Bà Dalloway

Mrs. Dalloway

Bà Dalloway

Mrs. Dalloway said she would buy the flowers herself.

Bà Dalloway bảo bà sẽ tự đi mua hoa.

For Lucy had her work cut out for her. The doors would be taken off their hinges; Rumpelmayer’s men were coming. And then, thought Clarissa Dalloway, what a morning—fresh as if issued to children on a beach.

Vì Lucy đã có đủ việc đè lên đầu rồi. Cửa nẻo sẽ phải tháo khỏi bản lề; người của tiệm Rumpelmayer sắp đến. Và rồi, Clarissa Dalloway nghĩ, ôi buổi sáng mới sao—tươi mát như thể phát cho lũ trẻ trên bãi biển.

What a lark! What a plunge! For so it had always seemed to her, when, with a little squeak of the hinges, which she could hear now, she had burst open the French windows and plunged at Bourton into the open air. How fresh, how calm, stiller than this of course, the air was in the early morning; like the flap of a wave; the kiss of a wave; chill and sharp and yet (for a girl of eighteen as she then was) solemn, feeling as she did, standing there at the open window, that something awful was about to happen; looking at the flowers, at the trees with the smoke winding off them and the rooks rising, falling; standing and looking until Peter Walsh said, “Musing among the vegetables?”—was that it?—“I prefer men to cauliflowers”—was that it? He must have said it at breakfast one morning when she had gone out on to the terrace—Peter Walsh. He would be back from India one of these days, June or July, she forgot which, for his letters were awfully dull; it was his sayings one remembered; his eyes, his pocket-knife, his smile, his grumpiness and, when millions of things had utterly vanished—how strange it was!—a few sayings like this about cabbages.

Thật là một trò vui! Thật là một cú lao mình! Vì lúc nào bà cũng thấy như thế, hồi ấy, khi, cùng tiếng kẽo kẹt nhỏ của bản lề mà giờ đây bà vẫn nghe thấy, bà xô tung cánh cửa kính sát đất và lao ra không khí ngoài trời ở Bourton. Không khí buổi sớm mới tươi mát làm sao, yên ả làm sao, tất nhiên còn tĩnh hơn không khí này; như cái vỗ của một con sóng; nụ hôn của một con sóng; lạnh và sắc mà vẫn (với một cô gái mười tám tuổi như bà khi ấy) trang nghiêm, bà đứng đó bên khung cửa sổ mở, cảm thấy rằng có điều gì khủng khiếp sắp xảy ra; nhìn những bông hoa, nhìn những hàng cây với làn khói uốn lượn bốc khỏi chúng và lũ quạ bay lên, sà xuống; đứng và nhìn cho đến khi Peter Walsh nói, “Mơ mộng giữa đám rau đấy à?”—có phải thế không?—“Tôi thích đàn ông hơn súp lơ”—có phải thế không? Hẳn ông đã nói câu ấy vào bữa sáng một hôm khi bà ra ngoài sân thượng—Peter Walsh. Một ngày gần đây ông sẽ từ Ấn Độ về, tháng Sáu hay tháng Bảy, bà quên mất là lúc nào, vì thư ông viết chán ngắt; người ta nhớ là những câu nói của ông; đôi mắt, con dao nhíp, nụ cười, tính hay cáu của ông và, khi hàng triệu điều đã tan biến hẳn—lạ lùng làm sao!—vài câu nói như thế về mấy cây cải bắp.

She stiffened a little on the kerb, waiting for Durtnall’s van to pass. A charming woman, Scrope Purvis thought her (knowing her as one does know people who live next door to one in Westminster); a touch of the bird about her, of the jay, blue-green, light, vivacious, though she was over fifty, and grown very white since her illness. There she perched, never seeing him, waiting to cross, very upright.

Bà hơi đứng thẳng người trên mép vỉa hè, chờ chiếc xe tải của Durtnall đi qua. Một người đàn bà duyên dáng, Scrope Purvis nghĩ về bà (biết bà như người ta vẫn biết những người ở sát nhà mình tại Westminster); có chút gì chim chóc nơi bà, chim giẻ cùi, xanh lục lam, nhẹ nhàng, hoạt bát, tuy đã ngoài năm mươi và tóc bạc trắng hẳn đi từ sau trận ốm. Bà đậu đó, chẳng bao giờ nhìn thấy ông, chờ sang đường, rất thẳng người.

For having lived in Westminster—how many years now? over twenty,—one feels even in the midst of the traffic, or waking at night, Clarissa was positive, a particular hush, or solemnity; an indescribable pause; a suspense (but that might be her heart, affected, they said, by influenza) before Big Ben strikes. There! Out it boomed. First a warning, musical; then the hour, irrevocable. The leaden circles dissolved in the air. Such fools we are, she thought, crossing Victoria Street. For Heaven only knows why one loves it so, how one sees it so, making it up, building it round one, tumbling it, creating it every moment afresh; but the veriest frumps, the most dejected of miseries sitting on doorsteps (drink their downfall) do the same; can’t be dealt with, she felt positive, by Acts of Parliament for that very reason: they love life. In people’s eyes, in the swing, tramp, and trudge; in the bellow and the uproar; the carriages, motor cars, omnibuses, vans, sandwich men shuffling and swinging; brass bands; barrel organs; in the triumph and the jingle and the strange high singing of some aeroplane overhead was what she loved; life; London; this moment of June.

Vì sống ở Westminster—được bao nhiêu năm rồi? hơn hai mươi,—người ta cảm thấy ngay giữa dòng xe cộ, hay khi thức giấc ban đêm, Clarissa chắc chắn như thế, một sự im lặng đặc biệt, hay một vẻ trang nghiêm; một quãng ngừng không tả được; một nỗi hồi hộp (nhưng có thể đó là tim bà, bị ảnh hưởng, họ nói, bởi bệnh cúm) trước khi Big Ben điểm giờ. Kìa! Nó ngân lên. Trước hết một lời báo trước, du dương; rồi đến giờ, không thể thu hồi. Những vòng tròn chì tan vào không khí. Chúng ta thật ngốc, bà nghĩ, băng qua phố Victoria. Vì chỉ có Trời biết tại sao người ta yêu nó đến thế, tại sao người ta thấy nó như thế, tự bịa ra nó, dựng nó quanh mình, đập đổ nó, tạo ra nó từng khoảnh khắc lại từ đầu; nhưng cả những mụ nhếch nhác nhất, những kẻ khốn khổ chán nản nhất ngồi trên bậc cửa (rượu là nguyên nhân sa ngã của họ) cũng làm vậy; không thể xử lý họ bằng các Đạo luật của Nghị viện, bà chắc chắn, chính vì lẽ đó: họ yêu cuộc sống. Trong mắt người ta, trong nhịp đong đưa, bước chân, tiếng lê bước; trong tiếng gầm tiếng ồn ào; xe ngựa, xe hơi, xe buýt, xe tải, những người đeo biển quảng cáo lê bước đong đưa; các ban nhạc kèn đồng; đàn organ quay tay; trong niềm đắc thắng và tiếng leng keng và tiếng hát cao lạ lùng của chiếc máy bay nào đó trên đầu là điều bà yêu; cuộc sống; London; khoảnh khắc tháng Sáu này.

For it was the middle of June. The War was over, except for some one like Mrs. Foxcroft at the Embassy last night eating her heart out because that nice boy was killed and now the old Manor House must go to a cousin; or Lady Bexborough who opened a bazaar, they said, with the telegram in her hand, John, her favourite, killed; but it was over; thank Heaven—over. It was June. The King and Queen were at the Palace. And everywhere, though it was still so early, there was a beating, a stirring of galloping ponies, tapping of cricket bats; Lords, Ascot, Ranelagh and all the rest of it; wrapped in the soft mesh of the grey-blue morning air, which, as the day wore on, would unwind them, and set down on their lawns and pitches the bouncing ponies, whose forefeet just struck the ground and up they sprung, the whirling young men, and laughing girls in their transparent muslins who, even now, after dancing all night, were taking their absurd woolly dogs for a run; and even now, at this hour, discreet old dowagers were shooting out in their motor cars on errands of mystery; and the shopkeepers were fidgeting in their windows with their paste and diamonds, their lovely old sea-green brooches in eighteenth-century settings to tempt Americans (but one must economise, not buy things rashly for Elizabeth), and she, too, loving it as she did with an absurd and faithful passion, being part of it, since her people were courtiers once in the time of the Georges, she, too, was going that very night to kindle and illuminate; to give her party. But how strange, on entering the Park, the silence; the mist; the hum; the slow-swimming happy ducks; the pouched birds waddling; and who should be coming along with his back against the Government buildings, most appropriately, carrying a despatch box stamped with the Royal Arms, who but Hugh Whitbread; her old friend Hugh—the admirable Hugh!

Vì đang giữa tháng Sáu. Chiến tranh đã qua, trừ với ai đó như bà Foxcroft ở Sứ quán đêm qua đang gặm nhấm lòng mình vì cậu bé đáng yêu ấy đã chết và giờ tòa Manor House cũ phải về tay một người em họ; hay phu nhân Bexborough, người ta bảo, khai mạc một buổi chợ từ thiện với bức điện tín trong tay, John, đứa con cưng của bà, đã chết; nhưng nó đã qua; tạ ơn Trời—qua rồi. Tháng Sáu. Nhà Vua và Hoàng hậu ở trong Cung. Và khắp nơi, dù còn sớm thế, có một nhịp đập, một sự khuấy động của những chú ngựa non phi nước đại, tiếng gậy cricket gõ; Lord’s, Ascot, Ranelagh và tất cả những thứ còn lại; được bọc trong tấm lưới mềm của không khí buổi sáng xám xanh, thứ mà khi ngày dần trôi sẽ gỡ chúng ra, và đặt xuống bãi cỏ sân chơi của chúng những chú ngựa non nảy tưng, vó trước vừa chạm đất là lại bật lên, những chàng trai xoay tròn, và những cô gái cười đùa trong lớp muslin trong suốt, ngay lúc này, sau cả đêm khiêu vũ, đang dắt những con chó lông xù lố bịch của mình đi chạy; và ngay lúc này, vào giờ này, những bà quả phụ quý tộc kín đáo đang phóng xe hơi đi làm những việc bí ẩn; và các chủ tiệm đang bồn chồn trong tủ kính với những viên giả ngọc và kim cương, những chiếc trâm cổ xinh xắn màu lục biển gắn kiểu thế kỷ mười tám để dụ người Mỹ (nhưng phải tiết kiệm, đừng mua gì bừa bãi cho Elizabeth), và bà cũng vậy, yêu nó bằng một niềm đam mê lố bịch và trung thành, vì là một phần của nó, bởi tổ tiên bà từng là cận thần thời các vua George, bà cũng vậy, ngay đêm nay sẽ bừng lên và rạng rỡ; để mở tiệc của mình. Nhưng lạ làm sao, khi bước vào Công viên, sự yên lặng; màn sương; tiếng vo ve; những chú vịt bơi chậm hạnh phúc; những con chim có túi lạch bạch; và ai đang đi tới, lưng quay vào các tòa nhà Chính phủ, thật xứng hợp, xách một chiếc hộp công văn đóng dấu Huy hiệu Hoàng gia, ai nếu không phải Hugh Whitbread; người bạn cũ Hugh của bà—Hugh đáng nể!

“Good-morning to you, Clarissa!” said Hugh, rather extravagantly, for they had known each other as children. “Where are you off to?”

“Chào buổi sáng, Clarissa!” Hugh nói, hơi phô trương, vì họ biết nhau từ hồi còn nhỏ. “Em đi đâu đấy?”

“I love walking in London,” said Mrs. Dalloway. “Really it’s better than walking in the country.”

“Tôi thích đi bộ ở London,” bà Dalloway nói. “Thật đấy, còn hơn đi bộ ở miền quê.”

They had just come up—unfortunately—to see doctors. Other people came to see pictures; go to the opera; take their daughters out; the Whitbreads came “to see doctors.” Times without number Clarissa had visited Evelyn Whitbread in a nursing home. Was Evelyn ill again? Evelyn was a good deal out of sorts, said Hugh, intimating by a kind of pout or swell of his very well-covered, manly, extremely handsome, perfectly upholstered body (he was almost too well dressed always, but presumably had to be, with his little job at Court) that his wife had some internal ailment, nothing serious, which, as an old friend, Clarissa Dalloway would quite understand without requiring him to specify. Ah yes, she did of course; what a nuisance; and felt very sisterly and oddly conscious at the same time of her hat. Not the right hat for the early morning, was that it? For Hugh always made her feel, as he bustled on, raising his hat rather extravagantly and assuring her that she might be a girl of eighteen, and of course he was coming to her party to-night, Evelyn absolutely insisted, only a little late he might be after the party at the Palace to which he had to take one of Jim’s boys,—she always felt a little skimpy beside Hugh; schoolgirlish; but attached to him, partly from having known him always, but she did think him a good sort in his own way, though Richard was nearly driven mad by him, and as for Peter Walsh, he had never to this day forgiven her for liking him.

Họ vừa mới lên thành phố—thật chẳng may—để gặp bác sĩ. Người ta lên để xem tranh; đi nghe opera; đưa con gái đi giao thiệp; nhà Whitbread lên “để gặp bác sĩ.” Biết bao lần Clarissa đã đến thăm Evelyn Whitbread trong viện điều dưỡng. Evelyn lại ốm à? Evelyn khá là không khỏe, Hugh nói, ngụ ý bằng một kiểu bĩu môi hay phình ngực của cái thân hình rất đầy đặn, nam tính, cực kỳ đẹp trai, được bọc nệm hoàn hảo của ông (ông lúc nào cũng ăn mặc gần như quá chải chuốt, nhưng có lẽ buộc phải thế, với cái chân việc nhỏ ở Triều đình) rằng vợ ông mắc một chứng bệnh bên trong nào đó, không có gì nghiêm trọng, mà, là một người bạn cũ, Clarissa Dalloway hẳn sẽ hiểu hoàn toàn không cần ông nói rõ. À vâng, tất nhiên bà hiểu; phiền thật; và thấy mình rất như chị em và đồng thời kỳ lạ ý thức về chiếc mũ của mình. Không phải chiếc mũ hợp cho sáng sớm, có phải thế không? Vì Hugh lúc nào cũng làm bà có cảm giác ấy, khi ông hăm hở nói tiếp, nâng mũ khá phô trương và quả quyết với bà rằng bà có thể là cô gái mười tám, và tất nhiên ông sẽ đến dự tiệc của bà tối nay, Evelyn nhất quyết đòi thế, chỉ là có thể hơi muộn sau buổi tiệc ở Cung mà ông phải đưa một cậu con trai của Jim tới,—bà luôn thấy mình hơi tong teo bên cạnh Hugh; như nữ sinh; nhưng vẫn quý mến ông, một phần vì quen ông từ xưa, nhưng bà quả thực nghĩ ông là người tử tế theo kiểu của ông, dù Richard suýt phát điên vì ông, còn Peter Walsh thì đến tận ngày nay vẫn chưa tha thứ cho bà vì đã thích ông.

She could remember scene after scene at Bourton—Peter furious; Hugh not, of course, his match in any way, but still not a positive imbecile as Peter made out; not a mere barber’s block. When his old mother wanted him to give up shooting or to take her to Bath he did it, without a word; he was really unselfish, and as for saying, as Peter did, that he had no heart, no brain, nothing but the manners and breeding of an English gentleman, that was only her dear Peter at his worst; and he could be intolerable; he could be impossible; but adorable to walk with on a morning like this.

Bà nhớ hết cảnh này đến cảnh khác ở Bourton—Peter giận dữ; Hugh tất nhiên chẳng phải đối thủ của ông về mặt nào, nhưng cũng không hẳn là thằng ngốc như Peter vẽ ra; không chỉ là cái đầu hình nộm trong tiệm hớt tóc. Khi bà mẹ già muốn ông bỏ săn bắn hay đưa bà đến Bath, ông làm ngay, không một lời; ông thực sự không ích kỷ, còn việc nói, như Peter vẫn nói, rằng ông không có tim, không có óc, chẳng có gì ngoài phong cách và dòng giống của một quý ông Anh, thì đó chỉ là Peter thân yêu của bà lúc tệ nhất; và ông có thể không chịu nổi; có thể bất khả; nhưng đáng yêu khi cùng đi dạo vào một buổi sáng như thế này.

(June had drawn out every leaf on the trees. The mothers of Pimlico gave suck to their young. Messages were passing from the Fleet to the Admiralty. Arlington Street and Piccadilly seemed to chafe the very air in the Park and lift its leaves hotly, brilliantly, on waves of that divine vitality which Clarissa loved. To dance, to ride, she had adored all that.)

(Tháng Sáu đã kéo từng chiếc lá ra trên cây. Những bà mẹ ở Pimlico cho con bú. Các thông điệp đang truyền từ Hạm đội đến Bộ Hải quân. Phố Arlington và Piccadilly dường như cọ xát chính không khí trong Công viên và nâng lá của nó lên nóng bỏng, rực rỡ, trên những đợt sóng của sức sống thần thánh mà Clarissa yêu. Khiêu vũ, cưỡi ngựa, bà từng mê tất cả những thứ ấy.)

For they might be parted for hundreds of years, she and Peter; she never wrote a letter and his were dry sticks; but suddenly it would come over her, If he were with me now what would he say?—some days, some sights bringing him back to her calmly, without the old bitterness; which perhaps was the reward of having cared for people; they came back in the middle of St. James’s Park on a fine morning—indeed they did. But Peter—however beautiful the day might be, and the trees and the grass, and the little girl in pink—Peter never saw a thing of all that. He would put on his spectacles, if she told him to; he would look. It was the state of the world that interested him; Wagner, Pope’s poetry, people’s characters eternally, and the defects of her own soul. How he scolded her! How they argued! She would marry a Prime Minister and stand at the top of a staircase; the perfect hostess he called her (she had cried over it in her bedroom), she had the makings of the perfect hostess, he said.

Vì họ có thể xa nhau hàng trăm năm, bà và Peter; bà chẳng bao giờ viết thư và thư của ông là những cành củi khô; nhưng bất chợt nó ập đến với bà, Nếu ông ấy ở đây với mình bây giờ thì ông sẽ nói gì?—một số ngày, một số cảnh đem ông trở lại với bà một cách bình thản, không còn nỗi cay đắng xưa; có lẽ đó là phần thưởng của việc từng quan tâm đến người khác; họ quay về giữa công viên St. James vào một buổi sáng đẹp trời—quả thật họ quay về. Nhưng Peter—dù ngày có đẹp đến đâu, và cây cối và cỏ, và cô bé áo hồng—Peter chẳng bao giờ thấy gì trong số đó. Ông sẽ đeo kính lên, nếu bà bảo; ông sẽ nhìn. Điều làm ông quan tâm là tình trạng thế giới; Wagner, thơ của Pope, tính cách con người mãi mãi, và những khiếm khuyết của tâm hồn bà. Ông mắng bà thế nào! Họ cãi nhau thế nào! Bà sẽ lấy một Thủ tướng và đứng trên đầu cầu thang; bà chủ tiệc hoàn hảo, ông gọi bà (bà đã khóc vì điều đó trong phòng ngủ), bà có đủ chất của một bà chủ tiệc hoàn hảo, ông nói.

So she would still find herself arguing in St. James’s Park, still making out that she had been right—and she had too—not to marry him. For in marriage a little licence, a little independence there must be between people living together day in day out in the same house; which Richard gave her, and she him. (Where was he this morning for instance? Some committee, she never asked what.) But with Peter everything had to be shared; everything gone into. And it was intolerable, and when it came to that scene in the little garden by the fountain, she had to break with him or they would have been destroyed, both of them ruined, she was convinced; though she had borne about with her for years like an arrow sticking in her heart the grief, the anguish; and then the horror of the moment when some one told her at a concert that he had married a woman met on the boat going to India! Never should she forget all that! Cold, heartless, a prude, he called her. Never could she understand how he cared. But those Indian women did presumably—silly, pretty, flimsy nincompoops. And she wasted her pity. For he was quite happy, he assured her—perfectly happy, though he had never done a thing that they talked of; his whole life had been a failure. It made her angry still.

Cho nên bà vẫn thấy mình đang tranh luận trong công viên St. James, vẫn chứng minh rằng bà đã đúng—mà bà cũng đúng thật—khi không lấy ông. Vì trong hôn nhân, giữa những người sống với nhau ngày này qua ngày khác trong cùng một ngôi nhà, phải có chút phóng túng, chút độc lập; điều mà Richard cho bà, và bà cho ông. (Chẳng hạn sáng nay ông ở đâu? Một ủy ban nào đó, bà không bao giờ hỏi là gì.) Nhưng với Peter thì mọi thứ đều phải chia sẻ; mọi thứ đều phải đào xới. Và thật không chịu nổi, và khi đến cảnh ấy trong khu vườn nhỏ bên đài phun nước, bà phải đoạn tuyệt với ông nếu không cả hai sẽ bị hủy hoại, tan nát, bà tin chắc như vậy; dù bà đã mang theo bên mình nhiều năm như một mũi tên cắm trong tim nỗi đau, nỗi thống khổ ấy; rồi nỗi kinh hoàng của khoảnh khắc ai đó nói với bà trong một buổi hòa nhạc rằng ông đã cưới một người đàn bà gặp trên tàu đi Ấn Độ! Bà sẽ không bao giờ quên tất cả điều đó! Lạnh lùng, vô tâm, một mụ đạo mạo, ông gọi bà. Bà không bao giờ hiểu nổi ông có thể để tâm đến thế. Nhưng mấy cô đàn bà Ấn Độ ấy có lẽ thì để tâm—những con ngốc xinh xắn, mỏng manh. Và bà đã phí lòng thương. Vì ông hoàn toàn hạnh phúc, ông quả quyết với bà—hết sức hạnh phúc, dù ông chưa làm nên điều gì đáng để người ta bàn tán; cả cuộc đời ông là một thất bại. Điều đó đến giờ vẫn làm bà tức.

She had reached the Park gates. She stood for a moment, looking at the omnibuses in Piccadilly.

Bà đã tới cổng Công viên. Bà đứng lại một lát, nhìn những chiếc xe buýt ở Piccadilly.

She would not say of any one in the world now that they were this or were that. She felt very young; at the same time unspeakably aged. She sliced like a knife through everything; at the same time was outside, looking on. She had a perpetual sense, as she watched the taxi cabs, of being out, out, far out to sea and alone; she always had the feeling that it was very, very dangerous to live even one day. Not that she thought herself clever, or much out of the ordinary. How she had got through life on the few twigs of knowledge Fräulein Daniels gave them she could not think. She knew nothing; no language, no history; she scarcely read a book now, except memoirs in bed; and yet to her it was absolutely absorbing; all this; the cabs passing; and she would not say of Peter, she would not say of herself, I am this, I am that.

Bà sẽ không nói về bất kỳ ai trên đời bây giờ rằng họ thế này hay thế kia. Bà thấy mình rất trẻ; đồng thời già không sao tả xiết. Bà cắt xuyên qua mọi thứ như một lưỡi dao; đồng thời lại đứng bên ngoài, nhìn vào. Bà luôn có cảm giác, khi ngắm những chiếc taxi, rằng mình ở ngoài, ngoài, rất xa ngoài khơi và một mình; bà luôn có cảm giác rằng sống dù chỉ một ngày cũng rất, rất nguy hiểm. Không phải bà tự cho mình thông minh, hay khác thường mấy. Làm sao bà đã đi qua được cuộc đời chỉ với vài cọng kiến thức Fräulein Daniels trao cho họ, bà không nghĩ nổi. Bà chẳng biết gì; không ngôn ngữ, không lịch sử; giờ bà hầu như chẳng đọc cuốn sách nào, trừ hồi ký trên giường; vậy mà với bà nó hoàn toàn cuốn hút; tất cả điều này; những chiếc taxi chạy qua; và bà sẽ không nói về Peter, bà sẽ không nói về chính mình, tôi là thế này, tôi là thế kia.

Her only gift was knowing people almost by instinct, she thought, walking on. If you put her in a room with some one, up went her back like a cat’s; or she purred. Devonshire House, Bath House, the house with the china cockatoo, she had seen them all lit up once; and remembered Sylvia, Fred, Sally Seton—such hosts of people; and dancing all night; and the waggons plodding past to market; and driving home across the Park. She remembered once throwing a shilling into the Serpentine. But every one remembered; what she loved was this, here, now, in front of her; the fat lady in the cab. Did it matter then, she asked herself, walking towards Bond Street, did it matter that she must inevitably cease completely; all this must go on without her; did she resent it; or did it not become consoling to believe that death ended absolutely? but that somehow in the streets of London, on the ebb and flow of things, here, there, she survived, Peter survived, lived in each other, she being part, she was positive, of the trees at home; of the house there, ugly, rambling all to bits and pieces as it was; part of people she had never met; being laid out like a mist between the people she knew best, who lifted her on their branches as she had seen the trees lift the mist, but it spread ever so far, her life, herself. But what was she dreaming as she looked into Hatchards’ shop window? What was she trying to recover? What image of white dawn in the country, as she read in the book spread open:

Tài năng duy nhất của bà là biết người gần như bằng bản năng, bà nghĩ, bước tiếp. Nếu đặt bà vào một căn phòng với ai đó, lưng bà dựng lên như lưng mèo; hoặc bà gừ gừ. Devonshire House, Bath House, ngôi nhà có con vẹt sứ, bà đã từng thấy tất cả sáng đèn; và nhớ Sylvia, Fred, Sally Seton—bao nhiêu là người; và khiêu vũ suốt đêm; và những cỗ xe tải lọc cọc đi qua ra chợ; và đánh xe về nhà qua Công viên. Bà nhớ có lần ném một đồng shilling xuống hồ Serpentine. Nhưng ai cũng nhớ; điều bà yêu là cái này, ở đây, bây giờ, trước mặt bà; bà mập trong chiếc xe thuê. Vậy có đáng kể không, bà tự hỏi, bước về phía Bond Street, có đáng kể không khi bà tất yếu sẽ chấm dứt hoàn toàn; tất cả điều này sẽ tiếp diễn mà không có bà; bà có oán không; hay chẳng phải thành ra an ủi khi tin rằng cái chết kết thúc tuyệt đối? mà bằng cách nào đó trong các con phố London, trên con triều dâng rút của vạn vật, đây, đó, bà vẫn sống sót, Peter sống sót, sống trong nhau, bà là một phần, bà chắc chắn, của những cái cây ở quê nhà; của ngôi nhà ở đó, xấu xí, lộn xộn vỡ ra thành từng mảnh từng mẩu như nó vốn thế; một phần của những người bà chưa từng gặp; được trải ra như màn sương giữa những người bà biết rõ nhất, họ nâng bà lên trên cành của họ như bà đã thấy cây nâng màn sương, nhưng nó lan ra rất xa, đời bà, chính bà. Nhưng bà đang mơ gì khi nhìn vào tủ kính tiệm Hatchards? Bà đang cố tìm lại điều gì? Hình ảnh bình minh trắng nào ở miền quê, khi bà đọc trong cuốn sách mở ra:

Fear no more the heat o’ the sun Nor the furious winter’s rages.

Đừng sợ nữa cái nóng của mặt trời Cũng đừng sợ cơn thịnh nộ dữ dội của mùa đông.

This late age of the world’s experience had bred in them all, all men and women, a well of tears. Tears and sorrows; courage and endurance; a perfectly upright and stoical bearing. Think, for example, of the woman she admired most, Lady Bexborough, opening the bazaar.

Cái tuổi muộn màng này của kinh nghiệm thế gian đã nuôi trong tất cả bọn họ, mọi đàn ông đàn bà, một giếng nước mắt. Nước mắt và sầu muộn; can đảm và nhẫn nại; một dáng đứng hoàn toàn thẳng thớm và khắc kỷ. Hãy nghĩ, chẳng hạn, đến người đàn bà bà ngưỡng mộ nhất, phu nhân Bexborough, khai mạc buổi chợ từ thiện.

There were Jorrocks’ Jaunts and Jollities; there were Soapy Sponge and Mrs. Asquith’s Memoirs and Big Game Shooting in Nigeria, all spread open. Ever so many books there were; but none that seemed exactly right to take to Evelyn Whitbread in her nursing home. Nothing that would serve to amuse her and make that indescribably dried-up little woman look, as Clarissa came in, just for a moment cordial; before they settled down for the usual interminable talk of women’s ailments. How much she wanted it—that people should look pleased as she came in, Clarissa thought and turned and walked back towards Bond Street, annoyed, because it was silly to have other reasons for doing things. Much rather would she have been one of those people like Richard who did things for themselves, whereas, she thought, waiting to cross, half the time she did things not simply, not for themselves; but to make people think this or that; perfect idiocy she knew (and now the policeman held up his hand) for no one was ever for a second taken in. Oh if she could have had her life over again! she thought, stepping on to the pavement, could have looked even differently!

Có Jorrocks’ Jaunts and Jollities; có Soapy Sponge và Hồi ký của bà Asquith và Big Game Shooting in Nigeria, tất cả đều mở ra. Có rất nhiều sách; nhưng chẳng cuốn nào có vẻ thật hợp để mang cho Evelyn Whitbread trong viện điều dưỡng. Chẳng gì có thể làm bà vui và khiến người đàn bà nhỏ bé khô héo không tả xiết ấy trông, khi Clarissa bước vào, chỉ trong một khoảnh khắc thôi, niềm nở; trước khi họ ổn định với cuộc chuyện trò bất tận quen thuộc về bệnh tật phụ nữ. Bà muốn điều ấy biết bao—rằng người ta trông vui khi bà bước vào, Clarissa nghĩ rồi quay lại đi về phía Bond Street, bực mình, vì thật ngớ ngẩn khi có những lý do khác để làm mọi việc. Bà thà làm một trong những người như Richard, làm việc vì chính việc ấy, còn bà, bà nghĩ, đứng chờ sang đường, nửa thời gian làm việc chẳng đơn thuần, chẳng vì chính chúng; mà để người ta nghĩ thế này thế nọ; hoàn toàn ngu xuẩn bà biết (và giờ viên cảnh sát giơ tay lên) vì chẳng ai bị lừa dù một giây. Ôi giá bà được sống lại cuộc đời! bà nghĩ, bước lên vỉa hè, giá có thể trông khác đi!

She would have been, in the first place, dark like Lady Bexborough, with a skin of crumpled leather and beautiful eyes. She would have been, like Lady Bexborough, slow and stately; rather large; interested in politics like a man; with a country house; very dignified, very sincere. Instead of which she had a narrow pea-stick figure; a ridiculous little face, beaked like a bird’s. That she held herself well was true; and had nice hands and feet; and dressed well, considering that she spent little. But often now this body she wore (she stopped to look at a Dutch picture), this body, with all its capacities, seemed nothing—nothing at all. She had the oddest sense of being herself invisible; unseen; unknown; there being no more marrying, no more having of children now, but only this astonishing and rather solemn progress with the rest of them, up Bond Street, this being Mrs. Dalloway; not even Clarissa any more; this being Mrs. Richard Dalloway.

Trước hết, bà sẽ phải đen sạm như phu nhân Bexborough, với làn da như da thuộc nhăn và đôi mắt đẹp. Bà sẽ phải, như phu nhân Bexborough, chậm rãi và uy nghi; khá lớn người; quan tâm chính trị như đàn ông; có nhà ở quê; rất đường bệ, rất chân thành. Thay vào đó bà có một dáng người gầy như cọc đậu; một khuôn mặt nhỏ lố bịch, nhọn như mỏ chim. Rằng bà giữ dáng tốt là có thật; và có đôi tay đôi chân đẹp; và ăn mặc đẹp, xét việc bà tiêu ít. Nhưng giờ đây thường khi cái thân thể bà mặc (bà dừng lại ngắm một bức tranh Hà Lan), cái thân thể này, với mọi năng lực của nó, dường như chẳng là gì—chẳng là gì cả. Bà có cảm giác kỳ quặc nhất rằng chính mình vô hình; không ai thấy; không ai biết; không còn chuyện lấy chồng, không còn chuyện sinh con nữa, mà chỉ cuộc tiến bước kinh ngạc và khá trang nghiêm này cùng những người còn lại, lên Bond Street, là bà Dalloway này; thậm chí không còn là Clarissa; là bà Richard Dalloway này.

Bond Street fascinated her; Bond Street early in the morning in the season; its flags flying; its shops; no splash; no glitter; one roll of tweed in the shop where her father had bought his suits for fifty years; a few pearls; salmon on an iceblock.

Bond Street làm bà mê; Bond Street buổi sáng sớm vào mùa xã giao; cờ bay; các cửa hiệu; không lòe loẹt; không lấp lánh; một cuộn tweed trong tiệm nơi cha bà đã may đồ năm mươi năm; vài chuỗi ngọc trai; cá hồi trên tảng đá lạnh.

“That is all,” she said, looking at the fishmonger’s. “That is all,” she repeated, pausing for a moment at the window of a glove shop where, before the War, you could buy almost perfect gloves. And her old Uncle William used to say a lady is known by her shoes and her gloves. He had turned on his bed one morning in the middle of the War. He had said, “I have had enough.” Gloves and shoes; she had a passion for gloves; but her own daughter, her Elizabeth, cared not a straw for either of them.

“Chỉ có thế thôi,” bà nói, nhìn tiệm bán cá. “Chỉ có thế thôi,” bà lặp lại, dừng một lát trước cửa sổ tiệm găng tay nơi, trước Chiến tranh, người ta có thể mua những đôi găng gần như hoàn hảo. Và ông chú William già của bà từng nói rằng người ta nhận ra một quý bà qua giày và găng của bà. Ông đã trở mình trên giường một buổi sáng giữa cuộc Chiến tranh. Ông đã nói, “Ta thế là đủ rồi.” Găng và giày; bà say mê găng tay; nhưng con gái bà, Elizabeth của bà, chẳng thèm đoái hoài cái nào.

Not a straw, she thought, going on up Bond Street to a shop where they kept flowers for her when she gave a party. Elizabeth really cared for her dog most of all. The whole house this morning smelt of tar. Still, better poor Grizzle than Miss Kilman; better distemper and tar and all the rest of it than sitting mewed in a stuffy bedroom with a prayer book! Better anything, she was inclined to say. But it might be only a phase, as Richard said, such as all girls go through. It might be falling in love. But why with Miss Kilman? who had been badly treated of course; one must make allowances for that, and Richard said she was very able, had a really historical mind. Anyhow they were inseparable, and Elizabeth, her own daughter, went to Communion; and how she dressed, how she treated people who came to lunch she did not care a bit, it being her experience that the religious ecstasy made people callous (so did causes); dulled their feelings, for Miss Kilman would do anything for the Russians, starved herself for the Austrians, but in private inflicted positive torture, so insensitive was she, dressed in a green mackintosh coat. Year in year out she wore that coat; she perspired; she was never in the room five minutes without making you feel her superiority, your inferiority; how poor she was; how rich you were; how she lived in a slum without a cushion or a bed or a rug or whatever it might be, all her soul rusted with that grievance sticking in it, her dismissal from school during the War—poor embittered unfortunate creature! For it was not her one hated but the idea of her, which undoubtedly had gathered in to itself a great deal that was not Miss Kilman; had become one of those spectres with which one battles in the night; one of those spectres who stand astride us and suck up half our life-blood, dominators and tyrants; for no doubt with another throw of the dice, had the black been uppermost and not the white, she would have loved Miss Kilman! But not in this world. No.

Chẳng thèm, bà nghĩ, đi tiếp lên Bond Street tới một tiệm nơi họ giữ hoa cho bà mỗi khi bà mở tiệc. Elizabeth thực ra thương nhất là con chó của nó. Cả nhà sáng nay sặc mùi hắc ín. Dẫu sao, thà con Grizzle tội nghiệp còn hơn cô Kilman; thà bệnh sốt chó và hắc ín và đủ thứ còn hơn ngồi nhốt trong một phòng ngủ ngột ngạt với quyển kinh cầu nguyện! Thà gì cũng được, bà muốn nói. Nhưng có thể chỉ là một giai đoạn, như Richard nói, như mọi cô gái đều trải qua. Có thể là yêu. Nhưng tại sao lại với cô Kilman? người bị đối xử tệ thật, tất nhiên; phải châm chước điều ấy, và Richard nói cô ta rất giỏi, có một cái đầu sử học thực thụ. Dù sao họ cũng không rời nhau, và Elizabeth, con gái ruột của bà, đi rước lễ; còn việc nó ăn mặc thế nào, đối xử ra sao với những người đến ăn trưa thì bà chẳng bận tâm chút nào, theo kinh nghiệm của bà thì sự xuất thần tôn giáo làm người ta chai lì (lý tưởng cũng vậy); làm cùn cảm xúc, vì cô Kilman sẽ làm bất cứ gì cho người Nga, nhịn đói vì người Áo, nhưng riêng tư thì gây tra tấn thực sự, vô cảm đến thế, trong chiếc áo mưa xanh lục. Năm này qua năm khác cô ta mặc chiếc áo ấy; cô ta đổ mồ hôi; chưa đầy năm phút trong phòng cô ta đã khiến bạn cảm thấy sự trội hơn của cô, sự thua kém của bạn; cô nghèo thế nào; bạn giàu ra sao; cô sống trong một khu ổ chuột không một cái gối hay giường hay thảm hay gì gì đó, cả tâm hồn gỉ sét vì mối hận cắm trong đó, việc bị đuổi khỏi trường trong Chiến tranh—tạo vật khốn khổ cay đắng đáng thương! Vì không phải cô ta bà ghét mà là ý niệm về cô ta, thứ chắc chắn đã gom về mình rất nhiều điều không phải cô Kilman; đã thành một trong những bóng ma người ta chiến đấu trong đêm; một trong những bóng ma đứng dạng chân trên ta và hút nửa dòng máu sống của ta, những kẻ thống trị và bạo chúa; vì không nghi ngờ gì, nếu gieo xúc xắc lần khác, mặt đen ngửa lên thay vì mặt trắng, bà đã yêu cô Kilman! Nhưng không phải ở thế giới này. Không.

It rasped her, though, to have stirring about in her this brutal monster! to hear twigs cracking and feel hooves planted down in the depths of that leaf-encumbered forest, the soul; never to be content quite, or quite secure, for at any moment the brute would be stirring, this hatred, which, especially since her illness, had power to make her feel scraped, hurt in her spine; gave her physical pain, and made all pleasure in beauty, in friendship, in being well, in being loved and making her home delightful rock, quiver, and bend as if indeed there were a monster grubbing at the roots, as if the whole panoply of content were nothing but self love! this hatred!

Vậy mà thật chói tai khi có con quái vật tàn bạo này đang cựa quậy trong bà! nghe cành cây răng rắc và cảm thấy vó móng ghim xuống sâu trong khu rừng ngập lá ấy, tâm hồn; không bao giờ trọn vẹn mãn nguyện, hay trọn vẹn an toàn, vì bất cứ lúc nào con thú cũng có thể cựa mình, nỗi hận thù này, thứ mà, nhất là từ sau cơn bệnh, có sức làm bà thấy như bị nạo, đau nhói ở xương sống; gây cho bà đau đớn thể xác, và khiến mọi niềm vui trong cái đẹp, trong tình bạn, trong việc khỏe mạnh, được yêu và làm cho ngôi nhà mình dễ chịu rung chuyển, run rẩy và nghiêng ngả như thể quả thực có một con quái vật đang đào bới nơi rễ cây, như thể cả bộ giáp mãn nguyện chẳng là gì ngoài lòng tự ái! nỗi hận thù này!

Nonsense, nonsense! she cried to herself, pushing through the swing doors of Mulberry’s the florists.

Vô lý, vô lý! bà tự kêu, đẩy cánh cửa xoay của tiệm hoa Mulberry.

She advanced, light, tall, very upright, to be greeted at once by button-faced Miss Pym, whose hands were always bright red, as if they had been stood in cold water with the flowers.

Bà bước vào, nhẹ nhàng, cao, rất thẳng, và lập tức được cô Pym mặt tròn như cúc áo chào đón, bàn tay cô lúc nào cũng đỏ tươi, như thể đã ngâm trong nước lạnh cùng với hoa.

There were flowers: delphiniums, sweet peas, bunches of lilac; and carnations, masses of carnations. There were roses; there were irises. Ah yes—so she breathed in the earthy garden sweet smell as she stood talking to Miss Pym who owed her help, and thought her kind, for kind she had been years ago; very kind, but she looked older, this year, turning her head from side to side among the irises and roses and nodding tufts of lilac with her eyes half closed, snuffing in, after the street uproar, the delicious scent, the exquisite coolness. And then, opening her eyes, how fresh like frilled linen clean from a laundry laid in wicker trays the roses looked; and dark and prim the red carnations, holding their heads up; and all the sweet peas spreading in their bowls, tinged violet, snow white, pale—as if it were the evening and girls in muslin frocks came out to pick sweet peas and roses after the superb summer’s day, with its almost blue-black sky, its delphiniums, its carnations, its arum lilies was over; and it was the moment between six and seven when every flower—roses, carnations, irises, lilac—glows; white, violet, red, deep orange; every flower seems to burn by itself, softly, purely in the misty beds; and how she loved the grey-white moths spinning in and out, over the cherry pie, over the evening primroses!

Có hoa: phi yến, đậu hoa, những bó tử đinh hương; và cẩm chướng, cả đống cẩm chướng. Có hồng; có diên vĩ. À vâng—bà hít vào mùi ngọt đất của khu vườn khi đứng nói chuyện với cô Pym người mang ơn bà, và nghĩ bà tốt, vì bà đã tốt nhiều năm trước; rất tốt, nhưng năm nay trông bà già hơn, quay đầu từ bên này sang bên kia giữa những diên vĩ và hồng và các chùm tử đinh hương gật gù với đôi mắt nửa khép, hít vào, sau tiếng ồn ngoài phố, hương thơm ngon ngọt, sự mát lạnh tinh tế. Rồi, mở mắt ra, những bông hồng trông tươi làm sao như vải lanh xếp nếp vừa giặt xong đặt trong khay liễu gai; và những cẩm chướng đỏ sẫm và nghiêm nghị, ngẩng đầu; và tất cả đậu hoa xòe ra trong bình, ánh tím, trắng như tuyết, nhợt—như thể đó là buổi chiều và những cô gái mặc áo muslin ra hái đậu hoa và hồng sau một ngày hè rực rỡ, với bầu trời gần như xanh đen, những bông phi yến, cẩm chướng, hoa rum của nó đã qua; và đó là khoảnh khắc giữa sáu và bảy giờ khi mọi bông hoa—hồng, cẩm chướng, diên vĩ, tử đinh hương—tỏa sáng; trắng, tím, đỏ, cam thẫm; mỗi bông dường như tự cháy, dịu dàng, thuần khiết trong những luống hoa mờ sương; và bà yêu biết bao những con ngài xám trắng xoay vòng ra vào, trên những cây cherry pie, trên hoa anh thảo chiều!

And as she began to go with Miss Pym from jar to jar, choosing, nonsense, nonsense, she said to herself, more and more gently, as if this beauty, this scent, this colour, and Miss Pym liking her, trusting her, were a wave which she let flow over her and surmount that hatred, that monster, surmount it all; and it lifted her up and up when—oh! a pistol shot in the street outside!

Và khi bà bắt đầu cùng cô Pym đi từ bình này sang bình khác, chọn lựa, vô lý, vô lý, bà tự nhủ, mỗi lúc một dịu dàng hơn, như thể vẻ đẹp này, hương thơm này, sắc màu này, và việc cô Pym mến bà, tin bà, là một con sóng bà để mặc tràn qua và vượt lên trên nỗi hận ấy, con quái vật ấy, vượt qua tất cả; và nó nâng bà lên cao mãi cao mãi khi—ôi! một tiếng súng lục ngoài phố!

“Dear, those motor cars,” said Miss Pym, going to the window to look, and coming back and smiling apologetically with her hands full of sweet peas, as if those motor cars, those tyres of motor cars, were all her fault.

“Trời, mấy cái xe hơi này,” cô Pym nói, ra cửa sổ nhìn, rồi quay lại và mỉm cười xin lỗi, hai tay đầy đậu hoa, như thể mấy cái xe hơi ấy, mấy cái lốp xe hơi ấy, đều là lỗi của cô.

The violent explosion which made Mrs. Dalloway jump and Miss Pym go to the window and apologise came from a motor car which had drawn to the side of the pavement precisely opposite Mulberry’s shop window. Passers-by who, of course, stopped and stared, had just time to see a face of the very greatest importance against the dove-grey upholstery, before a male hand drew the blind and there was nothing to be seen except a square of dove grey.

Tiếng nổ dữ dội làm bà Dalloway giật mình và làm cô Pym chạy ra cửa sổ xin lỗi phát ra từ một chiếc xe hơi vừa tấp vào mép vỉa hè đúng đối diện cửa sổ tiệm Mulberry. Những người qua đường, tất nhiên dừng lại và nhìn chằm chằm, chỉ kịp thấy một gương mặt cực kỳ quan trọng trên nền nệm ghế xám bồ câu, trước khi một bàn tay đàn ông kéo rèm xuống và chẳng còn gì để thấy ngoài một ô vuông xám bồ câu.

Yet rumours were at once in circulation from the middle of Bond Street to Oxford Street on one side, to Atkinson’s scent shop on the other, passing invisibly, inaudibly, like a cloud, swift, veil-like upon hills, falling indeed with something of a cloud’s sudden sobriety and stillness upon faces which a second before had been utterly disorderly. But now mystery had brushed them with her wing; they had heard the voice of authority; the spirit of religion was abroad with her eyes bandaged tight and her lips gaping wide. But nobody knew whose face had been seen. Was it the Prince of Wales’s, the Queen’s, the Prime Minister’s? Whose face was it? Nobody knew.

Vậy mà tin đồn lập tức lan đi từ giữa Bond Street tới Oxford Street một bên, tới tiệm nước hoa Atkinson bên kia, truyền đi vô hình, không tiếng, như một đám mây, nhanh, mỏng như voan trên đồi, đổ xuống với chút nghiêm trang và tĩnh lặng đột ngột của mây trên những gương mặt vừa một giây trước còn hoàn toàn xáo động. Nhưng giờ đây điều huyền bí đã phẩy cánh qua họ; họ đã nghe tiếng nói của quyền uy; tinh thần tôn giáo đang đi giữa họ với đôi mắt bịt kín và đôi môi há rộng. Nhưng không ai biết gương mặt ai đã được thấy. Có phải Thân vương xứ Wales, Hoàng hậu, Thủ tướng? Gương mặt ai? Không ai biết.

Edgar J. Watkiss, with his roll of lead piping round his arm, said audibly, humorously of course: “The Proime Minister’s kyar.”

Edgar J. Watkiss, cuộn ống chì quàng trên cánh tay, nói to, tất nhiên là đùa: “Xe của ngài Thủ Tướng đó nha.”

Septimus Warren Smith, who found himself unable to pass, heard him.

Septimus Warren Smith, không đi qua được, nghe thấy ông ta.

Septimus Warren Smith, aged about thirty, pale-faced, beak-nosed, wearing brown shoes and a shabby overcoat, with hazel eyes which had that look of apprehension in them which makes complete strangers apprehensive too. The world has raised its whip; where will it descend?

Septimus Warren Smith, độ ba mươi tuổi, mặt xanh xao, mũi khoằm, mang giày nâu và chiếc áo khoác cũ sờn, với đôi mắt màu hạt dẻ mang cái vẻ e sợ làm cả những người hoàn toàn xa lạ cũng e sợ. Thế giới đã giơ roi lên; nó sẽ giáng xuống đâu?

Everything had come to a standstill. The throb of the motor engines sounded like a pulse irregularly drumming through an entire body. The sun became extraordinarily hot because the motor car had stopped outside Mulberry’s shop window; old ladies on the tops of omnibuses spread their black parasols; here a green, here a red parasol opened with a little pop. Mrs. Dalloway, coming to the window with her arms full of sweet peas, looked out with her little pink face pursed in enquiry. Every one looked at the motor car. Septimus looked. Boys on bicycles sprang off. Traffic accumulated. And there the motor car stood, with drawn blinds, and upon them a curious pattern like a tree, Septimus thought, and this gradual drawing together of everything to one centre before his eyes, as if some horror had come almost to the surface and was about to burst into flames, terrified him. The world wavered and quivered and threatened to burst into flames. It is I who am blocking the way, he thought. Was he not being looked at and pointed at; was he not weighted there, rooted to the pavement, for a purpose? But for what purpose?

Mọi thứ đều đã dừng lại. Tiếng đập của các động cơ nghe như một mạch đập loạn nhịp khắp cả thân thể. Mặt trời nóng lạ thường vì chiếc xe đã dừng trước cửa sổ tiệm Mulberry; các bà già trên nóc xe buýt giương những chiếc dù đen; chỗ này một chiếc dù xanh lục, chỗ kia một chiếc đỏ bật mở với tiếng bốp nhỏ. Bà Dalloway, ra cửa sổ với đôi tay đầy đậu hoa, nhìn ra với gương mặt nhỏ hồng chúm chím dò hỏi. Mọi người nhìn chiếc xe. Septimus nhìn. Những cậu bé đi xe đạp nhảy xuống. Xe cộ ùn lại. Và chiếc xe đứng đó, rèm kéo kín, và trên rèm một hoa văn lạ như một cái cây, Septimus nghĩ, và sự co dần mọi thứ về một trung tâm trước mắt anh, như thể nỗi kinh hoàng nào đó đã gần trồi lên mặt và sắp bùng thành lửa, làm anh khiếp sợ. Thế giới chao đảo, rung rẩy và đe dọa bùng thành lửa. Chính tôi đang chặn đường, anh nghĩ. Chẳng phải người ta đang nhìn và chỉ trỏ anh sao; chẳng phải anh bị đè xuống đó, bị cắm rễ vào vỉa hè, vì một mục đích nào đó sao? Nhưng mục đích gì?

“Let us go on, Septimus,” said his wife, a little woman, with large eyes in a sallow pointed face; an Italian girl.

“Ta đi tiếp đi anh, Septimus,” vợ anh nói, một người đàn bà nhỏ nhắn, đôi mắt to trên gương mặt vàng vọt nhọn; một cô gái Ý.

But Lucrezia herself could not help looking at the motor car and the tree pattern on the blinds. Was it the Queen in there—the Queen going shopping?

Nhưng chính Lucrezia cũng không cưỡng được việc nhìn chiếc xe hơi và hoa văn hình cây trên rèm. Có phải Hoàng hậu trong đó—Hoàng hậu đi mua sắm?

The chauffeur, who had been opening something, turning something, shutting something, got on to the box.

Người tài xế, vừa mở thứ gì đó, vặn thứ gì đó, đóng thứ gì đó, leo lên ghế lái.

“Come on,” said Lucrezia.

“Đi thôi,” Lucrezia nói.

But her husband, for they had been married four, five years now, jumped, started, and said, “All right!” angrily, as if she had interrupted him.

Nhưng chồng cô, vì họ đã cưới nhau bốn, năm năm rồi, giật mình, nhảy dựng, và nói, “Được rồi!” một cách giận dữ, như thể cô đã cắt ngang anh.

People must notice; people must see. People, she thought, looking at the crowd staring at the motor car; the English people, with their children and their horses and their clothes, which she admired in a way; but they were “people” now, because Septimus had said, “I will kill myself”; an awful thing to say. Suppose they had heard him? She looked at the crowd. Help, help! she wanted to cry out to butchers’ boys and women. Help! Only last autumn she and Septimus had stood on the Embankment wrapped in the same cloak and, Septimus reading a paper instead of talking, she had snatched it from him and laughed in the old man’s face who saw them! But failure one conceals. She must take him away into some park.

Người ta phải để ý; người ta phải thấy. Người ta, cô nghĩ, nhìn đám đông đang trố mắt vào chiếc xe hơi; người Anh, với con cái và ngựa và quần áo của họ, mà cô có phần ngưỡng mộ; nhưng giờ họ là “người ta,” vì Septimus đã nói, “Anh sẽ tự sát”; một điều khủng khiếp để nói. Giả sử họ nghe thấy anh? Cô nhìn đám đông. Cứu với, cứu với! cô muốn kêu lên với mấy cậu bé hàng thịt và các bà. Cứu! Mới mùa thu năm ngoái cô và Septimus đã đứng trên Embankment quấn chung một chiếc áo choàng và, Septimus đọc báo thay vì nói chuyện, cô đã giật tờ báo khỏi tay anh và cười vào mặt ông già đã nhìn thấy họ! Nhưng thất bại thì người ta giấu. Cô phải đưa anh đi khỏi, vào một công viên nào đó.

“Now we will cross,” she said.

“Giờ ta sang đường,” cô nói.

She had a right to his arm, though it was without feeling. He would give her, who was so simple, so impulsive, only twenty-four, without friends in England, who had left Italy for his sake, a piece of bone.

Cô có quyền với cánh tay anh, dù nó vô cảm. Anh sẽ trao cho cô, người đơn giản, bốc đồng thế, mới hai mươi bốn, không bạn bè ở Anh, đã rời nước Ý vì anh, một mẩu xương.

The motor car with its blinds drawn and an air of inscrutable reserve proceeded towards Piccadilly, still gazed at, still ruffling the faces on both sides of the street with the same dark breath of veneration whether for Queen, Prince, or Prime Minister nobody knew. The face itself had been seen only once by three people for a few seconds. Even the sex was now in dispute. But there could be no doubt that greatness was seated within; greatness was passing, hidden, down Bond Street, removed only by a hand’s-breadth from ordinary people who might now, for the first and last time, be within speaking distance of the majesty of England, of the enduring symbol of the state which will be known to curious antiquaries, sifting the ruins of time, when London is a grass-grown path and all those hurrying along the pavement this Wednesday morning are but bones with a few wedding rings mixed up in their dust and the gold stoppings of innumerable decayed teeth. The face in the motor car will then be known.

Chiếc xe hơi với rèm kéo kín và vẻ dè giữ khó dò tiến về phía Piccadilly, vẫn bị nhìn chăm chú, vẫn làm xao động những gương mặt hai bên phố bằng cùng một hơi thở tối tăm của lòng tôn kính dù dành cho Hoàng hậu, Thân vương hay Thủ tướng thì không ai biết. Chính gương mặt ấy chỉ được ba người thấy một lần trong vài giây. Đến giới tính giờ cũng đang tranh cãi. Nhưng không thể nghi ngờ rằng sự vĩ đại ngồi bên trong; sự vĩ đại đang đi qua, ẩn mình, xuống Bond Street, chỉ cách một bề rộng bàn tay những người bình thường, những người giờ đây, lần đầu và lần cuối, có thể ở trong tầm nói chuyện với uy nghi của nước Anh, với biểu tượng bền vững của quốc gia sẽ được các nhà cổ vật tò mò biết đến, khi họ sàng những tàn tích của thời gian, lúc London là một con đường mòn cỏ mọc và tất cả những người đang vội vã trên vỉa hè sáng thứ Tư này chỉ còn là xương với vài chiếc nhẫn cưới lẫn trong bụi của họ và những miếng trám vàng của vô số cái răng sâu. Gương mặt trong chiếc xe hơi khi ấy sẽ được biết.

It is probably the Queen, thought Mrs. Dalloway, coming out of Mulberry’s with her flowers; the Queen. And for a second she wore a look of extreme dignity standing by the flower shop in the sunlight while the car passed at a foot’s pace, with its blinds drawn. The Queen going to some hospital; the Queen opening some bazaar, thought Clarissa.

Hẳn là Hoàng hậu, bà Dalloway nghĩ, bước ra khỏi tiệm Mulberry với hoa của mình; Hoàng hậu. Và trong một giây bà mang vẻ cực kỳ đường bệ khi đứng bên tiệm hoa dưới nắng trong lúc chiếc xe đi qua với tốc độ một bước chân, rèm kéo kín. Hoàng hậu đi đến bệnh viện nào đó; Hoàng hậu khai mạc buổi chợ từ thiện nào đó, Clarissa nghĩ.

The crush was terrific for the time of day. Lords, Ascot, Hurlingham, what was it? she wondered, for the street was blocked. The British middle classes sitting sideways on the tops of omnibuses with parcels and umbrellas, yes, even furs on a day like this, were, she thought, more ridiculous, more unlike anything there has ever been than one could conceive; and the Queen herself held up; the Queen herself unable to pass. Clarissa was suspended on one side of Brook Street; Sir John Buckhurst, the old Judge on the other, with the car between them (Sir John had laid down the law for years and liked a well-dressed woman) when the chauffeur, leaning ever so slightly, said or showed something to the policeman, who saluted and raised his arm and jerked his head and moved the omnibus to the side and the car passed through. Slowly and very silently it took its way.

Cảnh chen chúc thật khủng khiếp so với giờ này. Lord’s, Ascot, Hurlingham, là cái gì nhỉ? bà tự hỏi, vì phố bị tắc. Tầng lớp trung lưu Anh ngồi nghiêng trên nóc xe buýt với gói bọc và ô, vâng, cả áo lông vào một ngày như thế này, bà nghĩ, lố bịch hơn, chẳng giống gì từng có hơn mức người ta tưởng tượng nổi; và chính Hoàng hậu bị chặn lại; chính Hoàng hậu không qua được. Clarissa bị treo lơ lửng bên này phố Brook; ngài John Buckhurst, vị Thẩm phán già, ở bên kia, với chiếc xe giữa hai người (ngài John đã ban hành luật lệ bao năm và thích một người đàn bà ăn mặc đẹp) khi người tài xế, nghiêng người rất nhẹ, nói hay cho thấy điều gì đó với viên cảnh sát, ông này chào và giơ tay và hất đầu và dời chiếc xe buýt sang bên và chiếc xe đi qua. Chậm rãi và rất lặng lẽ nó đi tiếp.

Clarissa guessed; Clarissa knew of course; she had seen something white, magical, circular, in the footman’s hand, a disc inscribed with a name,—the Queen’s, the Prince of Wales’s, the Prime Minister’s?—which, by force of its own lustre, burnt its way through (Clarissa saw the car diminishing, disappearing), to blaze among candelabras, glittering stars, breasts stiff with oak leaves, Hugh Whitbread and all his colleagues, the gentlemen of England, that night in Buckingham Palace. And Clarissa, too, gave a party. She stiffened a little; so she would stand at the top of her stairs.

Clarissa đoán; Clarissa tất nhiên biết; bà đã thấy một vật gì trắng, kỳ diệu, tròn, trong tay người hầu, một chiếc đĩa khắc tên,—của Hoàng hậu, của Thân vương xứ Wales, của Thủ tướng?—nhờ sức ánh lung linh của chính nó, đã thiêu cháy lối đi (Clarissa thấy chiếc xe nhỏ dần, biến mất), để rực sáng giữa các chân đèn nhiều nhánh, những ngôi sao lấp lánh, những lồng ngực cứng với lá sồi, Hugh Whitbread và mọi đồng nghiệp của ông, các quý ông nước Anh, đêm ấy ở Cung điện Buckingham. Và Clarissa cũng mở tiệc. Bà hơi đứng thẳng lên; thế là bà sẽ đứng trên đầu cầu thang.

The car had gone, but it had left a slight ripple which flowed through glove shops and hat shops and tailors’ shops on both sides of Bond Street. For thirty seconds all heads were inclined the same way—to the window. Choosing a pair of gloves—should they be to the elbow or above it, lemon or pale grey?—ladies stopped; when the sentence was finished something had happened. Something so trifling in single instances that no mathematical instrument, though capable of transmitting shocks in China, could register the vibration; yet in its fulness rather formidable and in its common appeal emotional; for in all the hat shops and tailors’ shops strangers looked at each other and thought of the dead; of the flag; of Empire. In a public house in a back street a Colonial insulted the House of Windsor which led to words, broken beer glasses, and a general shindy, which echoed strangely across the way in the ears of girls buying white underlinen threaded with pure white ribbon for their weddings. For the surface agitation of the passing car as it sunk grazed something very profound.

Chiếc xe đã đi, nhưng nó để lại một gợn nhẹ lan qua các tiệm găng tay và tiệm mũ và tiệm may hai bên Bond Street. Trong ba mươi giây mọi cái đầu đều nghiêng cùng một hướng—về phía cửa sổ. Đang chọn một đôi găng—nên dài tới khuỷu hay trên khuỷu, màu chanh hay xám nhạt?—các quý bà dừng lại; khi câu nói xong thì có điều gì đó đã xảy ra. Điều gì đó nhỏ nhặt trong từng trường hợp riêng đến mức không dụng cụ toán học nào, dù có thể truyền chấn động ở Trung Quốc, ghi nổi dao động ấy; vậy mà trọn vẹn thì khá đáng gờm và trong sức kêu gọi chung thì xúc động; vì trong mọi tiệm mũ và tiệm may những người lạ nhìn nhau và nghĩ đến người chết; đến lá cờ; đến Đế quốc. Trong một quán rượu ở phố sau một người Thuộc địa xúc phạm Hoàng tộc Windsor dẫn đến cãi vã, vỡ cốc bia, và một cuộc ẩu đả chung, vọng lại kỳ lạ qua đường vào tai những cô gái đang mua đồ lót trắng luồn dải ruy băng trắng tinh cho đám cưới. Vì sự xao động bề mặt của chiếc xe đi qua, khi chìm xuống, đã chạm vào điều gì rất sâu thẳm.

Gliding across Piccadilly, the car turned down St. James’s Street. Tall men, men of robust physique, well-dressed men with their tail-coats and their white slips and their hair raked back who, for reasons difficult to discriminate, were standing in the bow window of Brooks’s with their hands behind the tails of their coats, looking out, perceived instinctively that greatness was passing, and the pale light of the immortal presence fell upon them as it had fallen upon Clarissa Dalloway. At once they stood even straighter, and removed their hands, and seemed ready to attend their Sovereign, if need be, to the cannon’s mouth, as their ancestors had done before them. The white busts and the little tables in the background covered with copies of the Tatler and syphons of soda water seemed to approve; seemed to indicate the flowing corn and the manor houses of England; and to return the frail hum of the motor wheels as the walls of a whispering gallery return a single voice expanded and made sonorous by the might of a whole cathedral. Shawled Moll Pratt with her flowers on the pavement wished the dear boy well (it was the Prince of Wales for certain) and would have tossed the price of a pot of beer—a bunch of roses—into St. James’s Street out of sheer light-heartedness and contempt of poverty had she not seen the constable’s eye upon her, discouraging an old Irishwoman’s loyalty. The sentries at St. James’s saluted; Queen Alexandra’s policeman approved.

Lướt qua Piccadilly, chiếc xe rẽ xuống phố St. James. Những người đàn ông cao, thể chất khỏe mạnh, ăn mặc chỉnh tề với áo đuôi tôm và gile trắng và tóc vuốt ra sau, vì những lý do khó phân biệt đang đứng ở cửa sổ lồi của câu lạc bộ Brooks với hai tay sau vạt áo, nhìn ra, bản năng nhận ra rằng sự vĩ đại đang đi qua, và ánh sáng nhợt của sự hiện diện bất tử rơi xuống họ như đã rơi xuống Clarissa Dalloway. Lập tức họ đứng thẳng hơn nữa, và bỏ tay ra, và dường như sẵn sàng theo hầu Quân vương của mình, nếu cần, đến tận họng đại bác, như tổ tiên họ đã làm trước họ. Những tượng bán thân trắng và những chiếc bàn nhỏ phía sau phủ đầy báo Tatler và bình xi-phông nước soda dường như tán thành; dường như chỉ về những cánh đồng lúa vàng và những trang viên nước Anh; và đáp lại tiếng vo ve mong manh của bánh xe như các bức tường của một hành lang thì thầm đáp lại một giọng đơn lẻ được mở rộng và vang dội bởi sức mạnh của cả một nhà thờ lớn. Moll Pratt choàng khăn với hoa của mình trên vỉa hè chúc chàng trai thân yêu ấy mọi điều tốt lành (chắc chắn là Thân vương xứ Wales) và hẳn đã tung giá một vại bia—một bó hồng—xuống phố St. James vì thuần vui vẻ và khinh bỉ cảnh nghèo nếu không thấy mắt viên cảnh sát đang nhìn mình, can ngăn lòng trung thành của một bà già Ireland. Lính gác ở St. James chào; viên cảnh sát của Hoàng thái hậu Alexandra tán thành.

A small crowd meanwhile had gathered at the gates of Buckingham Palace. Listlessly, yet confidently, poor people all of them, they waited; looked at the Palace itself with the flag flying; at Victoria, billowing on her mound, admired her shelves of running water, her geraniums; singled out from the motor cars in the Mall first this one, then that; bestowed emotion, vainly, upon commoners out for a drive; recalled their tribute to keep it unspent while this car passed and that; and all the time let rumour accumulate in their veins and thrill the nerves in their thighs at the thought of Royalty looking at them; the Queen bowing; the Prince saluting; at the thought of the heavenly life divinely bestowed upon Kings; of the equerries and deep curtsies; of the Queen’s old doll’s house; of Princess Mary married to an Englishman, and the Prince—ah! the Prince! who took wonderfully, they said, after old King Edward, but was ever so much slimmer. The Prince lived at St. James’s; but he might come along in the morning to visit his mother.

Trong khi đó một đám đông nhỏ đã tụ lại ở cổng Cung điện Buckingham. Uể oải, nhưng tin tưởng, tất cả đều là người nghèo, họ chờ; nhìn chính Cung điện với lá cờ bay; nhìn Victoria, phồng lên trên gò của bà, ngưỡng mộ những giá nước chảy của bà, những cây phong lữ của bà; chọn từ những chiếc xe hơi trên đường Mall trước chiếc này rồi chiếc nọ; phí hoài cảm xúc lên những thường dân đi hóng gió; nhớ lại lòng kính trọng của mình để giữ nó khỏi tiêu hao trong khi chiếc xe này đi qua và chiếc xe nọ; và suốt lúc ấy để tin đồn tích tụ trong huyết quản và làm run dây thần kinh ở đùi khi nghĩ đến Hoàng gia nhìn họ; Hoàng hậu cúi chào; Thân vương chào lại; khi nghĩ đến cuộc sống thiên đường được ban thánh cho các Vua; đến các thị thần và những cái nhún gối sâu; đến ngôi nhà búp bê cũ của Hoàng hậu; đến Công chúa Mary kết hôn với một người Anh, và Thân vương—ôi! Thân vương! người, họ bảo, tuyệt vời giống vua Edward già, nhưng thon hơn nhiều. Thân vương ở St. James; nhưng có thể buổi sáng ngài đi qua thăm mẹ.

So Sarah Bletchley said with her baby in her arms, tipping her foot up and down as though she were by her own fender in Pimlico, but keeping her eyes on the Mall, while Emily Coates ranged over the Palace windows and thought of the housemaids, the innumerable housemaids, the bedrooms, the innumerable bedrooms. Joined by an elderly gentleman with an Aberdeen terrier, by men without occupation, the crowd increased. Little Mr. Bowley, who had rooms in the Albany and was sealed with wax over the deeper sources of life but could be unsealed suddenly, inappropriately, sentimentally, by this sort of thing—poor women waiting to see the Queen go past—poor women, nice little children, orphans, widows, the War—tut-tut—actually had tears in his eyes. A breeze flaunting ever so warmly down the Mall through the thin trees, past the bronze heroes, lifted some flag flying in the British breast of Mr. Bowley and he raised his hat as the car turned into the Mall and held it high as the car approached; and let the poor mothers of Pimlico press close to him, and stood very upright. The car came on.

Sarah Bletchley nói vậy với đứa con trong tay, nhấc chân lên xuống như thể đang ngồi bên lò sưởi ở Pimlico, nhưng vẫn dõi mắt theo đường Mall, trong khi Emily Coates lướt qua các cửa sổ Cung điện và nghĩ đến những cô hầu phòng, vô số cô hầu phòng, những phòng ngủ, vô số phòng ngủ. Được một ông già dắt con chó sục Aberdeen, những người đàn ông không nghề nghiệp nhập vào, đám đông tăng lên. Ông Bowley nhỏ bé, có phòng ở Albany và bị niêm phong bằng sáp trên những nguồn mạch sâu hơn của đời sống nhưng có thể bị mở niêm bất ngờ, không đúng lúc, đa cảm, bởi những điều thế này—những người đàn bà nghèo chờ xem Hoàng hậu đi qua—những người đàn bà nghèo, những đứa trẻ xinh xắn, mồ côi, góa phụ, Chiến tranh—chậc chậc—thực sự rơm rớm nước mắt. Một làn gió phấp phới thật ấm xuống đường Mall qua những hàng cây thưa, qua những anh hùng đồng, nâng một lá cờ nào đó đang bay trong lồng ngực Anh của ông Bowley và ông giơ mũ khi chiếc xe rẽ vào Mall và giữ nó cao khi xe tiến lại gần; và để các bà mẹ nghèo Pimlico ép sát vào ông, và đứng rất thẳng. Chiếc xe đi tới.

Suddenly Mrs. Coates looked up into the sky. The sound of an aeroplane bored ominously into the ears of the crowd. There it was coming over the trees, letting out white smoke from behind, which curled and twisted, actually writing something! making letters in the sky! Every one looked up.

Bỗng bà Coates nhìn lên trời. Tiếng một chiếc máy bay khoan vào tai đám đông một cách điềm gở. Nó kia rồi, đang bay qua những ngọn cây, nhả khói trắng ra phía sau, cuộn và xoắn, thật sự đang viết gì đó! tạo chữ trên bầu trời! Mọi người ngước lên.

Dropping dead down the aeroplane soared straight up, curved in a loop, raced, sank, rose, and whatever it did, wherever it went, out fluttered behind it a thick ruffled bar of white smoke which curled and wreathed upon the sky in letters. But what letters? A C was it? an E, then an L? Only for a moment did they lie still; then they moved and melted and were rubbed out up in the sky, and the aeroplane shot further away and again, in a fresh space of sky, began writing a K, an E, a Y perhaps?

Rơi thẳng xuống như chết, chiếc máy bay vút thẳng lên, vòng thành một vòng tròn, lao đi, chìm xuống, vút lên, và dù làm gì, đi đâu, phía sau nó cũng phấp phới một vệt khói trắng dày xù xì cuộn và uốn lượn trên nền trời thành những chữ cái. Nhưng chữ gì? Một chữ C phải không? một chữ E, rồi một chữ L? Chỉ một lúc chúng nằm yên; rồi chúng chuyển động và tan chảy và bị xóa đi trên cao kia, và chiếc máy bay phóng xa hơn và lại, trong một khoảng trời mới, bắt đầu viết chữ K, chữ E, có lẽ chữ Y?

“Glaxo,” said Mrs. Coates in a strained, awestricken voice, gazing straight up, and her baby, lying stiff and white in her arms, gazed straight up.

“Glaxo,” bà Coates nói bằng giọng căng thẳng, kinh ngạc, nhìn thẳng lên, và đứa bé của bà, nằm cứng và trắng trong tay bà, cũng nhìn thẳng lên.

“Kreemo,” murmured Mrs. Bletchley, like a sleep-walker. With his hat held out perfectly still in his hand, Mr. Bowley gazed straight up. All down the Mall people were standing and looking up into the sky. As they looked the whole world became perfectly silent, and a flight of gulls crossed the sky, first one gull leading, then another, and in this extraordinary silence and peace, in this pallor, in this purity, bells struck eleven times, the sound fading up there among the gulls.

“Kreemo,” bà Bletchley lẩm bẩm, như người mộng du. Với chiếc mũ cầm hoàn toàn bất động trong tay, ông Bowley nhìn thẳng lên. Khắp đường Mall người ta đứng nhìn lên bầu trời. Khi họ nhìn, cả thế giới trở nên hoàn toàn im lặng, và một đàn mòng biển bay ngang trời, trước hết một con dẫn đầu, rồi con khác, và trong sự lặng lẽ và yên bình lạ thường này, trong sự nhợt nhạt này, trong sự tinh khiết này, chuông điểm mười một tiếng, âm thanh phai dần trên đó giữa lũ mòng biển.

The aeroplane turned and raced and swooped exactly where it liked, swiftly, freely, like a skater—

Chiếc máy bay quay và lao và sà đúng nơi nó muốn, nhanh, tự do, như một người trượt băng—

“That’s an E,” said Mrs. Bletchley— or a dancer—

“Chữ E đấy,” bà Bletchley nói— hay một vũ công—

“It’s toffee,” murmured Mr. Bowley— (and the car went in at the gates and nobody looked at it), and shutting off the smoke, away and away it rushed, and the smoke faded and assembled itself round the broad white shapes of the clouds.

“Là kẹo toffee,” ông Bowley lẩm bẩm— (và chiếc xe đi vào cổng và không ai nhìn nó), và tắt khói, nó lao đi xa mãi, và khói phai đi và tụ lại quanh những hình trắng rộng của đám mây.

It had gone; it was behind the clouds. There was no sound. The clouds to which the letters E, G, or L had attached themselves moved freely, as if destined to cross from West to East on a mission of the greatest importance which would never be revealed, and yet certainly so it was—a mission of the greatest importance. Then suddenly, as a train comes out of a tunnel, the aeroplane rushed out of the clouds again, the sound boring into the ears of all people in the Mall, in the Green Park, in Piccadilly, in Regent Street, in Regent’s Park, and the bar of smoke curved behind and it dropped down, and it soared up and wrote one letter after another—but what word was it writing?

Nó đã đi; nó ở sau những đám mây. Không một tiếng động. Những đám mây mà các chữ E, G hay L bám vào chuyển động tự do, như thể được định băng qua từ Tây sang Đông trong một sứ mệnh vô cùng quan trọng sẽ không bao giờ được tiết lộ, vậy mà chắc chắn là như thế—một sứ mệnh vô cùng quan trọng. Rồi bất chợt, như đoàn tàu ra khỏi đường hầm, chiếc máy bay lại lao ra khỏi mây, âm thanh khoan vào tai tất cả mọi người trên đường Mall, trong Green Park, ở Piccadilly, ở Regent Street, ở Regent’s Park, và vệt khói uốn cong phía sau và nó rơi xuống, và vút lên và viết hết chữ này đến chữ khác—nhưng nó đang viết từ gì?

Lucrezia Warren Smith, sitting by her husband’s side on a seat in Regent’s Park in the Broad Walk, looked up.

Lucrezia Warren Smith, ngồi cạnh chồng trên một chiếc ghế ở Regent’s Park trên lối Broad Walk, ngước lên.

“Look, look, Septimus!” she cried. For Dr. Holmes had told her to make her husband (who had nothing whatever seriously the matter with him but was a little out of sorts) take an interest in things outside himself.

“Nhìn kìa, nhìn kìa, Septimus!” cô kêu. Vì bác sĩ Holmes đã bảo cô làm cho chồng (người chẳng có bệnh gì nghiêm trọng cả mà chỉ hơi khó ở) quan tâm đến những thứ bên ngoài bản thân.

So, thought Septimus, looking up, they are signalling to me. Not indeed in actual words; that is, he could not read the language yet; but it was plain enough, this beauty, this exquisite beauty, and tears filled his eyes as he looked at the smoke words languishing and melting in the sky and bestowing upon him in their inexhaustible charity and laughing goodness one shape after another of unimaginable beauty and signalling their intention to provide him, for nothing, for ever, for looking merely, with beauty, more beauty! Tears ran down his cheeks.

Vậy là, Septimus nghĩ, ngước lên, họ đang ra hiệu cho tôi. Dĩ nhiên không bằng lời thật; nghĩa là anh chưa đọc được ngôn ngữ ấy; nhưng nó đủ rõ ràng, vẻ đẹp này, vẻ đẹp tinh tế này, và nước mắt dâng đầy mắt anh khi nhìn những chữ khói héo hon tan chảy trên trời và ban cho anh trong lòng nhân từ không cạn và nụ cười tốt lành của chúng hết hình hài này đến hình hài khác của vẻ đẹp không thể tưởng tượng và ra hiệu ý định cung cấp cho anh, không công, mãi mãi, chỉ vì nhìn thôi, vẻ đẹp, thêm vẻ đẹp! Nước mắt chảy xuống má anh.

It was toffee; they were advertising toffee, a nursemaid told Rezia. Together they began to spell t ... o ... f....

Là toffee; họ đang quảng cáo toffee, một cô vú em nói với Rezia. Cùng nhau họ bắt đầu đánh vần t ... o ... f....

“K ... R ...” said the nursemaid, and Septimus heard her say “Kay Arr” close to his ear, deeply, softly, like a mellow organ, but with a roughness in her voice like a grasshopper’s, which rasped his spine deliciously and sent running up into his brain waves of sound which, concussing, broke. A marvellous discovery indeed—that the human voice in certain atmospheric conditions (for one must be scientific, above all scientific) can quicken trees into life! Happily Rezia put her hand with a tremendous weight on his knee so that he was weighted down, transfixed, or the excitement of the elm trees rising and falling, rising and falling with all their leaves alight and the colour thinning and thickening from blue to the green of a hollow wave, like plumes on horses’ heads, feathers on ladies’, so proudly they rose and fell, so superbly, would have sent him mad. But he would not go mad. He would shut his eyes; he would see no more.

“K ... R ...” cô vú em nói, và Septimus nghe cô nói “Kay Arr” sát tai anh, trầm, nhẹ, như một cây đàn organ êm, nhưng với chất ráp trong giọng như tiếng châu chấu, làm sống lưng anh ngứa ngáy khoái cảm và đưa lên não anh những làn sóng âm thanh va đập rồi vỡ. Một khám phá kỳ diệu thật—rằng giọng người trong những điều kiện khí quyển nhất định (vì phải khoa học, trên hết là khoa học) có thể làm cây cối sống dậy! May mắn thay Rezia đặt tay xuống đầu gối anh với sức nặng khủng khiếp để anh bị đè xuống, bị ghim chặt, nếu không sự phấn khích của những cây du nhấp nhô, nhấp nhô với mọi chiếc lá bừng sáng và sắc màu loãng ra rồi đặc lại từ xanh lam đến xanh lục của một con sóng rỗng, như chùm lông trên đầu ngựa, lông vũ trên đầu các quý bà, kiêu hãnh nhấp nhô, tuyệt diệu đến thế, sẽ làm anh phát điên. Nhưng anh sẽ không phát điên. Anh sẽ nhắm mắt; anh sẽ không nhìn nữa.

But they beckoned; leaves were alive; trees were alive. And the leaves being connected by millions of fibres with his own body, there on the seat, fanned it up and down; when the branch stretched he, too, made that statement. The sparrows fluttering, rising, and falling in jagged fountains were part of the pattern; the white and blue, barred with black branches. Sounds made harmonies with premeditation; the spaces between them were as significant as the sounds. A child cried. Rightly far away a horn sounded. All taken together meant the birth of a new religion—

Nhưng chúng vẫy gọi; lá còn sống; cây còn sống. Và những chiếc lá nối với thân thể anh bằng hàng triệu sợi, ở đó trên ghế, quạt nó lên xuống; khi cành vươn ra anh cũng nói lời tuyên bố ấy. Những con chim sẻ vỗ cánh, bay lên và sà xuống thành những vòi phun lởm chởm là một phần của họa tiết; màu trắng và xanh, vằn những cành đen. Âm thanh tạo hòa âm có chủ ý; những khoảng giữa chúng quan trọng như chính âm thanh. Một đứa trẻ khóc. Đúng lúc, từ xa một tiếng còi vang. Tất cả gộp lại có nghĩa là sự ra đời của một tôn giáo mới—

“Septimus!” said Rezia. He started violently. People must notice.

“Septimus!” Rezia nói. Anh giật nảy mình. Người ta phải để ý.

“I am going to walk to the fountain and back,” she said.

“Em sẽ đi bộ đến đài phun nước rồi quay lại,” cô nói.

For she could stand it no longer. Dr. Holmes might say there was nothing the matter. Far rather would she that he were dead! She could not sit beside him when he stared so and did not see her and made everything terrible; sky and tree, children playing, dragging carts, blowing whistles, falling down; all were terrible. And he would not kill himself; and she could tell no one. “Septimus has been working too hard”—that was all she could say to her own mother. To love makes one solitary, she thought. She could tell nobody, not even Septimus now, and looking back, she saw him sitting in his shabby overcoat alone, on the seat, hunched up, staring. And it was cowardly for a man to say he would kill himself, but Septimus had fought; he was brave; he was not Septimus now. She put on her lace collar. She put on her new hat and he never noticed; and he was happy without her. Nothing could make her happy without him! Nothing! He was selfish. So men are. For he was not ill. Dr. Holmes said there was nothing the matter with him. She spread her hand before her. Look! Her wedding ring slipped—she had grown so thin. It was she who suffered—but she had nobody to tell.

Vì cô không chịu đựng nổi nữa. Bác sĩ Holmes có thể nói chẳng có gì. Thà cô thấy anh chết còn hơn! Cô không thể ngồi bên anh khi anh nhìn trừng trừng thế và không thấy cô và làm mọi thứ trở nên khủng khiếp; trời và cây, trẻ con chơi, kéo xe, thổi còi, ngã xuống; tất cả đều khủng khiếp. Và anh sẽ không tự sát; và cô không thể nói với ai. “Septimus làm việc quá sức”—cô chỉ nói được vậy với mẹ ruột. Yêu khiến người ta cô độc, cô nghĩ. Cô không thể nói với ai, ngay cả Septimus bây giờ, và nhìn lại, cô thấy anh ngồi trong chiếc áo khoác cũ sờn một mình, trên ghế, co rúm, nhìn trừng trừng. Và thật hèn nhát cho một người đàn ông khi nói rằng sẽ tự sát, nhưng Septimus đã chiến đấu; anh dũng cảm; giờ anh không còn là Septimus nữa. Cô đeo cổ áo ren. Cô đội chiếc mũ mới và anh chẳng hề để ý; và anh hạnh phúc không có cô. Không gì có thể làm cô hạnh phúc không có anh! Không gì cả! Anh ích kỷ. Đàn ông vậy. Vì anh đâu có bệnh. Bác sĩ Holmes nói anh chẳng có gì. Cô xòe bàn tay ra trước mặt. Nhìn kìa! Nhẫn cưới tuột ra—cô đã gầy đến vậy. Chính cô là người đau khổ—nhưng cô chẳng có ai để kể.

Far was Italy and the white houses and the room where her sisters sat making hats, and the streets crowded every evening with people walking, laughing out loud, not half alive like people here, huddled up in Bath chairs, looking at a few ugly flowers stuck in pots!

Xa rồi nước Ý và những ngôi nhà trắng và căn phòng nơi các chị em cô ngồi làm mũ, và những con phố đông nghẹt mỗi buổi tối người đi dạo, cười lớn, không chỉ nửa sống nửa chết như người ở đây, co ro trong xe lăn, nhìn vài bông hoa xấu xí cắm trong chậu!

“For you should see the Milan gardens,” she said aloud. But to whom?

“Vì anh phải thấy những khu vườn Milan,” cô nói thành tiếng. Nhưng với ai?

There was nobody. Her words faded. So a rocket fades. Its sparks, having grazed their way into the night, surrender to it, dark descends, pours over the outlines of houses and towers; bleak hillsides soften and fall in. But though they are gone, the night is full of them; robbed of colour, blank of windows, they exist more ponderously, give out what the frank daylight fails to transmit—the trouble and suspense of things conglomerated there in the darkness; huddled together in the darkness; reft of the relief which dawn brings when, washing the walls white and grey, spotting each window-pane, lifting the mist from the fields, showing the red-brown cows peacefully grazing, all is once more decked out to the eye; exists again. I am alone; I am alone! she cried, by the fountain in Regent’s Park (staring at the Indian and his cross), as perhaps at midnight, when all boundaries are lost, the country reverts to its ancient shape, as the Romans saw it, lying cloudy, when they landed, and the hills had no names and rivers wound they knew not where—such was her darkness; when suddenly, as if a shelf were shot forth and she stood on it, she said how she was his wife, married years ago in Milan, his wife, and would never, never tell that he was mad! Turning, the shelf fell; down, down she dropped. For he was gone, she thought—gone, as he threatened, to kill himself—to throw himself under a cart! But no; there he was; still sitting alone on the seat, in his shabby overcoat, his legs crossed, staring, talking aloud.

Chẳng có ai. Lời cô tắt đi. Như một quả pháo hoa tắt đi. Những tia lửa của nó, sượt vào màn đêm, đầu hàng nó, bóng tối buông xuống, tràn qua những đường nét nhà cửa và tháp; những sườn đồi trơ trụi mềm đi và sụp xuống. Nhưng dù chúng đã mất, đêm đầy chúng; bị cướp mất màu, cửa sổ trống rỗng, chúng tồn tại nặng nề hơn, phát ra điều ban ngày thẳng thắn không truyền tải được—nỗi lo âu và hồi hộp của vạn vật kết tụ ở đó trong bóng tối; chen chúc nhau trong bóng tối; bị tước mất sự nhẹ nhõm bình minh mang lại khi, rửa tường thành trắng và xám, điểm từng ô kính cửa sổ, nâng sương khỏi đồng ruộng, chỉ cho thấy những con bò nâu đỏ đang gặm cỏ yên bình, mọi thứ lại được trang điểm cho mắt; lại tồn tại. Tôi cô độc; tôi cô độc! cô kêu, bên đài phun nước ở Regent’s Park (nhìn trừng trừng người Ấn Độ và cây thánh giá của ông ta), như có lẽ lúc nửa đêm, khi mọi ranh giới mất đi, đất nước trở về hình dạng cổ xưa, như người La Mã đã thấy, mờ mịt nằm đó, khi họ đổ bộ, và những ngọn đồi chưa có tên và những con sông quanh co họ không biết về đâu—bóng tối của cô là như vậy; khi bỗng nhiên, như thể một tấm ván được đẩy ra và cô đứng trên đó, cô nói rằng cô là vợ anh, cưới nhau nhiều năm trước ở Milan, vợ anh, và sẽ không bao giờ, không bao giờ nói rằng anh điên! Quay lại, tấm ván rơi; xuống, xuống cô rơi. Vì anh đã đi, cô nghĩ—đi, như anh đe dọa, để tự sát—lao mình xuống dưới một cỗ xe! Nhưng không; anh đó; vẫn ngồi một mình trên ghế, trong chiếc áo khoác cũ sờn, chân bắt chéo, nhìn trừng trừng, nói thành tiếng.

Men must not cut down trees. There is a God. (He noted such revelations on the backs of envelopes.) Change the world. No one kills from hatred. Make it known (he wrote it down). He waited. He listened. A sparrow perched on the railing opposite chirped Septimus, Septimus, four or five times over and went on, drawing its notes out, to sing freshly and piercingly in Greek words how there is no crime and, joined by another sparrow, they sang in voices prolonged and piercing in Greek words, from trees in the meadow of life beyond a river where the dead walk, how there is no death.

Đàn ông không được chặt cây. Có Thượng đế. (Anh ghi những điều mặc khải như thế vào mặt sau phong bì.) Hãy đổi thay thế giới. Không ai giết người vì hận thù. Hãy cho mọi người biết (anh viết xuống). Anh chờ. Anh lắng nghe. Một con chim sẻ đậu trên hàng rào đối diện kêu Septimus, Septimus, bốn năm lần rồi tiếp tục, kéo dài các nốt, hát tươi mới và xuyên thấu bằng những từ Hy Lạp rằng không có tội ác và, cùng một con chim sẻ khác, chúng hát bằng giọng kéo dài và xuyên thấu bằng những từ Hy Lạp, từ những cây trong đồng cỏ của sự sống bên kia dòng sông nơi người chết đi lại, rằng không có cái chết.

There was his hand; there the dead. White things were assembling behind the railings opposite. But he dared not look. Evans was behind the railings!

Đó là bàn tay anh; đó là người chết. Những vật trắng đang tụ lại sau hàng rào đối diện. Nhưng anh không dám nhìn. Evans ở sau hàng rào!

“What are you saying?” said Rezia suddenly, sitting down by him.

“Anh đang nói gì thế?” Rezia bỗng hỏi, ngồi xuống cạnh anh.

Interrupted again! She was always interrupting.

Lại bị ngắt lời! Cô lúc nào cũng ngắt lời.

Away from people—they must get away from people, he said (jumping up), right away over there, where there were chairs beneath a tree and the long slope of the park dipped like a length of green stuff with a ceiling cloth of blue and pink smoke high above, and there was a rampart of far irregular houses hazed in smoke, the traffic hummed in a circle, and on the right, dun-coloured animals stretched long necks over the Zoo palings, barking, howling. There they sat down under a tree.

Tránh xa người ta—họ phải tránh xa người ta, anh nói (nhảy dựng lên), đi thẳng ra đằng kia, nơi có những chiếc ghế dưới một gốc cây và con dốc dài của công viên trũng xuống như một tấm vải xanh với tấm trần màu xanh lam và hồng bằng khói trên cao, và có một thành lũy những ngôi nhà xa xa lởm chởm mờ trong khói, xe cộ ù ù thành vòng tròn, và bên phải, những con thú màu nâu xỉn vươn cổ dài qua hàng rào Sở thú, sủa, hú. Ở đó họ ngồi xuống dưới một gốc cây.

“Look,” she implored him, pointing at a little troop of boys carrying cricket stumps, and one shuffled, spun round on his heel and shuffled, as if he were acting a clown at the music hall.

“Nhìn kìa,” cô van anh, chỉ một nhóm nhỏ các cậu bé mang cọc cricket, và một cậu lê bước, xoay gót và lê bước, như thể đang đóng vai chú hề ở nhà hát tạp kỹ.

“Look,” she implored him, for Dr. Holmes had told her to make him notice real things, go to a music hall, play cricket—that was the very game, Dr. Holmes said, a nice out-of-door game, the very game for her husband.

“Nhìn kìa,” cô van anh, vì bác sĩ Holmes đã bảo cô làm anh để ý những thứ có thật, đi nhà hát tạp kỹ, chơi cricket—đó chính là trò ấy, bác sĩ Holmes nói, một trò ngoài trời hay ho, đúng trò dành cho chồng cô.

“Look,” she repeated.

“Nhìn kìa,” cô lặp lại.

Look the unseen bade him, the voice which now communicated with him who was the greatest of mankind, Septimus, lately taken from life to death, the Lord who had come to renew society, who lay like a coverlet, a snow blanket smitten only by the sun, for ever unwasted, suffering for ever, the scapegoat, the eternal sufferer, but he did not want it, he moaned, putting from him with a wave of his hand that eternal suffering, that eternal loneliness.

Hãy nhìn, đấng vô hình ra lệnh cho anh, tiếng nói giờ đây giao tiếp với anh, người vĩ đại nhất của nhân loại, Septimus, vừa được đưa từ sự sống sang cái chết, Chúa đã đến để canh tân xã hội, nằm như tấm chăn phủ, một tấm mền tuyết chỉ bị mặt trời giáng xuống, mãi không hao mòn, chịu đau mãi mãi, vật tế thần, người đau khổ đời đời, nhưng anh không muốn, anh rên, đưa tay gạt khỏi mình nỗi đau đời đời ấy, nỗi cô đơn đời đời ấy.

“Look,” she repeated, for he must not talk aloud to himself out of doors.

“Nhìn kìa,” cô lặp lại, vì anh không được nói thành tiếng với chính mình ngoài trời.

“Oh look,” she implored him. But what was there to look at? A few sheep. That was all.

“Ôi nhìn đi,” cô van anh. Nhưng có gì để nhìn? Vài con cừu. Thế thôi.

The way to Regent’s Park Tube station—could they tell her the way to Regent’s Park Tube station—Maisie Johnson wanted to know. She was only up from Edinburgh two days ago.

Đường đến ga tàu điện ngầm Regent’s Park—họ có thể chỉ cho cô đường đến ga tàu điện ngầm Regent’s Park không—Maisie Johnson muốn biết. Cô mới từ Edinburgh lên hai ngày trước.

“Not this way—over there!” Rezia exclaimed, waving her aside, lest she should see Septimus.

“Không phải đường này—đằng kia!” Rezia kêu, vẫy cô sang một bên, kẻo cô thấy Septimus.

Both seemed queer, Maisie Johnson thought. Everything seemed very queer. In London for the first time, come to take up a post at her uncle’s in Leadenhall Street, and now walking through Regent’s Park in the morning, this couple on the chairs gave her quite a turn; the young woman seeming foreign, the man looking queer; so that should she be very old she would still remember and make it jangle again among her memories how she had walked through Regent’s Park on a fine summer’s morning fifty years ago. For she was only nineteen and had got her way at last, to come to London; and now how queer it was, this couple she had asked the way of, and the girl started and jerked her hand, and the man—he seemed awfully odd; quarrelling, perhaps; parting for ever, perhaps; something was up, she knew; and now all these people (for she returned to the Broad Walk), the stone basins, the prim flowers, the old men and women, invalids most of them in Bath chairs—all seemed, after Edinburgh, so queer. And Maisie Johnson, as she joined that gently trudging, vaguely gazing, breeze-kissed company—squirrels perching and preening, sparrow fountains fluttering for crumbs, dogs busy with the railings, busy with each other, while the soft warm air washed over them and lent to the fixed unsurprised gaze with which they received life something whimsical and mollified—Maisie Johnson positively felt she must cry Oh! (for that young man on the seat had given her quite a turn. Something was up, she knew.)

Cả hai đều có vẻ kỳ cục, Maisie Johnson nghĩ. Mọi thứ đều có vẻ rất kỳ cục. Lần đầu ở London, đến nhận một chân việc ở nhà chú cô trên phố Leadenhall, và giờ đang đi qua Regent’s Park vào buổi sáng, đôi này trên ghế làm cô hơi choáng; người phụ nữ trẻ có vẻ ngoại quốc, người đàn ông trông kỳ cục; để rồi dù có rất già cô vẫn nhớ và làm nó leng keng lại giữa những ký ức rằng cô đã đi qua Regent’s Park vào một buổi sáng hè đẹp trời năm mươi năm trước. Vì cô mới mười chín tuổi và cuối cùng đã đạt được ý mình, đến London; và giờ thật kỳ cục làm sao, đôi cô vừa hỏi đường, và cô gái giật mình giật tay, và người đàn ông—trông kỳ lạ vô cùng; có lẽ đang cãi nhau; có lẽ chia tay mãi mãi; có chuyện gì đó, cô biết; và giờ tất cả những người này (vì cô trở lại Broad Walk), các bồn đá, hoa chải chuốt, các ông già bà cả, phần lớn là người bệnh trong xe lăn—tất cả đều có vẻ, sau Edinburgh, thật kỳ cục. Và Maisie Johnson, khi nhập vào đám người chậm rãi lê bước, nhìn lơ đãng, được gió hôn ấy—sóc đậu và rỉa lông, vòi phun chim sẻ vỗ cánh đòi vụn bánh, chó bận với hàng rào, bận với nhau, trong khi không khí ấm mềm tràn qua họ và cho cái nhìn cố định không ngạc nhiên mà họ đón nhận cuộc sống một nét kỳ quặc và dịu bớt—Maisie Johnson thực sự thấy mình phải kêu Ôi! (vì chàng trai trên ghế làm cô choáng thực sự. Có chuyện gì đó, cô biết.)

Horror! horror! she wanted to cry. (She had left her people; they had warned her what would happen.)

Kinh khủng! kinh khủng! cô muốn kêu. (Cô đã bỏ người nhà; họ đã cảnh báo cô điều sẽ xảy ra.)

Why hadn’t she stayed at home? she cried, twisting the knob of the iron railing.

Sao mình không ở nhà? cô kêu, vặn nắm tay hàng rào sắt.

That girl, thought Mrs. Dempster (who saved crusts for the squirrels and often ate her lunch in Regent’s Park), don’t know a thing yet; and really it seemed to her better to be a little stout, a little slack, a little moderate in one’s expectations. Percy drank. Well, better to have a son, thought Mrs. Dempster. She had had a hard time of it, and couldn’t help smiling at a girl like that. You’ll get married, for you’re pretty enough, thought Mrs. Dempster. Get married, she thought, and then you’ll know. Oh, the cooks, and so on. Every man has his ways. But whether I’d have chosen quite like that if I could have known, thought Mrs. Dempster, and could not help wishing to whisper a word to Maisie Johnson; to feel on the creased pouch of her worn old face the kiss of pity. For it’s been a hard life, thought Mrs. Dempster. What hadn’t she given to it? Roses; figure; her feet too. (She drew the knobbed lumps beneath her skirt.)

Con bé ấy, bà Dempster nghĩ (người để dành vỏ bánh cho sóc và thường ăn trưa ở Regent’s Park), chưa biết gì cả; và quả thật với bà thà hơi mập, hơi lỏng lẻo, hơi vừa phải trong mong đợi thì hơn. Percy nghiện rượu. Ừ thì, có con trai vẫn hơn, bà Dempster nghĩ. Bà đã có thời khó khăn, và không nén được cười trước một cô gái như thế. Cô sẽ lấy chồng, vì cô đủ xinh, bà Dempster nghĩ. Lấy chồng đi, bà nghĩ, rồi cô sẽ biết. Ôi, mấy bà đầu bếp, và vân vân. Đàn ông ai cũng có thói của mình. Nhưng liệu tôi có chọn y như thế nếu tôi biết trước, bà Dempster nghĩ, và không nén được ước muốn thì thầm một lời với Maisie Johnson; được cảm thấy trên cái túi nhăn của gương mặt già mòn mỏi nụ hôn thương xót. Vì đời khổ lắm, bà Dempster nghĩ. Bà đã chẳng cho nó gì? Hoa hồng; vóc dáng; cả đôi bàn chân nữa. (Bà kéo những cục u của chân vào dưới váy.)

Roses, she thought sardonically. All trash, m’dear. For really, what with eating, drinking, and mating, the bad days and good, life had been no mere matter of roses, and what was more, let me tell you, Carrie Dempster had no wish to change her lot with any woman’s in Kentish Town! But, she implored, pity. Pity, for the loss of roses. Pity she asked of Maisie Johnson, standing by the hyacinth beds.

Hoa hồng, bà nghĩ mỉa mai. Toàn đồ bỏ, cưng ạ. Vì thật vậy, với ăn, uống, ăn nằm, ngày xấu ngày tốt, đời chẳng chỉ là chuyện hoa hồng, và hơn nữa, tôi nói cho mà nghe, Carrie Dempster không muốn đổi phận mình lấy phận của bất kỳ người đàn bà nào ở Kentish Town! Nhưng, bà van, thương xót. Thương xót, vì đã mất hoa hồng. Thương xót bà xin Maisie Johnson, đang đứng bên những luống dạ lan hương.

Ah, but that aeroplane! Hadn’t Mrs. Dempster always longed to see foreign parts? She had a nephew, a missionary. It soared and shot. She always went on the sea at Margate, not out o’ sight of land, but she had no patience with women who were afraid of water. It swept and fell. Her stomach was in her mouth. Up again. There’s a fine young feller aboard of it, Mrs. Dempster wagered, and away and away it went, fast and fading, away and away the aeroplane shot; soaring over Greenwich and all the masts; over the little island of grey churches, St. Paul’s and the rest till, on either side of London, fields spread out and dark brown woods where adventurous thrushes hopping boldly, glancing quickly, snatched the snail and tapped him on a stone, once, twice, thrice.

À, nhưng chiếc máy bay kia! Bà Dempster chẳng phải luôn mong thấy xứ lạ sao? Bà có một đứa cháu, một nhà truyền giáo. Nó vút lên và lao đi. Bà luôn ra biển ở Margate, không ra khuất tầm nhìn đất liền, nhưng chẳng kiên nhẫn với những người đàn bà sợ nước. Nó quét và rơi. Bụng bà lên tận miệng. Lại lên. Có một chàng trai trẻ khá đẹp trên đó đấy, bà Dempster cá, và đi và đi nó đi, nhanh và mờ dần, đi và đi chiếc máy bay lao; vút qua Greenwich và mọi cột buồm; qua hòn đảo nhỏ của những nhà thờ xám, St. Paul và những nhà thờ khác cho đến khi, hai bên London, đồng ruộng trải ra và những khu rừng nâu sẫm nơi những con chim hét phiêu lưu nhảy táo bạo, liếc nhanh, chộp lấy con ốc sên và gõ nó lên hòn đá, một lần, hai lần, ba lần.

Away and away the aeroplane shot, till it was nothing but a bright spark; an aspiration; a concentration; a symbol (so it seemed to Mr. Bentley, vigorously rolling his strip of turf at Greenwich) of man’s soul; of his determination, thought Mr. Bentley, sweeping round the cedar tree, to get outside his body, beyond his house, by means of thought, Einstein, speculation, mathematics, the Mendelian theory—away the aeroplane shot.

Đi và đi chiếc máy bay lao, cho đến khi chỉ còn là một tia lửa sáng; một khát vọng; một sự tập trung; một biểu tượng (ông Bentley thấy thế, đang hăng hái lăn dải cỏ của mình ở Greenwich) của tâm hồn con người; của quyết tâm của nó, ông Bentley nghĩ, quét quanh cây tuyết tùng, thoát khỏi thân thể, vượt ngoài ngôi nhà, bằng tư duy, Einstein, suy đoán, toán học, thuyết Mendel—đi chiếc máy bay lao.

Then, while a seedy-looking nondescript man carrying a leather bag stood on the steps of St. Paul’s Cathedral, and hesitated, for within was what balm, how great a welcome, how many tombs with banners waving over them, tokens of victories not over armies, but over, he thought, that plaguy spirit of truth seeking which leaves me at present without a situation, and more than that, the cathedral offers company, he thought, invites you to membership of a society; great men belong to it; martyrs have died for it; why not enter in, he thought, put this leather bag stuffed with pamphlets before an altar, a cross, the symbol of something which has soared beyond seeking and questing and knocking of words together and has become all spirit, disembodied, ghostly—why not enter in? he thought and while he hesitated out flew the aeroplane over Ludgate Circus.

Rồi, trong khi một người đàn ông trông tồi tàn vô danh xách chiếc túi da đứng trên bậc thềm Nhà thờ St. Paul, và do dự, vì bên trong là liều thuốc dịu nào, sự đón chào lớn lao biết bao, bao nhiêu ngôi mộ với cờ phấp phới trên đó, những dấu hiệu chiến thắng không phải trước quân đội, mà trước, ông nghĩ, cái tinh thần tìm kiếm chân lý đáng nguyền rủa khiến tôi hiện không có việc làm, và hơn thế nhà thờ còn cho ta bạn bè, ông nghĩ, mời ta vào một hội đoàn; những vĩ nhân thuộc về nó; các thánh tử đạo đã chết vì nó; sao không vào, ông nghĩ, đặt chiếc túi da nhét đầy sách mỏng này trước một bàn thờ, một cây thánh giá, biểu tượng của điều gì đã vút qua việc tìm kiếm và truy vấn và gõ cửa và va chạm chữ nghĩa với nhau và trở thành toàn tinh thần, vô thể, ma quái—sao không vào? ông nghĩ và trong khi ông do dự chiếc máy bay bay ra trên Ludgate Circus.

It was strange; it was still. Not a sound was to be heard above the traffic. Unguided it seemed; sped of its own free will. And now, curving up and up, straight up, like something mounting in ecstasy, in pure delight, out from behind poured white smoke looping, writing a T, an O, an F.

Thật lạ; thật tĩnh. Không một âm thanh nào nghe được trên tiếng xe cộ. Dường như không ai dẫn dắt; tự do ý chí mà lao đi. Và giờ, uốn lên và lên, thẳng lên, như vật gì đang bay lên trong xuất thần, trong niềm hân hoan thuần khiết, từ phía sau tuôn ra khói trắng vòng vèo, viết chữ T, chữ O, chữ F.

“What are they looking at?” said Clarissa Dalloway to the maid who opened her door.

“Họ đang nhìn gì thế?” Clarissa Dalloway hỏi cô hầu phòng ra mở cửa.

The hall of the house was cool as a vault. Mrs. Dalloway raised her hand to her eyes, and, as the maid shut the door to, and she heard the swish of Lucy’s skirts, she felt like a nun who has left the world and feels fold round her the familiar veils and the response to old devotions. The cook whistled in the kitchen. She heard the click of the typewriter. It was her life, and, bending her head over the hall table, she bowed beneath the influence, felt blessed and purified, saying to herself, as she took the pad with the telephone message on it, how moments like this are buds on the tree of life, flowers of darkness they are, she thought (as if some lovely rose had blossomed for her eyes only); not for a moment did she believe in God; but all the more, she thought, taking up the pad, must one repay in daily life to servants, yes, to dogs and canaries, above all to Richard her husband, who was the foundation of it—of the gay sounds, of the green lights, of the cook even whistling, for Mrs. Walker was Irish and whistled all day long—one must pay back from this secret deposit of exquisite moments, she thought, lifting the pad, while Lucy stood by her, trying to explain how.

Tiền sảnh của ngôi nhà mát như hầm mộ. Bà Dalloway đưa tay lên mắt, và, khi cô hầu đóng cửa lại, và bà nghe tiếng váy Lucy sột soạt, bà cảm thấy như một nữ tu đã rời bỏ thế giới và cảm thấy quanh mình xếp lại những tấm mạng quen thuộc và lời đáp lại những lòng sùng kính xưa. Bà đầu bếp huýt sáo trong bếp. Bà nghe tiếng lách cách của máy đánh chữ. Đó là cuộc sống của bà, và, cúi đầu trên chiếc bàn ở tiền sảnh, bà cúi mình dưới ảnh hưởng ấy, thấy được ban phước và thanh tẩy, tự nhủ, khi cầm cuốn sổ ghi lời nhắn điện thoại, những khoảnh khắc như thế này là những nụ trên cây đời, hoa của bóng tối, bà nghĩ (như thể một bông hồng đẹp đã nở chỉ cho mắt bà); không một lúc nào bà tin vào Chúa; nhưng chính vì thế, bà nghĩ, cầm cuốn sổ lên, người ta càng phải đền đáp trong đời sống thường ngày những người hầu, vâng, cả chó và chim hoàng yến, trên hết là Richard chồng bà, người là nền móng của tất cả—của những âm thanh vui, của những ánh sáng xanh, thậm chí tiếng huýt sáo của bà đầu bếp, vì bà Walker là người Ireland và huýt sáo suốt ngày—người ta phải trả lại từ kho gửi bí mật này của những khoảnh khắc tinh tế, bà nghĩ, nhấc cuốn sổ lên, trong khi Lucy đứng cạnh, cố giải thích sự việc ra sao.

“Mr. Dalloway, ma’am”—

“Ông Dalloway, thưa bà”—

Clarissa read on the telephone pad, “Lady Bruton wishes to know if Mr. Dalloway will lunch with her to-day.”

Clarissa đọc trên cuốn sổ điện thoại, “Bà Bruton muốn biết ông Dalloway có dùng bữa trưa với bà hôm nay không.”

“Mr. Dalloway, ma’am, told me to tell you he would be lunching out.”

“Ông Dalloway, thưa bà, dặn con báo với bà là ông sẽ ăn trưa ở ngoài.”

“Dear!” said Clarissa, and Lucy shared as she meant her to her disappointment (but not the pang); felt the concord between them; took the hint; thought how the gentry love; gilded her own future with calm; and, taking Mrs. Dalloway’s parasol, handled it like a sacred weapon which a Goddess, having acquitted herself honourably in the field of battle, sheds, and placed it in the umbrella stand.

“Trời!” Clarissa nói, và Lucy chia sẻ, như bà muốn, nỗi thất vọng của bà (nhưng không phải cơn nhói); cảm thấy sự hòa hợp giữa họ; hiểu ý; nghĩ xem giới quý tộc yêu mến ra sao; mạ vàng tương lai của chính mình bằng sự điềm tĩnh; và, cầm chiếc dù của bà Dalloway, cầm nó như vũ khí thiêng mà một Nữ thần, sau khi đã tự hoàn thành vẻ vang trên chiến trường, cởi bỏ, và đặt nó vào giá ô.

“Fear no more,” said Clarissa. Fear no more the heat o’ the sun; for the shock of Lady Bruton asking Richard to lunch without her made the moment in which she had stood shiver, as a plant on the river-bed feels the shock of a passing oar and shivers: so she rocked: so she shivered.

“Đừng sợ nữa,” Clarissa nói. Đừng sợ nữa cái nóng của mặt trời; vì cú sốc việc bà Bruton mời Richard ăn trưa mà không mời bà làm khoảnh khắc bà đang đứng run rẩy, như cây dưới đáy sông cảm thấy cú sốc của một mái chèo đi qua và rung rẩy: bà cứ thế đung đưa: cứ thế run lên.

Millicent Bruton, whose lunch parties were said to be extraordinarily amusing, had not asked her. No vulgar jealousy could separate her from Richard. But she feared time itself, and read on Lady Bruton’s face, as if it had been a dial cut in impassive stone, the dwindling of life; how year by year her share was sliced; how little the margin that remained was capable any longer of stretching, of absorbing, as in the youthful years, the colours, salts, tones of existence, so that she filled the room she entered, and felt often as she stood hesitating one moment on the threshold of her drawing-room, an exquisite suspense, such as might stay a diver before plunging while the sea darkens and brightens beneath him, and the waves which threaten to break, but only gently split their surface, roll and conceal and encrust as they just turn over the weeds with pearl.

Millicent Bruton, người mà những buổi tiệc trưa được nói là vui lạ thường, đã không mời bà. Không thứ ghen tuông thô tục nào có thể chia cách bà với Richard. Nhưng bà sợ chính thời gian, và đọc trên mặt bà Bruton, như trên mặt một chiếc đồng hồ mặt trời khắc trong đá vô cảm, sự suy giảm của cuộc sống; từng năm một phần của bà bị cắt đi thế nào; phần lề còn lại giờ đây ít khả năng giãn ra, hấp thụ, như những năm thanh xuân, các màu sắc, muối, âm điệu của hiện hữu, đến mức bà lấp đầy căn phòng bà bước vào, và thường cảm thấy khi đứng ngập ngừng một lúc trên ngưỡng phòng khách, một nỗi hồi hộp tinh tế, như có thể giữ chân một thợ lặn trước khi nhảy trong khi biển tối rồi sáng bên dưới, và những con sóng đe dọa vỡ, nhưng chỉ nhẹ nhàng xẻ mặt nước, cuộn và che và phủ vỏ khi chúng vừa lật qua đám rong bằng ngọc trai.

She put the pad on the hall table. She began to go slowly upstairs, with her hand on the bannisters, as if she had left a party, where now this friend now that had flashed back her face, her voice; had shut the door and gone out and stood alone, a single figure against the appalling night, or rather, to be accurate, against the stare of this matter-of-fact June morning; soft with the glow of rose petals for some, she knew, and felt it, as she paused by the open staircase window which let in blinds flapping, dogs barking, let in, she thought, feeling herself suddenly shrivelled, aged, breastless, the grinding, blowing, flowering of the day, out of doors, out of the window, out of her body and brain which now failed, since Lady Bruton, whose lunch parties were said to be extraordinarily amusing, had not asked her.

Bà đặt cuốn sổ lên bàn ở tiền sảnh. Bà bắt đầu chậm rãi lên cầu thang, tay vịn lan can, như thể vừa rời một buổi tiệc nơi giờ người bạn này giờ người bạn kia lóe lại gương mặt, giọng nói của họ; đã đóng cửa lại và đi ra và đứng một mình, một bóng đơn độc trước đêm khủng khiếp, hay đúng hơn, cho chính xác, trước cái nhìn trừng của buổi sáng tháng Sáu thực tế này; dịu với ánh rực của cánh hoa hồng đối với một số người, bà biết, và cảm thấy, khi dừng bên cửa sổ cầu thang mở, nơi lọt vào tiếng rèm phấp phới, tiếng chó sủa, lọt vào, bà nghĩ, cảm thấy mình bỗng teo lại, già đi, không ngực, tiếng nghiến, tiếng thổi, sự nở hoa của ngày, ngoài trời, ra ngoài cửa sổ, ra khỏi thân thể và trí óc bà đang suy sụp, vì bà Bruton, người mà những buổi tiệc trưa được nói là vui lạ thường, đã không mời bà.

Like a nun withdrawing, or a child exploring a tower, she went upstairs, paused at the window, came to the bathroom. There was the green linoleum and a tap dripping. There was an emptiness about the heart of life; an attic room. Women must put off their rich apparel. At midday they must disrobe. She pierced the pincushion and laid her feathered yellow hat on the bed. The sheets were clean, tight stretched in a broad white band from side to side. Narrower and narrower would her bed be. The candle was half burnt down and she had read deep in Baron Marbot’s Memoirs. She had read late at night of the retreat from Moscow. For the House sat so long that Richard insisted, after her illness, that she must sleep undisturbed. And really she preferred to read of the retreat from Moscow. He knew it. So the room was an attic; the bed narrow; and lying there reading, for she slept badly, she could not dispel a virginity preserved through childbirth which clung to her like a sheet. Lovely in girlhood, suddenly there came a moment—for example on the river beneath the woods at Clieveden—when, through some contraction of this cold spirit, she had failed him. And then at Constantinople, and again and again. She could see what she lacked. It was not beauty; it was not mind. It was something central which permeated; something warm which broke up surfaces and rippled the cold contact of man and woman, or of women together. For that she could dimly perceive. She resented it, had a scruple picked up Heaven knows where, or, as she felt, sent by Nature (who is invariably wise); yet she could not resist sometimes yielding to the charm of a woman, not a girl, of a woman confessing, as to her they often did, some scrape, some folly. And whether it was pity, or their beauty, or that she was older, or some accident—like a faint scent, or a violin next door (so strange is the power of sounds at certain moments), she did undoubtedly then feel what men felt. Only for a moment; but it was enough. It was a sudden revelation, a tinge like a blush which one tried to check and then, as it spread, one yielded to its expansion, and rushed to the farthest verge and there quivered and felt the world come closer, swollen with some astonishing significance, some pressure of rapture, which split its thin skin and gushed and poured with an extraordinary alleviation over the cracks and sores! Then, for that moment, she had seen an illumination; a match burning in a crocus; an inner meaning almost expressed. But the close withdrew; the hard softened. It was over—the moment. Against such moments (with women too) there contrasted (as she laid her hat down) the bed and Baron Marbot and the candle half-burnt. Lying awake, the floor creaked; the lit house was suddenly darkened, and if she raised her head she could just hear the click of the handle released as gently as possible by Richard, who slipped upstairs in his socks and then, as often as not, dropped his hot-water bottle and swore! How she laughed!

Như nữ tu rút lui, hay đứa trẻ khám phá một tòa tháp, bà lên lầu, dừng bên cửa sổ, đến phòng tắm. Có tấm vải lót sàn xanh và vòi nước nhỏ giọt. Có một khoảng trống nơi trái tim cuộc sống; một căn phòng gác mái. Phụ nữ phải cởi bỏ xiêm y lộng lẫy. Giữa trưa họ phải cởi áo. Bà cắm kim vào gối cắm kim và đặt chiếc mũ vàng cài lông lên giường. Ga giường sạch, căng thành một dải trắng rộng từ bên này sang bên kia. Giường bà sẽ hẹp dần, hẹp dần. Cây nến cháy hết nửa và bà đã đọc sâu vào Hồi ký của Nam tước Marbot. Bà đã đọc đêm khuya về cuộc rút lui khỏi Moskva. Vì Hạ viện họp lâu đến mức Richard nhất quyết, sau cơn bệnh của bà, rằng bà phải ngủ không bị quấy rầy. Và thật ra bà thích đọc về cuộc rút lui khỏi Moskva hơn. Ông biết điều đó. Thế là căn phòng là gác mái; giường hẹp; và nằm đó đọc, vì bà ngủ kém, bà không thể xua được sự trinh tiết còn nguyên qua sinh nở bám lấy bà như tấm ga. Đáng yêu thời thiếu nữ, bất chợt đến một lúc—chẳng hạn trên sông dưới rừng ở Clieveden—khi, qua sự co rút nào đó của tinh thần lạnh này, bà đã làm ông thất vọng. Rồi ở Constantinople, và lại nữa và lại nữa. Bà thấy mình thiếu gì. Không phải vẻ đẹp; không phải trí óc. Mà là một điều gì ở trung tâm thấm đẫm; một điều ấm làm vỡ các bề mặt và gợn lên sự tiếp xúc lạnh giữa đàn ông và đàn bà, hay giữa những người đàn bà với nhau. Vì điều đó bà lờ mờ nhận thấy. Bà oán nó, có một sự áy náy nhặt được Trời biết ở đâu, hay, như bà cảm thấy, do Tạo hóa (vốn luôn khôn ngoan) gửi đến; vậy mà đôi khi bà không cưỡng được việc nhượng bộ sức quyến rũ của một người đàn bà, không phải một cô gái, một người đàn bà thú nhận, như họ thường làm với bà, một lầm lỡ, một dại dột nào đó. Và dù là thương xót, hay vẻ đẹp của họ, hay vì bà lớn tuổi hơn, hay do tình cờ nào đó—như một mùi hương thoảng, hay cây vĩ cầm nhà bên (quyền năng âm thanh lạ lùng thế vào những lúc nhất định), bà quả thực khi ấy cảm thấy điều đàn ông cảm thấy. Chỉ một khoảnh khắc; nhưng đủ. Đó là một mặc khải bất chợt, một sắc thái như đỏ mặt mà người ta cố kìm rồi, khi nó lan ra, người ta nhượng bộ sự mở rộng của nó, và lao tới bờ mép xa nhất và ở đó run rẩy và cảm thấy thế giới tiến lại gần, phồng lên với một ý nghĩa kinh ngạc nào đó, một sức ép của cực lạc nào đó, làm vỡ lớp da mỏng của nó và trào ra, tuôn ra với sự dịu bớt lạ lùng lên những vết nứt và vết loét! Khi ấy, trong khoảnh khắc đó, bà đã thấy một sự soi sáng; một que diêm cháy trong bông nghệ tây; một ý nghĩa bên trong gần như được nói ra. Nhưng sự khép lại rút đi; cái cứng mềm ra. Hết rồi—khoảnh khắc ấy. Đối lại những khoảnh khắc như thế (với đàn bà cũng vậy) là (khi bà đặt mũ xuống) chiếc giường và Nam tước Marbot và cây nến cháy nửa. Nằm thao thức, sàn kêu cọt kẹt; ngôi nhà sáng đèn bỗng tối, và nếu ngẩng đầu bà chỉ vừa nghe tiếng cạch của tay nắm cửa được Richard nhả ra nhẹ nhàng nhất có thể, ông lên lầu bằng đôi tất và rồi, thường là, làm rơi bình nước nóng và chửi thề! Bà cười biết bao!

But this question of love (she thought, putting her coat away), this falling in love with women. Take Sally Seton; her relation in the old days with Sally Seton. Had not that, after all, been love?

Nhưng vấn đề tình yêu này (bà nghĩ, cất áo khoác đi), chuyện yêu đàn bà này. Hãy lấy Sally Seton; quan hệ của bà thuở xưa với Sally Seton. Rốt cuộc chẳng phải đó đã là tình yêu sao?

She sat on the floor—that was her first impression of Sally—she sat on the floor with her arms round her knees, smoking a cigarette. Where could it have been? The Mannings? The Kinloch-Jones’s? At some party (where, she could not be certain), for she had a distinct recollection of saying to the man she was with, “Who is that?” And he had told her, and said that Sally’s parents did not get on (how that shocked her—that one’s parents should quarrel!). But all that evening she could not take her eyes off Sally. It was an extraordinary beauty of the kind she most admired, dark, large-eyed, with that quality which, since she hadn’t got it herself, she always envied—a sort of abandonment, as if she could say anything, do anything; a quality much commoner in foreigners than in Englishwomen. Sally always said she had French blood in her veins, an ancestor had been with Marie Antoinette, had his head cut off, left a ruby ring. Perhaps that summer she came to stay at Bourton, walking in quite unexpectedly without a penny in her pocket, one night after dinner, and upsetting poor Aunt Helena to such an extent that she never forgave her. There had been some quarrel at home. She literally hadn’t a penny that night when she came to them—had pawned a brooch to come down. She had rushed off in a passion. They sat up till all hours of the night talking. Sally it was who made her feel, for the first time, how sheltered the life at Bourton was. She knew nothing about sex—nothing about social problems. She had once seen an old man who had dropped dead in a field—she had seen cows just after their calves were born. But Aunt Helena never liked discussion of anything (when Sally gave her William Morris, it had to be wrapped in brown paper). There they sat, hour after hour, talking in her bedroom at the top of the house, talking about life, how they were to reform the world. They meant to found a society to abolish private property, and actually had a letter written, though not sent out. The ideas were Sally’s, of course—but very soon she was just as excited—read Plato in bed before breakfast; read Morris; read Shelley by the hour.

Cô ngồi trên sàn—đó là ấn tượng đầu tiên của bà về Sally—cô ngồi trên sàn, vòng tay quanh đầu gối, hút một điếu thuốc. Có thể ở đâu nhỉ? Nhà Manning? Nhà Kinloch-Jones? Ở một buổi tiệc nào đó (nơi nào bà không chắc), vì bà nhớ rõ đã nói với người đàn ông đi cùng, “Ai thế?” Và ông đã nói cho bà, và nói rằng cha mẹ Sally không hợp nhau (bà sốc biết bao—cha mẹ lại cãi nhau!). Nhưng cả buổi tối ấy bà không rời mắt khỏi Sally được. Đó là vẻ đẹp phi thường thuộc loại bà ngưỡng mộ nhất, tóc đen, mắt to, với phẩm chất mà bà, vì bản thân không có, luôn thèm muốn—một thứ buông thả, như thể cô có thể nói gì cũng được, làm gì cũng được; phẩm chất phổ biến ở người ngoại quốc hơn nhiều so với phụ nữ Anh. Sally luôn nói có dòng máu Pháp trong huyết quản, một tổ tiên đã ở với Marie Antoinette, bị chém đầu, để lại một chiếc nhẫn ruby. Có lẽ chính mùa hè ấy cô đến ở Bourton, bước vào bất ngờ không một xu trong túi, một đêm sau bữa tối, và làm dì Helena tội nghiệp phiền lòng đến mức dì không bao giờ tha thứ. Đã có cãi vã nào đó ở nhà. Đêm cô đến với họ cô thực sự không một xu—đã cầm cố một chiếc trâm để xuống. Cô lao đi trong cơn giận. Họ thức khuya đến đủ giờ giấc trong đêm trò chuyện. Chính Sally làm bà cảm thấy, lần đầu tiên, cuộc sống ở Bourton được che chở thế nào. Bà chẳng biết gì về tình dục—chẳng biết gì về các vấn đề xã hội. Bà từng thấy một ông già ngã chết ngoài đồng—từng thấy bò ngay sau khi bò con vừa sinh. Nhưng dì Helena chẳng bao giờ thích thảo luận bất cứ điều gì (khi Sally tặng bà William Morris, phải bọc trong giấy nâu). Họ ngồi đó, hết giờ này đến giờ khác, nói chuyện trong phòng ngủ của bà ở trên cùng ngôi nhà, nói về cuộc sống, về việc họ sẽ cải cách thế giới thế nào. Họ định lập một hội xóa bỏ tư hữu, và thực sự đã viết một lá thư, dù không gửi đi. Tất nhiên ý tưởng là của Sally—nhưng chẳng mấy chốc bà cũng phấn khích không kém—đọc Plato trên giường trước bữa sáng; đọc Morris; đọc Shelley hàng giờ.

Sally’s power was amazing, her gift, her personality. There was her way with flowers, for instance. At Bourton they always had stiff little vases all the way down the table. Sally went out, picked hollyhocks, dahlias—all sorts of flowers that had never been seen together—cut their heads off, and made them swim on the top of water in bowls. The effect was extraordinary—coming in to dinner in the sunset. (Of course Aunt Helena thought it wicked to treat flowers like that.) Then she forgot her sponge, and ran along the passage naked. That grim old housemaid, Ellen Atkins, went about grumbling—“Suppose any of the gentlemen had seen?” Indeed she did shock people. She was untidy, Papa said.

Sức mạnh của Sally thật kinh ngạc, tài năng của cô, nhân cách của cô. Chẳng hạn cách cô xử lý hoa. Ở Bourton họ luôn có những chiếc bình nhỏ cứng nhắc dọc suốt bàn. Sally đi ra, hái thục quỳ, thược dược—đủ loại hoa chưa từng thấy cùng nhau—cắt đầu chúng, và làm chúng nổi trên mặt nước trong những chiếc bát. Hiệu quả thật phi thường—khi vào ăn tối lúc hoàng hôn. (Tất nhiên dì Helena cho rằng đối xử với hoa như thế là độc ác.) Rồi cô quên bọt biển tắm, và chạy dọc hành lang trần truồng. Bà hầu phòng già nghiêm khắc, Ellen Atkins, đi lại càu nhàu—“Giả sử có quý ông nào thấy thì sao?” Quả thực cô làm người ta sốc. Cô luộm thuộm, Ba nói.

The strange thing, on looking back, was the purity, the integrity, of her feeling for Sally. It was not like one’s feeling for a man. It was completely disinterested, and besides, it had a quality which could only exist between women, between women just grown up. It was protective, on her side; sprang from a sense of being in league together, a presentiment of something that was bound to part them (they spoke of marriage always as a catastrophe), which led to this chivalry, this protective feeling which was much more on her side than Sally’s. For in those days she was completely reckless; did the most idiotic things out of bravado; bicycled round the parapet on the terrace; smoked cigars. Absurd, she was—very absurd. But the charm was overpowering, to her at least, so that she could remember standing in her bedroom at the top of the house holding the hot-water can in her hands and saying aloud, “She is beneath this roof.... She is beneath this roof!”

Điều lạ, khi nhìn lại, là sự trong sáng, sự toàn vẹn trong tình cảm bà dành cho Sally. Nó không như tình cảm của người ta dành cho đàn ông. Nó hoàn toàn vô tư, và hơn nữa, có một phẩm chất chỉ có thể tồn tại giữa phụ nữ, giữa những phụ nữ vừa trưởng thành. Về phía bà nó mang tính che chở; nảy sinh từ ý thức đồng minh với nhau, một linh cảm điều gì đó nhất định sẽ chia lìa họ (họ luôn nói về hôn nhân như một tai họa), dẫn đến tinh thần hiệp sĩ này, cảm giác che chở này thuộc về bà nhiều hơn Sally. Vì thuở ấy cô hoàn toàn liều lĩnh; làm những việc ngu ngốc nhất vì khoe gan; đạp xe quanh lan can sân thượng; hút xì gà. Lố bịch, cô thật—rất lố bịch. Nhưng sức quyến rũ thì áp đảo, ít nhất với bà, đến nỗi bà nhớ đã đứng trong phòng ngủ trên cùng ngôi nhà cầm bình nước nóng trong tay và nói thành tiếng, “Cô ấy ở dưới mái nhà này.... Cô ấy ở dưới mái nhà này!”

No, the words meant absolutely nothing to her now. She could not even get an echo of her old emotion. But she could remember going cold with excitement, and doing her hair in a kind of ecstasy (now the old feeling began to come back to her, as she took out her hairpins, laid them on the dressing-table, began to do her hair), with the rooks flaunting up and down in the pink evening light, and dressing, and going downstairs, and feeling as she crossed the hall “if it were now to die ’twere now to be most happy.” That was her feeling—Othello’s feeling, and she felt it, she was convinced, as strongly as Shakespeare meant Othello to feel it, all because she was coming down to dinner in a white frock to meet Sally Seton!

Không, những lời ấy giờ chẳng có nghĩa gì với bà. Bà thậm chí không thể gợi lại tiếng vang của cảm xúc xưa. Nhưng bà nhớ đã lạnh người vì phấn khích, và vấn tóc trong một kiểu xuất thần (giờ cảm giác cũ bắt đầu trở lại với bà, khi bà rút các cặp tóc, đặt chúng lên bàn trang điểm, bắt đầu vấn tóc), với lũ quạ phô cánh lên xuống trong ánh chiều hồng, và mặc đồ, và đi xuống lầu, và cảm thấy khi băng qua tiền sảnh “nếu giờ đây là lúc chết, thì giờ đây là lúc hạnh phúc nhất.” Đó là cảm giác của bà—cảm giác của Othello, và bà cảm thấy nó, bà tin chắc, mạnh như Shakespeare muốn Othello cảm thấy, tất cả chỉ vì bà xuống ăn tối trong chiếc áo trắng để gặp Sally Seton!

She was wearing pink gauze—was that possible? She seemed, anyhow, all light, glowing, like some bird or air ball that has flown in, attached itself for a moment to a bramble. But nothing is so strange when one is in love (and what was this except being in love?) as the complete indifference of other people. Aunt Helena just wandered off after dinner; Papa read the paper. Peter Walsh might have been there, and old Miss Cummings; Joseph Breitkopf certainly was, for he came every summer, poor old man, for weeks and weeks, and pretended to read German with her, but really played the piano and sang Brahms without any voice.

Cô mặc lụa sa hồng—có thể thế sao? Dù sao cô dường như toàn ánh sáng, rực rỡ, như một con chim hay quả bóng không khí bay vào, bám vào bụi mâm xôi một thoáng. Nhưng chẳng gì lạ bằng, khi người ta đang yêu (và đây chẳng phải là yêu thì là gì?), sự dửng dưng hoàn toàn của người khác. Dì Helena chỉ đi lang thang sau bữa tối; Ba đọc báo. Peter Walsh có thể đã ở đó, và cô Cummings già; Joseph Breitkopf chắc chắn có, vì ông đến mỗi mùa hè, ông già tội nghiệp, hàng tuần hàng tuần, và giả vờ đọc tiếng Đức với bà, nhưng thực ra chơi piano và hát Brahms không có giọng.

All this was only a background for Sally. She stood by the fireplace talking, in that beautiful voice which made everything she said sound like a caress, to Papa, who had begun to be attracted rather against his will (he never got over lending her one of his books and finding it soaked on the terrace), when suddenly she said, “What a shame to sit indoors!” and they all went out on to the terrace and walked up and down. Peter Walsh and Joseph Breitkopf went on about Wagner. She and Sally fell a little behind. Then came the most exquisite moment of her whole life passing a stone urn with flowers in it. Sally stopped; picked a flower; kissed her on the lips. The whole world might have turned upside down! The others disappeared; there she was alone with Sally. And she felt that she had been given a present, wrapped up, and told just to keep it, not to look at it—a diamond, something infinitely precious, wrapped up, which, as they walked (up and down, up and down), she uncovered, or the radiance burnt through, the revelation, the religious feeling!—when old Joseph and Peter faced them:

Tất cả chỉ là phông nền cho Sally. Cô đứng bên lò sưởi nói chuyện, bằng giọng tuyệt đẹp khiến mọi điều cô nói nghe như một cái vuốt ve, với Ba, người đã bắt đầu bị cuốn hút khá miễn cưỡng (ông chẳng bao giờ quên chuyện cho cô mượn một cuốn sách của ông rồi thấy nó ướt sũng trên sân thượng), khi bỗng cô nói, “Ngồi trong nhà thật phí!” và tất cả đi ra sân thượng và đi tới đi lui. Peter Walsh và Joseph Breitkopf nói mãi về Wagner. Bà và Sally tụt lại sau một chút. Rồi đến khoảnh khắc tuyệt vời nhất cả đời bà khi đi qua một chiếc chậu đá có hoa. Sally dừng lại; hái một bông hoa; hôn lên môi bà. Cả thế giới có thể đã lộn ngược! Những người khác biến mất; bà ở đó một mình với Sally. Và bà cảm thấy mình được tặng một món quà, gói kín, dặn chỉ giữ lấy, đừng nhìn—một viên kim cương, thứ vô cùng quý giá, được gói kín, mà, khi họ đi (tới lui, tới lui), bà mở ra, hay ánh rạng ngời cháy xuyên qua, sự mặc khải, cảm giác tôn giáo!—thì ông Joseph già và Peter đối mặt họ:

“Star-gazing?” said Peter.

“Ngắm sao à?” Peter nói.

It was like running one’s face against a granite wall in the darkness! It was shocking; it was horrible!

Như đâm mặt vào bức tường đá hoa cương trong bóng tối! Thật sốc; thật kinh khủng!

Not for herself. She felt only how Sally was being mauled already, maltreated; she felt his hostility; his jealousy; his determination to break into their companionship. All this she saw as one sees a landscape in a flash of lightning—and Sally (never had she admired her so much!) gallantly taking her way unvanquished. She laughed. She made old Joseph tell her the names of the stars, which he liked doing very seriously. She stood there: she listened. She heard the names of the stars.

Không phải vì bản thân bà. Bà chỉ cảm thấy Sally đã bị xâu xé, bị đối xử tệ rồi; bà cảm thấy sự thù địch của ông; sự ghen tuông của ông; quyết tâm của ông chen vào tình bạn của họ. Tất cả bà thấy như người ta thấy phong cảnh trong tia chớp—và Sally (chưa bao giờ bà ngưỡng mộ cô đến thế!) dũng cảm đi tiếp con đường mình không bị khuất phục. Cô cười. Cô bảo ông Joseph già nói tên các ngôi sao cho cô, điều ông thích làm rất nghiêm túc. Cô đứng đó: cô lắng nghe. Bà nghe tên các ngôi sao.

“Oh this horror!” she said to herself, as if she had known all along that something would interrupt, would embitter her moment of happiness.

“Ôi nỗi kinh hoàng này!” bà tự nhủ, như thể bà đã biết suốt rằng điều gì đó sẽ ngắt ngang, sẽ làm đắng khoảnh khắc hạnh phúc của bà.

Yet, after all, how much she owed to him later. Always when she thought of him she thought of their quarrels for some reason—because she wanted his good opinion so much, perhaps. She owed him words: “sentimental,” “civilised”; they started up every day of her life as if he guarded her. A book was sentimental; an attitude to life sentimental. “Sentimental,” perhaps she was to be thinking of the past. What would he think, she wondered, when he came back?

Vậy mà, rốt cuộc, sau này bà mang ơn ông biết bao. Mỗi khi nghĩ về ông bà luôn nghĩ về những cuộc cãi vã của họ vì lý do nào đó—có lẽ vì bà muốn ý kiến tốt của ông đến thế. Bà mang ơn ông những từ: “đa cảm,” “văn minh”; chúng bật dậy mỗi ngày trong đời bà như thể ông canh giữ bà. Một cuốn sách đa cảm; một thái độ sống đa cảm. “Đa cảm,” có lẽ bà đã vậy khi nghĩ về quá khứ. Ông sẽ nghĩ gì, bà tự hỏi, khi ông trở về?

That she had grown older? Would he say that, or would she see him thinking when he came back, that she had grown older? It was true. Since her illness she had turned almost white.

Rằng bà đã già đi? Ông sẽ nói thế chăng, hay bà sẽ thấy ông nghĩ, khi ông trở về, rằng bà đã già đi? Đúng vậy. Từ sau cơn bệnh bà gần như bạc trắng.

Laying her brooch on the table, she had a sudden spasm, as if, while she mused, the icy claws had had the chance to fix in her. She was not old yet. She had just broken into her fifty-second year. Months and months of it were still untouched. June, July, August! Each still remained almost whole, and, as if to catch the falling drop, Clarissa (crossing to the dressing-table) plunged into the very heart of the moment, transfixed it, there—the moment of this June morning on which was the pressure of all the other mornings, seeing the glass, the dressing-table, and all the bottles afresh, collecting the whole of her at one point (as she looked into the glass), seeing the delicate pink face of the woman who was that very night to give a party; of Clarissa Dalloway; of herself.

Đặt chiếc trâm lên bàn, bà bỗng co thắt, như thể, trong khi bà trầm tư, những móng vuốt băng giá đã có cơ hội cắm vào bà. Bà chưa già. Bà vừa bước vào năm thứ năm mươi hai. Tháng này qua tháng khác của nó vẫn còn nguyên. Tháng Sáu, tháng Bảy, tháng Tám! Mỗi tháng vẫn gần như trọn vẹn, và, như để đón giọt rơi, Clarissa (băng sang bàn trang điểm) lao vào chính tâm điểm của khoảnh khắc, ghim nó lại, ở đó—khoảnh khắc của buổi sáng tháng Sáu này mang sức ép của mọi buổi sáng khác, thấy tấm gương, bàn trang điểm, và mọi lọ chai lại như mới, gom cả bản thân vào một điểm (khi bà nhìn vào gương), thấy gương mặt hồng mảnh mai của người đàn bà ngay đêm nay sẽ mở tiệc; của Clarissa Dalloway; của chính mình.

How many million times she had seen her face, and always with the same imperceptible contraction! She pursed her lips when she looked in the glass. It was to give her face point. That was her self—pointed; dartlike; definite. That was her self when some effort, some call on her to be her self, drew the parts together, she alone knew how different, how incompatible and composed so for the world only into one centre, one diamond, one woman who sat in her drawing-room and made a meeting-point, a radiancy no doubt in some dull lives, a refuge for the lonely to come to, perhaps; she had helped young people, who were grateful to her; had tried to be the same always, never showing a sign of all the other sides of her—faults, jealousies, vanities, suspicions, like this of Lady Bruton not asking her to lunch; which, she thought (combing her hair finally), is utterly base! Now, where was her dress?

Bao triệu lần bà đã thấy gương mặt mình, và luôn với cùng một sự co rút khó nhận ra! Bà mím môi khi nhìn vào gương. Đó là để cho gương mặt có điểm nhấn. Đó là bản ngã bà—nhọn; như mũi tên; xác định. Đó là bản ngã bà khi một nỗ lực nào đó, một lời kêu gọi nào đó đòi bà làm chính mình, kéo các phần lại với nhau, chỉ mình bà biết chúng khác nhau, bất tương thích đến mức nào và được sắp xếp như vậy cho thế giới chỉ thành một trung tâm, một viên kim cương, một người đàn bà ngồi trong phòng khách và tạo nên điểm hội tụ, hẳn là một ánh rạng ngời trong vài cuộc đời tẻ nhạt, một nơi nương náu cho kẻ cô đơn đến, có lẽ; bà đã giúp những người trẻ, họ biết ơn bà; đã cố luôn như một, không bao giờ để lộ dấu hiệu của tất cả các mặt khác—lỗi lầm, ghen tuông, hư danh, nghi kỵ, như việc bà Bruton không mời bà ăn trưa này; điều mà, bà nghĩ (chải tóc lần cuối), thật hoàn toàn đê hèn! Giờ, áo của bà đâu?

Her evening dresses hung in the cupboard. Clarissa, plunging her hand into the softness, gently detached the green dress and carried it to the window. She had torn it. Some one had trod on the skirt. She had felt it give at the Embassy party at the top among the folds. By artificial light the green shone, but lost its colour now in the sun. She would mend it. Her maids had too much to do. She would wear it to-night. She would take her silks, her scissors, her—what was it?—her thimble, of course, down into the drawing-room, for she must also write, and see that things generally were more or less in order.

Những chiếc áo dạ hội của bà treo trong tủ. Clarissa, thọc tay vào sự mềm mại, nhẹ nhàng gỡ chiếc áo xanh lục ra và mang tới cửa sổ. Nó đã rách. Ai đó đã dẫm lên váy. Bà đã cảm thấy nó toạc ra tại buổi tiệc ở Sứ quán trên đầu cầu thang giữa các nếp. Dưới ánh sáng nhân tạo màu xanh lục tỏa sáng, nhưng giờ dưới nắng mất màu. Bà sẽ vá nó. Các cô hầu của bà quá nhiều việc. Bà sẽ mặc nó tối nay. Bà sẽ mang chỉ tơ, kéo, cái—gì nhỉ?—cái đê, tất nhiên, xuống phòng khách, vì bà cũng phải viết, và xem mọi thứ nhìn chung ít nhiều đâu vào đấy.

Strange, she thought, pausing on the landing, and assembling that diamond shape, that single person, strange how a mistress knows the very moment, the very temper of her house! Faint sounds rose in spirals up the well of the stairs; the swish of a mop; tapping; knocking; a loudness when the front door opened; a voice repeating a message in the basement; the chink of silver on a tray; clean silver for the party. All was for the party.

Lạ, bà nghĩ, dừng trên chiếu nghỉ, gom lại hình kim cương ấy, con người duy nhất ấy, lạ làm sao một bà chủ nhà biết chính khoảnh khắc, chính tính khí của ngôi nhà mình! Những âm thanh yếu ớt xoắn lên trong giếng cầu thang; tiếng lau sàn sột soạt; tiếng gõ; đập; một tiếng ầm khi cửa trước mở; một giọng lặp lại lời nhắn dưới tầng hầm; tiếng bạc lanh canh trên khay; bạc sạch cho buổi tiệc. Tất cả là cho buổi tiệc.

(And Lucy, coming into the drawing-room with her tray held out, put the giant candlesticks on the mantelpiece, the silver casket in the middle, turned the crystal dolphin towards the clock. They would come; they would stand; they would talk in the mincing tones which she could imitate, ladies and gentlemen. Of all, her mistress was loveliest—mistress of silver, of linen, of china, for the sun, the silver, doors off their hinges, Rumpelmayer’s men, gave her a sense, as she laid the paper-knife on the inlaid table, of something achieved. Behold! Behold! she said, speaking to her old friends in the baker’s shop, where she had first seen service at Caterham, prying into the glass. She was Lady Angela, attending Princess Mary, when in came Mrs. Dalloway.)

(Và Lucy, bước vào phòng khách với khay đưa ra, đặt những chân nến khổng lồ lên mặt lò sưởi, chiếc hộp bạc ở giữa, xoay con cá heo pha lê hướng về chiếc đồng hồ. Họ sẽ đến; họ sẽ đứng; họ sẽ nói bằng giọng õng ẹo mà cô bắt chước được, các quý bà quý ông. Trong tất cả, bà chủ cô là đáng yêu nhất—bà chủ của bạc, của vải lanh, của đồ sứ, vì mặt trời, bạc, cửa tháo khỏi bản lề, người của Rumpelmayer, cho cô cảm giác, khi cô đặt chiếc dao rọc giấy lên bàn khảm, về điều gì đó đã hoàn thành. Hãy xem! Hãy xem! cô nói, nói với những người bạn cũ ở tiệm bánh, nơi lần đầu cô đi làm ở Caterham, ngó vào tấm gương. Cô là phu nhân Angela, hầu Công chúa Mary, khi bà Dalloway bước vào.)

“Oh Lucy,” she said, “the silver does look nice!”

“Ôi Lucy,” bà nói, “bạc trông đẹp quá!”

“And how,” she said, turning the crystal dolphin to stand straight, “how did you enjoy the play last night?” “Oh, they had to go before the end!” she said. “They had to be back at ten!” she said. “So they don’t know what happened,” she said. “That does seem hard luck,” she said (for her servants stayed later, if they asked her). “That does seem rather a shame,” she said, taking the old bald-looking cushion in the middle of the sofa and putting it in Lucy’s arms, and giving her a little push, and crying:

“Và,” bà nói, xoay con cá heo pha lê cho đứng thẳng, “cô thấy vở kịch tối qua thế nào?” “Ôi, họ phải đi trước khi hết ạ!” cô nói. “Họ phải về trước mười giờ!” cô nói. “Nên họ không biết chuyện gì xảy ra,” cô nói. “Thật là xui,” bà nói (vì người hầu của bà ở lại muộn hơn, nếu họ xin bà). “Thật hơi đáng tiếc,” bà nói, lấy cái gối cũ trông hói ở giữa ghế sofa đặt vào tay Lucy, và đẩy cô nhẹ một cái, và kêu:

“Take it away! Give it to Mrs. Walker with my compliments! Take it away!” she cried.

“Mang đi! Đem cho bà Walker, kèm lời chào của tôi! Mang đi!” bà kêu.

And Lucy stopped at the drawing-room door, holding the cushion, and said, very shyly, turning a little pink, Couldn’t she help to mend that dress?

Và Lucy dừng ở cửa phòng khách, ôm chiếc gối, và nói, rất e thẹn, hơi đỏ mặt, liệu cô có thể giúp vá chiếc áo ấy không?

But, said Mrs. Dalloway, she had enough on her hands already, quite enough of her own to do without that.

Nhưng, bà Dalloway nói, cô đã đủ việc trong tay rồi, quá đủ việc của riêng cô mà không cần thêm cái đó.

“But, thank you, Lucy, oh, thank you,” said Mrs. Dalloway, and thank you, thank you, she went on saying (sitting down on the sofa with her dress over her knees, her scissors, her silks), thank you, thank you, she went on saying in gratitude to her servants generally for helping her to be like this, to be what she wanted, gentle, generous-hearted. Her servants liked her. And then this dress of hers—where was the tear? and now her needle to be threaded. This was a favourite dress, one of Sally Parker’s, the last almost she ever made, alas, for Sally had now retired, living at Ealing, and if ever I have a moment, thought Clarissa (but never would she have a moment any more), I shall go and see her at Ealing. For she was a character, thought Clarissa, a real artist. She thought of little out-of-the-way things; yet her dresses were never queer. You could wear them at Hatfield; at Buckingham Palace. She had worn them at Hatfield; at Buckingham Palace.

“Nhưng cảm ơn cô, Lucy, ôi, cảm ơn,” bà Dalloway nói, và cảm ơn, cảm ơn, bà cứ nói (ngồi xuống sofa với chiếc áo trên đầu gối, kéo, chỉ tơ), cảm ơn, cảm ơn, bà cứ nói trong lòng biết ơn các người hầu nói chung đã giúp bà được như thế này, được là điều bà muốn, dịu dàng, tấm lòng rộng lượng. Người hầu của bà quý bà. Rồi chiếc áo của bà—vết rách đâu? và giờ phải xâu kim. Đây là chiếc áo ưa thích, một trong những chiếc của Sally Parker, gần như chiếc cuối cùng bà ấy từng may, than ôi, vì Sally giờ đã nghỉ, sống ở Ealing, và nếu tôi có lúc nào rảnh, Clarissa nghĩ (nhưng bà sẽ không bao giờ có lúc rảnh nữa), tôi sẽ đến thăm bà ấy ở Ealing. Vì bà ấy là một nhân vật, Clarissa nghĩ, một nghệ sĩ thực thụ. Bà ấy nghĩ ra những chi tiết nhỏ ít ai nghĩ; vậy mà áo của bà ấy chẳng bao giờ kỳ cục. Người ta có thể mặc ở Hatfield; ở Cung điện Buckingham. Bà đã mặc chúng ở Hatfield; ở Cung điện Buckingham.

Quiet descended on her, calm, content, as her needle, drawing the silk smoothly to its gentle pause, collected the green folds together and attached them, very lightly, to the belt. So on a summer’s day waves collect, overbalance, and fall; collect and fall; and the whole world seems to be saying “that is all” more and more ponderously, until even the heart in the body which lies in the sun on the beach says too, That is all. Fear no more, says the heart. Fear no more, says the heart, committing its burden to some sea, which sighs collectively for all sorrows, and renews, begins, collects, lets fall. And the body alone listens to the passing bee; the wave breaking; the dog barking, far away barking and barking.

Sự yên tĩnh buông xuống bà, bình thản, mãn nguyện, khi mũi kim, kéo sợi tơ êm tới chỗ dừng nhẹ, gom những nếp xanh lục lại và gắn chúng, rất nhẹ, vào thắt lưng. Cũng như vào ngày hè những con sóng gom lại, mất thăng bằng và đổ; gom và đổ; và cả thế giới dường như nói “thế là hết” mỗi lúc một nặng nề hơn, cho đến khi chính trái tim trong thân thể nằm dưới nắng trên bãi biển cũng nói, Thế là hết. Đừng sợ nữa, trái tim nói. Đừng sợ nữa, trái tim nói, giao gánh nặng của nó cho một biển nào đó, biển thở dài chung cho mọi nỗi sầu, và đổi mới, bắt đầu, gom lại, thả xuống. Và chỉ thân thể lắng nghe con ong bay qua; con sóng vỡ; con chó sủa, ở xa sủa và sủa.

“Heavens, the front-door bell!” exclaimed Clarissa, staying her needle. Roused, she listened.

“Trời ơi, chuông cửa trước!” Clarissa kêu, dừng mũi kim. Giật mình, bà lắng nghe.

“Mrs. Dalloway will see me,” said the elderly man in the hall. “Oh yes, she will see me,” he repeated, putting Lucy aside very benevolently, and running upstairs ever so quickly. “Yes, yes, yes,” he muttered as he ran upstairs. “She will see me. After five years in India, Clarissa will see me.”

“Bà Dalloway sẽ tiếp tôi,” người đàn ông lớn tuổi ở tiền sảnh nói. “Ồ vâng, bà ấy sẽ tiếp tôi,” ông lặp lại, gạt Lucy sang một bên rất nhân từ, và chạy lên cầu thang thật nhanh. “Vâng, vâng, vâng,” ông lẩm bẩm khi chạy lên. “Bà ấy sẽ tiếp tôi. Sau năm năm ở Ấn Độ, Clarissa sẽ tiếp tôi.”

“Who can—what can,” asked Mrs. Dalloway (thinking it was outrageous to be interrupted at eleven o’clock on the morning of the day she was giving a party), hearing a step on the stairs. She heard a hand upon the door. She made to hide her dress, like a virgin protecting chastity, respecting privacy. Now the brass knob slipped. Now the door opened, and in came—for a single second she could not remember what he was called! so surprised she was to see him, so glad, so shy, so utterly taken aback to have Peter Walsh come to her unexpectedly in the morning! (She had not read his letter.)

“Ai—cái gì có thể,” bà Dalloway hỏi (nghĩ thật quá quắt khi bị làm phiền lúc mười một giờ sáng ngày bà mở tiệc), nghe tiếng bước chân trên cầu thang. Bà nghe một bàn tay trên cánh cửa. Bà toan giấu chiếc áo, như trinh nữ che giữ trinh tiết, tôn trọng sự riêng tư. Giờ nắm đấm đồng trượt. Giờ cánh cửa mở, và bước vào—trong một giây bà không nhớ ông tên gì! bà ngạc nhiên đến thế khi thấy ông, vui đến thế, e thẹn đến thế, hoàn toàn choáng váng khi Peter Walsh bất ngờ đến với bà vào buổi sáng! (Bà chưa đọc thư ông.)

“And how are you?” said Peter Walsh, positively trembling; taking both her hands; kissing both her hands. She’s grown older, he thought, sitting down. I shan’t tell her anything about it, he thought, for she’s grown older. She’s looking at me, he thought, a sudden embarrassment coming over him, though he had kissed her hands. Putting his hand into his pocket, he took out a large pocket-knife and half opened the blade.

“Em khỏe không?” Peter Walsh nói, thực sự run rẩy; nắm cả hai tay bà; hôn cả hai tay bà. Bà già đi rồi, ông nghĩ, ngồi xuống. Mình sẽ không nói gì với bà về chuyện ấy, ông nghĩ, vì bà già rồi. Bà đang nhìn mình, ông nghĩ, một nỗi bối rối bỗng đến với ông, dù ông vừa hôn tay bà. Cho tay vào túi, ông lấy ra một con dao nhíp lớn và mở nửa lưỡi.

Exactly the same, thought Clarissa; the same queer look; the same check suit; a little out of the straight his face is, a little thinner, dryer, perhaps, but he looks awfully well, and just the same.

Y hệt, Clarissa nghĩ; cùng cái nhìn lạ ấy; cùng bộ đồ ca-rô; mặt ông hơi lệch một chút, gầy hơn, khô hơn có lẽ, nhưng trông ông khỏe lạ thường, và y như xưa.

“How heavenly it is to see you again!” she exclaimed. He had his knife out. That’s so like him, she thought.

“Gặp lại anh thật tuyệt!” bà kêu. Ông đã rút dao ra. Đúng là ông, bà nghĩ.

He had only reached town last night, he said; would have to go down into the country at once; and how was everything, how was everybody—Richard? Elizabeth?

Ông chỉ mới tới thành phố tối qua, ông nói; sẽ phải về quê ngay; và mọi thứ ra sao, mọi người ra sao—Richard? Elizabeth?

“And what’s all this?” he said, tilting his penknife towards her green dress.

“Còn cái gì thế này?” ông nói, nghiêng con dao nhíp về phía chiếc áo xanh lục của bà.

He’s very well dressed, thought Clarissa; yet he always criticises me.

Ông ăn mặc rất đẹp, Clarissa nghĩ; vậy mà ông luôn chỉ trích mình.

Here she is mending her dress; mending her dress as usual, he thought; here she’s been sitting all the time I’ve been in India; mending her dress; playing about; going to parties; running to the House and back and all that, he thought, growing more and more irritated, more and more agitated, for there’s nothing in the world so bad for some women as marriage, he thought; and politics; and having a Conservative husband, like the admirable Richard. So it is, so it is, he thought, shutting his knife with a snap.

Đây bà đang vá áo; vá áo như thường lệ, ông nghĩ; suốt thời gian tôi ở Ấn Độ bà ngồi đây; vá áo; vui chơi; đi dự tiệc; chạy ra Hạ viện rồi về và vân vân, ông nghĩ, mỗi lúc một bực hơn, bồn chồn hơn, vì chẳng có gì trên đời tệ cho một số phụ nữ bằng hôn nhân, ông nghĩ; và chính trị; và có một người chồng Bảo thủ, như Richard đáng nể. Đúng thế, đúng thế, ông nghĩ, đóng dao đánh tách.

“Richard’s very well. Richard’s at a Committee,” said Clarissa.

“Richard khỏe. Richard đang họp Ủy ban,” Clarissa nói.

And she opened her scissors, and said, did he mind her just finishing what she was doing to her dress, for they had a party that night?

Và bà mở kéo ra, và hỏi ông có phiền không nếu bà làm xong nốt việc đang làm với chiếc áo, vì tối nay họ có tiệc?

“Which I shan’t ask you to,” she said. “My dear Peter!” she said.

“Mà em sẽ không mời anh đâu,” bà nói. “Peter thân mến của em!” bà nói.

But it was delicious to hear her say that—my dear Peter! Indeed, it was all so delicious—the silver, the chairs; all so delicious!

Nhưng nghe bà nói thế thật ngọt ngào—Peter thân mến của em! Quả thật, mọi thứ đều thật ngọt ngào—bạc, những chiếc ghế; tất cả thật ngọt ngào!

Why wouldn’t she ask him to her party? he asked.

Sao bà không mời ông đến tiệc? ông hỏi.

Now of course, thought Clarissa, he’s enchanting! perfectly enchanting! Now I remember how impossible it was ever to make up my mind—and why did I make up my mind—not to marry him? she wondered, that awful summer?

Giờ thì tất nhiên, Clarissa nghĩ, ông thật quyến rũ! hoàn toàn quyến rũ! Giờ bà nhớ ra không thể nào quyết định được—và tại sao mình lại quyết định—không lấy ông? bà tự hỏi, mùa hè kinh khủng ấy?

“But it’s so extraordinary that you should have come this morning!” she cried, putting her hands, one on top of another, down on her dress.

“Nhưng thật lạ lùng là anh lại đến sáng nay!” bà kêu, đặt hai tay, tay nọ chồng tay kia, xuống chiếc áo.

“Do you remember,” she said, “how the blinds used to flap at Bourton?”

“Anh nhớ không,” bà nói, “những tấm rèm bay phấp phới ở Bourton?”

“They did,” he said; and he remembered breakfasting alone, very awkwardly, with her father; who had died; and he had not written to Clarissa. But he had never got on well with old Parry, that querulous, weak-kneed old man, Clarissa’s father, Justin Parry.

“Nhớ chứ,” ông nói; và ông nhớ lại việc ăn sáng một mình, rất ngượng, với cha bà; người đã chết; và ông đã không viết cho Clarissa. Nhưng ông chẳng bao giờ hợp với Parry già, ông già hay cằn nhằn, chân yếu ấy, cha của Clarissa, Justin Parry.

“I often wish I’d got on better with your father,” he said.

“Anh thường ước giá anh hợp với cha em hơn,” ông nói.

“But he never liked any one who—our friends,” said Clarissa; and could have bitten her tongue for thus reminding Peter that he had wanted to marry her.

“Nhưng ông chẳng bao giờ thích ai mà—bạn bè của chúng em,” Clarissa nói; và có thể cắn lưỡi mình vì đã nhắc Peter rằng ông từng muốn cưới bà.

Of course I did, thought Peter; it almost broke my heart too, he thought; and was overcome with his own grief, which rose like a moon looked at from a terrace, ghastly beautiful with light from the sunken day. I was more unhappy than I’ve ever been since, he thought. And as if in truth he were sitting there on the terrace he edged a little towards Clarissa; put his hand out; raised it; let it fall. There above them it hung, that moon. She too seemed to be sitting with him on the terrace, in the moonlight.

Dĩ nhiên rồi, Peter nghĩ; nó suýt làm vỡ tim mình nữa, ông nghĩ; và bị nỗi đau của chính mình áp đảo, nó dâng lên như vầng trăng nhìn từ sân thượng, đẹp rợn người bởi ánh sáng của ngày đã chìm. Mình đã bất hạnh hơn mọi lúc từ đó đến nay, ông nghĩ. Và như thể quả thực ông đang ngồi trên sân thượng ấy ông nhích về phía Clarissa; đưa tay ra; nâng lên; để rơi xuống. Trên đầu họ nó treo đó, vầng trăng ấy. Bà dường như cũng đang ngồi cùng ông trên sân thượng, dưới ánh trăng.

“Herbert has it now,” she said. “I never go there now,” she said.

“Herbert giờ giữ nó,” bà nói. “Giờ em chẳng bao giờ đến đó,” bà nói.

Then, just as happens on a terrace in the moonlight, when one person begins to feel ashamed that he is already bored, and yet as the other sits silent, very quiet, sadly looking at the moon, does not like to speak, moves his foot, clears his throat, notices some iron scroll on a table leg, stirs a leaf, but says nothing—so Peter Walsh did now. For why go back like this to the past? he thought. Why make him think of it again? Why make him suffer, when she had tortured him so infernally? Why?

Rồi, y như xảy ra trên sân thượng dưới trăng, khi một người bắt đầu thấy xấu hổ rằng mình đã chán, mà trong khi người kia ngồi lặng, rất yên, buồn bã nhìn trăng, không muốn lên tiếng, cựa chân, hắng giọng, để ý một vòng sắt uốn nào đó ở chân bàn, khẽ động chiếc lá, nhưng chẳng nói gì—Peter Walsh bây giờ cũng vậy. Vì sao quay lại quá khứ như thế này? ông nghĩ. Sao bắt ông nghĩ đến nó lần nữa? Sao bắt ông đau khổ, khi bà đã hành hạ ông khủng khiếp thế? Sao?

“Do you remember the lake?” she said, in an abrupt voice, under the pressure of an emotion which caught her heart, made the muscles of her throat stiff, and contracted her lips in a spasm as she said “lake.” For she was a child, throwing bread to the ducks, between her parents, and at the same time a grown woman coming to her parents who stood by the lake, holding her life in her arms which, as she neared them, grew larger and larger in her arms, until it became a whole life, a complete life, which she put down by them and said, “This is what I have made of it! This!” And what had she made of it? What, indeed? sitting there sewing this morning with Peter.

“Anh có nhớ cái hồ không?” bà nói, bằng giọng đột ngột, dưới sức ép của một cảm xúc nắm lấy tim bà, làm cơ cổ họng bà cứng, và môi bà co thắt khi bà nói “hồ.” Vì bà là một đứa trẻ, ném bánh mì cho vịt, giữa cha mẹ, và đồng thời là một người đàn bà trưởng thành đến với cha mẹ đứng bên hồ, ôm cuộc đời mình trong vòng tay, mà khi bà đến gần họ, lớn dần, lớn dần trong tay bà, cho đến khi thành cả một cuộc đời, một cuộc đời trọn vẹn, bà đặt xuống bên họ và nói, “Đây là điều con làm nên! Đây!” Và bà đã làm nên gì? Thực sự gì? ngồi đây may vá sáng nay cùng Peter.

She looked at Peter Walsh; her look, passing through all that time and that emotion, reached him doubtfully; settled on him tearfully; and rose and fluttered away, as a bird touches a branch and rises and flutters away. Quite simply she wiped her eyes.

Bà nhìn Peter Walsh; ánh nhìn của bà, đi qua tất cả quãng thời gian và cảm xúc ấy, chạm tới ông ngập ngừng; đậu lên ông đẫm lệ; rồi bay lên và vẫy cánh đi, như con chim chạm cành rồi bay lên và vẫy cánh đi. Rất đơn giản bà lau mắt.

“Yes,” said Peter. “Yes, yes, yes,” he said, as if she drew up to the surface something which positively hurt him as it rose. Stop! Stop! he wanted to cry. For he was not old; his life was not over; not by any means. He was only just past fifty. Shall I tell her, he thought, or not? He would like to make a clean breast of it all. But she is too cold, he thought; sewing, with her scissors; Daisy would look ordinary beside Clarissa. And she would think me a failure, which I am in their sense, he thought; in the Dalloways’ sense. Oh yes, he had no doubt about that; he was a failure, compared with all this—the inlaid table, the mounted paper-knife, the dolphin and the candlesticks, the chair-covers and the old valuable English tinted prints—he was a failure! I detest the smugness of the whole affair he thought; Richard’s doing, not Clarissa’s; save that she married him. (Here Lucy came into the room, carrying silver, more silver, but charming, slender, graceful she looked, he thought, as she stooped to put it down.) And this has been going on all the time! he thought; week after week; Clarissa’s life; while I—he thought; and at once everything seemed to radiate from him; journeys; rides; quarrels; adventures; bridge parties; love affairs; work; work, work! and he took out his knife quite openly—his old horn-handled knife which Clarissa could swear he had had these thirty years—and clenched his fist upon it.

“Ừ,” Peter nói. “Ừ, ừ, ừ,” ông nói, như thể bà kéo lên mặt nước thứ gì thực sự làm ông đau khi nó nổi lên. Thôi! Thôi! ông muốn kêu. Vì ông chưa già; cuộc đời ông chưa hết; hoàn toàn chưa. Ông mới quá năm mươi một chút. Mình có nói với bà không, ông nghĩ, hay không? Ông muốn thú nhận hết. Nhưng bà lạnh quá, ông nghĩ; may vá, với chiếc kéo; Daisy sẽ trông tầm thường bên cạnh Clarissa. Và bà sẽ nghĩ mình là kẻ thất bại, mà mình đúng là theo nghĩa của họ, ông nghĩ; theo nghĩa của nhà Dalloway. Ôi vâng, ông không nghi ngờ gì về điều đó; ông là kẻ thất bại, so với tất cả những thứ này—chiếc bàn khảm, con dao rọc giấy có cán gắn, con cá heo và những chân nến, vỏ bọc ghế và những bản in màu Anh cổ giá trị—ông là kẻ thất bại! Mình ghét sự tự mãn của cả cái trò này, ông nghĩ; do Richard, không phải Clarissa; trừ việc bà đã lấy ông ta. (Lúc này Lucy vào phòng, mang bạc, thêm bạc, nhưng trông duyên dáng, mảnh mai, thanh nhã, ông nghĩ, khi cô cúi xuống đặt nó.) Và chuyện này cứ tiếp diễn suốt! ông nghĩ; tuần này qua tuần khác; đời Clarissa; trong khi tôi—ông nghĩ; và lập tức mọi thứ dường như tỏa ra từ ông; những chuyến đi; cưỡi ngựa; cãi vã; phiêu lưu; tiệc bridge; chuyện tình; công việc; công việc, công việc! và ông rút dao ra khá công khai—con dao cán sừng cũ mà Clarissa có thể thề ông đã có ba mươi năm—và siết nắm tay quanh nó.

What an extraordinary habit that was, Clarissa thought; always playing with a knife. Always making one feel, too, frivolous; empty-minded; a mere silly chatterbox, as he used. But I too, she thought, and, taking up her needle, summoned, like a Queen whose guards have fallen asleep and left her unprotected (she had been quite taken aback by this visit—it had upset her) so that any one can stroll in and have a look at her where she lies with the brambles curving over her, summoned to her help the things she did; the things she liked; her husband; Elizabeth; her self, in short, which Peter hardly knew now, all to come about her and beat off the enemy.

Thói quen mới lạ làm sao, Clarissa nghĩ; lúc nào cũng nghịch dao. Lúc nào cũng khiến người ta thấy nông nổi; rỗng óc; một kẻ ngốc lắm lời, như ông vẫn làm. Nhưng mình cũng thế, bà nghĩ, và cầm kim lên, triệu tập, như một Nữ hoàng mà lính canh đã ngủ gục bỏ bà không được che chở (bà hoàn toàn choáng váng bởi chuyến thăm này—nó làm bà xáo trộn) để bất cứ ai cũng có thể dạo vào và ngắm bà nằm đó với bụi gai cong phủ trên mình, triệu tập đến giúp bà những điều bà làm; những điều bà thích; chồng bà; Elizabeth; tóm lại là chính bà, điều Peter giờ hầu như không biết, tất cả đến quanh bà và đẩy lui kẻ thù.

“Well, and what’s happened to you?” she said. So before a battle begins, the horses paw the ground; toss their heads; the light shines on their flanks; their necks curve. So Peter Walsh and Clarissa, sitting side by side on the blue sofa, challenged each other. His powers chafed and tossed in him. He assembled from different quarters all sorts of things; praise; his career at Oxford; his marriage, which she knew nothing whatever about; how he had loved; and altogether done his job.

“Nào, còn anh thì sao?” bà nói. Cũng như trước khi trận đánh bắt đầu, những con ngựa cào đất; hất đầu; ánh sáng chiếu trên hông chúng; cổ cong. Peter Walsh và Clarissa cũng vậy, ngồi cạnh nhau trên chiếc sofa xanh, thách thức nhau. Sức mạnh của ông cựa quậy và hất lên trong ông. Ông gom từ nhiều phía đủ thứ; lời khen ngợi; những năm ở Oxford; cuộc hôn nhân mà bà hoàn toàn không biết; ông đã yêu thế nào; và nói chung đã làm tròn việc.

“Millions of things!” he exclaimed, and, urged by the assembly of powers which were now charging this way and that and giving him the feeling at once frightening and extremely exhilarating of being rushed through the air on the shoulders of people he could no longer see, he raised his hands to his forehead.

“Hàng triệu điều!” ông kêu, và, bị thúc bởi đội quân sức mạnh đang xung phong bên này bên kia và đem lại cho ông cảm giác vừa đáng sợ vừa phấn khích tột độ bị lao đi trong không khí trên vai những người ông không còn thấy nữa, ông đưa hai tay lên trán.

Clarissa sat very upright; drew in her breath.

Clarissa ngồi rất thẳng; hít vào.

“I am in love,” he said, not to her however, but to some one raised up in the dark so that you could not touch her but must lay your garland down on the grass in the dark.

“Anh đang yêu,” ông nói, không phải với bà, mà với một ai đó được nâng lên trong bóng tối để người ta không chạm tới được mà phải đặt vòng hoa xuống cỏ trong bóng tối.

“In love,” he repeated, now speaking rather dryly to Clarissa Dalloway; “in love with a girl in India.” He had deposited his garland. Clarissa could make what she would of it.

“Đang yêu,” ông lặp lại, giờ nói khá khô với Clarissa Dalloway; “yêu một cô gái ở Ấn Độ.” Ông đã đặt vòng hoa xuống. Clarissa muốn hiểu thế nào thì hiểu.

“In love!” she said. That he at his age should be sucked under in his little bow-tie by that monster! And there’s no flesh on his neck; his hands are red; and he’s six months older than I am! her eye flashed back to her; but in her heart she felt, all the same, he is in love. He has that, she felt; he is in love.

“Đang yêu!” bà nói. Rằng ông ở tuổi ấy lại bị hút chìm, trong chiếc nơ nhỏ, bởi con quái vật ấy! Và cổ ông không còn thịt; tay ông đỏ; và ông hơn mình sáu tháng tuổi! mắt bà lóe lên nhìn lại bà; nhưng trong lòng bà vẫn cảm thấy, ông đang yêu. Ông có điều ấy, bà cảm thấy; ông đang yêu.

But the indomitable egotism which for ever rides down the hosts opposed to it, the river which says on, on, on; even though, it admits, there may be no goal for us whatever, still on, on; this indomitable egotism charged her cheeks with colour; made her look very young; very pink; very bright-eyed as she sat with her dress upon her knee, and her needle held to the end of green silk, trembling a little. He was in love! Not with her. With some younger woman, of course.

Nhưng thứ ích kỷ bất khuất luôn cưỡi đạp lên đạo quân chống lại nó, dòng sông nói tiến, tiến, tiến; dù, nó thừa nhận, có thể chẳng có đích nào cho chúng ta, vẫn tiến, tiến; thứ ích kỷ bất khuất này nạp màu vào má bà; làm bà trông rất trẻ; rất hồng; mắt rất sáng khi bà ngồi với chiếc áo trên đầu gối, và mũi kim giữ nơi đầu sợi tơ xanh, hơi run. Ông đang yêu! Không phải với bà. Với một phụ nữ trẻ hơn, tất nhiên.

“And who is she?” she asked.

“Và cô ấy là ai?” bà hỏi.

Now this statue must be brought from its height and set down between them.

Giờ bức tượng này phải được mang xuống từ độ cao của nó và đặt giữa họ.

“A married woman, unfortunately,” he said; “the wife of a Major in the Indian Army.”

“Một phụ nữ có chồng, tiếc thay,” ông nói; “vợ một Thiếu tá trong Quân đội Ấn Độ.”

And with a curious ironical sweetness he smiled as he placed her in this ridiculous way before Clarissa.

Và với một vẻ ngọt ngào mỉa mai kỳ lạ ông mỉm cười khi đặt cô trước Clarissa theo cách lố bịch ấy.

(All the same, he is in love, thought Clarissa.)

(Dù sao, ông cũng đang yêu, Clarissa nghĩ.)

“She has,” he continued, very reasonably, “two small children; a boy and a girl; and I have come over to see my lawyers about the divorce.”

“Cô ấy có,” ông tiếp tục, rất hợp lý, “hai đứa con nhỏ; một trai một gái; và anh đã sang đây gặp các luật sư về vụ ly hôn.”

There they are! he thought. Do what you like with them, Clarissa! There they are! And second by second it seemed to him that the wife of the Major in the Indian Army (his Daisy) and her two small children became more and more lovely as Clarissa looked at them; as if he had set light to a grey pellet on a plate and there had risen up a lovely tree in the brisk sea-salted air of their intimacy (for in some ways no one understood him, felt with him, as Clarissa did)—their exquisite intimacy.

Chúng đây rồi! ông nghĩ. Làm gì tùy em, Clarissa! Chúng đây rồi! Và từng giây dường như với ông vợ viên Thiếu tá trong Quân đội Ấn Độ (Daisy của ông) và hai đứa con nhỏ của cô trở nên đáng yêu hơn khi Clarissa nhìn chúng; như thể ông đã châm lửa một viên tròn xám trên đĩa và một cái cây đáng yêu mọc lên trong làn không khí mặn muối biển tươi mát của sự thân mật của họ (vì ở vài khía cạnh không ai hiểu ông, cảm thông với ông như Clarissa)—sự thân mật tinh tế của họ.

She flattered him; she fooled him, thought Clarissa; shaping the woman, the wife of the Major in the Indian Army, with three strokes of a knife. What a waste! What a folly! All his life long Peter had been fooled like that; first getting sent down from Oxford; next marrying the girl on the boat going out to India; now the wife of a Major in the Indian Army—thank Heaven she had refused to marry him! Still, he was in love; her old friend, her dear Peter, he was in love.

Cô ta tâng bốc ông; cô ta lừa ông, Clarissa nghĩ; phác hình người đàn bà ấy, vợ viên Thiếu tá trong Quân đội Ấn Độ, bằng ba nhát dao. Thật phí! Thật dại! Suốt đời Peter đã bị lừa như thế; trước hết bị đuổi khỏi Oxford; kế đó cưới cô gái trên tàu đi Ấn Độ; giờ là vợ một Thiếu tá trong Quân đội Ấn Độ—tạ ơn Trời bà đã từ chối lấy ông. Dù vậy, ông đang yêu; người bạn cũ của bà, Peter thân yêu của bà, ông đang yêu.

“But what are you going to do?” she asked him. Oh the lawyers and solicitors, Messrs. Hooper and Grateley of Lincoln’s Inn, they were going to do it, he said. And he actually pared his nails with his pocket-knife.

“Nhưng anh định làm gì?” bà hỏi ông. Ôi các luật sư và cố vấn pháp lý, ông Hooper và Grateley ở Lincoln’s Inn, họ sẽ lo, ông nói. Và ông thực sự gọt móng tay bằng con dao nhíp.

For Heaven’s sake, leave your knife alone! she cried to herself in irrepressible irritation; it was his silly unconventionality, his weakness; his lack of the ghost of a notion what any one else was feeling that annoyed her, had always annoyed her; and now at his age, how silly!

Trời ơi, để con dao yên! bà tự kêu trong cơn bực không kìm nổi; chính sự phóng túng ngớ ngẩn của ông, sự yếu đuối của ông; việc ông không có chút khái niệm nào người khác đang cảm thấy gì làm bà bực, luôn làm bà bực; và giờ ở tuổi ông, thật ngớ ngẩn!

I know all that, Peter thought; I know what I’m up against, he thought, running his finger along the blade of his knife, Clarissa and Dalloway and all the rest of them; but I’ll show Clarissa—and then to his utter surprise, suddenly thrown by those uncontrollable forces thrown through the air, he burst into tears; wept; wept without the least shame, sitting on the sofa, the tears running down his cheeks.

Mình biết hết, Peter nghĩ; mình biết mình đang đối đầu gì, ông nghĩ, lướt ngón tay dọc lưỡi dao, Clarissa và Dalloway và tất cả bọn họ; nhưng mình sẽ cho Clarissa thấy—rồi trước sự kinh ngạc tột độ của chính ông, bất chợt bị những lực không kiểm soát nào đó ném đi, ném qua không khí, ông bật khóc; khóc; khóc không chút xấu hổ, ngồi trên sofa, nước mắt chảy xuống má.

And Clarissa had leant forward, taken his hand, drawn him to her, kissed him,—actually had felt his face on hers before she could down the brandishing of silver flashing—plumes like pampas grass in a tropic gale in her breast, which, subsiding, left her holding his hand, patting his knee and, feeling as she sat back extraordinarily at her ease with him and light-hearted, all in a clap it came over her, If I had married him, this gaiety would have been mine all day!

Và Clarissa đã nghiêng người tới, nắm tay ông, kéo ông lại gần, hôn ông,—thực sự đã cảm thấy mặt ông trên mặt bà trước khi bà kịp dẹp cơn vung vẩy của bạc lấp lánh—những chùm lông như cỏ pampas trong cơn bão nhiệt đới trong lồng ngực bà, rồi dịu đi, để lại bà nắm tay ông, vỗ đầu gối ông và, cảm thấy khi ngả người ra sau thoải mái lạ thường với ông và nhẹ lòng, bỗng một thoáng nó ập tới bà, Nếu mình lấy anh ấy thì niềm vui này đã là của mình cả ngày!

It was all over for her. The sheet was stretched and the bed narrow. She had gone up into the tower alone and left them blackberrying in the sun. The door had shut, and there among the dust of fallen plaster and the litter of birds’ nests how distant the view had looked, and the sounds came thin and chill (once on Leith Hill, she remembered), and Richard, Richard! she cried, as a sleeper in the night starts and stretches a hand in the dark for help. Lunching with Lady Bruton, it came back to her. He has left me; I am alone for ever, she thought, folding her hands upon her knee.

Với bà mọi thứ đã hết. Tấm ga căng và giường hẹp. Bà đã lên tháp một mình và để họ hái mâm xôi dưới nắng. Cửa đã đóng, và ở đó giữa bụi vữa rơi và rác tổ chim cảnh nhìn xa xôi làm sao, và âm thanh đến mỏng và lạnh (một lần trên đồi Leith, bà nhớ), và Richard, Richard! bà kêu, như người ngủ trong đêm giật mình và đưa tay vào bóng tối tìm cứu giúp. Ăn trưa với bà Bruton, nó trở lại với bà. Ông đã bỏ mình; mình cô độc mãi mãi, bà nghĩ, chắp tay trên đầu gối.

Peter Walsh had got up and crossed to the window and stood with his back to her, flicking a bandanna handkerchief from side to side. Masterly and dry and desolate he looked, his thin shoulder-blades lifting his coat slightly; blowing his nose violently. Take me with you, Clarissa thought impulsively, as if he were starting directly upon some great voyage; and then, next moment, it was as if the five acts of a play that had been very exciting and moving were now over and she had lived a lifetime in them and had run away, had lived with Peter, and it was now over.

Peter Walsh đã đứng dậy đi tới cửa sổ và đứng quay lưng với bà, phẩy chiếc khăn tay bandanna từ bên này sang bên kia. Ông trông bậc thầy và khô và hoang vắng, hai xương bả vai gầy nâng áo ông lên chút ít; xì mũi dữ dội. Cho em đi cùng với, Clarissa nghĩ bốc đồng, như thể ông sắp bắt đầu ngay một chuyến đi lớn nào đó; và rồi, khoảnh khắc sau, như thể năm hồi của một vở kịch rất hồi hộp và cảm động giờ đã hết và bà đã sống cả một đời trong đó và đã bỏ đi, đã sống với Peter, và giờ nó đã hết.

Now it was time to move, and, as a woman gathers her things together, her cloak, her gloves, her opera-glasses, and gets up to go out of the theatre into the street, she rose from the sofa and went to Peter.

Giờ là lúc phải chuyển, và, như người phụ nữ gom đồ của mình, áo choàng, găng, ống nhòm xem opera, và đứng dậy đi ra khỏi nhà hát ra phố, bà đứng dậy khỏi sofa và đến bên Peter.

And it was awfully strange, he thought, how she still had the power, as she came tinkling, rustling, still had the power as she came across the room, to make the moon, which he detested, rise at Bourton on the terrace in the summer sky.

Và thật lạ lùng, ông nghĩ, bà vẫn còn sức mạnh, khi bà đến, lanh canh, sột soạt, vẫn còn sức mạnh khi bà băng qua phòng, làm vầng trăng mà ông ghét mọc lên ở Bourton trên sân thượng trong bầu trời mùa hè.

“Tell me,” he said, seizing her by the shoulders. “Are you happy, Clarissa? Does Richard—”

“Nói anh nghe,” ông nói, nắm lấy vai bà. “Em có hạnh phúc không, Clarissa? Richard có—”

The door opened.

Cửa mở.

“Here is my Elizabeth,” said Clarissa, emotionally, histrionically, perhaps.

“Elizabeth của em đây,” Clarissa nói, xúc động, có lẽ hơi kịch.

“How d’y do?” said Elizabeth coming forward.

“Cháu chào bác ạ,” Elizabeth nói, bước tới.

The sound of Big Ben striking the half-hour struck out between them with extraordinary vigour, as if a young man, strong, indifferent, inconsiderate, were swinging dumb-bells this way and that.

Tiếng Big Ben điểm nửa giờ bật ra giữa họ với sức mạnh lạ thường, như thể một chàng trai trẻ, khỏe, dửng dưng, vô ý, đang vung tạ tay bên này bên kia.

“Hullo, Elizabeth!” cried Peter, stuffing his handkerchief into his pocket, going quickly to her, saying “Good-bye, Clarissa” without looking at her, leaving the room quickly, and running downstairs and opening the hall door.

“Chào cháu, Elizabeth!” Peter kêu, nhét chiếc khăn tay vào túi, nhanh chóng tiến lại cô bé, nói “Tạm biệt, Clarissa” mà không nhìn bà, rời phòng nhanh, chạy xuống cầu thang và mở cửa tiền sảnh.

“Peter! Peter!” cried Clarissa, following him out on to the landing. “My party to-night! Remember my party to-night!” she cried, having to raise her voice against the roar of the open air, and, overwhelmed by the traffic and the sound of all the clocks striking, her voice crying “Remember my party to-night!” sounded frail and thin and very far away as Peter Walsh shut the door.

“Peter! Peter!” Clarissa kêu, theo ông ra chiếu nghỉ. “Tiệc tối nay của em! Nhớ tiệc tối nay của em!” bà kêu, phải nâng giọng chống lại tiếng gầm của không khí bên ngoài, và, bị xe cộ và âm thanh của tất cả đồng hồ điểm áp đảo, giọng bà kêu “Nhớ tiệc tối nay của em!” nghe mỏng manh và yếu và rất xa khi Peter Walsh đóng cửa lại.

Remember my party, remember my party, said Peter Walsh as he stepped down the street, speaking to himself rhythmically, in time with the flow of the sound, the direct downright sound of Big Ben striking the half-hour. (The leaden circles dissolved in the air.) Oh these parties, he thought; Clarissa’s parties. Why does she give these parties, he thought. Not that he blamed her or this effigy of a man in a tail-coat with a carnation in his buttonhole coming towards him. Only one person in the world could be as he was, in love. And there he was, this fortunate man, himself, reflected in the plate-glass window of a motor-car manufacturer in Victoria Street. All India lay behind him; plains, mountains; epidemics of cholera; a district twice as big as Ireland; decisions he had come to alone—he, Peter Walsh; who was now really for the first time in his life, in love. Clarissa had grown hard, he thought; and a trifle sentimental into the bargain, he suspected, looking at the great motor-cars capable of doing—how many miles on how many gallons? For he had a turn for mechanics; had invented a plough in his district, had ordered wheel-barrows from England, but the coolies wouldn’t use them, all of which Clarissa knew nothing whatever about.

Nhớ tiệc của em, nhớ tiệc của em, Peter Walsh nói khi bước xuống phố, nói với chính mình theo nhịp, hợp với dòng âm thanh, âm thanh thẳng thừng, dứt khoát của Big Ben điểm nửa giờ. (Những vòng tròn chì tan vào không khí.) Ôi những buổi tiệc này, ông nghĩ; tiệc của Clarissa. Sao bà lại mở những buổi tiệc này, ông nghĩ. Không phải ông trách bà hay cái hình nộm đàn ông mặc áo đuôi tôm cài hoa cẩm chướng ở khuyết áo đang đi tới. Chỉ một người trên đời có thể như ông, đang yêu. Và ông đây, người đàn ông may mắn này, chính ông, phản chiếu trong tấm kính lớn của hãng xe hơi ở phố Victoria. Cả Ấn Độ ở sau lưng ông; đồng bằng, núi; dịch tả; một quận gấp đôi Ireland; những quyết định ông đã đưa ra một mình—ông, Peter Walsh; người giờ đây thực sự lần đầu trong đời, đang yêu. Clarissa đã trở nên cứng rắn, ông nghĩ; và thêm chút đa cảm vào món hời, ông ngờ, nhìn những chiếc xe hơi lớn có thể chạy—bao nhiêu dặm với bao nhiêu galông? Vì ông có khiếu cơ khí; đã phát minh một chiếc cày ở quận mình, đã đặt xe cút kít từ Anh, nhưng đám cu li không chịu dùng, tất cả những điều đó Clarissa hoàn toàn không biết.

The way she said “Here is my Elizabeth!”—that annoyed him. Why not “Here’s Elizabeth” simply? It was insincere. And Elizabeth didn’t like it either. (Still the last tremors of the great booming voice shook the air round him; the half-hour; still early; only half-past eleven still.) For he understood young people; he liked them. There was always something cold in Clarissa, he thought. She had always, even as a girl, a sort of timidity, which in middle age becomes conventionality, and then it’s all up, it’s all up, he thought, looking rather drearily into the glassy depths, and wondering whether by calling at that hour he had annoyed her; overcome with shame suddenly at having been a fool; wept; been emotional; told her everything, as usual, as usual.

Cái cách bà nói “Elizabeth của em đây!”—điều đó làm ông khó chịu. Sao không nói giản dị “Elizabeth đây”? Giả tạo. Và Elizabeth cũng chẳng ưa. (Những chấn động cuối cùng của giọng chuông ngân vang vẫn còn rung quanh ông; nửa giờ; vẫn còn sớm; mới mười một rưỡi thôi.) Vì ông hiểu giới trẻ; ông thích họ. Ở Clarissa lúc nào cũng có cái gì đó lạnh, ông nghĩ. Từ thuở con gái bà đã có một thứ rụt rè, đến tuổi trung niên hóa thành khuôn phép, và thế là xong, thế là xong hết, ông nghĩ, nhìn khá ảm đạm vào đáy sâu như thủy tinh của tấm gương, tự hỏi không biết ghé vào giờ ấy có làm bà phiền không; bỗng ngập trong xấu hổ vì đã ngu ngốc; đã khóc; đã xúc động; đã kể hết với bà, như mọi lần, như mọi lần.

As a cloud crosses the sun, silence falls on London; and falls on the mind. Effort ceases. Time flaps on the mast. There we stop; there we stand. Rigid, the skeleton of habit alone upholds the human frame. Where there is nothing, Peter Walsh said to himself; feeling hollowed out, utterly empty within. Clarissa refused me, he thought. He stood there thinking, Clarissa refused me.

Như một đám mây đi ngang mặt trời, im lặng buông xuống London; và buông xuống trong tâm trí. Mọi nỗ lực ngừng lại. Thời gian phần phật trên cột buồm. Ta dừng ở đó; ta đứng ở đó. Cứng đờ, chỉ bộ xương của thói quen còn chống đỡ thân người. Chỗ nào chẳng có gì, Peter Walsh tự nhủ; thấy mình bị khoét rỗng, hoàn toàn trống trải bên trong. Clarissa đã từ chối mình, ông nghĩ. Ông đứng đó nghĩ, Clarissa đã từ chối mình.

Ah, said St. Margaret’s, like a hostess who comes into her drawing-room on the very stroke of the hour and finds her guests there already. I am not late. No, it is precisely half-past eleven, she says. Yet, though she is perfectly right, her voice, being the voice of the hostess, is reluctant to inflict its individuality. Some grief for the past holds it back; some concern for the present. It is half-past eleven, she says, and the sound of St. Margaret’s glides into the recesses of the heart and buries itself in ring after ring of sound, like something alive which wants to confide itself, to disperse itself, to be, with a tremor of delight, at rest—like Clarissa herself, thought Peter Walsh, coming down the stairs on the stroke of the hour in white. It is Clarissa herself, he thought, with a deep emotion, and an extraordinarily clear, yet puzzling, recollection of her, as if this bell had come into the room years ago, where they sat at some moment of great intimacy, and had gone from one to the other and had left, like a bee with honey, laden with the moment. But what room? What moment? And why had he been so profoundly happy when the clock was striking? Then, as the sound of St. Margaret’s languished, he thought, She has been ill, and the sound expressed languor and suffering. It was her heart, he remembered; and the sudden loudness of the final stroke tolled for death that surprised in the midst of life, Clarissa falling where she stood, in her drawing-room. No! No! he cried. She is not dead! I am not old, he cried, and marched up Whitehall, as if there rolled down to him, vigorous, unending, his future.

À, nhà thờ St. Margaret nói, như một bà chủ nhà bước vào phòng khách đúng lúc điểm giờ và thấy khách đã có mặt. Tôi không đến muộn. Không, đúng mười một giờ rưỡi, bà nói. Ấy vậy mà, dù bà hoàn toàn có lý, giọng bà, vì là giọng bà chủ nhà, ngần ngại không muốn áp đặt cá tính của mình. Một nỗi tiếc thương quá khứ nào đó giữ nó lại; một mối bận tâm hiện tại nào đó. Mười một giờ rưỡi, bà nói, và âm thanh của St. Margaret lướt vào những ngõ ngách của trái tim và tự chôn mình trong từng vòng từng vòng tiếng ngân, như một vật sống muốn tâm sự, muốn tan ra, muốn được nằm yên, trong một cơn run rẩy sung sướng—như chính Clarissa, Peter Walsh nghĩ, bước xuống cầu thang đúng giờ điểm, mặc đồ trắng. Chính là Clarissa, ông nghĩ, với một xúc động sâu xa, và một hồi tưởng về bà rõ ràng lạ thường mà cũng khó hiểu, như thể tiếng chuông này đã vào căn phòng ấy nhiều năm trước, nơi họ ngồi trong một khoảnh khắc thân mật vô cùng, và đã đi từ người này sang người kia rồi đi khỏi, như con ong mang mật, nặng trĩu khoảnh khắc ấy. Nhưng phòng nào? Khoảnh khắc nào? Và vì sao ông đã hạnh phúc sâu thẳm đến thế khi đồng hồ điểm? Rồi, khi tiếng St. Margaret uể oải tàn đi, ông nghĩ, Bà đã ốm, và âm thanh nói lên sự rã rời và đau đớn. Là tim bà, ông nhớ ra; và tiếng vang đột ngột của tiếng điểm cuối cùng như gióng lên cái chết bất ngờ giữa cuộc sống, Clarissa gục xuống ngay chỗ đứng, trong phòng khách của bà. Không! Không! ông kêu lên. Bà không chết! Tôi không già, ông kêu lên, và sải bước lên Whitehall, như thể tương lai đang cuộn xuống phía ông, mạnh mẽ, vô tận.

He was not old, or set, or dried in the least. As for caring what they said of him—the Dalloways, the Whitbreads, and their set, he cared not a straw—not a straw (though it was true he would have, some time or other, to see whether Richard couldn’t help him to some job). Striding, staring, he glared at the statue of the Duke of Cambridge. He had been sent down from Oxford—true. He had been a Socialist, in some sense a failure—true. Still the future of civilisation lies, he thought, in the hands of young men like that; of young men such as he was, thirty years ago; with their love of abstract principles; getting books sent out to them all the way from London to a peak in the Himalayas; reading science; reading philosophy. The future lies in the hands of young men like that, he thought.

Ông không già, không cố chấp, không khô héo chút nào. Còn chuyện họ nói gì về ông—nhà Dalloway, nhà Whitbread và cái nhóm của họ, ông chẳng quan tâm lấy một xu—lấy một xu (dù đúng là sớm muộn ông cũng phải xem Richard có giúp ông kiếm được việc gì không). Sải bước, nhìn trừng trừng, ông gườm gườm trước bức tượng Công tước Cambridge. Ông đã bị đuổi khỏi Oxford—đúng. Ông đã là người xã hội chủ nghĩa, theo nghĩa nào đó là một kẻ thất bại—đúng. Nhưng tương lai của nền văn minh nằm, ông nghĩ, trong tay những chàng trai như thế; những chàng trai như ông ba mươi năm trước; với tình yêu các nguyên lý trừu tượng; sách gửi tận từ London lên một đỉnh núi Himalaya; đọc khoa học; đọc triết học. Tương lai nằm trong tay những chàng trai như thế, ông nghĩ.

A patter like the patter of leaves in a wood came from behind, and with it a rustling, regular thudding sound, which as it overtook him drummed his thoughts, strict in step, up Whitehall, without his doing. Boys in uniform, carrying guns, marched with their eyes ahead of them, marched, their arms stiff, and on their faces an expression like the letters of a legend written round the base of a statue praising duty, gratitude, fidelity, love of England.

Một tiếng lộp độp như tiếng lá rơi trong rừng vọng đến từ phía sau, cùng với nó là một âm thanh sột soạt, thình thịch đều đặn, khi đuổi kịp ông thì gõ nhịp vào ý nghĩ của ông, bắt chúng nghiêm bước đi lên Whitehall, không phải do ông chủ ý. Những cậu bé mặc đồng phục, vác súng, diễu hành mắt nhìn thẳng phía trước, diễu hành, cánh tay cứng đờ, trên mặt họ là một vẻ như những chữ của dòng khắc quanh chân bức tượng, ca ngợi bổn phận, lòng biết ơn, lòng trung thành, tình yêu nước Anh.

It is, thought Peter Walsh, beginning to keep step with them, a very fine training. But they did not look robust. They were weedy for the most part, boys of sixteen, who might, to-morrow, stand behind bowls of rice, cakes of soap on counters. Now they wore on them unmixed with sensual pleasure or daily preoccupations the solemnity of the wreath which they had fetched from Finsbury Pavement to the empty tomb. They had taken their vow. The traffic respected it; vans were stopped.

Đó, Peter Walsh nghĩ, bắt đầu bước theo nhịp họ, là một sự huấn luyện rất tốt. Nhưng trông họ chẳng cường tráng. Phần nhiều gầy gò, những cậu bé mười sáu tuổi, mà ngày mai có thể đứng sau những thùng gạo, những bánh xà phòng trên quầy hàng. Giờ đây trên người họ mang, không lẫn chút khoái lạc xác thịt hay nỗi bận lòng thường nhật, vẻ trang nghiêm của vòng hoa mà họ đã đem từ Finsbury Pavement đến ngôi mộ trống. Họ đã tuyên thệ. Xe cộ kính nể điều đó; xe tải dừng lại.

I can’t keep up with them, Peter Walsh thought, as they marched up Whitehall, and sure enough, on they marched, past him, past every one, in their steady way, as if one will worked legs and arms uniformly, and life, with its varieties, its irreticences, had been laid under a pavement of monuments and wreaths and drugged into a stiff yet staring corpse by discipline. One had to respect it; one might laugh; but one had to respect it, he thought. There they go, thought Peter Walsh, pausing at the edge of the pavement; and all the exalted statues, Nelson, Gordon, Havelock, the black, the spectacular images of great soldiers stood looking ahead of them, as if they too had made the same renunciation (Peter Walsh felt he too had made it, the great renunciation), trampled under the same temptations, and achieved at length a marble stare. But the stare Peter Walsh did not want for himself in the least; though he could respect it in others. He could respect it in boys. They don’t know the troubles of the flesh yet, he thought, as the marching boys disappeared in the direction of the Strand—all that I’ve been through, he thought, crossing the road, and standing under Gordon’s statue, Gordon whom as a boy he had worshipped; Gordon standing lonely with one leg raised and his arms crossed,—poor Gordon, he thought.

Mình không theo kịp họ, Peter Walsh nghĩ, khi họ diễu hành lên Whitehall, và quả thật họ cứ diễu hành, vượt qua ông, vượt qua mọi người, theo cách đều đặn của họ, như thể một ý chí duy nhất điều khiển chân tay đồng loạt, và cuộc sống, với muôn vẻ và những điều chẳng kiêng dè của nó, đã bị chôn dưới một mặt lát bằng tượng đài và vòng hoa, bị kỷ luật đánh thuốc mê thành một cái xác cứng đờ mà vẫn trừng trừng nhìn. Phải kính trọng điều đó; có thể cười; nhưng phải kính trọng, ông nghĩ. Họ đi kìa, Peter Walsh nghĩ, dừng lại ở mép vỉa hè; và tất cả những bức tượng cao cả, Nelson, Gordon, Havelock, những hình ảnh đen sạm, lộng lẫy của các quân nhân vĩ đại đứng nhìn thẳng phía trước, như thể họ cũng đã thực hiện cùng một sự từ bỏ (Peter Walsh cảm thấy mình cũng đã thực hiện nó, sự từ bỏ lớn lao), đã giẫm nát cùng những cám dỗ, và rốt cuộc đạt được cái nhìn như đá cẩm thạch. Nhưng cái nhìn ấy Peter Walsh chẳng muốn cho bản thân mình chút nào; dù ông có thể kính trọng nó ở người khác. Ông có thể kính trọng nó ở những cậu bé. Họ chưa biết những phiền muộn của xác thịt, ông nghĩ, khi đám trai diễu hành khuất về phía Strand—tất cả những gì mình đã trải qua, ông nghĩ, băng qua đường, và đứng dưới tượng Gordon, Gordon mà thuở bé ông từng thờ phụng; Gordon đứng cô độc, một chân nhấc lên, hai tay khoanh,—tội nghiệp Gordon, ông nghĩ.

And just because nobody yet knew he was in London, except Clarissa, and the earth, after the voyage, still seemed an island to him, the strangeness of standing alone, alive, unknown, at half-past eleven in Trafalgar Square overcame him. What is it? Where am I? And why, after all, does one do it? he thought, the divorce seeming all moonshine. And down his mind went flat as a marsh, and three great emotions bowled over him; understanding; a vast philanthropy; and finally, as if the result of the others, an irrepressible, exquisite delight; as if inside his brain by another hand strings were pulled, shutters moved, and he, having nothing to do with it, yet stood at the opening of endless avenues, down which if he chose he might wander. He had not felt so young for years.

Và chỉ vì chưa ai biết ông đang ở London, ngoài Clarissa, và vì sau chuyến hải trình, trái đất vẫn như một hòn đảo đối với ông, nên nỗi lạ lùng khi đứng một mình, còn sống, vô danh, lúc mười một giờ rưỡi ở Quảng trường Trafalgar ập lên ông. Cái gì thế này? Mình ở đâu? Và rốt cuộc vì sao người ta làm thế này? ông nghĩ, vụ ly hôn bỗng như toàn là chuyện hão. Và tâm trí ông phẳng xuống như một bãi lầy, và ba cảm xúc lớn ập đến; sự thấu hiểu; một lòng nhân ái bao la; và cuối cùng, như hệ quả của hai điều kia, một niềm sung sướng tinh tế không sao kìm nổi; như thể bên trong óc ông có bàn tay khác giật dây, đẩy các cánh cửa chớp, và ông, chẳng liên quan gì, vẫn đứng ở lối vào những đại lộ vô tận, nếu muốn ông có thể dạo xuống đó. Đã nhiều năm ông không thấy mình trẻ đến thế.

He had escaped! was utterly free—as happens in the downfall of habit when the mind, like an unguarded flame, bows and bends and seems about to blow from its holding. I haven’t felt so young for years! thought Peter, escaping (only of course for an hour or so) from being precisely what he was, and feeling like a child who runs out of doors, and sees, as he runs, his old nurse waving at the wrong window. But she’s extraordinarily attractive, he thought, as, walking across Trafalgar Square in the direction of the Haymarket, came a young woman who, as she passed Gordon’s statue, seemed, Peter Walsh thought (susceptible as he was), to shed veil after veil, until she became the very woman he had always had in mind; young, but stately; merry, but discreet; black, but enchanting.

Ông đã thoát! hoàn toàn tự do—như xảy ra khi thói quen sụp đổ và tâm trí, như ngọn lửa không che chắn, cúi xuống, nghiêng đi và dường như sắp tắt khỏi chỗ bám. Đã nhiều năm mình không thấy trẻ thế này! Peter nghĩ, thoát (tất nhiên chỉ trong một giờ hoặc hơn) khỏi việc là đúng con người của mình, và thấy mình như đứa trẻ chạy ra cửa, và vừa chạy vừa thấy bà vú già vẫy tay ở cửa sổ sai. Nhưng cô ấy hấp dẫn lạ lùng, ông nghĩ, khi một thiếu nữ đi ngang Quảng trường Trafalgar về hướng Haymarket, và lúc đi qua tượng Gordon, theo Peter Walsh nghĩ (ông vốn dễ cảm), cô như cởi hết lớp voan này đến lớp voan khác, cho đến khi hóa thành chính người đàn bà ông luôn mang trong đầu; trẻ, nhưng trang nghiêm; vui, nhưng kín đáo; mặc đồ đen, nhưng mê hoặc.

Straightening himself and stealthily fingering his pocket-knife he started after her to follow this woman, this excitement, which seemed even with its back turned to shed on him a light which connected them, which singled him out, as if the random uproar of the traffic had whispered through hollowed hands his name, not Peter, but his private name which he called himself in his own thoughts. “You,” she said, only “you,” saying it with her white gloves and her shoulders. Then the thin long cloak which the wind stirred as she walked past Dent’s shop in Cockspur Street blew out with an enveloping kindness, a mournful tenderness, as of arms that would open and take the tired—

Đứng thẳng người và lén sờ con dao nhíp trong túi, ông bắt đầu đi theo cô, theo người đàn bà này, niềm phấn khích này, mà dù quay lưng vẫn như tỏa lên ông một thứ ánh sáng nối họ lại, chọn riêng ông ra, như thể tiếng ồn ào ngẫu nhiên của xe cộ đã thì thầm qua đôi bàn tay khum lại gọi tên ông, không phải Peter, mà cái tên riêng ông vẫn gọi mình trong những ý nghĩ của chính mình. “Anh,” cô nói, chỉ “anh,” nói bằng đôi găng tay trắng và đôi vai. Rồi chiếc áo choàng dài mỏng mà gió lay khi cô đi qua cửa hiệu Dent ở phố Cockspur bay phồng lên với một lòng tốt bao bọc, một sự dịu dàng buồn bã, như những cánh tay sắp mở ra và đón lấy người mệt mỏi—

But she’s not married; she’s young; quite young, thought Peter, the red carnation he had seen her wear as she came across Trafalgar Square burning again in his eyes and making her lips red. But she waited at the kerbstone. There was a dignity about her. She was not worldly, like Clarissa; not rich, like Clarissa. Was she, he wondered as she moved, respectable? Witty, with a lizard’s flickering tongue, he thought (for one must invent, must allow oneself a little diversion), a cool waiting wit, a darting wit; not noisy.

Nhưng cô chưa chồng; cô trẻ; còn rất trẻ, Peter nghĩ, bông cẩm chướng đỏ ông đã thấy cô cài khi cô băng qua Quảng trường Trafalgar lại cháy trong mắt ông và làm môi cô đỏ thắm. Nhưng cô đứng đợi ở mép vỉa hè. Cô có một vẻ đoan trang. Cô không thế tục như Clarissa; không giàu như Clarissa. Cô có đứng đắn không, ông tự hỏi khi cô bước đi? Hóm hỉnh, với cái lưỡi thằn lằn thoắt thè, ông nghĩ (vì phải tưởng tượng ra, phải cho phép mình chút tiêu khiển), một sự hóm hỉnh lạnh lùng chờ chực, một sự hóm hỉnh vút nhanh; không ồn ào.

She moved; she crossed; he followed her. To embarrass her was the last thing he wished. Still if she stopped he would say “Come and have an ice,” he would say, and she would answer, perfectly simply, “Oh yes.”

Cô bước đi; cô băng qua; ông theo cô. Làm cô bối rối là điều cuối cùng ông muốn. Nhưng nếu cô dừng lại ông sẽ nói “Mời cô đi ăn kem,” ông sẽ nói, và cô sẽ đáp, hết sức giản dị, “Vâng, được ạ.”

But other people got between them in the street, obstructing him, blotting her out. He pursued; she changed. There was colour in her cheeks; mockery in her eyes; he was an adventurer, reckless, he thought, swift, daring, indeed (landed as he was last night from India) a romantic buccaneer, careless of all these damned proprieties, yellow dressing-gowns, pipes, fishing-rods, in the shop windows; and respectability and evening parties and spruce old men wearing white slips beneath their waistcoats. He was a buccaneer. On and on she went, across Piccadilly, and up Regent Street, ahead of him, her cloak, her gloves, her shoulders combining with the fringes and the laces and the feather boas in the windows to make the spirit of finery and whimsy which dwindled out of the shops on to the pavement, as the light of a lamp goes wavering at night over hedges in the darkness.

Nhưng những người khác chen vào giữa họ trên phố, cản ông, xóa cô đi. Ông đuổi theo; cô đổi hướng. Má cô có sắc hồng; mắt cô có vẻ chế giễu; ông là một nhà phiêu lưu, liều lĩnh, ông nghĩ, nhanh nhẹn, táo bạo, quả vậy (đêm qua vừa từ Ấn Độ lên bờ), một tên cướp biển lãng mạn, mặc kệ tất cả những lễ nghi đáng nguyền rủa này, những chiếc áo ngủ vàng, những cái tẩu, những cần câu trong tủ kính; và sự đứng đắn, những buổi tiệc tối, và các ông già bảnh bao mặc áo lót trắng dưới gilê. Ông là một tên cướp biển. Cô cứ đi, băng qua Piccadilly, và lên phố Regent, đi trước ông, áo choàng, găng tay, đôi vai của cô hòa với những dải tua, đăng-ten và khăn lông vũ trong tủ kính tạo nên hồn của sự lộng lẫy và bông đùa, tràn từ các cửa hiệu ra vỉa hè, như ánh đèn đêm chao chao qua những hàng rào trong bóng tối.

Laughing and delightful, she had crossed Oxford Street and Great Portland Street and turned down one of the little streets, and now, and now, the great moment was approaching, for now she slackened, opened her bag, and with one look in his direction, but not at him, one look that bade farewell, summed up the whole situation and dismissed it triumphantly, for ever, had fitted her key, opened the door, and gone! Clarissa’s voice saying, Remember my party, Remember my party, sang in his ears. The house was one of those flat red houses with hanging flower-baskets of vague impropriety. It was over.

Cười đùa và đáng yêu, cô đã băng qua phố Oxford và phố Great Portland rồi rẽ xuống một trong những phố nhỏ, và giờ, và giờ, khoảnh khắc lớn đang đến gần, vì giờ cô chậm bước, mở túi, và với một cái nhìn về phía ông, nhưng không nhìn ông, một cái nhìn từ biệt, tóm gọn toàn bộ tình thế và gạt nó đi một cách đắc thắng, mãi mãi, đã tra chìa, mở cửa, và đi mất! Giọng Clarissa nói, Nhớ buổi tiệc của em nhé, Nhớ buổi tiệc của em nhé, vang trong tai ông. Căn nhà là một trong những căn nhà đỏ, bằng phẳng, với những giỏ hoa treo mang vẻ khiếm nhã mơ hồ. Thế là hết.

Well, I’ve had my fun; I’ve had it, he thought, looking up at the swinging baskets of pale geraniums. And it was smashed to atoms—his fun, for it was half made up, as he knew very well; invented, this escapade with the girl; made up, as one makes up the better part of life, he thought—making oneself up; making her up; creating an exquisite amusement, and something more. But odd it was, and quite true; all this one could never share—it smashed to atoms.

Thôi, mình đã vui chơi xong; đã vui rồi, ông nghĩ, ngước nhìn những giỏ phong lữ nhạt màu đung đưa. Và nó vỡ tan thành từng mảnh—cuộc vui của ông, vì một nửa là bịa ra, ông biết rõ; bịa đặt, chuyện phiêu lưu với cô gái này; bịa ra, như người ta bịa ra phần lớn cuộc đời, ông nghĩ—tự bịa mình; bịa cô ấy; tạo nên một trò giải trí tinh tế, và hơn thế nữa. Nhưng lạ, và hoàn toàn đúng: tất cả điều này người ta không bao giờ chia sẻ được—nó vỡ tan thành từng mảnh.

He turned; went up the street, thinking to find somewhere to sit, till it was time for Lincoln’s Inn—for Messrs. Hooper and Grateley. Where should he go? No matter. Up the street, then, towards Regent’s Park. His boots on the pavement struck out “no matter”; for it was early, still very early.

Ông quay đi; đi lên phố, nghĩ tìm chỗ nào đó ngồi, cho đến giờ đến Lincoln’s Inn—đến văn phòng Hooper và Grateley. Đi đâu bây giờ? Chẳng sao. Vậy cứ lên phố, về phía Regent’s Park. Đôi giày ông gõ trên vỉa hè “chẳng sao”; vì còn sớm, vẫn còn rất sớm.

It was a splendid morning too. Like the pulse of a perfect heart, life struck straight through the streets. There was no fumbling—no hesitation. Sweeping and swerving, accurately, punctually, noiselessly, there, precisely at the right instant, the motor-car stopped at the door. The girl, silk-stockinged, feathered, evanescent, but not to him particularly attractive (for he had had his fling), alighted. Admirable butlers, tawny chow dogs, halls laid in black and white lozenges with white blinds blowing, Peter saw through the opened door and approved of. A splendid achievement in its own way, after all, London; the season; civilisation. Coming as he did from a respectable Anglo-Indian family which for at least three generations had administered the affairs of a continent (it’s strange, he thought, what a sentiment I have about that, disliking India, and empire, and army as he did), there were moments when civilisation, even of this sort, seemed dear to him as a personal possession; moments of pride in England; in butlers; chow dogs; girls in their security. Ridiculous enough, still there it is, he thought. And the doctors and men of business and capable women all going about their business, punctual, alert, robust, seemed to him wholly admirable, good fellows, to whom one would entrust one’s life, companions in the art of living, who would see one through. What with one thing and another, the show was really very tolerable; and he would sit down in the shade and smoke.

Lại là một buổi sáng tuyệt đẹp. Như mạch đập của một trái tim hoàn hảo, cuộc sống chảy thẳng qua các con phố. Không lóng ngóng—không do dự. Lướt và lượn, chính xác, đúng giờ, không tiếng động, ở đó, đúng vào khoảnh khắc cần thiết, chiếc ô tô dừng trước cửa. Cô gái, đi tất lụa, cài lông vũ, mong manh thoáng qua, nhưng với ông không đặc biệt hấp dẫn (vì ông đã có thời của mình), bước xuống. Những quản gia mẫu mực, những con chó chow vàng nâu, những tiền sảnh lát hình thoi đen trắng với rèm trắng phất phơ, Peter thấy qua cánh cửa mở và tán thành. Rốt cuộc, theo cách riêng thì đó là một thành tựu lộng lẫy, London; mùa xã giao; nền văn minh. Vì xuất thân từ một gia đình Anh-Ấn đáng kính đã ít nhất ba đời cai quản công việc của một lục địa (lạ thật, ông nghĩ, mình lại mang thứ tình cảm như thế về chuyện đó, trong khi ông vốn ghét Ấn Độ, ghét đế quốc, ghét quân đội), nên có những lúc nền văn minh, dù thuộc loại này, cũng như thân thiết với ông như một thứ của riêng; những lúc tự hào về nước Anh; về quản gia; chó chow; những cô gái an toàn trong đời mình. Đủ nực cười, nhưng đúng là như vậy, ông nghĩ. Và các bác sĩ, các doanh nhân và những người đàn bà tháo vát, tất cả đang đi lo việc của mình, đúng giờ, lanh lợi, vạm vỡ, với ông có vẻ hoàn toàn đáng ngưỡng mộ, những người tử tế, đáng phó thác mạng sống cho, những bạn đồng hành trong nghệ thuật sống, sẽ đưa ta qua được. Nghĩ đi nghĩ lại, cái màn trình diễn này thật ra cũng khá dễ chịu; và ông sẽ ngồi xuống chỗ bóng râm và hút thuốc.

There was Regent’s Park. Yes. As a child he had walked in Regent’s Park—odd, he thought, how the thought of childhood keeps coming back to me—the result of seeing Clarissa, perhaps; for women live much more in the past than we do, he thought. They attach themselves to places; and their fathers—a woman’s always proud of her father. Bourton was a nice place, a very nice place, but I could never get on with the old man, he thought. There was quite a scene one night—an argument about something or other, what, he could not remember. Politics presumably.

Regent’s Park đây rồi. Phải. Thuở bé ông đã đi dạo trong Regent’s Park—lạ thật, ông nghĩ, sao ý nghĩ về thời thơ ấu cứ quay lại với mình—có lẽ là kết quả của việc gặp Clarissa; vì đàn bà sống trong quá khứ nhiều hơn chúng ta, ông nghĩ. Họ gắn bó với nơi chốn; và với cha mình—đàn bà lúc nào cũng tự hào về cha. Bourton là một chỗ dễ chịu, một chỗ rất dễ chịu, nhưng mình chưa bao giờ hợp với ông già, ông nghĩ. Có một đêm xảy ra khá ầm ĩ—một cuộc cãi nhau về chuyện gì đó, chuyện gì thì ông không nhớ. Chắc là chính trị.

Yes, he remembered Regent’s Park; the long straight walk; the little house where one bought air-balls to the left; an absurd statue with an inscription somewhere or other. He looked for an empty seat. He did not want to be bothered (feeling a little drowsy as he did) by people asking him the time. An elderly grey nurse, with a baby asleep in its perambulator—that was the best he could do for himself; sit down at the far end of the seat by that nurse.

Phải, ông nhớ Regent’s Park; lối đi dài thẳng tắp; ngôi nhà nhỏ bên trái nơi người ta mua bóng bay; một bức tượng lố bịch với dòng chữ khắc ở đâu đó. Ông tìm một ghế trống. Ông không muốn bị quấy rầy (vì đang hơi buồn ngủ) bởi những người hỏi giờ. Một bà vú già mặc áo xám, với em bé ngủ trong xe đẩy—đó là điều tốt nhất ông có thể làm cho mình; ngồi xuống đầu ghế phía xa, cạnh bà vú ấy.

She’s a queer-looking girl, he thought, suddenly remembering Elizabeth as she came into the room and stood by her mother. Grown big; quite grown-up, not exactly pretty; handsome rather; and she can’t be more than eighteen. Probably she doesn’t get on with Clarissa. “There’s my Elizabeth”—that sort of thing—why not “Here’s Elizabeth” simply?—trying to make out, like most mothers, that things are what they’re not. She trusts to her charm too much, he thought. She overdoes it.

Cô bé trông lạ lùng, ông nghĩ, chợt nhớ đến Elizabeth khi cô bước vào phòng và đứng cạnh mẹ. Lớn rồi; đã thành người lớn; không hẳn xinh; mà đúng hơn là đẹp; chắc chưa quá mười tám. Có lẽ cô không hợp với Clarissa. “Elizabeth của em đây”—kiểu như vậy—sao không nói giản dị “Elizabeth đây”?—cố làm như, giống phần đông các bà mẹ, mọi việc là điều mà thực ra chúng không phải. Bà quá tin vào sức quyến rũ của mình, ông nghĩ. Bà làm quá.

The rich benignant cigar smoke eddied coolly down his throat; he puffed it out again in rings which breasted the air bravely for a moment; blue, circular—I shall try and get a word alone with Elizabeth to-night, he thought—then began to wobble into hour-glass shapes and taper away; odd shapes they take, he thought. Suddenly he closed his eyes, raised his hand with an effort, and threw away the heavy end of his cigar. A great brush swept smooth across his mind, sweeping across it moving branches, children’s voices, the shuffle of feet, and people passing, and humming traffic, rising and falling traffic. Down, down he sank into the plumes and feathers of sleep, sank, and was muffled over.

Khói xì gà đượm và hiền cuộn mát xuống cổ họng ông; ông phả nó ra thành những vòng khói gan dạ ưỡn ngực trước không khí trong chốc lát; xanh, tròn—tối nay mình sẽ tìm cách nói riêng với Elizabeth một lát, ông nghĩ—rồi bắt đầu lắc lư thành hình đồng hồ cát và thon dần đi; chúng mang những hình dạng kỳ cục, ông nghĩ. Chợt ông nhắm mắt, nhọc nhằn đưa tay lên, và ném phần đầu xì gà nặng đi. Một cây chổi lớn quét êm qua tâm trí ông, quét qua nó những cành cây lay động, giọng trẻ con, tiếng chân lê, người đi ngang qua, và tiếng xe cộ ù ù, lên xuống lên xuống. Xuống, xuống ông chìm vào lông vũ và lông tơ của giấc ngủ, chìm xuống, và bị phủ kín.

The grey nurse resumed her knitting as Peter Walsh, on the hot seat beside her, began snoring. In her grey dress, moving her hands indefatigably yet quietly, she seemed like the champion of the rights of sleepers, like one of those spectral presences which rise in twilight in woods made of sky and branches. The solitary traveller, haunter of lanes, disturber of ferns, and devastator of great hemlock plants, looking up, suddenly sees the giant figure at the end of the ride.

Bà vú già áo xám lại cầm lấy việc đan khi Peter Walsh, trên ghế nóng bên cạnh, bắt đầu ngáy. Trong bộ đồ xám ấy, đôi tay không mệt mà lặng lẽ cử động, bà như người bảo vệ quyền lợi của kẻ ngủ, như một trong những hiện diện ma quái dâng lên lúc chạng vạng trong những khu rừng làm bằng trời và cành cây. Người lữ khách đơn độc, kẻ lảng vảng đường làng, kẻ giẫm xáo những bụi dương xỉ và tàn phá những bụi độc cần lớn, ngẩng lên, bỗng thấy hình dáng khổng lồ ở cuối lối đi trong rừng.

By conviction an atheist perhaps, he is taken by surprise with moments of extraordinary exaltation. Nothing exists outside us except a state of mind, he thinks; a desire for solace, for relief, for something outside these miserable pigmies, these feeble, these ugly, these craven men and women. But if he can conceive of her, then in some sort she exists, he thinks, and advancing down the path with his eyes upon sky and branches he rapidly endows them with womanhood; sees with amazement how grave they become; how majestically, as the breeze stirs them, they dispense with a dark flutter of the leaves charity, comprehension, absolution, and then, flinging themselves suddenly aloft, confound the piety of their aspect with a wild carouse.

Có lẽ vì xác tín mà là kẻ vô thần, ông bị bất ngờ bởi những khoảnh khắc thăng hoa phi thường. Bên ngoài chúng ta chẳng có gì tồn tại, chỉ có một trạng thái tâm hồn, ông nghĩ; một khát vọng được an ủi, được giải thoát, một thứ gì đó nằm ngoài những kẻ lùn tí hon khốn khổ này, những đàn ông đàn bà yếu ớt, xấu xí, hèn nhát này. Nhưng nếu ông có thể hình dung ra bà, thì bằng cách nào đó bà tồn tại, ông nghĩ, và bước xuống lối đi, mắt hướng lên trời và cành cây, ông nhanh chóng phú cho chúng nữ tính; thấy với kinh ngạc chúng trở nên nghiêm trang biết bao; uy nghi biết bao, khi gió lay, chúng ban phát bằng một cái phất tối của lá lòng nhân từ, sự thấu hiểu, lời tha tội, rồi bỗng tung mình lên cao, phá tan vẻ thành kính của dáng vẻ ấy bằng một cuộc chè chén hoang dại.

Such are the visions which proffer great cornucopias full of fruit to the solitary traveller, or murmur in his ear like sirens lolloping away on the green sea waves, or are dashed in his face like bunches of roses, or rise to the surface like pale faces which fishermen flounder through floods to embrace.

Đó là những thị kiến dâng lên cho người lữ khách đơn độc những chiếc sừng phong nhiêu đầy trái, hoặc thì thầm bên tai ông như những nàng Siren nhún nhảy xa xa trên sóng biển xanh, hoặc bị ném vào mặt ông như những bó hồng, hoặc nổi lên mặt nước như những gương mặt nhợt mà ngư dân vật lộn lội qua nước lũ để ôm lấy.

Such are the visions which ceaselessly float up, pace beside, put their faces in front of, the actual thing; often overpowering the solitary traveller and taking away from him the sense of the earth, the wish to return, and giving him for substitute a general peace, as if (so he thinks as he advances down the forest ride) all this fever of living were simplicity itself; and myriads of things merged in one thing; and this figure, made of sky and branches as it is, had risen from the troubled sea (he is elderly, past fifty now) as a shape might be sucked up out of the waves to shower down from her magnificent hands compassion, comprehension, absolution. So, he thinks, may I never go back to the lamplight; to the sitting-room; never finish my book; never knock out my pipe; never ring for Mrs. Turner to clear away; rather let me walk straight on to this great figure, who will, with a toss of her head, mount me on her streamers and let me blow to nothingness with the rest.

Đó là những thị kiến không ngừng nổi lên, đi cạnh, thò mặt ra trước vật thật; thường chế ngự người lữ khách đơn độc và lấy mất cảm giác về trái đất, nỗi muốn quay về, và cho ông thay vào đó một sự bình yên chung, như thể (ông nghĩ thế khi đi xuống lối rừng) toàn bộ cơn sốt của sự sống chỉ là sự giản dị; và vô số thứ hòa làm một thứ; và hình dáng này, dù làm bằng trời và cành cây, đã trồi lên từ biển động (ông đã có tuổi, quá năm mươi rồi) như một dáng hình có thể bị hút lên khỏi sóng để rải xuống từ đôi tay lộng lẫy lòng thương xót, sự thấu hiểu, lời tha tội. Vậy thì, ông nghĩ, cầu cho tôi đừng bao giờ quay lại ánh đèn; phòng khách; đừng bao giờ đọc xong cuốn sách; đừng bao giờ gõ tẩu; đừng bao giờ bấm chuông gọi bà Turner dọn dẹp; thà để tôi đi thẳng tới hình dáng vĩ đại này, người sẽ, với một cái hất đầu, nhấc tôi lên những dải lụa của bà và để tôi tan thành hư vô cùng những kẻ khác.

Such are the visions. The solitary traveller is soon beyond the wood; and there, coming to the door with shaded eyes, possibly to look for his return, with hands raised, with white apron blowing, is an elderly woman who seems (so powerful is this infirmity) to seek, over a desert, a lost son; to search for a rider destroyed; to be the figure of the mother whose sons have been killed in the battles of the world. So, as the solitary traveller advances down the village street where the women stand knitting and the men dig in the garden, the evening seems ominous; the figures still; as if some august fate, known to them, awaited without fear, were about to sweep them into complete annihilation.

Đó là những thị kiến. Người lữ khách đơn độc chẳng mấy chốc đã ra khỏi khu rừng; và ở đó, bước ra cửa, tay che mắt, có thể để trông ngóng ông về, hai tay giơ lên, tạp dề trắng phất phơ, là một bà già dường như (mạnh mẽ làm sao cơn bệnh này) đang tìm, qua một sa mạc, đứa con đã mất; đang tìm một kỵ sĩ đã bỏ mình; là hình ảnh người mẹ có những đứa con bị giết trong các cuộc chiến của thế gian. Rồi, khi người lữ khách đơn độc đi xuống đường làng nơi đàn bà đứng đan len và đàn ông cuốc vườn, buổi tối có vẻ đầy điềm gở; những hình người bất động; như thể một số phận uy nghiêm nào đó, mà họ biết và chờ đợi không sợ hãi, sắp quét họ vào sự hủy diệt hoàn toàn.

Indoors among ordinary things, the cupboard, the table, the window-sill with its geraniums, suddenly the outline of the landlady, bending to remove the cloth, becomes soft with light, an adorable emblem which only the recollection of cold human contacts forbids us to embrace. She takes the marmalade; she shuts it in the cupboard.

Trong nhà giữa những thứ bình thường, cái tủ, cái bàn, bệ cửa sổ với những chậu phong lữ, bỗng đường nét bà chủ trọ, cúi xuống dọn khăn trải bàn, trở nên mềm đi trong ánh sáng, một biểu tượng đáng yêu mà chỉ ký ức về những tiếp xúc nhân gian lạnh lẽo mới cấm ta ôm lấy. Bà lấy lọ mứt cam; bà cất nó vào tủ.

“There is nothing more to-night, sir?”

“Tối nay không còn gì nữa chứ, thưa ông?”

But to whom does the solitary traveller make reply?

Nhưng người lữ khách đơn độc đáp lại ai đây?

So the elderly nurse knitted over the sleeping baby in Regent’s Park. So Peter Walsh snored.

Thế là bà vú già đan len trên đứa bé đang ngủ ở Regent’s Park. Thế là Peter Walsh ngáy.

He woke with extreme suddenness, saying to himself, “The death of the soul.”

Ông tỉnh dậy bất thình lình, tự nhủ, “Cái chết của tâm hồn.”

“Lord, Lord!” he said to himself out loud, stretching and opening his eyes. “The death of the soul.” The words attached themselves to some scene, to some room, to some past he had been dreaming of. It became clearer; the scene, the room, the past he had been dreaming of.

“Trời, trời!” ông tự nói thành tiếng, vươn vai và mở mắt. “Cái chết của tâm hồn.” Những lời ấy bám vào một cảnh nào đó, một căn phòng nào đó, một quá khứ nào đó ông đã mơ thấy. Nó rõ dần; cảnh ấy, căn phòng ấy, quá khứ ông đã mơ thấy.

It was at Bourton that summer, early in the ’nineties, when he was so passionately in love with Clarissa. There were a great many people there, laughing and talking, sitting round a table after tea and the room was bathed in yellow light and full of cigarette smoke. They were talking about a man who had married his housemaid, one of the neighbouring squires, he had forgotten his name. He had married his housemaid, and she had been brought to Bourton to call—an awful visit it had been. She was absurdly over-dressed, “like a cockatoo,” Clarissa had said, imitating her, and she never stopped talking. On and on she went, on and on. Clarissa imitated her. Then somebody said—Sally Seton it was—did it make any real difference to one’s feelings to know that before they’d married she had had a baby? (In those days, in mixed company, it was a bold thing to say.) He could see Clarissa now, turning bright pink; somehow contracting; and saying, “Oh, I shall never be able to speak to her again!” Whereupon the whole party sitting round the tea-table seemed to wobble. It was very uncomfortable.

Ấy là ở Bourton mùa hè năm ấy, đầu những năm chín mươi, khi ông yêu Clarissa say đắm. Có rất nhiều người ở đó, cười nói, ngồi quanh bàn sau bữa trà và căn phòng ngập trong ánh vàng và đầy khói thuốc lá. Họ đang nói về một người đàn ông đã cưới cô hầu phòng của mình, một điền chủ vùng lân cận, ông quên tên. Ông ta cưới cô hầu phòng, và cô ta được đưa đến Bourton thăm hỏi—một chuyến thăm khủng khiếp. Cô ăn mặc lòe loẹt đến lố bịch, “như con vẹt mào,” Clarissa nói, bắt chước cô ta, và cô ta không ngừng nói. Nói mãi, nói mãi. Clarissa bắt chước. Rồi có ai đó nói—là Sally Seton—liệu việc biết rằng trước khi cưới cô ta đã có con có làm cảm tình của ta thay đổi chút nào thật không? (Thuở ấy, giữa đám đông có cả nam lẫn nữ, nói thế là táo bạo.) Ông thấy Clarissa lúc này, đỏ bừng lên; bằng cách nào đó co rúm lại; và nói, “Ôi, em sẽ không bao giờ nói chuyện với cô ta được nữa!” Thế là cả đám ngồi quanh bàn trà chao đảo. Thật khó chịu.

He hadn’t blamed her for minding the fact, since in those days a girl brought up as she was, knew nothing, but it was her manner that annoyed him; timid; hard; something arrogant; unimaginative; prudish. “The death of the soul.” He had said that instinctively, ticketing the moment as he used to do—the death of her soul.

Ông đã không trách bà vì bận tâm đến sự thật ấy, vì thuở ấy một cô gái được nuôi dạy như bà thì chẳng biết gì, nhưng chính cái điệu bộ của bà làm ông bực; rụt rè; cứng nhắc; có chút kiêu ngạo; thiếu tưởng tượng; đoan trang kiểu cách. “Cái chết của tâm hồn.” Ông đã nói thế theo bản năng, dán nhãn cho khoảnh khắc như ông vẫn quen làm—cái chết của tâm hồn bà.

Every one wobbled; every one seemed to bow, as she spoke, and then to stand up different. He could see Sally Seton, like a child who has been in mischief, leaning forward, rather flushed, wanting to talk, but afraid, and Clarissa did frighten people. (She was Clarissa’s greatest friend, always about the place, totally unlike her, an attractive creature, handsome, dark, with the reputation in those days of great daring and he used to give her cigars, which she smoked in her bedroom. She had either been engaged to somebody or quarrelled with her family and old Parry disliked them both equally, which was a great bond.) Then Clarissa, still with an air of being offended with them all, got up, made some excuse, and went off, alone. As she opened the door, in came that great shaggy dog which ran after sheep. She flung herself upon him, went into raptures. It was as if she said to Peter—it was all aimed at him, he knew—“I know you thought me absurd about that woman just now; but see how extraordinarily sympathetic I am; see how I love my Rob!”

Ai nấy chao đảo; ai nấy dường như cúi mình khi bà nói, rồi đứng dậy đã khác đi. Ông thấy Sally Seton, như đứa trẻ vừa nghịch dại, nghiêng người tới, hơi đỏ mặt, muốn nói nhưng sợ, mà Clarissa quả thật làm người ta sợ. (Cô là bạn thân nhất của Clarissa, luôn có mặt ở nhà, hoàn toàn khác bà, một người hấp dẫn, đẹp, nước da ngăm, thuở ấy nổi tiếng là rất táo bạo và ông từng đưa cô xì gà, cô hút trong phòng ngủ. Cô hoặc đã đính hôn với ai đó hoặc đã cãi nhau với gia đình và ông Parry già ghét cả hai như nhau, đó là mối dây gắn bó lớn.) Rồi Clarissa, vẫn với dáng vẻ phật ý với tất cả họ, đứng dậy, viện cớ nào đó, và đi ra một mình. Khi bà mở cửa, con chó lông xù lớn chuyên đuổi cừu chạy vào. Bà lao vào nó, sung sướng ngây ngất. Cứ như bà nói với Peter—tất cả là nhắm vào ông, ông biết—“Em biết anh nghĩ em lố bịch về người đàn bà kia lúc nãy; nhưng xem em thông cảm lạ thường thế nào; xem em yêu Rob của em ra sao!”

They had always this queer power of communicating without words. She knew directly he criticised her. Then she would do something quite obvious to defend herself, like this fuss with the dog—but it never took him in, he always saw through Clarissa. Not that he said anything, of course; just sat looking glum. It was the way their quarrels often began.

Giữa họ luôn có cái năng lực lạ lùng này, hiểu nhau không cần lời. Bà biết ngay khi ông phê phán bà. Rồi bà sẽ làm điều gì rất lộ liễu để tự vệ, như màn ầm ĩ với con chó này—nhưng chưa bao giờ lừa được ông, ông luôn nhìn thấu Clarissa. Dĩ nhiên ông không nói gì; chỉ ngồi ủ rũ. Đó là cách những cuộc cãi vã của họ thường bắt đầu.

She shut the door. At once he became extremely depressed. It all seemed useless—going on being in love; going on quarrelling; going on making it up, and he wandered off alone, among outhouses, stables, looking at the horses. (The place was quite a humble one; the Parrys were never very well off; but there were always grooms and stable-boys about—Clarissa loved riding—and an old coachman—what was his name?—an old nurse, old Moody, old Goody, some such name they called her, whom one was taken to visit in a little room with lots of photographs, lots of bird-cages.)

Bà đóng cửa. Ngay lập tức ông chán nản vô cùng. Tất cả dường như vô ích—tiếp tục yêu; tiếp tục cãi nhau; tiếp tục làm lành, và ông đi lang thang một mình, giữa các nhà phụ, chuồng ngựa, ngắm những con ngựa. (Chỗ ấy khá khiêm tốn; nhà Parry chưa bao giờ giàu; nhưng luôn có người giữ ngựa và cậu bé chuồng ngựa quanh quẩn—Clarissa thích cưỡi ngựa—và một ông xà ích già—tên ông ấy là gì nhỉ?—một bà vú già, bà Moody già, bà Goody già, người ta gọi bà bằng cái tên nào đại loại thế, bà mà người ta được dẫn đến thăm trong một căn phòng nhỏ với vô số ảnh, vô số lồng chim.)

It was an awful evening! He grew more and more gloomy, not about that only; about everything. And he couldn’t see her; couldn’t explain to her; couldn’t have it out. There were always people about—she’d go on as if nothing had happened. That was the devilish part of her—this coldness, this woodenness, something very profound in her, which he had felt again this morning talking to her; an impenetrability. Yet Heaven knows he loved her. She had some queer power of fiddling on one’s nerves, turning one’s nerves to fiddle-strings, yes.

Một buổi tối khủng khiếp! Ông càng lúc càng u ám, không chỉ vì chuyện ấy; mà vì mọi thứ. Và ông không gặp được bà; không giải thích được với bà; không nói rõ ra được. Lúc nào cũng có người quanh—bà cứ làm như chẳng có gì xảy ra. Đó là phần quỷ quái của bà—cái lạnh lùng này, cái vẻ gỗ đá cứng đờ này, một thứ gì rất sâu trong bà, mà sáng nay ông lại cảm thấy khi nói chuyện với bà; một sự bất khả xuyên thấu. Thế mà trời biết ông yêu bà. Bà có quyền năng kỳ lạ kéo đàn trên thần kinh người ta, biến thần kinh thành dây đàn, phải.

He had gone in to dinner rather late, from some idiotic idea of making himself felt, and had sat down by old Miss Parry—Aunt Helena—Mr. Parry’s sister, who was supposed to preside. There she sat in her white Cashmere shawl, with her head against the window—a formidable old lady, but kind to him, for he had found her some rare flower, and she was a great botanist, marching off in thick boots with a black collecting-box slung between her shoulders. He sat down beside her, and couldn’t speak. Everything seemed to race past him; he just sat there, eating. And then half-way through dinner he made himself look across at Clarissa for the first time. She was talking to a young man on her right. He had a sudden revelation. “She will marry that man,” he said to himself. He didn’t even know his name.

Ông vào bàn ăn khá muộn, vì cái ý ngu ngốc muốn làm người ta cảm thấy sự có mặt của mình, và ngồi xuống cạnh cô Parry già—dì Helena—chị của ông Parry, người được coi là chủ tọa. Bà ngồi đó trong chiếc khăn choàng Cashmere trắng, đầu tựa cửa sổ—một bà già đáng gờm, nhưng tốt với ông, vì ông từng tìm cho bà một loài hoa hiếm, và bà là nhà thực vật học lớn, bước đi trong đôi ủng dày với chiếc hộp đen đựng mẫu đeo giữa hai vai. Ông ngồi xuống cạnh bà, và không nói được. Mọi thứ như phóng vụt qua ông; ông chỉ ngồi đó, ăn. Rồi giữa bữa, ông bắt mình nhìn sang Clarissa lần đầu tiên. Bà đang nói chuyện với một chàng trai bên phải. Ông bỗng có một mặc khải. “Bà sẽ lấy người đó,” ông tự nhủ. Ông thậm chí không biết tên anh ta.

For of course it was that afternoon, that very afternoon, that Dalloway had come over; and Clarissa called him “Wickham”; that was the beginning of it all. Somebody had brought him over; and Clarissa got his name wrong. She introduced him to everybody as Wickham. At last he said “My name is Dalloway!”—that was his first view of Richard—a fair young man, rather awkward, sitting on a deck-chair, and blurting out “My name is Dalloway!” Sally got hold of it; always after that she called him “My name is Dalloway!”

Vì dĩ nhiên chính chiều hôm đó, đúng chiều hôm đó, Dalloway đã sang; và Clarissa gọi anh là “Wickham”; đó là khởi đầu của tất cả. Ai đó đã đưa anh sang; và Clarissa nhớ nhầm tên. Bà giới thiệu anh với mọi người là Wickham. Cuối cùng anh nói “Tên tôi là Dalloway!”—đó là lần đầu ông thấy Richard—một chàng trai tóc vàng, khá lúng túng, ngồi trên ghế bố, và buột ra “Tên tôi là Dalloway!” Sally chộp ngay lấy chuyện đó; từ đấy cô luôn gọi anh là “Tên tôi là Dalloway!”

He was a prey to revelations at that time. This one—that she would marry Dalloway—was blinding—overwhelming at the moment. There was a sort of—how could he put it?—a sort of ease in her manner to him; something maternal; something gentle. They were talking about politics. All through dinner he tried to hear what they were saying.

Thời ấy ông là con mồi của những mặc khải. Điều này—rằng bà sẽ lấy Dalloway—làm ông lóa mắt—choáng ngợp ngay lúc đó. Có một thứ—nói thế nào nhỉ?—một thứ thoải mái trong cách bà đối với anh; một cái gì mẫu tử; một cái gì dịu dàng. Họ đang nói về chính trị. Suốt bữa ông cố nghe họ nói gì.

Afterwards he could remember standing by old Miss Parry’s chair in the drawing-room. Clarissa came up, with her perfect manners, like a real hostess, and wanted to introduce him to some one—spoke as if they had never met before, which enraged him. Yet even then he admired her for it. He admired her courage; her social instinct; he admired her power of carrying things through. “The perfect hostess,” he said to her, whereupon she winced all over. But he meant her to feel it. He would have done anything to hurt her after seeing her with Dalloway. So she left him. And he had a feeling that they were all gathered together in a conspiracy against him—laughing and talking—behind his back. There he stood by Miss Parry’s chair as though he had been cut out of wood, he talking about wild flowers. Never, never had he suffered so infernally! He must have forgotten even to pretend to listen; at last he woke up; he saw Miss Parry looking rather disturbed, rather indignant, with her prominent eyes fixed. He almost cried out that he couldn’t attend because he was in Hell! People began going out of the room. He heard them talking about fetching cloaks; about its being cold on the water, and so on. They were going boating on the lake by moonlight—one of Sally’s mad ideas. He could hear her describing the moon. And they all went out. He was left quite alone.

Sau đó ông nhớ mình đứng bên ghế cô Parry già trong phòng khách. Clarissa đến, với phong thái hoàn hảo, như một bà chủ nhà thực thụ, và muốn giới thiệu ông với ai đó—nói như thể họ chưa từng gặp, điều làm ông tức điên. Vậy mà ngay cả lúc ấy ông vẫn thán phục bà vì điều đó. Ông thán phục lòng can đảm của bà; bản năng xã giao; ông thán phục khả năng đưa mọi việc đến nơi đến chốn của bà. “Bà chủ nhà hoàn hảo,” ông nói với bà, khiến bà co rúm cả người. Nhưng ông muốn bà cảm thấy thế. Ông sẽ làm bất cứ gì để làm bà đau sau khi thấy bà với Dalloway. Thế là bà bỏ ông đi. Và ông có cảm giác tất cả họ tụ lại âm mưu chống ông—cười nói—sau lưng ông. Ông đứng đó bên ghế cô Parry như được đẽo ra từ gỗ, nói về hoa dại. Chưa bao giờ, chưa bao giờ ông khổ sở như ở địa ngục đến thế! Hẳn ông đã quên cả giả vờ nghe; cuối cùng ông tỉnh ra; thấy cô Parry trông khá bối rối, khá phẫn nộ, đôi mắt lồi dán cứng. Ông gần như kêu lên rằng mình không thể chú ý vì đang ở Địa ngục! Mọi người bắt đầu ra khỏi phòng. Ông nghe họ nói về việc đi lấy áo choàng; trời lạnh trên mặt nước, vân vân. Họ sẽ đi chèo thuyền trên hồ dưới ánh trăng—một trong những ý tưởng điên rồ của Sally. Ông nghe cô tả vầng trăng. Và tất cả họ đi ra. Ông bị bỏ lại hoàn toàn một mình.

“Don’t you want to go with them?” said Aunt Helena—old Miss Parry!—she had guessed. And he turned round and there was Clarissa again. She had come back to fetch him. He was overcome by her generosity—her goodness.

“Cháu không muốn đi với họ sao?” dì Helena nói—cô Parry già!—bà đã đoán ra. Và ông quay lại và Clarissa lại ở đó. Bà đã quay lại để đón ông. Ông choáng ngợp trước sự rộng lượng của bà—lòng tốt của bà.

“Come along,” she said. “They’re waiting.”

“Đi nào,” bà nói. “Họ đang đợi.”

He had never felt so happy in the whole of his life! Without a word they made it up. They walked down to the lake. He had twenty minutes of perfect happiness. Her voice, her laugh, her dress (something floating, white, crimson), her spirit, her adventurousness; she made them all disembark and explore the island; she startled a hen; she laughed; she sang. And all the time, he knew perfectly well, Dalloway was falling in love with her; she was falling in love with Dalloway; but it didn’t seem to matter. Nothing mattered. They sat on the ground and talked—he and Clarissa. They went in and out of each other’s minds without any effort. And then in a second it was over. He said to himself as they were getting into the boat, “She will marry that man,” dully, without any resentment; but it was an obvious thing. Dalloway would marry Clarissa.

Cả đời ông chưa bao giờ thấy hạnh phúc đến thế! Không nói một lời họ làm lành. Họ đi xuống hồ. Ông có hai mươi phút hạnh phúc trọn vẹn. Giọng bà, tiếng cười, chiếc váy (thứ gì phất phơ, trắng, đỏ thẫm), tinh thần, lòng ưa phiêu lưu của bà; bà bắt cả bọn lên bờ thám hiểm hòn đảo; bà làm giật mình một con gà mái; bà cười; bà hát. Và suốt lúc ấy ông biết rất rõ Dalloway đang yêu bà; bà đang yêu Dalloway; nhưng dường như chẳng quan trọng. Không gì quan trọng. Họ ngồi xuống đất nói chuyện—ông và Clarissa. Họ ra vào tâm trí nhau không chút khó nhọc. Rồi trong một giây, thế là hết. Ông tự nhủ khi họ bước xuống thuyền, “Bà sẽ lấy người đó,” một cách đờ đẫn, không oán hận; nhưng đó là điều hiển nhiên. Dalloway sẽ cưới Clarissa.

Dalloway rowed them in. He said nothing. But somehow as they watched him start, jumping on to his bicycle to ride twenty miles through the woods, wobbling off down the drive, waving his hand and disappearing, he obviously did feel, instinctively, tremendously, strongly, all that; the night; the romance; Clarissa. He deserved to have her.

Dalloway chèo họ vào bờ. Anh không nói gì. Nhưng bằng cách nào đó, khi họ nhìn anh ra đi, nhảy lên xe đạp để đạp hai mươi dặm xuyên rừng, loạng choạng đạp xuống lối đi, vẫy tay rồi khuất, rõ ràng anh cảm thấy, theo bản năng, dữ dội, mạnh mẽ, tất cả điều đó; đêm ấy; mối tình lãng mạn; Clarissa. Anh xứng đáng có bà.

For himself, he was absurd. His demands upon Clarissa (he could see it now) were absurd. He asked impossible things. He made terrible scenes. She would have accepted him still, perhaps, if he had been less absurd. Sally thought so. She wrote him all that summer long letters; how they had talked of him; how she had praised him, how Clarissa burst into tears! It was an extraordinary summer—all letters, scenes, telegrams—arriving at Bourton early in the morning, hanging about till the servants were up; appalling tête-à-têtes with old Mr. Parry at breakfast; Aunt Helena formidable but kind; Sally sweeping him off for talks in the vegetable garden; Clarissa in bed with headaches.

Còn về phần mình, ông lố bịch. Những đòi hỏi của ông đối với Clarissa (giờ ông thấy rõ) thật lố bịch. Ông đòi những điều không thể. Ông làm những cảnh khủng khiếp. Có lẽ bà vẫn chấp nhận ông, nếu ông bớt lố bịch. Sally nghĩ vậy. Cô viết cho ông suốt mùa hè ấy những lá thư dài; họ đã bàn về ông thế nào; cô đã khen ông ra sao, Clarissa bật khóc thế nào! Một mùa hè lạ lùng—toàn thư từ, những cảnh, điện tín—đến Bourton sáng sớm, quanh quẩn cho đến khi người hầu dậy; những cuộc nói chuyện tay đôi kinh khủng với ông Parry già lúc ăn sáng; dì Helena đáng gờm nhưng tốt; Sally cuốn ông đi nói chuyện trong vườn rau; Clarissa nằm giường vì nhức đầu.

The final scene, the terrible scene which he believed had mattered more than anything in the whole of his life (it might be an exaggeration—but still so it did seem now) happened at three o’clock in the afternoon of a very hot day. It was a trifle that led up to it—Sally at lunch saying something about Dalloway, and calling him “My name is Dalloway”; whereupon Clarissa suddenly stiffened, coloured, in a way she had, and rapped out sharply, “We’ve had enough of that feeble joke.” That was all; but for him it was precisely as if she had said, “I’m only amusing myself with you; I’ve an understanding with Richard Dalloway.” So he took it. He had not slept for nights. “It’s got to be finished one way or the other,” he said to himself. He sent a note to her by Sally asking her to meet him by the fountain at three. “Something very important has happened,” he scribbled at the end of it.

Cảnh cuối cùng, cảnh khủng khiếp mà ông tin là đã quan trọng hơn bất cứ điều gì trong cả cuộc đời (có thể là phóng đại—nhưng bây giờ vẫn thấy như vậy) xảy ra lúc ba giờ chiều của một ngày rất nóng. Chuyện dẫn đến nó chỉ là vặt vãnh—Sally ở bữa trưa nói gì đó về Dalloway, và gọi anh là “Tên tôi là Dalloway”; thế là Clarissa bỗng cứng người, đỏ mặt, theo kiểu của bà, và gắt gỏng, “Trò đùa nhạt nhẽo ấy thế là đủ rồi.” Chỉ có thế; nhưng với ông thì đúng như thể bà đã nói, “Em chỉ đang tiêu khiển với anh; em đã có thỏa thuận với Richard Dalloway.” Ông hiểu thế. Ông đã mấy đêm không ngủ. “Phải kết thúc thôi, bằng cách này hay cách khác,” ông tự nhủ. Ông gửi một mảnh giấy cho bà qua Sally, xin bà gặp ông bên đài phun nước lúc ba giờ. “Có chuyện rất quan trọng đã xảy ra,” ông viết nguệch ngoạc ở cuối.

The fountain was in the middle of a little shrubbery, far from the house, with shrubs and trees all round it. There she came, even before the time, and they stood with the fountain between them, the spout (it was broken) dribbling water incessantly. How sights fix themselves upon the mind! For example, the vivid green moss.

Đài phun nước nằm giữa một bụi cây nhỏ, xa ngôi nhà, cây bụi và cây to bao quanh. Bà đến, thậm chí trước giờ, và họ đứng với đài phun nước ở giữa, vòi nước (nó bị vỡ) rỉ nước không ngừng. Những cảnh tượng in vào tâm trí lạ lùng làm sao! Ví dụ, màu rêu xanh chói.

She did not move. “Tell me the truth, tell me the truth,” he kept on saying. He felt as if his forehead would burst. She seemed contracted, petrified. She did not move. “Tell me the truth,” he repeated, when suddenly that old man Breitkopf popped his head in carrying the Times; stared at them; gaped; and went away. They neither of them moved. “Tell me the truth,” he repeated. He felt that he was grinding against something physically hard; she was unyielding. She was like iron, like flint, rigid up the backbone. And when she said, “It’s no use. It’s no use. This is the end”—after he had spoken for hours, it seemed, with the tears running down his cheeks—it was as if she had hit him in the face. She turned, she left him, went away.

Bà không động đậy. “Nói thật với anh đi, nói thật đi,” ông cứ nói mãi. Ông thấy như trán sắp nổ tung. Bà như co rút, hóa đá. Bà không động đậy. “Nói thật đi,” ông lặp lại, thì bỗng ông già Breitkopf thò đầu vào, cầm tờ Times; nhìn họ; há hốc miệng; rồi đi. Cả hai không ai động đậy. “Nói thật đi,” ông lặp lại. Ông có cảm giác mình đang nghiến vào một thứ gì cứng rắn thật sự, cứng như vật chất; bà không nhượng bộ. Bà như sắt, như đá lửa, cứng đờ suốt sống lưng. Và khi bà nói, “Vô ích thôi. Vô ích. Thế là hết”—sau khi ông đã nói hàng giờ, có vẻ thế, nước mắt chảy dài trên má—thì như thể bà đã tát vào mặt ông. Bà quay đi, bà bỏ ông, đi mất.

“Clarissa!” he cried. “Clarissa!” But she never came back. It was over. He went away that night. He never saw her again.

“Clarissa!” ông gọi. “Clarissa!” Nhưng bà không bao giờ quay lại. Thế là hết. Đêm ấy ông ra đi. Ông không bao giờ gặp lại bà.

It was awful, he cried, awful, awful!

Khủng khiếp, ông kêu lên, khủng khiếp, khủng khiếp!

Still, the sun was hot. Still, one got over things. Still, life had a way of adding day to day. Still, he thought, yawning and beginning to take notice—Regent’s Park had changed very little since he was a boy, except for the squirrels—still, presumably there were compensations—when little Elise Mitchell, who had been picking up pebbles to add to the pebble collection which she and her brother were making on the nursery mantelpiece, plumped her handful down on the nurse’s knee and scudded off again full tilt into a lady’s legs. Peter Walsh laughed out.

Vậy mà mặt trời vẫn nóng. Vậy mà người ta vẫn vượt qua mọi chuyện. Vậy mà cuộc sống vẫn có cách cộng ngày vào ngày. Vậy mà, ông nghĩ, ngáp và bắt đầu để ý—Regent’s Park đổi rất ít từ khi ông còn bé, trừ lũ sóc—vậy mà, hẳn là có những bù đắp—thì cô bé Elise Mitchell, đang nhặt sỏi thêm vào bộ sưu tập sỏi mà cô và anh trai đang làm trên bệ lò sưởi phòng trẻ, quẳng nắm sỏi xuống đầu gối bà vú rồi lao đi hết tốc lực đâm sầm vào chân một quý bà. Peter Walsh bật cười.

But Lucrezia Warren Smith was saying to herself, It’s wicked; why should I suffer? she was asking, as she walked down the broad path. No; I can’t stand it any longer, she was saying, having left Septimus, who wasn’t Septimus any longer, to say hard, cruel, wicked things, to talk to himself, to talk to a dead man, on the seat over there; when the child ran full tilt into her, fell flat, and burst out crying.

Nhưng Lucrezia Warren Smith đang tự nhủ, Thật độc ác; sao tôi phải khổ? cô tự hỏi, khi bước xuống lối đi rộng. Không; tôi không chịu nổi nữa, cô tự nhủ, đã để Septimus, người không còn là Septimus nữa, nói những điều cay nghiệt, tàn nhẫn, độc ác, nói với chính mình, nói với một người chết, trên chiếc ghế đằng kia; thì đứa bé chạy hết tốc lực đâm vào cô, ngã sõng soài, và òa khóc.

That was comforting rather. She stood her upright, dusted her frock, kissed her.

Việc ấy lại khiến cô dịu đi phần nào. Cô đỡ bé đứng dậy, phủi váy cho bé, hôn bé.

But for herself she had done nothing wrong; she had loved Septimus; she had been happy; she had had a beautiful home, and there her sisters lived still, making hats. Why should she suffer?

Nhưng về phần mình cô chẳng làm gì sai; cô đã yêu Septimus; đã hạnh phúc; đã có một mái nhà đẹp, và các chị em cô vẫn sống ở đó, làm mũ. Sao cô phải khổ?

The child ran straight back to its nurse, and Rezia saw her scolded, comforted, taken up by the nurse who put down her knitting, and the kind-looking man gave her his watch to blow open to comfort her—but why should she be exposed? Why not left in Milan? Why tortured? Why?

Đứa bé chạy thẳng về với bà vú, và Rezia thấy bé bị mắng, được dỗ, được bà vú đặt việc đan xuống bế lên, và người đàn ông trông tử tế đưa chiếc đồng hồ cho bé thổi cho nắp bật mở để dỗ—nhưng sao cô lại phải bị phơi bày? Sao không để lại ở Milan? Sao bị hành hạ? Sao?

Slightly waved by tears the broad path, the nurse, the man in grey, the perambulator, rose and fell before her eyes. To be rocked by this malignant torturer was her lot. But why? She was like a bird sheltering under the thin hollow of a leaf, who blinks at the sun when the leaf moves; starts at the crack of a dry twig. She was exposed; she was surrounded by the enormous trees, vast clouds of an indifferent world, exposed; tortured; and why should she suffer? Why?

Hơi gợn lên vì nước mắt, lối đi rộng, bà vú, người đàn ông mặc đồ xám, chiếc xe đẩy, trồi lên hụp xuống trước mắt cô. Phận cô là bị kẻ hành hạ độc ác này đưa lên đưa xuống. Nhưng sao? Cô như con chim trú dưới chỗ lõm mỏng manh của một chiếc lá, chớp mắt với mặt trời khi lá động; giật mình vì tiếng cành khô gãy. Cô bị phơi bày; cô bị vây quanh bởi những cây to lớn, những đám mây mênh mông của một thế giới dửng dưng, bị phơi bày; bị hành hạ; và sao cô phải khổ? Sao?

She frowned; she stamped her foot. She must go back again to Septimus since it was almost time for them to be going to Sir William Bradshaw. She must go back and tell him, go back to him sitting there on the green chair under the tree, talking to himself, or to that dead man Evans, whom she had only seen once for a moment in the shop. He had seemed a nice quiet man; a great friend of Septimus’s, and he had been killed in the War. But such things happen to every one. Every one has friends who were killed in the War. Every one gives up something when they marry. She had given up her home. She had come to live here, in this awful city. But Septimus let himself think about horrible things, as she could too, if she tried. He had grown stranger and stranger. He said people were talking behind the bedroom walls. Mrs. Filmer thought it odd. He saw things too—he had seen an old woman’s head in the middle of a fern. Yet he could be happy when he chose. They went to Hampton Court on top of a bus, and they were perfectly happy. All the little red and yellow flowers were out on the grass, like floating lamps he said, and talked and chattered and laughed, making up stories. Suddenly he said, “Now we will kill ourselves,” when they were standing by the river, and he looked at it with a look which she had seen in his eyes when a train went by, or an omnibus—a look as if something fascinated him; and she felt he was going from her and she caught him by the arm. But going home he was perfectly quiet—perfectly reasonable. He would argue with her about killing themselves; and explain how wicked people were; how he could see them making up lies as they passed in the street. He knew all their thoughts, he said; he knew everything. He knew the meaning of the world, he said.

Cô cau mày; cô giậm chân. Cô phải quay lại với Septimus vì gần đến giờ họ phải đi gặp ngài William Bradshaw. Cô phải quay lại nói với anh, quay lại chỗ anh đang ngồi trên chiếc ghế xanh dưới gốc cây, nói với chính mình, hoặc với người chết Evans, người cô chỉ thấy một lần thoáng qua trong cửa hiệu. Anh ta có vẻ là người tử tế, ít nói; bạn thân của Septimus, và đã chết trong Chiến tranh. Nhưng những chuyện như thế xảy ra với mọi người. Ai cũng có bạn chết trong Chiến tranh. Ai cũng từ bỏ một thứ gì khi lấy chồng. Cô đã từ bỏ nhà mình. Cô đã đến sống ở đây, trong thành phố khủng khiếp này. Nhưng Septimus để mình nghĩ về những điều kinh khủng, mà cô cũng nghĩ được, nếu cô thử. Anh ngày càng kỳ lạ hơn. Anh nói người ta bàn tán sau vách phòng ngủ. Bà Filmer thấy lạ. Anh còn nhìn thấy cả những thứ khác—anh đã thấy đầu một bà già giữa một bụi dương xỉ. Vậy mà anh có thể hạnh phúc khi muốn. Họ đi Hampton Court trên nóc xe buýt, và họ hoàn toàn hạnh phúc. Tất cả những bông hoa nhỏ đỏ và vàng nở trên cỏ, như những ngọn đèn nổi, anh nói, anh nói, anh ríu rít, anh cười, bịa ra đủ thứ chuyện. Bỗng anh nói, “Giờ chúng ta sẽ tự tử,” khi họ đứng bên sông, và anh nhìn dòng sông bằng cái nhìn cô đã thấy trong mắt anh khi một chuyến tàu đi qua, hay một chiếc xe buýt—cái nhìn như có thứ gì mê hoặc anh; và cô cảm thấy anh đang rời xa cô và cô nắm lấy tay anh. Nhưng trên đường về anh hoàn toàn yên lặng—hoàn toàn hợp lý. Anh còn tranh luận với cô về chuyện tự tử; và giải thích con người độc ác thế nào; làm sao anh thấy họ bịa ra những lời dối khi đi qua trên phố. Anh biết hết mọi ý nghĩ của họ, anh nói; anh biết mọi thứ. Anh biết ý nghĩa của thế giới, anh nói.

Then when they got back he could hardly walk. He lay on the sofa and made her hold his hand to prevent him from falling down, down, he cried, into the flames! and saw faces laughing at him, calling him horrible disgusting names, from the walls, and hands pointing round the screen. Yet they were quite alone. But he began to talk aloud, answering people, arguing, laughing, crying, getting very excited and making her write things down. Perfect nonsense it was; about death; about Miss Isabel Pole. She could stand it no longer. She would go back.

Rồi khi về đến nhà anh hầu như không đi nổi. Anh nằm trên ghế sofa và bắt cô nắm tay anh để khỏi ngã xuống, xuống, anh kêu, vào lửa! và thấy những gương mặt cười nhạo anh, gọi anh bằng những cái tên ghê tởm, từ trên tường, và những bàn tay chỉ quanh tấm bình phong. Vậy mà ở đó chỉ có hai người với nhau. Nhưng anh bắt đầu nói to, trả lời người ta, cãi nhau, cười, khóc, rất kích động và bắt cô viết xuống. Hoàn toàn vô nghĩa; về cái chết; về cô Isabel Pole. Cô không chịu nổi nữa. Cô sẽ quay lại.

She was close to him now, could see him staring at the sky, muttering, clasping his hands. Yet Dr. Holmes said there was nothing the matter with him. What then had happened—why had he gone, then, why, when she sat by him, did he start, frown at her, move away, and point at her hand, take her hand, look at it terrified?

Giờ cô ở gần anh, thấy anh đang nhìn trừng trừng lên trời, lầm bầm, siết hai tay. Vậy mà bác sĩ Holmes nói anh chẳng có gì. Vậy thì chuyện gì đã xảy ra—vì sao anh đã bỏ đi, vì sao, khi cô ngồi cạnh, anh giật mình, cau mày với cô, tránh ra, chỉ vào tay cô, cầm tay cô, nhìn nó kinh hoàng?

Was it that she had taken off her wedding ring? “My hand has grown so thin,” she said. “I have put it in my purse,” she told him.

Có phải vì cô đã tháo nhẫn cưới? “Tay em gầy đi nhiều quá,” cô nói. “Em cất nó vào ví rồi,” cô bảo anh.

He dropped her hand. Their marriage was over, he thought, with agony, with relief. The rope was cut; he mounted; he was free, as it was decreed that he, Septimus, the lord of men, should be free; alone (since his wife had thrown away her wedding ring; since she had left him), he, Septimus, was alone, called forth in advance of the mass of men to hear the truth, to learn the meaning, which now at last, after all the toils of civilisation—Greeks, Romans, Shakespeare, Darwin, and now himself—was to be given whole to.... “To whom?” he asked aloud. “To the Prime Minister,” the voices which rustled above his head replied. The supreme secret must be told to the Cabinet; first that trees are alive; next there is no crime; next love, universal love, he muttered, gasping, trembling, painfully drawing out these profound truths which needed, so deep were they, so difficult, an immense effort to speak out, but the world was entirely changed by them for ever.

Anh buông tay cô. Hôn nhân của họ đã hết, anh nghĩ, trong đau đớn, trong nhẹ nhõm. Sợi dây đã đứt; anh vút lên; anh được tự do, như đã định rằng anh, Septimus, chúa tể loài người, phải được tự do; một mình (vì vợ đã vứt nhẫn cưới; vì cô đã bỏ anh), anh, Septimus, một mình, được gọi ra, đi trước đám đông để nghe chân lý, để học ý nghĩa, mà giờ đây cuối cùng, sau mọi nhọc nhằn của văn minh—người Hy Lạp, người La Mã, Shakespeare, Darwin, và giờ là chính anh—sẽ được trao trọn vẹn cho.... “Cho ai?” anh hỏi to. “Cho Thủ tướng,” những giọng nói xào xạc trên đầu anh đáp. Bí mật tối cao phải được nói với Nội các; trước hết rằng cây cối còn sống; kế đến không có tội ác; kế đến tình yêu, tình yêu phổ quát, anh lẩm bẩm, thở hổn hển, run rẩy, đau đớn rút ra những chân lý sâu xa này, sâu đến mức, khó đến mức, cần một nỗ lực lớn lao để nói ra, nhưng thế giới đã vì chúng mà đổi khác hoàn toàn, mãi mãi.

No crime; love; he repeated, fumbling for his card and pencil, when a Skye terrier snuffed his trousers and he started in an agony of fear. It was turning into a man! He could not watch it happen! It was horrible, terrible to see a dog become a man! At once the dog trotted away.

Không tội ác; tình yêu; anh lặp lại, sờ soạng tìm thẻ và bút chì, thì một con chó sục Skye đánh hơi ống quần anh và anh giật mình trong cơn kinh hoàng. Nó đang hóa thành người! Anh không thể đứng nhìn chuyện đó xảy ra! Thật kinh hoàng, ghê gớm khi thấy một con chó hóa người! Lập tức con chó chạy lon ton đi.

Heaven was divinely merciful, infinitely benignant. It spared him, pardoned his weakness. But what was the scientific explanation (for one must be scientific above all things)? Why could he see through bodies, see into the future, when dogs will become men? It was the heat wave presumably, operating upon a brain made sensitive by eons of evolution. Scientifically speaking, the flesh was melted off the world. His body was macerated until only the nerve fibres were left. It was spread like a veil upon a rock.

Trời nhân từ thánh thiện, bao dung vô hạn. Nó tha cho anh, tha thứ sự yếu đuối của anh. Nhưng lời giải thích khoa học là gì (vì trên hết phải khoa học)? Vì sao anh nhìn xuyên được thân thể, nhìn thấu tương lai, khi chó sắp hóa người? Chắc là đợt nóng, tác động lên một bộ não đã nhạy cảm nhờ muôn đời tiến hóa. Nói theo khoa học, thịt đã tan khỏi thế giới. Thân thể anh bị ngâm mục cho đến khi chỉ còn sợi thần kinh. Nó trải ra như tấm voan trên một tảng đá.

He lay back in his chair, exhausted but upheld. He lay resting, waiting, before he again interpreted, with effort, with agony, to mankind. He lay very high, on the back of the world. The earth thrilled beneath him. Red flowers grew through his flesh; their stiff leaves rustled by his head. Music began clanging against the rocks up here. It is a motor horn down in the street, he muttered; but up here it cannoned from rock to rock, divided, met in shocks of sound which rose in smooth columns (that music should be visible was a discovery) and became an anthem, an anthem twined round now by a shepherd boy’s piping (That’s an old man playing a penny whistle by the public-house, he muttered) which, as the boy stood still came bubbling from his pipe, and then, as he climbed higher, made its exquisite plaint while the traffic passed beneath. This boy’s elegy is played among the traffic, thought Septimus. Now he withdraws up into the snows, and roses hang about him—the thick red roses which grow on my bedroom wall, he reminded himself. The music stopped. He has his penny, he reasoned it out, and has gone on to the next public-house.

Anh ngả người trên ghế, kiệt sức nhưng được nâng đỡ. Anh nằm nghỉ, chờ đợi, trước khi lại diễn giải, nhọc nhằn, đau đớn, cho nhân loại. Anh nằm rất cao, trên lưng thế giới. Trái đất rộn ràng dưới anh. Những bông hoa đỏ mọc xuyên qua thịt anh; những chiếc lá cứng của chúng xào xạc bên đầu anh. Âm nhạc bắt đầu vang lên chan chát trên những tảng đá ở trên này. Là tiếng còi ô tô ở dưới phố, anh lẩm bẩm; nhưng ở trên này nó dội từ đá này sang đá khác, chia ra, gặp nhau trong những cú sốc âm thanh dâng lên thành những cột trơn mượt (âm nhạc thấy được là một khám phá) và hóa thành một bài thánh ca, một bài thánh ca giờ đây được tiếng sáo của một cậu bé chăn cừu quấn quanh (Đó là một ông già thổi sáo một xu bên quán rượu, anh lẩm bẩm) khi cậu bé đứng yên thì sủi bọt từ ống sáo, rồi khi cậu leo cao hơn, cất lên lời than tuyệt đẹp trong khi xe cộ trôi bên dưới. Khúc bi ca của cậu bé này được chơi giữa dòng xe, Septimus nghĩ. Giờ cậu rút lên những vùng tuyết, và hoa hồng treo quanh cậu—những bông hồng đỏ dày mọc trên tường phòng ngủ của tôi, anh nhắc mình. Âm nhạc ngừng. Ông ta đã có đồng xu, anh suy ra, và đã đi sang quán rượu kế.

But he himself remained high on his rock, like a drowned sailor on a rock. I leant over the edge of the boat and fell down, he thought. I went under the sea. I have been dead, and yet am now alive, but let me rest still; he begged (he was talking to himself again—it was awful, awful!); and as, before waking, the voices of birds and the sound of wheels chime and chatter in a queer harmony, grow louder and louder and the sleeper feels himself drawing to the shores of life, so he felt himself drawing towards life, the sun growing hotter, cries sounding louder, something tremendous about to happen.

Nhưng chính anh vẫn ở cao trên tảng đá, như một thủy thủ chết đuối trên tảng đá. Tôi nghiêng người qua mép thuyền và rơi xuống, anh nghĩ. Tôi chìm xuống biển. Tôi đã chết, vậy mà giờ vẫn sống, nhưng hãy để tôi nghỉ; anh van xin (anh lại nói với chính mình—thật khủng khiếp, khủng khiếp!); và như, trước khi tỉnh dậy, tiếng chim và tiếng bánh xe ngân và líu lo trong một sự hòa âm kỳ lạ, càng lúc càng to, và người ngủ cảm thấy mình đang kéo vào bờ cuộc sống, anh cũng cảm thấy mình đang kéo về cuộc sống, mặt trời nóng dần, tiếng kêu to dần, một điều gì to lớn sắp xảy ra.

He had only to open his eyes; but a weight was on them; a fear. He strained; he pushed; he looked; he saw Regent’s Park before him. Long streamers of sunlight fawned at his feet. The trees waved, brandished. We welcome, the world seemed to say; we accept; we create. Beauty, the world seemed to say. And as if to prove it (scientifically) wherever he looked at the houses, at the railings, at the antelopes stretching over the palings, beauty sprang instantly. To watch a leaf quivering in the rush of air was an exquisite joy. Up in the sky swallows swooping, swerving, flinging themselves in and out, round and round, yet always with perfect control as if elastics held them; and the flies rising and falling; and the sun spotting now this leaf, now that, in mockery, dazzling it with soft gold in pure good temper; and now and again some chime (it might be a motor horn) tinkling divinely on the grass stalks—all of this, calm and reasonable as it was, made out of ordinary things as it was, was the truth now; beauty, that was the truth now. Beauty was everywhere.

Anh chỉ cần mở mắt; nhưng có một sức nặng đè lên chúng; một nỗi sợ. Anh gắng; anh đẩy; anh nhìn; anh thấy Regent’s Park trước mặt. Những dải nắng dài ve vuốt dưới chân anh. Cây cối vẫy, vung vẩy cành. Chúng tôi chào đón, thế giới dường như nói; chúng tôi chấp nhận; chúng tôi sáng tạo. Cái đẹp, thế giới dường như nói. Và như để chứng minh (một cách khoa học) bất cứ nơi nào anh nhìn, vào những ngôi nhà, vào hàng rào, vào những con linh dương vươn qua hàng cọc, cái đẹp trào ra tức thì. Nhìn một chiếc lá run trong luồng gió là một niềm vui tinh tế. Trên trời những con én sà xuống, lượn, lao mình ra vào, vòng quanh, mà luôn kiểm soát hoàn hảo như có dây thun giữ chúng; và lũ ruồi lên xuống; và mặt trời điểm lúc chiếc lá này lúc chiếc lá kia, để trêu, rưới lên nó thứ vàng dịu, thuần vì tính vui vẻ; và thỉnh thoảng một tiếng chuông (có thể là còi ô tô) leng keng thần thánh trên thân cỏ—tất cả những điều này, yên bình và hợp lý, làm bằng những thứ bình thường, giờ là chân lý; cái đẹp, đó giờ là chân lý. Cái đẹp ở khắp nơi.

“It is time,” said Rezia.

“Đến giờ rồi,” Rezia nói.

The word “time” split its husk; poured its riches over him; and from his lips fell like shells, like shavings from a plane, without his making them, hard, white, imperishable words, and flew to attach themselves to their places in an ode to Time; an immortal ode to Time. He sang. Evans answered from behind the tree. The dead were in Thessaly, Evans sang, among the orchids. There they waited till the War was over, and now the dead, now Evans himself—

Chữ “giờ” tách vỏ; trút của cải của nó lên anh; và từ môi anh rơi ra như vỏ sò, như vỏ bào từ chiếc bào, không do anh làm ra, những lời cứng, trắng, bất diệt, và bay đi gắn vào chỗ của chúng trong một bài ca ngợi Thời Gian; một bài ca bất tử ngợi Thời Gian. Anh hát. Evans đáp từ sau gốc cây. Người chết ở Thessaly, Evans hát, giữa những bông lan. Ở đó họ chờ cho đến khi Chiến tranh xong, và giờ người chết, giờ chính Evans—

“For God’s sake don’t come!” Septimus cried out. For he could not look upon the dead.

“Vì Chúa đừng lại gần!” Septimus kêu lên. Vì anh không thể nhìn người chết.

But the branches parted. A man in grey was actually walking towards them. It was Evans! But no mud was on him; no wounds; he was not changed. I must tell the whole world, Septimus cried, raising his hand (as the dead man in the grey suit came nearer), raising his hand like some colossal figure who has lamented the fate of man for ages in the desert alone with his hands pressed to his forehead, furrows of despair on his cheeks, and now sees light on the desert’s edge which broadens and strikes the iron-black figure (and Septimus half rose from his chair), and with legions of men prostrate behind him he, the giant mourner, receives for one moment on his face the whole—

Nhưng cành cây rẽ ra. Một người đàn ông mặc đồ xám thật sự đang đi về phía họ. Là Evans! Nhưng không bùn trên người; không vết thương; anh không đổi khác. Tôi phải nói với cả thế giới, Septimus kêu, giơ tay lên (khi người chết trong bộ đồ xám lại gần), giơ tay như một hình tượng khổng lồ đã than khóc số phận loài người suốt bao thời đại một mình trong sa mạc, hai tay ép lên trán, những rãnh tuyệt vọng trên má, và giờ thấy ánh sáng ở rìa sa mạc rộng ra và chiếu lên hình dáng đen như sắt (và Septimus nửa đứng dậy khỏi ghế), và với cả đạo quân người phủ phục phía sau, người khổng lồ than khóc ấy đón nhận một khoảnh khắc trên mặt toàn bộ—

“But I am so unhappy, Septimus,” said Rezia trying to make him sit down.

“Nhưng em khổ quá, Septimus,” Rezia nói, cố bắt anh ngồi xuống.

The millions lamented; for ages they had sorrowed. He would turn round, he would tell them in a few moments, only a few moments more, of this relief, of this joy, of this astonishing revelation—

Hàng triệu người đã than khóc; suốt bao thời đại họ đã đau buồn. Anh sẽ quay lại, anh sẽ nói với họ trong chốc lát, chỉ một chốc nữa thôi, về sự nhẹ nhõm này, về niềm vui này, về mặc khải kỳ diệu này—

“The time, Septimus,” Rezia repeated. “What is the time?”

“Giờ, Septimus,” Rezia lặp lại. “Mấy giờ rồi?”

He was talking, he was starting, this man must notice him. He was looking at them.

Anh đang nói, anh đang giật mình, người này phải để ý đến anh. Ông ta đang nhìn họ.

“I will tell you the time,” said Septimus, very slowly, very drowsily, smiling mysteriously. As he sat smiling at the dead man in the grey suit the quarter struck—the quarter to twelve.

“Tôi sẽ nói cho cô biết mấy giờ,” Septimus nói, rất chậm, rất lơ mơ, mỉm cười bí hiểm. Khi anh ngồi mỉm cười với người chết mặc đồ xám, chuông điểm mười lăm phút—mười hai giờ kém mười lăm.

And that is being young, Peter Walsh thought as he passed them. To be having an awful scene—the poor girl looked absolutely desperate—in the middle of the morning. But what was it about, he wondered, what had the young man in the overcoat been saying to her to make her look like that; what awful fix had they got themselves into, both to look so desperate as that on a fine summer morning? The amusing thing about coming back to England, after five years, was the way it made, anyhow the first days, things stand out as if one had never seen them before; lovers squabbling under a tree; the domestic family life of the parks. Never had he seen London look so enchanting—the softness of the distances; the richness; the greenness; the civilisation, after India, he thought, strolling across the grass.

Và đó là tuổi trẻ, Peter Walsh nghĩ khi đi qua họ. Cãi nhau ầm ĩ một trận kinh khủng—cô gái tội nghiệp trông hoàn toàn tuyệt vọng—giữa buổi sáng. Nhưng chuyện gì nhỉ, ông tự hỏi, chàng trai mặc áo khoác ấy đã nói gì với cô làm cô trông như vậy; họ đã rơi vào cảnh khốn nào mà cả hai trông tuyệt vọng đến thế trong một buổi sáng hè đẹp trời? Điều thú vị của việc trở về Anh sau năm năm là cách nó làm cho, ít nhất những ngày đầu, mọi thứ nổi lên như thể chưa từng thấy; những đôi tình nhân cãi nhau dưới gốc cây; đời sống gia đình của các công viên. Chưa bao giờ ông thấy London đẹp mê hồn đến thế—sự mềm mại của khoảng xa; sự trù phú; màu xanh; nền văn minh, sau Ấn Độ, ông nghĩ, thong thả đi qua bãi cỏ.

This susceptibility to impressions had been his undoing no doubt. Still at his age he had, like a boy or a girl even, these alternations of mood; good days, bad days, for no reason whatever, happiness from a pretty face, downright misery at the sight of a frump. After India of course one fell in love with every woman one met. There was a freshness about them; even the poorest dressed better than five years ago surely; and to his eye the fashions had never been so becoming; the long black cloaks; the slimness; the elegance; and then the delicious and apparently universal habit of paint. Every woman, even the most respectable, had roses blooming under glass; lips cut with a knife; curls of Indian ink; there was design, art, everywhere; a change of some sort had undoubtedly taken place. What did the young people think about? Peter Walsh asked himself.

Chính sự dễ xúc động trước các ấn tượng này hẳn đã phá hỏng đời ông. Dù vậy ở tuổi ông ông vẫn có, như một cậu bé hay thậm chí một cô bé, những thăng trầm tâm trạng; ngày tốt, ngày xấu, chẳng vì lý do gì, hạnh phúc vì một gương mặt xinh, khổ sở thực sự khi thấy một mụ lôi thôi. Sau Ấn Độ dĩ nhiên người ta cứ phải phải lòng mọi người đàn bà gặp trên đường. Có một vẻ tươi mới ở họ; ngay cả người nghèo nhất cũng ăn mặc đẹp hơn năm năm trước, chắc chắn thế; và trong mắt ông thời trang chưa bao giờ hợp thế; những chiếc áo choàng đen dài; vóc dáng mảnh; sự thanh lịch; và rồi cái thói quen tuyệt vời và dường như phổ biến là trang điểm. Mọi người đàn bà, kể cả người đứng đắn nhất, có hoa hồng nở dưới kính; môi cắt bằng dao; lọn tóc bằng mực tàu; khắp nơi có thiết kế, nghệ thuật; chắc chắn đã có một thay đổi nào đó. Giới trẻ nghĩ gì? Peter Walsh tự hỏi.

Those five years—1918 to 1923—had been, he suspected, somehow very important. People looked different. Newspapers seemed different. Now for instance there was a man writing quite openly in one of the respectable weeklies about water-closets. That you couldn’t have done ten years ago—written quite openly about water-closets in a respectable weekly. And then this taking out a stick of rouge, or a powder-puff and making up in public. On board ship coming home there were lots of young men and girls—Betty and Bertie he remembered in particular—carrying on quite openly; the old mother sitting and watching them with her knitting, cool as a cucumber. The girl would stand still and powder her nose in front of every one. And they weren’t engaged; just having a good time; no feelings hurt on either side. As hard as nails she was—Betty What’shername—; but a thorough good sort. She would make a very good wife at thirty—she would marry when it suited her to marry; marry some rich man and live in a large house near Manchester.

Năm năm đó—1918 đến 1923—ông ngờ rằng đã, bằng cách nào đó, rất quan trọng. Người ta trông khác. Báo chí dường như khác. Ví dụ bây giờ có một người viết khá công khai trên một tờ tuần san đáng kính về nhà vệ sinh. Mười năm trước không thể làm thế—viết công khai về nhà vệ sinh trên một tờ tuần san đáng kính. Rồi cái việc rút ra thỏi son, hay hộp phấn và trang điểm trước mọi người. Trên tàu về nhà có rất nhiều chàng trai và cô gái—ông nhớ đặc biệt Betty và Bertie—cứ công khai quấn quýt nhau; bà mẹ già ngồi nhìn họ với cuộn len, mát như dưa chuột. Cô gái sẽ đứng yên và đánh phấn mũi trước mặt mọi người. Và họ không đính hôn; chỉ vui chơi; không ai tổn thương cả. Cô rắn như đinh—Betty gì đó—; nhưng quả là người tử tế trăm phần trăm. Cô sẽ làm một người vợ rất tốt ở tuổi ba mươi—cô sẽ lấy chồng khi hợp với cô; lấy một người giàu và sống trong một căn nhà lớn gần Manchester.

Who was it now who had done that? Peter Walsh asked himself, turning into the Broad Walk,—married a rich man and lived in a large house near Manchester? Somebody who had written him a long, gushing letter quite lately about “blue hydrangeas.” It was seeing blue hydrangeas that made her think of him and the old days—Sally Seton, of course! It was Sally Seton—the last person in the world one would have expected to marry a rich man and live in a large house near Manchester, the wild, the daring, the romantic Sally!

Ai nhỉ đã làm thế? Peter Walsh tự hỏi, rẽ vào Broad Walk,—lấy chồng giàu và sống trong căn nhà lớn gần Manchester? Một người vừa mới viết cho ông một lá thư dài, tràn trề, về “hoa cẩm tú cầu xanh.” Chính việc thấy cẩm tú cầu xanh làm cô nghĩ đến ông và những ngày xưa—dĩ nhiên là Sally Seton! Là Sally Seton—người cuối cùng trên đời ta ngờ lại lấy chồng giàu và sống trong căn nhà lớn gần Manchester, Sally hoang dại, táo bạo, lãng mạn!

But of all that ancient lot, Clarissa’s friends—Whitbreads, Kinderleys, Cunninghams, Kinloch-Jones’s—Sally was probably the best. She tried to get hold of things by the right end anyhow. She saw through Hugh Whitbread anyhow—the admirable Hugh—when Clarissa and the rest were at his feet.

Nhưng trong tất cả cái nhóm cổ lỗ ấy, bạn của Clarissa—nhà Whitbread, Kinderley, Cunningham, Kinloch-Jones—Sally có lẽ là người tốt nhất. Dù sao cô cũng cố nắm mọi việc từ đầu đúng cách. Dù sao cô cũng nhìn thấu Hugh Whitbread—Hugh đáng ngưỡng mộ—khi Clarissa và những người khác phủ phục dưới chân anh.

“The Whitbreads?” he could hear her saying. “Who are the Whitbreads? Coal merchants. Respectable tradespeople.”

“Nhà Whitbread?” ông nghe cô nói. “Nhà Whitbread là ai? Lái buôn than. Dân buôn bán đứng đắn.”

Hugh she detested for some reason. He thought of nothing but his own appearance, she said. He ought to have been a Duke. He would be certain to marry one of the Royal Princesses. And of course Hugh had the most extraordinary, the most natural, the most sublime respect for the British aristocracy of any human being he had ever come across. Even Clarissa had to own that. Oh, but he was such a dear, so unselfish, gave up shooting to please his old mother—remembered his aunts’ birthdays, and so on.

Còn Hugh thì cô ghét, chẳng rõ vì sao. Anh chẳng nghĩ gì ngoài vẻ ngoài của mình, cô nói. Anh lẽ ra phải là một Công tước. Chắc chắn anh sẽ cưới một trong các Công chúa Hoàng gia. Và dĩ nhiên Hugh có lòng tôn kính giới quý tộc Anh phi thường nhất, tự nhiên nhất, cao vời nhất trong tất cả những người ông từng gặp. Ngay cả Clarissa cũng phải thừa nhận. Ôi, nhưng anh thật đáng yêu, rất không ích kỷ, bỏ săn bắn để vừa lòng bà mẹ già—nhớ sinh nhật các bà dì, vân vân.

Sally, to do her justice, saw through all that. One of the things he remembered best was an argument one Sunday morning at Bourton about women’s rights (that antediluvian topic), when Sally suddenly lost her temper, flared up, and told Hugh that he represented all that was most detestable in British middle-class life. She told him that she considered him responsible for the state of “those poor girls in Piccadilly”—Hugh, the perfect gentleman, poor Hugh!—never did a man look more horrified! She did it on purpose she said afterwards (for they used to get together in the vegetable garden and compare notes). “He’s read nothing, thought nothing, felt nothing,” he could hear her saying in that very emphatic voice which carried so much farther than she knew. The stable boys had more life in them than Hugh, she said. He was a perfect specimen of the public school type, she said. No country but England could have produced him. She was really spiteful, for some reason; had some grudge against him. Something had happened—he forgot what—in the smoking-room. He had insulted her—kissed her? Incredible! Nobody believed a word against Hugh of course. Who could? Kissing Sally in the smoking-room! If it had been some Honourable Edith or Lady Violet, perhaps; but not that ragamuffin Sally without a penny to her name, and a father or a mother gambling at Monte Carlo. For of all the people he had ever met Hugh was the greatest snob—the most obsequious—no, he didn’t cringe exactly. He was too much of a prig for that. A first-rate valet was the obvious comparison—somebody who walked behind carrying suit cases; could be trusted to send telegrams—indispensable to hostesses. And he’d found his job—married his Honourable Evelyn; got some little post at Court, looked after the King’s cellars, polished the Imperial shoe-buckles, went about in knee-breeches and lace ruffles. How remorseless life is! A little job at Court!

Sally, công bằng mà nói, nhìn thấu tất cả những điều đó. Một trong những điều ông nhớ nhất là một cuộc tranh luận sáng Chủ nhật nọ ở Bourton về quyền phụ nữ (chủ đề cổ lỗ ấy), khi Sally bỗng nổi giận, bùng lên, và nói với Hugh rằng anh là hiện thân của tất cả những gì đáng ghét nhất trong đời sống trung lưu Anh. Cô nói cô cho anh phải chịu trách nhiệm về cảnh ngộ “những cô gái tội nghiệp ở Piccadilly”—Hugh, quý ông hoàn hảo, Hugh tội nghiệp!—chưa bao giờ có người đàn ông nào trông kinh hoàng hơn! Cô cố ý làm thế, sau đó cô nói (vì họ thường họp nhau trong vườn rau để so sánh ghi chép). “Anh ta chẳng đọc gì, chẳng nghĩ gì, chẳng cảm gì,” ông nghe cô nói bằng giọng rất nhấn mạnh vang xa hơn cô tưởng. Cậu bé chuồng ngựa còn có sức sống hơn Hugh, cô nói. Anh là mẫu mực hoàn hảo của kiểu người đúc ra từ các trường tư thục quý tộc, cô nói. Không nước nào ngoài nước Anh có thể sinh ra anh. Cô thực sự cay nghiệt, vì lý do gì đó; có mối hận nào đó với anh. Có chuyện gì đã xảy ra—ông quên—trong phòng hút thuốc. Anh đã xúc phạm cô—hôn cô? Không thể tin! Dĩ nhiên chẳng ai tin một lời nào chống Hugh. Ai có thể? Hôn Sally trong phòng hút thuốc! Nếu là một cô Edith dòng quý tộc nào đó hay phu nhân Violet nào đó thì có lẽ; nhưng không phải con nhóc nhếch nhác Sally không một xu dính túi, với cha hoặc mẹ đánh bạc ở Monte Carlo. Vì trong tất cả những người ông từng gặp Hugh là kẻ hợm hĩnh nhất—khúm núm nhất—không, không hẳn khúm núm. Anh quá đạo mạo để thế. So sánh hiển nhiên là một người hầu hạng nhất—người đi sau xách va-li; có thể tin cậy gửi điện tín—không thể thiếu với các bà chủ nhà. Và anh đã tìm được việc của mình—cưới cô Evelyn dòng quý tộc của anh; có chức nhỏ ở Triều đình, coi hầm rượu của Nhà vua, đánh bóng khóa giày của Hoàng gia, đi lại trong quần ống túm và diềm ren. Cuộc sống tàn nhẫn làm sao! Một chức nhỏ ở Triều đình!

He had married this lady, the Honourable Evelyn, and they lived hereabouts, so he thought (looking at the pompous houses overlooking the Park), for he had lunched there once in a house which had, like all Hugh’s possessions, something that no other house could possibly have—linen cupboards it might have been. You had to go and look at them—you had to spend a great deal of time always admiring whatever it was—linen cupboards, pillow-cases, old oak furniture, pictures, which Hugh had picked up for an old song. But Mrs. Hugh sometimes gave the show away. She was one of those obscure mouse-like little women who admire big men. She was almost negligible. Then suddenly she would say something quite unexpected—something sharp. She had the relics of the grand manner perhaps. The steam coal was a little too strong for her—it made the atmosphere thick. And so there they lived, with their linen cupboards and their old masters and their pillow-cases fringed with real lace at the rate of five or ten thousand a year presumably, while he, who was two years older than Hugh, cadged for a job.

Anh đã cưới bà này, bà Evelyn dòng quý tộc, và họ sống quanh đây, ông nghĩ (nhìn những ngôi nhà phô trương trông ra Công viên), vì ông từng ăn trưa một lần ở một căn nhà có, như mọi tài sản của Hugh, một thứ mà không căn nhà nào khác có thể có—có thể là những tủ để khăn trải giường. Người ta phải đi xem chúng—phải dành thật nhiều thời gian để lúc nào cũng trầm trồ món gì đó—tủ khăn, vỏ gối, đồ gỗ sồi cổ, tranh mà Hugh mua được với giá rẻ như cho. Nhưng bà Hugh đôi khi làm lộ tẩy cả màn. Bà là một trong những người đàn bà nhỏ bé mờ nhạt như chuột, ngưỡng mộ đàn ông to lớn. Bà gần như không đáng kể. Rồi bất chợt bà nói điều gì hoàn toàn bất ngờ—điều gì sắc. Có lẽ bà còn chút tàn tích của phong cách quý phái. Cái hơi than của nhà buôn than đối với bà hơi nồng quá—làm không khí đặc lại. Và thế là họ sống đó, với tủ khăn và tranh danh họa và vỏ gối viền ren thật, ở mức năm hay mười nghìn một năm chắc vậy, trong khi ông, hơn Hugh hai tuổi, đi xin việc.

At fifty-three he had to come and ask them to put him into some secretary’s office, to find him some usher’s job teaching little boys Latin, at the beck and call of some mandarin in an office, something that brought in five hundred a year; for if he married Daisy, even with his pension, they could never do on less. Whitbread could do it presumably; or Dalloway. He didn’t mind what he asked Dalloway. He was a thorough good sort; a bit limited; a bit thick in the head; yes; but a thorough good sort. Whatever he took up he did in the same matter-of-fact sensible way; without a touch of imagination, without a spark of brilliancy, but with the inexplicable niceness of his type. He ought to have been a country gentleman—he was wasted on politics. He was at his best out of doors, with horses and dogs—how good he was, for instance, when that great shaggy dog of Clarissa’s got caught in a trap and had its paw half torn off, and Clarissa turned faint and Dalloway did the whole thing; bandaged, made splints; told Clarissa not to be a fool. That was what she liked him for perhaps—that was what she needed. “Now, my dear, don’t be a fool. Hold this—fetch that,” all the time talking to the dog as if it were a human being.

Ở tuổi năm mươi ba ông phải đến xin họ xếp ông vào một văn phòng thư ký nào đó, tìm cho ông một chân thầy giáo phụ dạy Latin cho các cậu bé, hay một việc phải nghe sai bảo của một quan lớn nào đó trong văn phòng, thứ gì đem lại năm trăm một năm; vì nếu ông cưới Daisy, kể cả có lương hưu, họ chẳng thể sống ít hơn. Whitbread có thể làm được chắc vậy; hoặc Dalloway. Ông không ngại xin gì ở Dalloway. Anh là người tốt thực sự; hơi hạn chế; hơi đần; phải; nhưng là người tốt thực sự. Bất cứ gì anh đảm nhận anh làm theo cùng một lối thực tế, biết điều, không một chút tưởng tượng, không một tia sáng chói lọi, nhưng với cái nết tử tế khó giải thích của hạng người như anh. Lẽ ra anh nên làm điền chủ—đem anh vào chính trường là phí. Anh khá nhất khi ở ngoài trời, với ngựa và chó—ví dụ anh giỏi biết bao khi con chó lông xù lớn của Clarissa mắc bẫy và bàn chân bị xé gần đứt, và Clarissa choáng váng và Dalloway làm tất cả; băng bó, nẹp bằng que; bảo Clarissa đừng ngốc. Có lẽ đó là điều bà thích ở anh—đó là điều bà cần. “Nào em yêu, đừng ngốc. Cầm cái này—lấy cái kia,” suốt lúc ấy nói chuyện với con chó như thể nó là người.

But how could she swallow all that stuff about poetry? How could she let him hold forth about Shakespeare? Seriously and solemnly Richard Dalloway got on his hind legs and said that no decent man ought to read Shakespeare’s sonnets because it was like listening at keyholes (besides the relationship was not one that he approved). No decent man ought to let his wife visit a deceased wife’s sister. Incredible! The only thing to do was to pelt him with sugared almonds—it was at dinner. But Clarissa sucked it all in; thought it so honest of him; so independent of him; Heaven knows if she didn’t think him the most original mind she’d ever met!

Nhưng làm sao bà nuốt trôi tất cả mớ chuyện thơ ca ấy? Làm sao bà để anh thuyết giảng về Shakespeare? Richard Dalloway nghiêm trang long trọng đứng bật dậy mà tuyên bố rằng không người đàng hoàng nào nên đọc thơ sonnet của Shakespeare vì như nghe trộm ở lỗ khóa (vả lại mối quan hệ ấy anh không tán thành). Không người đàng hoàng nào nên để vợ đến thăm em gái của người vợ đã mất. Không thể tin! Việc duy nhất nên làm là ném hạnh nhân bọc đường vào anh—đó là lúc ăn tối. Nhưng Clarissa nuốt tuốt; thấy anh thật thành thật; thật độc lập; trời biết, có khi bà còn nghĩ anh là trí óc độc đáo nhất bà từng gặp!

That was one of the bonds between Sally and himself. There was a garden where they used to walk, a walled-in place, with rose-bushes and giant cauliflowers—he could remember Sally tearing off a rose, stopping to exclaim at the beauty of the cabbage leaves in the moonlight (it was extraordinary how vividly it all came back to him, things he hadn’t thought of for years,) while she implored him, half laughing of course, to carry off Clarissa, to save her from the Hughs and the Dalloways and all the other “perfect gentlemen” who would “stifle her soul” (she wrote reams of poetry in those days), make a mere hostess of her, encourage her worldliness. But one must do Clarissa justice. She wasn’t going to marry Hugh anyhow. She had a perfectly clear notion of what she wanted. Her emotions were all on the surface. Beneath, she was very shrewd—a far better judge of character than Sally, for instance, and with it all, purely feminine; with that extraordinary gift, that woman’s gift, of making a world of her own wherever she happened to be. She came into a room; she stood, as he had often seen her, in a doorway with lots of people round her. But it was Clarissa one remembered. Not that she was striking; not beautiful at all; there was nothing picturesque about her; she never said anything specially clever; there she was, however; there she was.

Đó là một trong những mối dây giữa Sally và ông. Có một khu vườn họ thường đi dạo, một chỗ có tường bao, với bụi hồng và những cây súp lơ khổng lồ—ông nhớ Sally giật một bông hồng, dừng lại thốt lên vì vẻ đẹp của lá bắp cải dưới ánh trăng (thật lạ khi tất cả quay lại rõ ràng làm sao, những điều đã bao năm ông không nghĩ tới) trong khi cô van xin ông, nửa đùa dĩ nhiên, cướp Clarissa đi, cứu bà khỏi những Hugh và Dalloway và tất cả “quý ông hoàn hảo” khác sẽ “làm nghẹt linh hồn bà” (thuở ấy cô viết hàng tập thơ), biến bà thành một bà chủ nhà đơn thuần, nuông chiều tính thế tục của bà. Nhưng phải công bằng với Clarissa. Dù sao bà không định lấy Hugh. Bà có ý niệm hoàn toàn rõ ràng về điều mình muốn. Cảm xúc của bà đều ở bề mặt. Bên dưới, bà rất sắc sảo—phán đoán tính cách giỏi hơn Sally nhiều, và dù thế vẫn thuần nữ tính; với năng khiếu lạ thường, năng khiếu đàn bà, tạo ra một thế giới riêng bất cứ nơi nào bà ở. Bà vào một căn phòng; bà đứng, như ông thường thấy, ở ngưỡng cửa với nhiều người quanh. Nhưng chính Clarissa là người ta nhớ. Không phải vì nổi bật; hoàn toàn không đẹp; chẳng có gì đẹp như tranh ở bà; bà không bao giờ nói điều gì đặc biệt thông minh; nhưng bà ở đó; bà ở đó.

No, no, no! He was not in love with her any more! He only felt, after seeing her that morning, among her scissors and silks, making ready for the party, unable to get away from the thought of her; she kept coming back and back like a sleeper jolting against him in a railway carriage; which was not being in love, of course; it was thinking of her, criticising her, starting again, after thirty years, trying to explain her. The obvious thing to say of her was that she was worldly; cared too much for rank and society and getting on in the world—which was true in a sense; she had admitted it to him. (You could always get her to own up if you took the trouble; she was honest.) What she would say was that she hated frumps, fogies, failures, like himself presumably; thought people had no right to slouch about with their hands in their pockets; must do something, be something; and these great swells, these Duchesses, these hoary old Countesses one met in her drawing-room, unspeakably remote as he felt them to be from anything that mattered a straw, stood for something real to her. Lady Bexborough, she said once, held herself upright (so did Clarissa herself; she never lounged in any sense of the word; she was straight as a dart, a little rigid in fact). She said they had a kind of courage which the older she grew the more she respected. In all this there was a great deal of Dalloway, of course; a great deal of the public-spirited, British Empire, tariff-reform, governing-class spirit, which had grown on her, as it tends to do. With twice his wits, she had to see things through his eyes—one of the tragedies of married life. With a mind of her own, she must always be quoting Richard—as if one couldn’t know to a tittle what Richard thought by reading the Morning Post of a morning! These parties for example were all for him, or for her idea of him (to do Richard justice he would have been happier farming in Norfolk). She made her drawing-room a sort of meeting-place; she had a genius for it. Over and over again he had seen her take some raw youth, twist him, turn him, wake him up; set him going. Infinite numbers of dull people conglomerated round her of course. But odd unexpected people turned up; an artist sometimes; sometimes a writer; queer fish in that atmosphere. And behind it all was that network of visiting, leaving cards, being kind to people; running about with bunches of flowers, little presents; So-and-so was going to France—must have an air-cushion; a real drain on her strength; all that interminable traffic that women of her sort keep up; but she did it genuinely, from a natural instinct.

Không, không, không! Ông không còn yêu bà nữa! Ông chỉ cảm thấy, sau khi gặp bà sáng nay, giữa kéo và lụa, chuẩn bị cho buổi tiệc, không thoát khỏi ý nghĩ về bà; bà cứ quay lại, quay lại như người ngủ va vào ta trong toa tàu hỏa; dĩ nhiên đó không phải yêu; đó là nghĩ về bà, phê phán bà, bắt đầu lại, sau ba mươi năm, cố giải thích bà. Điều hiển nhiên để nói về bà là bà thế tục; quá để tâm đến địa vị và xã giao và thăng tiến trong đời—theo nghĩa nào đó là đúng; bà đã thừa nhận với ông. (Lúc nào cũng bắt bà thú nhận được nếu chịu khó; bà thành thật.) Bà sẽ nói rằng bà ghét những kẻ lôi thôi, những kẻ cổ hủ, những kẻ thất bại, như ông chắc vậy; nghĩ người ta không có quyền lê la tay đút túi; phải làm gì đó, là gì đó; và những người sang trọng này, những bà Công tước này, những bà Bá tước già tóc bạc gặp trong phòng khách bà, mà ông cảm thấy xa vời không tả xiết với bất cứ điều gì đáng kể, lại đại diện cho một thứ gì thật đối với bà. Phu nhân Bexborough, bà nói một lần, đứng thẳng (Clarissa cũng vậy; bà không bao giờ uể oải theo bất cứ nghĩa nào; bà thẳng như mũi tên, thực ra hơi cứng). Bà nói họ có một thứ can đảm mà bà càng già càng kính trọng. Trong tất cả điều này có rất nhiều Dalloway, dĩ nhiên; rất nhiều tinh thần vì công ích, Đế quốc Anh, cải cách thuế quan, giai cấp cai trị, đã bám rễ lên bà, như xu hướng thường thấy. Có trí khôn gấp đôi anh, bà phải nhìn mọi thứ bằng mắt anh—một trong những bi kịch của đời sống hôn nhân. Có trí óc riêng, bà luôn phải trích dẫn Richard—như thể ta không thể biết tường tận Richard nghĩ gì bằng việc đọc tờ Morning Post mỗi sáng! Những buổi tiệc này chẳng hạn đều vì anh, hay vì ý niệm của bà về anh (công bằng với Richard, anh sẽ hạnh phúc hơn nếu làm nông ở Norfolk). Bà biến phòng khách thành một nơi họp mặt; bà có thiên tài về việc đó. Hết lần này đến lần khác ông thấy bà nắm lấy một chàng trai non nớt nào đó, nhào nặn anh, xoay anh, đánh thức anh; đẩy anh lên đường. Vô số người nhạt nhẽo dĩ nhiên kết tụ quanh bà. Nhưng cũng xuất hiện những người lạ bất ngờ; đôi khi một họa sĩ; đôi khi một nhà văn; những con cá lạ trong bầu không khí ấy. Và đằng sau tất cả là mạng lưới thăm hỏi, để lại danh thiếp, tử tế với người ta; chạy quanh với bó hoa, quà nhỏ; ông này bà nọ sắp đi Pháp—phải có gối hơi; một sự hao tổn sức lực thực sự; tất cả cái qua lại không dứt mà những người đàn bà như bà vẫn duy trì; nhưng bà làm thật lòng, từ bản năng tự nhiên.

Oddly enough, she was one of the most thoroughgoing sceptics he had ever met, and possibly (this was a theory he used to make up to account for her, so transparent in some ways, so inscrutable in others), possibly she said to herself, As we are a doomed race, chained to a sinking ship (her favourite reading as a girl was Huxley and Tyndall, and they were fond of these nautical metaphors), as the whole thing is a bad joke, let us, at any rate, do our part; mitigate the sufferings of our fellow-prisoners (Huxley again); decorate the dungeon with flowers and air-cushions; be as decent as we possibly can. Those ruffians, the Gods, shan’t have it all their own way,—her notion being that the Gods, who never lost a chance of hurting, thwarting and spoiling human lives were seriously put out if, all the same, you behaved like a lady. That phase came directly after Sylvia’s death—that horrible affair. To see your own sister killed by a falling tree (all Justin Parry’s fault—all his carelessness) before your very eyes, a girl too on the verge of life, the most gifted of them, Clarissa always said, was enough to turn one bitter. Later she wasn’t so positive perhaps; she thought there were no Gods; no one was to blame; and so she evolved this atheist’s religion of doing good for the sake of goodness.

Lạ thay, bà là một trong những người hoài nghi triệt để nhất ông từng gặp, và có thể (đây là một lý thuyết ông hay dựng lên để giải thích bà, trong suốt ở vài điều, khó dò ở những điều khác), có thể bà tự nhủ, Vì chúng ta là giống nòi bị nguyền, xích vào con tàu đang chìm (sách bà thích đọc thuở con gái là Huxley và Tyndall, và họ thích những ẩn dụ hàng hải này), vì toàn bộ chuyện này là một trò đùa xấu, ít nhất hãy làm phần mình; giảm bớt nỗi khổ của những người bạn tù (lại Huxley); trang trí ngục tối bằng hoa và gối hơi; cư xử đàng hoàng hết mức có thể. Lũ côn đồ, các vị Thần ấy, đừng hòng muốn gì được nấy,—ý nghĩ của bà là các vị Thần, vốn không bỏ lỡ cơ hội làm đau, cản trở và hủy hoại đời người, sẽ thực sự bực bội nếu, dẫu thế, ta vẫn cư xử như một quý bà. Giai đoạn ấy đến ngay sau cái chết của Sylvia—vụ khủng khiếp ấy. Thấy chính chị mình bị cây đổ giết (hoàn toàn lỗi của Justin Parry—tất cả do sự bất cẩn của ông) ngay trước mắt, một cô gái đang ở ngưỡng cửa cuộc đời, người tài hoa nhất trong số họ, Clarissa luôn nói, đủ làm người ta cay đắng. Về sau bà có lẽ không còn quả quyết thế; bà nghĩ không có Thần nào; không ai đáng trách; và thế là bà phát triển tôn giáo của người vô thần này: làm điều tốt vì chính cái tốt.

And of course she enjoyed life immensely. It was her nature to enjoy (though goodness only knows, she had her reserves; it was a mere sketch, he often felt, that even he, after all these years, could make of Clarissa). Anyhow there was no bitterness in her; none of that sense of moral virtue which is so repulsive in good women. She enjoyed practically everything. If you walked with her in Hyde Park now it was a bed of tulips, now a child in a perambulator, now some absurd little drama she made up on the spur of the moment. (Very likely, she would have talked to those lovers, if she had thought them unhappy.) She had a sense of comedy that was really exquisite, but she needed people, always people, to bring it out, with the inevitable result that she frittered her time away, lunching, dining, giving these incessant parties of hers, talking nonsense, saying things she didn’t mean, blunting the edge of her mind, losing her discrimination. There she would sit at the head of the table taking infinite pains with some old buffer who might be useful to Dalloway—they knew the most appalling bores in Europe—or in came Elizabeth and everything must give way to her. She was at a High School, at the inarticulate stage last time he was over, a round-eyed, pale-faced girl, with nothing of her mother in her, a silent stolid creature, who took it all as a matter of course, let her mother make a fuss of her, and then said “May I go now?” like a child of four; going off, Clarissa explained, with that mixture of amusement and pride which Dalloway himself seemed to rouse in her, to play hockey. And now Elizabeth was “out,” presumably; thought him an old fogy, laughed at her mother’s friends. Ah well, so be it. The compensation of growing old, Peter Walsh thought, coming out of Regent’s Park, and holding his hat in hand, was simply this; that the passions remain as strong as ever, but one has gained—at last!—the power which adds the supreme flavour to existence,—the power of taking hold of experience, of turning it round, slowly, in the light.

Và dĩ nhiên bà tận hưởng cuộc sống vô cùng. Đó là bản tính bà (dù trời biết, bà có những điều dè dặt; ông vẫn thường cảm thấy ngay cả ông, sau ngần ấy năm, cũng chỉ vẽ nổi một bức phác thảo về Clarissa). Dù sao ở bà không có cay đắng; không có cái ý thức về đức hạnh vốn đáng ghê tởm ở những người đàn bà tốt. Bà hầu như tận hưởng mọi thứ. Nếu đi dạo với bà trong Hyde Park lúc đó là luống tulip, lúc là đứa bé trong xe đẩy, lúc là một vở kịch nhỏ lố bịch nào bà dựng ngay tại chỗ. (Rất có thể bà sẽ nói chuyện với đôi tình nhân kia nếu bà nghĩ họ bất hạnh.) Bà có cảm quan hài kịch thực sự tinh tế, nhưng bà cần người, lúc nào cũng cần người, để khơi nó ra, với hệ quả tất yếu là bà phung phí thời gian, ăn trưa, ăn tối, tổ chức những buổi tiệc không dứt, nói chuyện vô nghĩa, nói điều không có ý, làm cùn lưỡi trí óc, mất khả năng phân biệt. Bà ngồi đầu bàn bỏ vô số công sức cho một lão già lẩm cẩm nào có thể có ích cho Dalloway—họ biết những kẻ chán ngắt khủng khiếp nhất châu Âu—hoặc Elizabeth bước vào và mọi thứ phải nhường cho cô. Lần ông sang gần nhất cô đang học trường trung học, ở cái tuổi ấp úng, một cô bé mắt tròn, mặt nhợt, chẳng có gì của mẹ, một sinh vật lặng lẽ, lầm lì, coi tất cả là tự nhiên, để mẹ làm rộn lên quanh mình, rồi nói “Con đi được chưa ạ?” như đứa trẻ bốn tuổi; đi, Clarissa giải thích, với hỗn hợp thích thú và tự hào mà chính Dalloway dường như khơi lên ở bà, để chơi khúc côn cầu. Và giờ Elizabeth đã “ra mắt,” chắc vậy; nghĩ ông là ông già cổ hủ, cười nhạo bạn của mẹ. À thôi, cứ thế vậy. Sự bù đắp của tuổi già, Peter Walsh nghĩ, bước ra khỏi Regent’s Park, tay cầm mũ, chỉ là điều này; rằng những đam mê vẫn mạnh như xưa, nhưng người ta đã đạt được—cuối cùng!—quyền năng thêm vị cao nhất cho sự tồn tại,—quyền năng nắm lấy trải nghiệm, xoay nó, chậm rãi, dưới ánh sáng.

A terrible confession it was (he put his hat on again), but now, at the age of fifty-three one scarcely needed people any more. Life itself, every moment of it, every drop of it, here, this instant, now, in the sun, in Regent’s Park, was enough. Too much indeed. A whole lifetime was too short to bring out, now that one had acquired the power, the full flavour; to extract every ounce of pleasure, every shade of meaning; which both were so much more solid than they used to be, so much less personal. It was impossible that he should ever suffer again as Clarissa had made him suffer. For hours at a time (pray God that one might say these things without being overheard!), for hours and days he never thought of Daisy.

Một lời thú nhận khủng khiếp (ông đội mũ lại), nhưng giờ, ở tuổi năm mươi ba người ta gần như không cần người khác nữa. Bản thân cuộc sống, từng khoảnh khắc, từng giọt của nó, ở đây, lúc này, bây giờ, dưới nắng, trong Regent’s Park, là đủ. Quá nhiều thật. Cả một đời quá ngắn để khơi ra, giờ đây khi ta đã có quyền năng, toàn bộ hương vị; để vắt từng chút khoái lạc, từng sắc thái ý nghĩa; cả hai đều rắn chắc hơn nhiều so với trước, ít cá nhân hơn nhiều. Không thể nào ông còn đau khổ nữa như Clarissa từng làm ông đau khổ. Hàng giờ liền (xin Chúa cho phép nói những điều này mà không ai nghe lỏm!), hàng giờ hàng ngày ông không nghĩ đến Daisy.

Could it be that he was in love with her then, remembering the misery, the torture, the extraordinary passion of those days? It was a different thing altogether—a much pleasanter thing—the truth being, of course, that now she was in love with him. And that perhaps was the reason why, when the ship actually sailed, he felt an extraordinary relief, wanted nothing so much as to be alone; was annoyed to find all her little attentions—cigars, notes, a rug for the voyage—in his cabin. Every one if they were honest would say the same; one doesn’t want people after fifty; one doesn’t want to go on telling women they are pretty; that’s what most men of fifty would say, Peter Walsh thought, if they were honest.

Phải chăng lúc này ông đang yêu cô, khi nhớ lại nỗi khổ, sự giày vò, cơn đam mê lạ thường của những ngày ấy? Đó hoàn toàn là một chuyện khác—dễ chịu hơn nhiều—vì sự thật, dĩ nhiên, là giờ đây chính cô yêu ông. Và có lẽ đó là lý do khi con tàu thật sự nhổ neo ông cảm thấy nhẹ nhõm lạ thường, chẳng muốn gì hơn là ở một mình; bực mình khi thấy mọi sự chăm sóc nhỏ nhặt của cô—xì gà, thư, tấm chăn cho chuyến đi—trong buồng ông. Ai cũng sẽ nói thế nếu thành thật; sau năm mươi người ta không muốn có người; không muốn tiếp tục nói với đàn bà là họ xinh; đó là điều hầu hết đàn ông năm mươi tuổi sẽ nói, Peter Walsh nghĩ, nếu thành thật.

But then these astonishing accesses of emotion—bursting into tears this morning, what was all that about? What could Clarissa have thought of him? thought him a fool presumably, not for the first time. It was jealousy that was at the bottom of it—jealousy which survives every other passion of mankind, Peter Walsh thought, holding his pocket-knife at arm’s length. She had been meeting Major Orde, Daisy said in her last letter; said it on purpose he knew; said it to make him jealous; he could see her wrinkling her forehead as she wrote, wondering what she could say to hurt him; and yet it made no difference; he was furious! All this pother of coming to England and seeing lawyers wasn’t to marry her, but to prevent her from marrying anybody else. That was what tortured him, that was what came over him when he saw Clarissa so calm, so cold, so intent on her dress or whatever it was; realising what she might have spared him, what she had reduced him to—a whimpering, snivelling old ass. But women, he thought, shutting his pocket-knife, don’t know what passion is. They don’t know the meaning of it to men. Clarissa was as cold as an icicle. There she would sit on the sofa by his side, let him take her hand, give him one kiss—Here he was at the crossing.

Nhưng còn những cơn xúc động ghê gớm này—bật khóc sáng nay, thế là thế nào? Clarissa hẳn đã nghĩ gì về ông? Chắc nghĩ ông là đồ ngốc, không phải lần đầu. Gốc rễ là ghen tuông—ghen tuông, thứ sống sót qua mọi đam mê khác của loài người, Peter Walsh nghĩ, duỗi thẳng tay cầm con dao nhíp. Daisy nói trong thư cuối rằng cô đã gặp Thiếu tá Orde; cô cố ý nói thế, ông biết; nói để làm ông ghen; ông thấy cô nhăn trán khi viết, tự hỏi nói gì để làm đau ông; vậy mà vẫn chẳng khác gì; ông điên lên! Cả cái màn rối rít sang Anh gặp luật sư này không phải để cưới cô, mà để ngăn cô lấy ai khác. Đó là điều hành hạ ông, đó là điều ập đến khi ông thấy Clarissa bình thản như vậy, lạnh như vậy, mải mê với cái váy hay thứ gì đó; nhận ra bà đã có thể tha cho ông những gì, và đã hạ ông xuống thành gì—một con lừa già thút thít sụt sịt. Nhưng đàn bà, ông nghĩ, gập con dao nhíp lại, không biết đam mê là gì. Họ không biết nó có ý nghĩa gì với đàn ông. Clarissa lạnh như cột băng. Bà sẽ ngồi trên sofa bên ông, để ông cầm tay, cho ông một nụ hôn—Đến đây ông tới chỗ băng qua đường.

A sound interrupted him; a frail quivering sound, a voice bubbling up without direction, vigour, beginning or end, running weakly and shrilly and with an absence of all human meaning into

Một âm thanh làm ông gián đoạn; một âm thanh mong manh run rẩy, một giọng nói sủi lên không phương hướng, không sức lực, không đầu không cuối, chảy yếu ớt và the thé và vắng mọi ý nghĩa con người thành

ee um fah um so foo swee too eem oo—

ee um fah um so foo swee too eem oo—

the voice of no age or sex, the voice of an ancient spring spouting from the earth; which issued, just opposite Regent’s Park Tube station from a tall quivering shape, like a funnel, like a rusty pump, like a wind-beaten tree for ever barren of leaves which lets the wind run up and down its branches singing

giọng của không tuổi không giới, giọng của một mạch suối cổ phun từ lòng đất; phát ra, ngay đối diện ga tàu điện ngầm Regent’s Park từ một hình dáng cao run rẩy, như cái phễu, như cái bơm gỉ, như cái cây bị gió quật mãi trụi lá để gió chạy lên chạy xuống cành hát

ee um fah um so foo swee too eem oo

ee um fah um so foo swee too eem oo

and rocks and creaks and moans in the eternal breeze.

và đung đưa và cọt kẹt và rên rỉ trong làn gió vĩnh cửu.

Through all ages—when the pavement was grass, when it was swamp, through the age of tusk and mammoth, through the age of silent sunrise, the battered woman—for she wore a skirt—with her right hand exposed, her left clutching at her side, stood singing of love—love which has lasted a million years, she sang, love which prevails, and millions of years ago, her lover, who had been dead these centuries, had walked, she crooned, with her in May; but in the course of ages, long as summer days, and flaming, she remembered, with nothing but red asters, he had gone; death’s enormous sickle had swept those tremendous hills, and when at last she laid her hoary and immensely aged head on the earth, now become a mere cinder of ice, she implored the Gods to lay by her side a bunch of purple heather, there on her high burial place which the last rays of the last sun caressed; for then the pageant of the universe would be over.

Qua mọi thời đại—khi vỉa hè là cỏ, khi là đầm lầy, qua thời đại của ngà và voi ma mút, qua thời đại của bình minh lặng lẽ, người đàn bà tả tơi—vì bà mặc váy—với bàn tay phải chìa ra, bàn tay trái nắm hông, đứng hát về tình yêu—tình yêu đã kéo dài một triệu năm, bà hát, tình yêu thắng thế, và hàng triệu năm trước, người yêu bà, đã chết từ nhiều thế kỷ, đã đi dạo, bà ngâm nga, với bà vào tháng Năm; nhưng trong dòng thời đại, dài như ngày hè, và rực cháy, bà nhớ, chẳng có gì ngoài cúc tây đỏ, anh đã đi; lưỡi hái khổng lồ của cái chết đã quét những ngọn đồi vĩ đại ấy, và khi cuối cùng bà đặt cái đầu bạc phơ già vô tận xuống đất, giờ chỉ là một cục xỉ băng giá, bà van xin các Thần đặt bên cạnh một bó thạch nam tím, ở đó trên mộ cao của bà nơi những tia sáng cuối của mặt trời cuối cùng vuốt ve; vì khi ấy cuộc diễu hành của vũ trụ sẽ chấm dứt.

As the ancient song bubbled up opposite Regent’s Park Tube station still the earth seemed green and flowery; still, though it issued from so rude a mouth, a mere hole in the earth, muddy too, matted with root fibres and tangled grasses, still the old bubbling burbling song, soaking through the knotted roots of infinite ages, and skeletons and treasure, streamed away in rivulets over the pavement and all along the Marylebone Road, and down towards Euston, fertilising, leaving a damp stain.

Khi bài ca cổ sủi lên đối diện ga tàu điện ngầm Regent’s Park, trái đất vẫn có vẻ xanh và đầy hoa; dù nó phát ra từ một cái miệng thô lậu, chỉ là cái lỗ trong đất, lại lầy lội, rối rễ và cỏ, vẫn bài ca cũ ọc ạch lục bục, thấm qua những rễ thắt nút của vô tận thời đại, và những bộ xương và kho báu, chảy đi thành những dòng nhỏ trên vỉa hè và dọc đường Marylebone, và xuống phía Euston, làm màu mỡ, để lại một vết ẩm.

Still remembering how once in some primeval May she had walked with her lover, this rusty pump, this battered old woman with one hand exposed for coppers the other clutching her side, would still be there in ten million years, remembering how once she had walked in May, where the sea flows now, with whom it did not matter—he was a man, oh yes, a man who had loved her. But the passage of ages had blurred the clarity of that ancient May day; the bright petalled flowers were hoar and silver frosted; and she no longer saw, when she implored him (as she did now quite clearly) “look in my eyes with thy sweet eyes intently,” she no longer saw brown eyes, black whiskers or sunburnt face but only a looming shape, a shadow shape, to which, with the bird-like freshness of the very aged she still twittered “give me your hand and let me press it gently” (Peter Walsh couldn’t help giving the poor creature a coin as he stepped into his taxi), “and if some one should see, what matter they?” she demanded; and her fist clutched at her side, and she smiled, pocketing her shilling, and all peering inquisitive eyes seemed blotted out, and the passing generations—the pavement was crowded with bustling middle-class people—vanished, like leaves, to be trodden under, to be soaked and steeped and made mould of by that eternal spring—

Vẫn nhớ có lần trong một tháng Năm nguyên thủy bà đã đi dạo với người yêu, cái bơm gỉ này, bà già tả tơi này một tay chìa xin đồng xu tay kia nắm hông, vẫn sẽ ở đó mười triệu năm sau, nhớ có lần bà đã đi dạo vào tháng Năm, nơi biển chảy bây giờ, với ai thì chẳng quan trọng—đó là một người đàn ông, ôi phải, một người đàn ông từng yêu bà. Nhưng dòng thời đại đã làm mờ độ trong của ngày tháng Năm xưa ấy; những bông hoa cánh sáng đã bạc đi, phủ sương giá; và bà không còn thấy, khi bà van xin anh (như bà làm lúc này rất rõ) “nhìn vào mắt em bằng đôi mắt ngọt ngào chăm chú của anh,” bà không còn thấy mắt nâu, râu đen hay gương mặt rám nắng mà chỉ một hình dáng lù lù, một hình bóng, mà với sự tươi mới như chim của người rất già bà vẫn ríu rít “đưa tay anh cho em và để em siết nhẹ” (Peter Walsh không thể không cho kẻ tội nghiệp một đồng xu khi bước vào taxi), “và nếu ai thấy, có sao đâu?” bà hỏi; và nắm tay bà siết lấy hông, và bà mỉm cười, bỏ đồng shilling vào túi, và mọi con mắt soi mói tò mò dường như bị xóa nhòa, và các thế hệ đi qua—vỉa hè đông đúc người trung lưu hối hả—biến mất, như lá, để bị giẫm, bị thấm và ngâm và biến thành đất mùn bởi mạch suối vĩnh cửu ấy—

ee um fah um so foo swee too eem oo

ee um fah um so foo swee too eem oo

“Poor old woman,” said Rezia Warren Smith, waiting to cross.

“Bà già tội nghiệp,” Rezia Warren Smith nói, đứng đợi qua đường.

Oh poor old wretch!

Ôi cái kiếp khốn khổ!

Suppose it was a wet night? Suppose one’s father, or somebody who had known one in better days had happened to pass, and saw one standing there in the gutter? And where did she sleep at night?

Giả sử là một đêm mưa? Giả sử cha mình, hay ai đó đã biết mình những ngày tốt hơn tình cờ đi qua, và thấy mình đứng đó trong rãnh nước? Và ban đêm bà ngủ ở đâu?

Cheerfully, almost gaily, the invincible thread of sound wound up into the air like the smoke from a cottage chimney, winding up clean beech trees and issuing in a tuft of blue smoke among the topmost leaves. “And if some one should see, what matter they?”

Vui vẻ, gần như hân hoan, sợi dây âm thanh bất khuất cuộn lên không trung như khói ống khói nhà tranh, cuộn lên những thân sồi nhẵn sạch và ló ra thành một chùm khói xanh giữa ngọn lá trên cùng. “Và nếu ai thấy, có sao đâu?”

Since she was so unhappy, for weeks and weeks now, Rezia had given meanings to things that happened, almost felt sometimes that she must stop people in the street, if they looked good, kind people, just to say to them “I am unhappy”; and this old woman singing in the street “if some one should see, what matter they?” made her suddenly quite sure that everything was going to be right. They were going to Sir William Bradshaw; she thought his name sounded nice; he would cure Septimus at once. And then there was a brewer’s cart, and the grey horses had upright bristles of straw in their tails; there were newspaper placards. It was a silly, silly dream, being unhappy.

Vì bất hạnh quá, hàng tuần liền nay, Rezia đã gán ý nghĩa cho từng việc xảy ra, đôi khi gần như cảm thấy mình phải chặn người ta trên phố, nếu họ trông là những người tốt, tử tế, chỉ để nói với họ “Tôi bất hạnh”; và bà già hát trên phố “nếu ai thấy, có sao đâu?” này làm cô bỗng hoàn toàn chắc rằng mọi chuyện sẽ ổn. Họ sắp đi gặp ngài William Bradshaw; cô nghĩ tên ông nghe hay; ông sẽ chữa cho Septimus ngay. Rồi có chiếc xe chở bia, và những con ngựa xám có chùm rơm dựng đứng trên đuôi; có những tấm áp phích báo. Bất hạnh là một giấc mơ ngớ ngẩn, ngớ ngẩn.

So they crossed, Mr. and Mrs. Septimus Warren Smith, and was there, after all, anything to draw attention to them, anything to make a passer-by suspect here is a young man who carries in him the greatest message in the world, and is, moreover, the happiest man in the world, and the most miserable? Perhaps they walked more slowly than other people, and there was something hesitating, trailing, in the man’s walk, but what more natural for a clerk, who has not been in the West End on a weekday at this hour for years, than to keep looking at the sky, looking at this, that and the other, as if Portland Place were a room he had come into when the family are away, the chandeliers being hung in holland bags, and the caretaker, as she lets in long shafts of dusty light upon deserted, queer-looking arm-chairs, lifting one corner of the long blinds, explains to the visitors what a wonderful place it is; how wonderful, but at the same time, he thinks, as he looks at chairs and tables, how strange.

Thế là họ băng qua, ông bà Septimus Warren Smith, và rốt cuộc có gì để thu hút sự chú ý vào họ, có gì để làm người qua đường ngờ rằng đây là một chàng trai mang trong mình thông điệp vĩ đại nhất thế giới, và hơn nữa, là người đàn ông hạnh phúc nhất thế giới, và khổ sở nhất? Có lẽ họ đi chậm hơn người khác, và có điều gì ngập ngừng, lê lết, trong bước chân người đàn ông, nhưng còn gì tự nhiên hơn đối với một thư ký đã nhiều năm không đến West End vào ngày thường giờ này, mà cứ nhìn trời, nhìn cái này cái kia, như thể Portland Place là một căn phòng anh vào khi gia đình vắng, những chùm đèn treo trong bao vải, và bà quản gia, khi để những tia sáng dài đầy bụi lọt vào những chiếc ghế bành bỏ không, trông lạ lùng, vén một góc những tấm rèm dài, giải thích cho khách tham quan đây là chỗ tuyệt vời thế nào; tuyệt vời làm sao, nhưng đồng thời, anh nghĩ khi nhìn ghế và bàn, lạ lùng làm sao.

To look at, he might have been a clerk, but of the better sort; for he wore brown boots; his hands were educated; so, too, his profile—his angular, big-nosed, intelligent, sensitive profile; but not his lips altogether, for they were loose; and his eyes (as eyes tend to be), eyes merely; hazel, large; so that he was, on the whole, a border case, neither one thing nor the other, might end with a house at Purley and a motor car, or continue renting apartments in back streets all his life; one of those half-educated, self-educated men whose education is all learnt from books borrowed from public libraries, read in the evening after the day’s work, on the advice of well-known authors consulted by letter.

Nhìn bề ngoài, anh có thể là một thư ký, nhưng loại khá hơn; vì anh đi giày nâu; tay anh có học thức; mặt nghiêng cũng vậy—mặt nghiêng góc cạnh, mũi to, thông minh, nhạy cảm; nhưng không hẳn đôi môi, vì chúng lỏng; và đôi mắt (như mắt thường thế), chỉ là mắt; màu hạt dẻ, to; nên nhìn chung anh là một trường hợp ranh giới, không ra cái này cũng không ra cái kia, có thể kết thúc với căn nhà ở Purley và chiếc ô tô, hoặc tiếp tục thuê phòng ở những phố sau cả đời; một trong những người nửa có học, tự học, mà học vấn toàn học từ sách mượn ở thư viện công, đọc buổi tối sau ngày làm việc, theo lời khuyên của các tác giả nổi tiếng được hỏi qua thư.

As for the other experiences, the solitary ones, which people go through alone, in their bedrooms, in their offices, walking the fields and the streets of London, he had them; had left home, a mere boy, because of his mother; she lied; because he came down to tea for the fiftieth time with his hands unwashed; because he could see no future for a poet in Stroud; and so, making a confidant of his little sister, had gone to London leaving an absurd note behind him, such as great men have written, and the world has read later when the story of their struggles has become famous.

Còn những trải nghiệm khác, những trải nghiệm đơn độc, mà người ta trải qua một mình, trong phòng ngủ, trong văn phòng, đi trên đồng và phố London, anh đã có; đã rời nhà, mới là một cậu nhóc, vì mẹ; bà nói dối; vì anh xuống uống trà lần thứ năm mươi với tay chưa rửa; vì anh không thấy tương lai nào cho nhà thơ ở Stroud; và thế là, tâm sự với cô em gái nhỏ, đã đến London, để lại một mảnh giấy lố bịch, như những người vĩ đại đã viết, và thế giới đọc sau này khi chuyện đấu tranh của họ thành nổi tiếng.

London has swallowed up many millions of young men called Smith; thought nothing of fantastic Christian names like Septimus with which their parents have thought to distinguish them. Lodging off the Euston Road, there were experiences, again experiences, such as change a face in two years from a pink innocent oval to a face lean, contracted, hostile. But of all this what could the most observant of friends have said except what a gardener says when he opens the conservatory door in the morning and finds a new blossom on his plant:—It has flowered; flowered from vanity, ambition, idealism, passion, loneliness, courage, laziness, the usual seeds, which all muddled up (in a room off the Euston Road), made him shy, and stammering, made him anxious to improve himself, made him fall in love with Miss Isabel Pole, lecturing in the Waterloo Road upon Shakespeare.

London đã nuốt hàng triệu chàng trai tên Smith; chẳng nghĩ gì đến những tên thánh kỳ quặc như Septimus mà cha mẹ họ ngỡ làm con mình nổi bật. Trọ ở phố Euston, có những trải nghiệm, lại trải nghiệm, đổi một gương mặt trong hai năm từ bầu dục hồng ngây thơ thành gương mặt gầy, co lại, thù địch. Nhưng về tất cả điều này người bạn tinh ý nhất có thể nói gì ngoài điều người làm vườn nói khi mở cửa nhà kính buổi sáng và thấy một bông mới trên cây của mình:—Nó đã nở; nở từ phù hoa, tham vọng, lý tưởng, đam mê, cô đơn, can đảm, lười biếng, những hạt giống thường lệ, tất cả trộn lẫn (trong một căn phòng ở phố Euston), làm anh nhút nhát, và lắp bắp, làm anh muốn tự hoàn thiện, làm anh yêu cô Isabel Pole, giảng về Shakespeare ở phố Waterloo.

Was he not like Keats? she asked; and reflected how she might give him a taste of Antony and Cleopatra and the rest; lent him books; wrote him scraps of letters; and lit in him such a fire as burns only once in a lifetime, without heat, flickering a red gold flame infinitely ethereal and insubstantial over Miss Pole; Antony and Cleopatra; and the Waterloo Road. He thought her beautiful, believed her impeccably wise; dreamed of her, wrote poems to her, which, ignoring the subject, she corrected in red ink; he saw her, one summer evening, walking in a green dress in a square. “It has flowered,” the gardener might have said, had he opened the door; had he come in, that is to say, any night about this time, and found him writing; found him tearing up his writing; found him finishing a masterpiece at three o’clock in the morning and running out to pace the streets, and visiting churches, and fasting one day, drinking another, devouring Shakespeare, Darwin, The History of Civilisation, and Bernard Shaw.

Anh không giống Keats sao? cô hỏi; và nghĩ làm thế nào cho anh nếm Antony và Cleopatra và những vở còn lại; cho anh mượn sách; viết cho anh những mảnh thư; và nhóm lên trong anh ngọn lửa chỉ cháy một lần trong đời, không nóng, một ngọn lửa vàng đỏ chập chờn vô cùng thanh thoát và hư ảo trên cô Pole; Antony và Cleopatra; và phố Waterloo. Anh thấy cô đẹp, tin cô khôn ngoan không tì vết; mơ về cô, làm thơ cho cô, mà cô, bỏ qua chủ đề, sửa bằng mực đỏ; anh thấy cô, một buổi tối mùa hè, đi trong chiếc áo xanh lá trong một quảng trường. “Nó đã nở,” người làm vườn có thể nói, nếu ông mở cửa; nếu ông vào, nghĩa là, bất cứ đêm nào vào khoảng giờ này, và thấy anh đang viết; thấy anh xé bài viết; thấy anh hoàn thành một kiệt tác lúc ba giờ sáng rồi chạy ra đường đi đi lại lại, và thăm các nhà thờ, và nhịn ăn một ngày, uống rượu một ngày, ngấu nghiến Shakespeare, Darwin, Lịch sử Văn minh, và Bernard Shaw.

Something was up, Mr. Brewer knew; Mr. Brewer, managing clerk at Sibleys and Arrowsmiths, auctioneers, valuers, land and estate agents; something was up, he thought, and, being paternal with his young men, and thinking very highly of Smith’s abilities, and prophesying that he would, in ten or fifteen years, succeed to the leather arm-chair in the inner room under the skylight with the deed-boxes round him, “if he keeps his health,” said Mr. Brewer, and that was the danger—he looked weakly; advised football, invited him to supper and was seeing his way to consider recommending a rise of salary, when something happened which threw out many of Mr. Brewer’s calculations, took away his ablest young fellows, and eventually, so prying and insidious were the fingers of the European War, smashed a plaster cast of Ceres, ploughed a hole in the geranium beds, and utterly ruined the cook’s nerves at Mr. Brewer’s establishment at Muswell Hill.

Có chuyện rồi, ông Brewer biết; ông Brewer, trưởng nhóm thư ký ở Sibleys và Arrowsmiths, nhà bán đấu giá, định giá, đại lý đất đai và bất động sản; có chuyện gì rồi, ông nghĩ, và, vốn rất mực cha chú với các chàng trai trẻ, và đánh giá rất cao năng lực của Smith, và tiên đoán rằng anh sẽ, trong mười hay mười lăm năm, kế vị chiếc ghế bành da trong phòng trong dưới giếng trời với những hộp hồ sơ vây quanh, “nếu anh giữ được sức khỏe,” ông Brewer nói, và đó là mối nguy—anh trông yếu; khuyên chơi bóng đá, mời anh ăn tối và đang định bụng đề nghị tăng lương, thì có chuyện xảy ra làm đảo lộn nhiều tính toán của ông Brewer, lấy đi những chàng trai giỏi nhất của ông, và cuối cùng, những ngón tay của cuộc Chiến tranh châu Âu tọc mạch và âm hiểm làm sao, đập vỡ tượng thạch cao nữ thần Ceres, cày một cái hố trên luống phong lữ, và làm hỏng hoàn toàn thần kinh bà đầu bếp ở nhà ông Brewer tại Muswell Hill.

Septimus was one of the first to volunteer. He went to France to save an England which consisted almost entirely of Shakespeare’s plays and Miss Isabel Pole in a green dress walking in a square. There in the trenches the change which Mr. Brewer desired when he advised football was produced instantly; he developed manliness; he was promoted; he drew the attention, indeed the affection of his officer, Evans by name. It was a case of two dogs playing on a hearth-rug; one worrying a paper screw, snarling, snapping, giving a pinch, now and then, at the old dog’s ear; the other lying somnolent, blinking at the fire, raising a paw, turning and growling good-temperedly. They had to be together, share with each other, fight with each other, quarrel with each other. But when Evans (Rezia who had only seen him once called him “a quiet man,” a sturdy red-haired man, undemonstrative in the company of women), when Evans was killed, just before the Armistice, in Italy, Septimus, far from showing any emotion or recognising that here was the end of a friendship, congratulated himself upon feeling very little and very reasonably. The War had taught him. It was sublime. He had gone through the whole show, friendship, European War, death, had won promotion, was still under thirty and was bound to survive. He was right there. The last shells missed him. He watched them explode with indifference. When peace came he was in Milan, billeted in the house of an innkeeper with a courtyard, flowers in tubs, little tables in the open, daughters making hats, and to Lucrezia, the younger daughter, he became engaged one evening when the panic was on him—that he could not feel.

Septimus là một trong những người đầu tiên tình nguyện. Anh sang Pháp để cứu một nước Anh gần như gồm toàn các vở kịch của Shakespeare và cô Isabel Pole trong chiếc áo xanh lá đi trong một quảng trường. Ở đó trong chiến hào sự thay đổi mà ông Brewer mong khi khuyên chơi bóng đá đã đến tức thì; anh trở nên nam tính; anh được thăng chức; anh thu hút sự chú ý, thực ra là tình cảm, của sĩ quan mình, tên Evans. Đó là trường hợp hai con chó chơi trên thảm lò sưởi; một con vờn cuộn giấy, gầm gừ, đớp, thỉnh thoảng cắn tai con chó già; con kia nằm lơ mơ, chớp mắt nhìn lửa, giơ một chân, quay lại và gừ gừ vui vẻ. Họ phải ở cạnh nhau, chia sẻ với nhau, đánh nhau, cãi nhau. Nhưng khi Evans (Rezia, người chỉ gặp anh một lần, gọi anh là “một người ít nói,” một người đàn ông chắc nịch tóc đỏ, không hay bộc lộ khi có phụ nữ), khi Evans bị giết, ngay trước Hiệp định đình chiến, ở Ý, Septimus, không hề tỏ chút cảm xúc hay nhận ra rằng đây là sự chấm dứt một tình bạn, tự chúc mừng mình vì cảm thấy rất ít và rất hợp lý. Chiến tranh đã dạy anh. Thật cao cả. Anh đã trải qua toàn bộ cuộc trình diễn, tình bạn, Chiến tranh châu Âu, cái chết, đã thăng chức, chưa đến ba mươi và chắc chắn sẽ sống sót. Anh nói đúng. Những quả đạn cuối cùng trượt anh. Anh nhìn chúng nổ với sự thờ ơ. Khi hòa bình đến anh ở Milan, đóng quân trong nhà một chủ quán trọ có sân trong, hoa trong thùng, những bàn nhỏ ngoài trời, các cô con gái làm mũ, và với Lucrezia, cô con gái út, anh đính hôn một buổi tối khi cơn hoảng loạn ập đến—rằng anh không thể cảm thấy.

For now that it was all over, truce signed, and the dead buried, he had, especially in the evening, these sudden thunder-claps of fear. He could not feel. As he opened the door of the room where the Italian girls sat making hats, he could see them; could hear them; they were rubbing wires among coloured beads in saucers; they were turning buckram shapes this way and that; the table was all strewn with feathers, spangles, silks, ribbons; scissors were rapping on the table; but something failed him; he could not feel. Still, scissors rapping, girls laughing, hats being made protected him; he was assured of safety; he had a refuge. But he could not sit there all night. There were moments of waking in the early morning. The bed was falling; he was falling. Oh for the scissors and the lamplight and the buckram shapes! He asked Lucrezia to marry him, the younger of the two, the gay, the frivolous, with those little artist’s fingers that she would hold up and say “It is all in them.” Silk, feathers, what not were alive to them.

Vì giờ đây khi tất cả đã qua, hiệp định đình chiến đã ký, và người chết đã chôn, anh có, nhất là buổi tối, những tiếng sét đánh bất thình lình của nỗi sợ. Anh không thể cảm thấy. Khi anh mở cửa căn phòng nơi các cô gái Ý ngồi làm mũ, anh thấy họ; nghe họ; họ đang chà dây thép giữa những hạt cườm màu trong đĩa; họ đang xoay những khuôn vải cứng bên này bên kia; bàn rải đầy lông vũ, kim tuyến, lụa, ruy băng; kéo gõ lên bàn; nhưng có gì đó ở anh đã hỏng; anh không thể cảm thấy. Dẫu vậy, tiếng kéo gõ, các cô gái cười, những chiếc mũ đang làm đã che chở anh; anh được bảo đảm an toàn; anh có chỗ nương náu. Nhưng anh không thể ngồi đó cả đêm. Có những lúc thức giấc vào sáng sớm. Chiếc giường đang rơi; anh đang rơi. Ôi giá có kéo và ánh đèn và những khuôn vải cứng! Anh cầu hôn Lucrezia, cô em, người vui vẻ, hay đùa, với những ngón tay nhỏ của nghệ sĩ mà cô hay giơ lên và nói “Tất cả ở trong đó.” Lụa, lông vũ, thứ này thứ nọ đều như có hồn dưới tay chúng.

“It is the hat that matters most,” she would say, when they walked out together. Every hat that passed, she would examine; and the cloak and the dress and the way the woman held herself. Ill-dressing, over-dressing she stigmatised, not savagely, rather with impatient movements of the hands, like those of a painter who puts from him some obvious well-meant glaring imposture; and then, generously, but always critically, she would welcome a shop-girl who had turned her little bit of stuff gallantly, or praise, wholly, with enthusiastic and professional understanding, a French lady descending from her carriage, in chinchilla, robes, pearls.

“Cái mũ mới là quan trọng nhất,” cô sẽ nói, khi họ đi dạo cùng nhau. Mỗi chiếc mũ đi qua, cô đều xem xét; và áo choàng, và váy, và cách người đàn bà giữ dáng. Ăn mặc xấu, ăn mặc quá lố cô chê, không dữ dội, mà bằng những cử động sốt ruột của tay, như một họa sĩ gạt ra khỏi mình một sự giả mạo rõ ràng, chói mắt, tốt ý; rồi, hào phóng, nhưng luôn phê phán, cô sẽ chào đón một cô bán hàng đã khéo tay biến chút vải của mình, hay hết lời khen, với sự am hiểu nhiệt thành và chuyên nghiệp, một bà Pháp bước xuống xe, mặc lông sóc chinchilla, áo dài, ngọc trai.

“Beautiful!” she would murmur, nudging Septimus, that he might see. But beauty was behind a pane of glass. Even taste (Rezia liked ices, chocolates, sweet things) had no relish to him. He put down his cup on the little marble table. He looked at people outside; happy they seemed, collecting in the middle of the street, shouting, laughing, squabbling over nothing. But he could not taste, he could not feel. In the tea-shop among the tables and the chattering waiters the appalling fear came over him—he could not feel. He could reason; he could read, Dante for example, quite easily (“Septimus, do put down your book,” said Rezia, gently shutting the Inferno), he could add up his bill; his brain was perfect; it must be the fault of the world then—that he could not feel.

“Đẹp quá!” cô sẽ thì thầm, huých Septimus, để anh nhìn. Nhưng cái đẹp ở sau tấm kính. Cả khẩu vị (Rezia thích kem, sô-cô-la, đồ ngọt) cũng chẳng còn vị với anh. Anh đặt chén xuống chiếc bàn đá cẩm thạch nhỏ. Anh nhìn người ngoài kia; họ có vẻ hạnh phúc, tụ lại giữa đường, la hét, cười, cãi nhau vì chuyện chẳng đâu. Nhưng anh không nếm được, anh không cảm được. Trong quán trà giữa những chiếc bàn và những người phục vụ lảm nhảm, nỗi sợ kinh hoàng ập đến—anh không cảm được. Anh lập luận được; anh đọc được, Dante chẳng hạn, khá dễ (“Septimus, đặt sách xuống đi,” Rezia nói, nhẹ nhàng gấp cuốn Địa ngục lại), anh cộng được hóa đơn; bộ não anh hoàn hảo; vậy hẳn là lỗi của thế giới—khiến anh không cảm được.

“The English are so silent,” Rezia said. She liked it, she said. She respected these Englishmen, and wanted to see London, and the English horses, and the tailor-made suits, and could remember hearing how wonderful the shops were, from an Aunt who had married and lived in Soho.

“Người Anh im lặng quá,” Rezia nói. Cô thích điều đó, cô nói. Cô kính trọng những người Anh này, và muốn xem London, và ngựa Anh, và những bộ đồ may đo, và nhớ đã nghe nói các cửa hiệu tuyệt vời thế nào, từ một bà dì đã lấy chồng và sống ở Soho.

It might be possible, Septimus thought, looking at England from the train window, as they left Newhaven; it might be possible that the world itself is without meaning.

Có thể, Septimus nghĩ, nhìn nước Anh từ cửa sổ tàu khi họ rời Newhaven; có thể thế giới tự nó không có ý nghĩa.

At the office they advanced him to a post of considerable responsibility. They were proud of him; he had won crosses. “You have done your duty; it is up to us—” began Mr. Brewer; and could not finish, so pleasurable was his emotion. They took admirable lodgings off the Tottenham Court Road.

Ở văn phòng họ đề bạt anh lên một chức vụ có trách nhiệm đáng kể. Họ tự hào về anh; anh đã giành huân chương. “Anh đã làm tròn bổn phận; giờ đến lượt chúng tôi—” ông Brewer bắt đầu; và không nói hết được, cảm xúc dễ chịu đến thế. Họ thuê được một chỗ ở rất ưng ý gần đường Tottenham Court.

Here he opened Shakespeare once more. That boy’s business of the intoxication of language—Antony and Cleopatra—had shrivelled utterly. How Shakespeare loathed humanity—the putting on of clothes, the getting of children, the sordidity of the mouth and the belly! This was now revealed to Septimus; the message hidden in the beauty of words. The secret signal which one generation passes, under disguise, to the next is loathing, hatred, despair. Dante the same. Aeschylus (translated) the same. There Rezia sat at the table trimming hats. She trimmed hats for Mrs. Filmer’s friends; she trimmed hats by the hour. She looked pale, mysterious, like a lily, drowned, under water, he thought.

Ở đây anh mở Shakespeare lần nữa. Chuyện trẻ con về sự say ngôn ngữ—Antony và Cleopatra—đã teo hoàn toàn. Shakespeare ghê tởm nhân loại biết bao—việc mặc quần áo, việc sinh con, sự dơ bẩn của miệng và bụng! Điều này giờ hé lộ ra với Septimus; thông điệp ẩn trong vẻ đẹp của chữ. Tín hiệu bí mật mà thế hệ này truyền, cải trang, cho thế hệ sau là sự ghê tởm, hận thù, tuyệt vọng. Dante cũng vậy. Aeschylus (bản dịch) cũng vậy. Rezia ngồi đó bên bàn trang trí mũ. Cô trang trí mũ cho bạn bà Filmer; cô trang trí mũ theo giờ. Cô nhợt nhạt, bí ẩn, như một bông huệ, chết đuối, dưới nước, anh nghĩ.

“The English are so serious,” she would say, putting her arms round Septimus, her cheek against his.

“Người Anh nghiêm túc quá,” cô sẽ nói, vòng tay quanh Septimus, má áp vào má anh.

Love between man and woman was repulsive to Shakespeare. The business of copulation was filth to him before the end. But, Rezia said, she must have children. They had been married five years.

Tình yêu giữa đàn ông và đàn bà ghê tởm với Shakespeare. Chuyện giao cấu là bẩn thỉu với ông trước cuối đời. Nhưng, Rezia nói, cô phải có con. Họ đã cưới được năm năm.

They went to the Tower together; to the Victoria and Albert Museum; stood in the crowd to see the King open Parliament. And there were the shops—hat shops, dress shops, shops with leather bags in the window, where she would stand staring. But she must have a boy.

Họ cùng đi Tháp London; đến Bảo tàng Victoria và Albert; đứng trong đám đông xem Nhà vua khai mạc Quốc hội. Và có các cửa hiệu—cửa hiệu mũ, cửa hiệu váy, cửa hiệu có túi da trong tủ kính, nơi cô đứng nhìn chăm chăm. Nhưng cô phải có một cậu bé.

She must have a son like Septimus, she said. But nobody could be like Septimus; so gentle; so serious; so clever. Could she not read Shakespeare too? Was Shakespeare a difficult author? she asked.

Cô phải có một đứa con trai như Septimus, cô nói. Nhưng không ai giống được Septimus; dịu dàng đến thế; nghiêm túc đến thế; thông minh đến thế. Cô không thể đọc Shakespeare được sao? Shakespeare có phải tác giả khó không? cô hỏi.

One cannot bring children into a world like this. One cannot perpetuate suffering, or increase the breed of these lustful animals, who have no lasting emotions, but only whims and vanities, eddying them now this way, now that.

Người ta không thể đưa con trẻ vào một thế giới như thế này. Không thể kéo dài đau khổ, hay nhân giống những con vật dâm đãng này, chúng không có cảm xúc bền lâu, chỉ có ý thích bất chợt và phù hoa, cuốn chúng lúc này sang bên này, lúc kia sang bên kia.

He watched her snip, shape, as one watches a bird hop, flit in the grass, without daring to move a finger. For the truth is (let her ignore it) that human beings have neither kindness, nor faith, nor charity beyond what serves to increase the pleasure of the moment. They hunt in packs. Their packs scour the desert and vanish screaming into the wilderness. They desert the fallen. They are plastered over with grimaces. There was Brewer at the office, with his waxed moustache, coral tie-pin, white slip, and pleasurable emotions—all coldness and clamminess within,—his geraniums ruined in the War—his cook’s nerves destroyed; or Amelia What’shername, handing round cups of tea punctually at five—a leering, sneering obscene little harpy; and the Toms and Berties in their starched shirt fronts oozing thick drops of vice. They never saw him drawing pictures of them naked at their antics in his notebook. In the street, vans roared past him; brutality blared out on placards; men were trapped in mines; women burnt alive; and once a maimed file of lunatics being exercised or displayed for the diversion of the populace (who laughed aloud), ambled and nodded and grinned past him, in the Tottenham Court Road, each half apologetically, yet triumphantly, inflicting his hopeless woe. And would he go mad?

Anh nhìn cô cắt, tạo hình, như người ta nhìn một con chim nhảy, vụt qua trên cỏ, không dám động một ngón tay. Vì sự thật là (mặc cô lờ đi) loài người chẳng có lòng tử tế, đức tin hay bác ái nào ngoài chừng mực làm tăng khoái lạc của giây phút. Họ săn mồi theo bầy. Bầy của họ lùng sa mạc và biến mất rú gào vào hoang mạc. Họ bỏ rơi kẻ ngã. Họ bị trát đầy những cái nhăn mặt. Có Brewer ở văn phòng, với bộ ria sáp, kẹp cà vạt san hô, áo lót trắng, và những cảm xúc dễ chịu—bên trong toàn lạnh lẽo và nhớp nháp,—những cây phong lữ của ông bị hủy trong Chiến tranh—thần kinh bà đầu bếp bị phá; hoặc Amelia gì đó, đưa chén trà đúng năm giờ—một mụ nhân điểu nhỏ liếc mắt, cười nhạo, dâm ô; và những Tom và Bertie trong ngực áo sơ mi hồ cứng rỉ ra những giọt dày của tội lỗi. Họ không bao giờ thấy anh vẽ họ khỏa thân trong những trò của họ trong sổ tay. Ngoài phố, xe tải gầm qua anh; sự tàn bạo gào lên trên những tấm áp phích; đàn ông bị kẹt trong hầm mỏ; đàn bà bị thiêu sống; và có lần một hàng người điên tàn tật đang được cho tập thể dục hoặc được trưng ra để mua vui cho dân chúng (họ cười lớn), khật khưỡng và gật đầu và nhe răng đi qua anh, ở phố Tottenham Court, mỗi người nửa như xin lỗi, mà vẫn đắc thắng, giáng nỗi khổ vô vọng của mình. Và liệu anh sẽ phát điên?

At tea Rezia told him that Mrs. Filmer’s daughter was expecting a baby. She could not grow old and have no children! She was very lonely, she was very unhappy! She cried for the first time since they were married. Far away he heard her sobbing; he heard it accurately, he noticed it distinctly; he compared it to a piston thumping. But he felt nothing.

Lúc uống trà Rezia nói với anh rằng con gái bà Filmer sắp có em bé. Cô không thể già đi mà không có con! Cô rất cô đơn, cô rất bất hạnh! Cô khóc lần đầu tiên từ khi họ cưới. Từ xa anh nghe cô nức nở; anh nghe chính xác, anh nhận thấy rõ; anh so nó với tiếng piston thình thịch. Nhưng anh không cảm thấy gì.

His wife was crying, and he felt nothing; only each time she sobbed in this profound, this silent, this hopeless way, he descended another step into the pit.

Vợ anh đang khóc, và anh không cảm thấy gì; chỉ mỗi lần cô nức nở theo cách sâu thẳm, lặng lẽ, vô vọng này, anh lại xuống thêm một bậc vào hố.

At last, with a melodramatic gesture which he assumed mechanically and with complete consciousness of its insincerity, he dropped his head on his hands. Now he had surrendered; now other people must help him. People must be sent for. He gave in.

Cuối cùng, với một cử chỉ kịch tính mà anh làm máy móc và hoàn toàn ý thức sự giả dối của nó, anh gục đầu vào tay. Giờ anh đã đầu hàng; giờ người khác phải giúp anh. Phải cho gọi người. Anh nhượng bộ.

Nothing could rouse him. Rezia put him to bed. She sent for a doctor—Mrs. Filmer’s Dr. Holmes. Dr. Holmes examined him. There was nothing whatever the matter, said Dr. Holmes. Oh, what a relief! What a kind man, what a good man! thought Rezia. When he felt like that he went to the Music Hall, said Dr. Holmes. He took a day off with his wife and played golf. Why not try two tabloids of bromide dissolved in a glass of water at bedtime? These old Bloomsbury houses, said Dr. Holmes, tapping the wall, are often full of very fine panelling, which the landlords have the folly to paper over. Only the other day, visiting a patient, Sir Somebody Something in Bedford Square—

Không gì đánh thức nổi anh. Rezia đặt anh nằm giường. Cô cho gọi bác sĩ—bác sĩ Holmes của bà Filmer. Bác sĩ Holmes khám cho anh. Hoàn toàn không có gì, bác sĩ Holmes nói. Ôi, nhẹ cả người! Ông ấy tử tế làm sao, tốt làm sao! Rezia nghĩ. Khi thấy như thế, ông đi xem hát tạp kỹ, bác sĩ Holmes nói. Ông nghỉ một ngày với vợ và chơi gôn. Sao không thử hai viên bromide hòa trong ly nước khi đi ngủ? Những ngôi nhà Bloomsbury cũ này, bác sĩ Holmes nói, gõ vào tường, thường đầy ván ốp rất đẹp, mà chủ nhà dại dột dán giấy lên. Mới hôm nọ, đi thăm một bệnh nhân, ngài Ai Đó Gì Đó ở Quảng trường Bedford—

So there was no excuse; nothing whatever the matter, except the sin for which human nature had condemned him to death; that he did not feel. He had not cared when Evans was killed; that was worst; but all the other crimes raised their heads and shook their fingers and jeered and sneered over the rail of the bed in the early hours of the morning at the prostrate body which lay realising its degradation; how he had married his wife without loving her; had lied to her; seduced her; outraged Miss Isabel Pole, and was so pocked and marked with vice that women shuddered when they saw him in the street. The verdict of human nature on such a wretch was death.

Vậy là không có cớ nào; hoàn toàn không có gì, ngoại trừ tội mà bản tính con người đã kết án anh tử hình; là anh không cảm thấy. Anh đã không quan tâm khi Evans bị giết; đó là tệ nhất; nhưng mọi tội khác ngẩng đầu lên và vẫy ngón tay và chế nhạo và cười khẩy qua thành giường vào sáng sớm trước thân xác nằm sấp nhận ra sự suy đồi của mình; làm sao anh cưới vợ mà không yêu; đã nói dối cô; đã quyến rũ cô; xúc phạm cô Isabel Pole, và bị rỗ và hằn dấu tội lỗi đến mức đàn bà rùng mình khi thấy anh trên phố. Phán quyết của bản tính con người về một kẻ khốn như thế là tử hình.

Dr. Holmes came again. Large, fresh coloured, handsome, flicking his boots, looking in the glass, he brushed it all aside—headaches, sleeplessness, fears, dreams—nerve symptoms and nothing more, he said. If Dr. Holmes found himself even half a pound below eleven stone six, he asked his wife for another plate of porridge at breakfast. (Rezia would learn to cook porridge.) But, he continued, health is largely a matter in our own control. Throw yourself into outside interests; take up some hobby. He opened Shakespeare—Antony and Cleopatra; pushed Shakespeare aside. Some hobby, said Dr. Holmes, for did he not owe his own excellent health (and he worked as hard as any man in London) to the fact that he could always switch off from his patients on to old furniture? And what a very pretty comb, if he might say so, Mrs. Warren Smith was wearing!

Bác sĩ Holmes lại đến. To lớn, da hồng, đẹp trai, phẩy đôi ủng, soi gương, ông gạt hết—nhức đầu, mất ngủ, sợ hãi, mộng mị—triệu chứng thần kinh và không hơn, ông nói. Nếu bác sĩ Holmes thấy mình nhẹ hơn mười một stone sáu dù chỉ nửa pound, ông xin vợ thêm một đĩa cháo yến mạch bữa sáng. (Rezia sẽ học nấu cháo.) Nhưng, ông tiếp, sức khỏe phần lớn là chuyện nằm trong tầm kiểm soát của ta. Hãy lao vào các mối quan tâm bên ngoài; kiếm một thú tiêu khiển. Ông mở Shakespeare—Antony và Cleopatra; đẩy Shakespeare sang bên. Một thú tiêu khiển nào đó, bác sĩ Holmes nói, vì chẳng phải ông nợ sức khỏe tuyệt hảo của mình (và ông làm việc chăm chỉ như bất cứ ai ở London) vào việc ông luôn có thể chuyển từ bệnh nhân sang đồ cổ sao? Và chiếc lược thật xinh, nếu ông được phép nói, mà bà Warren Smith đang cài!

When the damned fool came again, Septimus refused to see him. Did he indeed? said Dr. Holmes, smiling agreeably. Really he had to give that charming little lady, Mrs. Smith, a friendly push before he could get past her into her husband’s bedroom.

Khi tên ngốc đáng nguyền rủa lại đến, Septimus từ chối gặp. Thế ư? bác sĩ Holmes nói, mỉm cười dễ chịu. Ông thật sự phải đẩy nhẹ một cái thân tình vào cô bé đáng yêu ấy, bà Smith, mới lách qua được cô để vào phòng ngủ của chồng cô.

“So you’re in a funk,” he said agreeably, sitting down by his patient’s side. He had actually talked of killing himself to his wife, quite a girl, a foreigner, wasn’t she? Didn’t that give her a very odd idea of English husbands? Didn’t one owe perhaps a duty to one’s wife? Wouldn’t it be better to do something instead of lying in bed? For he had had forty years’ experience behind him; and Septimus could take Dr. Holmes’s word for it—there was nothing whatever the matter with him. And next time Dr. Holmes came he hoped to find Smith out of bed and not making that charming little lady his wife anxious about him.

“Vậy là anh sợ hãi,” ông nói dễ chịu, ngồi xuống bên bệnh nhân. Anh đã nói với vợ chuyện tự tử, một cô gái, người nước ngoài, phải không? Điều đó chẳng phải cho cô một ý nghĩ rất lạ về chồng người Anh sao? Chẳng phải người ta nợ vợ một bổn phận sao? Chẳng phải tốt hơn nếu làm gì đó thay vì nằm giường? Vì ông có bốn mươi năm kinh nghiệm; và Septimus có thể tin lời bác sĩ Holmes—anh hoàn toàn không có gì. Và lần tới bác sĩ Holmes đến ông hy vọng thấy Smith đã rời giường và không để cô vợ bé bỏng đáng yêu của mình phải lo cho mình.

Human nature, in short, was on him—the repulsive brute, with the blood-red nostrils. Holmes was on him. Dr. Holmes came quite regularly every day. Once you stumble, Septimus wrote on the back of a postcard, human nature is on you. Holmes is on you. Their only chance was to escape, without letting Holmes know; to Italy—anywhere, anywhere, away from Dr. Holmes.

Tóm lại bản tính con người đã ập lên anh—con thú ghê tởm với lỗ mũi đỏ máu. Holmes ập lên anh. Bác sĩ Holmes đến khá đều đặn mỗi ngày. Một khi ta vấp, Septimus viết sau tấm bưu thiếp, bản tính con người ập lên ta. Holmes ập lên ta. Cơ hội duy nhất của họ là trốn, mà không để Holmes biết; sang Ý—bất cứ đâu, bất cứ đâu, tránh xa bác sĩ Holmes.

But Rezia could not understand him. Dr. Holmes was such a kind man. He was so interested in Septimus. He only wanted to help them, he said. He had four little children and he had asked her to tea, she told Septimus.

Nhưng Rezia không hiểu anh. Bác sĩ Holmes là người tử tế thế. Ông quan tâm đến Septimus thế. Ông chỉ muốn giúp họ, ông nói. Ông có bốn đứa con nhỏ và ông đã mời cô uống trà, cô nói với Septimus.

So he was deserted. The whole world was clamouring: Kill yourself, kill yourself, for our sakes. But why should he kill himself for their sakes? Food was pleasant; the sun hot; and this killing oneself, how does one set about it, with a table knife, uglily, with floods of blood,—by sucking a gaspipe? He was too weak; he could scarcely raise his hand. Besides, now that he was quite alone, condemned, deserted, as those who are about to die are alone, there was a luxury in it, an isolation full of sublimity; a freedom which the attached can never know. Holmes had won of course; the brute with the red nostrils had won. But even Holmes himself could not touch this last relic straying on the edge of the world, this outcast, who gazed back at the inhabited regions, who lay, like a drowned sailor, on the shore of the world.

Vậy là anh bị bỏ rơi. Cả thế giới đang gào: Hãy tự tử đi, hãy tự tử đi, vì chúng tôi. Nhưng sao anh phải tự tử vì họ? Thức ăn dễ chịu; mặt trời nóng; và chuyện tự tử này, người ta bắt đầu thế nào, bằng dao ăn, xấu xí, máu chảy thành sông,—bằng cách hút ống gas? Anh quá yếu; anh hầu như không giơ nổi tay. Hơn nữa, giờ anh hoàn toàn một mình, bị kết án, bị bỏ rơi, như những người sắp chết cô độc, có một sự xa xỉ trong đó, một sự cô lập đầy cao cả; một tự do mà người có gắn bó không bao giờ biết. Dĩ nhiên Holmes đã thắng; con thú lỗ mũi đỏ đã thắng. Nhưng ngay cả Holmes cũng không thể chạm vào tàn tích cuối cùng đang lang thang ở rìa thế giới này, kẻ bị ruồng bỏ này, nhìn lại những vùng có người ở, nằm như một thủy thủ chết đuối trên bờ thế giới.

It was at that moment (Rezia gone shopping) that the great revelation took place. A voice spoke from behind the screen. Evans was speaking. The dead were with him.

Chính lúc ấy (Rezia đi mua sắm) cuộc mặc khải lớn diễn ra. Một giọng nói từ sau tấm bình phong. Evans đang nói. Người chết ở cùng anh.

“Evans, Evans!” he cried.

“Evans, Evans!” anh kêu.

Mr. Smith was talking aloud to himself, Agnes the servant girl cried to Mrs. Filmer in the kitchen. “Evans, Evans,” he had said as she brought in the tray. She jumped, she did. She scuttled downstairs.

Ông Smith đang nói to một mình, Agnes cô hầu gái kêu với bà Filmer trong bếp. “Evans, Evans,” anh đã nói khi cô mang khay vào. Cô giật nảy, thật đấy. Cô chạy thình thịch xuống cầu thang.

And Rezia came in, with her flowers, and walked across the room, and put the roses in a vase, upon which the sun struck directly, and it went laughing, leaping round the room.

Và Rezia vào, với hoa, và đi qua phòng, và cắm những bông hồng vào lọ, mà mặt trời chiếu thẳng vào, và nó bật cười, nhảy tung tăng quanh phòng.

She had had to buy the roses, Rezia said, from a poor man in the street. But they were almost dead already, she said, arranging the roses.

Cô đã phải mua hoa hồng, Rezia nói, từ một người đàn ông nghèo ngoài phố. Nhưng chúng gần chết rồi, cô nói, sắp lại những bông hồng.

So there was a man outside; Evans presumably; and the roses, which Rezia said were half dead, had been picked by him in the fields of Greece. “Communication is health; communication is happiness, communication—” he muttered.

Vậy là có một người đàn ông ngoài kia; chắc là Evans; và những bông hồng, mà Rezia nói đã chết một nửa, do anh hái trên cánh đồng Hy Lạp. “Giao tiếp là sức khỏe; giao tiếp là hạnh phúc, giao tiếp—” anh lẩm bẩm.

“What are you saying, Septimus?” Rezia asked, wild with terror, for he was talking to himself.

“Anh nói gì thế, Septimus?” Rezia hỏi, điên cuồng vì kinh hoàng, vì anh đang nói với chính mình.

She sent Agnes running for Dr. Holmes. Her husband, she said, was mad. He scarcely knew her.

Cô sai Agnes chạy đi tìm bác sĩ Holmes. Chồng cô, cô nói, điên rồi. Anh hầu như không biết cô.

“You brute! You brute!” cried Septimus, seeing human nature, that is Dr. Holmes, enter the room.

“Đồ súc sinh! Đồ súc sinh!” Septimus kêu, thấy bản tính con người, tức là bác sĩ Holmes, bước vào phòng.

“Now what’s all this about?” said Dr. Holmes in the most amiable way in the world. “Talking nonsense to frighten your wife?” But he would give him something to make him sleep. And if they were rich people, said Dr. Holmes, looking ironically round the room, by all means let them go to Harley Street; if they had no confidence in him, said Dr. Holmes, looking not quite so kind.

“Giờ chuyện này là sao?” bác sĩ Holmes nói với giọng niềm nở nhất trên đời. “Nói bậy làm vợ sợ à?” Nhưng ông sẽ cho anh cái gì đó giúp ngủ. Và nếu họ là người giàu, bác sĩ Holmes nói, nhìn quanh phòng với vẻ mỉa mai, thì cứ việc đi phố Harley; nếu họ không tin ông, bác sĩ Holmes nói, vẻ mặt chẳng còn tử tế mấy.

It was precisely twelve o’clock; twelve by Big Ben; whose stroke was wafted over the northern part of London; blent with that of other clocks, mixed in a thin ethereal way with the clouds and wisps of smoke, and died up there among the seagulls—twelve o’clock struck as Clarissa Dalloway laid her green dress on her bed, and the Warren Smiths walked down Harley Street. Twelve was the hour of their appointment. Probably, Rezia thought, that was Sir William Bradshaw’s house with the grey motor car in front of it. The leaden circles dissolved in the air.

Đúng mười hai giờ; mười hai giờ theo Big Ben; tiếng chuông của nó thoảng qua phía bắc London; hòa với tiếng của các đồng hồ khác, trộn một cách mỏng manh thanh khiết với mây và những dải khói, và tắt ở trên đó giữa lũ hải âu—mười hai giờ điểm khi Clarissa Dalloway đặt chiếc váy xanh lên giường, và nhà Warren Smith bước xuống phố Harley. Mười hai giờ là giờ hẹn của họ. Có lẽ, Rezia nghĩ, kia là nhà ngài William Bradshaw với chiếc ô tô xám đậu trước. Những vòng tròn chì tan vào không khí.

Indeed it was—Sir William Bradshaw’s motor car; low, powerful, grey with plain initials interlocked on the panel, as if the pomps of heraldry were incongruous, this man being the ghostly helper, the priest of science; and, as the motor car was grey, so to match its sober suavity, grey furs, silver grey rugs were heaped in it, to keep her ladyship warm while she waited. For often Sir William would travel sixty miles or more down into the country to visit the rich, the afflicted, who could afford the very large fee which Sir William very properly charged for his advice. Her ladyship waited with the rugs about her knees an hour or more, leaning back, thinking sometimes of the patient, sometimes, excusably, of the wall of gold, mounting minute by minute while she waited; the wall of gold that was mounting between them and all shifts and anxieties (she had borne them bravely; they had had their struggles) until she felt wedged on a calm ocean, where only spice winds blow; respected, admired, envied, with scarcely anything left to wish for, though she regretted her stoutness; large dinner-parties every Thursday night to the profession; an occasional bazaar to be opened; Royalty greeted; too little time, alas, with her husband, whose work grew and grew; a boy doing well at Eton; she would have liked a daughter too; interests she had, however, in plenty; child welfare; the after-care of the epileptic, and photography, so that if there was a church building, or a church decaying, she bribed the sexton, got the key and took photographs, which were scarcely to be distinguished from the work of professionals, while she waited.

Quả đúng—ô tô của ngài William Bradshaw; thấp, mạnh, xám, với chữ lồng giản dị trên cánh xe, như thể sự phô trương của huy hiệu không hợp, vì người đàn ông này là kẻ giúp việc vô hình, vị tu sĩ của khoa học; và vì chiếc ô tô xám, nên để hợp với vẻ nhã nhặn trầm tĩnh của nó, lông thú xám, chăn xám bạc chất trong đó, để giữ ấm cho phu nhân trong lúc chờ. Vì ngài William thường đi sáu chục dặm hay hơn xuống miền quê thăm người giàu, người bệnh, những người trả nổi khoản phí rất lớn mà ngài William rất đúng mực tính cho lời khuyên. Phu nhân chờ với chăn phủ đầu gối một giờ hay hơn, ngả người, nghĩ có lúc về bệnh nhân, có lúc, đáng thứ lỗi, về bức tường vàng, cao lên từng phút khi bà chờ; bức tường vàng dựng lên giữa họ và mọi chật vật lo âu (bà đã gánh chúng dũng cảm; họ từng đấu tranh) cho đến khi bà thấy mình như bị nêm giữa một đại dương lặng, nơi chỉ có gió thơm hương liệu thổi; được kính trọng, ngưỡng mộ, ghen tị, hầu như không còn gì để ước, dù tiếc dáng đẫy đà; những bữa tiệc tối lớn mỗi tối thứ Năm cho giới nghề; thỉnh thoảng khai mạc một chợ từ thiện; chào Hoàng gia; quá ít thời gian, than ôi, bên chồng, công việc của ông cứ nhiều lên; một cậu con trai học giỏi ở Eton; bà muốn có thêm cô con gái; nhưng bà có nhiều mối quan tâm; phúc lợi trẻ em; chăm sóc sau điều trị cho người động kinh, và nhiếp ảnh, nên nếu có nhà thờ đang xây, hay nhà thờ đang mục, bà đút lót người coi nhà thờ, lấy chìa khóa và chụp ảnh, hầu như khó phân biệt với ảnh của thợ chuyên nghiệp, trong lúc chờ.

Sir William himself was no longer young. He had worked very hard; he had won his position by sheer ability (being the son of a shopkeeper); loved his profession; made a fine figurehead at ceremonies and spoke well—all of which had by the time he was knighted given him a heavy look, a weary look (the stream of patients being so incessant, the responsibilities and privileges of his profession so onerous), which weariness, together with his grey hairs, increased the extraordinary distinction of his presence and gave him the reputation (of the utmost importance in dealing with nerve cases) not merely of lightning skill, and almost infallible accuracy in diagnosis but of sympathy; tact; understanding of the human soul. He could see the first moment they came into the room (the Warren Smiths they were called); he was certain directly he saw the man; it was a case of extreme gravity. It was a case of complete breakdown—complete physical and nervous breakdown, with every symptom in an advanced stage, he ascertained in two or three minutes (writing answers to questions, murmured discreetly, on a pink card).

Bản thân ngài William không còn trẻ. Ông đã làm việc rất vất vả; ông giành vị trí bằng tài năng thuần túy (là con một người bán hàng); yêu nghề; làm một bức tượng đầu thuyền đẹp trong các nghi lễ và nói giỏi—tất cả những điều ấy, đến khi ông được phong tước hiệp sĩ, đã cho ông vẻ nặng nề, vẻ mệt mỏi (dòng bệnh nhân không bao giờ dứt, trách nhiệm và đặc quyền của nghề nặng nề quá), mà sự mệt mỏi này, cùng mái tóc hoa râm, làm tăng vẻ cao quý lạ thường của dáng ông và cho ông tiếng tăm (cực kỳ quan trọng khi chữa các ca thần kinh) không chỉ về tài nhanh như chớp và chẩn đoán gần như không bao giờ sai, mà còn về sự cảm thông; khéo léo; hiểu tâm hồn con người. Ông thấy ngay phút họ vào phòng (họ tên Warren Smith); ông chắc chắn ngay khi thấy người đàn ông; một ca cực kỳ nghiêm trọng. Một ca suy sụp hoàn toàn—suy sụp hoàn toàn thể xác và thần kinh, mọi triệu chứng ở giai đoạn nặng, ông xác định trong hai ba phút (viết câu trả lời cho các câu hỏi, thì thầm kín đáo, trên tấm thẻ hồng).

How long had Dr. Holmes been attending him?

Bác sĩ Holmes đã chữa cho anh bao lâu?

Six weeks.

Sáu tuần.

Prescribed a little bromide? Said there was nothing the matter? Ah yes (those general practitioners! thought Sir William. It took half his time to undo their blunders. Some were irreparable).

Kê chút bromide? Nói không có gì? À phải (những bác sĩ đa khoa ấy! ngài William nghĩ. Mất nửa thời gian của ông để sửa sai lầm của họ. Có cái không sửa nổi).

“You served with great distinction in the War?”

“Anh đã phục vụ xuất sắc trong Chiến tranh?”

The patient repeated the word “war” interrogatively.

Bệnh nhân lặp lại chữ “chiến tranh” bằng giọng nghi vấn.

He was attaching meanings to words of a symbolical kind. A serious symptom, to be noted on the card.

Anh gán nghĩa cho chữ thuộc loại biểu tượng. Một triệu chứng nghiêm trọng, cần ghi vào thẻ.

“The War?” the patient asked. The European War—that little shindy of schoolboys with gunpowder? Had he served with distinction? He really forgot. In the War itself he had failed.

“Chiến tranh?” bệnh nhân hỏi. Chiến tranh châu Âu—cuộc ẩu đả nhỏ của lũ học trò với thuốc súng ấy? Anh có phục vụ xuất sắc không? Anh thật sự quên. Trong chính Chiến tranh anh đã thất bại.

“Yes, he served with the greatest distinction,” Rezia assured the doctor; “he was promoted.”

“Vâng, anh phục vụ rất xuất sắc,” Rezia quả quyết với bác sĩ; “anh được thăng chức.”

“And they have the very highest opinion of you at your office?” Sir William murmured, glancing at Mr. Brewer’s very generously worded letter. “So that you have nothing to worry you, no financial anxiety, nothing?”

“Và họ đánh giá anh rất cao ở văn phòng?” ngài William thì thầm, liếc lá thư lời lẽ rất hào phóng của ông Brewer. “Vậy anh không có gì phiền lòng, không lo lắng tài chính, không gì cả?”

He had committed an appalling crime and been condemned to death by human nature.

Anh đã phạm một tội kinh khủng và bị bản tính con người kết án tử hình.

“I have—I have,” he began, “committed a crime—”

“Tôi có—tôi có,” anh bắt đầu, “phạm một tội—”

“He has done nothing wrong whatever,” Rezia assured the doctor. If Mr. Smith would wait, said Sir William, he would speak to Mrs. Smith in the next room. Her husband was very seriously ill, Sir William said. Did he threaten to kill himself?

“Anh ấy hoàn toàn không làm gì sai,” Rezia quả quyết với bác sĩ. Nếu ông Smith chờ, ngài William nói, ông sẽ nói chuyện với bà Smith ở phòng bên. Chồng cô bệnh rất nặng, ngài William nói. Anh có dọa tự tử không?

Oh, he did, she cried. But he did not mean it, she said. Of course not. It was merely a question of rest, said Sir William; of rest, rest, rest; a long rest in bed. There was a delightful home down in the country where her husband would be perfectly looked after. Away from her? she asked. Unfortunately, yes; the people we care for most are not good for us when we are ill. But he was not mad, was he? Sir William said he never spoke of “madness”; he called it not having a sense of proportion. But her husband did not like doctors. He would refuse to go there. Shortly and kindly Sir William explained to her the state of the case. He had threatened to kill himself. There was no alternative. It was a question of law. He would lie in bed in a beautiful house in the country. The nurses were admirable. Sir William would visit him once a week. If Mrs. Warren Smith was quite sure she had no more questions to ask—he never hurried his patients—they would return to her husband. She had nothing more to ask—not of Sir William.

Ôi, có, cô kêu. Nhưng anh không có ý đó, cô nói. Dĩ nhiên không. Chỉ là vấn đề nghỉ ngơi, ngài William nói; nghỉ, nghỉ, nghỉ; nghỉ dài trên giường. Có một ngôi nhà đáng yêu ở miền quê nơi chồng cô sẽ được chăm sóc hoàn hảo. Xa cô? cô hỏi. Tiếc là phải, những người ta thương nhất lại không tốt cho ta khi ta ốm. Nhưng anh không điên, phải không? Ngài William nói ông không bao giờ nói “điên”; ông gọi là thiếu ý thức về chừng mực. Nhưng chồng cô không thích bác sĩ. Anh sẽ không chịu đến đó. Ngắn gọn và tử tế ngài William giải thích cho cô tình trạng. Anh đã dọa tự tử. Không có lựa chọn nào khác. Đó là vấn đề luật pháp. Anh sẽ nằm giường trong một ngôi nhà đẹp ở miền quê. Các y tá rất tuyệt. Ngài William sẽ đến thăm anh mỗi tuần một lần. Nếu bà Warren Smith chắc chắn không còn câu hỏi nào—ông không bao giờ vội với bệnh nhân—họ sẽ quay lại với chồng bà. Cô không còn gì để hỏi—không hỏi ngài William.

So they returned to the most exalted of mankind; the criminal who faced his judges; the victim exposed on the heights; the fugitive; the drowned sailor; the poet of the immortal ode; the Lord who had gone from life to death; to Septimus Warren Smith, who sat in the arm-chair under the skylight staring at a photograph of Lady Bradshaw in Court dress, muttering messages about beauty.

Thế là họ quay lại với người cao cả nhất trong loài người; tên tội phạm đối mặt các thẩm phán; nạn nhân phơi trên đỉnh cao; kẻ chạy trốn; thủy thủ chết đuối; nhà thơ của bài ca bất tử; Chúa đã đi từ sống sang chết; quay lại với Septimus Warren Smith, ngồi trên chiếc ghế bành dưới giếng trời nhìn chằm chằm bức ảnh phu nhân Bradshaw trong triều phục, lẩm bẩm những thông điệp về cái đẹp.

“We have had our little talk,” said Sir William.

“Chúng ta đã nói chuyện chút rồi,” ngài William nói.

“He says you are very, very ill,” Rezia cried.

“Ông ấy nói anh bệnh rất, rất nặng,” Rezia kêu.

“We have been arranging that you should go into a home,” said Sir William.

“Chúng tôi đã thu xếp để anh vào một viện điều dưỡng,” ngài William nói.

“One of Holmes’s homes?” sneered Septimus.

“Một trong những viện của Holmes?” Septimus mỉa.

The fellow made a distasteful impression. For there was in Sir William, whose father had been a tradesman, a natural respect for breeding and clothing, which shabbiness nettled; again, more profoundly, there was in Sir William, who had never had time for reading, a grudge, deeply buried, against cultivated people who came into his room and intimated that doctors, whose profession is a constant strain upon all the highest faculties, are not educated men.

Người này gây ấn tượng khó chịu. Vì ở ngài William, con của một người buôn bán, có một lòng kính trọng tự nhiên đối với dòng dõi và áo quần, mà vẻ tồi tàn làm ông phật ý; và nữa, sâu xa hơn, ở ngài William, người chưa bao giờ có thì giờ đọc sách, có một mối hằn chôn rất sâu đối với những người có học bước vào phòng ông mà ngầm ý rằng bác sĩ, nghề không ngừng đòi hỏi mọi năng lực cao nhất, không phải hạng người có học.

“One of my homes, Mr. Warren Smith,” he said, “where we will teach you to rest.”

“Một trong các viện của tôi, ông Warren Smith,” ông nói, “nơi chúng tôi sẽ dạy ông nghỉ ngơi.”

And there was just one thing more.

Và còn đúng một điều nữa.

He was quite certain that when Mr. Warren Smith was well he was the last man in the world to frighten his wife. But he had talked of killing himself.

Ông hoàn toàn chắc rằng khi ông Warren Smith khỏe thì ông là người cuối cùng trên đời làm vợ sợ. Nhưng ông đã nói chuyện tự tử.

“We all have our moments of depression,” said Sir William.

“Ai cũng có lúc chán nản,” ngài William nói.

Once you fall, Septimus repeated to himself, human nature is on you. Holmes and Bradshaw are on you. They scour the desert. They fly screaming into the wilderness. The rack and the thumbscrew are applied. Human nature is remorseless.

Một khi ngã, Septimus tự lặp lại, bản tính con người ập lên ta. Holmes và Bradshaw ập lên ta. Họ lùng sa mạc. Họ bay rú gào vào hoang mạc. Giá tra tấn và đinh kẹp ngón tay được đem ra dùng. Bản tính con người tàn nhẫn.

“Impulses came upon him sometimes?” Sir William asked, with his pencil on a pink card.

“Có những thôi thúc đến với anh đôi khi?” ngài William hỏi, bút chì trên thẻ hồng.

That was his own affair, said Septimus.

Đó là việc riêng của anh, Septimus nói.

“Nobody lives for himself alone,” said Sir William, glancing at the photograph of his wife in Court dress.

“Không ai sống chỉ cho riêng mình,” ngài William nói, liếc bức ảnh vợ trong triều phục.

“And you have a brilliant career before you,” said Sir William. There was Mr. Brewer’s letter on the table. “An exceptionally brilliant career.”

“Và anh có một sự nghiệp rực rỡ phía trước,” ngài William nói. Lá thư của ông Brewer nằm trên bàn. “Một sự nghiệp rực rỡ đặc biệt.”

But if he confessed? If he communicated? Would they let him off then, his torturers?

Nhưng nếu anh thú nhận? Nếu anh giao tiếp? Liệu họ có tha anh, những kẻ tra tấn anh?

“I—I—” he stammered.

“Tôi—tôi—” anh lắp bắp.

But what was his crime? He could not remember it.

Nhưng tội của anh là gì? Anh không nhớ ra.

“Yes?” Sir William encouraged him. (But it was growing late.)

“Vâng?” ngài William khích lệ. (Nhưng trời đã muộn dần.)

Love, trees, there is no crime—what was his message?

Tình yêu, cây cối, không có tội ác—thông điệp của anh là gì?

He could not remember it.

Anh không nhớ ra.

“I—I—” Septimus stammered.

“Tôi—tôi—” Septimus lắp bắp.

“Try to think as little about yourself as possible,” said Sir William kindly. Really, he was not fit to be about.

“Cố nghĩ về bản thân càng ít càng tốt,” ngài William nói ân cần. Quả thật anh không thích hợp để tự do đi lại ngoài xã hội.

Was there anything else they wished to ask him? Sir William would make all arrangements (he murmured to Rezia) and he would let her know between five and six that evening he murmured.

Họ còn muốn hỏi ông điều gì nữa không? Ngài William sẽ thu xếp mọi việc (ông thì thầm với Rezia) và ông sẽ báo cho cô biết trong khoảng năm đến sáu giờ chiều nay, ông thì thầm.

“Trust everything to me,” he said, and dismissed them.

“Cứ phó thác tất cả cho tôi,” ông nói, và tiễn họ ra.

Never, never had Rezia felt such agony in her life! She had asked for help and been deserted! He had failed them! Sir William Bradshaw was not a nice man.

Chưa bao giờ, chưa bao giờ Rezia thấy đau đớn như thế trong đời! Cô cầu xin giúp đỡ mà lại bị bỏ rơi! Ông ta đã làm họ thất vọng! Ngài William Bradshaw không phải người tử tế.

The upkeep of that motor car alone must cost him quite a lot, said Septimus, when they got out into the street.

Riêng tiền duy trì cái xe hơi ấy chắc cũng ngốn của ông ta kha khá, Septimus nói, khi họ ra đến ngoài phố.

She clung to his arm. They had been deserted.

Cô bám chặt lấy tay anh. Họ đã bị bỏ rơi.

But what more did she want?

Nhưng cô còn muốn gì hơn nữa?

To his patients he gave three-quarters of an hour; and if in this exacting science which has to do with what, after all, we know nothing about—the nervous system, the human brain—a doctor loses his sense of proportion, as a doctor he fails. Health we must have; and health is proportion; so that when a man comes into your room and says he is Christ (a common delusion), and has a message, as they mostly have, and threatens, as they often do, to kill himself, you invoke proportion; order rest in bed; rest in solitude; silence and rest; rest without friends, without books, without messages; six months’ rest; until a man who went in weighing seven stone six comes out weighing twelve.

Ông dành cho bệnh nhân ba phần tư giờ; và nếu trong môn khoa học khắt khe này, thứ khoa học đụng đến cái mà xét cho cùng ta chẳng hề biết gì—hệ thần kinh, bộ não con người—một thầy thuốc đánh mất ý thức về chừng mực thì với tư cách thầy thuốc ông ta thất bại. Sức khoẻ thì ta phải có; mà sức khoẻ là chừng mực; cho nên khi một người đàn ông bước vào phòng bạn và nói mình là Chúa (một ảo tưởng thường gặp), và có một thông điệp, như hầu hết họ đều có, và dọa, như họ vẫn thường dọa, rằng sẽ tự tử, thì bạn viện đến chừng mực; truyền nằm nghỉ trên giường; nghỉ trong cô độc; im lặng và nghỉ ngơi; nghỉ không bạn bè, không sách vở, không thông điệp; sáu tháng nghỉ ngơi; cho đến khi một người bước vào nặng bảy xtôn sáu thì bước ra nặng mười hai.

Proportion, divine proportion, Sir William’s goddess, was acquired by Sir William walking hospitals, catching salmon, begetting one son in Harley Street by Lady Bradshaw, who caught salmon herself and took photographs scarcely to be distinguished from the work of professionals. Worshipping proportion, Sir William not only prospered himself but made England prosper, secluded her lunatics, forbade childbirth, penalised despair, made it impossible for the unfit to propagate their views until they, too, shared his sense of proportion—his, if they were men, Lady Bradshaw’s if they were women (she embroidered, knitted, spent four nights out of seven at home with her son), so that not only did his colleagues respect him, his subordinates fear him, but the friends and relations of his patients felt for him the keenest gratitude for insisting that these prophetic Christs and Christesses, who prophesied the end of the world, or the advent of God, should drink milk in bed, as Sir William ordered; Sir William with his thirty years’ experience of these kinds of cases, and his infallible instinct, this is madness, this sense; in fact, his sense of proportion.

Chừng mực, chừng mực thiêng liêng, nữ thần của ngài William, ngài có được nhờ đi qua các bệnh viện, câu cá hồi, và sinh được một đứa con trai ở phố Harley với phu nhân Bradshaw, người cũng tự câu cá hồi và chụp những tấm ảnh khó mà phân biệt với tác phẩm của thợ chuyên nghiệp. Thờ phụng chừng mực, ngài William không chỉ làm giàu cho mình mà còn làm nước Anh thịnh vượng, cách ly những kẻ điên của nước này, cấm sinh nở, trừng phạt nỗi tuyệt vọng, khiến những kẻ không hợp không thể truyền bá quan điểm của mình cho đến khi họ cũng thấm nhuần ý thức về chừng mực của ông—của ông nếu họ là đàn ông, của phu nhân Bradshaw nếu họ là đàn bà (bà thêu thùa, đan len, bảy đêm thì bốn đêm ở nhà với con trai), đến nỗi không những đồng nghiệp kính trọng ông, cấp dưới sợ ông, mà bạn bè và thân nhân của bệnh nhân còn biết ơn ông sâu sắc nhất vì đã bắt những Chúa nam Chúa nữ tiên tri này, những kẻ tiên tri ngày tận thế, hay sự giáng lâm của Thượng đế, phải uống sữa trên giường, theo lệnh ngài William; ngài William với ba mươi năm kinh nghiệm về những ca thuộc loại này, và bản năng không bao giờ sai của ông, đây là điên, cái giác quan này; nói cho cùng, ý thức về chừng mực của ông.

But Proportion has a sister, less smiling, more formidable, a Goddess even now engaged—in the heat and sands of India, the mud and swamp of Africa, the purlieus of London, wherever in short the climate or the devil tempts men to fall from the true belief which is her own—is even now engaged in dashing down shrines, smashing idols, and setting up in their place her own stern countenance. Conversion is her name and she feasts on the wills of the weakly, loving to impress, to impose, adoring her own features stamped on the face of the populace. At Hyde Park Corner on a tub she stands preaching; shrouds herself in white and walks penitentially disguised as brotherly love through factories and parliaments; offers help, but desires power; smites out of her way roughly the dissentient, or dissatisfied; bestows her blessing on those who, looking upward, catch submissively from her eyes the light of their own. This lady too (Rezia Warren Smith divined it) had her dwelling in Sir William’s heart, though concealed, as she mostly is, under some plausible disguise; some venerable name; love, duty, self sacrifice. How he would work—how toil to raise funds, propagate reforms, initiate institutions! But conversion, fastidious Goddess, loves blood better than brick, and feasts most subtly on the human will. For example, Lady Bradshaw. Fifteen years ago she had gone under. It was nothing you could put your finger on; there had been no scene, no snap; only the slow sinking, water-logged, of her will into his. Sweet was her smile, swift her submission; dinner in Harley Street, numbering eight or nine courses, feeding ten or fifteen guests of the professional classes, was smooth and urbane. Only as the evening wore on a very slight dulness, or uneasiness perhaps, a nervous twitch, fumble, stumble and confusion indicated, what it was really painful to believe—that the poor lady lied. Once, long ago, she had caught salmon freely: now, quick to minister to the craving which lit her husband’s eye so oilily for dominion, for power, she cramped, squeezed, pared, pruned, drew back, peeped through; so that without knowing precisely what made the evening disagreeable, and caused this pressure on the top of the head (which might well be imputed to the professional conversation, or the fatigue of a great doctor whose life, Lady Bradshaw said, “is not his own but his patients’”) disagreeable it was: so that guests, when the clock struck ten, breathed in the air of Harley Street even with rapture; which relief, however, was denied to his patients.

Nhưng Chừng Mực có một người chị, ít tươi cười hơn, đáng sợ hơn, một Nữ thần ngay lúc này vẫn đang bận—trong cái nóng và cát của Ấn Độ, bùn và đầm lầy của châu Phi, những khu ổ chuột của London, nói tóm lại ở bất cứ nơi nào khí hậu hay ma quỷ cám dỗ con người rơi khỏi niềm tin chân chính vốn là của bà—vẫn đang bận đạp đổ miếu thờ, đập vỡ tượng thần, và dựng lên chỗ chúng bộ mặt nghiêm khắc của chính bà. Cải Đạo là tên bà và bà ngốn lấy ý chí của kẻ yếu, thích gây ấn tượng, thích áp đặt, mê mẩn những nét mặt của chính mình đóng dấu trên gương mặt dân chúng. Ở góc Hyde Park, bà đứng thuyết giáo trên một cái thùng; khoác áo liệm trắng và đi đây đó trong dáng sám hối, cải trang thành tình huynh đệ, qua các nhà máy và nghị viện; ban sự giúp đỡ, nhưng thèm quyền lực; thô bạo đánh bạt khỏi đường mình kẻ bất đồng, hay bất mãn; ban phúc cho những ai nhìn lên và ngoan ngoãn bắt lấy từ mắt bà ánh sáng của chính họ. Bà này nữa (Rezia Warren Smith đoán ra) cũng ngụ trong lòng ngài William, dù ẩn giấu, như bà thường vẫn ẩn, dưới một lớp cải trang hợp tình hợp lý nào đó; một cái tên đáng kính; tình yêu, bổn phận, hy sinh bản thân. Ông sẽ làm việc thế nào—khổ công ra sao để quyên tiền, truyền bá cải cách, khai sinh các thiết chế! Nhưng Cải Đạo, nữ thần khó tính, yêu máu hơn gạch, và ngốn lấy ý chí con người một cách tinh vi nhất. Ví dụ, phu nhân Bradshaw. Mười lăm năm trước bà đã chìm xuống. Không có gì người ta có thể chỉ tay vào; không có cảnh gây gổ, không có tiếng gãy; chỉ có ý chí bà chậm rãi chìm vào ý chí ông, ngấm nước mà đắm xuống. Nụ cười bà ngọt ngào, sự phục tùng bà nhanh nhẹn; bữa tối ở phố Harley, gồm tám chín món, đãi mười hoặc mười lăm vị khách thuộc giới chuyên môn, trôi chảy và lịch thiệp. Chỉ khi buổi tối trôi dần, một chút buồn tẻ rất nhẹ, hay có lẽ là bất an, một cái giật thần kinh, lóng ngóng, vấp váp và bối rối cho thấy điều thật đau lòng khi phải tin—rằng người đàn bà tội nghiệp ấy nói dối. Ngày xưa, bà từng phóng khoáng câu cá hồi; giờ, nhanh nhảu chiều theo cơn thèm làm mắt chồng bóng nhờn lên vì khát thống trị, khát quyền lực, bà co lại, ép lại, tỉa gọt, cắt xén, thu mình, nhìn trộm; đến nỗi chẳng biết chính xác điều gì làm buổi tối khó chịu, và gây ra áp lực này ở đỉnh đầu (có thể dễ dàng đổ cho câu chuyện chuyên môn, hay sự mệt nhọc của một thầy thuốc lớn mà đời ông, phu nhân Bradshaw nói, “không phải của ông mà của bệnh nhân”) nó vẫn khó chịu: đến nỗi khách khứa, khi đồng hồ điểm mười giờ, hít không khí phố Harley mà thấy ngây ngất; nỗi nhẹ nhõm mà các bệnh nhân của ông thì không được hưởng.

There in the grey room, with the pictures on the wall, and the valuable furniture, under the ground glass skylight, they learnt the extent of their transgressions; huddled up in arm-chairs, they watched him go through, for their benefit, a curious exercise with the arms, which he shot out, brought sharply back to his hip, to prove (if the patient was obstinate) that Sir William was master of his own actions, which the patient was not. There some weakly broke down; sobbed, submitted; others, inspired by Heaven knows what intemperate madness, called Sir William to his face a damnable humbug; questioned, even more impiously, life itself. Why live? they demanded. Sir William replied that life was good. Certainly Lady Bradshaw in ostrich feathers hung over the mantelpiece, and as for his income it was quite twelve thousand a year. But to us, they protested, life has given no such bounty. He acquiesced. They lacked a sense of proportion. And perhaps, after all, there is no God? He shrugged his shoulders. In short, this living or not living is an affair of our own? But there they were mistaken. Sir William had a friend in Surrey where they taught, what Sir William frankly admitted was a difficult art—a sense of proportion. There were, moreover, family affection; honour; courage; and a brilliant career. All of these had in Sir William a resolute champion. If they failed him, he had to support police and the good of society, which, he remarked very quietly, would take care, down in Surrey, that these unsocial impulses, bred more than anything by the lack of good blood, were held in control. And then stole out from her hiding-place and mounted her throne that Goddess whose lust is to override opposition, to stamp indelibly in the sanctuaries of others the image of herself. Naked, defenceless, the exhausted, the friendless received the impress of Sir William’s will. He swooped; he devoured. He shut people up. It was this combination of decision and humanity that endeared Sir William so greatly to the relations of his victims.

Ở đó, trong căn phòng xám, với những bức tranh trên tường, và đồ đạc quý giá, dưới cửa trời kính mờ, họ biết được mức độ tội lỗi của mình; co ro trong ghế bành, họ nhìn ông thực hiện, vì lợi ích của họ, một bài tập kỳ lạ với đôi cánh tay, ông vung ra rồi giật mạnh về hông, để chứng tỏ (nếu bệnh nhân bướng) rằng ngài William làm chủ hành động của mình, còn bệnh nhân thì không. Ở đó, có người yếu đuối gục xuống; nức nở, khuất phục; kẻ khác, được thúc đẩy bởi cơn điên vô độ chẳng biết trời đất nào, gọi ngài William thẳng mặt là đồ bịp bợm đáng nguyền rủa; chất vấn, còn báng bổ hơn, cả chính cuộc đời. Sống để làm gì? họ hỏi. Ngài William đáp rằng cuộc sống là tốt đẹp. Hẳn rồi, phu nhân Bradshaw trong bộ lông đà điểu treo phía trên lò sưởi, còn thu nhập của ông thì phải đến mười hai nghìn một năm. Nhưng với chúng tôi, họ phản đối, cuộc sống không ban món quà nào như thế. Ông đồng ý. Họ thiếu ý thức về chừng mực. Và biết đâu, xét cho cùng, chẳng có Thượng đế nào? Ông nhún vai. Nói gọn, sống hay không sống là việc của riêng chúng tôi? Nhưng ở đây họ lầm. Ngài William có một người bạn ở Surrey nơi người ta dạy thứ mà ngài William thẳng thắn thừa nhận là một nghệ thuật khó—ý thức về chừng mực. Lại còn tình thân gia đình; danh dự; lòng can đảm; và một sự nghiệp rực rỡ. Tất cả những thứ ấy có ở ngài William một người bênh vực kiên quyết. Nếu họ phụ lòng ông, ông buộc phải đứng về phía cảnh sát và lợi ích xã hội, những thứ sẽ lo liệu, ông nhận xét rất khẽ, để dưới Surrey những xung động phản xã hội này, sinh ra hơn hết từ việc thiếu dòng máu tốt, bị kiềm chế. Và rồi vị Nữ thần ấy, kẻ khoái lấn át mọi chống đối, khoái đóng ấn không phai hình ảnh chính mình xuống thánh địa của kẻ khác, lén bước ra từ chỗ ẩn nấp và leo lên ngai. Trần trụi, không còn tự vệ, những kẻ kiệt sức, không bạn bè nhận lấy dấu ấn ý chí của ngài William. Ông sà xuống; ông nuốt chửng. Ông nhốt người ta lại. Chính sự kết hợp giữa quyết đoán và nhân hậu này làm ngài William được thân nhân của các nạn nhân quý mến đến thế.

But Rezia Warren Smith cried, walking down Harley Street, that she did not like that man.

Nhưng Rezia Warren Smith, đi xuống phố Harley, kêu lên rằng cô không ưa người đàn ông ấy.

Shredding and slicing, dividing and subdividing, the clocks of Harley Street nibbled at the June day, counselled submission, upheld authority, and pointed out in chorus the supreme advantages of a sense of proportion, until the mound of time was so far diminished that a commercial clock, suspended above a shop in Oxford Street, announced, genially and fraternally, as if it were a pleasure to Messrs. Rigby and Lowndes to give the information gratis, that it was half-past one.

Xé nhỏ và cắt lát, chia rồi lại chia nhỏ, những chiếc đồng hồ phố Harley nhấm nháp ngày tháng Sáu, khuyên người ta khuất phục, bênh vực quyền uy, và đồng thanh chỉ ra những ưu điểm tối cao của ý thức về chừng mực, cho đến khi đống thời gian nhỏ lại đến mức một chiếc đồng hồ thương mại treo trên cửa hàng ở phố Oxford thông báo, một cách niềm nở và thân tình, như thể ông Rigby và ông Lowndes lấy làm vui khi cho biết điều này miễn phí, rằng bây giờ là một giờ rưỡi.

Looking up, it appeared that each letter of their names stood for one of the hours; subconsciously one was grateful to Rigby and Lowndes for giving one time ratified by Greenwich; and this gratitude (so Hugh Whitbread ruminated, dallying there in front of the shop window), naturally took the form later of buying off Rigby and Lowndes socks or shoes. So he ruminated. It was his habit. He did not go deeply. He brushed surfaces; the dead languages, the living, life in Constantinople, Paris, Rome; riding, shooting, tennis, it had been once. The malicious asserted that he now kept guard at Buckingham Palace, dressed in silk stockings and knee-breeches, over what nobody knew. But he did it extremely efficiently. He had been afloat on the cream of English society for fifty-five years. He had known Prime Ministers. His affections were understood to be deep. And if it were true that he had not taken part in any of the great movements of the time or held important office, one or two humble reforms stood to his credit; an improvement in public shelters was one; the protection of owls in Norfolk another; servant girls had reason to be grateful to him; and his name at the end of letters to the Times, asking for funds, appealing to the public to protect, to preserve, to clear up litter, to abate smoke, and stamp out immorality in parks, commanded respect.

Nhìn lên, thì thấy mỗi chữ trong tên họ đứng cho một giờ; trong tiềm thức người ta biết ơn Rigby và Lowndes đã cho một thứ giờ được Greenwich chuẩn y; và lòng biết ơn này (Hugh Whitbread nghĩ ngợi như thế, nấn ná đó trước tủ kính cửa hàng), tự nhiên sau đó mang hình thức mua tất hay giày ở Rigby và Lowndes. Ông nghĩ ngợi như thế. Đó là thói quen của ông. Ông không đi sâu. Ông lướt trên bề mặt; ngôn ngữ chết, ngôn ngữ sống, đời sống ở Constantinople, Paris, Rome; cưỡi ngựa, săn bắn, quần vợt, ngày xưa là thế. Những kẻ ác ý bảo bây giờ ông đứng gác ở Cung điện Buckingham, mặc tất lụa và quần chẽn, gác cái gì thì chẳng ai hay. Nhưng ông làm việc ấy cực kỳ hiệu quả. Ông đã nổi bồng bềnh trên lớp kem của xã hội Anh suốt năm mươi lăm năm. Ông đã quen các vị Thủ tướng. Tình cảm của ông được hiểu là sâu đậm. Và nếu quả ông chưa tham gia phong trào lớn nào của thời đại hay giữ chức vụ quan trọng, thì một hai cải cách khiêm tốn cũng ghi vào công trạng của ông; cải thiện các nhà trú công cộng là một; bảo vệ cú ở Norfolk là một khác; các cô hầu gái có lý do để biết ơn ông; và tên ông ở cuối những lá thư gửi tờ Times, xin quyên tiền, kêu gọi công chúng bảo vệ, bảo tồn, dọn rác, giảm khói, và dẹp trừ thói đồi bại trong công viên, khiến người ta phải nể trọng.

A magnificent figure he cut too, pausing for a moment (as the sound of the half hour died away) to look critically, magisterially, at socks and shoes; impeccable, substantial, as if he beheld the world from a certain eminence, and dressed to match; but realised the obligations which size, wealth, health, entail, and observed punctiliously even when not absolutely necessary, little courtesies, old-fashioned ceremonies which gave a quality to his manner, something to imitate, something to remember him by, for he would never lunch, for example, with Lady Bruton, whom he had known these twenty years, without bringing her in his outstretched hand a bunch of carnations and asking Miss Brush, Lady Bruton’s secretary, after her brother in South Africa, which, for some reason, Miss Brush, deficient though she was in every attribute of female charm, so much resented that she said “Thank you, he’s doing very well in South Africa,” when, for half a dozen years, he had been doing badly in Portsmouth.

Dáng ông cũng thật oai vệ, dừng lại một lát (khi tiếng chuông điểm nửa giờ tan dần) để nhìn tất và giày bằng con mắt phê phán, đầy quyền uy; không chê vào đâu được, chắc nịch, như thể ông nhìn thế giới từ một đỉnh cao nào đó, và ăn mặc cho xứng; nhưng ý thức được những bổn phận mà tầm vóc, của cải, sức khoẻ kéo theo, và tuân thủ chu đáo, ngay cả khi không thật cần thiết, những phép lịch sự nho nhỏ, những nghi thức cổ xưa tạo nên phong cách của ông, thứ để người ta bắt chước, thứ để người ta nhớ đến ông, vì chẳng hạn ông không bao giờ ăn trưa với bà Bruton, người ông đã quen hai mươi năm nay, mà không chìa ra trao cho bà một bó cẩm chướng và hỏi cô Brush, thư ký của bà Bruton, về người anh của cô ở Nam Phi, điều mà, vì lý do nào đó, cô Brush, dù thiếu mọi nét duyên của phụ nữ, lại bực bội đến mức nói “Cảm ơn ông, anh ấy đang làm ăn rất khá ở Nam Phi,” trong khi sáu năm nay anh ta làm ăn tệ hại ở Portsmouth.

Lady Bruton herself preferred Richard Dalloway, who arrived at the next moment. Indeed they met on the doorstep.

Chính bà Bruton thì thích Richard Dalloway hơn, người vừa đến ngay sau đó. Quả thật họ gặp nhau ngay trên bậc cửa.

Lady Bruton preferred Richard Dalloway of course. He was made of much finer material. But she wouldn’t let them run down her poor dear Hugh. She could never forget his kindness—he had been really remarkably kind—she forgot precisely upon what occasion. But he had been—remarkably kind. Anyhow, the difference between one man and another does not amount to much. She had never seen the sense of cutting people up, as Clarissa Dalloway did—cutting them up and sticking them together again; not at any rate when one was sixty-two. She took Hugh’s carnations with her angular grim smile. There was nobody else coming, she said. She had got them there on false pretences, to help her out of a difficulty—

Bà Bruton dĩ nhiên thích Richard Dalloway hơn. Ông làm bằng chất liệu tinh tế hơn nhiều. Nhưng bà không để họ chê bai Hugh tội nghiệp thân yêu của bà. Bà không bao giờ quên lòng tốt của ông—ông đã thật sự tốt một cách đáng kinh ngạc—bà quên mất chính xác là vào dịp nào. Nhưng ông đã tốt—một cách đáng kinh ngạc. Dù sao, khác biệt giữa người này với người khác cũng chẳng bao nhiêu. Bà chưa bao giờ thấy cái lý của việc mổ xẻ người ta ra, như Clarissa Dalloway vẫn làm—mổ xẻ họ rồi lại dán họ vào; ít nhất là không phải khi người ta đã sáu mươi hai tuổi. Bà nhận cẩm chướng của Hugh với nụ cười góc cạnh, nghiêm nghị. Không còn ai đến nữa, bà nói. Bà đã mời họ đến bằng một cái cớ giả, để giúp bà thoát một khó khăn—

“But let us eat first,” she said.

“Nhưng ta hãy ăn trước đã,” bà nói.

And so there began a soundless and exquisite passing to and fro through swing doors of aproned white-capped maids, handmaidens not of necessity, but adepts in a mystery or grand deception practised by hostesses in Mayfair from one-thirty to two, when, with a wave of the hand, the traffic ceases, and there rises instead this profound illusion in the first place about the food—how it is not paid for; and then that the table spreads itself voluntarily with glass and silver, little mats, saucers of red fruit; films of brown cream mask turbot; in casseroles severed chickens swim; coloured, undomestic, the fire burns; and with the wine and the coffee (not paid for) rise jocund visions before musing eyes; gently speculative eyes; eyes to whom life appears musical, mysterious; eyes now kindled to observe genially the beauty of the red carnations which Lady Bruton (whose movements were always angular) had laid beside her plate, so that Hugh Whitbread, feeling at peace with the entire universe and at the same time completely sure of his standing, said, resting his fork,

Và thế là bắt đầu một cuộc qua lại lặng lẽ và tinh tế qua những cánh cửa xoay của những cô hầu gái đeo tạp dề, đội mũ trắng, những thị nữ không phải do cần thiết mà là những bậc thầy trong một huyền nhiệm hay một màn đại lừa mà các bà chủ nhà ở Mayfair thực hành từ một rưỡi đến hai giờ, khi, với một cái vẫy tay, xe cộ ngừng lại, và thay vào đó dâng lên ảo tưởng sâu xa này, trước hết về món ăn—rằng nó không phải trả tiền; rồi rằng bàn tự nó trải đầy thuỷ tinh và bạc, những tấm lót nhỏ, đĩa quả đỏ; những lớp kem nâu phủ mặt cá bơn; trong niêu những con gà bị xẻ bơi lội; đầy màu sắc, không giống bếp nhà, ngọn lửa cháy; và cùng rượu và cà phê (không phải trả tiền) dâng lên những ảo ảnh hân hoan trước những đôi mắt trầm tư; những đôi mắt đang nhẹ nhàng suy đoán; những đôi mắt thấy cuộc sống hiện ra như âm nhạc, như huyền bí; những đôi mắt giờ bừng lên để thân ái ngắm vẻ đẹp những bông cẩm chướng đỏ mà bà Bruton (người lúc nào cử động cũng góc cạnh) đã đặt cạnh đĩa, khiến Hugh Whitbread, thấy bình yên với toàn thể vũ trụ và đồng thời hoàn toàn chắc chắn về địa vị của mình, nói, đặt nĩa xuống,

“Wouldn’t they look charming against your lace?”

“Chúng sẽ trông thật quyến rũ bên ren áo bà chứ?”

Miss Brush resented this familiarity intensely. She thought him an underbred fellow. She made Lady Bruton laugh.

Cô Brush bực bội vô cùng trước sự suồng sã này. Cô nghĩ ông ta là kẻ thiếu gia giáo. Cô làm bà Bruton bật cười.

Lady Bruton raised the carnations, holding them rather stiffly with much the same attitude with which the General held the scroll in the picture behind her; she remained fixed, tranced. Which was she now, the General’s great-grand-daughter? great-great-grand-daughter? Richard Dalloway asked himself. Sir Roderick, Sir Miles, Sir Talbot—that was it. It was remarkable how in that family the likeness persisted in the women. She should have been a general of dragoons herself. And Richard would have served under her, cheerfully; he had the greatest respect for her; he cherished these romantic views about well-set-up old women of pedigree, and would have liked, in his good-humoured way, to bring some young hot-heads of his acquaintance to lunch with her; as if a type like hers could be bred of amiable tea-drinking enthusiasts! He knew her country. He knew her people. There was a vine, still bearing, which either Lovelace or Herrick—she never read a word of poetry herself, but so the story ran—had sat under. Better wait to put before them the question that bothered her (about making an appeal to the public; if so, in what terms and so on), better wait until they have had their coffee, Lady Bruton thought; and so laid the carnations down beside her plate.

Bà Bruton giơ bó cẩm chướng lên, cầm khá cứng nhắc, hệt như dáng vị Tướng cầm cuộn giấy trong bức tranh phía sau bà; bà cứ đứng yên như thế, xuất thần. Bà là gì của vị Tướng nhỉ, chắt gái? hay cháu bốn đời? Richard Dalloway tự hỏi. Ngài Roderick, ngài Miles, ngài Talbot—đúng rồi. Thật đáng chú ý khi trong dòng họ ấy nét giống nhau cứ truyền lại ở phụ nữ. Lẽ ra bà phải là một tướng kỵ binh. Và Richard sẽ vui vẻ phục vụ dưới quyền bà; ông kính trọng bà hết mực; ông ấp ủ những quan niệm lãng mạn này về những bà già dáng đường hoàng, có dòng dõi, và với tính tình dễ chịu của mình, ông muốn dẫn vài chàng trai trẻ nóng nảy quen biết tới ăn trưa với bà; như thể một mẫu người như bà có thể được nuôi dưỡng từ những kẻ hăng hái hiền lành chỉ biết ngồi uống trà! Ông biết miền quê của bà. Ông biết người nhà bà. Có một giàn nho, vẫn còn quả, mà Lovelace hay Herrick—bản thân bà chưa từng đọc lấy một chữ thơ, nhưng chuyện kể thế—đã ngồi dưới. Thôi thì cứ đợi rồi hãy đặt trước họ vấn đề đang làm bà bận tâm (về việc kêu gọi công chúng; nếu có thì bằng lời lẽ nào, vân vân), cứ đợi cho họ uống cà phê xong thì hơn, bà Bruton nghĩ; và thế là bà đặt cẩm chướng xuống cạnh đĩa.

“How’s Clarissa?” she asked abruptly.

“Clarissa thế nào?” bà hỏi đột ngột.

Clarissa always said that Lady Bruton did not like her. Indeed, Lady Bruton had the reputation of being more interested in politics than people; of talking like a man; of having had a finger in some notorious intrigue of the eighties, which was now beginning to be mentioned in memoirs. Certainly there was an alcove in her drawing-room, and a table in that alcove, and a photograph upon that table of General Sir Talbot Moore, now deceased, who had written there (one evening in the eighties) in Lady Bruton’s presence, with her cognisance, perhaps advice, a telegram ordering the British troops to advance upon an historical occasion. (She kept the pen and told the story.) Thus, when she said in her offhand way “How’s Clarissa?” husbands had difficulty in persuading their wives and indeed, however devoted, were secretly doubtful themselves, of her interest in women who often got in their husbands’ way, prevented them from accepting posts abroad, and had to be taken to the seaside in the middle of the session to recover from influenza. Nevertheless her inquiry, “How’s Clarissa?” was known by women infallibly, to be a signal from a well-wisher, from an almost silent companion, whose utterances (half a dozen perhaps in the course of a lifetime) signified recognition of some feminine comradeship which went beneath masculine lunch parties and united Lady Bruton and Mrs. Dalloway, who seldom met, and appeared when they did meet indifferent and even hostile, in a singular bond.

Clarissa vẫn nói rằng bà Bruton không ưa mình. Quả thật, bà Bruton mang tiếng quan tâm đến chính trị hơn con người; nói chuyện như đàn ông; từng nhúng tay vào một vụ mưu đồ khét tiếng những năm tám mươi, nay bắt đầu được nhắc trong hồi ký. Chắc chắn trong phòng khách của bà có một góc lõm, và trong góc lõm ấy có một cái bàn, và trên bàn có một tấm ảnh của Tướng ngài Talbot Moore, nay đã quá cố, người đã viết ở đó (một buổi tối những năm tám mươi) ngay trước mặt bà Bruton, có sự biết của bà, có lẽ cả lời khuyên của bà, một bức điện lệnh cho quân Anh tiến lên trong một dịp lịch sử. (Bà giữ cây bút và kể chuyện ấy.) Vì vậy, khi bà nói bằng giọng hờ hững “Clarissa thế nào?” các ông chồng khó thuyết phục vợ mình, và thật ra, dù hết lòng, chính họ cũng thầm ngờ, rằng bà quan tâm đến những người đàn bà thường cản đường chồng, ngăn họ nhận chức ở nước ngoài, và phải được đưa ra biển giữa kỳ họp để hồi sức sau cúm. Tuy nhiên câu hỏi “Clarissa thế nào?” của bà phụ nữ đều biết chắc là tín hiệu của một người thiện chí, của một người bạn gần như câm lặng, những lời bà nói (có lẽ nửa tá trong cả đời) cho thấy bà nhận ra một tình tri kỷ của phái nữ nằm dưới những bữa trưa của đàn ông và nối bà Bruton với bà Dalloway, hai người hiếm khi gặp, và khi gặp thì tỏ ra hờ hững và thậm chí thù địch, trong một mối ràng buộc kỳ lạ.

“I met Clarissa in the Park this morning,” said Hugh Whitbread, diving into the casserole, anxious to pay himself this little tribute, for he had only to come to London and he met everybody at once; but greedy, one of the greediest men she had ever known, Milly Brush thought, who observed men with unflinching rectitude, and was capable of everlasting devotion, to her own sex in particular, being knobbed, scraped, angular, and entirely without feminine charm.

“Sáng nay tôi gặp Clarissa trong Công viên,” Hugh Whitbread nói, lao vào niêu, nóng lòng dành cho mình lời ca tụng nhỏ này, vì ông chỉ cần về London là gặp tất cả mọi người cùng lúc; nhưng tham ăn, một trong những kẻ tham ăn nhất cô từng biết, Milly Brush nghĩ, cô quan sát đàn ông bằng sự ngay thẳng không nao núng, và có khả năng tận tụy mãi mãi, nhất là với giới mình, vì cô gồ ghề, xương xẩu, góc cạnh, và hoàn toàn không có nét duyên phụ nữ.

“D’you know who’s in town?” said Lady Bruton suddenly bethinking her. “Our old friend, Peter Walsh.”

“Ông có biết ai đang ở London không?” bà Bruton nói, chợt nhớ ra. “Người bạn cũ của chúng ta, Peter Walsh.”

They all smiled. Peter Walsh! And Mr. Dalloway was genuinely glad, Milly Brush thought; and Mr. Whitbread thought only of his chicken.

Tất cả đều mỉm cười. Peter Walsh! Và ông Dalloway thật lòng vui mừng, Milly Brush nghĩ; còn ông Whitbread chỉ nghĩ đến con gà.

Peter Walsh! All three, Lady Bruton, Hugh Whitbread, and Richard Dalloway, remembered the same thing—how passionately Peter had been in love; been rejected; gone to India; come a cropper; made a mess of things; and Richard Dalloway had a very great liking for the dear old fellow too. Milly Brush saw that; saw a depth in the brown of his eyes; saw him hesitate; consider; which interested her, as Mr. Dalloway always interested her, for what was he thinking, she wondered, about Peter Walsh?

Peter Walsh! Cả ba, bà Bruton, Hugh Whitbread, và Richard Dalloway, đều nhớ cùng một điều—Peter đã yêu say đắm ra sao; bị từ chối; sang Ấn Độ; ngã sấp mặt; làm hỏng mọi việc; và Richard Dalloway cũng rất quý người bạn già thân mến ấy. Milly Brush thấy thế; thấy một chiều sâu trong màu nâu của mắt ông; thấy ông ngập ngừng; cân nhắc; điều này làm cô thấy thú vị, như ông Dalloway luôn làm cô thấy thú vị, vì ông đang nghĩ gì, cô tự hỏi, về Peter Walsh?

That Peter Walsh had been in love with Clarissa; that he would go back directly after lunch and find Clarissa; that he would tell her, in so many words, that he loved her. Yes, he would say that.

Rằng Peter Walsh đã yêu Clarissa; rằng ông sẽ về ngay sau bữa trưa và tìm Clarissa; rằng ông sẽ nói với bà, bằng đúng những lời ấy, rằng ông yêu bà. Phải, ông sẽ nói thế.

Milly Brush once might almost have fallen in love with these silences; and Mr. Dalloway was always so dependable; such a gentleman too. Now, being forty, Lady Bruton had only to nod, or turn her head a little abruptly, and Milly Brush took the signal, however deeply she might be sunk in these reflections of a detached spirit, of an uncorrupted soul whom life could not bamboozle, because life had not offered her a trinket of the slightest value; not a curl, smile, lip, cheek, nose; nothing whatever; Lady Bruton had only to nod, and Perkins was instructed to quicken the coffee.

Milly Brush hồi trước có khi suýt yêu những quãng im lặng này; và ông Dalloway lúc nào cũng đáng tin cậy; lại là một quý ông nữa. Giờ đây, đã bốn mươi tuổi, cô thấy bà Bruton chỉ cần gật đầu, hay quay đầu hơi đột ngột, là Milly Brush bắt ngay tín hiệu, dù đang chìm sâu thế nào trong những suy tưởng của một tinh thần siêu thoát, một tâm hồn không vẩn đục mà cuộc đời không sao lừa nổi, vì cuộc đời chưa từng trao cho cô món nữ trang nào đáng giá dù nhỏ nhất; không một lọn tóc, nụ cười, đôi môi, gò má, cái mũi; chẳng gì cả; bà Bruton chỉ cần gật đầu, và Perkins được dặn giục cà phê lên cho nhanh.

“Yes; Peter Walsh has come back,” said Lady Bruton. It was vaguely flattering to them all. He had come back, battered, unsuccessful, to their secure shores. But to help him, they reflected, was impossible; there was some flaw in his character. Hugh Whitbread said one might of course mention his name to So-and-so. He wrinkled lugubriously, consequentially, at the thought of the letters he would write to the heads of Government offices about “my old friend, Peter Walsh,” and so on. But it wouldn’t lead to anything—not to anything permanent, because of his character.

“Phải; Peter Walsh đã về,” bà Bruton nói. Điều ấy phần nào làm họ thấy bùi tai. Ông đã trở về, tơi tả, thất bại, tới bến bờ an toàn của họ. Nhưng giúp ông, họ nghĩ, là điều bất khả; tính cách ông có một khiếm khuyết nào đó. Hugh Whitbread nói tất nhiên có thể nhắc tên ông với ông này bà nọ. Ông nhăn nhó ủ rũ, làm ra vẻ quan trọng, khi nghĩ đến những bức thư ông sẽ viết cho các thủ trưởng cơ quan chính phủ về “người bạn cũ của tôi, Peter Walsh,” vân vân. Nhưng chẳng đi đến đâu—không đến điều gì lâu dài, vì tính cách của ông.

“In trouble with some woman,” said Lady Bruton. They had all guessed that that was at the bottom of it.

“Vướng rắc rối với một người đàn bà nào đó,” bà Bruton nói. Tất cả đều đoán đó là gốc rễ của chuyện.

“However,” said Lady Bruton, anxious to leave the subject, “we shall hear the whole story from Peter himself.”

“Dù sao,” bà Bruton nói, nóng lòng bỏ đề tài này, “chúng ta sẽ được nghe toàn bộ câu chuyện từ chính Peter.”

(The coffee was very slow in coming.)

(Cà phê lâu mang lên quá.)

“The address?” murmured Hugh Whitbread; and there was at once a ripple in the grey tide of service which washed round Lady Bruton day in, day out, collecting, intercepting, enveloping her in a fine tissue which broke concussions, mitigated interruptions, and spread round the house in Brook Street a fine net where things lodged and were picked out accurately, instantly, by grey-haired Perkins, who had been with Lady Bruton these thirty years and now wrote down the address; handed it to Mr. Whitbread, who took out his pocket-book, raised his eyebrows, and slipping it in among documents of the highest importance, said that he would get Evelyn to ask him to lunch.

“Địa chỉ?” Hugh Whitbread thì thầm; và lập tức có một gợn sóng trong dòng thuỷ triều xám của sự phục vụ vẫn vây quanh bà Bruton ngày này qua ngày khác, thu nhặt, chặn giữ, bọc bà trong một lớp màng mỏng làm dịu va chạm, giảm bớt gián đoạn, và giăng quanh ngôi nhà ở phố Brook một mạng lưới mịn nơi mọi thứ vướng lại và được nhặt ra chính xác, tức thì, bởi Perkins tóc xám, người đã ở với bà Bruton ba mươi năm nay và giờ viết địa chỉ xuống; đưa cho ông Whitbread, người rút cuốn sổ bỏ túi, nhướng mày, nhét nó vào giữa những giấy tờ cực kỳ quan trọng, rồi nói rằng ông sẽ nhờ Evelyn mời anh ta ăn trưa.

(They were waiting to bring the coffee until Mr. Whitbread had finished.)

(Họ chờ ông Whitbread xong mới mang cà phê lên.)

Hugh was very slow, Lady Bruton thought. He was getting fat, she noticed. Richard always kept himself in the pink of condition. She was getting impatient; the whole of her being was setting positively, undeniably, domineeringly brushing aside all this unnecessary trifling (Peter Walsh and his affairs) upon that subject which engaged her attention, and not merely her attention, but that fibre which was the ramrod of her soul, that essential part of her without which Millicent Bruton would not have been Millicent Bruton; that project for emigrating young people of both sexes born of respectable parents and setting them up with a fair prospect of doing well in Canada. She exaggerated. She had perhaps lost her sense of proportion. Emigration was not to others the obvious remedy, the sublime conception. It was not to them (not to Hugh, or Richard, or even to devoted Miss Brush) the liberator of the pent egotism, which a strong martial woman, well nourished, well descended, of direct impulses, downright feelings, and little introspective power (broad and simple—why could not every one be broad and simple? she asked) feels rise within her, once youth is past, and must eject upon some object—it may be Emigration, it may be Emancipation; but whatever it be, this object round which the essence of her soul is daily secreted, becomes inevitably prismatic, lustrous, half looking-glass, half precious stone; now carefully hidden in case people should sneer at it; now proudly displayed. Emigration had become, in short, largely Lady Bruton.

Hugh chậm quá, bà Bruton nghĩ. Ông đang béo ra, bà nhận thấy. Richard thì luôn giữ mình ở phong độ tuyệt hảo. Bà đang sốt ruột; toàn bộ con người bà đang hướng, quả quyết, không thể chối cãi, độc đoán gạt sang bên mọi chuyện vặt vãnh không cần thiết này (Peter Walsh và việc của ông) về đề tài chiếm lấy sự chú ý của bà, và không chỉ sự chú ý, mà cả sợi thớ vốn là cây thông nòng của tâm hồn bà, phần cốt yếu mà thiếu nó Millicent Bruton sẽ không còn là Millicent Bruton; dự án đưa thanh niên cả hai giới sinh ra từ cha mẹ đứng đắn di cư và gây dựng họ với triển vọng tốt đẹp ở Canada. Bà phóng đại. Có lẽ bà đã mất ý thức về chừng mực. Đối với người khác, Di Cư không phải phương thuốc hiển nhiên, ý tưởng cao cả. Nó không phải với họ (không phải với Hugh, hay Richard, hay thậm chí cô Brush tận tuỵ) là vị cứu tinh giải phóng cái bản ngã bị nén mà một người đàn bà mạnh mẽ, hiếu chiến, được nuôi dưỡng tốt, dòng dõi tốt, nhiều xung động thẳng thừng, tình cảm thẳng thắn, ít khả năng tự quan sát (phóng khoáng và giản dị—sao ai nấy không phóng khoáng và giản dị nhỉ? bà hỏi) cảm thấy trỗi dậy trong mình khi tuổi trẻ đã qua, và phải đẩy ra lên một đối tượng nào đó—có thể là Di Cư, có thể là Giải Phóng; nhưng dù là gì, đối tượng mà quanh đó tinh chất tâm hồn bà tiết ra mỗi ngày, tất yếu trở nên lăng kính, óng ánh, nửa gương soi, nửa đá quý; lúc cẩn thận giấu đi phòng người ta chế giễu; lúc hãnh diện phô ra. Tóm lại, Di Cư đã phần lớn trở thành bà Bruton.

But she had to write. And one letter to the Times, she used to say to Miss Brush, cost her more than to organise an expedition to South Africa (which she had done in the war). After a morning’s battle beginning, tearing up, beginning again, she used to feel the futility of her own womanhood as she felt it on no other occasion, and would turn gratefully to the thought of Hugh Whitbread who possessed—no one could doubt it—the art of writing letters to the Times.