Giấc mơ của Sultana

One evening I was lounging in an easy chair in my bedroom and thinking lazily of the condition of Indian womanhood. I am not sure whether I dozed off or not. But, as far as I remember, I was wide awake. I saw the moonlit sky sparkling with thousands of diamond-like stars, very distinctly.

Một buổi tối, tôi đang ngả mình trên chiếc ghế bành trong phòng ngủ, uể oải nghĩ về thân phận người phụ nữ Ấn Độ. Tôi không chắc mình có thiu thiu ngủ hay không. Nhưng theo chỗ tôi còn nhớ được, tôi hoàn toàn tỉnh táo. Tôi nhìn thấy, rất rõ ràng, bầu trời sáng trăng lấp lánh hàng nghìn vì sao như kim cương.

All on a sudden a lady stood before me; how she came in, I do not know. I took her for my friend, Sister Sara.

Bỗng đâu có một người phụ nữ đứng trước mặt tôi; chị ấy vào bằng cách nào, tôi không biết. Tôi tưởng đó là bạn tôi, chị Sara.

'Good morning,' said Sister Sara. I smiled inwardly as I knew it was not morning, but starry night. However, I replied to her, saying, 'How do you do?'

“Chào buổi sáng,” chị Sara nói. Tôi thầm cười trong bụng, vì biết lúc ấy đâu phải buổi sáng mà là đêm đầy sao. Dù vậy, tôi vẫn đáp lời: “Chị vẫn khỏe chứ ạ?”

'I am all right, thank you. Will you please come out and have a look at our garden?'

“Chị khỏe, cảm ơn em. Em có muốn ra ngoài ngắm khu vườn của chúng tôi một chút không?”

I looked again at the moon through the open window, and thought there was no harm in going out at that time. The men-servants outside were fast asleep just then, and I could have a pleasant walk with Sister Sara.

Tôi lại nhìn vầng trăng qua khung cửa sổ để ngỏ, và nghĩ rằng ra ngoài vào giờ này cũng chẳng hại gì. Đám gia nhân nam bên ngoài lúc ấy đều đã ngủ say, và tôi có thể cùng chị Sara dạo một vòng thật thú vị.

I used to have my walks with Sister Sara, when we were at Darjeeling. Many a time did we walk hand in hand and talk light-heartedly in the botanical gardens there. I fancied, Sister Sara had probably come to take me to some such garden and I readily accepted her offer and went out with her.

Hồi còn ở Darjeeling, tôi vẫn thường đi dạo với chị Sara. Biết bao lần chúng tôi tay trong tay dạo bước trong vườn bách thảo ở đó, chuyện trò vô tư lự. Tôi đoán chắc chị Sara đến để đưa tôi tới một khu vườn nào đó tương tự, nên tôi sẵn lòng nhận lời và cùng chị ra ngoài.

When walking I found to my surprise that it was a fine morning. The town was fully awake and the streets alive with bustling crowds. I was feeling very shy, thinking I was walking in the street in broad daylight, but there was not a single man visible.

Vừa đi, tôi ngạc nhiên nhận ra trời đang là một buổi sáng đẹp. Thành phố đã thức giấc hẳn, phố xá nhộn nhịp những đám đông hối hả. Tôi thấy ngượng ngùng vô cùng khi nghĩ mình đang đi ngoài phố giữa thanh thiên bạch nhật, nhưng chẳng thấy bóng dáng một người đàn ông nào.

Some of the passers-by made jokes at me. Though I could not understand their language, yet I felt sure they were joking. I asked my friend, 'What do they say?'

Vài người qua đường buông lời trêu chọc tôi. Tuy không hiểu tiếng họ, tôi vẫn chắc chắn rằng họ đang đùa cợt. Tôi hỏi bạn mình: “Họ nói gì thế chị?”

'The women say that you look very mannish.'

“Các bà ấy bảo trông em đàn ông quá.”

'Mannish?' said I, 'What do they mean by that?'

“Đàn ông ư?” tôi nói. “Họ muốn nói gì vậy?”

'They mean that you are shy and timid like men.'

“Họ muốn nói em rụt rè, nhút nhát như đàn ông.”

'Shy and timid like men?' It was really a joke. I became very nervous, when I found that my companion was not Sister Sara, but a stranger. Oh, what a fool had I been to mistake this lady for my dear old friend, Sister Sara.

“Rụt rè, nhút nhát như đàn ông ư?” Đúng là chuyện đùa. Tôi hoảng hốt khi nhận ra người đi cùng mình không phải chị Sara mà là một người lạ. Ôi, tôi mới khờ dại làm sao khi nhầm người phụ nữ này với người bạn cũ thân thiết của mình, chị Sara.

She felt my fingers tremble in her hand, as we were walking hand in hand.

Chị cảm thấy những ngón tay tôi run run trong tay chị, khi chúng tôi đang tay trong tay dạo bước.

'What is the matter, dear?' she said affectionately. 'I feel somewhat awkward,' I said in a rather apologizing tone, 'as being a purdahnishin woman I am not accustomed to walking about unveiled.'

“Có chuyện gì thế em?” chị âu yếm hỏi. “Em thấy hơi lúng túng,” tôi đáp, giọng như có ý xin lỗi, “vì là người đàn bà sống trong purdah, em không quen đi lại ngoài đường mà không che mạng.”

'You need not be afraid of coming across a man here. This is Ladyland, free from sin and harm. Virtue herself reigns here.'

“Em không cần sợ gặp phải đàn ông ở đây. Đây là Ladyland, xứ sở không có tội lỗi và tai ương. Chính Đức Hạnh ngự trị nơi này.”

By and by I was enjoying the scenery. Really it was very grand. I mistook a patch of green grass for a velvet cushion. Feeling as if I were walking on a soft carpet, I looked down and found the path covered with moss and flowers.

Dần dần tôi bắt đầu thưởng ngoạn phong cảnh. Quả thật nó vô cùng tráng lệ. Tôi nhầm một khoảnh cỏ xanh với một chiếc nệm nhung. Cảm thấy như mình đang bước trên tấm thảm êm, tôi nhìn xuống và thấy lối đi phủ đầy rêu và hoa.

'How nice it is,' said I.

“Đẹp quá,” tôi nói.

'Do you like it?' asked Sister Sara. (I continued calling her 'Sister Sara,' and she kept calling me by my name).

“Em có thích không?” chị Sara hỏi. (Tôi vẫn tiếp tục gọi chị là “chị Sara”, còn chị thì cứ gọi tôi bằng tên.)

'Yes, very much; but I do not like to tread on the tender and sweet flowers.'

“Có ạ, thích lắm; nhưng em không nỡ giẫm lên những bông hoa mỏng manh, thơm dịu thế này.”

'Never mind, dear Sultana; your treading will not harm them; they are street flowers.'

“Không sao đâu, Sultana thân mến; em giẫm lên cũng chẳng làm hại chúng; đó là hoa đường phố mà.”

'The whole place looks like a garden,' said I admiringly. 'You have arranged every plant so skillfully.'

“Cả nơi này trông như một khu vườn,” tôi trầm trồ. “Các chị sắp đặt từng cái cây khéo léo quá.”

'Your Calcutta could become a nicer garden than this if only your countrymen wanted to make it so.'

“Calcutta của em cũng có thể thành một khu vườn đẹp hơn thế này, giá như đồng bào của em muốn vậy.”

'They would think it useless to give so much attention to horticulture, while they have so many other things to do.'

“Họ sẽ cho rằng chăm chút nghề làm vườn đến thế là vô ích, khi họ còn bao nhiêu việc khác phải làm.”

'They could not find a better excuse,' said she with smile.

“Cái cớ ấy thì còn gì hay bằng,” chị mỉm cười nói.

I became very curious to know where the men were. I met more than a hundred women while walking there, but not a single man.

Tôi rất tò mò muốn biết đàn ông ở đâu. Đi dạo ở đó, tôi đã gặp hơn trăm người phụ nữ, nhưng không một người đàn ông nào.

'Where are the men?' I asked her.

“Đàn ông đâu cả hả chị?” tôi hỏi.

'In their proper places, where they ought to be.'

“Ở đúng chỗ của họ, nơi họ phải ở.”

'Pray let me know what you mean by "their proper places".'

“Xin chị cho em biết ‘đúng chỗ của họ’ nghĩa là thế nào.”

'O, I see my mistake, you cannot know our customs, as you were never here before. We shut our men indoors.'

“Ồ, chị hiểu mình sai ở đâu rồi, em không thể biết phong tục của chúng tôi, vì em chưa từng đến đây. Chúng tôi nhốt đàn ông ở trong nhà.”

'Just as we are kept in the zenana?'

“Cũng như chúng em bị giữ trong zenana ấy ạ?”

'Exactly so.'

“Đúng thế.”

'How funny,' I burst into a laugh. Sister Sara laughed too.

“Buồn cười quá,” tôi phá lên cười. Chị Sara cũng cười.

'But dear Sultana, how unfair it is to shut in the harmless women and let loose the men.'

“Nhưng Sultana thân mến, nhốt những người phụ nữ vô hại lại mà thả rông đàn ông ra thì thật bất công biết bao.”

'Why? It is not safe for us to come out of the zenana, as we are naturally weak.'

“Sao lại thế ạ? Chúng em ra khỏi zenana thì không an toàn, vì chúng em bẩm sinh yếu đuối.”

'Yes, it is not safe so long as there are men about the streets, nor is it so when a wild animal enters a marketplace.'

“Phải, không an toàn chừng nào còn đàn ông lảng vảng ngoài đường, cũng như sẽ chẳng an toàn khi một con thú hoang sổng vào chợ.”

'Of course not.'

“Dĩ nhiên là không rồi.”

'Suppose, some lunatics escape from the asylum and begin to do all sorts of mischief to men, horses and other creatures; in that case what will your countrymen do?'

“Giả sử có mấy kẻ điên trốn khỏi nhà thương điên và bắt đầu gây đủ thứ tai hại cho người, ngựa và các sinh vật khác; khi đó đồng bào em sẽ làm gì?”

'They will try to capture them and put them back into their asylum.'

“Họ sẽ tìm cách bắt chúng lại và đưa trở về nhà thương điên.”

'Thank you! And you do not think it wise to keep sane people inside an asylum and let loose the insane?'

“Đấy, thấy chưa! Vậy em không cho rằng nhốt người lành trí trong nhà thương điên và thả rông kẻ điên là khôn ngoan, phải không?”

'Of course not!' said I laughing lightly.

“Dĩ nhiên là không!” tôi khẽ cười đáp.

'As a matter of fact, in your country this very thing is done! Men, who do or at least are capable of doing no end of mischief, are let loose and the innocent women, shut up in the zenana! How can you trust those untrained men out of doors?'

“Thế mà thực tế, ở nước em người ta làm đúng điều ấy đấy! Đàn ông, những kẻ gây ra, hoặc ít ra cũng có thể gây ra, vô số chuyện tai hại, thì được thả rông, còn phụ nữ vô tội thì bị nhốt trong zenana! Sao các em lại có thể yên tâm để những gã đàn ông chưa được thuần hóa ấy ở ngoài kia?”

'We have no hand or voice in the management of our social affairs. In India man is lord and master, he has taken to himself all powers and privileges and shut up the women in the zenana.'

“Chúng em chẳng có quyền hành hay tiếng nói gì trong việc điều hành các chuyện xã hội của mình. Ở Ấn Độ, đàn ông là chúa tể, là ông chủ; họ đã thâu tóm mọi quyền hành và đặc quyền về tay mình và nhốt phụ nữ trong zenana.”

'Why do you allow yourselves to be shut up?'

“Sao các em lại để mình bị nhốt?”

'Because it cannot be helped as they are stronger than women.'

“Vì chẳng làm gì khác được, họ khỏe hơn phụ nữ.”

'A lion is stronger than a man, but it does not enable him to dominate the human race. You have neglected the duty you owe to yourselves and you have lost your natural rights by shutting your eyes to your own interests.'

“Sư tử khỏe hơn con người, nhưng điều đó đâu giúp nó thống trị được loài người. Các em đã sao nhãng bổn phận đối với chính mình, và đã đánh mất các quyền tự nhiên của mình vì nhắm mắt làm ngơ trước lợi ích của chính mình.”

'But my dear Sister Sara, if we do everything by ourselves, what will the men do then?'

“Nhưng chị Sara thân mến, nếu chúng em tự làm hết mọi việc thì đàn ông sẽ làm gì?”

'They should not do anything, excuse me; they are fit for nothing. Only catch them and put them into the zenana.'

“Họ chẳng nên làm gì cả, xin lỗi em; họ có được tích sự gì đâu. Cứ việc bắt họ lại mà cho vào zenana.”

'But would it be very easy to catch and put them inside the four walls?' said I. 'And even if this were done, would all their business – political and commercial – also go with them into the zenana?'

“Nhưng bắt họ lại rồi nhốt vào trong bốn bức tường liệu có dễ dàng đến thế không?” tôi nói. “Mà cho dù có làm được, thì mọi công việc của họ – chính trị lẫn thương mại – cũng sẽ theo họ vào zenana hay sao?”

Sister Sara made no reply. She only smiled sweetly. Perhaps she thought it useless to argue with one who was no better than a frog in a well.

Chị Sara không đáp. Chị chỉ mỉm cười dịu dàng. Có lẽ chị nghĩ tranh luận với một kẻ chẳng hơn gì con ếch ngồi đáy giếng là vô ích.

By this time we reached Sister Sara's house. It was situated in a beautiful heart-shaped garden. It was a bungalow with a corrugated iron roof. It was cooler and nicer than any of our rich buildings. I cannot describe how neat and how nicely furnished and how tastefully decorated it was.

Lúc ấy chúng tôi đã đến nhà chị Sara. Ngôi nhà nằm giữa một khu vườn xinh đẹp hình trái tim. Đó là một căn bungalow lợp mái tôn múi. Nó mát mẻ và dễ chịu hơn bất kỳ dinh thự sang trọng nào của chúng tôi. Tôi không sao tả nổi nó gọn gàng, bày biện đẹp đẽ và trang trí trang nhã đến nhường nào.

We sat side by side. She brought out of the parlour a piece of embroidery work and began putting on a fresh design.

Chúng tôi ngồi cạnh nhau. Chị mang từ phòng khách ra một tấm vải thêu và bắt đầu thêu một mẫu mới.

'Do you know knitting and needle work?'

“Em có biết đan len và may vá không?”

'Yes; we have nothing else to do in our zenana.'

“Có ạ; trong zenana chúng em chẳng có việc gì khác để làm.”

'But we do not trust our zenana members with embroidery!' she said laughing, 'as a man has not patience enough to pass thread through a needlehole even!'

“Nhưng chúng tôi thì không dám giao việc thêu thùa cho các thành viên zenana của mình!” chị cười nói, “vì đàn ông thậm chí còn chẳng đủ kiên nhẫn để xâu nổi sợi chỉ qua lỗ kim!”

'Have you done all this work yourself?' I asked her pointing to the various pieces of embroidered teapoy cloths.

“Tất cả những thứ này đều do chị tự làm sao?” tôi hỏi, tay chỉ những tấm khăn trải bàn trà thêu đủ kiểu.

'Yes.'

“Ừ.”

'How can you find time to do all these? You have to do the office work as well? Have you not?'

“Sao chị tìm được thời gian làm ngần ấy thứ? Chị còn phải làm việc ở sở nữa, phải không ạ?”

'Yes. I do not stick to the laboratory all day long. I finish my work in two hours.'

“Phải. Chị đâu có dính chặt ở phòng thí nghiệm suốt cả ngày. Chị làm xong việc trong hai tiếng.”

'In two hours! How do you manage? In our land the officers, – magistrates, for instance – work seven hours daily.'

“Hai tiếng thôi ư! Chị làm thế nào vậy? Ở xứ em, các viên chức – chẳng hạn các quan tòa – làm việc bảy tiếng mỗi ngày.”

'I have seen some of them doing their work. Do you think they work all the seven hours?'

“Chị đã thấy vài ông trong số đó làm việc. Em nghĩ họ làm việc đủ cả bảy tiếng à?”

'Certainly they do!'

“Chắc chắn là thế ạ!”

' No, dear Sultana, they do not. They dawdle away their time in smoking. Some smoke two or three choroots during the office time. They talk much about their work, but do little. Suppose one choroot takes half an hour to burn off, and a man smokes twelve choroots daily; then you see, he wastes six hours every day in sheer smoking.'

“Không đâu, Sultana thân mến, họ không làm thế. Họ phung phí thời gian vào việc hút thuốc. Có ông hút đến hai ba điếu xì gà choroot trong giờ làm việc. Họ nói nhiều về công việc của mình nhưng làm thì ít. Giả sử một điếu choroot cháy hết mất nửa tiếng, và một ông hút mười hai điếu mỗi ngày; thế thì em thấy đấy, ông ta phí sáu tiếng mỗi ngày chỉ để hút thuốc.”

We talked on various subjects, and I learned that they were not subject to any kind of epidemic disease, nor did they suffer from mosquito bites as we do. I was very much astonished to hear that in Ladyland no one died in youth except by rare accident.

Chúng tôi trò chuyện về đủ mọi đề tài, và tôi được biết rằng ở đây người ta không mắc bất cứ thứ dịch bệnh nào, cũng không khổ vì muỗi đốt như chúng tôi. Tôi vô cùng kinh ngạc khi nghe nói ở Ladyland không ai chết trẻ, trừ những tai nạn hiếm hoi.

'Will you care to see our kitchen?' she asked me.

“Em có muốn xem bếp của chúng tôi không?” chị hỏi tôi.

'With pleasure,' said I, and we went to see it. Of course the men had been asked to clear off when I was going there. The kitchen was situated in a beautiful vegetable garden. Every creeper, every tomato plant was itself an ornament. I found no smoke, nor any chimney either in the kitchen -- it was clean and bright; the windows were decorated with flower gardens. There was no sign of coal or fire.

“Rất sẵn lòng ạ,” tôi đáp, và chúng tôi đi xem. Dĩ nhiên cánh đàn ông đã được bảo lánh đi chỗ khác khi tôi sắp tới. Gian bếp nằm giữa một vườn rau xinh đẹp. Mỗi dây leo, mỗi cây cà chua tự thân đã là một vật trang trí. Trong bếp tôi chẳng thấy khói, cũng chẳng thấy ống khói nào – gian bếp sạch sẽ và sáng sủa; cửa sổ được tô điểm bằng những khóm hoa. Không hề có dấu vết của than hay lửa.

'How do you cook?' I asked.

“Chị nấu nướng bằng cách nào?” tôi hỏi.

'With solar heat,' she said, at the same time showing me the pipe, through which passed the concentrated sunlight and heat. And she cooked something then and there to show me the process.

“Bằng nhiệt mặt trời,” chị đáp, đồng thời chỉ cho tôi cái ống dẫn ánh nắng và hơi nóng đã được hội tụ. Rồi chị nấu luôn một món ngay tại chỗ để tôi xem cách làm.

'How did you manage to gather and store up the sun-heat?' I asked her in amazement.

“Làm thế nào mà các chị thu gom và tích trữ được nhiệt mặt trời?” tôi kinh ngạc hỏi.

'Let me tell you a little of our past history then. Thirty years ago, when our present Queen was thirteen years old, she inherited the throne. She was Queen in name only, the Prime Minister really ruling the country.

“Vậy để chị kể em nghe đôi chút về lịch sử của chúng tôi. Ba mươi năm trước, khi Nữ hoàng hiện nay của chúng tôi mới mười ba tuổi, bà đã kế thừa ngai vàng. Bà chỉ là Nữ hoàng trên danh nghĩa, còn người thực sự cai trị đất nước là Thủ tướng.

'Our good Queen liked science very much. She circulated an order that all the women in her country should be educated. Accordingly a number of girls' schools were founded and supported by the government. Education was spread far and wide among women. And early marriage also was stopped. No woman was to be allowed to marry before she was twenty-one. I must tell you that, before this change we had been kept in strict purdah.'

“Nữ hoàng hiền đức của chúng tôi rất say mê khoa học. Bà ban chiếu rằng mọi phụ nữ trong nước đều phải được học hành. Theo đó, nhiều trường nữ sinh được thành lập và được chính phủ cấp kinh phí. Học vấn được phổ biến sâu rộng trong giới phụ nữ. Nạn tảo hôn cũng bị chấm dứt. Không người phụ nữ nào được phép lấy chồng trước hai mươi mốt tuổi. Chị phải nói với em rằng trước cuộc thay đổi này, chúng tôi đã bị giữ trong purdah nghiêm ngặt.”

'How the tables are turned,' I interposed with a laugh.

“Thế cờ đảo ngược rồi nhỉ!” tôi cười chen vào.

'But the seclusion is the same,' she said. 'In a few years we had separate universities, where no men were admitted.'

“Nhưng cảnh biệt lập thì vẫn thế,” chị nói. “Vài năm sau, chúng tôi đã có những trường đại học riêng, nơi không một người đàn ông nào được nhận vào.”

'In the capital, where our Queen lives, there are two universities. One of these invented a wonderful balloon, to which they attached a number of pipes. By means of this captive balloon which they managed to keep afloat above the cloud-land, they could draw as much water from the atmosphere as they pleased. As the water was incessantly being drawn by the university people no cloud gathered and the ingenious Lady Principal stopped rain and storms thereby.'

“Ở kinh đô, nơi Nữ hoàng của chúng tôi ngự, có hai trường đại học. Một trường đã phát minh ra một quả khí cầu kỳ diệu, gắn vào đó nhiều ống dẫn. Nhờ quả khí cầu có dây neo này, được giữ lơ lửng phía trên cõi mây, họ có thể hút nước từ khí quyển nhiều bao nhiêu tùy thích. Vì người của trường đại học không ngừng hút nước, nên chẳng đám mây nào tụ lại được, và bằng cách ấy bà Hiệu trưởng tài trí đã chặn đứng mưa bão.”

'Really! Now I understand why there is no mud here!' said I. But I could not understand how it was possible to accumulate water in the pipes. She explained to me how it was done, but I was unable to understand her, as my scientific knowledge was very limited. However, she went on, 'When the other university came to know of this, they became exceedingly jealous and tried to do something more extraordinary still. They invented an instrument by which they could collect as much sun-heat as they wanted. And they kept the heat stored up to be distributed among others as required.

“Thật thế sao! Giờ thì em hiểu vì sao ở đây không có bùn!” tôi nói. Nhưng tôi không hiểu làm sao có thể tích nước trong những cái ống. Chị giảng giải cho tôi cách làm, nhưng tôi không hiểu nổi, vì kiến thức khoa học của tôi rất hạn hẹp. Dù sao, chị vẫn kể tiếp: “Khi trường đại học kia biết chuyện, họ ghen tị vô cùng và tìm cách làm một điều còn phi thường hơn nữa. Họ phát minh ra một khí cụ có thể thu được bao nhiêu nhiệt mặt trời tùy ý. Và họ tích trữ nhiệt ấy để phân phối cho người khác khi cần.

'While the women were engaged in scientific research, the men of this country were busy increasing their military power. When they came to know that the female universities were able to draw water from the atmosphere and collect heat from the sun, they only laughed at the members of the universities and called the whole thing "a sentimental nightmare"!'

“Trong khi phụ nữ mải mê nghiên cứu khoa học, thì đàn ông nước này bận tăng cường sức mạnh quân sự. Khi biết rằng các trường đại học nữ có thể hút nước từ khí quyển và thu nhiệt từ mặt trời, họ chỉ cười nhạo những người ở các trường đại học và gọi toàn bộ chuyện ấy là ‘một cơn ác mộng ủy mị’!”

'Your achievements are very wonderful indeed! But tell me, how you managed to put the men of your country into the zenana. Did you entrap them first?'

“Những thành tựu của các chị quả thật kỳ diệu! Nhưng chị kể em nghe, các chị đã làm cách nào để đưa đàn ông nước chị vào zenana. Các chị gài bẫy họ trước à?”

'No.'

“Không.”

'It is not likely that they would surrender their free and open air life of their own accord and confine themselves within the four walls of the zenana! They must have been overpowered.'

“Khó mà có chuyện họ tự nguyện từ bỏ cuộc sống tự do thênh thang ngoài trời để tự giam mình trong bốn bức tường zenana! Hẳn họ đã bị khuất phục.”

'Yes, they have been!'

“Đúng, họ đã bị khuất phục!”

'By whom? By some lady-warriors, I suppose?'

“Bởi ai ạ? Em đoán là bởi những nữ chiến binh nào đó?”

'No, not by arms.'

“Không, không phải bằng vũ lực.”

'Yes, it cannot be so. Men's arms are stronger than women's. Then?'

“Phải rồi, không thể thế được. Sức vóc đàn ông hơn hẳn đàn bà. Vậy thì bằng gì?”

'By brain.'

“Bằng bộ óc.”

'Even their brains are bigger and heavier than women's. Are they not?'

“Ngay cả bộ óc của họ cũng to hơn và nặng hơn óc phụ nữ. Có phải không ạ?”

'Yes, but what of that? An elephant also has got a bigger and heavier brain than a man has. Yet man can enchain elephants and employ them, according to their own wishes.'

“Phải, nhưng thế thì đã sao? Con voi cũng có bộ óc to hơn và nặng hơn óc người. Thế mà con người vẫn xích được voi và sai khiến chúng tùy theo ý mình.”

'Well said, but tell me please, how it all actually happened. I am dying to know it!'

“Chị nói hay lắm, nhưng xin chị kể em nghe mọi chuyện thực sự đã diễn ra thế nào. Em tò mò muốn chết đi được!”

'Women's brains are somewhat quicker than men's. Ten years ago, when the military officers called our scientific discoveries "a sentimental nightmare," some of the young ladies wanted to say something in reply to those remarks. But both the Lady Principals restrained them and said, they should reply not by word, but by deed, if ever they got the opportunity. And they had not long to wait for that opportunity.'

“Bộ óc phụ nữ có phần nhanh nhạy hơn óc đàn ông. Mười năm trước, khi các sĩ quan quân đội gọi những khám phá khoa học của chúng tôi là ‘một cơn ác mộng ủy mị’, vài cô gái trẻ đã muốn lên tiếng đáp lại những lời ấy. Nhưng cả hai bà Hiệu trưởng đều ngăn họ lại và bảo rằng họ nên đáp trả không phải bằng lời nói mà bằng việc làm, nếu có dịp. Và họ không phải đợi lâu để có dịp ấy.”

'How marvelous!' I heartily clapped my hands. 'And now the proud gentlemen are dreaming sentimental dreams themselves.'

“Tuyệt diệu quá!” tôi vỗ tay hết sức nhiệt thành. “Và giờ thì các quý ông kiêu hãnh lại đang tự mình mơ những giấc mơ ủy mị.”

'Soon afterwards certain persons came from a neighbouring country and took shelter in ours. They were in trouble having committed some political offense. The king who cared more for power than for good government asked our kind-hearted Queen to hand them over to his officers. She refused, as it was against her principle to turn out refugees. For this refusal the king declared war against our country.

“Ít lâu sau, có mấy người từ một nước láng giềng sang lánh nạn ở nước chúng tôi. Họ đang gặp rắc rối vì đã phạm một tội chính trị nào đó. Nhà vua nước ấy, kẻ chăm lo quyền lực hơn là việc trị nước cho tốt, yêu cầu Nữ hoàng nhân hậu của chúng tôi giao nộp họ cho quan quân của ông ta. Nữ hoàng từ chối, vì trục xuất người tị nạn là trái với nguyên tắc của bà. Vì lời từ chối này, nhà vua tuyên chiến với nước chúng tôi.

'Our military officers sprang to their feet at once and marched out to meet the enemy. The enemy however, was too strong for them. Our soldiers fought bravely, no doubt. But in spite of all their bravery the foreign army advanced step by step to invade our country.

“Các sĩ quan quân đội của chúng tôi lập tức đứng bật dậy và kéo quân ra nghênh địch. Thế nhưng quân địch quá mạnh so với họ. Binh lính chúng tôi chiến đấu dũng cảm, điều đó không cần bàn cãi. Nhưng bất chấp mọi lòng dũng cảm ấy, quân ngoại bang vẫn từng bước tiến lên xâm chiếm đất nước chúng tôi.

'Nearly all the men had gone out to fight; even a boy of sixteen was not left home. Most of our warriors were killed, the rest driven back and the enemy came within twenty-five miles of the capital.

“Gần như tất cả đàn ông đã ra trận; đến cả cậu bé mười sáu tuổi cũng không còn ai ở nhà. Phần lớn chiến binh của chúng tôi tử trận, số còn lại bị đẩy lùi, và quân địch tiến đến chỉ còn cách kinh đô hai mươi lăm dặm.

'A meeting of a number of wise ladies was held at the Queen's palace to advise as to what should be done to save the land. Some proposed to fight like soldiers; others objected and said that women were not trained to fight with swords and guns, nor were they accustomed to fighting with any weapons. A third party regretfully remarked that they were hopelessly weak of body.

“Một cuộc họp gồm nhiều bà khôn ngoan được triệu tập tại hoàng cung để bàn xem phải làm gì để cứu đất nước. Một số người đề nghị chiến đấu như binh lính; những người khác phản đối và nói rằng phụ nữ không được huấn luyện để đánh nhau bằng gươm và súng, cũng chẳng quen chiến đấu bằng bất cứ thứ vũ khí nào. Phe thứ ba ngậm ngùi nhận xét rằng thân thể họ yếu ớt đến vô phương cứu chữa.

'"If you cannot save your country for lack of physical strength," said the Queen, "try to do so by brain power."

“‘Nếu các khanh không thể cứu đất nước vì thiếu sức mạnh thể chất,’ Nữ hoàng nói, ‘thì hãy cứu nó bằng sức mạnh trí óc.’

'There was a dead silence for a few minutes. Her Royal Highness said again, "I must commit suicide if the land and my honour are lost."

“Cả phòng lặng ngắt như tờ trong mấy phút. Lệnh bà lại phán: ‘Nếu đất nước và danh dự của ta mất đi, ta buộc phải tự sát.’

'Then the Lady Principal of the second university (who had collected sun-heat), who had been silently thinking during the consultation, remarked that they were all but lost, and there was little hope left for them. There was, however, one plan which she would like to try, and this would be her first and last efforts; if she failed in this, there would be nothing left but to commit suicide. All present solemnly vowed that they would never allow themselves to be enslaved, no matter what happened.

“Bấy giờ bà Hiệu trưởng của trường đại học thứ hai (người đã thu nhiệt mặt trời), vốn im lặng suy nghĩ suốt buổi bàn bạc, lên tiếng rằng họ gần như đã mất tất cả, và chẳng còn mấy hy vọng. Tuy nhiên, có một kế hoạch bà muốn thử, và đây sẽ là nỗ lực đầu tiên và cũng là cuối cùng của bà; nếu thất bại, sẽ chẳng còn gì ngoài tự sát. Tất cả những người có mặt long trọng thề rằng họ sẽ không bao giờ để mình bị bắt làm nô lệ, dù chuyện gì xảy ra đi nữa.

'The Queen thanked them heartily, and asked the Lady Principal to try her plan. The Lady Principal rose again and said, "before we go out the men must enter the zenanas. I make this prayer for the sake of purdah." "Yes, of course," replied Her Royal Highness.

“Nữ hoàng hết lòng cảm tạ họ, và yêu cầu bà Hiệu trưởng thử kế hoạch của mình. Bà Hiệu trưởng lại đứng lên và nói: ‘Trước khi chúng ta ra ngoài, đàn ông phải vào zenana. Thần xin thỉnh cầu điều này vì phép purdah.’ ‘Phải, dĩ nhiên rồi,’ Lệnh bà đáp.

'On the following day the Queen called upon all men to retire into zenanas for the sake of honour and liberty. Wounded and tired as they were, they took that order rather for a boon! They bowed low and entered the zenanas without uttering a single word of protest. They were sure that there was no hope for this country at all.

“Hôm sau, Nữ hoàng kêu gọi toàn thể đàn ông lui vào zenana vì danh dự và tự do. Thương tích và mỏi mệt như họ lúc ấy, họ coi mệnh lệnh ấy gần như một ân huệ! Họ cúi rạp mình và lui vào zenana mà không thốt lên một lời phản đối nào. Họ tin chắc rằng đất nước này chẳng còn chút hy vọng nào nữa.

'Then the Lady Principal with her two thousand students marched to the battle field, and arriving there directed all the rays of the concentrated sunlight and heat towards the enemy.

“Rồi bà Hiệu trưởng dẫn hai nghìn sinh viên của mình tiến ra chiến trường, và khi đến nơi, hướng toàn bộ tia nắng và hơi nóng mặt trời đã được hội tụ về phía quân địch.

'The heat and light were too much for them to bear. They all ran away panic-stricken, not knowing in their bewilderment how to counteract that scorching heat. When they fled away leaving their guns and other ammunitions of war, they were burnt down by means of the same sun-heat. Since then no one has tried to invade our country any more.'

“Ánh sáng và hơi nóng ấy quá sức chịu đựng của chúng. Chúng kinh hoàng bỏ chạy hết, rối trí chẳng biết làm cách nào chống lại cái nóng như thiêu đốt kia. Khi chúng tháo chạy, bỏ lại súng ống và các khí giới khác, thì tất cả những thứ ấy đều bị chính nhiệt mặt trời ấy thiêu rụi. Từ đó không ai còn tìm cách xâm lược nước chúng tôi nữa.”

'And since then your countrymen never tried to come out of the zenana?'

“Và từ đó những người đàn ông nước chị chưa bao giờ tìm cách ra khỏi zenana sao?”

'Yes, they wanted to be free. Some of the police commissioners and district magistrates sent word to the Queen to the effect that the military officers certainly deserved to be imprisoned for their failure; but they never neglected their duty and therefore they should not be punished and they prayed to be restored to their respective offices.

“Có chứ, họ muốn được tự do. Vài ông ủy viên cảnh sát và quan tòa quận đã gửi lời lên Nữ hoàng, đại ý rằng các sĩ quan quân đội hẳn nhiên đáng bị cầm tù vì thất bại của mình; nhưng họ thì chưa bao giờ sao nhãng bổn phận, do đó không nên bị trừng phạt, và họ khẩn cầu được phục hồi chức vụ cũ.

'Her Royal Highness sent them a circular letter intimating to them that if their services should ever be needed they would be sent for, and that in the meanwhile they should remain where they were. Now that they are accustomed to the purdah system and have ceased to grumble at their seclusion, we call the system "Mardana" instead of "zenana".'

“Lệnh bà gửi cho họ một thông tư báo rằng nếu bao giờ cần đến sự phục vụ của họ thì sẽ cho vời, còn trong lúc này họ cứ ở yên chỗ cũ. Giờ đây khi họ đã quen với chế độ purdah và thôi càu nhàu về cảnh biệt lập của mình, chúng tôi gọi chế độ ấy là ‘Mardana’ thay vì ‘zenana’.”

'But how do you manage,' I asked Sister Sara, 'to do without the police or magistrates in case of theft or murder?'

“Nhưng các chị xoay xở thế nào,” tôi hỏi chị Sara, “khi không có cảnh sát hay quan tòa, lỡ xảy ra trộm cắp hay án mạng?”

'Since the "Mardana" system has been established, there has been no more crime or sin; therefore we do not require a policeman to find out a culprit, nor do we want a magistrate to try a criminal case.'

“Từ khi chế độ ‘Mardana’ được thiết lập, không còn tội ác hay tội lỗi nào nữa; vì thế chúng tôi chẳng cần cảnh sát truy tìm thủ phạm, cũng chẳng cần quan tòa xét xử vụ án hình sự nào.”

'That is very good, indeed. I suppose if there was any dishonest person, you could very easily chastise her. As you gained a decisive victory without shedding a single drop of blood, you could drive off crime and criminals too without much difficulty!'

“Thế thì hay quá. Em đoán nếu có kẻ bất lương nào, các chị cũng dễ dàng trừng phạt cô ta. Các chị đã giành được thắng lợi quyết định mà không đổ một giọt máu, thì việc đánh đuổi tội ác và kẻ phạm tội hẳn cũng chẳng khó khăn gì!”

'Now, dear Sultana, will you sit here or come to my parlour?' she asked me.

“Nào, Sultana thân mến, em muốn ngồi đây hay sang phòng khách của chị?” chị hỏi tôi.

'Your kitchen is not inferior to a queen's boudoir!' I replied with a pleasant smile, 'but we must leave it now; for the gentlemen may be cursing me for keeping them away from their duties in the kitchen so long.' We both laughed heartily.

“Gian bếp của chị chẳng kém gì khuê phòng của một bà hoàng!” tôi mỉm cười vui vẻ đáp, “nhưng giờ thì chúng ta phải rời nó thôi; vì có khi các quý ông đang rủa thầm em đã giữ họ xa việc bếp núc quá lâu.” Cả hai chúng tôi cười vang.

'How my friends at home will be amused and amazed, when I go back and tell them that in the far-off Ladyland, ladies rule over the country and control all social matters, while gentlemen are kept in the Mardanas to mind babies, to cook and to do all sorts of domestic work; and that cooking is so easy a thing that it is simply a pleasure to cook!'

“Bạn bè em ở nhà sẽ thích thú và sửng sốt biết bao khi em trở về kể với họ rằng ở xứ Ladyland xa xôi, các quý bà cai quản đất nước và điều hành mọi việc xã hội, còn các quý ông thì bị giữ trong Mardana để trông trẻ, nấu nướng và làm đủ mọi việc nhà; và rằng nấu ăn là chuyện dễ dàng đến nỗi nấu nướng chỉ thuần là một niềm vui!”

'Yes, tell them about all that you see here.'

“Ừ, em cứ kể cho họ nghe về mọi điều em thấy ở đây.”

'Please let me know, how you carry on land cultivation and how you plough the land and do other hard manual work.'

“Xin chị cho em biết các chị trồng trọt ra sao, cày đất thế nào và làm những việc chân tay nặng nhọc khác bằng cách nào.”

'Our fields are tilled by means of electricity, which supplies motive power for other hard work as well, and we employ it for our aerial conveyances too. We have no rail road nor any paved streets here.'

“Đồng ruộng của chúng tôi được cày xới bằng điện, thứ điện cũng cung cấp động lực cho những việc nặng nhọc khác, và chúng tôi còn dùng nó cho các phương tiện bay trên không nữa. Ở đây chúng tôi không có đường sắt, cũng không có phố xá lát đá.”

'Therefore neither street nor railway accidents occur here,' said I. 'Do not you ever suffer from want of rainwater?' I asked.

“Vậy nên ở đây chẳng bao giờ xảy ra tai nạn đường phố hay tai nạn đường sắt,” tôi nói. “Các chị không bao giờ khổ vì thiếu nước mưa sao?” tôi hỏi.

'Never since the "water balloon" has been set up. You see the big balloon and pipes attached thereto. By their aid we can draw as much rainwater as we require. Nor do we ever suffer from flood or thunderstorms. We are all very busy making nature yield as much as she can. We do not find time to quarrel with one another as we never sit idle. Our noble Queen is exceedingly fond of botany; it is her ambition to convert the whole country into one grand garden.'

“Chưa bao giờ, kể từ khi ‘khí cầu nước’ được dựng lên. Em thấy quả khí cầu lớn và những cái ống gắn vào nó đấy. Nhờ chúng, chúng tôi có thể hút bao nhiêu nước mưa tùy theo nhu cầu. Chúng tôi cũng chẳng bao giờ phải chịu lụt lội hay giông bão. Tất cả chúng tôi đều rất bận rộn làm sao cho thiên nhiên dâng hiến nhiều nhất trong khả năng của nàng. Chúng tôi chẳng có thì giờ cãi cọ nhau vì chẳng bao giờ ngồi không. Nữ hoàng cao quý của chúng tôi cực kỳ yêu thích thực vật học; hoài bão của bà là biến cả đất nước thành một khu vườn vĩ đại.”

'The idea is excellent. What is your chief food?'

“Ý tưởng tuyệt vời quá. Lương thực chính của các chị là gì?”

'Fruits.'

“Hoa quả.”

'How do you keep your country cool in hot weather? We regard the rainfall in summer as a blessing from heaven.'

“Các chị làm thế nào giữ cho đất nước mát mẻ khi trời nóng nực? Chúng em coi mưa mùa hạ là phúc lành trời ban.”

'When the heat becomes unbearable, we sprinkle the ground with plentiful showers drawn from the artificial fountains. And in cold weather we keep our room warm with sun-heat.'

“Khi cái nóng trở nên không chịu nổi, chúng tôi tưới đẫm mặt đất bằng những trận mưa rào dồi dào lấy từ các đài phun nhân tạo. Còn khi trời lạnh, chúng tôi sưởi ấm phòng bằng nhiệt mặt trời.”

She showed me her bathroom, the roof of which was removable. She could enjoy a shower bath whenever she liked, by simply removing the roof (which was like the lid of a box) and turning on the tap of the shower pipe.

Chị cho tôi xem phòng tắm của chị, mái của nó có thể tháo ra được. Chị có thể tắm vòi sen bất cứ lúc nào muốn, chỉ việc nhấc mái lên (nó giống như nắp một chiếc hộp) và vặn vòi của ống sen.

'You are a lucky people!' ejaculated I. 'You know no want. What is your religion, may I ask?'

“Các chị đúng là một dân tộc may mắn!” tôi thốt lên. “Các chị chẳng biết thiếu thốn là gì. Cho em hỏi, tôn giáo của các chị là gì?”

'Our religion is based on Love and Truth. It is our religious duty to love one another and to be absolutely truthful. If any person lies, she or he is....'

“Tôn giáo của chúng tôi dựa trên Tình yêu và Chân lý. Bổn phận tôn giáo của chúng tôi là yêu thương nhau và tuyệt đối trung thực. Nếu ai nói dối, dù đàn bà hay đàn ông, người ấy sẽ bị…”

'Punished with death?'

“Xử tử ạ?”

'No, not with death. We do not take pleasure in killing a creature of God, especially a human being. The liar is asked to leave this land for good and never to come to it again.'

“Không, không phải tử hình. Chúng tôi chẳng lấy làm vui khi giết một tạo vật của Thượng đế, nhất là một con người. Kẻ nói dối bị yêu cầu rời khỏi xứ này vĩnh viễn và không bao giờ được quay lại nữa.”

'Is an offender never forgiven?'

“Kẻ phạm lỗi không bao giờ được tha thứ sao?”

'Yes, if that person repents sincerely.'

“Có chứ, nếu người đó thật lòng ăn năn.”

'Are you not allowed to see any man, except your own relations?'

“Các chị không được phép gặp bất kỳ người đàn ông nào, ngoài họ hàng của mình sao?”

'No one except sacred relations.'

“Không ai cả, ngoại trừ những người thân thiêng liêng.”

'Our circle of sacred relations is very limited; even first cousins are not sacred.'

“Vòng người thân thiêng liêng của chúng em hẹp lắm; ngay cả anh chị em họ gần cũng không được kể là thiêng liêng.”

'But ours is very large; a distant cousin is as sacred as a brother.'

“Nhưng của chúng tôi thì rộng lắm; một người anh em họ xa cũng thiêng liêng như anh em ruột.”

'That is very good. I see purity itself reigns over your land. I should like to see the good Queen, who is so sagacious and far-sighted and who has made all these rules.'

“Thế thì tốt quá. Em thấy chính Thanh Khiết ngự trị trên đất nước chị. Em rất muốn được gặp Nữ hoàng hiền đức, người minh mẫn và nhìn xa trông rộng biết bao, người đã đặt ra tất cả những luật lệ này.”

'All right,' said Sister Sara.

“Được thôi,” chị Sara nói.

Then she screwed a couple of seats onto a square piece of plank. To this plank she attached two smooth and well-polished balls. When I asked her what the balls were for, she said they were hydrogen balls and they were used to overcome the force of gravity. The balls were of different capacities to be used according to the different weights desired to be overcome. She then fastened to the air-car two wing-like blades, which, she said, were worked by electricity. After we were comfortably seated she touched a knob and the blades began to whirl, moving faster and faster every moment. At first we were raised to the height of about six or seven feet and then off we flew. And before I could realize that we had commenced moving, we reached the garden of the Queen.

Rồi chị bắt vít một cặp ghế ngồi lên một tấm ván vuông. Chị gắn vào tấm ván này hai quả cầu nhẵn bóng. Khi tôi hỏi những quả cầu ấy để làm gì, chị bảo đó là những quả cầu hydro, dùng để thắng lực hấp dẫn. Các quả cầu có dung tích khác nhau, được dùng tùy theo những trọng lượng khác nhau cần thắng. Sau đó chị gắn chặt vào chiếc xe bay hai cánh quạt hình cánh chim, mà chị bảo là chạy bằng điện. Khi chúng tôi đã ngồi yên vị thoải mái, chị chạm vào một cái núm và các cánh quạt bắt đầu quay tít, mỗi lúc một nhanh hơn. Thoạt tiên chúng tôi được nâng lên độ cao chừng sáu bảy bộ, rồi vút bay đi. Và tôi chưa kịp nhận ra rằng chúng tôi đã bắt đầu chuyển động thì đã tới khu vườn của Nữ hoàng.

My friend lowered the air-car by reversing the action of the machine, and when the car touched the ground the machine was stopped and we got out.

Bạn tôi hạ chiếc xe bay xuống bằng cách đảo chiều hoạt động của cỗ máy, và khi xe chạm đất thì máy được tắt và chúng tôi bước ra.

I had seen from the air-car the Queen walking on a garden path with her little daughter (who was four years old) and her maids of honour.

Từ trên xe bay, tôi đã trông thấy Nữ hoàng đang dạo bước trên một lối đi trong vườn cùng cô con gái nhỏ (lên bốn tuổi) và các nữ quan hầu cận.

'Halloo! You here!' cried the Queen addressing Sister Sara. I was introduced to Her Royal Highness and was received by her cordially without any ceremony.

“Ô kìa! Cô đấy à!” Nữ hoàng reo lên với chị Sara. Tôi được giới thiệu với Lệnh bà và được bà tiếp đón nồng hậu, chẳng chút nghi lễ nào.

I was very much delighted to make her acquaintance. In the course of the conversation I had with her, the Queen told me that she had no objection to permitting her subjects to trade with other countries. 'But,' she continued, 'no trade was possible with countries where the women were kept in the zenanas and so unable to come and trade with us. Men, we find, are rather of lower morals and so we do not like dealing with them. We do not covet other people's land, we do not fight for a piece of diamond though it may be a thousand-fold brighter than the Koh-i-Noor, nor do we grudge a ruler his Peacock Throne. We dive deep into the ocean of knowledge and try to find out the precious gems, which nature has kept in store for us. We enjoy nature's gifts as much as we can.'

Tôi vô cùng vui sướng được làm quen với bà. Trong cuộc trò chuyện với tôi, Nữ hoàng cho biết bà không phản đối việc cho thần dân của mình buôn bán với các nước khác. “Nhưng,” bà nói tiếp, “chẳng thể nào buôn bán với những nước nơi phụ nữ bị giữ trong zenana và vì thế không thể đến giao thương với chúng tôi. Theo chỗ chúng tôi thấy, đàn ông có phần kém về đạo đức, nên chúng tôi không thích giao dịch với họ. Chúng tôi không thèm muốn đất đai của người khác, chúng tôi không tranh giành một viên kim cương dù nó có rực rỡ gấp nghìn lần viên Koh-i-Noor, cũng chẳng ganh tị với một bậc quân vương vì Ngai Khổng tước của ông ta. Chúng tôi lặn sâu vào biển cả tri thức và tìm kiếm những viên ngọc quý mà thiên nhiên đã dành sẵn cho chúng tôi. Chúng tôi tận hưởng những món quà của thiên nhiên nhiều nhất có thể.”

After taking leave of the Queen, I visited the famous universities, and was shown some of their manufactories, laboratories and observatories.

Sau khi từ biệt Nữ hoàng, tôi đến thăm các trường đại học danh tiếng, và được dẫn đi xem một số xưởng chế tạo, phòng thí nghiệm và đài thiên văn của họ.

After visiting the above places of interest we got again into the air-car, but as soon as it began moving, I somehow slipped down and the fall startled me out of my dream. And on opening my eyes, I found myself in my own bedroom still lounging in the easy-chair!

Thăm xong những nơi đáng chú ý kể trên, chúng tôi lại lên xe bay, nhưng xe vừa chuyển động thì chẳng hiểu sao tôi trượt ngã, và cú ngã làm tôi giật mình tỉnh khỏi giấc mơ. Mở mắt ra, tôi thấy mình vẫn ở trong phòng ngủ của mình, vẫn ngả người trên chiếc ghế bành!