không đứng dậy.

“You must have been very slow about it, Jacob,” Scrooge observed, in a business-like manner, though with humility and deference.

“Hẳn là anh đã đi chậm lắm, Jacob ạ,” Scrooge nhận xét, theo lối người làm ăn, dù với vẻ khiêm nhường và kính cẩn.

“Slow!” the Ghost repeated.

“Chậm!” Hồn ma nhắc lại.

“Seven years dead,” mused Scrooge. “And travelling all the time!”

“Chết đã bảy năm,” Scrooge trầm ngâm. “Mà đi suốt từ bấy đến giờ!”

“The whole time,” said the Ghost. “No rest, no peace. Incessant torture of remorse.”

“Suốt từ bấy đến giờ,” Hồn ma nói. “Không nghỉ ngơi, không bình yên. Bị dày vò bởi hối hận không ngừng.”

“You travel fast?” said Scrooge.

“Anh đi nhanh chứ?” Scrooge nói.

“On the wings of the wind,” replied the Ghost.

“Trên đôi cánh của gió,” Hồn ma đáp.

“You might have got over a great quantity of ground in seven years,” said Scrooge.

“Trong bảy năm hẳn anh đã đi được khối đường đất rồi,” Scrooge nói.

The Ghost, on hearing this, set up another cry, and clanked its chain so hideously in the dead silence of the night, that the Ward would have been justified in indicting it for a nuisance.

Nghe vậy, Hồn ma lại thét lên một tiếng nữa, và rung xích loảng xoảng ghê rợn đến thế trong sự im lặng chết chóc của màn đêm, đến nỗi ban trật tự khu phố hẳn có đủ lý do để truy tố nó vì tội gây rối.

“Oh! captive, bound, and double-ironed,” cried the phantom, “not to know, that ages of incessant labour by immortal creatures, for this earth must pass into eternity before the good of which it is susceptible is all developed. Not to know that any Christian spirit working kindly in its little sphere, whatever it may be, will find its mortal life too short for its vast means of usefulness. Not to know that no space of regret can make amends for one life’s opportunity misused! Yet such was I! Oh! such was I!”

“Ôi! kẻ bị giam cầm, bị trói buộc, bị xiềng gấp đôi,” bóng ma kêu lên, “mà không biết rằng hàng bao thời đại lao động không ngừng của những sinh thể bất tử dành cho trái đất này phải trôi vào cõi vĩnh hằng trước khi mọi điều tốt đẹp mà nó có thể có được phát triển trọn vẹn. Không biết rằng bất kỳ tâm hồn Kitô hữu nào làm việc với lòng nhân hậu trong khoảnh đất nhỏ bé của mình, dù đó là gì đi nữa, cũng sẽ thấy kiếp người quá ngắn ngủi cho bao phương cách lớn lao để làm điều có ích. Không biết rằng chẳng có quãng thời gian hối tiếc nào bù đắp được cho một cơ hội của đời người đã bị dùng sai! Thế mà ta đã như vậy! Ôi! ta đã như vậy!”

“But you were always a good man of business, Jacob,” faltered Scrooge, who now began to apply this to himself.

“Nhưng anh lúc nào cũng là một người làm ăn giỏi mà, Jacob,” Scrooge ấp úng, lúc này lão đã bắt đầu đem điều đó áp vào bản thân mình.

“Business!” cried the Ghost, wringing its hands again. “Mankind was my business. The common welfare was my business; charity, mercy, forbearance, and benevolence, were, all, my business. The dealings of my trade were but a drop of water in the comprehensive ocean of my business!”

“Làm ăn!” Hồn ma kêu lên, lại vặn vẹo đôi tay. “Nhân loại mới là việc làm ăn của ta. Phúc lợi chung mới là việc làm ăn của ta; lòng bác ái, lòng thương xót, sự nhẫn nại và lòng nhân từ, tất cả, đều là việc làm ăn của ta. Những giao dịch trong nghề buôn của ta chỉ là một giọt nước trong đại dương bao la của việc làm ăn ấy!”

It held up its chain at arm’s length, as if that were the cause of all its unavailing grief, and flung it heavily upon the ground again.

Nó giơ sợi xích ra trước mặt, cánh tay duỗi thẳng, như thể đó là nguyên nhân của mọi nỗi đau vô ích của nó, rồi lại quăng mạnh xuống sàn.

“At this time of the rolling year,” the spectre said, “I suffer most. Why did I walk through crowds of fellow-beings with my eyes turned down, and never raise them to that blessed Star which led the Wise Men to a poor abode! Were there no poor homes to which its light would have conducted me!”

“Vào thời điểm này trong vòng năm xoay vần,” bóng ma nói, “ta đau khổ nhiều nhất. Tại sao ta lại đi qua những đám đông đồng loại mà mắt cứ cúi gằm, và chẳng bao giờ ngước lên nhìn Ngôi Sao phúc lành đã dẫn các nhà Thông thái tới một mái nhà nghèo! Chẳng lẽ không có những mái nhà nghèo nào mà ánh sáng của nó lẽ ra đã dẫn ta tới!”

Scrooge was very much dismayed to hear the spectre going on at this rate, and began to quake exceedingly.

Scrooge vô cùng hoảng hốt khi nghe bóng ma nói theo cái điệu ấy, và bắt đầu run lẩy bẩy.

“Hear me!” cried the Ghost. “My time is nearly gone.”

“Hãy nghe ta!” Hồn ma kêu lên. “Thời gian của ta sắp hết rồi.”

“I will,” said Scrooge. “But don’t be hard upon me! Don’t be flowery, Jacob! Pray!”

“Tôi nghe đây,” Scrooge nói. “Nhưng đừng khắt khe với tôi! Đừng văn hoa quá, Jacob! Tôi xin anh!”

“How it is that I appear before you in a shape that you can see, I may not tell. I have sat invisible beside you many and many a day.”

“Làm sao mà ta hiện ra trước anh trong một hình dạng anh có thể nhìn thấy, ta không được phép nói. Ta đã ngồi vô hình bên cạnh anh biết bao nhiêu ngày rồi.”

It was not an agreeable idea. Scrooge shivered, and wiped the perspiration from his brow.

Đó chẳng phải là một ý nghĩ dễ chịu gì. Scrooge rùng mình, và lau mồ hôi trên trán.

“That is no light part of my penance,” pursued the Ghost. “I am here to-night to warn you, that you have yet a chance and hope of escaping my fate. A chance and hope of my procuring, Ebenezer.”

“Đó chẳng phải là phần nhẹ nhàng trong sự đền tội của ta,” Hồn ma tiếp tục. “Đêm nay ta đến đây để cảnh báo anh rằng anh vẫn còn một cơ hội và một hy vọng thoát khỏi số phận của ta. Một cơ hội và một hy vọng do ta xin được cho anh, Ebenezer ạ.”

“You were always a good friend to me,” said Scrooge. “Thank’ee!”

“Anh lúc nào cũng là một người bạn tốt của tôi,” Scrooge nói. “Cảm ơn anh!”

“You will be haunted,” resumed the Ghost, “by Three Spirits.”

“Anh sẽ bị ám,” Hồn ma nói tiếp, “bởi Ba Hồn ma.”

Scrooge’s countenance fell almost as low as the Ghost’s had done.

Mặt Scrooge xịu xuống gần thấp bằng cái hàm của Hồn ma lúc nãy.

“Is that the chance and hope you mentioned, Jacob?” he demanded, in a faltering voice.

“Đó là cơ hội và hy vọng mà anh nói đấy ư, Jacob?” lão hỏi, giọng ấp úng.

“It is.”

“Phải.”

“I—I think I’d rather not,” said Scrooge.

“Tôi — tôi nghĩ là tôi xin thôi,” Scrooge nói.

“Without their visits,” said the Ghost, “you cannot hope to shun the path I tread. Expect the first to-morrow, when the bell tolls One.”

“Không có họ đến thăm,” Hồn ma nói, “anh đừng hy vọng tránh được con đường ta đang đi. Hãy chờ người thứ nhất vào ngày mai, khi chuông điểm Một giờ.”

“Couldn’t I take ’em all at once, and have it over, Jacob?” hinted Scrooge.

“Tôi không thể tiếp cả ba một lượt cho xong chuyện sao, Jacob?” Scrooge gợi ý.

“Expect the second on the next night at the same hour. The third upon the next night when the last stroke of Twelve has ceased to vibrate. Look to see me no more; and look that, for your own sake, you remember what has passed between us!”

“Hãy chờ người thứ hai vào đêm hôm sau cũng vào giờ ấy. Người thứ ba vào đêm kế tiếp, khi tiếng chuông cuối cùng của Mười hai giờ đã ngừng ngân. Đừng mong gặp lại ta nữa; và hãy nhớ, vì chính anh, những gì đã diễn ra giữa chúng ta!”

When it had said these words, the spectre took its wrapper from the table, and bound it round its head, as before. Scrooge knew this, by the smart sound its teeth made, when the jaws were brought together by the bandage. He ventured to raise his eyes again, and found his supernatural visitor confronting him in an erect attitude, with its chain wound over and about its arm.

Nói xong những lời ấy, bóng ma cầm lấy chiếc khăn trên bàn, và quấn quanh đầu như trước. Scrooge biết được điều đó, nhờ tiếng răng nó va vào nhau đánh cách một cái, khi hai hàm được dải băng kéo khép lại. Lão đánh bạo ngước mắt lên lần nữa, và thấy vị khách siêu nhiên của mình đang đứng thẳng đối diện với lão, sợi xích cuộn quanh cánh tay.

The apparition walked backward from him; and at every step it took, the window raised itself a little, so that when the spectre reached it, it was wide open.

Bóng hình lùi dần ra xa lão; và mỗi bước nó lùi, cửa sổ lại tự nâng lên một chút, đến nỗi khi bóng ma tới chỗ cửa sổ, thì nó đã mở toang.

It beckoned Scrooge to approach, which he did. When they were within two paces of each other, Marley’s Ghost held up its hand, warning him to come no nearer. Scrooge stopped.

Nó vẫy Scrooge lại gần, và lão làm theo. Khi hai bên chỉ còn cách nhau hai bước, Hồn ma Marley giơ tay lên, cảnh báo lão đừng lại gần thêm nữa. Scrooge dừng lại.

Not so much in obedience, as in surprise and fear: for on the raising of the hand, he became sensible of confused noises in the air; incoherent sounds of lamentation and regret; wailings inexpressibly sorrowful and self-accusatory. The spectre, after listening for a moment, joined in the mournful dirge; and floated out upon the bleak, dark night.

Không hẳn vì vâng lời, mà vì kinh ngạc và sợ hãi: vì khi bàn tay vừa giơ lên, lão nhận ra những tiếng ồn hỗn loạn trong không trung; những âm thanh than van và hối tiếc rời rạc; những tiếng rền rĩ buồn thảm khôn tả và đầy tự trách. Bóng ma, sau khi lắng nghe một lát, cũng cất tiếng hòa vào khúc ai ca sầu thảm; và bay bổng ra ngoài màn đêm tối tăm lạnh lẽo.

Scrooge followed to the window: desperate in his curiosity. He looked out.

Scrooge theo ra tới cửa sổ: tò mò đến cùng cực. Lão nhìn ra ngoài.

The air was filled with phantoms, wandering hither and thither in restless haste, and moaning as they went. Every one of them wore chains like Marley’s Ghost; some few (they might be guilty governments) were linked together; none were free. Many had been personally known to Scrooge in their lives. He had been quite familiar with one old ghost, in a white waistcoat, with a monstrous iron safe attached to its ankle, who cried piteously at being unable to assist a wretched woman with an infant, whom it saw below, upon a door-step. The misery with them all was, clearly, that they sought to interfere, for good, in human matters, and had lost the power for ever.

Không trung đầy những bóng ma, lang thang đây đó trong vẻ vội vã bồn chồn, và vừa đi vừa rên rỉ. Tất cả đều đeo xích như Hồn ma Marley; một vài kẻ (có thể là những chính phủ có tội) bị xích vào nhau; chẳng kẻ nào được tự do. Nhiều kẻ trong số đó lúc sinh thời Scrooge từng quen biết. Lão từng rất thân thuộc với một hồn ma già, mặc áo gi-lê trắng, với một cái két sắt khổng lồ gắn vào mắt cá chân, đang khóc thảm thiết vì không thể giúp một người đàn bà khốn khổ bế một đứa trẻ sơ sinh, mà nó thấy ở bên dưới, trên một bậc cửa. Nỗi khổ của tất cả bọn họ, rõ ràng, là ở chỗ họ tìm cách can thiệp, vì điều thiện, vào việc của con người, mà đã vĩnh viễn mất đi khả năng ấy.

Whether these creatures faded into mist, or mist enshrouded them, he could not tell. But they and their spirit voices faded together; and the night became as it had been when he walked home.

Những sinh thể ấy tan vào sương mù, hay sương mù bao phủ lấy chúng, lão cũng không biết được. Nhưng chúng và những tiếng nói ma quái của chúng cùng nhạt dần đi; và màn đêm lại trở về như lúc lão đi bộ về nhà.

Scrooge closed the window, and examined the door by which the Ghost had entered. It was double-locked, as he had locked it with his own hands, and the bolts were undisturbed. He tried to say “Humbug!” but stopped at the first syllable. And being, from the emotion he had undergone, or the fatigues of the day, or his glimpse of the Invisible World, or the dull conversation of the Ghost, or the lateness of the hour, much in need of repose; went straight to bed, without undressing, and fell asleep upon the instant.

Scrooge đóng cửa sổ, rồi xem xét cánh cửa mà Hồn ma đã đi vào. Nó vẫn khóa hai lượt, như chính tay lão đã khóa, và các then cài vẫn y nguyên. Lão định nói “Nhảm nhí!” nhưng ngừng lại ngay ở âm tiết đầu. Và vì, do những xúc động vừa trải qua, hay do sự mệt nhọc trong ngày, hay do thoáng nhìn thấy Thế giới Vô hình, hay do cuộc trò chuyện buồn tẻ của Hồn ma, hay do đã khuya, lão đang rất cần nghỉ ngơi; lão đi thẳng lên giường, không cởi quần áo, và ngủ thiếp đi ngay tức khắc.

STAVE TWO.

KHÚC HAI.

When Scrooge awoke, it was so dark, that looking out of bed, he could scarcely distinguish the transparent window from the opaque walls of his chamber. He was endeavouring to pierce the darkness with his ferret eyes, when the chimes of a neighbouring church struck the four quarters. So he listened for the hour.

Khi Scrooge thức giấc, trời tối đến nỗi, nhìn ra từ trên giường, lão khó lòng phân biệt được khung cửa sổ trong suốt với những bức tường mờ đục của phòng mình. Lão đang cố xuyên thủng bóng tối bằng đôi mắt chồn sương của mình thì chuông một nhà thờ gần đó điểm bốn khắc. Thế là lão lắng nghe xem mấy giờ.

To his great astonishment the heavy bell went on from six to seven, and from seven to eight, and regularly up to twelve; then stopped. Twelve! It was past two when he went to bed. The clock was wrong. An icicle must have got into the works. Twelve!

Lão vô cùng kinh ngạc khi tiếng chuông nặng nề cứ điểm tiếp từ sáu sang bảy, từ bảy sang tám, rồi đều đặn lên tới mười hai; rồi im bặt. Mười hai giờ! Lúc lão lên giường đã quá hai giờ rồi. Đồng hồ chạy sai. Hẳn là một mẩu băng đã lọt vào bộ máy. Mười hai giờ!

He touched the spring of his repeater, to correct this most preposterous clock. Its rapid little pulse beat twelve: and stopped.

Lão bấm lò xo chiếc đồng hồ quả quýt biết điểm chuông của mình, để sửa sai cho cái đồng hồ phi lý hết chỗ nói kia. Nhịp mạch nhỏ nhanh nhảu của nó gõ mười hai tiếng: rồi dừng.

“Why, it isn’t possible,” said Scrooge, “that I can have slept through a whole day and far into another night. It isn’t possible that anything has happened to the sun, and this is twelve at noon!”

“Ơ kìa, không thể nào,” Scrooge nói, “không thể nào ta lại ngủ suốt trọn một ngày rồi sang tận khuya đêm sau. Không thể nào lại có chuyện gì xảy đến với mặt trời, để bây giờ là mười hai giờ trưa!”

The idea being an alarming one, he scrambled out of bed, and groped his way to the window. He was obliged to rub the frost off with the sleeve of his dressing-gown before he could see anything; and could see very little then. All he could make out was, that it was still very foggy and extremely cold, and that there was no noise of people running to and fro, and making a great stir, as there unquestionably would have been if night had beaten off bright day, and taken possession of the world. This was a great relief, because “three days after sight of this First of Exchange pay to Mr. Ebenezer Scrooge or his order,” and so forth, would have become a mere United States’ security if there were no days to count by.

Ý nghĩ ấy thật đáng hoảng, nên lão lồm cồm bò ra khỏi giường và mò mẫm đến bên cửa sổ. Lão phải lấy tay áo choàng ngủ chà lớp sương giá đi rồi mới nhìn thấy được gì; mà ngay cả khi ấy cũng chẳng thấy được bao nhiêu. Tất cả những gì lão nhận ra được là trời vẫn sương mù dày đặc và lạnh buốt, và chẳng có tiếng người chạy tới chạy lui, náo động ầm ĩ, như hẳn nhiên sẽ phải có nếu đêm tối đã đánh đuổi ban ngày sáng sủa mà chiếm lấy thế gian. Thật là nhẹ cả người, bởi nếu chẳng còn ngày nào để mà đếm, thì “ba ngày sau khi xuất trình Hối phiếu Thứ nhất này, xin trả cho ông Ebenezer Scrooge hoặc theo lệnh ông” vân vân, hẳn sẽ chỉ còn là một thứ chứng khoán Hợp chủng quốc Hoa Kỳ mà thôi.

Scrooge went to bed again, and thought, and thought, and thought it over and over and over, and could make nothing of it. The more he thought, the more perplexed he was; and the more he endeavoured not to think, the more he thought.

Scrooge lại lên giường, và nghĩ, và nghĩ, và nghĩ đi nghĩ lại, nghĩ tới nghĩ lui mãi, mà chẳng hiểu ra làm sao cả. Lão càng nghĩ lại càng bối rối; và càng cố không nghĩ thì lại càng nghĩ.

Marley’s Ghost bothered him exceedingly. Every time he resolved within himself, after mature inquiry, that it was all a dream, his mind flew back again, like a strong spring released, to its first position, and presented the same problem to be worked all through, “Was it a dream or not?”

Hồn ma Marley làm lão khổ sở vô cùng. Mỗi lần lão, sau khi xét kỹ chín chắn, tự quyết trong lòng rằng tất cả chỉ là một giấc mơ, thì tâm trí lão lại bật ngược về, như một chiếc lò xo mạnh vừa được buông ra, đúng ngay vị trí ban đầu, và lại bày ra cùng một bài toán phải giải lại từ đầu đến cuối: “Có phải là mơ hay không?”

Scrooge lay in this state until the chime had gone three quarters more, when he remembered, on a sudden, that the Ghost had warned him of a visitation when the bell tolled one. He resolved to lie awake until the hour was passed; and, considering that he could no more go to sleep than go to Heaven, this was perhaps the wisest resolution in his power.

Scrooge nằm như thế cho đến khi chuông điểm thêm ba khắc nữa, thì bỗng sực nhớ ra rằng Hồn ma kia đã báo trước với lão về một cuộc viếng thăm khi chuông điểm một giờ. Lão quyết định nằm thức cho đến khi giờ ấy trôi qua; và xét rằng lão chẳng thể nào ngủ lại được, cũng như chẳng thể nào lên được Thiên đàng, thì đây có lẽ là quyết định khôn ngoan nhất trong tầm tay lão.

The quarter was so long, that he was more than once convinced he must have sunk into a doze unconsciously, and missed the clock. At length it broke upon his listening ear.

Khắc giờ ấy dài đến nỗi đã hơn một lần lão tin chắc rằng hẳn mình đã thiếp đi lúc nào không hay và lỡ mất tiếng chuông. Mãi rồi tiếng chuông cũng vọng đến đôi tai đang dỏng lên nghe ngóng của lão.

“Ding, dong!”

“Bính, boong!”

“A quarter past,” said Scrooge, counting.

“Quá một khắc,” Scrooge vừa đếm vừa nói.

“Ding, dong!”

“Bính, boong!”

“Half-past!” said Scrooge.

“Rưỡi rồi!” Scrooge nói.

“Ding, dong!”

“Bính, boong!”

“A quarter to it,” said Scrooge.

“Còn một khắc nữa,” Scrooge nói.

“Ding, dong!”

“Bính, boong!”

“The hour itself,” said Scrooge, triumphantly, “and nothing else!”

“Đúng giờ rồi đây,” Scrooge đắc thắng nói, “và chẳng có gì khác cả!”

He spoke before the hour bell sounded, which it now did with a deep, dull, hollow, melancholy One. Light flashed up in the room upon the instant, and the curtains of his bed were drawn.

Lão nói thế trước khi chuông giờ cất tiếng, mà giờ đây nó cất tiếng thật, bằng một tiếng Một trầm, đục, rỗng, u sầu. Ánh sáng lập tức lóe lên trong phòng, và rèm giường lão bị kéo ra.

The curtains of his bed were drawn aside, I tell you, by a hand. Not the curtains at his feet, nor the curtains at his back, but those to which his face was addressed. The curtains of his bed were drawn aside; and Scrooge, starting up into a half-recumbent attitude, found himself face to face with the unearthly visitor who drew them: as close to it as I am now to you, and I am standing in the spirit at your elbow.

Rèm giường lão bị kéo sang bên, tôi nói cho bạn hay, bởi một bàn tay. Không phải tấm rèm phía chân, cũng chẳng phải tấm rèm phía lưng, mà chính tấm rèm nơi mặt lão đang hướng về. Rèm giường lão bị kéo sang bên; và Scrooge, nhổm phắt dậy thành thế nửa nằm nửa ngồi, thấy mình đang mặt đối mặt với vị khách chẳng thuộc cõi trần đã kéo rèm ra: gần nó như tôi lúc này đang gần bạn, mà tôi thì, bằng tâm hồn, đang đứng ngay sát khuỷu tay bạn đây.

It was a strange figure—like a child: yet not so like a child as like an old man, viewed through some supernatural medium, which gave him the appearance of having receded from the view, and being diminished to a child’s proportions. Its hair, which hung about its neck and down its back, was white as if with age; and yet the face had not a wrinkle in it, and the tenderest bloom was on the skin. The arms were very long and muscular; the hands the same, as if its hold were of uncommon strength. Its legs and feet, most delicately formed, were, like those upper members, bare. It wore a tunic of the purest white; and round its waist was bound a lustrous belt, the sheen of which was beautiful. It held a branch of fresh green holly in its hand; and, in singular contradiction of that wintry emblem, had its dress trimmed with summer flowers. But the strangest thing about it was, that from the crown of its head there sprung a bright clear jet of light, by which all this was visible; and which was doubtless the occasion of its using, in its duller moments, a great extinguisher for a cap, which it now held under its arm.

Đó là một hình thù kỳ lạ — giống một đứa trẻ: song lại không giống một đứa trẻ bằng giống một ông già được nhìn qua một thứ môi trường siêu nhiên nào đó, khiến ông trông như đã lùi xa khỏi tầm mắt và thu nhỏ lại bằng tầm vóc một đứa trẻ. Mái tóc của nó, buông xõa quanh cổ và xuống lưng, trắng như thể vì tuổi tác; vậy mà khuôn mặt chẳng có lấy một nếp nhăn, và làn da phơn phớt sắc hồng non tơ nhất. Đôi cánh tay rất dài và cuồn cuộn cơ bắp; đôi bàn tay cũng vậy, như thể sức nắm của nó mạnh khác thường. Đôi chân và bàn chân, được tạc nên hết sức thanh tú, cũng để trần như những chi phía trên. Nó mặc một chiếc áo chẽn trắng tinh khôi nhất; quanh eo thắt một chiếc đai óng ánh, ánh sáng của nó đẹp tuyệt. Tay nó cầm một nhành nhựa ruồi xanh tươi; và, trái ngược lạ lùng với biểu tượng mùa đông ấy, y phục của nó lại viền toàn hoa mùa hạ. Nhưng điều kỳ lạ nhất ở nó là từ đỉnh đầu vọt lên một tia sáng rực rỡ trong vắt, nhờ đó mà mọi thứ kia đều trông thấy được; và hẳn chính vì thế mà, trong những lúc ảm đạm hơn, nó dùng một cái chụp tắt nến to tướng làm mũ, cái chụp mà lúc này nó đang kẹp dưới nách.

Even this, though, when Scrooge looked at it with increasing steadiness, was not its strangest quality. For as its belt sparkled and glittered now in one part and now in another, and what was light one instant, at another time was dark, so the figure itself fluctuated in its distinctness: being now a thing with one arm, now with one leg, now with twenty legs, now a pair of legs without a head, now a head without a body: of which dissolving parts, no outline would be visible in the dense gloom wherein they melted away. And in the very wonder of this, it would be itself again; distinct and clear as ever.

Thế nhưng, ngay cả điều đó, khi Scrooge nhìn nó mỗi lúc một chăm chú hơn, cũng chưa phải là đặc tính kỳ lạ nhất của nó. Bởi vì, cũng như chiếc đai của nó lấp lánh, long lanh khi ở chỗ này khi ở chỗ khác, và chỗ vừa sáng khoảnh khắc trước thì khoảnh khắc sau đã tối, thì chính hình thù ấy cũng chập chờn khi rõ khi mờ: lúc là một vật có một tay, lúc có một chân, lúc có hai mươi chân, lúc là một đôi chân không đầu, lúc là một cái đầu không thân: và của những phần đang tan biến ấy, chẳng thấy được lấy một đường nét nào trong bóng tối dày đặc nơi chúng tan vào. Và ngay giữa lúc người ta còn đang kinh ngạc vì điều đó, nó lại trở về là chính nó; rõ ràng và sắc nét như bao giờ.

“Are you the Spirit, sir, whose coming was foretold to me?” asked Scrooge.

“Thưa ngài, có phải Ngài là Hồn ma mà người ta đã báo trước với tôi là sẽ đến?” Scrooge hỏi.

“I am!”

“Chính ta!”

The voice was soft and gentle. Singularly low, as if instead of being so close beside him, it were at a distance.

Giọng nói êm ái và dịu dàng. Trầm thấp lạ lùng, như thể thay vì ở sát ngay bên lão, nó lại vọng đến từ xa xăm.

“Who, and what are you?” Scrooge demanded.

“Ngài là ai, và là cái gì?” Scrooge gặng hỏi.

“I am the Ghost of Christmas Past.”

“Ta là Hồn ma Giáng sinh Quá khứ.”

“Long Past?” inquired Scrooge: observant of its dwarfish stature.

“Quá khứ xa xưa ư?” Scrooge hỏi, mắt để ý đến vóc dáng lùn tịt của nó.

“No. Your past.”

“Không. Quá khứ của ông.”

Perhaps, Scrooge could not have told anybody why, if anybody could have asked him; but he had a special desire to see the Spirit in his cap; and begged him to be covered.

Có lẽ Scrooge cũng chẳng thể nói cho ai biết tại sao, giả như có ai hỏi được lão; nhưng lão bỗng đặc biệt muốn được thấy Hồn ma đội mũ; và xin Ngài hãy đội mũ vào.

“What!” exclaimed the Ghost, “would you so soon put out, with worldly hands, the light I give? Is it not enough that you are one of those whose passions made this cap, and force me through whole trains of years to wear it low upon my brow!”

“Sao!” Hồn ma kêu lên, “ông muốn dập tắt sớm vậy sao, bằng đôi bàn tay trần tục, thứ ánh sáng ta mang lại? Chẳng lẽ chưa đủ hay sao khi ông là một trong những kẻ mà dục vọng đã làm nên chiếc mũ này, và buộc ta suốt bao năm tháng nối dài phải đội nó sụp xuống tận trán!”

Scrooge reverently disclaimed all intention to offend or any knowledge of having wilfully “bonneted” the Spirit at any period of his life. He then made bold to inquire what business brought him there.

Scrooge cung kính chối rằng mình chẳng hề có ý xúc phạm, cũng chẳng hề biết mình đã từng cố tình “chụp mũ” Hồn ma vào bất cứ lúc nào trong đời. Rồi lão đánh bạo hỏi xem việc gì đã đưa Ngài đến đây.

“Your welfare!” said the Ghost.

“Vì phúc phận của ông!” Hồn ma nói.

Scrooge expressed himself much obliged, but could not help thinking that a night of unbroken rest would have been more conducive to that end. The Spirit must have heard him thinking, for it said immediately:

Scrooge tỏ ý vô cùng cảm kích, nhưng không khỏi nghĩ rằng một đêm ngủ yên không bị quấy rầy có lẽ sẽ có ích cho mục đích ấy hơn. Hồn ma hẳn đã nghe thấy lão nghĩ, vì nó nói ngay:

“Your reclamation, then. Take heed!”

“Vậy thì, vì sự cứu chuộc của ông. Hãy lưu tâm!”

It put out its strong hand as it spoke, and clasped him gently by the arm.

Vừa nói, nó vừa chìa bàn tay mạnh mẽ ra, nhẹ nhàng nắm lấy cánh tay lão.

“Rise! and walk with me!”

“Đứng dậy! và đi cùng ta!”

It would have been in vain for Scrooge to plead that the weather and the hour were not adapted to pedestrian purposes; that bed was warm, and the thermometer a long way below freezing; that he was clad but lightly in his slippers, dressing-gown, and nightcap; and that he had a cold upon him at that time. The grasp, though gentle as a woman’s hand, was not to be resisted. He rose: but finding that the Spirit made towards the window, clasped his robe in supplication.

Scrooge có viện lẽ rằng thời tiết và giờ giấc này chẳng hợp cho việc đi bộ; rằng giường thì ấm, còn nhiệt kế thì tụt xa dưới mức đóng băng; rằng lão chỉ phong phanh đôi dép lê, chiếc áo choàng ngủ và cái mũ ngủ; và rằng lúc ấy lão đang bị cảm lạnh, thì cũng hoài công mà thôi. Cái nắm tay kia, tuy dịu dàng như bàn tay đàn bà, lại chẳng thể nào cưỡng nổi. Lão đứng dậy: nhưng thấy Hồn ma tiến về phía cửa sổ, lão níu lấy áo Ngài mà van nài.

“I am a mortal,” Scrooge remonstrated, “and liable to fall.”

“Tôi là kẻ phàm trần,” Scrooge phân trần, “và có thể ngã.”

“Bear but a touch of my hand there,” said the Spirit, laying it upon his heart, “and you shall be upheld in more than this!”

“Chỉ cần chịu một cái chạm tay của ta ở đây,” Hồn ma nói, đặt tay lên tim lão, “là ông sẽ được nâng đỡ qua cả những điều còn hơn thế nữa!”

As the words were spoken, they passed through the wall, and stood upon an open country road, with fields on either hand. The city had entirely vanished. Not a vestige of it was to be seen. The darkness and the mist had vanished with it, for it was a clear, cold, winter day, with snow upon the ground.

Lời vừa dứt, họ đã xuyên qua bức tường, và đứng trên một con đường quê thoáng đãng, hai bên là đồng ruộng. Thành phố đã biến mất hoàn toàn. Chẳng còn thấy lấy một dấu vết. Bóng tối và sương mù cũng biến mất theo, vì đây là một ngày đông trong trẻo, giá lạnh, tuyết phủ trắng mặt đất.

“Good Heaven!” said Scrooge, clasping his hands together, as he looked about him. “I was bred in this place. I was a boy here!”

“Lạy Trời!” Scrooge nói, chắp hai tay vào nhau, khi nhìn quanh. “Tôi lớn lên ở chốn này. Tôi đã là một cậu bé ở đây!”

The Spirit gazed upon him mildly. Its gentle touch, though it had been light and instantaneous, appeared still present to the old man’s sense of feeling. He was conscious of a thousand odours floating in the air, each one connected with a thousand thoughts, and hopes, and joys, and cares long, long, forgotten!

Hồn ma hiền từ nhìn lão. Cái chạm dịu dàng của nó, dù nhẹ và chỉ thoáng qua trong nháy mắt, dường như vẫn còn đọng lại trên xúc giác của ông già. Lão cảm thấy có cả ngàn mùi hương lơ lửng trong không khí, mỗi mùi gắn với cả ngàn ý nghĩ, hy vọng, niềm vui và nỗi lo đã từ lâu, lâu lắm, bị lãng quên!

“Your lip is trembling,” said the Ghost. “And what is that upon your cheek?”

“Môi ông đang run,” Hồn ma nói. “Và cái gì trên má ông thế kia?”

Scrooge muttered, with an unusual catching in his voice, that it was a pimple; and begged the Ghost to lead him where he would.

Scrooge lẩm bẩm, giọng nghẹn lại một cách khác thường, rằng đó là một cái mụn; và xin Hồn ma dẫn lão đi đâu tùy ý.

“You recollect the way?” inquired the Spirit.

“Ông còn nhớ đường chứ?” Hồn ma hỏi.

“Remember it!” cried Scrooge with fervour; “I could walk it blindfold.”

“Nhớ chứ!” Scrooge sôi nổi kêu lên; “Tôi có bịt mắt cũng đi được.”

“Strange to have forgotten it for so many years!” observed the Ghost. “Let us go on.”

“Lạ thật, vậy mà ông đã quên nó ngần ấy năm!” Hồn ma nhận xét. “Ta đi tiếp nào.”

They walked along the road, Scrooge recognising every gate, and post, and tree; until a little market-town appeared in the distance, with its bridge, its church, and winding river. Some shaggy ponies now were seen trotting towards them with boys upon their backs, who called to other boys in country gigs and carts, driven by farmers. All these boys were in great spirits, and shouted to each other, until the broad fields were so full of merry music, that the crisp air laughed to hear it!

Họ đi dọc con đường, Scrooge nhận ra từng chiếc cổng, từng cột mốc, từng gốc cây; cho đến khi một thị trấn họp chợ nho nhỏ hiện ra đằng xa, với cây cầu, ngôi nhà thờ và dòng sông uốn khúc của nó. Lúc này đã thấy mấy chú ngựa con lông bờm xờm chạy nước kiệu về phía họ, trên lưng là những cậu bé, đang í ới gọi những cậu bé khác ngồi trên xe độc mã và xe bò quê do các bác nông dân đánh. Tất cả lũ trẻ đều hớn hở vô cùng, và hò hét gọi nhau, cho đến khi những cánh đồng bao la tràn ngập thứ âm nhạc vui tươi, khiến bầu không khí giòn lạnh cũng phải bật cười khi nghe thấy!

“These are but shadows of the things that have been,” said the Ghost. “They have no consciousness of us.”

“Đây chỉ là những cái bóng của những điều đã qua,” Hồn ma nói. “Chúng không hề biết đến chúng ta.”

The jocund travellers came on; and as they came, Scrooge knew and named them every one. Why was he rejoiced beyond all bounds to see them! Why did his cold eye glisten, and his heart leap up as they went past! Why was he filled with gladness when he heard them give each other Merry Christmas, as they parted at cross-roads and bye-ways, for their several homes! What was merry Christmas to Scrooge? Out upon merry Christmas! What good had it ever done to him?

Những lữ khách vui vẻ kéo đến; và khi họ đến, Scrooge nhận ra và gọi tên từng người một. Cớ sao lão mừng rỡ khôn xiết khi thấy họ! Cớ sao đôi mắt lạnh lùng của lão long lanh, và trái tim lão nhảy lên khi họ đi ngang qua! Cớ sao lão tràn ngập niềm vui khi nghe họ chúc nhau Giáng sinh vui vẻ, lúc chia tay ở những ngã tư, ngã rẽ, ai về nhà nấy! Giáng sinh vui vẻ thì có nghĩa lý gì với Scrooge? Dẹp cái Giáng sinh vui vẻ đi! Nó đã từng đem lại lợi lộc gì cho lão?

“The school is not quite deserted,” said the Ghost. “A solitary child, neglected by his friends, is left there still.”

“Ngôi trường chưa vắng hẳn đâu,” Hồn ma nói. “Một đứa trẻ cô độc, bị người thân bỏ mặc, vẫn còn ở lại đó.”

Scrooge said he knew it. And he sobbed.

Scrooge nói lão biết. Và lão nức nở.

They left the high-road, by a well-remembered lane, and soon approached a mansion of dull red brick, with a little weathercock-surmounted cupola, on the roof, and a bell hanging in it. It was a large house, but one of broken fortunes; for the spacious offices were little used, their walls were damp and mossy, their windows broken, and their gates decayed. Fowls clucked and strutted in the stables; and the coach-houses and sheds were over-run with grass. Nor was it more retentive of its ancient state, within; for entering the dreary hall, and glancing through the open doors of many rooms, they found them poorly furnished, cold, and vast. There was an earthy savour in the air, a chilly bareness in the place, which associated itself somehow with too much getting up by candle-light, and not too much to eat.

Họ rời đường cái, theo một con ngõ còn nhớ rõ, và chẳng mấy chốc đã đến gần một tòa dinh thự bằng gạch đỏ xỉn, trên mái có một vòm tháp nhỏ đội chong chóng gió, bên trong treo một quả chuông. Đó là một ngôi nhà lớn, nhưng thuộc hàng sa cơ thất thế; vì những gian phụ rộng rãi ít khi được dùng đến, tường thì ẩm ướt rêu phong, cửa sổ vỡ, cổng mục nát. Gà vịt cục tác và nghênh ngang đi lại trong chuồng ngựa; còn nhà xe và lán chái thì cỏ mọc um tùm. Bên trong, nó cũng chẳng giữ được gì hơn vẻ xưa; vì khi bước vào gian sảnh ảm đạm, và liếc qua những cánh cửa mở của nhiều căn phòng, họ thấy phòng nào cũng sơ sài đồ đạc, lạnh lẽo và mênh mông. Trong không khí phảng phất mùi đất, chốn này có một vẻ trống trải lạnh lẽo, mà chẳng hiểu sao cứ gợi nhớ đến chuyện phải dậy dưới ánh nến quá nhiều, còn cái ăn thì chẳng được quá nhiều.

They went, the Ghost and Scrooge, across the hall, to a door at the back of the house. It opened before them, and disclosed a long, bare, melancholy room, made barer still by lines of plain deal forms and desks. At one of these a lonely boy was reading near a feeble fire; and Scrooge sat down upon a form, and wept to see his poor forgotten self as he used to be.

Họ đi, Hồn ma và Scrooge, băng qua gian sảnh, đến một cánh cửa ở phía sau nhà. Cửa mở ra trước mặt họ, để lộ một căn phòng dài, trống trải, u sầu, càng trống trải hơn bởi những dãy ghế dài và bàn học bằng gỗ thông trơn. Bên một chiếc bàn trong số đó, một cậu bé cô đơn đang đọc sách cạnh đống lửa leo lét; và Scrooge ngồi xuống một chiếc ghế dài, và khóc khi thấy lại chính mình tội nghiệp bị lãng quên thuở trước.

Not a latent echo in the house, not a squeak and scuffle from the mice behind the panelling, not a drip from the half-thawed water-spout in the dull yard behind, not a sigh among the leafless boughs of one despondent poplar, not the idle swinging of an empty store-house door, no, not a clicking in the fire, but fell upon the heart of Scrooge with a softening influence, and gave a freer passage to his tears.

Không một tiếng vọng tiềm ẩn nào trong ngôi nhà, không một tiếng chít chít và sột soạt nào của lũ chuột sau lớp ván ốp tường, không một giọt nước tí tách nào từ ống máng nửa tan băng ngoài khoảng sân ảm đạm phía sau, không một tiếng thở dài nào giữa những cành trơ trụi của một cây dương ủ ê, không một cái đung đưa vu vơ nào của cánh cửa nhà kho bỏ trống, không, đến cả tiếng lách tách trong lò sưởi, là không rơi xuống trái tim Scrooge với một sức mạnh làm mềm lòng, và mở lối cho những giọt nước mắt của lão tuôn chảy dễ dàng hơn.

The Spirit touched him on the arm, and pointed to his younger self, intent upon his reading. Suddenly a man, in foreign garments: wonderfully real and distinct to look at: stood outside the window, with an axe stuck in his belt, and leading by the bridle an ass laden with wood.

Hồn ma chạm vào tay lão, và chỉ về phía chính lão thời trẻ đang mải mê đọc sách. Bỗng một người đàn ông trong bộ y phục ngoại quốc — trông thật đến lạ lùng và rõ mồn một — đứng bên ngoài cửa sổ, một chiếc rìu giắt ở thắt lưng, tay dắt dây cương một con lừa chở đầy củi.

“Why, it’s Ali Baba!” Scrooge exclaimed in ecstasy. “It’s dear old honest Ali Baba! Yes, yes, I know! One Christmas time, when yonder solitary child was left here all alone, he did come, for the first time, just like that. Poor boy! And Valentine,” said Scrooge, “and his wild brother, Orson; there they go! And what’s his name, who was put down in his drawers, asleep, at the Gate of Damascus; don’t you see him! And the Sultan’s Groom turned upside down by the Genii; there he is upon his head! Serve him right. I’m glad of it. What business had he to be married to the Princess!”

“Ơ kìa, Ali Baba đấy!” Scrooge sung sướng ngây ngất kêu lên. “Ông Ali Baba già thật thà thân mến đấy! Phải rồi, phải rồi, tôi biết mà! Một mùa Giáng sinh nọ, khi đứa trẻ cô độc kia bị bỏ lại đây một mình, ông ấy đã đến, lần đầu tiên, y hệt như thế. Tội nghiệp thằng bé! Còn Valentine,” Scrooge nói, “và người anh em hoang dã của chàng, Orson; họ đi kia kìa! Còn cái gã tên gì nhỉ, kẻ bị đặt nằm ngủ, chỉ mặc mỗi quần lót, ở Cổng thành Damascus; Ngài không thấy hắn sao! Và gã Giữ ngựa của vua Sultan bị các vị Thần lộn ngược đầu; hắn kia, đang chổng ngược kia! Đáng đời hắn. Tôi mừng lắm. Hắn có quyền gì mà cưới Công chúa!”

To hear Scrooge expending all the earnestness of his nature on such subjects, in a most extraordinary voice between laughing and crying; and to see his heightened and excited face; would have been a surprise to his business friends in the city, indeed.

Nghe Scrooge dồn hết mọi nhiệt thành của bản tính mình vào những chuyện như thế, bằng một giọng lạ lùng hết sức, nửa cười nửa mếu; và thấy khuôn mặt bừng bừng hào hứng của lão; hẳn những bạn bè làm ăn của lão trong thành phố sẽ phải ngạc nhiên lắm thật.

“There’s the Parrot!” cried Scrooge. “Green body and yellow tail, with a thing like a lettuce growing out of the top of his head; there he is! Poor Robin Crusoe, he called him, when he came home again after sailing round the island. ‘Poor Robin Crusoe, where have you been, Robin Crusoe?’ The man thought he was dreaming, but he wasn’t. It was the Parrot, you know. There goes Friday, running for his life to the little creek! Halloa! Hoop! Halloo!”

“Con Vẹt kia rồi!” Scrooge reo lên. “Mình xanh đuôi vàng, với một thứ như cây rau diếp mọc trên đỉnh đầu; nó kia rồi! Robin Crusoe tội nghiệp, nó gọi ông ấy thế, khi ông ấy trở về nhà sau chuyến đi thuyền vòng quanh đảo. ‘Robin Crusoe tội nghiệp, ông đã đi đâu thế, Robin Crusoe?’ Ông ấy tưởng mình đang mơ, nhưng đâu phải. Chính là con Vẹt, Ngài biết đấy. Thứ Sáu kia rồi, đang chạy bán sống bán chết về phía con lạch nhỏ! Ê này! Hấp! Ê hê!”

Then, with a rapidity of transition very foreign to his usual character, he said, in pity for his former self, “Poor boy!” and cried again.

Rồi, với một sự chuyển đổi nhanh chóng hết sức xa lạ với tính cách thường ngày, lão nói, đầy thương xót cho chính mình thuở trước: “Tội nghiệp thằng bé!” và lại khóc.

“I wish,” Scrooge muttered, putting his hand in his pocket, and looking about him, after drying his eyes with his cuff: “but it’s too late now.”

“Giá mà,” Scrooge lẩm bẩm, đút tay vào túi và nhìn quanh, sau khi lấy cổ tay áo lau mắt: “nhưng giờ thì muộn quá rồi.”

“What is the matter?” asked the Spirit.

“Có chuyện gì vậy?” Hồn ma hỏi.

“Nothing,” said Scrooge. “Nothing. There was a boy singing a Christmas Carol at my door last night. I should like to have given him something: that’s all.”

“Không có gì,” Scrooge nói. “Không có gì. Tối qua có một thằng bé hát một bài ca Giáng sinh trước cửa nhà tôi. Giá mà tôi đã cho nó chút gì: chỉ thế thôi.”

The Ghost smiled thoughtfully, and waved its hand: saying as it did so, “Let us see another Christmas!”

Hồn ma mỉm cười trầm ngâm, và vẫy tay, vừa vẫy vừa nói: “Ta hãy xem một mùa Giáng sinh khác!”

Scrooge’s former self grew larger at the words, and the room became a little darker and more dirty. The panels shrunk, the windows cracked; fragments of plaster fell out of the ceiling, and the naked laths were shown instead; but how all this was brought about, Scrooge knew no more than you do. He only knew that it was quite correct; that everything had happened so; that there he was, alone again, when all the other boys had gone home for the jolly holidays.

Lời vừa dứt, Scrooge thuở trước lớn lên, và căn phòng tối hơn, bẩn hơn đôi chút. Những tấm ván ốp co rút lại, cửa sổ nứt nẻ; những mảng vữa rơi khỏi trần, để lộ ra những thanh lati trơ trụi; nhưng tất cả những điều ấy đã diễn ra như thế nào thì Scrooge cũng chẳng biết gì hơn bạn. Lão chỉ biết rằng mọi sự hoàn toàn đúng như vậy; rằng mọi việc đã xảy ra đúng như thế; rằng cậu ở đó, lại một mình, khi tất cả những cậu bé khác đã về nhà nghỉ lễ vui vẻ.

He was not reading now, but walking up and down despairingly. Scrooge looked at the Ghost, and with a mournful shaking of his head, glanced anxiously towards the door.

Lúc này cậu không đọc sách, mà đi đi lại lại một cách tuyệt vọng. Scrooge nhìn Hồn ma, và buồn bã lắc đầu, rồi lo âu liếc về phía cửa.

It opened; and a little girl, much younger than the boy, came darting in, and putting her arms about his neck, and often kissing him, addressed him as her “Dear, dear brother.”

Cửa mở; và một cô bé, nhỏ hơn cậu trai nhiều, lao vụt vào, vòng tay ôm lấy cổ cậu, hôn cậu lia lịa, và gọi cậu là “Anh yêu quý, anh yêu quý của em.”

“I have come to bring you home, dear brother!” said the child, clapping her tiny hands, and bending down to laugh. “To bring you home, home, home!”

“Em đến để đưa anh về nhà, anh yêu quý!” đứa trẻ nói, vỗ đôi bàn tay bé xíu, và cúi người xuống mà cười. “Đưa anh về nhà, về nhà, về nhà!”

“Home, little Fan?” returned the boy.

“Về nhà ư, Fan bé nhỏ?” cậu bé đáp.

“Yes!” said the child, brimful of glee. “Home, for good and all. Home, for ever and ever. Father is so much kinder than he used to be, that home’s like Heaven! He spoke so gently to me one dear night when I was going to bed, that I was not afraid to ask him once more if you might come home; and he said Yes, you should; and sent me in a coach to bring you. And you’re to be a man!” said the child, opening her eyes, “and are never to come back here; but first, we’re to be together all the Christmas long, and have the merriest time in all the world.”

“Vâng!” đứa trẻ nói, niềm vui tràn trề. “Về nhà luôn, về hẳn. Về nhà, mãi mãi và mãi mãi. Bố bây giờ hiền hơn trước nhiều lắm, nên nhà mình như Thiên đàng vậy! Một đêm đáng yêu nọ, lúc em sắp đi ngủ, bố nói với em dịu dàng đến nỗi em không sợ mà hỏi bố thêm một lần nữa xem anh có được về nhà không; và bố bảo Ừ, được chứ; rồi cho em đi xe ngựa đến đón anh. Và anh sắp thành người lớn rồi!” đứa trẻ nói, mở to đôi mắt, “và sẽ chẳng bao giờ phải quay lại đây nữa; nhưng trước hết, chúng mình sẽ được ở bên nhau suốt cả mùa Giáng sinh, và vui nhất trên đời.”

“You are quite a woman, little Fan!” exclaimed the boy.

“Em ra dáng người lớn quá rồi đấy, Fan bé nhỏ!” cậu bé reo lên.

She clapped her hands and laughed, and tried to touch his head; but being too little, laughed again, and stood on tiptoe to embrace him. Then she began to drag him, in her childish eagerness, towards the door; and he, nothing loth to go, accompanied her.

Cô bé vỗ tay cười, và cố với lên chạm vào đầu cậu; nhưng vì người bé quá, lại cười, rồi kiễng chân lên ôm cậu. Rồi cô bắt đầu lôi cậu, với tất cả sự háo hức trẻ con, về phía cửa; và cậu, chẳng chút miễn cưỡng, đi theo em.

A terrible voice in the hall cried, “Bring down Master Scrooge’s box, there!” and in the hall appeared the schoolmaster himself, who glared on Master Scrooge with a ferocious condescension, and threw him into a dreadful state of mind by shaking hands with him. He then conveyed him and his sister into the veriest old well of a shivering best-parlour that ever was seen, where the maps upon the wall, and the celestial and terrestrial globes in the windows, were waxy with cold. Here he produced a decanter of curiously light wine, and a block of curiously heavy cake, and administered instalments of those dainties to the young people: at the same time, sending out a meagre servant to offer a glass of “something” to the postboy, who answered that he thanked the gentleman, but if it was the same tap as he had tasted before, he had rather not. Master Scrooge’s trunk being by this time tied on to the top of the chaise, the children bade the schoolmaster good-bye right willingly; and getting into it, drove gaily down the garden-sweep: the quick wheels dashing the hoar-frost and snow from off the dark leaves of the evergreens like spray.

Một giọng nói khủng khiếp trong gian sảnh quát lên: “Mang cái rương của cậu Scrooge xuống đây!” và ngay giữa gian sảnh, chính ông thầy hiệu trưởng xuất hiện, trừng trừng nhìn cậu Scrooge với một vẻ hạ cố dữ tợn, và khiến cậu rơi vào một tâm trạng kinh hoàng bằng cách bắt tay cậu. Rồi ông dẫn cậu và em gái vào một gian phòng khách sang trọng lạnh run người mà người ta từng thấy, nơi những tấm bản đồ trên tường, những quả thiên cầu và địa cầu bên cửa sổ, đều tái nhợt như sáp vì lạnh. Tại đây ông mang ra một bình rượu vang nhạt một cách kỳ lạ, và một tảng bánh nặng một cách kỳ lạ, và chia từng phần những món ngon ấy cho hai đứa trẻ: đồng thời sai một gã đầy tớ gầy gò ra mời anh xà ích một ly “cái gì đó”, anh ta đáp rằng xin cảm ơn ông, nhưng nếu vẫn là thứ rượu cùng thùng anh đã nếm lần trước, thì anh xin kiếu. Lúc ấy rương của cậu Scrooge đã được buộc lên nóc xe, hai đứa trẻ hết sức vui lòng chào tạm biệt ông thầy; rồi leo lên xe, hớn hở chạy xuống con đường vòng trong vườn: những bánh xe nhanh nhẹn hất sương muối và tuyết khỏi những tán lá sẫm của hàng cây thường xanh, tung tóe như bụi nước.

“Always a delicate creature, whom a breath might have withered,” said the Ghost. “But she had a large heart!”

“Lúc nào cũng là một sinh linh mảnh mai, chỉ một hơi thở cũng đủ làm héo úa,” Hồn ma nói. “Nhưng cô ấy có một trái tim lớn!”

“So she had,” cried Scrooge. “You’re right. I will not gainsay it, Spirit. God forbid!”

“Phải, cô ấy có,” Scrooge kêu lên. “Ngài nói đúng. Tôi sẽ không cãi đâu, thưa Hồn ma. Lạy Chúa, không đời nào!”

“She died a woman,” said the Ghost, “and had, as I think, children.”

“Cô ấy mất khi đã là đàn bà,” Hồn ma nói, “và, theo ta nghĩ, đã có con.”

“One child,” Scrooge returned.

“Một đứa con,” Scrooge đáp.

“True,” said the Ghost. “Your nephew!”

“Đúng,” Hồn ma nói. “Cháu trai ông!”

Scrooge seemed uneasy in his mind; and answered briefly, “Yes.”

Scrooge có vẻ bứt rứt trong lòng; và đáp cụt lủn: “Phải.”

Although they had but that moment left the school behind them, they were now in the busy thoroughfares of a city, where shadowy passengers passed and repassed; where shadowy carts and coaches battled for the way, and all the strife and tumult of a real city were. It was made plain enough, by the dressing of the shops, that here too it was Christmas time again; but it was evening, and the streets were lighted up.

Dù họ chỉ vừa mới bỏ ngôi trường lại sau lưng, giờ đây họ đã ở giữa những đường phố tấp nập của một thành phố, nơi những khách bộ hành như bóng ma qua lại; nơi những xe bò, xe ngựa như bóng ma tranh nhau lối đi, và có đủ mọi cảnh chen chúc ồn ã của một thành phố thật. Nhìn cách bày biện các cửa hiệu, cũng đủ thấy rõ rằng ở đây cũng lại là mùa Giáng sinh; nhưng trời đã tối, và đường phố đã lên đèn.

The Ghost stopped at a certain warehouse door, and asked Scrooge if he knew it.

Hồn ma dừng lại trước cửa một kho hàng nọ, và hỏi Scrooge có biết chỗ này không.

“Know it!” said Scrooge. “Was I apprenticed here!”

“Biết chứ!” Scrooge nói. “Tôi chẳng đã học việc ở đây đó sao!”

They went in. At sight of an old gentleman in a Welsh wig, sitting behind such a high desk, that if he had been two inches taller he must have knocked his head against the ceiling, Scrooge cried in great excitement:

Họ bước vào. Trông thấy một ông lão đội bộ tóc giả kiểu xứ Wales, ngồi sau một chiếc bàn giấy cao đến nỗi nếu ông cao thêm hai inch nữa thì hẳn đã cụng đầu vào trần nhà, Scrooge kêu lên, vô cùng phấn khích:

“Why, it’s old Fezziwig! Bless his heart; it’s Fezziwig alive again!”

“Ơ kìa, ông Fezziwig già đây mà! Phúc đức cho ông ấy; ông Fezziwig sống lại rồi!”

Old Fezziwig laid down his pen, and looked up at the clock, which pointed to the hour of seven. He rubbed his hands; adjusted his capacious waistcoat; laughed all over himself, from his shoes to his organ of benevolence; and called out in a comfortable, oily, rich, fat, jovial voice:

Ông Fezziwig già đặt bút xuống, ngước nhìn đồng hồ, kim chỉ bảy giờ. Ông xoa tay; chỉnh lại chiếc áo gi-lê rộng thùng thình; cười rung khắp người, từ đôi giày lên tận cái bướu nhân từ trên sọ; và cất tiếng gọi bằng một giọng thoải mái, trơn tru, đậm đà, béo tốt, hồ hởi:

“Yo ho, there! Ebenezer! Dick!”

“Ê hô, này! Ebenezer! Dick!”

Scrooge’s former self, now grown a young man, came briskly in, accompanied by his fellow-’prentice.

Scrooge thuở trước, giờ đã thành chàng thanh niên, nhanh nhẹn bước vào, cùng với người bạn học việc.

“Dick Wilkins, to be sure!” said Scrooge to the Ghost. “Bless me, yes. There he is. He was very much attached to me, was Dick. Poor Dick! Dear, dear!”

“Dick Wilkins, đúng rồi!” Scrooge nói với Hồn ma. “Trời ơi, phải. Cậu ấy kia. Cậu ấy quý tôi lắm, Dick ấy mà. Dick tội nghiệp! Ôi chao, ôi chao!”

“Yo ho, my boys!” said Fezziwig. “No more work to-night. Christmas Eve, Dick. Christmas, Ebenezer! Let’s have the shutters up,” cried old Fezziwig, with a sharp clap of his hands, “before a man can say Jack Robinson!”

“Ê hô, các chàng trai của ta!” ông Fezziwig nói. “Tối nay thôi làm việc. Đêm Giáng sinh rồi, Dick. Giáng sinh rồi, Ebenezer! Ta đóng cửa chớp lại nào,” ông Fezziwig già kêu lên, vỗ tay đánh đét một cái, “nhanh hơn chớp mắt!”

You wouldn’t believe how those two fellows went at it! They charged into the street with the shutters—one, two, three—had ’em up in their places—four, five, six—barred ’em and pinned ’em—seven, eight, nine—and came back before you could have got to twelve, panting like race-horses.

Bạn sẽ chẳng tin nổi hai chàng trai ấy lao vào việc thế nào đâu! Họ xông ra phố với những tấm cửa chớp — một, hai, ba — lắp chúng vào chỗ — bốn, năm, sáu — cài then chốt chốt — bảy, tám, chín — và đã quay vào trước khi bạn kịp đếm đến mười hai, thở hồng hộc như ngựa đua.

“Hilli-ho!” cried old Fezziwig, skipping down from the high desk, with wonderful agility. “Clear away, my lads, and let’s have lots of room here! Hilli-ho, Dick! Chirrup, Ebenezer!”

“Hi-li-hô!” ông Fezziwig già kêu lên, nhảy phóc xuống khỏi chiếc bàn cao, nhanh nhẹn lạ lùng. “Dọn dẹp đi, các cậu, cho chỗ này thật rộng vào! Hi-li-hô, Dick! Hăng lên nào, Ebenezer!”

Clear away! There was nothing they wouldn’t have cleared away, or couldn’t have cleared away, with old Fezziwig looking on. It was done in a minute. Every movable was packed off, as if it were dismissed from public life for evermore; the floor was swept and watered, the lamps were trimmed, fuel was heaped upon the fire; and the warehouse was as snug, and warm, and dry, and bright a ball-room, as you would desire to see upon a winter’s night.

Dọn dẹp ư! Chẳng có thứ gì mà họ không muốn dọn, hay không dọn nổi, khi có ông Fezziwig già đứng nhìn. Chỉ một phút là xong. Mọi thứ di chuyển được đều bị dọn đi, như thể bị cho rút khỏi đời sống công chúng vĩnh viễn; sàn nhà được quét và vẩy nước, đèn được khêu lại, củi được chất đầy lò; và nhà kho biến thành một phòng khiêu vũ ấm cúng, ấm áp, khô ráo, sáng sủa đúng như bạn mong được thấy trong một đêm đông.

In came a fiddler with a music-book, and went up to the lofty desk, and made an orchestra of it, and tuned like fifty stomach-aches. In came Mrs. Fezziwig, one vast substantial smile. In came the three Miss Fezziwigs, beaming and lovable. In came the six young followers whose hearts they broke. In came all the young men and women employed in the business. In came the housemaid, with her cousin, the baker. In came the cook, with her brother’s particular friend, the milkman. In came the boy from over the way, who was suspected of not having board enough from his master; trying to hide himself behind the girl from next door but one, who was proved to have had her ears pulled by her mistress. In they all came, one after another; some shyly, some boldly, some gracefully, some awkwardly, some pushing, some pulling; in they all came, anyhow and everyhow. Away they all went, twenty couple at once; hands half round and back again the other way; down the middle and up again; round and round in various stages of affectionate grouping; old top couple always turning up in the wrong place; new top couple starting off again, as soon as they got there; all top couples at last, and not a bottom one to help them! When this result was brought about, old Fezziwig, clapping his hands to stop the dance, cried out, “Well done!” and the fiddler plunged his hot face into a pot of porter, especially provided for that purpose. But scorning rest, upon his reappearance, he instantly began again, though there were no dancers yet, as if the other fiddler had been carried home, exhausted, on a shutter, and he were a bran-new man resolved to beat him out of sight, or perish.

Bước vào là một tay kéo vĩ cầm với cuốn sách nhạc, trèo lên chiếc bàn cao ngất, biến nó thành dàn nhạc, và lên dây cò cử như năm mươi cơn đau bụng. Bước vào là bà Fezziwig, một nụ cười to lớn chắc nịch. Bước vào là ba cô tiểu thư Fezziwig, rạng rỡ và đáng yêu. Bước vào là sáu chàng trai theo đuổi mà các cô đã làm tan nát cõi lòng. Bước vào là tất cả các nam nữ thanh niên làm công trong hãng. Bước vào là cô hầu phòng, cùng anh họ là anh thợ làm bánh. Bước vào là chị bếp, cùng người bạn chí thân của anh trai chị, là anh bán sữa. Bước vào là thằng bé nhà bên kia đường, kẻ bị ngờ là không được chủ cho ăn đủ no; đang cố nấp sau lưng cô gái ở nhà cách đó một căn, cô gái đã bị chứng minh là từng bị bà chủ véo tai. Họ bước vào hết thảy, người này nối người kia; kẻ rụt rè, kẻ bạo dạn, kẻ duyên dáng, kẻ vụng về, kẻ đẩy, kẻ kéo; họ bước vào hết thảy, kiểu nào cũng có, cách nào cũng xong. Rồi tất cả cùng lao vào nhảy, hai mươi cặp một lúc; nắm tay xoay nửa vòng rồi xoay ngược lại; xuống giữa hàng rồi trở lên; xoay vòng xoay vòng trong đủ mọi kiểu tụm nhóm thân ái; cặp đầu hàng cũ lúc nào cũng trồi lên sai chỗ; cặp đầu hàng mới vừa tới nơi đã lại xuất phát; rốt cuộc toàn là cặp đầu hàng, chẳng còn lấy một cặp cuối hàng nào để đỡ cho họ! Khi kết quả ấy đã thành, ông Fezziwig già vỗ tay cho dừng điệu nhảy, và kêu lên: “Giỏi lắm!” và tay kéo vĩ cầm vùi khuôn mặt nóng bừng vào một vại bia đen, đã được chuẩn bị riêng cho mục đích ấy. Nhưng khinh chuyện nghỉ ngơi, vừa ngóc lên khỏi vại, anh ta lập tức kéo đàn lại, dù chưa có ai nhảy, như thể tay kéo vĩ cầm kia đã kiệt sức và được khiêng về nhà trên một tấm cửa chớp, còn anh ta là một người mới toanh quyết đánh bại kẻ kia cho khuất bóng, hoặc chết thì thôi.

There were more dances, and there were forfeits, and more dances, and there was cake, and there was negus, and there was a great piece of Cold Roast, and there was a great piece of Cold Boiled, and there were mince-pies, and plenty of beer. But the great effect of the evening came after the Roast and Boiled, when the fiddler (an artful dog, mind! The sort of man who knew his business better than you or I could have told it him!) struck up “Sir Roger de Coverley.” Then old Fezziwig stood out to dance with Mrs. Fezziwig. Top couple, too; with a good stiff piece of work cut out for them; three or four and twenty pair of partners; people who were not to be trifled with; people who would dance, and had no notion of walking.

Lại thêm những điệu nhảy, rồi có trò chơi phạt, rồi lại nhảy, rồi có bánh ngọt, có rượu negus, có một tảng Thịt Quay Nguội to, có một tảng Thịt Luộc Nguội to, có bánh nhân thịt băm, và bia thì thừa thãi. Nhưng màn đặc sắc nhất của buổi tối đến sau món Quay và món Luộc, khi tay kéo vĩ cầm (một gã ranh mãnh, nhớ cho! Thuộc loại người thạo nghề mình hơn cả bạn hay tôi có thể chỉ bảo cho hắn!) bắt vào bài “Sir Roger de Coverley.” Thế là ông Fezziwig già bước ra nhảy với bà Fezziwig. Lại là cặp đầu hàng nữa chứ; với cả một phần việc gay go đang chờ họ; hai mươi ba hay hai mươi bốn cặp bạn nhảy; những người chẳng phải hạng để đùa; những người nhất định phải nhảy, và chẳng hề có ý định đi bước thường.

But if they had been twice as many—ah, four times—old Fezziwig would have been a match for them, and so would Mrs. Fezziwig. As to her, she was worthy to be his partner in every sense of the term. If that’s not high praise, tell me higher, and I’ll use it. A positive light appeared to issue from Fezziwig’s calves. They shone in every part of the dance like moons. You couldn’t have predicted, at any given time, what would have become of them next. And when old Fezziwig and Mrs. Fezziwig had gone all through the dance; advance and retire, both hands to your partner, bow and curtsey, corkscrew, thread-the-needle, and back again to your place; Fezziwig “cut”—cut so deftly, that he appeared to wink with his legs, and came upon his feet again without a stagger.

Nhưng giả như họ đông gấp đôi — à, gấp bốn — thì ông Fezziwig già cũng vẫn địch nổi, và bà Fezziwig cũng vậy. Còn về bà, bà xứng đáng là bạn nhảy của ông theo mọi nghĩa của từ ấy. Nếu đó chưa phải là lời khen cao, thì hãy chỉ cho tôi lời nào cao hơn, tôi sẽ dùng ngay. Từ bắp chân ông Fezziwig dường như tỏa ra một thứ ánh sáng thực sự. Chúng sáng rỡ ở mọi đoạn của điệu nhảy như những vầng trăng. Bạn chẳng thể đoán trước, vào bất cứ lúc nào, rằng kế tiếp chúng sẽ ra sao. Và khi ông Fezziwig già và bà Fezziwig đã nhảy trọn điệu; tiến lên và lùi lại, nắm cả hai tay bạn nhảy, cúi chào và nhún gối, xoắn ốc, xỏ kim, rồi trở về chỗ cũ; ông Fezziwig “bật chân” — bật khéo đến nỗi trông như ông nháy mắt bằng chân, rồi đáp xuống đứng vững không loạng choạng chút nào.

When the clock struck eleven, this domestic ball broke up. Mr. and Mrs. Fezziwig took their stations, one on either side of the door, and shaking hands with every person individually as he or she went out, wished him or her a Merry Christmas. When everybody had retired but the two ’prentices, they did the same to them; and thus the cheerful voices died away, and the lads were left to their beds; which were under a counter in the back-shop.

Khi đồng hồ điểm mười một giờ, buổi khiêu vũ gia đình này tan. Ông và bà Fezziwig đứng hai bên cửa, mỗi người một bên, bắt tay riêng từng người khi họ ra về, và chúc từng người một Giáng sinh vui vẻ. Khi mọi người đã về hết chỉ trừ hai cậu học việc, ông bà cũng làm như thế với hai cậu; và thế là những giọng nói vui tươi lặng dần, và hai chàng trai được để lại với giường của mình; giường thì ở dưới một quầy hàng trong gian sau cửa hiệu.

During the whole of this time, Scrooge had acted like a man out of his wits. His heart and soul were in the scene, and with his former self. He corroborated everything, remembered everything, enjoyed everything, and underwent the strangest agitation. It was not until now, when the bright faces of his former self and Dick were turned from them, that he remembered the Ghost, and became conscious that it was looking full upon him, while the light upon its head burnt very clear.

Suốt thời gian ấy, Scrooge cư xử như một kẻ mất trí. Cả trái tim lẫn tâm hồn lão đều ở trong cảnh ấy, ở cùng con người thuở trước của lão. Lão xác nhận mọi thứ, nhớ lại mọi thứ, tận hưởng mọi thứ, và trải qua một cơn xao động lạ lùng nhất. Mãi đến lúc này, khi những gương mặt rạng rỡ của chính lão thuở trước và của Dick đã quay đi khỏi họ, lão mới nhớ đến Hồn ma, và nhận ra rằng nó đang nhìn thẳng vào lão, trong khi ánh sáng trên đầu nó cháy rất trong.

“A small matter,” said the Ghost, “to make these silly folks so full of gratitude.”

“Một chuyện nhỏ thôi,” Hồn ma nói, “mà làm cho đám người khờ khạo này biết ơn đến thế.”

“Small!” echoed Scrooge.

“Nhỏ!” Scrooge lặp lại.

The Spirit signed to him to listen to the two apprentices, who were pouring out their hearts in praise of Fezziwig: and when he had done so, said,

Hồn ma ra hiệu cho lão lắng nghe hai cậu học việc đang dốc cạn lòng mà ca ngợi ông Fezziwig: và khi lão đã nghe xong, nó nói:

“Why! Is it not? He has spent but a few pounds of your mortal money: three or four perhaps. Is that so much that he deserves this praise?”

“Sao! Chẳng phải thế sao? Ông ta chỉ tiêu có vài bảng tiền trần thế của các ông: ba hay bốn bảng là cùng. Thế mà nhiều đến mức đáng được ca ngợi như vậy ư?”

“It isn’t that,” said Scrooge, heated by the remark, and speaking unconsciously like his former, not his latter, self. “It isn’t that, Spirit. He has the power to render us happy or unhappy; to make our service light or burdensome; a pleasure or a toil. Say that his power lies in words and looks; in things so slight and insignificant that it is impossible to add and count ’em up: what then? The happiness he gives, is quite as great as if it cost a fortune.”

“Không phải thế,” Scrooge nói, nóng mặt vì câu nhận xét, và vô tình nói như con người thuở trước của lão, chứ không phải con người sau này. “Không phải thế đâu, thưa Hồn ma. Ông ấy có quyền làm cho chúng tôi hạnh phúc hay bất hạnh; làm cho công việc của chúng tôi nhẹ nhàng hay nặng nhọc; thành niềm vui hay nỗi cực nhọc. Cứ cho là quyền lực của ông ấy chỉ nằm ở lời nói và ánh mắt; ở những điều nhỏ nhặt, vụn vặt đến mức chẳng thể nào cộng lại mà tính cho xuể: thì đã sao? Niềm hạnh phúc ông ấy mang lại cũng lớn chẳng kém gì nếu nó tốn cả một gia tài.”

He felt the Spirit’s glance, and stopped.

Lão cảm thấy ánh mắt của Hồn ma, và ngừng lời.

“What is the matter?” asked the Ghost.

“Có chuyện gì vậy?” Hồn ma hỏi.

“Nothing particular,” said Scrooge.

“Không có gì đặc biệt,” Scrooge nói.

“Something, I think?” the Ghost insisted.

“Ta nghĩ là có chuyện gì đó chứ?” Hồn ma gặng.

“No,” said Scrooge, “No. I should like to be able to say a word or two to my clerk just now. That’s all.”

“Không,” Scrooge nói, “Không. Giá mà lúc này tôi có thể nói đôi lời với anh thư ký của tôi. Chỉ thế thôi.”

His former self turned down the lamps as he gave utterance to the wish; and Scrooge and the Ghost again stood side by side in the open air.

Con người thuở trước của lão vặn nhỏ đèn đúng lúc lão nói lên ước muốn ấy; và Scrooge cùng Hồn ma lại đứng sóng vai bên nhau ngoài trời.

“My time grows short,” observed the Spirit. “Quick!”

“Thời gian của ta sắp hết,” Hồn ma nhận xét. “Nhanh lên!”

This was not addressed to Scrooge, or to any one whom he could see, but it produced an immediate effect. For again Scrooge saw himself. He was older now; a man in the prime of life. His face had not the harsh and rigid lines of later years; but it had begun to wear the signs of care and avarice. There was an eager, greedy, restless motion in the eye, which showed the passion that had taken root, and where the shadow of the growing tree would fall.

Câu ấy không nói với Scrooge, cũng chẳng với bất kỳ ai lão có thể thấy, nhưng nó lập tức có hiệu quả. Vì Scrooge lại thấy chính mình. Giờ chàng đã lớn tuổi hơn; một người đàn ông đang độ sung sức nhất đời. Gương mặt chưa có những đường nét khắc nghiệt, cứng đờ của những năm về sau; nhưng đã bắt đầu mang dấu vết của lo toan và hám lợi. Trong đôi mắt có một sự chuyển động háo hức, tham lam, bồn chồn, cho thấy dục vọng đã bén rễ, và nơi bóng của cái cây đang lớn ấy sẽ đổ xuống.

He was not alone, but sat by the side of a fair young girl in a mourning-dress: in whose eyes there were tears, which sparkled in the light that shone out of the Ghost of Christmas Past.

Chàng không ở một mình, mà ngồi bên cạnh một thiếu nữ xinh đẹp mặc áo tang: trong đôi mắt nàng có những giọt lệ, lấp lánh dưới ánh sáng tỏa ra từ Hồn ma Giáng sinh Quá khứ.

“It matters little,” she said, softly. “To you, very little. Another idol has displaced me; and if it can cheer and comfort you in time to come, as I would have tried to do, I have no just cause to grieve.”

“Chẳng mấy quan trọng,” nàng khẽ nói. “Với anh, rất ít thôi. Một thần tượng khác đã thế chỗ em; và nếu nó có thể làm anh vui và an ủi anh trong những ngày sắp tới, như em đã từng muốn cố làm, thì em chẳng có lý do chính đáng nào để buồn phiền.”

“What Idol has displaced you?” he rejoined.

“Thần tượng nào đã thế chỗ em?” chàng đáp lại.

“A golden one.”

“Một thần tượng bằng vàng.”

“This is the even-handed dealing of the world!” he said. “There is nothing on which it is so hard as poverty; and there is nothing it professes to condemn with such severity as the pursuit of wealth!”

“Đấy, sự công bằng của thế gian là thế đấy!” chàng nói. “Chẳng có gì nó khắc nghiệt bằng với cảnh nghèo; và cũng chẳng có gì nó làm ra vẻ lên án gay gắt bằng chuyện theo đuổi giàu sang!”

“You fear the world too much,” she answered, gently. “All your other hopes have merged into the hope of being beyond the chance of its sordid reproach. I have seen your nobler aspirations fall off one by one, until the master-passion, Gain, engrosses you. Have I not?”

“Anh sợ thế gian quá,” nàng dịu dàng đáp. “Mọi hy vọng khác của anh đều đã hòa vào một hy vọng duy nhất là được thoát khỏi nguy cơ bị nó chê trách hèn mọn. Em đã thấy những khát vọng cao đẹp hơn của anh rụng đi từng cái một, cho đến khi dục vọng chủ đạo, là Lợi lộc, chiếm trọn lấy anh. Chẳng phải thế sao?”

“What then?” he retorted. “Even if I have grown so much wiser, what then? I am not changed towards you.”

“Thì đã sao?” chàng vặn lại. “Dù anh có trở nên khôn ngoan hơn nhiều như thế, thì đã sao? Đối với em, anh đâu có thay đổi.”

She shook her head.

Nàng lắc đầu.

“Am I?”

“Anh thay đổi ư?”

“Our contract is an old one. It was made when we were both poor and content to be so, until, in good season, we could improve our worldly fortune by our patient industry. You are changed. When it was made, you were another man.”

“Lời ước hẹn của chúng ta đã cũ rồi. Nó được lập khi cả hai ta đều nghèo và bằng lòng với cảnh nghèo, cho đến khi, vào lúc thuận tiện, ta có thể cải thiện cơ nghiệp bằng sự cần cù nhẫn nại. Anh đã thay đổi. Khi lời ước hẹn ấy được lập, anh là một người khác.”

“I was a boy,” he said impatiently.

“Khi ấy anh còn là một thằng nhóc,” chàng sốt ruột nói.

“Your own feeling tells you that you were not what you are,” she returned. “I am. That which promised happiness when we were one in heart, is fraught with misery now that we are two. How often and how keenly I have thought of this, I will not say. It is enough that I have thought of it, and can release you.”

“Chính cảm giác của anh cũng bảo anh rằng anh khi ấy không phải là anh bây giờ,” nàng đáp. “Còn em thì vẫn vậy. Điều từng hứa hẹn hạnh phúc khi chúng ta chung một lòng, nay lại chất chứa khổ đau khi chúng ta đã thành hai. Em đã nghĩ về điều này bao nhiêu lần và đau đớn đến nhường nào, em sẽ không nói. Chỉ cần biết rằng em đã nghĩ về nó, và có thể giải thoát cho anh.”

“Have I ever sought release?”

“Có bao giờ anh đòi được giải thoát đâu?”

“In words. No. Never.”

“Bằng lời nói. Không. Chưa bao giờ.”

“In what, then?”

“Thế thì bằng gì?”

“In a changed nature; in an altered spirit; in another atmosphere of life; another Hope as its great end. In everything that made my love of any worth or value in your sight. If this had never been between us,” said the girl, looking mildly, but with steadiness, upon him; “tell me, would you seek me out and try to win me now? Ah, no!”

“Bằng một bản tính đã đổi thay; một tâm hồn đã khác đi; một bầu không khí sống khác; một Hy vọng khác làm cứu cánh lớn lao. Bằng tất cả những gì đã khiến tình yêu của em còn có chút giá trị hay ý nghĩa nào trong mắt anh. Nếu giữa chúng ta chưa từng có điều này,” cô gái nói, nhìn chàng dịu dàng nhưng kiên định; “hãy nói cho em biết, liệu bây giờ anh có tìm đến em và cố chinh phục em không? À, không đâu!”

He seemed to yield to the justice of this supposition, in spite of himself. But he said with a struggle, “You think not.”

Chàng dường như phải chịu khuất phục trước lẽ phải của giả thiết ấy, dù chẳng muốn. Nhưng chàng gắng gượng nói: “Em nghĩ là không.”

“I would gladly think otherwise if I could,” she answered, “Heaven knows! When I have learned a Truth like this, I know how strong and irresistible it must be. But if you were free to-day, to-morrow, yesterday, can even I believe that you would choose a dowerless girl—you who, in your very confidence with her, weigh everything by Gain: or, choosing her, if for a moment you were false enough to your one guiding principle to do so, do I not know that your repentance and regret would surely follow? I do; and I release you. With a full heart, for the love of him you once were.”

“Em sẽ vui lòng nghĩ khác đi nếu em có thể,” nàng đáp, “có Trời biết! Khi em đã học được một Sự thật như thế này, em biết nó hẳn phải mạnh mẽ và không thể cưỡng lại đến nhường nào. Nhưng nếu hôm nay, ngày mai, hôm qua, anh được tự do, liệu ngay cả em có thể tin rằng anh sẽ chọn một cô gái không của hồi môn — anh, người mà ngay cả khi tâm tình với nàng cũng đem mọi thứ ra cân bằng Lợi lộc: hoặc, nếu có chọn nàng, nếu chỉ trong một khoảnh khắc anh đủ phản bội nguyên tắc dẫn đường duy nhất của mình mà làm thế, thì em lại không biết rằng hối hận và tiếc nuối chắc chắn sẽ theo sau sao? Em biết; và em giải thoát cho anh. Với trọn tấm lòng, vì tình yêu dành cho con người anh đã từng là.”

He was about to speak; but with her head turned from him, she resumed.

Chàng toan nói; nhưng nàng, quay mặt đi, lại tiếp lời.

“You may—the memory of what is past half makes me hope you will—have pain in this. A very, very brief time, and you will dismiss the recollection of it, gladly, as an unprofitable dream, from which it happened well that you awoke. May you be happy in the life you have chosen!”

“Có lẽ anh sẽ — ký ức về những gì đã qua khiến em nửa mong là anh sẽ — đau lòng vì chuyện này. Một thời gian rất, rất ngắn thôi, rồi anh sẽ gạt bỏ hồi ức về nó, một cách vui lòng, như gạt bỏ một giấc mơ chẳng sinh lời, mà may thay anh đã tỉnh dậy. Cầu cho anh được hạnh phúc trong cuộc đời anh đã chọn!”

She left him, and they parted.

Nàng rời bỏ chàng, và họ chia tay.

“Spirit!” said Scrooge, “show me no more! Conduct me home. Why do you delight to torture me?”

“Hồn ma!” Scrooge nói, “đừng cho tôi xem thêm nữa! Hãy đưa tôi về nhà. Sao Ngài lại thích hành hạ tôi như thế?”

“One shadow more!” exclaimed the Ghost.

“Thêm một cái bóng nữa!” Hồn ma kêu lên.

“No more!” cried Scrooge. “No more. I don’t wish to see it. Show me no more!”

“Không nữa!” Scrooge kêu lên. “Không nữa. Tôi không muốn xem. Đừng cho tôi xem thêm nữa!”

But the relentless Ghost pinioned him in both his arms, and forced him to observe what happened next.

Nhưng Hồn ma không chút nương tay ghì chặt lấy cả hai cánh tay lão, và buộc lão phải nhìn những gì xảy ra tiếp theo.

They were in another scene and place; a room, not very large or handsome, but full of comfort. Near to the winter fire sat a beautiful young girl, so like that last that Scrooge believed it was the same, until he saw her, now a comely matron, sitting opposite her daughter. The noise in this room was perfectly tumultuous, for there were more children there, than Scrooge in his agitated state of mind could count; and, unlike the celebrated herd in the poem, they were not forty children conducting themselves like one, but every child was conducting itself like forty. The consequences were uproarious beyond belief; but no one seemed to care; on the contrary, the mother and daughter laughed heartily, and enjoyed it very much; and the latter, soon beginning to mingle in the sports, got pillaged by the young brigands most ruthlessly. What would I not have given to be one of them! Though I never could have been so rude, no, no! I wouldn’t for the wealth of all the world have crushed that braided hair, and torn it down; and for the precious little shoe, I wouldn’t have plucked it off, God bless my soul! to save my life. As to measuring her waist in sport, as they did, bold young brood, I couldn’t have done it; I should have expected my arm to have grown round it for a punishment, and never come straight again. And yet I should have dearly liked, I own, to have touched her lips; to have questioned her, that she might have opened them; to have looked upon the lashes of her downcast eyes, and never raised a blush; to have let loose waves of hair, an inch of which would be a keepsake beyond price: in short, I should have liked, I do confess, to have had the lightest licence of a child, and yet to have been man enough to know its value.

Họ đã ở một cảnh khác, một nơi khác; một căn phòng không lớn lắm, cũng chẳng đẹp lắm, nhưng đầy đủ tiện nghi. Gần bếp lửa mùa đông có một thiếu nữ xinh đẹp ngồi, giống người lúc nãy đến nỗi Scrooge tưởng là cùng một người, cho đến khi lão thấy nàng, giờ đã là một người mẹ đẫy đà dễ coi, ngồi đối diện con gái mình. Tiếng ồn trong căn phòng này thật vô cùng náo loạn, vì ở đó có nhiều trẻ con hơn số mà Scrooge, trong tâm trạng xao động, có thể đếm xuể; và, chẳng giống như đàn gia súc lừng danh trong bài thơ, đây không phải bốn mươi đứa trẻ cư xử như một, mà mỗi đứa trẻ lại cư xử như bốn mươi. Hậu quả là ồn ào náo động đến khó tin; nhưng chẳng ai có vẻ bận tâm; trái lại, bà mẹ và cô con gái cười rất thoải mái, và thích thú lắm; còn cô con gái, chẳng mấy chốc đã nhập cuộc chơi, liền bị đám tướng cướp tí hon cướp bóc không chút xót thương. Tôi có gì mà chẳng chịu đánh đổi để được là một trong số chúng! Dù tôi chẳng bao giờ có thể thô lỗ đến thế, không, không đâu! Dẫu được cả của cải thế gian, tôi cũng chẳng nỡ vò nát mái tóc tết kia, và giật tung nó xuống; còn chiếc giày nhỏ quý giá kia, tôi cũng chẳng nỡ giằng nó ra, Chúa phù hộ linh hồn tôi! dù để cứu mạng mình. Còn chuyện đùa nghịch đo vòng eo nàng, như chúng đã làm, lũ nhãi ranh bạo gan kia, thì tôi không làm nổi; tôi hẳn sẽ sợ cánh tay mình bị phạt mà cứ cong mãi quanh eo nàng, và chẳng bao giờ duỗi thẳng ra được nữa. Thế nhưng, tôi thừa nhận, tôi sẽ thích lắm được chạm vào đôi môi nàng; được hỏi nàng điều gì đó để nàng hé môi; được ngắm hàng mi của đôi mắt nàng đang cụp xuống mà chẳng làm nàng ửng hồng; được thả tung những làn sóng tóc, mà chỉ một inch thôi cũng đã là một kỷ vật vô giá: tóm lại, tôi xin thú thật, tôi sẽ thích lắm được hưởng chút đặc quyền nhỏ nhoi nhất của một đứa trẻ, mà vẫn đủ là đàn ông để biết giá trị của nó.

But now a knocking at the door was heard, and such a rush immediately ensued that she with laughing face and plundered dress was borne towards it the centre of a flushed and boisterous group, just in time to greet the father, who came home attended by a man laden with Christmas toys and presents. Then the shouting and the struggling, and the onslaught that was made on the defenceless porter! The scaling him with chairs for ladders to dive into his pockets, despoil him of brown-paper parcels, hold on tight by his cravat, hug him round his neck, pommel his back, and kick his legs in irrepressible affection! The shouts of wonder and delight with which the development of every package was received! The terrible announcement that the baby had been taken in the act of putting a doll’s frying-pan into his mouth, and was more than suspected of having swallowed a fictitious turkey, glued on a wooden platter! The immense relief of finding this a false alarm! The joy, and gratitude, and ecstasy! They are all indescribable alike. It is enough that by degrees the children and their emotions got out of the parlour, and by one stair at a time, up to the top of the house; where they went to bed, and so subsided.

Nhưng rồi có tiếng gõ cửa, và lập tức ùa ra một cuộc xô đẩy đến nỗi nàng, mặt mày tươi cười và áo xống bị cướp phá tơi bời, bị cuốn về phía cửa giữa một đám đông đỏ mặt và ầm ĩ, vừa kịp lúc để đón người cha, người về nhà theo sau là một người khuân vác chất đầy đồ chơi và quà Giáng sinh. Rồi thì tiếng hò hét, rồi thì cảnh giằng co, rồi thì cuộc tấn công nhằm vào người khuân vác không đường chống đỡ! Nào là bắc ghế làm thang trèo lên người anh ta để thọc tay vào túi, cướp những gói giấy nâu, bám chặt lấy cà vạt, ôm cổ, đấm lưng, đá chân anh ta trong một niềm âu yếm không gì kìm nổi! Nào là những tiếng reo kinh ngạc và sung sướng đón chào mỗi gói quà được mở ra! Nào là cái tin khủng khiếp rằng đứa bé đã bị bắt quả tang đang đút cái chảo rán của búp bê vào miệng, và còn bị nghi hơn cả nghi là đã nuốt một con gà tây giả, dán trên một chiếc đĩa gỗ! Nào là nỗi nhẹ nhõm vô biên khi biết đó chỉ là báo động nhầm! Niềm vui, lòng biết ơn, và cơn ngây ngất! Tất cả đều không sao tả xiết như nhau. Chỉ cần nói rằng dần dần lũ trẻ cùng những xúc cảm của chúng cũng ra khỏi phòng khách, và leo từng bậc thang một, lên tận tầng trên cùng của ngôi nhà; nơi chúng đi ngủ, và thế là lắng xuống.

And now Scrooge looked on more attentively than ever, when the master of the house, having his daughter leaning fondly on him, sat down with her and her mother at his own fireside; and when he thought that such another creature, quite as graceful and as full of promise, might have called him father, and been a spring-time in the haggard winter of his life, his sight grew very dim indeed.

Và giờ đây Scrooge chăm chú nhìn hơn bao giờ hết, khi ông chủ nhà, với cô con gái âu yếm tựa vào mình, ngồi xuống cùng con và vợ bên lò sưởi nhà mình; và khi lão nghĩ rằng một sinh linh như thế, cũng duyên dáng và đầy hứa hẹn như thế, lẽ ra đã có thể gọi lão là cha, và là một mùa xuân giữa mùa đông tiều tụy của đời lão, thì mắt lão quả thật nhòa đi rất nhiều.

“Belle,” said the husband, turning to his wife with a smile, “I saw an old friend of yours this afternoon.”

“Belle,” người chồng nói, quay sang vợ mỉm cười, “chiều nay anh gặp một người bạn cũ của em.”

“Who was it?”

“Ai thế?”

“Guess!”

“Đoán xem!”

“How can I? Tut, don’t I know?” she added in the same breath, laughing as he laughed. “Mr. Scrooge.”

“Làm sao em đoán được? Chậc, em biết rồi còn gì?” nàng nói thêm ngay một hơi, cười theo tiếng cười của chồng. “Ông Scrooge.”

“Mr. Scrooge it was. I passed his office window; and as it was not shut up, and he had a candle inside, I could scarcely help seeing him. His partner lies upon the point of death, I hear; and there he sat alone. Quite alone in the world, I do believe.”

“Đúng là ông Scrooge. Anh đi ngang qua cửa sổ phòng giấy của ông ta; và vì cửa chưa đóng, bên trong lại có ngọn nến, nên anh khó mà không trông thấy ông ta. Nghe nói người cộng sự của ông ta đang hấp hối; và ông ta ngồi đó một mình. Hoàn toàn một mình trên đời, anh tin là thế.”

“Spirit!” said Scrooge in a broken voice, “remove me from this place.”

“Hồn ma!” Scrooge nói, giọng vỡ ra, “đưa tôi ra khỏi chốn này.”

“I told you these were shadows of the things that have been,” said the Ghost. “That they are what they are, do not blame me!”

“Ta đã bảo ông rằng đây là những cái bóng của những điều đã qua,” Hồn ma nói. “Chúng là thế nào thì là thế ấy, đừng trách ta!”

“Remove me!” Scrooge exclaimed, “I cannot bear it!”

“Đưa tôi đi!” Scrooge kêu lên, “Tôi không chịu nổi nữa!”

He turned upon the Ghost, and seeing that it looked upon him with a face, in which in some strange way there were fragments of all the faces it had shown him, wrestled with it.

Lão quay sang Hồn ma, và thấy nó đang nhìn lão bằng một khuôn mặt mà, theo một cách lạ lùng nào đó, có những mảnh của tất cả những khuôn mặt nó đã cho lão xem, lão liền vật lộn với nó.

“Leave me! Take me back. Haunt me no longer!”

“Buông tôi ra! Đưa tôi về. Đừng ám tôi nữa!”

In the struggle, if that can be called a struggle in which the Ghost with no visible resistance on its own part was undisturbed by any effort of its adversary, Scrooge observed that its light was burning high and bright; and dimly connecting that with its influence over him, he seized the extinguisher-cap, and by a sudden action pressed it down upon its head.

Trong cuộc vật lộn — nếu có thể gọi là vật lộn khi Hồn ma, chẳng hề có chút kháng cự nào lộ ra, vẫn không hề bị lay chuyển bởi bất kỳ nỗ lực nào của đối thủ — Scrooge nhận thấy ánh sáng của nó đang cháy cao và rực rỡ; và lờ mờ liên hệ điều đó với quyền năng của nó đối với mình, lão chộp lấy cái mũ chụp tắt nến, và bằng một động tác đột ngột ấn mạnh nó xuống đầu Hồn ma.

The Spirit dropped beneath it, so that the extinguisher covered its whole form; but though Scrooge pressed it down with all his force, he could not hide the light: which streamed from under it, in an unbroken flood upon the ground.

Hồn ma sụp xuống bên dưới, đến nỗi cái chụp phủ kín toàn bộ hình hài nó; nhưng dù Scrooge dồn hết sức ấn xuống, lão vẫn không thể che giấu được ánh sáng: ánh sáng tuôn ra từ bên dưới, thành một dòng lũ không dứt trên mặt đất.

He was conscious of being exhausted, and overcome by an irresistible drowsiness; and, further, of being in his own bedroom. He gave the cap a parting squeeze, in which his hand relaxed; and had barely time to reel to bed, before he sank into a heavy sleep.

Lão cảm thấy mình kiệt sức, và bị một cơn buồn ngủ không cưỡng nổi đè xuống; và, hơn thế nữa, nhận ra mình đang ở trong chính phòng ngủ của mình. Lão bóp cái mũ một lần chót như để từ biệt, rồi bàn tay lão buông lỏng; và chỉ vừa kịp lảo đảo về đến giường, trước khi chìm vào một giấc ngủ nặng nề.

STAVE THREE.

KHÚC BA.

Awaking in the middle of a prodigiously tough snore, and sitting up in bed to get his thoughts together, Scrooge had no occasion to be told that the bell was again upon the stroke of One. He felt that he was restored to consciousness in the right nick of time, for the especial purpose of holding a conference with the second messenger despatched to him through Jacob Marley’s intervention. But finding that he turned uncomfortably cold when he began to wonder which of his curtains this new spectre would draw back, he put them every one aside with his own hands; and lying down again, established a sharp look-out all round the bed. For he wished to challenge the Spirit on the moment of its appearance, and did not wish to be taken by surprise, and made nervous.

Tỉnh dậy giữa chừng một tiếng ngáy khò khè dữ dội lạ thường, và ngồi dậy trên giường để định thần, Scrooge chẳng cần ai bảo cũng biết chuông lại sắp điểm Một giờ. Lão cảm thấy mình được trả về với ý thức vừa đúng lúc, cốt để hội đàm với vị sứ giả thứ hai được phái đến với lão nhờ sự can thiệp của Jacob Marley. Nhưng thấy người mình lạnh toát đến khó chịu khi bắt đầu tự hỏi bóng ma mới này sẽ vén tấm rèm nào trong số rèm giường của mình, lão bèn tự tay vén hết thảy sang một bên; rồi lại nằm xuống, căng mắt canh chừng khắp quanh giường. Bởi lão muốn lên tiếng chất vấn Hồn ma ngay khoảnh khắc nó hiện ra, chứ không muốn bị bất ngờ chộp lấy mà đâm ra hoảng hốt.

Gentlemen of the free-and-easy sort, who plume themselves on being acquainted with a move or two, and being usually equal to the time-of-day, express the wide range of their capacity for adventure by observing that they are good for anything from pitch-and-toss to manslaughter; between which opposite extremes, no doubt, there lies a tolerably wide and comprehensive range of subjects. Without venturing for Scrooge quite as hardily as this, I don’t mind calling on you to believe that he was ready for a good broad field of strange appearances, and that nothing between a baby and rhinoceros would have astonished him very much.

Những quý ông thuộc hạng phóng khoáng tùy tiện, vốn tự hào mình biết dăm ba ngón và thường xoay xở được với thời thế, hay bày tỏ tầm rộng lớn của khả năng phiêu lưu nơi mình bằng cách tuyên bố rằng họ làm được đủ mọi thứ, từ trò tung đồng xu cho đến tội ngộ sát; mà giữa hai thái cực đối nghịch ấy, hẳn nhiên, có cả một phạm vi đề tài khá rộng rãi và bao quát. Không dám liều lĩnh nói thay cho Scrooge bạo đến thế, tôi cũng chẳng ngại yêu cầu các bạn tin rằng lão đã sẵn sàng đón cả một cánh đồng mênh mông những hiện tượng kỳ dị, và rằng không có thứ gì, từ một đứa bé cho tới một con tê giác, có thể làm lão kinh ngạc cho lắm.

Now, being prepared for almost anything, he was not by any means prepared for nothing; and, consequently, when the Bell struck One, and no shape appeared, he was taken with a violent fit of trembling. Five minutes, ten minutes, a quarter of an hour went by, yet nothing came. All this time, he lay upon his bed, the very core and centre of a blaze of ruddy light, which streamed upon it when the clock proclaimed the hour; and which, being only light, was more alarming than a dozen ghosts, as he was powerless to make out what it meant, or would be at; and was sometimes apprehensive that he might be at that very moment an interesting case of spontaneous combustion, without having the consolation of knowing it. At last, however, he began to think—as you or I would have thought at first; for it is always the person not in the predicament who knows what ought to have been done in it, and would unquestionably have done it too—at last, I say, he began to think that the source and secret of this ghostly light might be in the adjoining room, from whence, on further tracing it, it seemed to shine. This idea taking full possession of his mind, he got up softly and shuffled in his slippers to the door.

Thế nhưng, đã sẵn sàng cho hầu như mọi thứ, lão lại hoàn toàn chẳng sẵn sàng chút nào cho việc không có thứ gì cả; và do đó, khi Chuông điểm Một giờ mà không một hình thù nào hiện ra, lão lên một cơn run bần bật. Năm phút, mười phút, mười lăm phút trôi qua, vẫn chẳng có gì đến. Suốt thời gian ấy, lão nằm trên giường, ngay giữa tâm điểm của một vầng sáng đỏ hồng rực rỡ, vốn đã tràn xuống giường đúng lúc đồng hồ điểm giờ; và vầng sáng ấy, vì chỉ là ánh sáng thôi, lại đáng sợ hơn cả chục con ma, bởi lão chẳng tài nào hiểu nổi nó có nghĩa gì hay định giở trò gì; và có lúc lão lo ngại rằng không chừng ngay lúc này mình đang là một ca tự bốc cháy thú vị, mà chẳng được an ủi bằng việc biết điều đó. Song cuối cùng, lão bắt đầu nghĩ — như bạn hay tôi hẳn đã nghĩ ngay từ đầu; vì bao giờ cũng thế, chính kẻ không lâm vào cảnh khó mới biết đáng lẽ phải làm gì trong cảnh ấy, và chắc chắn cũng sẽ làm đúng như thế — cuối cùng, tôi nói, lão bắt đầu nghĩ rằng nguồn gốc và bí mật của thứ ánh sáng ma quái này có lẽ nằm ở căn phòng bên cạnh, nơi mà, khi lần theo kỹ hơn, nó dường như đang chiếu ra. Ý nghĩ ấy chiếm trọn tâm trí, lão nhẹ nhàng đứng dậy, lê đôi dép ra phía cửa.

The moment Scrooge’s hand was on the lock, a strange voice called him by his name, and bade him enter. He obeyed.

Ngay khi tay Scrooge chạm vào ổ khóa, một giọng nói lạ gọi đúng tên lão và bảo lão vào. Lão vâng lời.

It was his own room. There was no doubt about that. But it had undergone a surprising transformation. The walls and ceiling were so hung with living green, that it looked a perfect grove; from every part of which, bright gleaming berries glistened. The crisp leaves of holly, mistletoe, and ivy reflected back the light, as if so many little mirrors had been scattered there; and such a mighty blaze went roaring up the chimney, as that dull petrification of a hearth had never known in Scrooge’s time, or Marley’s, or for many and many a winter season gone. Heaped up on the floor, to form a kind of throne, were turkeys, geese, game, poultry, brawn, great joints of meat, sucking-pigs, long wreaths of sausages, mince-pies, plum-puddings, barrels of oysters, red-hot chestnuts, cherry-cheeked apples, juicy oranges, luscious pears, immense twelfth-cakes, and seething bowls of punch, that made the chamber dim with their delicious steam. In easy state upon this couch, there sat a jolly Giant, glorious to see; who bore a glowing torch, in shape not unlike Plenty’s horn, and held it up, high up, to shed its light on Scrooge, as he came peeping round the door.

Đó là phòng của chính lão. Điều ấy chẳng còn nghi ngờ gì. Nhưng nó đã trải qua một cuộc biến đổi đáng kinh ngạc. Tường và trần treo đầy cây lá xanh tươi đến nỗi trông như một khu rừng nhỏ thực thụ; từ mọi chỗ trên đó, những chùm quả mọng sáng ngời lấp lánh. Những chiếc lá giòn của cây ô rô, cây tầm gửi và dây thường xuân phản chiếu ánh sáng, như thể vô số tấm gương nhỏ đã được rắc khắp nơi; và một ngọn lửa hùng tráng đang gầm vang bốc lên ống khói, thứ lửa mà cái lò sưởi xám xịt hóa đá ấy chưa từng biết đến dưới thời Scrooge, hay thời Marley, hay trong bao nhiêu mùa đông đã qua. Chất đống trên sàn, tạo thành một thứ ngai vàng, là gà tây, ngỗng, thịt thú rừng, gia cầm, giò thủ, những tảng thịt lớn, lợn sữa, những vòng xúc xích dài, bánh nướng nhân thập cẩm, bánh pudding mận, những thùng hàu, hạt dẻ nướng đỏ rực, táo má hồng như anh đào, cam mọng nước, lê ngọt lịm, những chiếc bánh Đêm Thứ Mười Hai khổng lồ, và những bát rượu punch sôi sục, khiến cả gian phòng mờ đi vì hơi thơm lừng của chúng. Ngồi thong dong uy nghi trên chiếc tràng kỷ ấy là một Người Khổng lồ vui tính, trông thật huy hoàng; ngài cầm một ngọn đuốc rực sáng, hình dáng chẳng khác mấy chiếc sừng của thần Phong Nhiêu, và giơ nó lên, giơ lên thật cao, để rọi sáng vào Scrooge khi lão thò đầu ngó quanh cánh cửa.

“Come in!” exclaimed the Ghost. “Come in! and know me better, man!”

“Vào đi!” Hồn ma kêu lên. “Vào đi! và hãy làm quen với ta cho tường tận, hỡi người kia!”

Scrooge entered timidly, and hung his head before this Spirit. He was not the dogged Scrooge he had been; and though the Spirit’s eyes were clear and kind, he did not like to meet them.

Scrooge rụt rè bước vào, cúi gằm đầu trước Hồn ma này. Lão không còn là lão Scrooge ương ngạnh như trước; và dù đôi mắt Hồn ma trong sáng và hiền hậu, lão vẫn không muốn nhìn thẳng vào chúng.

“I am the Ghost of Christmas Present,” said the Spirit. “Look upon me!”

“Ta là Hồn ma Giáng sinh Hiện tại,” Hồn ma nói. “Hãy nhìn ta!”

Scrooge reverently did so. It was clothed in one simple green robe, or mantle, bordered with white fur. This garment hung so loosely on the figure, that its capacious breast was bare, as if disdaining to be warded or concealed by any artifice. Its feet, observable beneath the ample folds of the garment, were also bare; and on its head it wore no other covering than a holly wreath, set here and there with shining icicles. Its dark brown curls were long and free; free as its genial face, its sparkling eye, its open hand, its cheery voice, its unconstrained demeanour, and its joyful air. Girded round its middle was an antique scabbard; but no sword was in it, and the ancient sheath was eaten up with rust.

Scrooge cung kính làm theo. Hồn ma khoác một chiếc áo choàng xanh lục giản dị, viền lông thú trắng. Tấm áo buông lỏng trên thân hình đến nỗi để trần cả khuôn ngực rộng, như thể khinh không thèm được che chắn hay giấu giếm bằng bất cứ mánh khóe nào. Đôi chân, thấp thoáng bên dưới những nếp áo rộng rãi, cũng để trần; và trên đầu ngài không đội gì khác ngoài một vòng ô rô, điểm đây đó những nhũ băng lấp lánh. Những lọn tóc quăn màu nâu sẫm của ngài dài và buông tự do; tự do như khuôn mặt hiền hòa, đôi mắt lấp lánh, bàn tay rộng mở, giọng nói hồ hởi, phong thái phóng khoáng và vẻ hân hoan của ngài. Quanh thắt lưng ngài đeo một bao kiếm cổ; nhưng chẳng có thanh kiếm nào trong đó, và cái vỏ kiếm xưa cũ ấy đã bị gỉ sét ăn mòn.

“You have never seen the like of me before!” exclaimed the Spirit.

“Ngươi chưa từng thấy ai giống ta bao giờ!” Hồn ma kêu lên.

“Never,” Scrooge made answer to it.

“Chưa bao giờ,” Scrooge đáp lại.

“Have never walked forth with the younger members of my family; meaning (for I am very young) my elder brothers born in these later years?” pursued the Phantom.

“Chưa từng đi dạo cùng những thành viên trẻ hơn trong gia đình ta; ý ta là (vì ta còn rất trẻ) các anh trai của ta sinh ra trong những năm gần đây?” Bóng ma nói tiếp.

“I don’t think I have,” said Scrooge. “I am afraid I have not. Have you had many brothers, Spirit?”

“Tôi không nghĩ là có,” Scrooge nói. “Tôi e là chưa. Ngài có nhiều anh em lắm không, thưa Hồn ma?”

“More than eighteen hundred,” said the Ghost.

“Hơn một nghìn tám trăm,” Hồn ma nói.

“A tremendous family to provide for!” muttered Scrooge.

“Một gia đình khổng lồ phải nuôi nấng đây!” Scrooge lẩm bẩm.

The Ghost of Christmas Present rose.

Hồn ma Giáng sinh Hiện tại đứng dậy.

“Spirit,” said Scrooge submissively, “conduct me where you will. I went forth last night on compulsion, and I learnt a lesson which is working now. To-night, if you have aught to teach me, let me profit by it.”

“Thưa Hồn ma,” Scrooge nói, giọng phục tùng, “xin Ngài dẫn tôi đi bất cứ đâu Ngài muốn. Đêm qua tôi đi vì bị ép buộc, và tôi đã học được một bài học giờ đang ngấm dần. Đêm nay, nếu Ngài có điều gì dạy tôi, xin cho tôi được hưởng lợi từ đó.”

“Touch my robe!”

“Hãy chạm vào áo choàng của ta!”

Scrooge did as he was told, and held it fast.

Scrooge làm theo lời bảo, và nắm chặt lấy nó.

Holly, mistletoe, red berries, ivy, turkeys, geese, game, poultry, brawn, meat, pigs, sausages, oysters, pies, puddings, fruit, and punch, all vanished instantly. So did the room, the fire, the ruddy glow, the hour of night, and they stood in the city streets on Christmas morning, where (for the weather was severe) the people made a rough, but brisk and not unpleasant kind of music, in scraping the snow from the pavement in front of their dwellings, and from the tops of their houses, whence it was mad delight to the boys to see it come plumping down into the road below, and splitting into artificial little snow-storms.

Cây ô rô, cây tầm gửi, quả mọng đỏ, dây thường xuân, gà tây, ngỗng, thịt thú rừng, gia cầm, giò thủ, thịt, lợn, xúc xích, hàu, bánh nướng, bánh pudding, trái cây và rượu punch, tất cả biến mất ngay tức khắc. Căn phòng, ngọn lửa, ánh đỏ hồng, giờ khắc ban đêm cũng vậy, và họ đứng giữa những đường phố thành thị vào buổi sáng ngày Giáng sinh, nơi (vì thời tiết khắc nghiệt) người ta tạo nên một thứ âm nhạc thô ráp nhưng rộn rã và chẳng khó nghe chút nào, khi cào tuyết trên vỉa hè trước nhà và trên mái nhà mình, từ đó lũ con trai khoái chí điên cuồng khi thấy tuyết rơi phịch xuống lòng đường bên dưới, vỡ tung thành những trận bão tuyết nhỏ nhân tạo.

The house fronts looked black enough, and the windows blacker, contrasting with the smooth white sheet of snow upon the roofs, and with the dirtier snow upon the ground; which last deposit had been ploughed up in deep furrows by the heavy wheels of carts and waggons; furrows that crossed and re-crossed each other hundreds of times where the great streets branched off; and made intricate channels, hard to trace in the thick yellow mud and icy water. The sky was gloomy, and the shortest streets were choked up with a dingy mist, half thawed, half frozen, whose heavier particles descended in a shower of sooty atoms, as if all the chimneys in Great Britain had, by one consent, caught fire, and were blazing away to their dear hearts’ content. There was nothing very cheerful in the climate or the town, and yet was there an air of cheerfulness abroad that the clearest summer air and brightest summer sun might have endeavoured to diffuse in vain.

Mặt tiền các ngôi nhà trông khá đen, còn cửa sổ thì đen hơn, tương phản với tấm thảm tuyết trắng phẳng lì trên mái, và với lớp tuyết bẩn hơn dưới mặt đất; lớp tuyết sau này đã bị những bánh xe nặng nề của xe bò và xe ngựa chở hàng cày thành những rãnh sâu; những rãnh ấy cắt chéo và đan qua nhau hàng trăm lần ở chỗ những con phố lớn rẽ nhánh; tạo thành những kênh lạch chằng chịt, khó mà lần theo trong lớp bùn vàng đặc quánh và nước băng giá. Bầu trời u ám, và những con phố ngắn nhất bị nghẹt kín bởi một màn sương xám xỉn, nửa tan nửa đóng băng, mà những hạt nặng hơn rơi xuống thành một trận mưa bụi bồ hóng, như thể mọi ống khói ở Vương quốc Anh, theo một ý chung, đã cùng bốc cháy và đang rực lửa cho thỏa lòng. Khí hậu lẫn thành phố chẳng có gì đáng vui cho lắm, vậy mà khắp nơi lại phảng phất một bầu không khí vui tươi mà ngay cả bầu không khí mùa hè trong trẻo nhất và mặt trời mùa hè rực rỡ nhất có gắng sức lan tỏa cũng chỉ hoài công.

For, the people who were shovelling away on the housetops were jovial and full of glee; calling out to one another from the parapets, and now and then exchanging a facetious snowball—better-natured missile far than many a wordy jest—laughing heartily if it went right and not less heartily if it went wrong. The poulterers’ shops were still half open, and the fruiterers’ were radiant in their glory. There were great, round, pot-bellied baskets of chestnuts, shaped like the waistcoats of jolly old gentlemen, lolling at the doors, and tumbling out into the street in their apoplectic opulence. There were ruddy, brown-faced, broad-girthed Spanish Onions, shining in the fatness of their growth like Spanish Friars, and winking from their shelves in wanton slyness at the girls as they went by, and glanced demurely at the hung-up mistletoe. There were pears and apples, clustered high in blooming pyramids; there were bunches of grapes, made, in the shopkeepers’ benevolence to dangle from conspicuous hooks, that people’s mouths might water gratis as they passed; there were piles of filberts, mossy and brown, recalling, in their fragrance, ancient walks among the woods, and pleasant shufflings ankle deep through withered leaves; there were Norfolk Biffins, squat and swarthy, setting off the yellow of the oranges and lemons, and, in the great compactness of their juicy persons, urgently entreating and beseeching to be carried home in paper bags and eaten after dinner. The very gold and silver fish, set forth among these choice fruits in a bowl, though members of a dull and stagnant-blooded race, appeared to know that there was something going on; and, to a fish, went gasping round and round their little world in slow and passionless excitement.

Bởi vì những người đang xúc tuyết trên mái nhà đều vui vẻ và tràn đầy hân hoan; họ gọi nhau í ới từ các lan can mái, và thỉnh thoảng lại ném cho nhau một quả cầu tuyết đùa nghịch — thứ vũ khí hiền lành hơn nhiều so với không ít câu bông đùa lắm lời — cười ha hả nếu ném trúng và cười chẳng kém nếu ném trượt. Các cửa hàng gia cầm vẫn còn mở hé, còn các cửa hàng hoa quả thì rạng rỡ trong vinh quang của chúng. Có những giỏ hạt dẻ to tròn, bụng phệ, trông như những chiếc gi-lê của các quý ông già vui tính, uể oải tựa nơi cửa, và lăn tràn ra phố trong vẻ phồn thịnh căng phồng như sắp trúng phong. Có những củ Hành Tây Ban Nha đỏ hồng, mặt nâu, bụng to, bóng loáng trong sự béo tốt của mình như những Thầy tu Tây Ban Nha, và từ trên kệ nháy mắt ranh mãnh lả lơi với các cô gái khi họ đi ngang qua và e lệ liếc nhìn cành tầm gửi treo cao. Có lê và táo, chất cao thành những kim tự tháp nở rộ; có những chùm nho, do lòng hảo tâm của chủ hiệu, được treo lủng lẳng trên những chiếc móc dễ thấy, để miệng người qua đường được thèm nhỏ dãi không mất tiền; có những đống hạt phỉ, phủ rêu và nâu, gợi nhắc, bằng hương thơm của chúng, những cuộc dạo bước xưa trong rừng, và những bước chân lê thú vị ngập đến mắt cá giữa lá khô; có những quả táo Biffin xứ Norfolk, lùn mập và sẫm màu, làm nổi bật màu vàng của cam và chanh, và, trong thân hình mọng nước hết sức chắc nịch của mình, tha thiết van nài khẩn khoản được mang về nhà trong túi giấy và ăn sau bữa tối. Ngay cả những con cá vàng cá bạc, được bày giữa những trái cây hảo hạng ấy trong một chiếc bát, dẫu thuộc về một giống loài đần độn và máu chậm trì trệ, cũng dường như biết rằng đang có chuyện gì đó diễn ra; và, không trừ một con nào, chúng cứ há miệng đớp đớp bơi vòng quanh thế giới nhỏ bé của mình trong một nỗi phấn khích chậm rãi và chẳng chút đam mê.

The Grocers’! oh, the Grocers’! nearly closed, with perhaps two shutters down, or one; but through those gaps such glimpses! It was not alone that the scales descending on the counter made a merry sound, or that the twine and roller parted company so briskly, or that the canisters were rattled up and down like juggling tricks, or even that the blended scents of tea and coffee were so grateful to the nose, or even that the raisins were so plentiful and rare, the almonds so extremely white, the sticks of cinnamon so long and straight, the other spices so delicious, the candied fruits so caked and spotted with molten sugar as to make the coldest lookers-on feel faint and subsequently bilious. Nor was it that the figs were moist and pulpy, or that the French plums blushed in modest tartness from their highly-decorated boxes, or that everything was good to eat and in its Christmas dress; but the customers were all so hurried and so eager in the hopeful promise of the day, that they tumbled up against each other at the door, crashing their wicker baskets wildly, and left their purchases upon the counter, and came running back to fetch them, and committed hundreds of the like mistakes, in the best humour possible; while the Grocer and his people were so frank and fresh that the polished hearts with which they fastened their aprons behind might have been their own, worn outside for general inspection, and for Christmas daws to peck at if they chose.

Hiệu tạp hóa! ôi, Hiệu tạp hóa! gần đóng cửa rồi, có lẽ chỉ còn hạ hai tấm cửa chớp, hoặc một; nhưng qua những khe hở ấy mà thấy được bao cảnh tượng! Không chỉ vì những đĩa cân hạ xuống mặt quầy tạo nên một âm thanh vui tai, hay cuộn dây gai tách khỏi ống cuộn nhanh nhảu đến thế, hay những hộp thiếc bị lắc lên lắc xuống lách cách như trò tung hứng, hay thậm chí mùi hương hòa quyện của trà và cà phê thật dễ chịu cho mũi, hay thậm chí nho khô thật dồi dào và hiếm có, hạnh nhân trắng tinh tuyệt đối, những thanh quế dài và thẳng, các thứ gia vị khác thơm ngon, những trái cây tẩm đường đóng cục và lốm đốm đường chảy đến nỗi khiến cả những kẻ đứng xem lạnh lùng nhất cũng thấy choáng váng rồi sau đó đâm ra buồn nôn. Cũng không phải vì những quả vả ẩm và mềm mọng, hay những quả mận Pháp ửng hồng vị chua thanh e ấp trong những chiếc hộp trang trí lộng lẫy, hay mọi thứ đều ngon lành và đang khoác bộ áo Giáng sinh; mà là vì khách hàng ai nấy đều vội vã và háo hức trước lời hứa hẹn đầy hy vọng của ngày hôm ấy, đến nỗi họ va cả vào nhau ở cửa, giỏ mây đụng nhau loảng xoảng, rồi bỏ quên hàng đã mua trên quầy, lại chạy quay về lấy, và phạm hàng trăm lỗi tương tự, với tâm trạng vui vẻ nhất trần đời; trong khi ông chủ hiệu tạp hóa và người làm của ông thì cởi mở và tươi tắn đến nỗi những trái tim bóng loáng dùng để cài tạp dề phía sau lưng họ cũng có thể là trái tim của chính họ, đeo ra ngoài cho thiên hạ cùng chiêm ngưỡng, và cho lũ quạ Giáng sinh mổ vào nếu chúng thích.

But soon the steeples called good people all, to church and chapel, and away they came, flocking through the streets in their best clothes, and with their gayest faces. And at the same time there emerged from scores of bye-streets, lanes, and nameless turnings, innumerable people, carrying their dinners to the bakers’ shops. The sight of these poor revellers appeared to interest the Spirit very much, for he stood with Scrooge beside him in a baker’s doorway, and taking off the covers as their bearers passed, sprinkled incense on their dinners from his torch. And it was a very uncommon kind of torch, for once or twice when there were angry words between some dinner-carriers who had jostled each other, he shed a few drops of water on them from it, and their good humour was restored directly. For they said, it was a shame to quarrel upon Christmas Day. And so it was! God love it, so it was!

Nhưng chẳng mấy chốc tiếng chuông tháp đã gọi mọi người tốt lành đến nhà thờ và nhà nguyện, và họ kéo đến, lũ lượt qua các con phố trong bộ quần áo đẹp nhất, với những gương mặt tươi tỉnh nhất. Và cùng lúc ấy, từ hàng chục ngõ hẻm, đường nhỏ và những khúc quanh vô danh, vô số người túa ra, mang bữa tối của mình tới các lò bánh mì. Cảnh tượng những kẻ mừng lễ nghèo khó ấy dường như khiến Hồn ma rất quan tâm, vì ngài đứng cùng Scrooge bên cạnh nơi ngưỡng cửa một lò bánh, và mỗi khi người mang đi ngang qua, ngài lại mở nắp ra rồi rắc hương trầm lên bữa ăn của họ từ ngọn đuốc. Và đó là một ngọn đuốc rất khác thường, bởi một hai lần khi có những lời qua tiếng lại giận dữ giữa vài người mang bữa ăn vì họ chen lấn nhau, ngài nhỏ lên họ vài giọt nước từ ngọn đuốc, và tâm trạng vui vẻ của họ được khôi phục ngay tức thì. Vì họ bảo rằng cãi nhau vào ngày lễ Giáng sinh thật đáng xấu hổ. Và đúng là như vậy! Chúa thương thay, đúng là như vậy!

In time the bells ceased, and the bakers were shut up; and yet there was a genial shadowing forth of all these dinners and the progress of their cooking, in the thawed blotch of wet above each baker’s oven; where the pavement smoked as if its stones were cooking too.

Rồi tiếng chuông lặng dần, các lò bánh đóng cửa; vậy mà vẫn còn một dấu hiệu dễ chịu báo về tất cả những bữa tối ấy và quá trình nấu nướng của chúng, nơi vệt ẩm loang tan băng phía trên mỗi lò nướng; ở đó mặt vỉa hè bốc khói như thể chính những viên đá của nó cũng đang được nấu chín.

“Is there a peculiar flavour in what you sprinkle from your torch?” asked Scrooge.

“Thứ Ngài rắc từ ngọn đuốc có hương vị gì đặc biệt chăng?” Scrooge hỏi.

“There is. My own.”

“Có. Hương vị của chính ta.”

“Would it apply to any kind of dinner on this day?” asked Scrooge.

“Nó có hợp với bất kỳ bữa tối nào hôm nay không?” Scrooge hỏi.

“To any kindly given. To a poor one most.”

“Với bất kỳ bữa nào được dọn ra bằng lòng tử tế. Với bữa nghèo nàn thì hợp nhất.”

“Why to a poor one most?” asked Scrooge.

“Sao lại hợp nhất với bữa nghèo nàn?” Scrooge hỏi.

“Because it needs it most.”

“Bởi nó cần đến nhất.”

“Spirit,” said Scrooge, after a moment’s thought, “I wonder you, of all the beings in the many worlds about us, should desire to cramp these people’s opportunities of innocent enjoyment.”

“Thưa Hồn ma,” Scrooge nói, sau một lúc suy nghĩ, “tôi lấy làm lạ rằng chính Ngài, trong tất cả các sinh linh của muôn vàn thế giới quanh ta, lại muốn bó hẹp cơ hội hưởng thú vui vô tội của những người này.”

“I!” cried the Spirit.

“Ta ư!” Hồn ma kêu lên.

“You would deprive them of their means of dining every seventh day, often the only day on which they can be said to dine at all,” said Scrooge. “Wouldn’t you?”

“Ngài muốn tước đi của họ phương tiện để được ăn bữa tối cứ mỗi bảy ngày một lần, mà thường là ngày duy nhất có thể nói là họ được ăn bữa tối tử tế,” Scrooge nói. “Chẳng phải thế sao?”

“I!” cried the Spirit.

“Ta ư!” Hồn ma kêu lên.

“You seek to close these places on the Seventh Day?” said Scrooge. “And it comes to the same thing.”

“Ngài muốn đóng cửa những chốn này vào Ngày Sa-bát?” Scrooge nói. “Thì cũng thành ra một cả thôi.”

“I seek!” exclaimed the Spirit.

“Ta muốn ư!” Hồn ma thốt lên.

“Forgive me if I am wrong. It has been done in your name, or at least in that of your family,” said Scrooge.

“Xin tha lỗi nếu tôi sai. Việc ấy đã được làm nhân danh Ngài, hoặc ít ra cũng nhân danh gia đình Ngài,” Scrooge nói.

“There are some upon this earth of yours,” returned the Spirit, “who lay claim to know us, and who do their deeds of passion, pride, ill-will, hatred, envy, bigotry, and selfishness in our name, who are as strange to us and all our kith and kin, as if they had never lived. Remember that, and charge their doings on themselves, not us.”

“Có những kẻ trên cõi trần này của ngươi,” Hồn ma đáp, “tự nhận là hiểu biết chúng ta, và nhân danh chúng ta mà làm những việc của dục vọng, kiêu căng, ác ý, thù hận, đố kỵ, cuồng tín và ích kỷ, nhưng chúng xa lạ với chúng ta và toàn thể họ hàng thân thích của chúng ta như thể chưa từng sống trên đời. Hãy nhớ lấy điều đó, và hãy quy những việc chúng làm cho chính chúng, chứ đừng cho chúng ta.”

Scrooge promised that he would; and they went on, invisible, as they had been before, into the suburbs of the town. It was a remarkable quality of the Ghost (which Scrooge had observed at the baker’s), that notwithstanding his gigantic size, he could accommodate himself to any place with ease; and that he stood beneath a low roof quite as gracefully and like a supernatural creature, as it was possible he could have done in any lofty hall.

Scrooge hứa sẽ làm vậy; và họ đi tiếp, vô hình như trước, vào vùng ngoại ô thành phố. Hồn ma có một đặc tính đáng chú ý (mà Scrooge đã nhận ra ở lò bánh), ấy là dù thân hình khổng lồ, ngài vẫn có thể thích nghi với bất cứ nơi nào một cách dễ dàng; và ngài đứng dưới một mái nhà thấp cũng duyên dáng và đúng dáng một sinh linh siêu nhiên y như khi ngài đứng trong bất kỳ một sảnh đường cao rộng nào.

And perhaps it was the pleasure the good Spirit had in showing off this power of his, or else it was his own kind, generous, hearty nature, and his sympathy with all poor men, that led him straight to Scrooge’s clerk’s; for there he went, and took Scrooge with him, holding to his robe; and on the threshold of the door the Spirit smiled, and stopped to bless Bob Cratchit’s dwelling with the sprinkling of his torch. Think of that! Bob had but fifteen “Bob” a-week himself; he pocketed on Saturdays but fifteen copies of his Christian name; and yet the Ghost of Christmas Present blessed his four-roomed house!

Và có lẽ chính niềm vui của vị Hồn ma tốt bụng khi phô bày năng lực ấy của mình, hoặc chính bản tính tử tế, hào phóng, nồng hậu của ngài, cùng lòng cảm thông của ngài với mọi người nghèo khó, đã dẫn ngài đi thẳng đến nhà người thư ký của Scrooge; vì ngài đến đó thật, mang theo Scrooge đang bám lấy áo choàng; và nơi ngưỡng cửa, Hồn ma mỉm cười, dừng lại để ban phước cho ngôi nhà của Bob Cratchit bằng những giọt rắc từ ngọn đuốc. Hãy nghĩ mà xem! Bản thân Bob mỗi tuần chỉ được có mười lăm “Bob”; mỗi thứ Bảy anh chỉ bỏ túi được mười lăm bản sao cái tên thánh của mình; vậy mà Hồn ma Giáng sinh Hiện tại lại ban phước cho căn nhà bốn phòng của anh!

Then up rose Mrs. Cratchit, Cratchit’s wife, dressed out but poorly in a twice-turned gown, but brave in ribbons, which are cheap and make a goodly show for sixpence; and she laid the cloth, assisted by Belinda Cratchit, second of her daughters, also brave in ribbons; while Master Peter Cratchit plunged a fork into the saucepan of potatoes, and getting the corners of his monstrous shirt collar (Bob’s private property, conferred upon his son and heir in honour of the day) into his mouth, rejoiced to find himself so gallantly attired, and yearned to show his linen in the fashionable Parks. And now two smaller Cratchits, boy and girl, came tearing in, screaming that outside the baker’s they had smelt the goose, and known it for their own; and basking in luxurious thoughts of sage and onion, these young Cratchits danced about the table, and exalted Master Peter Cratchit to the skies, while he (not proud, although his collars nearly choked him) blew the fire, until the slow potatoes bubbling up, knocked loudly at the saucepan-lid to be let out and peeled.

Rồi bà Cratchit, vợ của Cratchit, đứng dậy, ăn diện nhưng nghèo nàn trong chiếc áo dài đã hai lần lộn trái may lại, nhưng rực rỡ với những dải ruy băng, thứ vốn rẻ tiền mà chỉ sáu xu đã làm nên một vẻ khá sang; và bà trải khăn bàn, có Belinda Cratchit, cô con gái thứ hai, phụ giúp, cô cũng rực rỡ ruy băng; trong khi cậu Peter Cratchit thọc chiếc nĩa vào nồi khoai tây, và ngậm hai mép cổ áo sơ mi to khủng khiếp của mình vào miệng (tài sản riêng của Bob, được trao cho con trai và người thừa kế nhân dịp ngày lễ), hớn hở thấy mình ăn diện bảnh bao đến thế, và khao khát được khoe bộ đồ vải lanh ở các Công viên thời thượng. Và bấy giờ hai đứa nhỏ hơn nhà Cratchit, một trai một gái, lao ầm vào, la toáng lên rằng bên ngoài lò bánh chúng đã ngửi thấy mùi con ngỗng, và biết ngay đó là ngỗng nhà mình; và đắm mình trong những ý nghĩ xa hoa về xô thơm và hành, lũ trẻ nhà Cratchit nhảy múa quanh bàn, tung hô cậu Peter Cratchit lên tận mây xanh, trong khi cậu (chẳng kiêu căng chút nào, dù cổ áo suýt làm cậu nghẹt thở) thổi lửa, cho đến khi những củ khoai tây chậm chạp sôi sùng sục, gõ ầm ầm vào nắp nồi đòi được ra ngoài và bóc vỏ.

“What has ever got your precious father then?” said Mrs. Cratchit. “And your brother, Tiny Tim! And Martha warn’t as late last Christmas Day by half-an-hour?”

“Thế cái ông bố quý hóa của các con làm sao rồi không biết?” bà Cratchit nói. “Cả thằng em các con, Tim Bé Bỏng nữa! Mà Giáng sinh năm ngoái con Martha có về muộn đến nửa tiếng đâu?”

“Here’s Martha, mother!” said a girl, appearing as she spoke.

“Martha đây rồi, mẹ ơi!” một cô gái vừa nói vừa xuất hiện.

“Here’s Martha, mother!” cried the two young Cratchits. “Hurrah! There’s such a goose, Martha!”

“Chị Martha đây rồi, mẹ ơi!” hai đứa nhỏ nhà Cratchit reo lên. “Hoan hô! Có con ngỗng tuyệt lắm, chị Martha ơi!”

“Why, bless your heart alive, my dear, how late you are!” said Mrs. Cratchit, kissing her a dozen times, and taking off her shawl and bonnet for her with officious zeal.

“Ôi chao, Chúa phù hộ con, con yêu, sao mà con về muộn thế!” bà Cratchit nói, hôn cô cả chục lần, rồi tháo khăn choàng và mũ cho cô với một vẻ nhiệt tình rối rít.

“We’d a deal of work to finish up last night,” replied the girl, “and had to clear away this morning, mother!”

“Tối qua chúng con có cả đống việc phải làm cho xong,” cô gái đáp, “rồi sáng nay lại phải dọn dẹp nữa, mẹ ạ!”

“Well! Never mind so long as you are come,” said Mrs. Cratchit. “Sit ye down before the fire, my dear, and have a warm, Lord bless ye!”

“Thôi! Chẳng sao, miễn con về là được,” bà Cratchit nói. “Ngồi xuống trước lò sưởi đi con, sưởi cho ấm, Chúa phù hộ con!”

“No, no! There’s father coming,” cried the two young Cratchits, who were everywhere at once. “Hide, Martha, hide!”

“Không, không! Bố về kia kìa,” hai đứa nhỏ nhà Cratchit kêu lên, chúng có mặt ở khắp nơi cùng một lúc. “Trốn đi, chị Martha, trốn đi!”

So Martha hid herself, and in came little Bob, the father, with at least three feet of comforter exclusive of the fringe, hanging down before him; and his threadbare clothes darned up and brushed, to look seasonable; and Tiny Tim upon his shoulder. Alas for Tiny Tim, he bore a little crutch, and had his limbs supported by an iron frame!

Thế là Martha trốn đi, và bước vào là Bob bé nhỏ, người cha, với chiếc khăn quàng cổ dài ít nhất ba bộ không kể phần tua rua, thõng xuống phía trước; bộ quần áo sờn chỉ của anh đã được mạng lại và chải chuốt cho hợp dịp lễ; và Tim Bé Bỏng ngồi trên vai anh. Than ôi cho Tim Bé Bỏng, em mang một chiếc nạng nhỏ, và chân tay phải nhờ một khung sắt đỡ!

“Why, where’s our Martha?” cried Bob Cratchit, looking round.

“Ơ, Martha nhà ta đâu rồi?” Bob Cratchit kêu lên, nhìn quanh.

“Not coming,” said Mrs. Cratchit.

“Không về,” bà Cratchit nói.

“Not coming!” said Bob, with a sudden declension in his high spirits; for he had been Tim’s blood horse all the way from church, and had come home rampant. “Not coming upon Christmas Day!”

“Không về!” Bob nói, nhuệ khí đang phơi phới bỗng chùng hẳn xuống; vì suốt dọc đường từ nhà thờ về, anh đã làm con ngựa nòi của Tim, và về đến nhà vẫn còn đang chồm nhảy. “Không về vào ngày Giáng sinh!”

Martha didn’t like to see him disappointed, if it were only in joke; so she came out prematurely from behind the closet door, and ran into his arms, while the two young Cratchits hustled Tiny Tim, and bore him off into the wash-house, that he might hear the pudding singing in the copper.

Martha không muốn thấy cha thất vọng, dù chỉ là đùa; nên cô ra sớm hơn dự định từ sau cánh cửa tủ, chạy ào vào vòng tay cha, trong khi hai đứa nhỏ nhà Cratchit hối hả kéo Tim Bé Bỏng đi, bế em vào gian giặt giũ, để em được nghe chiếc bánh pudding đang hát trong nồi đồng.

“And how did little Tim behave?” asked Mrs. Cratchit, when she had rallied Bob on his credulity, and Bob had hugged his daughter to his heart’s content.

“Thế bé Tim có ngoan không?” bà Cratchit hỏi, sau khi đã trêu Bob vì cái tính cả tin, và Bob đã ôm con gái vào lòng thỏa thích.

“As good as gold,” said Bob, “and better. Somehow he gets thoughtful, sitting by himself so much, and thinks the strangest things you ever heard. He told me, coming home, that he hoped the people saw him in the church, because he was a cripple, and it might be pleasant to them to remember upon Christmas Day, who made lame beggars walk, and blind men see.”

“Ngoan như vàng,” Bob nói, “mà còn hơn thế. Chẳng hiểu sao thằng bé ngồi một mình nhiều quá nên hay trầm ngâm, và nghĩ ra những điều kỳ lạ nhất mà mình từng nghe. Trên đường về nó bảo anh rằng nó mong mọi người trong nhà thờ đã trông thấy nó, vì nó là một đứa què, và vào ngày Giáng sinh có lẽ họ sẽ thấy vui khi nhớ lại Đấng đã làm cho kẻ ăn xin què bước đi được, và người mù nhìn thấy được.”

Bob’s voice was tremulous when he told them this, and trembled more when he said that Tiny Tim was growing strong and hearty.

Giọng Bob run run khi anh kể với họ điều này, và càng run hơn khi anh nói rằng Tim Bé Bỏng đang lớn lên khỏe mạnh và cứng cáp.

His active little crutch was heard upon the floor, and back came Tiny Tim before another word was spoken, escorted by his brother and sister to his stool before the fire; and while Bob, turning up his cuffs—as if, poor fellow, they were capable of being made more shabby—compounded some hot mixture in a jug with gin and lemons, and stirred it round and round and put it on the hob to simmer; Master Peter, and the two ubiquitous young Cratchits went to fetch the goose, with which they soon returned in high procession.

Tiếng chiếc nạng nhỏ nhanh nhẹn của em vang trên sàn, và Tim Bé Bỏng đã trở lại trước khi ai kịp nói thêm lời nào, được anh trai và chị gái hộ tống đến chiếc ghế đẩu của em trước lò sưởi; và trong khi Bob, xắn cổ tay áo lên — như thể, tội nghiệp anh, chúng còn có thể sờn rách hơn được nữa — pha một thứ đồ uống nóng trong chiếc bình với rượu gin và chanh, khuấy đi khuấy lại rồi đặt lên bếp cho sôi lăn tăn; thì cậu Peter, cùng hai đứa nhỏ nhà Cratchit có mặt khắp nơi, đi lấy con ngỗng, và chẳng mấy chốc đã quay về trong một đoàn rước long trọng.

Such a bustle ensued that you might have thought a goose the rarest of all birds; a feathered phenomenon, to which a black swan was a matter of course—and in truth it was something very like it in that house. Mrs. Cratchit made the gravy (ready beforehand in a little saucepan) hissing hot; Master Peter mashed the potatoes with incredible vigour; Miss Belinda sweetened up the apple-sauce; Martha dusted the hot plates; Bob took Tiny Tim beside him in a tiny corner at the table; the two young Cratchits set chairs for everybody, not forgetting themselves, and mounting guard upon their posts, crammed spoons into their mouths, lest they should shriek for goose before their turn came to be helped. At last the dishes were set on, and grace was said. It was succeeded by a breathless pause, as Mrs. Cratchit, looking slowly all along the carving-knife, prepared to plunge it in the breast; but when she did, and when the long expected gush of stuffing issued forth, one murmur of delight arose all round the board, and even Tiny Tim, excited by the two young Cratchits, beat on the table with the handle of his knife, and feebly cried Hurrah!

Một cảnh nhộn nhịp diễn ra đến nỗi bạn có thể tưởng rằng ngỗng là loài chim hiếm có nhất trên đời; một hiện tượng có lông vũ, mà bên cạnh nó một con thiên nga đen cũng thành chuyện thường tình — và quả thật trong ngôi nhà ấy nó cũng gần như thế. Bà Cratchit đun nước xốt (đã làm sẵn trong một chiếc nồi nhỏ) cho sôi xèo xèo; cậu Peter nghiền khoai tây với một sức lực khó tin; cô Belinda nêm đường cho nước xốt táo; Martha lau những chiếc đĩa nóng; Bob cho Tim Bé Bỏng ngồi cạnh mình ở một góc bàn bé tí; hai đứa nhỏ nhà Cratchit kê ghế cho mọi người, không quên phần mình, và đứng canh gác tại vị trí, nhét thìa vào miệng, kẻo chúng hét lên đòi ngỗng trước khi đến lượt được chia. Cuối cùng các món ăn được dọn lên, và lời tạ ơn trước bữa ăn được đọc. Tiếp theo đó là một khoảnh khắc nín thở, khi bà Cratchit, chậm rãi ngắm dọc lưỡi dao lạng thịt, chuẩn bị cắm nó vào ức ngỗng; nhưng khi bà cắm xuống, và khi dòng nhân nhồi chờ đợi bấy lâu tuôn ra, một tiếng xuýt xoa thích thú vang lên khắp quanh bàn, và ngay cả Tim Bé Bỏng, được hai đứa nhỏ nhà Cratchit kích động, cũng gõ cán dao xuống bàn, và yếu ớt kêu Hoan hô!

There never was such a goose. Bob said he didn’t believe there ever was such a goose cooked. Its tenderness and flavour, size and cheapness, were the themes of universal admiration. Eked out by apple-sauce and mashed potatoes, it was a sufficient dinner for the whole family; indeed, as Mrs. Cratchit said with great delight (surveying one small atom of a bone upon the dish), they hadn’t ate it all at last! Yet every one had had enough, and the youngest Cratchits in particular, were steeped in sage and onion to the eyebrows! But now, the plates being changed by Miss Belinda, Mrs. Cratchit left the room alone—too nervous to bear witnesses—to take the pudding up and bring it in.

Chưa từng có con ngỗng nào như thế. Bob nói anh không tin đã từng có con ngỗng nào được nấu ngon như thế. Độ mềm và hương vị, kích cỡ và giá rẻ của nó là đề tài ngợi khen của tất cả mọi người. Thêm nước xốt táo và khoai tây nghiền, nó đủ làm một bữa tối cho cả gia đình; thật vậy, như bà Cratchit nói với niềm vui sướng lớn lao (khi ngắm nghía một mẩu xương bé tí xíu trên đĩa), rốt cuộc cả nhà ăn còn chẳng hết! Vậy mà ai nấy đều đã no nê, và đặc biệt là mấy đứa nhỏ nhất nhà Cratchit, thì ngập trong xô thơm và hành đến tận lông mày! Nhưng giờ đây, khi cô Belinda đã thay đĩa, bà Cratchit một mình rời khỏi phòng — quá hồi hộp nên chẳng chịu nổi có người chứng kiến — để nhấc chiếc bánh pudding lên và mang vào.

Suppose it should not be done enough! Suppose it should break in turning out! Suppose somebody should have got over the wall of the back-yard, and stolen it, while they were merry with the goose—a supposition at which the two young Cratchits became livid! All sorts of horrors were supposed.

Giả sử bánh chưa chín tới! Giả sử nó vỡ khi lật ra khỏi khuôn! Giả sử có kẻ nào đã trèo qua bức tường sân sau và đánh cắp nó, trong lúc cả nhà đang vui vẻ với con ngỗng — một giả thuyết khiến hai đứa nhỏ nhà Cratchit tái mét! Đủ thứ cảnh khủng khiếp được giả định ra.

Hallo! A great deal of steam! The pudding was out of the copper. A smell like a washing-day! That was the cloth. A smell like an eating-house and a pastrycook’s next door to each other, with a laundress’s next door to that! That was the pudding! In half a minute Mrs. Cratchit entered—flushed, but smiling proudly—with the pudding, like a speckled cannon-ball, so hard and firm, blazing in half of half-a-quartern of ignited brandy, and bedight with Christmas holly stuck into the top.

Ô kìa! Bao nhiêu là hơi nước! Chiếc bánh pudding đã được nhấc ra khỏi nồi đồng. Một mùi như ngày giặt giũ! Đó là tấm vải bọc bánh. Một mùi như một quán ăn và một hiệu bánh ngọt ở sát vách nhau, lại thêm một tiệm giặt ủi sát vách nữa! Đó là chiếc bánh pudding! Chưa đầy nửa phút sau bà Cratchit bước vào — mặt đỏ bừng, nhưng mỉm cười tự hào — với chiếc bánh pudding, như một quả đạn đại bác lốm đốm, rắn chắc và cứng cáp, rực cháy trong nửa của nửa phần tư panh rượu brandy đang bốc lửa, và được trang hoàng bằng một nhánh ô rô Giáng sinh cắm trên đỉnh.

Oh, a wonderful pudding! Bob Cratchit said, and calmly too, that he regarded it as the greatest success achieved by Mrs. Cratchit since their marriage. Mrs. Cratchit said that now the weight was off her mind, she would confess she had had her doubts about the quantity of flour. Everybody had something to say about it, but nobody said or thought it was at all a small pudding for a large family. It would have been flat heresy to do so. Any Cratchit would have blushed to hint at such a thing.

Ôi, một chiếc bánh pudding tuyệt diệu! Bob Cratchit nói, mà nói rất điềm tĩnh, rằng anh coi đó là thành công lớn nhất bà Cratchit đạt được kể từ ngày họ cưới nhau. Bà Cratchit nói giờ đây khi đã trút được gánh nặng trong lòng, bà xin thú nhận rằng bà đã có chút ngờ vực về lượng bột mì. Ai cũng có điều gì đó để nói về nó, nhưng chẳng ai nói hay nghĩ rằng đó là một chiếc bánh pudding nhỏ so với một gia đình đông người. Làm thế thì quả là dị giáo trắng trợn. Bất cứ người nhà Cratchit nào cũng sẽ đỏ mặt nếu chỉ bóng gió đến chuyện ấy.

At last the dinner was all done, the cloth was cleared, the hearth swept, and the fire made up. The compound in the jug being tasted, and considered perfect, apples and oranges were put upon the table, and a shovel-full of chestnuts on the fire. Then all the Cratchit family drew round the hearth, in what Bob Cratchit called a circle, meaning half a one; and at Bob Cratchit’s elbow stood the family display of glass. Two tumblers, and a custard-cup without a handle.

Cuối cùng bữa tối đã xong xuôi, khăn bàn được dọn đi, lò sưởi được quét sạch, và lửa được nhóm lại cho to. Thứ đồ uống pha trong bình được nếm thử, và được coi là hoàn hảo, táo và cam được bày lên bàn, cùng một xẻng đầy hạt dẻ trên lửa. Rồi cả gia đình Cratchit quây quần quanh lò sưởi, theo hình mà Bob Cratchit gọi là một vòng tròn, ý là nửa vòng tròn; và bên khuỷu tay Bob Cratchit là bộ đồ thủy tinh trưng bày của gia đình. Hai chiếc cốc vại, và một chiếc chén đựng kem trứng không có quai.

These held the hot stuff from the jug, however, as well as golden goblets would have done; and Bob served it out with beaming looks, while the chestnuts on the fire sputtered and cracked noisily. Then Bob proposed:

Thế nhưng những thứ ấy đựng thức uống nóng từ chiếc bình cũng chẳng kém gì những chiếc cốc vàng; và Bob rót mời với vẻ mặt rạng rỡ, trong khi hạt dẻ trên lửa nổ lép bép tí tách ầm ĩ. Rồi Bob nâng cốc:

“A Merry Christmas to us all, my dears. God bless us!”

“Chúc tất cả chúng ta Giáng sinh vui vẻ, cả nhà thân yêu của tôi. Cầu Chúa ban phước cho chúng ta!”

Which all the family re-echoed.

Cả gia đình đồng thanh nhắc lại.

“God bless us every one!” said Tiny Tim, the last of all.

“Cầu Chúa ban phước cho tất cả chúng ta!” Tim Bé Bỏng nói, sau cùng hết thảy.

He sat very close to his father’s side upon his little stool. Bob held his withered little hand in his, as if he loved the child, and wished to keep him by his side, and dreaded that he might be taken from him.

Em ngồi sát bên cha trên chiếc ghế đẩu nhỏ của mình. Bob nắm bàn tay nhỏ bé teo tóp của em trong tay mình, như thể anh thương đứa trẻ, và muốn giữ em bên mình, và sợ rằng em có thể bị cướp khỏi tay anh.

“Spirit,” said Scrooge, with an interest he had never felt before, “tell me if Tiny Tim will live.”

“Thưa Hồn ma,” Scrooge nói, với một sự quan tâm lão chưa từng cảm thấy trước đây, “xin Ngài cho tôi biết Tim Bé Bỏng có sống được không.”

“I see a vacant seat,” replied the Ghost, “in the poor chimney-corner, and a crutch without an owner, carefully preserved. If these shadows remain unaltered by the Future, the child will die.”

“Ta thấy một chỗ ngồi trống,” Hồn ma đáp, “nơi góc lò sưởi nghèo nàn, và một chiếc nạng không người dùng, được cất giữ cẩn thận. Nếu những bóng hình này không bị Tương lai làm thay đổi, đứa trẻ sẽ chết.”

“No, no,” said Scrooge. “Oh, no, kind Spirit! say he will be spared.”

“Không, không,” Scrooge nói. “Ôi, không, Hồn ma nhân từ! xin Ngài nói rằng em sẽ được tha.”

“If these shadows remain unaltered by the Future, none other of my race,” returned the Ghost, “will find him here. What then? If he be like to die, he had better do it, and decrease the surplus population.”

“Nếu những bóng hình này không bị Tương lai làm thay đổi, thì chẳng ai khác thuộc dòng giống ta,” Hồn ma đáp, “sẽ còn thấy nó ở đây. Thì đã sao? Nếu nó sắp chết, thì nó chết đi còn hơn, để giảm bớt dân số thừa.”

Scrooge hung his head to hear his own words quoted by the Spirit, and was overcome with penitence and grief.

Scrooge cúi gằm đầu khi nghe chính lời mình bị Hồn ma trích lại, và bị nỗi ăn năn cùng sầu khổ đè nặng.

“Man,” said the Ghost, “if man you be in heart, not adamant, forbear that wicked cant until you have discovered What the surplus is, and Where it is. Will you decide what men shall live, what men shall die? It may be, that in the sight of Heaven, you are more worthless and less fit to live than millions like this poor man’s child. Oh God! to hear the Insect on the leaf pronouncing on the too much life among his hungry brothers in the dust!”

“Hỡi con người,” Hồn ma nói, “nếu ngươi là người trong tim, chứ không phải sắt đá, thì hãy nín cái giọng đạo đức giả độc ác ấy cho đến khi ngươi khám phá ra Cái thừa là gì, và Nó ở Đâu. Ngươi sẽ định đoạt người nào được sống, người nào phải chết ư? Có thể là, dưới mắt Thiên đường, ngươi còn vô giá trị hơn và kém xứng đáng được sống hơn hàng triệu đứa trẻ như con của người đàn ông nghèo này. Ôi Chúa ơi! phải nghe con Sâu bọ trên chiếc lá phán xét chuyện có quá nhiều sự sống giữa những anh em đói khát của nó dưới cát bụi!”

Scrooge bent before the Ghost’s rebuke, and trembling cast his eyes upon the ground. But he raised them speedily, on hearing his own name.

Scrooge cúi rạp trước lời quở trách của Hồn ma, và run rẩy nhìn xuống đất. Nhưng lão vội ngẩng lên, khi nghe thấy tên mình.

“Mr. Scrooge!” said Bob; “I’ll give you Mr. Scrooge, the Founder of the Feast!”

“Ông Scrooge!” Bob nói; “Xin nâng cốc chúc ông Scrooge, Ân nhân của Bữa tiệc!”

“The Founder of the Feast indeed!” cried Mrs. Cratchit, reddening. “I wish I had him here. I’d give him a piece of my mind to feast upon, and I hope he’d have a good appetite for it.”

“Ân nhân của Bữa tiệc, phải lắm!” bà Cratchit kêu lên, mặt đỏ bừng. “Ước gì lão có mặt ở đây. Tôi sẽ dọn cho lão một tràng ra trò để lão mà xơi, và mong là lão ăn cho thật ngon miệng.”

“My dear,” said Bob, “the children! Christmas Day.”

“Mình ơi,” Bob nói, “các con kìa! Ngày Giáng sinh đấy.”

“It should be Christmas Day, I am sure,” said she, “on which one drinks the health of such an odious, stingy, hard, unfeeling man as Mr. Scrooge. You know he is, Robert! Nobody knows it better than you do, poor fellow!”

“Hẳn phải là ngày Giáng sinh thật,” bà nói, “thì người ta mới đi uống mừng sức khỏe một kẻ đáng ghét, keo kiệt, cứng rắn, vô tình như ông Scrooge. Anh biết lão là thế mà, Robert! Chẳng ai biết rõ hơn anh đâu, tội nghiệp anh!”

“My dear,” was Bob’s mild answer, “Christmas Day.”

“Mình ơi,” Bob dịu dàng đáp, “ngày Giáng sinh mà.”

“I’ll drink his health for your sake and the Day’s,” said Mrs. Cratchit, “not for his. Long life to him! A merry Christmas and a happy new year! He’ll be very merry and very happy, I have no doubt!”

“Tôi sẽ uống mừng sức khỏe lão vì anh và vì Ngày lễ,” bà Cratchit nói, “chứ không phải vì lão. Chúc lão sống lâu! Giáng sinh vui vẻ và năm mới hạnh phúc! Lão sẽ rất vui vẻ và rất hạnh phúc, tôi chẳng nghi ngờ gì!”

The children drank the toast after her. It was the first of their proceedings which had no heartiness. Tiny Tim drank it last of all, but he didn’t care twopence for it. Scrooge was the Ogre of the family. The mention of his name cast a dark shadow on the party, which was not dispelled for full five minutes.