Chiếc huy hiệu đỏ của lòng dũng cảm

Chapter I.

Chương I.

The cold passed reluctantly from the earth, and the retiring fogs revealed an army stretched out on the hills, resting. As the landscape changed from brown to green, the army awakened, and began to tremble with eagerness at the noise of rumors. It cast its eyes upon the roads, which were growing from long troughs of liquid mud to proper thoroughfares. A river, amber-tinted in the shadow of its banks, purled at the army’s feet; and at night, when the stream had become of a sorrowful blackness, one could see across it the red, eyelike gleam of hostile camp-fires set in the low brows of distant hills.

Cái lạnh miễn cưỡng rời khỏi mặt đất, và những làn sương rút đi để lộ ra một đạo quân nằm dài trên các sườn đồi, đang nghỉ ngơi. Khi cảnh sắc chuyển từ nâu sang xanh, đạo quân thức giấc, và bắt đầu run lên vì háo hức trước tiếng ồn của những lời đồn. Nó đưa mắt nhìn ra các con đường, những con đường đang từ các rãnh dài bùn lỏng dần thành những đường cái đúng nghĩa. Một dòng sông, ánh màu hổ phách trong bóng râm hai bờ, róc rách dưới chân đạo quân; và ban đêm, khi dòng nước đã hóa thành một màu đen sầu thảm, người ta có thể thấy bên kia sông những đốm lửa trại đỏ rực của quân thù, như những con mắt, đặt dưới vầng trán thấp của những ngọn đồi xa.

Once a certain tall soldier developed virtues and went resolutely to wash a shirt. He came flying back from a brook waving his garment bannerlike. He was swelled with a tale he had heard from a reliable friend, who had heard it from a truthful cavalryman, who had heard it from his trustworthy brother, one of the orderlies at division headquarters. He adopted the important air of a herald in red and gold.

Có lần một gã lính cao lớn chợt nổi hứng làm người tốt và hăm hở đi giặt một chiếc áo sơ mi. Gã phóng như bay từ con suối về, vẫy chiếc áo như vẫy một ngọn cờ. Gã căng phồng lên vì một câu chuyện nghe được từ một người bạn đáng tin, người này nghe từ một anh kỵ binh thật thà, anh kỵ binh ấy nghe từ ông anh đáng tin cậy của mình, một lính liên lạc ở bộ tư lệnh sư đoàn. Gã làm ra cái vẻ quan trọng của một sứ giả mặc áo đỏ và vàng.

“We’re goin’ t’ move t’morrah—sure,” he said pompously to a group in the company street. “We’re goin’ ’way up the river, cut across, an’ come around in behint ’em.”

“Mai mình nhổ trại — chắc như đinh,” gã nói bằng giọng hãnh diện với một nhóm người trên con đường giữa đại đội. “Mình sẽ đi ngược sông lên tít trên kia, cắt ngang, rồi vòng ra phía sau lưng chúng.”

To his attentive audience he drew a loud and elaborate plan of a very brilliant campaign. When he had finished, the blue-clothed men scattered into small arguing groups between the rows of squat brown huts. A negro teamster who had been dancing upon a cracker box with the hilarious encouragement of twoscore soldiers was deserted. He sat mournfully down. Smoke drifted lazily from a multitude of quaint chimneys.

Trước đám thính giả chăm chú, gã vạch ra, thật rôm rả và tỉ mỉ, kế hoạch của một chiến dịch hết sức lỗi lạc. Gã vừa nói xong, những người mặc quân phục xanh liền tản ra thành từng nhóm nhỏ cãi nhau giữa các dãy lán nâu lè tè. Một gã đánh xe người da đen đang nhảy múa trên một thùng bánh quy giữa tiếng cổ vũ hò reo của chừng bốn chục người lính thì bị bỏ rơi. Anh ta buồn bã ngồi xuống. Khói lười biếng trôi lên từ vô số ống khói ngộ nghĩnh.

“It’s a lie! that’s all it is—a thunderin’ lie!” said another private loudly. His smooth face was flushed, and his hands were thrust sulkily into his trouser’s pockets. He took the matter as an affront to him. “I don’t believe the derned old army’s ever going to move. We’re set. I’ve got ready to move eight times in the last two weeks, and we ain’t moved yet.”

“Láo! Chỉ có thế thôi — láo chết đi được!” một người lính khác nói lớn. Khuôn mặt nhẵn nhụi của gã đỏ bừng, hai tay hậm hực thọc vào túi quần. Gã coi chuyện này như một sự sỉ nhục đối với mình. “Tôi không tin cái quân đội khốn kiếp này có bao giờ nhúc nhích. Mình bị đóng đinh ở đây rồi. Hai tuần nay tôi sửa soạn lên đường tám lần, mà vẫn chưa đi đâu cả.”

The tall soldier felt called upon to defend the truth of a rumor he himself had introduced. He and the loud one came near to fighting over it.

Gã lính cao lớn thấy mình có bổn phận bảo vệ sự thật của một lời đồn chính gã đã đem về. Gã và người kia suýt nữa thì đánh nhau vì chuyện đó.

A corporal began to swear before the assemblage. He had just put a costly board floor in his house, he said. During the early spring he had refrained from adding extensively to the comfort of his environment because he had felt that the army might start on the march at any moment. Of late, however, he had been impressed that they were in a sort of eternal camp.

Một viên hạ sĩ bắt đầu chửi thề trước đám đông. Anh ta nói mình vừa lát một cái sàn ván đắt tiền trong căn lán. Hồi đầu xuân, anh ta đã kiềm chế không sắm sửa thêm cho đỡ cực, vì cảm thấy quân đội có thể lên đường bất cứ lúc nào. Nhưng dạo gần đây anh ta có ấn tượng rằng họ đang ở trong một thứ trại đóng vĩnh viễn.

Many of the men engaged in a spirited debate. One outlined in a peculiarly lucid manner all the plans of the commanding general. He was opposed by men who advocated that there were other plans of campaign. They clamored at each other, numbers making futile bids for the popular attention. Meanwhile, the soldier who had fetched the rumor bustled about with much importance. He was continually assailed by questions.

Nhiều người sa vào một cuộc tranh luận sôi nổi. Một người trình bày, bằng một lối rất sáng sủa lạ lùng, toàn bộ kế hoạch của viên tổng tư lệnh. Anh bị những người khác phản đối, họ khẳng định còn có những kế hoạch chiến dịch khác. Họ gào át nhau, nhiều người cố giành sự chú ý của đám đông nhưng vô ích. Trong khi đó, gã lính mang tin đồn về chạy lăng xăng với vẻ rất quan trọng. Gã bị hỏi dồn liên tục.

“What’s up, Jim?”

“Có chuyện gì thế, Jim?”

“Th’army’s goin’ t’ move.”

“Quân đội sắp nhổ trại.”

“Ah, what yeh talkin’ about? How yeh know it is?”

“Thôi đi, nói cái gì thế? Làm sao cậu biết?”

“Well, yeh kin b’lieve me er not, jest as yeh like. I don’t care a hang.”

“Thì, tin hay không tùy cậu. Tôi chẳng thèm quan tâm.”

There was much food for thought in the manner in which he replied. He came near to convincing them by disdaining to produce proofs. They grew much excited over it.

Cách gã đáp có nhiều điều đáng nghiền ngẫm. Gã suýt thuyết phục được họ chỉ nhờ khinh khỉnh không thèm đưa ra bằng chứng. Họ càng lúc càng sôi nổi.

There was a youthful private who listened with eager ears to the words of the tall soldier and to the varied comments of his comrades. After receiving a fill of discussions concerning marches and attacks, he went to his hut and crawled through an intricate hole that served it as a door. He wished to be alone with some new thoughts that had lately come to him.

Có một người lính trẻ lắng nghe háo hức những lời của gã cao lớn lẫn đủ thứ bình luận của đồng đội. Nghe tranh cãi về hành quân và tấn công đã đời, cậu về lán, chui qua một cái lỗ ngoằn ngoèo vốn dùng làm cửa. Cậu muốn ở một mình với những ý nghĩ mới vừa nảy ra trong đầu.

He lay down on a wide bunk that stretched across the end of the room. In the other end, cracker boxes were made to serve as furniture. They were grouped about the fireplace. A picture from an illustrated weekly was upon the log walls, and three rifles were paralleled on pegs. Equipments hung on handy projections, and some tin dishes lay upon a small pile of firewood. A folded tent was serving as a roof. The sunlight, without, beating upon it, made it glow a light yellow shade. A small window shot an oblique square of whiter light upon the cluttered floor. The smoke from the fire at times neglected the clay chimney and wreathed into the room, and this flimsy chimney of clay and sticks made endless threats to set ablaze the whole establishment.

Cậu nằm xuống một cái giường rộng chạy ngang cuối phòng. Đầu bên kia, những thùng bánh quy được dùng làm đồ đạc, xếp quanh lò sưởi. Một bức tranh lấy từ tuần báo minh họa treo trên vách gỗ khúc, và ba khẩu súng nằm song song trên mấy cái chốt. Dây trang bị móc vào những chỗ nhô ra tiện tay, và mấy cái bát thiếc đặt trên một đống củi nhỏ. Một tấm lều gấp lại làm mái. Nắng bên ngoài đập lên đó khiến nó rực lên sắc vàng nhạt. Một ô cửa sổ nhỏ hắt xuống sàn nhà bừa bộn một ô vuông ánh sáng trắng hơn, xiên xiên. Khói từ lò lắm lúc bỏ qua ống khói đất sét mà lượn vòng vào trong phòng, và cái ống khói mỏng manh bằng đất và cành cây ấy cứ dọa mãi sẽ thiêu rụi cả cơ ngơi.

The youth was in a little trance of astonishment. So they were at last going to fight. On the morrow, perhaps, there would be a battle, and he would be in it. For a time he was obliged to labor to make himself believe. He could not accept with assurance an omen that he was about to mingle in one of those great affairs of the earth.

Chàng thanh niên chìm trong một cơn mê nhỏ vì kinh ngạc. Vậy là cuối cùng họ cũng sắp đánh nhau. Có lẽ ngày mai sẽ có một trận đánh, và cậu sẽ ở trong đó. Một lúc lâu cậu phải cố gắng lắm mới tự bắt mình tin. Cậu không thể tin chắc vào điềm báo rằng mình sắp dự vào một trong những biến cố lớn lao của thế gian.

He had, of course, dreamed of battles all his life—of vague and bloody conflicts that had thrilled him with their sweep and fire. In visions he had seen himself in many struggles. He had imagined peoples secure in the shadow of his eagle-eyed prowess. But awake he had regarded battles as crimson blotches on the pages of the past. He had put them as things of the bygone with his thought-images of heavy crowns and high castles. There was a portion of the world’s history which he had regarded as the time of wars, but it, he thought, had been long gone over the horizon and had disappeared forever.

Dĩ nhiên suốt đời cậu vẫn mơ về những trận đánh — những cuộc xung đột mơ hồ đẫm máu làm cậu rúng động vì khí thế và ngọn lửa. Trong mộng cậu đã thấy mình ở nhiều cuộc giao tranh. Cậu đã hình dung những dân tộc được yên ổn dưới bóng sức mạnh của đôi mắt đại bàng nơi mình. Nhưng khi tỉnh, cậu coi chiến trận như những vết đỏ thẫm trên các trang quá khứ. Cậu xếp chúng vào những chuyện đã qua, cùng với những hình ảnh trong đầu về vương miện nặng trĩu và lâu đài cao ngất. Có một quãng lịch sử thế giới cậu coi là thời của chiến tranh, nhưng cậu nghĩ nó đã khuất sau chân trời từ lâu và biến mất vĩnh viễn.

From his home his youthful eyes had looked upon the war in his own country with distrust. It must be some sort of a play affair. He had long despaired of witnessing a Greeklike struggle. Such would be no more, he had said. Men were better, or more timid. Secular and religious education had effaced the throat-grappling instinct, or else firm finance held in check the passions.

Từ nhà mình, đôi mắt trẻ của cậu đã nhìn cuộc chiến trên chính đất nước mình bằng con mắt ngờ vực. Hẳn đó chỉ là một thứ trò diễn. Cậu đã tuyệt vọng từ lâu về chuyện được chứng kiến một cuộc đấu kiểu Hy Lạp. Cậu từng bảo thứ đó sẽ không còn nữa. Con người tốt hơn, hoặc nhát hơn. Hoặc nền giáo dục thế tục và tôn giáo đã xóa sạch bản năng bóp cổ nhau, hoặc tài chính vững vàng đã kìm hãm những dục vọng.

He had burned several times to enlist. Tales of great movements shook the land. They might not be distinctly Homeric, but there seemed to be much glory in them. He had read of marches, sieges, conflicts, and he had longed to see it all. His busy mind had drawn for him large pictures extravagant in color, lurid with breathless deeds.

Đã nhiều lần cậu cháy lòng muốn nhập ngũ. Những câu chuyện về các cuộc chuyển quân lớn làm rung chuyển cả xứ sở. Chúng có thể không hẳn là sử thi kiểu Homer, nhưng dường như chứa đầy vinh quang. Cậu đã đọc về hành quân, vây thành, giao chiến, và thèm được tận mắt thấy tất cả. Trí óc bận rộn của cậu đã vẽ cho cậu những bức tranh lớn, màu sắc xa hoa, rực lên những chiến công nghẹt thở.

But his mother had discouraged him. She had affected to look with some contempt upon the quality of his war ardor and patriotism. She could calmly seat herself and with no apparent difficulty give him many hundreds of reasons why he was of vastly more importance on the farm than on the field of battle. She had had certain ways of expression that told him that her statements on the subject came from a deep conviction. Moreover, on her side, was his belief that her ethical motive in the argument was impregnable.

Nhưng mẹ cậu đã làm cậu nản lòng. Bà làm ra vẻ nhìn phẩm chất của nhiệt huyết chiến trận và lòng yêu nước nơi cậu bằng chút khinh thường. Bà có thể bình thản ngồi xuống và, chẳng thấy khó khăn gì, đưa ra cho cậu hàng trăm lý do vì sao ở nông trại cậu quan trọng hơn nhiều so với ở chiến trường. Bà có những cách nói khiến cậu hiểu rằng những điều bà nói về chuyện này xuất phát từ một niềm xác tín sâu xa. Hơn nữa, về phía bà còn có niềm tin của cậu rằng động cơ đạo đức của bà trong cuộc tranh luận là bất khả công phá.

At last, however, he had made firm rebellion against this yellow light thrown upon the color of his ambitions. The newspapers, the gossip of the village, his own picturings, had aroused him to an uncheckable degree. They were in truth fighting finely down there. Almost every day the newspaper printed accounts of a decisive victory.

Nhưng rốt cuộc cậu đã nổi loạn quyết liệt chống lại thứ ánh sáng vàng vọt đang rọi lên màu sắc của hoài bão mình. Báo chí, chuyện đồn trong làng, những hình dung của chính cậu đã khuấy động cậu đến mức không kìm được. Quả thật dưới đó họ đang đánh rất giỏi. Gần như ngày nào báo cũng in tin về một chiến thắng quyết định.

One night, as he lay in bed, the winds had carried to him the clangoring of the church bell as some enthusiast jerked the rope frantically to tell the twisted news of a great battle. This voice of the people rejoicing in the night had made him shiver in a prolonged ecstasy of excitement. Later, he had gone down to his mother’s room and had spoken thus: “Ma, I’m going to enlist.”

Một đêm nọ, khi cậu nằm trên giường, gió mang đến tai cậu tiếng chuông nhà thờ inh ỏi, khi một người hăng hái nào đó giật dây chuông cuống cuồng để báo cái tin méo mó về một trận đánh lớn. Tiếng nói của dân chúng đang hân hoan trong đêm ấy làm cậu rùng mình trong một cơn phấn khích kéo dài. Sau đó cậu đi xuống phòng mẹ và nói thế này: “Mẹ ơi, con sẽ đi lính.”

“Henry, don’t you be a fool,” his mother had replied. She had then covered her face with the quilt. There was an end to the matter for that night.

“Henry, đừng có dại,” mẹ cậu đáp. Rồi bà trùm chăn lên mặt. Chuyện đêm ấy thế là xong.

Nevertheless, the next morning he had gone to a town that was near his mother’s farm and had enlisted in a company that was forming there. When he had returned home his mother was milking the brindle cow. Four others stood waiting. “Ma, I’ve enlisted,” he had said to her diffidently. There was a short silence. “The Lord’s will be done, Henry,” she had finally replied, and had then continued to milk the brindle cow.

Dù vậy, sáng hôm sau cậu vẫn đi đến một thị trấn gần nông trại của mẹ và ghi tên vào một đại đội đang thành lập ở đó. Khi cậu về đến nhà, mẹ cậu đang vắt sữa con bò vằn. Bốn con khác đứng đợi. “Mẹ ơi, con đã nhập ngũ rồi,” cậu nói với bà, rụt rè. Im lặng một lúc ngắn. “Ý Chúa được thành, Henry,” cuối cùng bà đáp, rồi tiếp tục vắt sữa con bò vằn.

When he had stood in the doorway with his soldier’s clothes on his back, and with the light of excitement and expectancy in his eyes almost defeating the glow of regret for the home bonds, he had seen two tears leaving their trails on his mother’s scarred cheeks.

Khi cậu đứng ở ngưỡng cửa với bộ quân phục trên người, với ánh hưng phấn và mong đợi trong mắt gần như át mất ánh lưu luyến những ràng buộc gia đình, cậu thấy hai giọt nước mắt để lại hai vệt trên đôi má đầy sẹo của mẹ.

Still, she had disappointed him by saying nothing whatever about returning with his shield or on it. He had privately primed himself for a beautiful scene. He had prepared certain sentences which he thought could be used with touching effect. But her words destroyed his plans. She had doggedly peeled potatoes and addressed him as follows: “You watch out, Henry, an’ take good care of yerself in this here fighting business—you watch, an’ take good care of yerself. Don’t go a-thinkin’ you can lick the hull rebel army at the start, because yeh can’t. Yer jest one little feller amongst a hull lot of others, and yeh’ve got to keep quiet an’ do what they tell yeh. I know how you are, Henry.

Vậy mà bà vẫn làm cậu thất vọng, vì không hề nói một lời nào về chuyện trở về cùng chiếc khiên hoặc nằm trên nó. Cậu đã thầm chuẩn bị cho một cảnh đẹp. Cậu đã soạn sẵn mấy câu mà cậu nghĩ có thể dùng để gây xúc động. Nhưng lời bà phá hỏng kế hoạch. Bà cứ lầm lì gọt khoai tây và nói với cậu như sau: “Phải coi chừng, Henry, và giữ gìn thân mình trong cái vụ đánh nhau này — coi chừng và giữ gìn thân mình. Đừng có tưởng mới đầu mà đã đánh bại được cả đạo quân miền Nam, vì con không đánh được đâu. Con chỉ là một thằng nhỏ giữa cả đống người khác, và con phải biết giữ yên lặng mà làm theo lời họ bảo. Mẹ biết tính con, Henry.

“I’ve knet yeh eight pair of socks, Henry, and I’ve put in all yer best shirts, because I want my boy to be jest as warm and comf’able as anybody in the army. Whenever they get holes in ’em, I want yeh to send ’em right-away back to me, so’s I kin dern ’em.

“Mẹ đã đan cho con tám đôi tất, Henry, mẹ cũng bỏ vào hết những cái áo đẹp nhất của con, vì mẹ muốn con mẹ được ấm áp, dễ chịu chẳng thua ai trong quân đội. Hễ chúng thủng lỗ thì con gửi ngay về cho mẹ, để mẹ còn vá.

“An’ allus be careful an’ choose yer comp’ny. There’s lots of bad men in the army, Henry. The army makes ’em wild, and they like nothing better than the job of leading off a young feller like you, as ain’t never been away from home much and has allus had a mother, an’ a-learning ’em to drink and swear. Keep clear of them folks, Henry. I don’t want yeh to ever do anything, Henry, that yeh would be ’shamed to let me know about. Jest think as if I was a-watchin’ yeh. If yeh keep that in yer mind allus, I guess yeh’ll come out about right.

“Và lúc nào cũng nhớ cẩn thận mà chọn bạn. Trong quân đội có lắm kẻ xấu, Henry. Quân đội làm chúng hoang dại, mà chúng chẳng thích gì hơn là dắt một thằng nhỏ như con, chưa đi xa nhà bao giờ và luôn có mẹ bên cạnh, đi hư, dạy cho uống rượu chửi thề. Tránh xa những người đó, Henry. Mẹ không muốn con làm điều gì, Henry, mà con xấu hổ nếu mẹ biết. Cứ nghĩ như mẹ đang nhìn con. Nếu lúc nào con cũng nhớ điều đó, mẹ nghĩ con sẽ nên người.

“Yeh must allus remember yer father, too, child, an’ remember he never drunk a drop of licker in his life, and seldom swore a cross oath.

“Con cũng phải luôn nhớ đến cha con, con ạ, và nhớ cha chưa từng uống một giọt rượu trong đời, và hiếm khi chửi một câu nặng.

“I don’t know what else to tell yeh, Henry, excepting that yeh must never do no shirking, child, on my account. If so be a time comes when yeh have to be kilt or do a mean thing, why, Henry, don’t think of anything ’cept what’s right, because there’s many a woman has to bear up ’ginst sech things these times, and the Lord’ll take keer of us all.

“Mẹ không biết còn phải dặn con gì nữa, Henry, ngoại trừ việc con đừng bao giờ vì mẹ mà trốn tránh bổn phận, con ạ. Nếu có lúc con phải chọn giữa bị giết và làm một việc hèn, thì Henry, đừng nghĩ gì ngoài điều phải, vì có biết bao người đàn bà phải chịu đựng những chuyện như thế bây giờ, và Chúa sẽ lo cho tất cả chúng ta.

“Don’t forgit about the socks and the shirts, child; and I’ve put a cup of blackberry jam with yer bundle, because I know yeh like it above all things. Good-by, Henry. Watch out, and be a good boy.”

“Đừng quên tất với áo, con nhé; và mẹ có bỏ vào bọc của con một hũ mứt dâu đen, vì mẹ biết con thích nó hơn mọi thứ. Thôi chào con, Henry. Coi chừng, và là đứa con ngoan.”

He had, of course, been impatient under the ordeal of this speech. It had not been quite what he expected, and he had borne it with an air of irritation. He departed feeling vague relief.

Dĩ nhiên cậu đã sốt ruột trong thử thách của bài diễn văn ấy. Nó không hoàn toàn như cậu chờ đợi, và cậu chịu đựng nó với vẻ bực bội. Cậu ra đi với một cảm giác nhẹ nhõm mơ hồ.

Still, when he had looked back from the gate, he had seen his mother kneeling among the potato parings. Her brown face, upraised, was stained with tears, and her spare form was quivering. He bowed his head and went on, feeling suddenly ashamed of his purposes.

Thế nhưng khi ngoái nhìn từ cổng, cậu đã thấy mẹ quỳ giữa đống vỏ khoai. Gương mặt nâu của bà ngửa lên, đẫm nước mắt, và dáng người gầy guộc của bà run lên. Cậu cúi đầu bước tiếp, bỗng thấy xấu hổ về ý định của mình.

From his home he had gone to the seminary to bid adieu to many schoolmates. They had thronged about him with wonder and admiration. He had felt the gulf now between them and had swelled with calm pride. He and some of his fellows who had donned blue were quite overwhelmed with privileges for all of one afternoon, and it had been a very delicious thing. They had strutted.

Từ nhà, cậu đã đến học viện để chào từ biệt nhiều bạn học. Họ ùa quanh cậu với vẻ kinh ngạc và ngưỡng mộ. Cậu đã cảm thấy cái vực ngăn cách giữa họ và mình, và phồng lên một niềm kiêu hãnh điềm tĩnh. Cậu cùng vài bạn đã khoác áo xanh gần như ngập trong đặc quyền suốt cả buổi chiều, và đó là một điều rất ngọt ngào. Họ đã đi đứng vênh vang.

A certain light-haired girl had made vivacious fun at his martial spirit, but there was another and darker girl whom he had gazed at steadfastly, and he thought she grew demure and sad at sight of his blue and brass. As he had walked down the path between the rows of oaks, he had turned his head and detected her at a window watching his departure. As he perceived her, she had immediately begun to stare up through the high tree branches at the sky. He had seen a good deal of flurry and haste in her movement as she changed her attitude. He often thought of it.

Một cô gái tóc sáng màu đã hóm hỉnh cười nhạo tinh thần thượng võ của cậu, nhưng có một cô khác, tóc sẫm hơn, mà cậu đã nhìn chằm chằm, và cậu nghĩ cô trở nên e thẹn và buồn khi thấy bộ đồ xanh với cúc đồng của cậu. Khi cậu bước xuống lối đi giữa hai hàng sồi, cậu quay đầu lại và bắt gặp cô ở một ô cửa sổ, đang nhìn cậu đi. Khi nhận ra cậu, cô lập tức ngước nhìn qua những cành cây cao lên bầu trời. Cậu đã thấy trong động tác đổi tư thế của cô có nhiều bối rối và vội vã. Cậu thường nghĩ đến điều đó.

On the way to Washington his spirit had soared. The regiment was fed and caressed at station after station until the youth had believed that he must be a hero. There was a lavish expenditure of bread and cold meats, coffee, and pickles and cheese. As he basked in the smiles of the girls and was patted and complimented by the old men, he had felt growing within him the strength to do mighty deeds of arms.

Trên đường đến Washington tinh thần cậu đã bay bổng. Trung đoàn được cho ăn và vỗ về ở hết ga này đến ga khác, đến mức chàng thanh niên đã tin rằng mình hẳn phải là một anh hùng. Bánh mì, thịt nguội, cà phê, dưa chua và phô mai được tiêu xài phung phí. Khi tắm mình trong nụ cười của các cô gái, được các cụ già vỗ vai khen ngợi, cậu đã thấy sức mạnh lập những chiến công vĩ đại lớn dần trong mình.

After complicated journeyings with many pauses, there had come months of monotonous life in a camp. He had had the belief that real war was a series of death struggles with small time in between for sleep and meals; but since his regiment had come to the field the army had done little but sit still and try to keep warm.

Sau những chuyến đi rắc rối với nhiều lần dừng, đã đến những tháng ngày đơn điệu trong trại. Cậu đã tin rằng chiến tranh thực sự là một chuỗi những cuộc vật lộn sinh tử với rất ít thời gian xen giữa để ngủ và ăn; nhưng từ khi trung đoàn của cậu ra mặt trận, quân đội hầu như chỉ ngồi yên và cố giữ ấm.

He was brought then gradually back to his old ideas. Greeklike struggles would be no more. Men were better, or more timid. Secular and religious education had effaced the throat-grappling instinct, or else firm finance held in check the passions.

Rồi cậu dần dần bị đưa trở về những ý nghĩ cũ. Những cuộc đấu kiểu Hy Lạp sẽ không còn nữa. Con người tốt hơn, hoặc nhát hơn. Hoặc nền giáo dục thế tục và tôn giáo đã xóa sạch bản năng bóp cổ nhau, hoặc tài chính vững vàng đã kìm hãm những dục vọng.

He had grown to regard himself merely as a part of a vast blue demonstration. His province was to look out, as far as he could, for his personal comfort. For recreation he could twiddle his thumbs and speculate on the thoughts which must agitate the minds of the generals. Also, he was drilled and drilled and reviewed, and drilled and drilled and reviewed.

Cậu đã quen coi mình chỉ như một phần của một khối quân xanh phô diễn khổng lồ. Phận sự của cậu là lo, trong chừng mực có thể, cho sự thoải mái của riêng mình. Để giải trí, cậu có thể ngồi xoay hai ngón cái và phỏng đoán những ý nghĩ hẳn đang khuấy động đầu óc các vị tướng. Ngoài ra, cậu bị tập, tập mãi, rồi duyệt binh, rồi lại tập, tập mãi, rồi lại duyệt binh.

The only foes he had seen were some pickets along the river bank. They were a sun-tanned, philosophical lot, who sometimes shot reflectively at the blue pickets. When reproached for this afterward, they usually expressed sorrow, and swore by their gods that the guns had exploded without their permission. The youth, on guard duty one night, conversed across the stream with one of them. He was a slightly ragged man, who spat skillfully between his shoes and possessed a great fund of bland and infantile assurance. The youth liked him personally.

Kẻ thù duy nhất cậu từng thấy là vài lính gác tiền tiêu dọc bờ sông. Họ là một đám da rám nắng, thích triết lý, thỉnh thoảng lại bắn một phát đầy suy tư vào lính gác miền Bắc. Sau đó bị trách, họ thường tỏ vẻ tiếc, và thề có thần thánh của họ rằng súng tự nổ mà không được phép. Một đêm đứng gác, chàng thanh niên đã trò chuyện qua sông với một người trong số họ. Đó là một gã hơi rách rưới, nhổ phèo khéo léo xuống giữa hai bàn chân, và có cả một kho tự tin hiền lành, trẻ con. Cá nhân cậu mến người này.

“Yank,” the other had informed him, “yer a right dum good feller.” This sentiment, floating to him upon the still air, had made him temporarily regret war.

“Này Yankee,” người kia đã bảo cậu, “anh đúng là một anh chàng tử tế hết xảy.” Tình cảm ấy, theo không khí lặng trôi tới cậu, đã khiến cậu nhất thời tiếc cho chiến tranh.

Various veterans had told him tales. Some talked of gray, bewhiskered hordes who were advancing with relentless curses and chewing tobacco with unspeakable valor; tremendous bodies of fierce soldiery who were sweeping along like the Huns. Others spoke of tattered and eternally hungry men who fired despondent powders. “They’ll charge through hell’s fire an’ brimstone t’ git a holt on a haversack, an’ sech stomachs ain’t a’lastin’ long,” he was told. From the stories, the youth imagined the red, live bones sticking out through slits in the faded uniforms.

Nhiều cựu binh đã kể cậu nghe đủ chuyện. Có người nói về những đám đông xám xịt râu ria xồm xoàm, tiến lên với những lời nguyền rủa không khoan nhượng và nhai thuốc lá bằng một lòng dũng cảm không tả nổi; những khối binh lính hung tợn khổng lồ đang quét tới như quân Hung. Người khác nói về những kẻ rách rưới, đói triền miên, bắn thứ thuốc súng chán chường. “Tụi nó dám xông qua lửa địa ngục với diêm sinh để chộp lấy một cái túi lương, mà cái dạ dày như thế thì chẳng trụ được lâu đâu,” cậu được bảo vậy. Từ những chuyện ấy, chàng thanh niên hình dung ra những khúc xương đỏ, sống, thò ra qua các kẽ rách của bộ quân phục bạc màu.

Still, he could not put a whole faith in veteran’s tales, for recruits were their prey. They talked much of smoke, fire, and blood, but he could not tell how much might be lies. They persistently yelled “Fresh fish!” at him, and were in no wise to be trusted.

Dù vậy, cậu không thể hoàn toàn tin lời các cựu binh, vì tân binh là con mồi của họ. Họ nói nhiều về khói, lửa và máu, nhưng cậu không biết bao nhiêu là dối. Họ cứ dai dẳng hét “Lính mới toanh!” vào cậu, và hoàn toàn không đáng tin.

However, he perceived now that it did not greatly matter what kind of soldiers he was going to fight, so long as they fought, which fact no one disputed. There was a more serious problem. He lay in his bunk pondering upon it. He tried to mathematically prove to himself that he would not run from a battle.

Tuy nhiên, giờ cậu nhận ra rằng chẳng quan trọng lắm việc cậu sẽ đánh loại lính nào, miễn là họ đánh, điều mà không ai chối cãi. Còn một vấn đề nghiêm trọng hơn. Cậu nằm trên giường mà ngẫm nghĩ. Cậu cố chứng minh bằng toán học cho chính mình rằng cậu sẽ không bỏ chạy khỏi trận đánh.

Previously he had never felt obliged to wrestle too seriously with this question. In his life he had taken certain things for granted, never challenging his belief in ultimate success, and bothering little about means and roads. But here he was confronted with a thing of moment. It had suddenly appeared to him that perhaps in a battle he might run. He was forced to admit that as far as war was concerned he knew nothing of himself.

Trước đây cậu chưa bao giờ thấy mình bắt buộc phải vật lộn quá nghiêm túc với câu hỏi này. Trong đời, cậu coi một số điều là đương nhiên, chưa bao giờ thách thức niềm tin vào thành công cuối cùng, và ít bận tâm đến phương tiện và đường đi. Nhưng giờ đây cậu bị đặt trước một việc hệ trọng. Bỗng dưng cậu thấy rằng biết đâu trong trận đánh cậu sẽ chạy. Cậu buộc phải thừa nhận rằng nói về chiến tranh, cậu chẳng biết gì về chính mình.

A sufficient time before he would have allowed the problem to kick its heels at the outer portals of his mind, but now he felt compelled to give serious attention to it.

Ngày trước cậu hẳn đã mặc cho vấn đề ấy giậm chân ngoài cổng tâm trí, nhưng giờ cậu thấy buộc phải chú ý nghiêm túc đến nó.

A little panic-fear grew in his mind. As his imagination went forward to a fight, he saw hideous possibilities. He contemplated the lurking menaces of the future, and failed in an effort to see himself standing stoutly in the midst of them. He recalled his visions of broken-bladed glory, but in the shadow of the impending tumult he suspected them to be impossible pictures.

Một nỗi hoảng sợ nhỏ nhoi lớn dần trong đầu cậu. Khi trí tưởng tượng của cậu đi tới một trận đánh, cậu thấy những khả năng ghê rợn. Cậu nghĩ đến những hiểm họa rình rập của tương lai, và cố hình dung mình đứng vững giữa chúng nhưng không nổi. Cậu nhớ lại những ảo ảnh vinh quang với lưỡi gươm gãy của mình, nhưng trong bóng tối của cơn náo loạn sắp ập đến, cậu ngờ rằng đó là những bức tranh không thể có.

He sprang from the bunk and began to pace nervously to and fro. “Good Lord, what’s th’ matter with me?” he said aloud.

Cậu bật khỏi giường và bắt đầu đi lại bồn chồn. “Trời ơi, mình bị cái gì thế này?” cậu nói thành tiếng.

He felt that in this crisis his laws of life were useless. Whatever he had learned of himself was here of no avail. He was an unknown quantity. He saw that he would again be obliged to experiment as he had in early youth. He must accumulate information of himself, and meanwhile he resolved to remain close upon his guard lest those qualities of which he knew nothing should everlastingly disgrace him. “Good Lord!” he repeated in dismay.

Cậu cảm thấy trong cơn khủng hoảng này những quy luật sống của mình đều vô dụng. Bất cứ điều gì cậu từng biết về mình đều chẳng ích gì ở đây. Cậu là một ẩn số. Cậu thấy mình lại phải mày mò thử nghiệm như hồi nhỏ. Cậu phải gom góp hiểu biết về bản thân, và trong khi đó cậu quyết giữ mình thật cảnh giác, kẻo những phẩm chất mà cậu chẳng biết gì sẽ làm cậu ô nhục mãi mãi. “Trời ơi!” cậu lặp lại, hoảng hốt.

After a time the tall soldier slid dexterously through the hole. The loud private followed. They were wrangling.

Một lúc sau gã lính cao lớn khéo léo trượt qua cái lỗ. Gã lính ồn ào theo sau. Họ đang cãi nhau.

“That’s all right,” said the tall soldier as he entered. He waved his hand expressively. “You can believe me or not, jest as you like. All you got to do is sit down and wait as quiet as you can. Then pretty soon you’ll find out I was right.”

“Thôi được,” gã lính cao lớn nói khi bước vào. Gã vẫy tay đầy biểu cảm. “Cậu tin tôi hay không tùy cậu. Cậu chỉ cần ngồi xuống và đợi yên hết sức có thể. Rồi chẳng bao lâu cậu sẽ biết tôi đúng.”

His comrade grunted stubbornly. For a moment he seemed to be searching for a formidable reply. Finally he said: “Well, you don’t know everything in the world, do you?”

Người đồng đội của gã gầm gừ bướng bỉnh. Có một lúc anh ta dường như đang lục tìm một câu đáp ghê gớm. Cuối cùng anh nói: “Chà, cậu đâu có biết hết mọi thứ trên đời, phải không?”

“Didn’t say I knew everything in the world,” retorted the other sharply. He began to stow various articles snugly into his knapsack.

“Tôi có nói là biết hết mọi thứ trên đời đâu,” người kia vặn lại gắt gỏng. Gã bắt đầu nhét gọn đủ thứ vào ba lô.

The youth, pausing in his nervous walk, looked down at the busy figure. “Going to be a battle, sure, is there, Jim?” he asked.

Chàng thanh niên, dừng lại giữa bước đi bồn chồn, nhìn xuống bóng người đang bận rộn. “Sắp có trận đánh thật chứ, Jim?” cậu hỏi.

“Of course there is,” replied the tall soldier. “Of course there is. You jest wait ’til to-morrow, and you’ll see one of the biggest battles ever was. You jest wait.”

“Dĩ nhiên là có,” gã lính cao lớn đáp. “Dĩ nhiên là có. Cậu cứ đợi đến mai, rồi sẽ thấy một trong những trận lớn nhất từ trước tới giờ. Cậu cứ đợi.”

“Thunder!” said the youth.

“Trời đất!” chàng thanh niên nói.

“Oh, you’ll see fighting this time, my boy, what’ll be regular out-and-out fighting,” added the tall soldier, with the air of a man who is about to exhibit a battle for the benefit of his friends.

“Ồ, lần này cậu sẽ thấy đánh nhau, cậu bé ạ, đánh nhau chính hiệu đàng hoàng,” gã lính cao lớn nói thêm, với dáng vẻ người sắp trình diễn một trận đánh để các bạn mình hưởng.

“Huh!” said the loud one from a corner.

“Hứ!” gã ồn ào nói từ một góc.

“Well,” remarked the youth, “like as not this story’ll turn out jest like them others did.”

“Thì,” chàng thanh niên nhận xét, “có khi chuyện này rồi cũng ra như mấy chuyện trước thôi.”

“Not much it won’t,” replied the tall soldier, exasperated. “Not much it won’t. Didn’t the cavalry all start this morning?” He glared about him. No one denied his statement. “The cavalry started this morning,” he continued. “They say there ain’t hardly any cavalry left in camp. They’re going to Richmond, or some place, while we fight all the Johnnies. It’s some dodge like that. The regiment’s got orders, too. A feller what seen ’em go to headquarters told me a little while ago. And they’re raising blazes all over camp—anybody can see that.”

“Còn lâu mới thế,” gã lính cao lớn đáp, điên tiết. “Còn lâu mới thế. Sáng nay chẳng phải toàn bộ kỵ binh đã đi rồi sao?” Gã lườm quanh mình. Không ai phủ nhận. “Kỵ binh đi sáng nay,” gã tiếp. “Người ta bảo trong trại hầu như chẳng còn kỵ binh nào. Họ đi Richmond hay chỗ nào đó, trong khi mình đánh cả bọn quân miền Nam. Đại khái là một mánh như thế. Trung đoàn cũng có lệnh rồi. Một anh chàng thấy họ đi vào bộ tư lệnh mới nói với tôi cách đây một lát. Và họ đang náo loạn khắp trại — ai cũng thấy.”

“Shucks!” said the loud one.

“Xí!” gã ồn ào nói.

The youth remained silent for a time. At last he spoke to the tall soldier. “Jim!”

Chàng thanh niên im lặng một lúc. Cuối cùng cậu nói với gã lính cao lớn. “Jim!”

“What?”

“Gì?”

“How do you think the reg’ment ’ll do?”

“Anh nghĩ trung đoàn sẽ ra sao?”

“Oh, they’ll fight all right, I guess, after they once get into it,” said the other with cold judgment. He made a fine use of the third person. “There’s been heaps of fun poked at ’em because they’re new, of course, and all that; but they’ll fight all right, I guess.”

“Ồ, tôi đoán họ sẽ đánh ổn thôi, một khi đã vào trận,” người kia nói với sự phán đoán lạnh lùng. Gã dùng ngôi thứ ba cực kỳ khéo. “Dĩ nhiên người ta chế giễu họ nhiều vì họ là lính mới, và đủ thứ như thế; nhưng tôi đoán họ sẽ đánh ổn thôi.”

“Think any of the boys ’ll run?” persisted the youth.

“Anh nghĩ có anh em nào sẽ chạy không?” chàng thanh niên gặng hỏi.

“Oh, there may be a few of ’em run, but there’s them kind in every regiment, ’specially when they first goes under fire,” said the other in a tolerant way. “Of course it might happen that the hull kit-and-boodle might start and run, if some big fighting came first-off, and then again they might stay and fight like fun. But you can’t bet on nothing. Of course they ain’t never been under fire yet, and it ain’t likely they’ll lick the hull rebel army all-to-oncet the first time; but I think they’ll fight better than some, if worse than others. That’s the way I figger. They call the reg’ment ‘Fresh fish’ and everything; but the boys come of good stock, and most of ’em ’ll fight like sin after they oncet git shootin’,” he added, with a mighty emphasis on the last four words.

“Ồ, có thể có vài người chạy, nhưng trung đoàn nào cũng có loại ấy, nhất là lần đầu dưới đạn,” người kia nói bằng giọng khoan dung. “Dĩ nhiên cũng có thể xảy ra chuyện cả lũ cùng ù té chạy, nếu mới đầu mà gặp trận lớn, mà cũng có thể họ ở lại đánh hăng như điên. Nhưng chẳng cá cược được điều gì. Dĩ nhiên họ chưa từng nếm đạn, mà cũng khó có chuyện đánh bại cả quân miền Nam ngay một lúc trong lần đầu; nhưng tôi nghĩ họ sẽ đánh khá hơn một số, dù kém hơn một số khác. Tôi tính vậy đấy. Người ta gọi trung đoàn là ‘Lính mới toanh’ này nọ; nhưng anh em xuất thân từ dòng giống tốt, và phần đông sẽ đánh như quỷ một khi đã bắt đầu bắn,” gã nói thêm, nhấn thật mạnh vào mấy chữ cuối.

“Oh, you think you know—” began the loud soldier with scorn.

“Ồ, anh tưởng anh biết —” gã lính ồn ào bắt đầu, đầy khinh miệt.

The other turned savagely upon him. They had a rapid altercation, in which they fastened upon each other various strange epithets.

Người kia quay phắt lại với gã, hung dữ. Họ cãi nhau nhanh như chớp, gán cho nhau đủ thứ biệt danh kỳ quặc.

The youth at last interrupted them. “Did you ever think you might run yourself, Jim?” he asked. On concluding the sentence he laughed as if he had meant to aim a joke. The loud soldier also giggled.

Cuối cùng chàng thanh niên ngắt lời họ. “Anh có bao giờ nghĩ chính anh cũng có thể chạy không, Jim?” cậu hỏi. Nói xong, cậu cười như thể định buông một câu đùa. Gã lính ồn ào cũng khúc khích.

The tall private waved his hand. “Well,” said he profoundly, “I’ve thought it might get too hot for Jim Conklin in some of them scrimmages, and if a whole lot of boys started and run, why, I s’pose I’d start and run. And if I once started to run, I’d run like the devil, and no mistake. But if everybody was a-standing and a-fighting, why, I’d stand and fight. Be jiminey, I would. I’ll bet on it.”

Gã lính cao lớn vẫy tay. “Ừ,” gã nói với vẻ sâu xa, “tôi đã nghĩ rằng trong vài trận hỗn chiến, Jim Conklin này cũng có thể thấy nóng quá chịu không nổi, và nếu cả đám anh em cùng ù té chạy thì tôi cho là tôi cũng sẽ chạy. Mà đã chạy thì tôi chạy như quỷ, không nhầm đâu. Nhưng nếu mọi người đứng vững mà đánh thì tôi cũng đứng vững mà đánh. Trời ơi, đúng thế. Tôi dám cược.”

“Huh!” said the loud one.

“Hứ!” gã ồn ào nói.

The youth of this tale felt gratitude for these words of his comrade. He had feared that all of the untried men possessed great and correct confidence. He now was in a measure reassured.

Chàng thanh niên của câu chuyện này thấy biết ơn những lời ấy của đồng đội. Cậu đã sợ rằng mọi kẻ chưa được thử lửa đều có lòng tự tin lớn lao và đúng đắn. Giờ cậu phần nào yên tâm.

Chapter II.

Chương II.

The next morning the youth discovered that his tall comrade had been the fast-flying messenger of a mistake. There was much scoffing at the latter by those who had yesterday been firm adherents of his views, and there was even a little sneering by men who had never believed the rumor. The tall one fought with a man from Chatfield Corners and beat him severely.

Sáng hôm sau chàng thanh niên phát hiện ra rằng người đồng đội cao lớn của mình chỉ là kẻ đưa tin phi nhanh của một sự nhầm lẫn. Gã bị nhiều người chế nhạo, những người hôm qua còn là tín đồ vững vàng của quan điểm gã, và thậm chí có chút cười khẩy từ những kẻ chưa bao giờ tin lời đồn. Gã cao lớn đánh nhau với một người ở Chatfield Corners và đánh anh ta một trận nhừ tử.

The youth felt, however, that his problem was in no wise lifted from him. There was, on the contrary, an irritating prolongation. The tale had created in him a great concern for himself. Now, with the newborn question in his mind, he was compelled to sink back into his old place as part of a blue demonstration.

Tuy nhiên chàng thanh niên cảm thấy vấn đề của mình chẳng hề được gỡ khỏi vai. Trái lại, nó chỉ kéo dài thêm một cách bực mình. Câu chuyện đã gieo trong cậu mối bận tâm lớn về chính mình. Giờ đây, với câu hỏi mới nảy sinh trong đầu, cậu buộc phải lún lại chỗ cũ, làm một phần của khối quân xanh phô diễn ấy.

For days he made ceaseless calculations, but they were all wondrously unsatisfactory. He found that he could establish nothing. He finally concluded that the only way to prove himself was to go into the blaze, and then figuratively to watch his legs to discover their merits and faults. He reluctantly admitted that he could not sit still and with a mental slate and pencil derive an answer. To gain it, he must have blaze, blood, and danger, even as a chemist requires this, that, and the other. So he fretted for an opportunity.

Nhiều ngày liền cậu tính toán không ngừng, nhưng tất cả đều thất vọng lạ lùng. Cậu thấy mình chẳng xác lập được gì. Cuối cùng cậu kết luận rằng cách duy nhất để tự chứng minh là đi vào giữa lửa đạn, rồi theo nghĩa bóng, quan sát đôi chân mình để khám phá ưu và khuyết điểm của chúng. Cậu miễn cưỡng thừa nhận rằng mình không thể ngồi yên, với tấm bảng đá và cây bút chì trong đầu, mà rút ra đáp số. Muốn có nó, cậu phải có lửa, máu và hiểm nguy, như nhà hóa học cần thứ này, thứ kia, thứ nọ. Thế là cậu nóng ruột chờ một cơ hội.

Meanwhile, he continually tried to measure himself by his comrades. The tall soldier, for one, gave him some assurance. This man’s serene unconcern dealt him a measure of confidence, for he had known him since childhood, and from his intimate knowledge he did not see how he could be capable of anything that was beyond him, the youth. Still, he thought that his comrade might be mistaken about himself. Or, on the other hand, he might be a man heretofore doomed to peace and obscurity, but, in reality, made to shine in war.

Trong khi đó, cậu liên tục tìm cách tự đo mình bằng đồng đội. Chẳng hạn gã lính cao lớn cho cậu phần nào yên tâm. Vẻ thản nhiên điềm tĩnh của gã đem lại cho cậu một chút tự tin, vì cậu biết gã từ thuở bé, và từ sự hiểu biết thân thiết ấy, cậu không thấy làm sao gã có thể làm được điều gì mà cậu không làm nổi. Dù vậy, cậu nghĩ người bạn mình có thể lầm về chính gã. Hoặc ngược lại, gã có thể là người xưa nay bị số phận buộc phải sống trong bình yên và mờ nhạt, nhưng thực ra sinh ra để tỏa sáng trong chiến tranh.

The youth would have liked to have discovered another who suspected himself. A sympathetic comparison of mental notes would have been a joy to him.

Chàng thanh niên muốn tìm được một người nữa cũng ngờ vực bản thân. Được cùng nhau so sánh ghi chép tâm tư trong cảm thông hẳn sẽ là một niềm vui với cậu.

He occasionally tried to fathom a comrade with seductive sentences. He looked about to find men in the proper mood. All attempts failed to bring forth any statement which looked in any way like a confession to those doubts which he privately acknowledged in himself. He was afraid to make an open declaration of his concern, because he dreaded to place some unscrupulous confidant upon the high plane of the unconfessed from which elevation he could be derided.

Thỉnh thoảng cậu thử dò một đồng đội bằng những câu nói khéo gợi chuyện. Cậu nhìn quanh tìm những người đang có tâm trạng thích hợp. Mọi cố gắng đều không moi ra được lời nào mang dáng thú nhận những nghi ngại cậu thầm nhận ở chính mình. Cậu sợ phải công khai nói ra nỗi lo, vì khiếp cảnh đặt một người tâm sự vô lương nào đó lên cái đài cao của kẻ chưa thú nhận, để từ đó hắn có thể nhạo báng cậu.

In regard to his companions his mind wavered between two opinions, according to his mood. Sometimes he inclined to believing them all heroes. In fact, he usually admired in secret the superior development of the higher qualities in others. He could conceive of men going very insignificantly about the world bearing a load of courage unseen, and although he had known many of his comrades through boyhood, he began to fear that his judgment of them had been blind. Then, in other moments, he flouted these theories, and assured him that his fellows were all privately wondering and quaking.

Về các bạn đồng đội, tâm trí cậu dao động giữa hai ý kiến, tùy tâm trạng. Có khi cậu nghiêng về tin rằng ai nấy đều là anh hùng. Thật ra cậu thường thầm ngưỡng mộ sự phát triển vượt trội của những phẩm chất cao quý nơi người khác. Cậu có thể hình dung những con người lầm lũi đi qua thế gian rất tầm thường mà mang một gánh dũng cảm vô hình, và dù đã biết nhiều người trong số đồng đội từ thuở niên thiếu, cậu bắt đầu lo rằng cái nhìn của mình về họ đã mù quáng. Rồi lúc khác, cậu gạt những lý thuyết ấy đi, và quả quyết với mình rằng ai nấy đều âm thầm tự hỏi và run rẩy.

His emotions made him feel strange in the presence of men who talked excitedly of a prospective battle as of a drama they were about to witness, with nothing but eagerness and curiosity apparent in their faces. It was often that he suspected them to be liars.

Những cảm xúc ấy khiến cậu thấy lạc lõng giữa những người nói về một trận đánh sắp tới như về một vở kịch họ sắp xem, mà trên mặt chỉ toàn háo hức và tò mò. Cậu thường ngờ họ là những kẻ nói dối.

He did not pass such thoughts without severe condemnation of himself. He dinned reproaches at times. He was convicted by himself of many shameful crimes against the gods of traditions.

Cậu chẳng để những ý nghĩ như thế trôi qua mà không nghiêm khắc kết tội mình. Có lúc cậu tự dồn dập mắng nhiếc. Cậu tự kết án mình về nhiều tội ô nhục phạm đến các vị thần của truyền thống.

In his great anxiety his heart was continually clamoring at what he considered the intolerable slowness of the generals. They seemed content to perch tranquilly on the river bank, and leave him bowed down by the weight of a great problem. He wanted it settled forthwith. He could not long bear such a load, he said. Sometimes his anger at the commanders reached an acute stage, and he grumbled about the camp like a veteran.

Trong nỗi lo lớn lao, lòng cậu cứ kêu ca mãi về cái mà cậu cho là sự chậm chạp không chịu nổi của các tướng. Họ dường như bằng lòng đậu yên ả trên bờ sông, bỏ mặc cậu còng lưng dưới sức nặng của một vấn đề lớn. Cậu muốn nó được giải quyết ngay lập tức. Cậu nói mình không thể mang gánh nặng ấy lâu. Có lúc cơn giận với các chỉ huy lên đến cực điểm, và cậu càu nhàu đi quanh trại như một cựu binh.

One morning, however, he found himself in the ranks of his prepared regiment. The men were whispering speculations and recounting the old rumors. In the gloom before the break of the day their uniforms glowed a deep purple hue. From across the river the red eyes were still peering. In the eastern sky there was a yellow patch like a rug laid for the feet of the coming sun; and against it, black and patternlike, loomed the gigantic figure of the colonel on a gigantic horse.

Tuy nhiên một buổi sáng cậu thấy mình đứng trong hàng ngũ trung đoàn đã sẵn sàng. Quân lính thì thào phỏng đoán và kể lại những lời đồn cũ. Trong bóng tối trước lúc rạng đông, quân phục họ ánh lên màu tím thẫm. Từ bên kia sông, những con mắt đỏ vẫn đang dòm sang. Ở chân trời phía đông có một mảng vàng như tấm thảm trải sẵn cho đôi chân mặt trời sắp tới; và nổi lên trước nó, đen sì như một họa tiết, là hình bóng khổng lồ của viên đại tá trên con ngựa khổng lồ.

From off in the darkness came the trampling of feet. The youth could occasionally see dark shadows that moved like monsters. The regiment stood at rest for what seemed a long time. The youth grew impatient. It was unendurable the way these affairs were managed. He wondered how long they were to be kept waiting.

Từ trong bóng tối vọng đến tiếng chân giậm. Thỉnh thoảng chàng thanh niên thấy những cái bóng đen di chuyển như quái vật. Trung đoàn đứng nghỉ lâu như vô tận. Chàng thanh niên sốt ruột. Cách người ta điều hành những việc này thật không chịu nổi. Cậu tự hỏi họ còn bắt mình chờ bao lâu nữa.

As he looked all about him and pondered upon the mystic gloom, he began to believe that at any moment the ominous distance might be aflare, and the rolling crashes of an engagement come to his ears. Staring once at the red eyes across the river, he conceived them to be growing larger, as the orbs of a row of dragons advancing. He turned toward the colonel and saw him lift his gigantic arm and calmly stroke his mustache.

Khi nhìn quanh và ngẫm nghĩ về bóng tối huyền bí, cậu bắt đầu tin rằng bất cứ lúc nào phương xa đầy điềm gở kia cũng có thể bùng lửa, và tiếng nổ ầm ầm cuồn cuộn của một cuộc giao tranh sẽ vọng đến tai. Có lần nhìn chằm chằm vào những con mắt đỏ bên kia sông, cậu tưởng chúng đang to dần, như tròng mắt của một hàng rồng đang tiến tới. Cậu quay về phía viên đại tá và thấy ông giơ cánh tay khổng lồ lên, bình thản vuốt ria.

At last he heard from along the road at the foot of the hill the clatter of a horse’s galloping hoofs. It must be the coming of orders. He bent forward, scarce breathing. The exciting clickety-click, as it grew louder and louder, seemed to be beating upon his soul. Presently a horseman with jangling equipment drew rein before the colonel of the regiment. The two held a short, sharp-worded conversation. The men in the foremost ranks craned their necks.

Cuối cùng cậu nghe thấy từ con đường dưới chân đồi tiếng vó ngựa phi nước đại lộc cộc. Hẳn là lệnh đến. Cậu nghiêng người về phía trước, gần như nín thở. Tiếng lộp cộp thót tim, càng lúc càng to, như đang nện vào tâm hồn cậu. Chẳng mấy chốc một kỵ sĩ, trang bị lủng lẳng leng keng, ghìm cương trước viên đại tá trung đoàn. Hai người trao đổi ngắn ngủi, lời lẽ cộc lốc. Những người ở hàng đầu vươn cổ ra nghe.

As the horseman wheeled his animal and galloped away he turned to shout over his shoulder, “Don’t forget that box of cigars!” The colonel mumbled in reply. The youth wondered what a box of cigars had to do with war.

Khi kỵ sĩ quay ngựa phi đi, anh ta ngoái lại hét qua vai: “Đừng quên hộp xì gà đó!” Viên đại tá lầm bầm đáp lại. Chàng thanh niên tự hỏi một hộp xì gà thì liên quan gì đến chiến tranh.

A moment later the regiment went swinging off into the darkness. It was now like one of those moving monsters wending with many feet. The air was heavy, and cold with dew. A mass of wet grass, marched upon, rustled like silk.

Lát sau trung đoàn lắc lư bước vào bóng tối. Giờ nó như một trong những con quái vật di động đang lê đi bằng muôn chân. Không khí nặng nề, lạnh buốt vì sương. Một thảm cỏ ướt, bị giẫm lên, xào xạc như lụa.

There was an occasional flash and glimmer of steel from the backs of all these huge crawling reptiles. From the road came creakings and grumblings as some surly guns were dragged away.

Thỉnh thoảng có một tia lóe và ánh le lói của thép trên lưng tất cả những con bò sát khổng lồ đang trườn đi ấy. Từ trên đường vọng lên tiếng cọt kẹt và ầm ì khi mấy khẩu đại bác cau có bị kéo đi.

The men stumbled along still muttering speculations. There was a subdued debate. Once a man fell down, and as he reached for his rifle a comrade, unseeing, trod upon his hand. He of the injured fingers swore bitterly, and aloud. A low, tittering laugh went among his fellows.

Những người lính loạng choạng bước, vẫn lẩm bẩm phỏng đoán. Có một cuộc tranh luận khe khẽ. Có lần một người ngã, và khi với tay lấy súng, một đồng đội không thấy đường đã giẫm lên tay anh. Người bị giẫm trúng mấy ngón tay chửi thề cay độc và lớn tiếng. Một tiếng cười khúc khích thấp lan qua các bạn anh.

Presently they passed into a roadway and marched forward with easy strides. A dark regiment moved before them, and from behind also came the tinkle of equipments on the bodies of marching men.

Chẳng bao lâu họ vào một con đường và bước tới thong thả. Một trung đoàn tối đi trước họ, và từ phía sau cũng vọng đến tiếng leng keng của trang bị trên thân những người đang hành quân.

The rushing yellow of the developing day went on behind their backs. When the sunrays at last struck full and mellowingly upon the earth, the youth saw that the landscape was streaked with two long, thin, black columns which disappeared on the brow of a hill in front and rearward vanished in a wood. They were like two serpents crawling from the cavern of the night.

Màu vàng ào ạt của ngày đang lên trôi theo sau lưng họ. Đến khi cuối cùng những tia nắng rọi đầy và dịu dàng xuống mặt đất, chàng thanh niên thấy cảnh vật bị vạch ngang bởi hai cột dài, mảnh, đen, một cột biến mất ở đỉnh đồi phía trước, cột kia lùi lại tan vào một khu rừng. Chúng như hai con rắn đang trườn ra khỏi hang đêm.

The river was not in view. The tall soldier burst into praises of what he thought to be his powers of perception.

Dòng sông không còn trong tầm nhìn. Gã lính cao lớn bật lên ca ngợi cái mà gã cho là tài nhìn thấu của mình.

Some of the tall one’s companions cried with emphasis that they, too, had evolved the same thing, and they congratulated themselves upon it. But there were others who said that the tall one’s plan was not the true one at all. They persisted with other theories. There was a vigorous discussion.

Vài đồng đội của gã cao lớn hét lên nhấn mạnh rằng họ cũng đã nghĩ ra đúng điều ấy, và họ tự chúc mừng. Nhưng có những người nói kế hoạch của gã cao lớn hoàn toàn không phải kế hoạch thật. Họ khăng khăng những giả thuyết khác. Có một cuộc thảo luận sôi nổi.

The youth took no part in them. As he walked along in careless line he was engaged with his own eternal debate. He could not hinder himself from dwelling upon it. He was despondent and sullen, and threw shifting glances about him. He looked ahead, often expecting to hear from the advance the rattle of firing.

Chàng thanh niên không tham gia. Vừa bước trong hàng một cách thờ ơ, cậu vừa mải mê với cuộc tranh luận bất tận của riêng mình. Cậu không sao ngăn mình cứ nghĩ mãi về nó. Cậu ủ rũ và hờn dỗi, đảo mắt bồn chồn nhìn quanh. Cậu nhìn về phía trước, thường chờ nghe từ đội tiền quân tiếng súng nổ lách tách.

But the long serpents crawled slowly from hill to hill without bluster of smoke. A dun-colored cloud of dust floated away to the right. The sky overhead was of a fairy blue.

Nhưng những con rắn dài cứ chậm rãi trườn từ đồi này sang đồi khác mà không có tiếng khói bùng lên huênh hoang. Một đám mây bụi màu xám nâu trôi đi về bên phải. Bầu trời trên đầu xanh như cõi tiên.

The youth studied the faces of his companions, ever on the watch to detect kindred emotions. He suffered disappointment. Some ardor of the air which was causing the veteran commands to move with glee—almost with song—had infected the new regiment. The men began to speak of victory as of a thing they knew. Also, the tall soldier received his vindication. They were certainly going to come around in behind the enemy. They expressed commiseration for that part of the army which had been left upon the river bank, felicitating themselves upon being a part of a blasting host.

Chàng thanh niên xét kỹ gương mặt các đồng đội, luôn canh chừng để bắt gặp những cảm xúc đồng điệu. Cậu thất vọng. Một thứ nhiệt hứng nào đó trong không khí, thứ đang khiến những đơn vị cựu binh hớn hở tiến lên — gần như vừa đi vừa hát — đã lây sang trung đoàn mới. Những người lính bắt đầu nói về chiến thắng như về một điều họ đã biết. Gã lính cao lớn cũng được minh oan. Chắc chắn họ sẽ vòng ra sau lưng địch. Họ bày tỏ lòng thương hại với phần quân đội bị bỏ lại trên bờ sông, tự chúc mừng vì mình thuộc về một đạo quân đang tung hoành.

The youth, considering himself as separated from the others, was saddened by the blithe and merry speeches that went from rank to rank. The company wags all made their best endeavors. The regiment tramped to the tune of laughter.

Chàng thanh niên, coi mình như bị tách khỏi những người khác, buồn rầu vì những lời đùa vui vẻ truyền từ hàng này sang hàng khác. Những kẻ hay pha trò trong đại đội đều dốc hết tài. Trung đoàn bước theo nhịp tiếng cười.

The blatant soldier often convulsed whole files by his biting sarcasms aimed at the tall one.

Gã lính ồn ào thường khiến cả hàng người cười lăn bằng những lời mỉa mai cay độc nhắm vào gã cao lớn.

And it was not long before all the men seemed to forget their mission. Whole brigades grinned in unison, and regiments laughed.

Và chẳng bao lâu tất cả mọi người dường như quên mất nhiệm vụ của mình. Cả lữ đoàn nhe răng cười đồng loạt, các trung đoàn cười vang.

A rather fat soldier attempted to pilfer a horse from a dooryard. He planned to load his knapsack upon it. He was escaping with his prize when a young girl rushed from the house and grabbed the animal’s mane. There followed a wrangle. The young girl, with pink cheeks and shining eyes, stood like a dauntless statue.

Một gã lính khá béo định cuỗm một con ngựa từ sân một ngôi nhà. Gã định chất ba lô lên đó. Gã đang tẩu thoát với chiến lợi phẩm thì một cô gái trẻ lao ra khỏi nhà và nắm lấy bờm con vật. Rồi một trận giằng co nổ ra. Cô gái, má hồng mắt sáng, đứng như một bức tượng bất khuất.

The observant regiment, standing at rest in the roadway, whooped at once, and entered whole-souled upon the side of the maiden. The men became so engrossed in this affair that they entirely ceased to remember their own large war. They jeered the piratical private, and called attention to various defects in his personal appearance; and they were wildly enthusiastic in support of the young girl.

Trung đoàn đang quan sát, đứng nghỉ trên đường, đồng loạt reo lên và hết lòng đứng về phía cô thiếu nữ. Những người lính mải mê chuyện này đến mức hoàn toàn quên cuộc chiến lớn của riêng họ. Họ chế giễu gã lính cướp biển và chỉ ra đủ thứ khuyết điểm trên diện mạo của gã; còn cô gái trẻ thì họ cổ vũ cuồng nhiệt.

To her, from some distance, came bold advice. “Hit him with a stick.”

Từ xa vọng đến cô những lời khuyên táo bạo. “Đánh nó bằng gậy đi.”

There were crows and catcalls showered upon him when he retreated without the horse. The regiment rejoiced at his downfall. Loud and vociferous congratulations were showered upon the maiden, who stood panting and regarding the troops with defiance.

Tiếng gà gáy và tiếng huýt sáo giễu đổ xuống gã khi gã rút lui mà không có con ngựa. Cả trung đoàn hả hê trước sự thất bại của gã. Những lời chúc mừng ầm ĩ, om sòm đổ lên cô thiếu nữ, cô đứng thở hổn hển, nhìn quân lính bằng ánh mắt thách thức.

At nightfall the column broke into regimental pieces, and the fragments went into the fields to camp. Tents sprang up like strange plants. Camp fires, like red, peculiar blossoms, dotted the night.

Khi chiều xuống, đoàn quân tách thành từng mảng trung đoàn, và các mảng ấy ra đồng cắm trại. Lều mọc lên như những loài cây lạ. Lửa trại, như những đóa hoa đỏ kỳ dị, điểm xuyết đêm.

The youth kept from intercourse with his companions as much as circumstances would allow him. In the evening he wandered a few paces into the gloom. From this little distance the many fires, with the black forms of men passing to and fro before the crimson rays, made weird and satanic effects.

Chàng thanh niên tránh tiếp xúc với đồng đội chừng nào hoàn cảnh cho phép. Buổi tối cậu lang thang vài bước vào bóng tối. Từ khoảng cách nhỏ ấy, muôn đống lửa, với những bóng đen người qua lại trước những tia sáng đỏ thẫm, tạo nên những hiệu ứng ma quái, quỷ quyệt.

He lay down in the grass. The blades pressed tenderly against his cheek. The moon had been lighted and was hung in a treetop. The liquid stillness of the night enveloping him made him feel vast pity for himself. There was a caress in the soft winds; and the whole mood of the darkness, he thought, was one of sympathy for himself in his distress.

Cậu nằm xuống cỏ. Những ngọn cỏ dịu dàng áp vào má. Mặt trăng đã được thắp lên và treo trên ngọn cây. Sự tĩnh lặng như nước của đêm bao quanh khiến cậu thấy xót thương mình vô hạn. Làn gió nhẹ như một cái vuốt ve; và cả tâm trạng của bóng tối, cậu nghĩ, là sự đồng cảm với cậu trong cơn khốn khổ.

He wished, without reserve, that he was at home again making the endless rounds from the house to the barn, from the barn to the fields, from the fields to the barn, from the barn to the house. He remembered he had so often cursed the brindle cow and her mates, and had sometimes flung milking stools. But, from his present point of view, there was a halo of happiness about each of their heads, and he would have sacrificed all the brass buttons on the continent to have been enabled to return to them. He told himself that he was not formed for a soldier. And he mused seriously upon the radical differences between himself and those men who were dodging implike around the fires.

Cậu muốn, không chút dè dặt, được trở về nhà, lại đi vòng quanh bất tận từ nhà ra chuồng, từ chuồng ra đồng, từ đồng về chuồng, từ chuồng về nhà. Cậu nhớ mình đã bao lần nguyền rủa con bò vằn và các bạn nó, có lúc còn ném cả ghế vắt sữa. Nhưng, từ góc nhìn hiện giờ, trên đầu mỗi con đều có một vầng hào quang hạnh phúc, và cậu sẽ đánh đổi tất cả cúc đồng trên khắp lục địa để được trở về với chúng. Cậu tự nhủ mình sinh ra không phải để làm lính. Và cậu trầm ngâm nghiêm túc về những khác biệt căn bản giữa mình và những kẻ kia, những kẻ đang nhảy né như lũ yêu tinh quanh các đống lửa.

As he mused thus he heard the rustle of grass, and, upon turning his head, discovered the loud soldier. He called out, “Oh, Wilson!”

Đang trầm tư thế, cậu nghe tiếng cỏ xào xạc, và, quay đầu lại, thấy gã lính ồn ào. Cậu gọi: “Ơ, Wilson!”

The latter approached and looked down. “Why, hello, Henry; is it you? What are you doing here?”

Người kia đến gần và nhìn xuống. “Ủa, chào Henry; cậu đấy à? Cậu làm gì ở đây?”

“Oh, thinking,” said the youth.

“À, nghĩ ngợi,” chàng thanh niên nói.

The other sat down and carefully lighted his pipe. “You’re getting blue my boy. You’re looking thundering peek-ed. What the dickens is wrong with you?”

Người kia ngồi xuống và cẩn thận châm tẩu. “Cậu ủ rũ rồi đấy, cậu bé. Trông cậu xanh xao khủng khiếp. Cậu bị làm sao thế?”

“Oh, nothing,” said the youth.

“À, không có gì,” chàng thanh niên nói.

The loud soldier launched then into the subject of the anticipated fight. “Oh, we’ve got ’em now!” As he spoke his boyish face was wreathed in a gleeful smile, and his voice had an exultant ring. “We’ve got ’em now. At last, by the eternal thunders, we’ll lick ’em good!”

Gã lính ồn ào bèn nhảy vào chuyện trận đánh sắp tới. “Ôi, lần này chúng nó tới số rồi!” Khi nói, khuôn mặt trẻ con của gã nở nụ cười hớn hở, và giọng gã vang lên đắc thắng. “Lần này chúng nó tới số rồi. Cuối cùng, trời đất chứng giám, mình sẽ đập chúng một trận nên thân!”

“If the truth was known,” he added, more soberly, “they’ve licked us about every clip up to now; but this time—this time—we’ll lick ’em good!”

“Nói thật ra,” gã nói thêm, giọng nghiêm hơn, “tính đến giờ gần như lần nào chúng cũng đập mình; nhưng lần này — lần này — mình sẽ đập chúng nên thân!”

“I thought you was objecting to this march a little while ago,” said the youth coldly.

“Tớ tưởng lúc nãy cậu còn ca cẩm về cuộc hành quân này,” chàng thanh niên lạnh lùng nói.

“Oh, it wasn’t that,” explained the other. “I don’t mind marching, if there’s going to be fighting at the end of it. What I hate is this getting moved here and moved there, with no good coming of it, as far as I can see, excepting sore feet and damned short rations.”

“Ồ, không phải vậy,” người kia giải thích. “Tớ không ngại đi, nếu cuối đường có đánh nhau. Cái tớ ghét là bị điều chỗ này chỗ kia, mà theo tớ thấy chẳng được lợi gì, ngoài chân đau và khẩu phần chết tiệt ít ỏi.”

“Well, Jim Conklin says we’ll get plenty of fighting this time.”

“Thì, Jim Conklin bảo lần này mình sẽ có đánh nhau thỏa thích.”

“He’s right for once, I guess, though I can’t see how it come. This time we’re in for a big battle, and we’ve got the best end of it, certain sure. Gee rod! how we will thump ’em!”

“Lần này anh ta đúng thật, tớ đoán vậy, dù tớ không hiểu sao lại thế. Lần này mình dính một trận lớn, và mình chắc chắn ở phía có lợi. Trời đất! mình sẽ nện chúng cho xem!”

He arose and began to pace to and fro excitedly. The thrill of his enthusiasm made him walk with an elastic step. He was sprightly, vigorous, fiery in his belief in success. He looked into the future with clear proud eye, and he swore with the air of an old soldier.

Gã đứng dậy và bắt đầu đi qua đi lại đầy phấn khích. Cơn hưng phấn khiến gã bước chân bật nhún. Gã lanh lợi, sung sức, rực lửa trong niềm tin vào thắng lợi. Gã nhìn vào tương lai bằng ánh mắt trong veo, tự hào, và thề thốt bằng cái điệu của một người lính già.

The youth watched him for a moment in silence. When he finally spoke his voice was as bitter as dregs. “Oh, you’re going to do great things, I s’pose!”

Chàng thanh niên nhìn gã một lát trong im lặng. Khi cuối cùng cậu lên tiếng, giọng cậu cay đắng như cặn đáy cốc. “À, cậu sắp làm những việc lớn lao, tớ đoán vậy!”

The loud soldier blew a thoughtful cloud of smoke from his pipe. “Oh, I don’t know,” he remarked with dignity; “I don’t know. I s’pose I’ll do as well as the rest. I’m going to try like thunder.” He evidently complimented himself upon the modesty of this statement.

Gã lính ồn ào thổi ra một làn khói tẩu trầm ngâm. “Ồ, tớ không biết,” gã nhận xét với vẻ đường hoàng; “tớ không biết. Tớ đoán tớ sẽ làm khá như những người khác. Tớ sẽ cố hết sức mình.” Hiển nhiên gã đang tự khen mình vì sự khiêm tốn của câu nói đó.

“How do you know you won’t run when the time comes?” asked the youth.

“Làm sao cậu biết cậu sẽ không chạy khi đến lúc?” chàng thanh niên hỏi.

“Run?” said the loud one; “run?—of course not!” He laughed.

“Chạy?” gã ồn ào nói; “chạy? — dĩ nhiên không!” Gã cười.

“Well,” continued the youth, “lots of good-a-’nough men have thought they was going to do great things before the fight, but when the time come they skedaddled.”

“Thì,” chàng thanh niên tiếp, “nhiều người khá tử tế cũng đã nghĩ trước trận đánh rằng mình sẽ làm nên chuyện lớn, đến lúc thì chuồn mất.”

“Oh, that’s all true, I s’pose,” replied the other; “but I’m not going to skedaddle. The man that bets on my running will lose his money, that’s all.” He nodded confidently.

“Ồ, cái đó đúng cả, tớ đoán vậy,” người kia đáp; “nhưng tớ sẽ không chuồn đâu. Ai cược tớ chạy là mất tiền, thế thôi.” Gã gật đầu đầy tự tin.

“Oh, shucks!” said the youth. “You ain’t the bravest man in the world, are you?”

“Thôi đi!” chàng thanh niên nói. “Cậu đâu phải người can đảm nhất trên đời, phải không?”

“No, I ain’t,” exclaimed the loud soldier indignantly; “and I didn’t say I was the bravest man in the world, neither. I said I was going to do my share of fighting—that’s what I said. And I am, too. Who are you, anyhow? You talk as if you thought you was Napoleon Bonaparte.” He glared at the youth for a moment, and then strode away.

“Không, tớ không phải,” gã lính ồn ào phẫn nộ kêu lên; “và tớ cũng không nói tớ là người can đảm nhất trên đời. Tớ nói tớ sẽ làm phần đánh nhau của mình — tớ nói vậy đấy. Và tớ sẽ làm. Mà cậu là ai kia chứ? Cậu nói cứ như cậu tưởng mình là Napoléon Bonaparte.” Gã lườm chàng thanh niên một lát, rồi sải bước bỏ đi.

The youth called in a savage voice after his comrade: “Well, you needn’t git mad about it!” But the other continued on his way and made no reply.

Chàng thanh niên gọi với theo đồng đội bằng giọng gay gắt: “Thôi, cậu không cần phải nổi quạu vì chuyện này!” Nhưng người kia cứ đi tiếp và không đáp.

He felt alone in space when his injured comrade had disappeared. His failure to discover any mite of resemblance in their viewpoints made him more miserable than before. No one seemed to be wrestling with such a terrific personal problem. He was a mental outcast.

Cậu thấy mình lẻ loi giữa khoảng không khi người đồng đội bị xúc phạm đã khuất bóng. Việc không tìm ra dù chỉ một mảy may tương đồng trong quan điểm của hai người khiến cậu khổ sở hơn trước. Dường như không ai đang vật lộn với một vấn đề riêng khủng khiếp đến thế. Cậu là kẻ bị ruồng bỏ về tinh thần.

He went slowly to his tent and stretched himself on a blanket by the side of the snoring tall soldier. In the darkness he saw visions of a thousand-tongued fear that would babble at his back and cause him to flee, while others were going coolly about their country’s business. He admitted that he would not be able to cope with this monster. He felt that every nerve in his body would be an ear to hear the voices, while other men would remain stolid and deaf.

Cậu chậm rãi về lều và duỗi người trên một tấm chăn cạnh gã lính cao lớn đang ngáy. Trong bóng tối, cậu thấy những ảo ảnh về một nỗi sợ nghìn lưỡi sẽ lải nhải sau lưng khiến cậu bỏ chạy, trong khi những người khác vẫn bình thản làm việc nước của họ. Cậu thừa nhận mình không đủ sức đương đầu với con quái vật này. Cậu cảm thấy mọi dây thần kinh trong người đều hóa thành tai để nghe những tiếng nói ấy, trong khi những người khác vẫn trơ trơ, điếc đặc.

And as he sweated with the pain of these thoughts, he could hear low, serene sentences. “I’ll bid five.” “Make it six.” “Seven.” “Seven goes.”

Và khi cậu toát mồ hôi vì nỗi đau của những ý nghĩ này, cậu nghe những câu thấp, bình thản. “Tôi tố năm.” “Lên sáu đi.” “Bảy.” “Bảy được.”

He stared at the red, shivering reflection of a fire on the white wall of his tent until, exhausted and ill from the monotony of his suffering, he fell asleep.

Cậu nhìn chằm chằm vào cái bóng phản chiếu đỏ, run rẩy của một ngọn lửa trên vách trắng của lều cho đến khi, kiệt sức và ốm lả vì nỗi khổ đơn điệu, cậu thiếp đi.

Chapter III.

Chương III.

When another night came, the columns, changed to purple streaks, filed across two pontoon bridges. A glaring fire wine-tinted the waters of the river. Its rays, shining upon the moving masses of troops, brought forth here and there sudden gleams of silver or gold. Upon the other shore a dark and mysterious range of hills was curved against the sky. The insect voices of the night sang solemnly.

Khi một đêm nữa đến, các đạo quân, đã hóa thành những vệt tím, nối đuôi nhau qua hai cây cầu phao. Một ngọn lửa chói chang nhuộm màu rượu vang lên mặt sông. Tia sáng của nó, rọi trên những khối quân đang chuyển động, bật ra đây đó những ánh bạc hoặc vàng bất chợt. Bên bờ kia, một dãy đồi tối và bí ẩn cong lên trên nền trời. Tiếng côn trùng của đêm ngân nga trang nghiêm.

After this crossing the youth assured himself that at any moment they might be suddenly and fearfully assaulted from the caves of the lowering woods. He kept his eyes watchfully upon the darkness.

Sau cuộc vượt sông ấy, chàng thanh niên tự bảo mình rằng bất cứ lúc nào họ cũng có thể bất thình lình bị tấn công khủng khiếp từ những hang hốc của khu rừng u ám, sà thấp. Cậu cảnh giác dán mắt vào bóng tối.

But his regiment went unmolested to a camping place, and its soldiers slept the brave sleep of wearied men. In the morning they were routed out with early energy, and hustled along a narrow road that led deep into the forest.

Nhưng trung đoàn của cậu đến chỗ cắm trại mà không bị quấy rầy, và quân lính ngủ giấc ngủ dũng cảm của những người mệt lử. Sáng ra họ bị lùa dậy với tinh thần hăng hái sớm, và bị thúc đi dọc một con đường hẹp dẫn sâu vào rừng.

It was during this rapid march that the regiment lost many of the marks of a new command.

Chính trong cuộc hành quân gấp này mà trung đoàn mất nhiều dấu hiệu của một đơn vị mới.

The men had begun to count the miles upon their fingers, and they grew tired. “Sore feet an’ damned short rations, that’s all,” said the loud soldier. There was perspiration and grumblings. After a time they began to shed their knapsacks. Some tossed them unconcernedly down; others hid them carefully, asserting their plans to return for them at some convenient time. Men extricated themselves from thick shirts. Presently few carried anything but their necessary clothing, blankets, haversacks, canteens, and arms and ammunition. “You can now eat and shoot,” said the tall soldier to the youth. “That’s all you want to do.”

Quân lính đã bắt đầu đếm dặm bằng ngón tay, và họ mệt dần. “Chân đau và khẩu phần chết tiệt ít ỏi, có thế thôi,” gã lính ồn ào nói. Có mồ hôi và những tiếng càu nhàu. Một lúc sau họ bắt đầu vứt ba lô. Người ném xuống bất cần; người giấu kỹ, bảo sẽ quay lại lấy vào lúc nào thuận tiện. Có người cởi những cái áo dày. Chẳng mấy chốc, ít ai mang gì ngoài quần áo cần thiết, chăn, túi lương, bi đông, súng đạn. “Giờ cậu chỉ việc ăn và bắn,” gã lính cao lớn nói với chàng thanh niên. “Cậu chỉ cần có thế.”

There was sudden change from the ponderous infantry of theory to the light and speedy infantry of practice. The regiment, relieved of a burden, received a new impetus. But there was much loss of valuable knapsacks, and, on the whole, very good shirts.

Bỗng có sự chuyển từ bộ binh nặng nề của lý thuyết sang bộ binh nhẹ nhàng nhanh nhẹn của thực hành. Trung đoàn, được trút bớt gánh nặng, có thêm đà mới. Nhưng mất nhiều ba lô quý giá, và nhìn chung, mất cả những chiếc áo sơ mi rất tốt.

But the regiment was not yet veteranlike in appearance. Veteran regiments in the army were likely to be very small aggregations of men. Once, when the command had first come to the field, some perambulating veterans, noting the length of their column, had accosted them thus: “Hey, fellers, what brigade is that?” And when the men had replied that they formed a regiment and not a brigade, the older soldiers had laughed, and said, “O Gawd!”

Nhưng trung đoàn vẫn chưa có dáng dấp cựu binh. Những trung đoàn cựu binh trong quân đội thường chỉ là những khối người rất nhỏ. Có lần, khi đơn vị mới ra mặt trận, vài cựu binh đi lang thang, thấy đội ngũ của họ dài thế, đã hỏi: “Này các cậu, lữ đoàn nào thế?” Và khi họ đáp rằng họ là một trung đoàn chứ không phải lữ đoàn, những người lính già cười và nói: “Ôi trời ơi!”

Also, there was too great a similarity in the hats. The hats of a regiment should properly represent the history of headgear for a period of years. And, moreover, there were no letters of faded gold speaking from the colors. They were new and beautiful, and the color bearer habitually oiled the pole.

Hơn nữa, mũ lại quá giống nhau. Mũ của một trung đoàn đúng ra phải phản ánh lịch sử đồ đội đầu qua nhiều năm. Và lại, trên ngọn cờ cũng không có những chữ vàng đã phai để kể điều gì. Cờ còn mới và đẹp, và người cầm cờ thường xuyên lau dầu cán cờ.

Presently the army again sat down to think. The odor of the peaceful pines was in the men’s nostrils. The sound of monotonous axe blows rang through the forest, and the insects, nodding upon their perches, crooned like old women. The youth returned to his theory of a blue demonstration.

Chẳng bao lâu đạo quân lại ngồi xuống để suy nghĩ. Mùi thông hiền hòa tràn trong lỗ mũi những người lính. Tiếng rìu đều đều vang khắp rừng, và lũ côn trùng, gật gù trên chỗ đậu, rì rầm như những bà già. Chàng thanh niên quay lại với lý thuyết khối quân xanh phô diễn của mình.

One gray dawn, however, he was kicked in the leg by the tall soldier, and then, before he was entirely awake, he found himself running down a wood road in the midst of men who were panting from the first effects of speed. His canteen banged rythmically upon his thigh, and his haversack bobbed softly. His musket bounced a trifle from his shoulder at each stride and made his cap feel uncertain upon his head.

Nhưng một rạng đông xám nọ, cậu bị gã lính cao lớn đá vào chân, và rồi, khi chưa kịp tỉnh hẳn, đã thấy mình đang chạy xuống một con đường rừng giữa những người thở hồng hộc vì những cú tăng tốc đầu tiên. Bi đông đập nhịp lên đùi, túi lương nảy nhẹ. Cây súng mỗi sải chân lại nẩy lên khỏi vai một chút, làm cái mũ trên đầu cậu thấy chông chênh.

He could hear the men whisper jerky sentences: “Say—what’s all this—about?” “What th’ thunder—we—skedaddlin’ this way fer?” “Billie—keep off m’ feet. Yeh run—like a cow.” And the loud soldier’s shrill voice could be heard: “What th’ devil they in sich a hurry for?”

Cậu nghe những người lính thì thào những câu đứt quãng: “Này — chuyện — gì thế?” “Trời đất — mình — chạy tháo thân thế này làm gì?” “Billie — tránh chân tớ ra. Cậu chạy — như con bò.” Và tiếng the thé của gã lính ồn ào vang lên: “Cái quỷ gì mà chúng nó vội thế?”

The youth thought the damp fog of early morning moved from the rush of a great body of troops. From the distance came a sudden spatter of firing.

Chàng thanh niên nghĩ làn sương ẩm ban mai chuyển động vì sự ào ạt của một khối quân lớn. Từ xa bất chợt vọng đến tiếng súng nổ lốp bốp.

He was bewildered. As he ran with his comrades he strenuously tried to think, but all he knew was that if he fell down those coming behind would tread upon him. All his faculties seemed to be needed to guide him over and past obstructions. He felt carried along by a mob.

Cậu bối rối. Vừa chạy với đồng đội cậu vừa cố nghĩ cho ra, nhưng tất cả những gì cậu biết là nếu ngã thì những người đến sau sẽ giẫm lên. Dường như toàn bộ năng lực của cậu đều dồn vào việc dẫn mình vượt và lách qua chướng ngại. Cậu thấy mình bị một đám đông cuốn đi.

The sun spread disclosing rays, and, one by one, regiments burst into view like armed men just born of the earth. The youth perceived that the time had come. He was about to be measured. For a moment he felt in the face of his great trial like a babe, and the flesh over his heart seemed very thin. He seized time to look about him calculatingly.

Mặt trời xòe ra những tia sáng phơi bày mọi thứ, và, từng trung đoàn một, bật hiện ra như những người mang vũ khí vừa được sinh ra từ lòng đất. Chàng thanh niên nhận ra giờ đã đến. Cậu sắp bị đem ra cân đo. Trong một lúc, trước thử thách lớn, cậu thấy mình như đứa trẻ sơ sinh, và lớp da thịt trên tim dường như mỏng tang. Cậu tranh thủ nhìn quanh tính toán.

But he instantly saw that it would be impossible for him to escape from the regiment. It inclosed him. And there were iron laws of tradition and law on four sides. He was in a moving box.

Nhưng cậu lập tức thấy rằng mình không thể trốn khỏi trung đoàn. Nó vây kín cậu. Và có những quy luật sắt của truyền thống và luật pháp ở cả bốn phía. Cậu đang ở trong một cái hộp di động.

As he perceived this fact it occurred to him that he had never wished to come to the war. He had not enlisted of his free will. He had been dragged by the merciless government. And now they were taking him out to be slaughtered.

Khi nhận ra điều đó, cậu chợt nghĩ rằng mình chưa bao giờ muốn ra trận. Cậu không nhập ngũ theo ý muốn tự do của mình. Cậu đã bị chính quyền nhẫn tâm lôi đi. Và giờ họ đang dẫn cậu ra để làm thịt.

The regiment slid down a bank and wallowed across a little stream. The mournful current moved slowly on, and from the water, shaded black, some white bubble eyes looked at the men.

Trung đoàn trượt xuống một bờ dốc và lội lõm bõm qua một con suối nhỏ. Dòng nước u sầu chảy chậm, và từ mặt nước đen bóng, những con mắt bọt trắng nhìn lên những người lính.

As they climbed the hill on the farther side artillery began to boom. Here the youth forgot many things as he felt a sudden impulse of curiosity. He scrambled up the bank with a speed that could not be exceeded by a bloodthirsty man.

Khi họ trèo lên ngọn đồi phía bên kia, pháo bắt đầu nổ ì ầm. Ở đây chàng thanh niên quên nhiều điều vì một cơn tò mò bất chợt. Cậu leo lên bờ nhanh đến mức một kẻ khát máu cũng không thể nhanh hơn.

He expected a battle scene.

Cậu chờ đợi một khung cảnh chiến trận.

There were some little fields girted and squeezed by a forest. Spread over the grass and in among the tree trunks, he could see knots and waving lines of skirmishers who were running hither and thither and firing at the landscape. A dark battle line lay upon a sunstruck clearing that gleamed orange color. A flag fluttered.

Có vài cánh đồng nhỏ bị khu rừng vây bọc và ép chặt. Trải trên cỏ và len giữa các thân cây, cậu thấy từng nhóm và từng hàng lượn sóng lính tản binh chạy đây đó và bắn vào cảnh vật. Một chiến tuyến sẫm nằm trên bãi đất trống chói nắng, lóe sắc cam. Một ngọn cờ phấp phới.

Other regiments floundered up the bank. The brigade was formed in line of battle, and after a pause started slowly through the woods in the rear of the receding skirmishers, who were continually melting into the scene to appear again farther on. They were always busy as bees, deeply absorbed in their little combats.

Những trung đoàn khác lóp ngóp trèo lên bờ. Lữ đoàn dàn thành hàng tác chiến, và sau một lúc dừng, chầm chậm tiến xuyên rừng theo sau những lính tản binh đang lùi dần; những người này cứ tan vào cảnh để rồi lại hiện ra xa hơn. Họ lúc nào cũng bận rộn như ong, mải mê trong những cuộc giao tranh nhỏ của mình.

The youth tried to observe everything. He did not use care to avoid trees and branches, and his forgotten feet were constantly knocking against stones or getting entangled in briers. He was aware that these battalions with their commotions were woven red and startling into the gentle fabric of softened greens and browns. It looked to be a wrong place for a battle field.

Chàng thanh niên cố quan sát mọi thứ. Cậu chẳng để tâm tránh cây và cành, và đôi chân bị quên lãng cứ vấp phải đá hoặc mắc vào gai. Cậu nhận ra những tiểu đoàn ấy cùng sự náo động của chúng được dệt, đỏ rực và chói gắt, vào tấm vải êm dịu của những màu xanh lục và nâu nhạt. Trông đó là một nơi không hợp để làm chiến trường.

The skirmishers in advance fascinated him. Their shots into thickets and at distant and prominent trees spoke to him of tragedies—hidden, mysterious, solemn.

Những lính tản binh đi đầu làm cậu mê mẩn. Những phát súng của họ vào bụi rậm và vào những thân cây xa, nổi bật, nói với cậu về những bi kịch — ẩn giấu, bí ẩn, trang nghiêm.

Once the line encountered the body of a dead soldier. He lay upon his back staring at the sky. He was dressed in an awkward suit of yellowish brown. The youth could see that the soles of his shoes had been worn to the thinness of writing paper, and from a great rent in one the dead foot projected piteously. And it was as if fate had betrayed the soldier. In death it exposed to his enemies that poverty which in life he had perhaps concealed from his friends.

Có lần hàng quân bắt gặp xác một người lính chết. Anh nằm ngửa, nhìn lên trời. Anh mặc một bộ đồ vụng về màu nâu vàng. Chàng thanh niên thấy đế giày anh đã mòn mỏng như giấy viết, và qua một vết rách lớn ở một chiếc, bàn chân chết thò ra thảm thương. Và như thể số phận đã phản bội người lính. Khi chết, nó phơi cho kẻ thù thấy cái nghèo mà lúc sống có lẽ anh đã giấu bạn bè.

The ranks opened covertly to avoid the corpse. The invulnerable dead man forced a way for himself. The youth looked keenly at the ashen face. The wind raised the tawny beard. It moved as if a hand were stroking it. He vaguely desired to walk around and around the body and stare; the impulse of the living to try to read in dead eyes the answer to the Question.

Các hàng quân lặng lẽ tách ra để tránh xác chết. Người chết bất khả xâm phạm tự mở đường cho mình. Chàng thanh niên nhìn chăm chú khuôn mặt xám tro. Gió nâng chòm râu vàng hung lên. Nó chuyển động như có bàn tay đang vuốt. Cậu mơ hồ muốn đi vòng quanh cái xác mãi và nhìn; đó là sự thôi thúc của người sống muốn đọc trong đôi mắt chết câu trả lời cho Câu Hỏi.

During the march the ardor which the youth had acquired when out of view of the field rapidly faded to nothing. His curiosity was quite easily satisfied. If an intense scene had caught him with its wild swing as he came to the top of the bank, he might have gone roaring on. This advance upon Nature was too calm. He had opportunity to reflect. He had time in which to wonder about himself and to attempt to probe his sensations.

Trong cuộc hành quân, nhiệt huyết mà chàng thanh niên có được khi chưa nhìn thấy chiến trường nhanh chóng tàn thành hư không. Sự tò mò của cậu được thỏa mãn khá dễ dàng. Nếu một cảnh dữ dội đã tóm lấy cậu bằng cú vung hoang dại ngay khi cậu lên tới đỉnh bờ, có lẽ cậu đã gầm lên mà xông tới. Nhưng cuộc tiến vào lòng Thiên nhiên này quá bình lặng. Cậu có dịp suy ngẫm. Cậu có thời gian tự hỏi về bản thân và cố dò xét cảm giác của mình.

Absurd ideas took hold upon him. He thought that he did not relish the landscape. It threatened him. A coldness swept over his back, and it is true that his trousers felt to him that they were no fit for his legs at all.

Những ý nghĩ phi lý chiếm lấy cậu. Cậu nghĩ mình không ưa phong cảnh này. Nó đe dọa cậu. Một cơn lạnh quét qua lưng, và quả thật cậu thấy chiếc quần mình chẳng vừa chân chút nào.

A house standing placidly in distant fields had to him an ominous look. The shadows of the woods were formidable. He was certain that in this vista there lurked fierce-eyed hosts. The swift thought came to him that the generals did not know what they were about. It was all a trap. Suddenly those close forests would bristle with rifle barrels. Ironlike brigades would appear in the rear. They were all going to be sacrificed. The generals were stupids. The enemy would presently swallow the whole command. He glared about him, expecting to see the stealthy approach of his death.

Một ngôi nhà đứng yên ả giữa những cánh đồng xa, với cậu cũng có vẻ gở. Bóng rừng trông đáng gờm. Cậu tin chắc rằng trong viễn cảnh này đang rình rập những đạo quân mắt dữ. Ý nghĩ chợt đến thật nhanh rằng các tướng không biết mình đang làm gì. Tất cả chỉ là một cái bẫy. Bất thần những khu rừng gần kề kia sẽ dựng đầy nòng súng. Những lữ đoàn sắt đá sẽ xuất hiện phía sau. Tất cả sẽ bị đem ra hy sinh. Các tướng là lũ ngu. Chẳng mấy chốc địch sẽ nuốt trọn cả đạo quân. Cậu trừng mắt nhìn quanh, chờ thấy cái chết đang rón rén tiến tới.

He thought that he must break from the ranks and harangue his comrades. They must not all be killed like pigs; and he was sure it would come to pass unless they were informed of these dangers. The generals were idiots to send them marching into a regular pen. There was but one pair of eyes in the corps. He would step forth and make a speech. Shrill and passionate words came to his lips.

Cậu nghĩ mình phải rời hàng và hô hào đồng đội. Không thể để tất cả bị giết như lợn; và cậu chắc điều đó sẽ xảy ra trừ phi họ được báo về những hiểm nguy này. Các tướng là lũ ngốc khi bắt họ hành quân vào cả một cái chuồng. Cả quân đoàn chỉ có một đôi mắt. Cậu sẽ bước ra và diễn thuyết. Những lời the thé, nồng nhiệt đã dâng lên môi cậu.

The line, broken into moving fragments by the ground, went calmly on through fields and woods. The youth looked at the men nearest him, and saw, for the most part, expressions of deep interest, as if they were investigating something that had fascinated them. One or two stepped with overvaliant airs as if they were already plunged into war. Others walked as upon thin ice. The greater part of the untested men appeared quiet and absorbed. They were going to look at war, the red animal—war, the blood-swollen god. And they were deeply engrossed in this march.

Hàng quân, bị địa hình chặt thành những mảnh chuyển động, vẫn thản nhiên đi qua đồng và rừng. Chàng thanh niên nhìn những người gần mình nhất, và thấy, phần lớn, những nét mặt chăm chú sâu xa, như thể họ đang khảo sát điều gì làm họ say mê. Một hai người bước đi với vẻ quá hăng, như thể đã lao vào chiến tranh rồi. Những người khác bước như trên lớp băng mỏng. Phần lớn những người chưa được thử lửa có vẻ lặng lẽ và mải mê. Họ sắp đi xem chiến tranh, con thú đỏ — chiến tranh, vị thần trương phình máu. Và họ chìm sâu trong cuộc hành quân này.

As he looked the youth gripped his outcry at his throat. He saw that even if the men were tottering with fear they would laugh at his warning. They would jeer him, and, if practicable, pelt him with missiles. Admitting that he might be wrong, a frenzied declamation of the kind would turn him into a worm.

Nhìn họ, chàng thanh niên nghẹn tiếng kêu nơi cổ họng. Cậu thấy rằng dù những người kia đang run vì sợ, họ vẫn sẽ cười vào lời cảnh báo của cậu. Họ sẽ nhạo cậu, và, nếu có thể, ném đồ vào cậu. Cho dù cậu có thể sai, một bài hùng biện điên cuồng như thế sẽ biến cậu thành con sâu.

He assumed, then, the demeanor of one who knows that he is doomed alone to unwritten responsibilities. He lagged, with tragic glances at the sky.

Thế là cậu mang cái dáng của kẻ biết mình bị số phận định phải gánh một mình những trách nhiệm không ai ghi lại. Cậu lững thững tụt lại, liếc lên trời với những cái nhìn bi thương.

He was surprised presently by the young lieutenant of his company, who began heartily to beat him with a sword, calling out in a loud and insolent voice: “Come, young man, get up into ranks there. No skulking ’ll do here.” He mended his pace with suitable haste. And he hated the lieutenant, who had no appreciation of fine minds. He was a mere brute.

Chẳng bao lâu cậu giật mình vì viên trung úy trẻ của đại đội, người bắt đầu hăng hái vụt cậu bằng thanh kiếm, và quát to bằng giọng xấc xược: “Này, chàng trai trẻ, vào hàng đi. Ở đây không có chuyện lẩn tránh.” Cậu sửa bước chân với tốc độ thích hợp. Và cậu ghét viên trung úy, kẻ chẳng biết trân trọng những trí óc tinh tế. Hắn chỉ là một con thú.

After a time the brigade was halted in the cathedral light of a forest. The busy skirmishers were still popping. Through the aisles of the wood could be seen the floating smoke from their rifles. Sometimes it went up in little balls, white and compact.

Một lúc sau lữ đoàn dừng lại trong ánh sáng như nhà thờ lớn của một khu rừng. Những lính tản binh bận rộn vẫn nổ lẹt đẹt. Qua các lối đi giữa hai hàng cây của khu rừng thấy khói từ súng họ bay lơ lửng. Đôi khi nó bay lên thành những quả cầu nhỏ, trắng và đặc.

During this halt many men in the regiment began erecting tiny hills in front of them. They used stones, sticks, earth, and anything they thought might turn a bullet. Some built comparatively large ones, while others seemed content with little ones.

Trong lúc dừng này nhiều người trong trung đoàn bắt đầu đắp những ngọn đồi tí hon trước mặt. Họ dùng đá, cành cây, đất, và bất cứ thứ gì họ nghĩ có thể cản được đạn. Có người đắp khá lớn, người khác dường như bằng lòng với những cái nhỏ.

This procedure caused a discussion among the men. Some wished to fight like duelists, believing it to be correct to stand erect and be, from their feet to their foreheads, a mark. They said they scorned the devices of the cautious. But the others scoffed in reply, and pointed to the veterans on the flanks who were digging at the ground like terriers. In a short time there was quite a barricade along the regimental fronts. Directly, however, they were ordered to withdraw from that place.

Chuyện này gây ra tranh luận giữa quân lính. Một số muốn đánh như những kẻ đấu tay đôi, tin rằng đúng cách là đứng thẳng, từ chân đến trán đều làm bia cho địch. Họ nói họ khinh những mánh khóe của kẻ thận trọng. Nhưng những người kia cười nhạo đáp lại, và chỉ vào các cựu binh ở hai sườn đang đào bới mặt đất như chó săn. Chẳng mấy chốc dọc mặt trận trung đoàn đã có cả một hàng chiến lũy. Tuy nhiên ngay sau đó họ bị lệnh rút khỏi chỗ ấy.

This astounded the youth. He forgot his stewing over the advance movement. “Well, then, what did they march us out here for?” he demanded of the tall soldier. The latter with calm faith began a heavy explanation, although he had been compelled to leave a little protection of stones and dirt to which he had devoted much care and skill.

Điều này làm chàng thanh niên sững sờ. Cậu quên khuấy cơn sôi sục về cuộc tiến quân. “Thế thì dẫn mình ra đây làm gì?” cậu chất vấn gã lính cao lớn. Gã này, với niềm tin điềm tĩnh, bắt đầu một lời giải thích nặng nề, dù gã cũng buộc phải bỏ lại một chỗ che chắn nho nhỏ bằng đá và đất mà gã đã dốc nhiều tâm sức và tay nghề.

When the regiment was aligned in another position each man’s regard for his safety caused another line of small intrenchments. They ate their noon meal behind a third one. They were moved from this one also. They were marched from place to place with apparent aimlessness.

Khi trung đoàn được dàn hàng ở vị trí khác, mối bận tâm của mỗi người về an toàn của mình lại dựng nên một hàng công sự nhỏ nữa. Họ ăn bữa trưa sau công sự thứ ba. Họ cũng bị đuổi khỏi chỗ này. Họ bị đưa từ chỗ này sang chỗ khác, rõ ràng chẳng có mục đích gì.

The youth had been taught that a man became another thing in battle. He saw his salvation in such a change. Hence this waiting was an ordeal to him. He was in a fever of impatience. He considered that there was denoted a lack of purpose on the part of the generals. He began to complain to the tall soldier. “I can’t stand this much longer,” he cried. “I don’t see what good it does to make us wear out our legs for nothin’.” He wished to return to camp, knowing that this affair was a blue demonstration; or else to go into a battle and discover that he had been a fool in his doubts, and was, in truth, a man of traditional courage. The strain of present circumstances he felt to be intolerable.

Chàng thanh niên từng được dạy rằng ra trận người ta trở thành một con người khác. Cậu thấy sự cứu rỗi của mình ở sự đổi thay ấy. Vì vậy chờ đợi thế này là một cực hình với cậu. Cậu sốt ruột như phát sốt. Cậu cho rằng điều đó cho thấy các tướng thiếu mục đích. Cậu bắt đầu than phiền với gã lính cao lớn. “Tôi không chịu nổi lâu nữa,” cậu kêu lên. “Tôi chẳng hiểu bắt mình mỏi chân vô ích thì được cái gì.” Cậu muốn trở về trại, biết rằng chuyện này chỉ là màn phô diễn của khối quân xanh; hoặc muốn vào trận để phát hiện rằng mình đã dại khi nghi ngờ, và thực sự là một người có lòng dũng cảm như truyền thống đòi hỏi. Cậu thấy sức ép của hoàn cảnh hiện tại không chịu nổi nữa.

The philosophical tall soldier measured a sandwich of cracker and pork and swallowed it in a nonchalant manner. “Oh, I suppose we must go reconnoitering around the country jest to keep ’em from getting too close, or to develop ’em, or something.”

Gã lính cao lớn triết lý ngắm nghía một cái bánh kẹp bánh quy với thịt heo rồi nuốt nó một cách thản nhiên. “Ồ, tôi đoán mình phải đi thám thính quanh vùng này chỉ để chúng khỏi tới quá gần, hay để thăm dò chúng, hay gì gì đó.”

“Huh!” said the loud soldier.

“Hứ!” gã lính ồn ào nói.

“Well,” cried the youth, still fidgeting, “I’d rather do anything ’most than go tramping ’round the country all day doing no good to nobody and jest tiring ourselves out.”

“Thì,” chàng thanh niên kêu, vẫn bồn chồn, “tôi thà làm gì cũng được còn hơn lê gót quanh vùng cả ngày chẳng ích lợi gì cho ai mà chỉ tự làm mình mệt lử.”

“So would I,” said the loud soldier. “It ain’t right. I tell you if anybody with any sense was a-runnin’ this army it—”

“Tớ cũng thế,” gã lính ồn ào nói. “Thế là không phải. Tớ bảo cậu, nếu có ai biết điều mà chỉ huy cái quân đội này thì nó —”

“Oh, shut up!” roared the tall private. “You little fool. You little damn’ cuss. You ain’t had that there coat and them pants on for six months, and yet you talk as if—”

“Ôi, câm đi!” gã lính cao lớn gầm lên. “Thằng nhóc ngu. Thằng nhóc chết tiệt. Mày mặc cái áo với cái quần đó chưa được sáu tháng, vậy mà mày nói như thể —”

“Well, I wanta do some fighting anyway,” interrupted the other. “I didn’t come here to walk. I could ’ave walked to home—’round an’ ’round the barn, if I jest wanted to walk.”

“Dù sao tớ cũng muốn đánh nhau chút chứ,” người kia ngắt lời. “Tớ đâu có đến đây để đi bộ. Muốn đi bộ thì tớ ở nhà đi cũng được — vòng vòng quanh cái chuồng.”

The tall one, red-faced, swallowed another sandwich as if taking poison in despair.

Gã cao lớn, mặt đỏ gay, nuốt thêm một cái bánh kẹp nữa như người tuyệt vọng uống thuốc độc.

But gradually, as he chewed, his face became again quiet and contented. He could not rage in fierce argument in the presence of such sandwiches. During his meals he always wore an air of blissful contemplation of the food he had swallowed. His spirit seemed then to be communing with the viands.

Nhưng dần dần, trong lúc nhai, mặt gã lại trở nên yên bình và mãn nguyện. Gã không thể nổi cơn tranh cãi dữ dội trước những chiếc bánh kẹp như thế. Trong bữa ăn, gã lúc nào cũng mang vẻ chiêm ngưỡng đầy phúc lạc món mình đã nuốt vào. Lúc ấy tinh thần gã dường như đang giao cảm với các món ăn.

He accepted new environment and circumstance with great coolness, eating from his haversack at every opportunity. On the march he went along with the stride of a hunter, objecting to neither gait nor distance. And he had not raised his voice when he had been ordered away from three little protective piles of earth and stone, each of which had been an engineering feat worthy of being made sacred to the name of his grandmother.

Gã đón nhận môi trường và hoàn cảnh mới rất điềm tĩnh, hễ có dịp là lại lôi đồ ăn từ túi lương ra. Trên đường hành quân gã bước với sải chân của người thợ săn, chẳng phàn nàn về nhịp đi hay đường dài. Và gã cũng chẳng cất cao giọng khi bị lệnh bỏ ba đống đất đá che chắn nho nhỏ, mỗi đống là một kỳ công kỹ thuật đáng được hiến dâng thiêng liêng cho tên bà gã.

In the afternoon, the regiment went out over the same ground it had taken in the morning. The landscape then ceased to threaten the youth. He had been close to it and become familiar with it.

Buổi chiều, trung đoàn đi ra trên chính con đường đã đi hồi sáng. Cảnh vật lúc đó thôi đe dọa chàng thanh niên. Cậu đã gần nó và quen với nó.

When, however, they began to pass into a new region, his old fears of stupidity and incompetence reassailed him, but this time he doggedly let them babble. He was occupied with his problem, and in his desperation he concluded that the stupidity did not greatly matter.

Tuy nhiên khi họ bắt đầu bước vào một vùng mới, nỗi sợ cũ về sự ngu ngốc và bất tài lại tấn công cậu, nhưng lần này cậu bướng bỉnh mặc chúng lải nhải. Cậu bận với vấn đề của mình, và trong tuyệt vọng cậu kết luận sự ngu ngốc chẳng quan trọng mấy.

Once he thought he had concluded that it would be better to get killed directly and end his troubles. Regarding death thus out of the corner of his eye, he conceived it to be nothing but rest, and he was filled with a momentary astonishment that he should have made an extraordinary commotion over the mere matter of getting killed. He would die; he would go to some place where he would be understood. It was useless to expect appreciation of his profound and fine sense from such men as the lieutenant. He must look to the grave for comprehension.

Có lần cậu nghĩ mình đã đi đến kết luận rằng chết quách đi cho xong và chấm dứt mọi rắc rối thì hơn. Liếc cái chết như thế từ khóe mắt, cậu hình dung nó chẳng là gì ngoài sự nghỉ ngơi, và thoáng ngạc nhiên rằng mình đã làm ầm ĩ phi thường chỉ vì chuyện bị giết. Cậu sẽ chết; cậu sẽ đến một nơi nào đó mình được thấu hiểu. Mong những người như viên trung úy trân trọng cảm quan sâu sắc và tinh tế của mình là vô ích. Cậu phải trông chờ nấm mồ để được hiểu.

The skirmish fire increased to a long clattering sound. With it was mingled far-away cheering. A battery spoke.

Tiếng súng tản binh tăng lên thành một âm thanh lách cách kéo dài. Lẫn trong đó là tiếng hoan hô xa xa. Một khẩu đội pháo cất tiếng.

Directly the youth could see the skirmishers running. They were pursued by the sound of musketry fire. After a time the hot, dangerous flashes of the rifles were visible. Smoke clouds went slowly and insolently across the fields like observant phantoms. The din became crescendo, like the roar of an oncoming train.

Chẳng mấy chốc chàng thanh niên thấy những lính tản binh chạy. Họ bị tiếng súng trường rượt theo. Một lúc sau đã thấy những tia lóe nóng bỏng, nguy hiểm của súng. Những đám mây khói trôi chầm chậm và xấc xược qua đồng như những bóng ma đang quan sát. Tiếng ồn dâng dần lên, như tiếng gầm của một đoàn tàu đang lao tới.

A brigade ahead of them and on the right went into action with a rending roar. It was as if it had exploded. And thereafter it lay stretched in the distance behind a long gray wall, that one was obliged to look twice at to make sure that it was smoke.

Một lữ đoàn phía trước họ và bên phải xông vào trận với tiếng gầm xé tai. Như thể nó đã nổ tung. Và sau đó nó nằm dài ở xa sau một bức tường xám dài, phải nhìn hai lần mới chắc đó là khói.

The youth, forgetting his neat plan of getting killed, gazed spell bound. His eyes grew wide and busy with the action of the scene. His mouth was a little ways open.

Chàng thanh niên, quên mất kế hoạch gọn ghẽ là chết cho xong, nhìn đắm đuối như bị bỏ bùa. Mắt cậu mở lớn và bận rộn với diễn biến của cảnh tượng. Miệng cậu hé ra chút.

Of a sudden he felt a heavy and sad hand laid upon his shoulder. Awakening from his trance of observation he turned and beheld the loud soldier.

Bất ngờ cậu cảm thấy một bàn tay nặng nề và buồn bã đặt lên vai. Choàng tỉnh khỏi cơn mê quan sát, cậu quay lại thì thấy gã lính ồn ào.

“It’s my first and last battle, old boy,” said the latter, with intense gloom. He was quite pale and his girlish lip was trembling.

“Đây là trận đầu và cũng là trận cuối của tớ, cậu bạn,” người kia nói, u ám dữ dội. Gã khá tái, và môi gã như môi con gái, run run.

“Eh?” murmured the youth in great astonishment.

“Hả?” chàng thanh niên lầm bầm, rất kinh ngạc.

“It’s my first and last battle, old boy,” continued the loud soldier. “Something tells me—”

“Đây là trận đầu và cuối của tớ, cậu bạn,” gã lính ồn ào tiếp. “Có gì đó bảo tớ —”

“What?”

“Gì?”

“I’m a gone coon this first time and—and I w-want you to take these here things—to—my—folks.” He ended in a quavering sob of pity for himself. He handed the youth a little packet done up in a yellow envelope.

“Tớ chết chắc rồi, lần đầu này và — và tớ m-muốn cậu mang mấy thứ này — về — cho — nhà — tớ.” Gã kết thúc bằng một tiếng nấc run run thương hại chính mình. Gã đưa cho chàng thanh niên một gói nhỏ bọc trong phong bì vàng.

“Why, what the devil—” began the youth again.

“Ủa, cái quỷ gì —” chàng thanh niên lại bắt đầu.

But the other gave him a glance as from the depths of a tomb, and raised his limp hand in a prophetic manner and turned away.

Nhưng người kia liếc cậu một cái như từ đáy mộ, giơ bàn tay rũ rượi lên theo kiểu một nhà tiên tri, rồi quay đi.

Chapter IV.

Chương IV.

The brigade was halted in the fringe of a grove. The men crouched among the trees and pointed their restless guns out at the fields. They tried to look beyond the smoke.

Lữ đoàn được dừng ở rìa một lùm cây. Quân lính thu mình giữa các thân cây và chĩa những khẩu súng không yên ra các cánh đồng. Họ cố nhìn xuyên qua khói.

Out of this haze they could see running men. Some shouted information and gestured as they hurried.

Từ màn khói mù ấy họ thấy những người đang chạy. Có người vừa vội vã vừa hét tin tức, ra hiệu.

The men of the new regiment watched and listened eagerly, while their tongues ran on in gossip of the battle. They mouthed rumors that had flown like birds out of the unknown.

Quân lính của trung đoàn mới theo dõi và lắng nghe háo hức, trong khi lưỡi họ cứ tuôn ra chuyện về trận đánh. Họ lặp bô bô những lời đồn bay như chim từ cõi vô định tới.

“They say Perry has been driven in with big loss.”

“Nghe nói Perry bị đánh bật vào, tổn thất nặng.”

“Yes, Carrott went t’ th’ hospital. He said he was sick. That smart lieutenant is commanding ‘G’ Company. Th’ boys say they won’t be under Carrott no more if they all have t’ desert. They allus knew he was a—”

“Ừ, Carrott vào bệnh viện rồi. Ổng bảo bị ốm. Cái viên trung úy lanh lợi ấy đang chỉ huy đại đội ‘G’. Anh em nói họ sẽ không dưới quyền Carrott nữa, dù tất cả phải đào ngũ. Họ lúc nào cũng biết ổng là một —”

“Hannises’ batt’ry is took.”

“Khẩu đội của Hannis bị chiếm rồi.”

“It ain’t either. I saw Hannises’ batt’ry off on th’ left not more’n fifteen minutes ago.”

“Không phải thế. Tôi thấy khẩu đội Hannis ở bên trái cách đây chưa tới mười lăm phút.”

“Well—”

“Thì —”

“Th’ general, he ses he is goin’ t’ take th’ hull command of th’ 304th when we go inteh action, an’ then he ses we’ll do sech fightin’ as never another one reg’ment done.”

“Ông tướng, ổng nói ổng sẽ tự mình chỉ huy cả trung đoàn 304 khi mình vào trận, và rồi ổng nói mình sẽ đánh như chưa trung đoàn nào từng đánh.”

“They say we’re catchin’ it over on th’ left. They say th’ enemy driv’ our line inteh a devil of a swamp an’ took Hannises’ batt’ry.”

“Nghe nói bên trái mình đang chịu đòn. Nghe nói địch đánh dạt chiến tuyến của mình vào một đầm lầy chết tiệt và chiếm khẩu đội Hannis.”

“No sech thing. Hannises’ batt’ry was ’long here ’bout a minute ago.”

“Làm gì có chuyện đó. Khẩu đội Hannis còn ở dọc đây khoảng một phút trước.”

“That young Hasbrouck, he makes a good off’cer. He ain’t afraid ’a nothin’.”

“Cậu Hasbrouck trẻ ấy làm sĩ quan khá lắm. Cậu ta chẳng sợ gì hết.”

“I met one of th’ 148th Maine boys an’ he ses his brigade fit th’ hull rebel army fer four hours over on th’ turnpike road an’ killed about five thousand of ’em. He ses one more sech fight as that an’ th’ war ’ll be over.”

“Tôi gặp một anh thuộc trung đoàn 148 Maine và anh ta nói lữ đoàn anh ta đánh cả quân miền Nam suốt bốn giờ trên đường thu phí đằng kia và giết khoảng năm nghìn tên. Anh ta nói thêm một trận như thế nữa thì chiến tranh xong.”

“Bill wasn’t scared either. No, sir! It wasn’t that. Bill ain’t a-gittin’ scared easy. He was jest mad, that’s what he was. When that feller trod on his hand, he up an’ sed that he was willin’ t’ give his hand t’ his country, but he be dumbed if he was goin’ t’ have every dumb bushwhacker in th’ kentry walkin’ ’round on it. So he went t’ th’ hospital disregardless of th’ fight. Three fingers was crunched. Th’ dern doctor wanted t’ amputate ’m, an’ Bill, he raised a heluva row, I hear. He’s a funny feller.”

“Bill cũng đâu có sợ. Không, thưa ông! Không phải vậy. Bill đâu có dễ sợ. Anh ta chỉ nổi điên, thế thôi. Khi thằng kia giẫm lên tay anh, anh đứng phắt dậy bảo rằng anh sẵn lòng hiến bàn tay cho tổ quốc, nhưng anh thề có chết cũng không để thằng du kích khốn nạn nào trong xứ cũng đi giẫm lên nó. Thế là anh vào bệnh viện, mặc kệ trận đánh. Ba ngón bị nát. Ông bác sĩ khốn kiếp muốn cắt, và Bill, nghe nói anh làm um lên một trận kinh khủng. Anh là một gã vui tính.”

The din in front swelled to a tremendous chorus. The youth and his fellows were frozen to silence. They could see a flag that tossed in the smoke angrily. Near it were the blurred and agitated forms of troops. There came a turbulent stream of men across the fields. A battery changing position at a frantic gallop scattered the stragglers right and left.

Tiếng ồn phía trước phình thành một dàn đồng ca khủng khiếp. Chàng thanh niên và các bạn đông cứng, im bặt. Họ thấy một ngọn cờ quẫy giận dữ trong khói. Gần đó là những dáng người mờ nhòe, náo động của quân lính. Một dòng người hỗn loạn tràn qua các cánh đồng. Một khẩu đội pháo đổi vị trí bằng nước đại điên cuồng đã xua những kẻ tụt lại dạt sang hai bên.

A shell screaming like a storm banshee went over the huddled heads of the reserves. It landed in the grove, and exploding redly flung the brown earth. There was a little shower of pine needles.

Một quả đạn rít như nữ yêu báo bão bay qua những cái đầu co rúm của đội dự bị. Nó rơi xuống lùm cây, nổ đỏ lòm, tung lên đất nâu. Có một trận mưa nhỏ lá thông.

Bullets began to whistle among the branches and nip at the trees. Twigs and leaves came sailing down. It was as if a thousand axes, wee and invisible, were being wielded. Many of the men were constantly dodging and ducking their heads.

Đạn bắt đầu rít giữa các cành cây và gặm vào thân cây. Cành nhỏ và lá chao xuống. Như thể ngàn chiếc rìu, bé tí và vô hình, đang vung lên. Nhiều người liên tục né tránh và cúi đầu.

The lieutenant of the youth’s company was shot in the hand. He began to swear so wondrously that a nervous laugh went along the regimental line. The officer’s profanity sounded conventional. It relieved the tightened senses of the new men. It was as if he had hit his fingers with a tack hammer at home.

Viên trung úy của đại đội chàng thanh niên bị bắn trúng tay. Ông bắt đầu chửi thề tài tình đến mức một tràng cười gượng chạy dọc hàng quân trung đoàn. Những lời tục tĩu của viên sĩ quan nghe thật quen tai. Chúng làm dịu các giác quan căng cứng của những người lính mới. Như thể ông vừa lỡ đập búa đóng đinh mũ vào ngón tay ở nhà vậy.

He held the wounded member carefully away from his side so that the blood would not drip upon his trousers.

Ông giữ bàn tay bị thương thật cẩn thận, xa khỏi người, để máu khỏi nhỏ lên quần.

The captain of the company, tucking his sword under his arm, produced a handkerchief and began to bind with it the lieutenant’s wound. And they disputed as to how the binding should be done.

Viên đại úy của đại đội, kẹp thanh kiếm dưới nách, lôi ra một chiếc khăn tay và bắt đầu băng vết thương cho viên trung úy. Và họ cãi nhau xem nên băng thế nào.

The battle flag in the distance jerked about madly. It seemed to be struggling to free itself from an agony. The billowing smoke was filled with horizontal flashes.

Ngọn cờ chiến ở xa giật loạn xạ. Nó như đang vùng vẫy thoát khỏi một cơn đau đớn. Khói cuồn cuộn đầy những tia lóe ngang.

Men rushing swiftly emerged from it. They grew in numbers until it was seen that the whole command was fleeing. The flag suddenly sank down as if dying. Its motion as it fell was a gesture of despair.

Những người lao nhanh trồi ra từ đó. Số họ đông dần cho đến khi người ta thấy cả đơn vị đang bỏ chạy. Ngọn cờ bất ngờ gục xuống như đang hấp hối. Chuyển động khi nó rơi là một cử chỉ tuyệt vọng.

Wild yells came from behind the walls of smoke. A sketch in gray and red dissolved into a moblike body of men who galloped like wild horses. The veteran regiments on the right and left of the 304th immediately began to jeer. With the passionate song of the bullets and the banshee shrieks of shells were mingled loud catcalls and bits of facetious advice concerning places of safety.

Những tiếng hét hoang dại vọng ra từ sau các bức tường khói. Một bức phác họa xám và đỏ tan ra thành một đám đông hỗn tạp phi như bầy ngựa hoang. Các trung đoàn cựu binh ở hai bên phải trái trung đoàn 304 lập tức bắt đầu la ó giễu cợt. Lẫn trong khúc ca cuồng nhiệt của đạn và tiếng rú nữ yêu của đạn pháo là những tiếng huýt chê và vài mẩu lời khuyên bỡn cợt về chốn an toàn.

But the new regiment was breathless with horror. “Gawd! Saunders’s got crushed!” whispered the man at the youth’s elbow. They shrank back and crouched as if compelled to await a flood.

Nhưng trung đoàn mới nghẹt thở vì khiếp đảm. “Trời! Saunders bị nghiền nát rồi!” người đứng bên khuỷu tay chàng thanh niên thì thào. Họ co lùi lại và thu mình như bị buộc phải chờ một cơn lũ.

The youth shot a swift glance along the blue ranks of the regiment. The profiles were motionless, carven; and afterward he remembered that the color sergeant was standing with his legs apart, as if he expected to be pushed to the ground.

Chàng thanh niên liếc nhanh dọc những hàng xanh của trung đoàn. Những gương mặt nghiêng bất động, như tạc; và sau này cậu nhớ ra viên trung sĩ cầm cờ đứng dạng chân, như thể đang chờ bị xô ngã xuống đất.

The following throng went whirling around the flank. Here and there were officers carried along on the stream like exasperated chips. They were striking about them with their swords and with their left fists, punching every head they could reach. They cursed like highwaymen.

Dòng người theo sau cuộn xoáy qua sườn. Đây đó có những sĩ quan bị cuốn theo dòng như những mảnh gỗ cáu kỉnh. Họ vung kiếm quanh mình và dùng nắm tay trái thụi vào mọi cái đầu họ với tới. Họ chửi như bọn cướp đường.

A mounted officer displayed the furious anger of a spoiled child. He raged with his head, his arms, and his legs.

Một sĩ quan cưỡi ngựa phô cơn thịnh nộ của một đứa trẻ hư. Ông nổi cơn bằng đầu, bằng tay, bằng chân.

Another, the commander of the brigade, was galloping about bawling. His hat was gone and his clothes were awry. He resembled a man who has come from bed to go to a fire. The hoofs of his horse often threatened the heads of the running men, but they scampered with singular fortune. In this rush they were apparently all deaf and blind. They heeded not the largest and longest of the oaths that were thrown at them from all directions.

Một người khác, chỉ huy lữ đoàn, phi ngựa quanh đó gào rát cổ. Mũ ông đã mất, quần áo xộc xệch. Ông giống người vừa nhảy khỏi giường để chạy đi chữa cháy. Vó ngựa ông thường lăm le đạp lên đầu những người chạy, nhưng họ vẫn thoát một cách may mắn lạ lùng. Trong cơn ào ạt này hình như họ đều điếc và mù. Họ chẳng thèm để ý đến những lời chửi to nhất, dài nhất ném vào họ từ mọi phía.

Frequently over this tumult could be heard the grim jokes of the critical veterans; but the retreating men apparently were not even conscious of the presence of an audience.

Thường nghe được trên đám ồn ào ấy những câu đùa cay nghiệt của các cựu binh hay bắt bẻ; nhưng những người đang rút lui hình như chẳng hề biết có khán giả.

The battle reflection that shone for an instant in the faces on the mad current made the youth feel that forceful hands from heaven would not have been able to have held him in place if he could have got intelligent control of his legs.

Ánh phản chiếu của trận đánh còn lóe một thoáng trên những gương mặt trong dòng chảy điên cuồng ấy khiến chàng thanh niên cảm thấy rằng cả những bàn tay mạnh mẽ từ trời xuống cũng không thể giữ cậu tại chỗ, nếu cậu có thể chỉ huy được đôi chân bằng lý trí.

There was an appalling imprint upon these faces. The struggle in the smoke had pictured an exaggeration of itself on the bleached cheeks and in the eyes wild with one desire.

Có một dấu ấn kinh hoàng trên những gương mặt này. Cuộc vật lộn trong khói đã vẽ một bản phóng đại của chính nó lên đôi má trắng bệch và trong đôi mắt điên dại với một khát vọng.

The sight of this stampede exerted a floodlike force that seemed able to drag sticks and stones and men from the ground. They of the reserves had to hold on. They grew pale and firm, and red and quaking.

Cảnh tháo chạy này tỏa ra một sức mạnh như lũ, dường như có thể cuốn cả cành, đá và người bật khỏi mặt đất. Những người dự bị phải bám chặt. Họ tái đi và cứng lại, rồi đỏ bừng và run rẩy.

The youth achieved one little thought in the midst of this chaos. The composite monster which had caused the other troops to flee had not then appeared. He resolved to get a view of it, and then, he thought he might very likely run better than the best of them.

Chàng thanh niên đạt được một ý nghĩ nhỏ giữa cảnh hỗn loạn. Con quái vật hợp thành khiến những đơn vị kia chạy trốn lúc đó chưa xuất hiện. Cậu quyết định phải nhìn thấy nó, và rồi, cậu nghĩ, rất có thể cậu sẽ chạy giỏi hơn cả người giỏi nhất.

Chapter V.

Chương V.

There were moments of waiting. The youth thought of the village street at home before the arrival of the circus parade on a day in the spring. He remembered how he had stood, a small, thrillful boy, prepared to follow the dingy lady upon the white horse, or the band in its faded chariot. He saw the yellow road, the lines of expectant people, and the sober houses. He particularly remembered an old fellow who used to sit upon a cracker box in front of the store and feign to despise such exhibitions. A thousand details of color and form surged in his mind. The old fellow upon the cracker box appeared in middle prominence.

Có những khoảnh khắc chờ đợi. Chàng thanh niên nghĩ đến con phố làng ở nhà trước khi đoàn diễu hành xiếc đến vào một ngày mùa xuân. Cậu nhớ mình đã đứng đó thế nào, một cậu bé nhỏ, run lên phấn khích, sẵn sàng theo cô gái tồi tàn cưỡi ngựa trắng, hay ban nhạc trên cỗ xe phai màu. Cậu thấy con đường vàng, những hàng người mong ngóng, và những ngôi nhà nghiêm trang. Cậu nhớ đặc biệt một ông già thường ngồi trên thùng bánh quy trước cửa hàng và giả vờ khinh những màn trình diễn như thế. Ngàn chi tiết màu sắc và hình dáng trào lên trong đầu. Ông già trên thùng bánh quy hiện lên ở khoảng giữa.

Some one cried, “Here they come!”

Có ai đó kêu: “Chúng đến rồi!”

There was rustling and muttering among the men. They displayed a feverish desire to have every possible cartridge ready to their hands. The boxes were pulled around into various positions, and adjusted with great care. It was as if seven hundred new bonnets were being tried on.

Có tiếng sột soạt và lầm bầm giữa quân lính. Họ tỏ ra khao khát như phát sốt, muốn mọi viên đạn có thể có đều phải nằm sẵn trong tay. Các hộp đạn được kéo xoay đủ vị trí và chỉnh rất cẩn thận. Như thể bảy trăm chiếc mũ nữ mới đang được đội thử.

The tall soldier, having prepared his rifle, produced a red handkerchief of some kind. He was engaged in knotting it about his throat with exquisite attention to its position, when the cry was repeated up and down the line in a muffled roar of sound.

Gã lính cao lớn, sau khi chuẩn bị xong súng, lôi ra một chiếc khăn tay đỏ nào đó. Gã đang buộc nó quanh cổ với sự chăm chút tinh tế về vị trí khi tiếng kêu lại vang lên dọc hàng quân thành một tiếng gầm bị bóp nghẹt.

“Here they come! Here they come!” Gun locks clicked.

“Chúng đến rồi! Chúng đến rồi!” Khóa súng lách cách.

Across the smoke-infested fields came a brown swarm of running men who were giving shrill yells. They came on, stooping and swinging their rifles at all angles. A flag, tilted forward, sped near the front.

Qua những cánh đồng đầy khói, một đàn người nâu chạy tới, hét những tiếng the thé. Họ lao đến, khom người và vung súng đủ mọi góc. Một ngọn cờ, nghiêng về phía trước, vút gần phía đầu.

As he caught sight of them the youth was momentarily startled by a thought that perhaps his gun was not loaded. He stood trying to rally his faltering intellect so that he might recollect the moment when he had loaded, but he could not.

Khi vừa nhìn thấy họ, chàng thanh niên chợt giật mình vì ý nghĩ có lẽ súng mình chưa nạp đạn. Cậu đứng cố huy động trí óc đang chùn để nhớ lại thời điểm mình đã nạp, nhưng không nhớ nổi.

A hatless general pulled his dripping horse to a stand near the colonel of the 304th. He shook his fist in the other’s face. “You’ve got to hold ’em back!” he shouted, savagely; “you’ve got to hold ’em back!”

Một viên tướng không mũ ghìm con ngựa đầm đìa mồ hôi dừng lại gần đại tá trung đoàn 304. Ông giơ nắm tay vào mặt ông kia. “Ông phải giữ chúng lại!” ông hét, hung dữ; “ông phải giữ chúng lại!”

In his agitation the colonel began to stammer. “A-all r-right, General, all right, by Gawd! We-we’ll do our—we-we’ll d-d-do-do our best, General.” The general made a passionate gesture and galloped away. The colonel, perchance to relieve his feelings, began to scold like a wet parrot. The youth, turning swiftly to make sure that the rear was unmolested, saw the commander regarding his men in a highly resentful manner, as if he regretted above everything his association with them.

Trong cơn xúc động, viên đại tá bắt đầu nói lắp. “Đ-được r-rồi, thưa Tướng quân, được rồi, thề có Chúa! Chúng-chúng tôi sẽ làm — chúng-chúng tôi sẽ l-l-làm-làm hết sức, thưa Tướng quân.” Viên tướng làm một cử chỉ giận dữ cuồng nhiệt rồi phi ngựa đi. Viên đại tá, có lẽ để xả bớt bực dọc, bắt đầu mắng như con vẹt ướt. Chàng thanh niên, quay phắt lại để chắc chắn phía sau không bị quấy rầy, thấy viên chỉ huy đang nhìn quân mình bằng vẻ vô cùng oán trách, như thể ông hối hận hơn bất cứ điều gì về việc dính dáng với họ.

The man at the youth’s elbow was mumbling, as if to himself: “Oh, we’re in for it now! oh, we’re in for it now!”

Người đứng bên khuỷu tay chàng thanh niên lầm bầm, như nói với mình: “Ôi, mình toi rồi! ôi, mình toi rồi!”

The captain of the company had been pacing excitedly to and fro in the rear. He coaxed in schoolmistress fashion, as to a congregation of boys with primers. His talk was an endless repetition. “Reserve your fire, boys—don’t shoot till I tell you—save your fire—wait till they get close up—don’t be damned fools—”

Viên đại úy của đại đội đã đi qua đi lại đầy kích động ở phía sau. Ông dỗ dành kiểu cô giáo làng, như nói với một lớp con trai cầm sách vỡ lòng. Lời ông là một sự lặp lại bất tận. “Giữ lửa, các cậu — đừng bắn cho đến khi tôi bảo — để dành đạn — chờ chúng đến gần — đừng có ngu chết tiệt —”

Perspiration streamed down the youth’s face, which was soiled like that of a weeping urchin. He frequently, with a nervous movement, wiped his eyes with his coat sleeve. His mouth was still a little ways open.

Mồ hôi chảy ròng ròng trên mặt chàng thanh niên, mặt bẩn như mặt đứa nhỏ lem đang khóc. Cậu thường lấy tay áo lau mắt bằng một động tác hồi hộp. Miệng cậu vẫn hé ra chút.

He got the one glance at the foe-swarming field in front of him, and instantly ceased to debate the question of his piece being loaded. Before he was ready to begin—before he had announced to himself that he was about to fight—he threw the obedient well-balanced rifle into position and fired a first wild shot. Directly he was working at his weapon like an automatic affair.

Cậu chỉ kịp liếc một cái lên cánh đồng đầy kẻ thù trước mặt, và ngay lập tức thôi tranh cãi chuyện súng đã nạp hay chưa. Trước khi cậu sẵn sàng bắt đầu — trước khi cậu tuyên bố với mình rằng mình sắp đánh — cậu đã vung khẩu súng ngoan ngoãn cân đối vào tư thế và bắn phát đầu tiên hoang dại. Chẳng mấy chốc cậu đã làm việc với vũ khí như một cái máy tự động.

He suddenly lost concern for himself, and forgot to look at a menacing fate. He became not a man but a member. He felt that something of which he was a part—a regiment, an army, a cause, or a country—was in crisis. He was welded into a common personality which was dominated by a single desire. For some moments he could not flee no more than a little finger can commit a revolution from a hand.

Cậu bỗng thôi lo cho mình, và quên không nhìn vào số phận đang đe dọa. Cậu không còn là một con người mà là một thành viên. Cậu cảm thấy cái gì đó mà cậu là một phần — một trung đoàn, một đạo quân, một chính nghĩa, hay một đất nước — đang trong cơn khủng hoảng. Cậu bị hàn vào một nhân cách chung do một khát vọng duy nhất chi phối. Trong vài khoảnh khắc cậu không thể bỏ chạy, cũng như một ngón tay út không thể gây ra cuộc cách mạng từ một bàn tay.

If he had thought the regiment was about to be annihilated perhaps he could have amputated himself from it. But its noise gave him assurance. The regiment was like a firework that, once ignited, proceeds superior to circumstances until its blazing vitality fades. It wheezed and banged with a mighty power. He pictured the ground before it as strewn with the discomfited.

Nếu cậu nghĩ trung đoàn sắp bị tiêu diệt, có lẽ cậu đã cắt mình ra khỏi nó. Nhưng tiếng ồn của nó đem lại cho cậu sự yên tâm. Trung đoàn như một quả pháo hoa, một khi đã châm ngòi thì cứ vượt lên trên hoàn cảnh cho đến khi sinh lực rực cháy của nó tàn. Nó thở khò khè và nổ ầm bằng sức mạnh lớn. Cậu hình dung mặt đất phía trước nó rải đầy kẻ bại trận.

There was a consciousness always of the presence of his comrades about him. He felt the subtle battle brotherhood more potent even than the cause for which they were fighting. It was a mysterious fraternity born of the smoke and danger of death.

Cậu luôn ý thức về sự hiện diện của đồng đội quanh mình. Cậu cảm thấy tình huynh đệ tinh tế của chiến trận, mạnh hơn cả chính nghĩa mà họ đang đánh vì nó. Đó là một tình anh em bí ẩn sinh ra từ khói và hiểm họa chết chóc.

He was at a task. He was like a carpenter who has made many boxes, making still another box, only there was furious haste in his movements. He, in his thoughts, was careering off in other places, even as the carpenter who as he works whistles and thinks of his friend or his enemy, his home or a saloon. And these jolted dreams were never perfect to him afterward, but remained a mass of blurred shapes.

Cậu đang làm một công việc. Cậu như người thợ mộc đã đóng bao nhiêu cái hộp, giờ lại đóng thêm một cái nữa, chỉ khác là động tác của cậu mang một sự vội vã điên cuồng. Trong tư tưởng, cậu đang rong ruổi ở những nơi khác, như người thợ mộc vừa làm vừa huýt sáo và nghĩ đến bạn hay thù, nhà hay quán rượu. Và những giấc mơ giật cục ấy về sau chẳng bao giờ trọn vẹn với cậu, mà chỉ còn là một khối hình bóng nhòe nhoẹt.

Presently he began to feel the effects of the war atmosphere—a blistering sweat, a sensation that his eyeballs were about to crack like hot stones. A burning roar filled his ears.

Chẳng mấy chốc cậu bắt đầu cảm nhận tác động của bầu không khí chiến tranh — mồ hôi bỏng rát, cảm giác tròng mắt sắp nứt ra như những hòn đá nóng. Một tiếng gầm cháy bỏng ngập đầy tai cậu.

Following this came a red rage. He developed the acute exasperation of a pestered animal, a well-meaning cow worried by dogs. He had a mad feeling against his rifle, which could only be used against one life at a time. He wished to rush forward and strangle with his fingers. He craved a power that would enable him to make a world-sweeping gesture and brush all back. His impotency appeared to him, and made his rage into that of a driven beast.

Tiếp theo là cơn thịnh nộ đỏ. Cậu nổi lên nỗi bực dọc nhức nhối của con thú bị quấy rầy, một con bò hiền lành bị chó làm phiền. Cậu có một cảm giác điên cuồng chống lại khẩu súng của mình, vì nó mỗi lần chỉ dùng được cho một mạng người. Cậu muốn lao tới và bóp cổ bằng tay không. Cậu thèm một sức mạnh cho phép cậu quét tay một cái thấy cả thế giới lùi lại. Sự bất lực của mình hiện ra trước mắt cậu, và biến cơn giận thành cơn giận của con thú bị dồn ép.

Buried in the smoke of many rifles his anger was directed not so much against the men whom he knew were rushing toward him as against the swirling battle phantoms which were choking him, stuffing their smoke robes down his parched throat. He fought frantically for respite for his senses, for air, as a babe being smothered attacks the deadly blankets.

Chôn vùi trong khói của bao nhiêu khẩu súng, cơn giận của cậu không nhắm vào những người cậu biết đang lao tới cho bằng nhắm vào những bóng ma chiến trận cuộn xoáy đang bóp nghẹt mình, nhét những tà áo khói xuống cổ họng khô rát. Cậu chiến đấu điên cuồng để các giác quan được thở, để có không khí, như một đứa trẻ sơ sinh sắp ngạt xông vào tấn công những tấm chăn chết người.

There was a blare of heated rage mingled with a certain expression of intentness on all faces. Many of the men were making low-toned noises with their mouths, and these subdued cheers, snarls, imprecations, prayers, made a wild, barbaric song that went as an undercurrent of sound, strange and chantlike with the resounding chords of the war march. The man at the youth’s elbow was babbling. In it there was something soft and tender like the monologue of a babe. The tall soldier was swearing in a loud voice. From his lips came a black procession of curious oaths. Of a sudden another broke out in a querulous way like a man who has mislaid his hat. “Well, why don’t they support us? Why don’t they send supports? Do they think—”

Có một tiếng rống của cơn giận nóng bỏng trộn lẫn một vẻ chăm chú nhất định trên mọi gương mặt. Nhiều người phát ra những tiếng khe khẽ bằng miệng, và những tiếng hoan hô nén, gầm gừ, nguyền rủa, cầu nguyện ấy hợp thành một bài ca hoang dã, man rợ, chảy như một dòng ngầm âm thanh, lạ lùng và như tụng niệm, cùng những hợp âm vang dội của hành khúc chiến tranh. Người bên khuỷu tay chàng thanh niên lảm nhảm. Trong đó có cái gì mềm và dịu như lời độc thoại của đứa trẻ. Gã lính cao lớn chửi thề bằng giọng lớn. Từ môi gã bước ra một đoàn diễu hành đen những lời nguyền kỳ quặc. Bất chợt một người khác bật lên, giọng cằn nhằn như người để lạc mất cái mũ. “Ủa, sao họ không yểm trợ mình? Sao họ không gửi quân tiếp viện? Họ nghĩ —”

The youth in his battle sleep heard this as one who dozes hears.

Chàng thanh niên, trong giấc ngủ chiến trận, nghe điều đó như người đang thiu thiu nghe.

There was a singular absence of heroic poses. The men bending and surging in their haste and rage were in every impossible attitude. The steel ramrods clanked and clanged with incessant din as the men pounded them furiously into the hot rifle barrels. The flaps of the cartridge boxes were all unfastened, and bobbed idiotically with each movement. The rifles, once loaded, were jerked to the shoulder and fired without apparent aim into the smoke or at one of the blurred and shifting forms which upon the field before the regiment had been growing larger and larger like puppets under a magician’s hand.

Hoàn toàn vắng bóng những tư thế anh hùng, một cách lạ lùng. Những người đang cúi rạp và cuộn trào trong vội vã và giận dữ ở đủ mọi tư thế không thể tưởng tượng. Những cây thông nòng thép chan chát leng keng không ngớt khi quân lính nện chúng điên cuồng vào nòng súng nóng. Nắp các hộp đạn đều bung, nẩy ngớ ngẩn theo mỗi cử động. Những khẩu súng, một khi đã nạp, bị giật lên vai và bắn không ngắm, vào làn khói hoặc vào một trong những hình dáng nhòe nhoẹt, dịch chuyển trên cánh đồng trước trung đoàn, đang to dần lên mãi như những con rối dưới tay một nhà ảo thuật.

The officers, at their intervals, rearward, neglected to stand in picturesque attitudes. They were bobbing to and fro roaring directions and encouragements. The dimensions of their howls were extraordinary. They expended their lungs with prodigal wills. And often they nearly stood upon their heads in their anxiety to observe the enemy on the other side of the tumbling smoke.

Các sĩ quan, đứng cách quãng phía sau, chẳng thèm giữ dáng đẹp như tranh. Họ nhấp nhô tới lui, gầm lên chỉ dẫn và lời cổ vũ. Tiếng la của họ to đến phi thường. Họ vung phí lá phổi một cách hoang toàng. Và thường gần như đứng lộn ngược vì nóng lòng muốn quan sát địch bên kia làn khói cuồn cuộn.

The lieutenant of the youth’s company had encountered a soldier who had fled screaming at the first volley of his comrades. Behind the lines these two were acting a little isolated scene. The man was blubbering and staring with sheeplike eyes at the lieutenant, who had seized him by the collar and was pommeling him. He drove him back into the ranks with many blows. The soldier went mechanically, dully, with his animal-like eyes upon the officer. Perhaps there was to him a divinity expressed in the voice of the other—stern, hard, with no reflection of fear in it. He tried to reload his gun, but his shaking hands prevented. The lieutenant was obliged to assist him.

Viên trung úy của đại đội chàng thanh niên đã bắt gặp một người lính hét lên bỏ chạy ngay loạt đạn đầu của đồng đội. Sau hàng quân hai người đang diễn một màn nhỏ tách biệt. Anh lính khóc thút thít và trố đôi mắt cừu nhìn viên trung úy, người đã túm cổ áo anh và đang thụi anh. Ông đẩy anh trở lại hàng bằng nhiều cú đòn. Người lính đi theo một cách máy móc, đờ đẫn, đôi mắt như thú vật dán vào viên sĩ quan. Có lẽ với anh có một thần tính biểu lộ trong giọng nói của người kia — nghiêm khắc, cứng rắn, không phản chiếu chút sợ hãi nào. Anh cố nạp lại súng, nhưng đôi tay run lẩy bẩy cản trở. Viên trung úy buộc phải giúp anh.

The men dropped here and there like bundles. The captain of the youth’s company had been killed in an early part of the action. His body lay stretched out in the position of a tired man resting, but upon his face there was an astonished and sorrowful look, as if he thought some friend had done him an ill turn. The babbling man was grazed by a shot that made the blood stream widely down his face. He clapped both hands to his head. “Oh!” he said, and ran. Another grunted suddenly as if he had been struck by a club in the stomach. He sat down and gazed ruefully. In his eyes there was mute, indefinite reproach. Farther up the line a man, standing behind a tree, had had his knee joint splintered by a ball. Immediately he had dropped his rifle and gripped the tree with both arms. And there he remained, clinging desperately and crying for assistance that he might withdraw his hold upon the tree.

Quân lính ngã rạp chỗ này chỗ kia như những bó đồ. Viên đại úy của đại đội chàng thanh niên đã bị giết ở một giai đoạn sớm của trận. Xác ông nằm duỗi trong tư thế người mệt đang nghỉ, nhưng trên mặt ông có vẻ ngạc nhiên và buồn thảm, như thể ông nghĩ người bạn nào đó đã chơi xấu ông. Người đang lảm nhảm bị một viên đạn sượt qua khiến máu chảy thành dòng rộng xuống mặt. Anh áp cả hai tay lên đầu. “Ôi!” anh nói, rồi chạy. Một người khác rên lên bất chợt như bị gậy thụi vào bụng. Anh ngồi xuống và nhìn xuống đầy xót xa. Trong mắt anh có sự trách móc câm lặng, mơ hồ. Xa hơn trên hàng, một người đứng sau cái cây bị một viên đạn làm vỡ khớp gối. Lập tức anh buông súng và ôm chặt lấy cây bằng cả hai tay. Và anh cứ thế ở đó, bám víu tuyệt vọng và kêu cứu để có thể rời tay khỏi cái cây.

At last an exultant yell went along the quivering line. The firing dwindled from an uproar to a last vindictive popping. As the smoke slowly eddied away, the youth saw that the charge had been repulsed. The enemy were scattered into reluctant groups. He saw a man climb to the top of the fence, straddle the rail, and fire a parting shot. The waves had receded, leaving bits of dark débris upon the ground.

Cuối cùng một tiếng hét đắc thắng chạy dọc hàng quân run rẩy. Tiếng súng giảm từ ầm ĩ thành tiếng nổ lép bép cuối cùng đầy hằn học. Khi khói chầm chậm xoáy đi, chàng thanh niên thấy đợt xung phong đã bị đánh lui. Quân địch tản ra thành những nhóm miễn cưỡng. Cậu thấy một người trèo lên đỉnh hàng rào, dạng chân trên thanh ngang, và bắn một phát từ biệt. Những con sóng đã rút đi, để lại trên mặt đất vài mảnh vụn sẫm.

Some in the regiment began to whoop frenziedly. Many were silent. Apparently they were trying to contemplate themselves.

Vài người trong trung đoàn bắt đầu reo hò cuồng loạn. Nhiều người im lặng. Dường như họ đang cố chiêm nghiệm chính mình.

After the fever had left his veins, the youth thought that at last he was going to suffocate. He became aware of the foul atmosphere in which he had been struggling. He was grimy and dripping like a laborer in a foundry. He grasped his canteen and took a long swallow of the warmed water.

Sau khi cơn sốt rời khỏi huyết quản, chàng thanh niên nghĩ rằng cuối cùng mình sắp ngạt thở. Cậu nhận ra bầu không khí hôi hám mà mình đã vật lộn trong đó. Cậu nhem nhuốc và ướt đẫm như một người thợ lò đúc. Cậu chộp lấy bi đông và nốc một ngụm dài nước đã ấm.

A sentence with variations went up and down the line. “Well, we’ve helt ’em back. We’ve helt ’em back; derned if we haven’t.” The men said it blissfully, leering at each other with dirty smiles.

Một câu với nhiều biến tấu chạy lên chạy xuống hàng quân. “Chà, mình giữ chúng lại rồi. Mình giữ chúng lại rồi, thề có trời!” Quân lính nói điều đó sung sướng, nhìn nhau toét miệng cười lem luốc.

The youth turned to look behind him and off to the right and off to the left. He experienced the joy of a man who at last finds leisure in which to look about him.

Chàng thanh niên quay nhìn phía sau, rồi sang phải, rồi sang trái. Cậu nếm cái vui của người cuối cùng cũng có chút rảnh để nhìn quanh.

Under foot there were a few ghastly forms motionless. They lay twisted in fantastic contortions. Arms were bent and heads were turned in incredible ways. It seemed that the dead men must have fallen from some great height to get into such positions. They looked to be dumped out upon the ground from the sky.

Dưới chân có vài hình dáng ghê rợn bất động. Chúng nằm vặn vẹo trong những dáng co quắp kỳ dị. Tay cong và đầu quay theo những cách không tin nổi. Dường như những người chết hẳn đã rơi từ độ cao lớn mới vào những tư thế như vậy. Họ trông như bị đổ từ trời xuống mặt đất.

From a position in the rear of the grove a battery was throwing shells over it. The flash of the guns startled the youth at first. He thought they were aimed directly at him. Through the trees he watched the black figures of the gunners as they worked swiftly and intently. Their labor seemed a complicated thing. He wondered how they could remember its formula in the midst of confusion.

Từ một vị trí phía sau lùm cây, một khẩu đội đang ném đạn qua đó. Ánh lóe của súng thoạt đầu làm chàng thanh niên giật mình. Cậu tưởng chúng nhắm thẳng vào mình. Qua các cây cậu nhìn những bóng đen của pháo thủ làm việc nhanh và chăm chú. Công việc của họ dường như phức tạp. Cậu tự hỏi làm sao họ nhớ nổi công thức giữa cảnh hỗn loạn.

The guns squatted in a row like savage chiefs. They argued with abrupt violence. It was a grim pow-wow. Their busy servants ran hither and thither.

Những khẩu đại bác ngồi xổm thành hàng như các tù trưởng man rợ. Chúng tranh cãi bằng bạo lực đột ngột. Đó là một cuộc họp hội đồng tàn nhẫn. Đám tôi tớ bận rộn của chúng chạy đây đó.

A small procession of wounded men were going drearily toward the rear. It was a flow of blood from the torn body of the brigade.

Một đoàn nhỏ những người bị thương lê bước ảm đạm về phía sau. Đó là một dòng máu rỉ ra từ thân thể rách nát của lữ đoàn.

To the right and to the left were the dark lines of other troops. Far in front he thought he could see lighter masses protruding in points from the forest. They were suggestive of unnumbered thousands.

Bên phải và bên trái là những hàng sẫm của các đơn vị khác. Xa phía trước cậu nghĩ thấy những khối nhạt hơn nhô thành mũi từ khu rừng. Chúng gợi lên hàng nghìn người không đếm xuể.

Once he saw a tiny battery go dashing along the line of the horizon. The tiny riders were beating the tiny horses.

Có lần cậu thấy một khẩu đội nhỏ xíu phi dọc đường chân trời. Những kỵ sĩ tí hon đang quất những con ngựa tí hon.

From a sloping hill came the sound of cheerings and clashes. Smoke welled slowly through the leaves.

Từ một ngọn đồi dốc vọng đến tiếng hoan hô và va chạm. Khói trào chầm chậm qua tán lá.

Batteries were speaking with thunderous oratorical effort. Here and there were flags, the red in the stripes dominating. They splashed bits of warm color upon the dark lines of troops.

Các khẩu đội đang nói bằng nỗ lực hùng biện như sấm động. Đây đó có những ngọn cờ, màu đỏ của các sọc trội lên. Chúng hắt từng mảng màu ấm lên những hàng quân sẫm.

The youth felt the old thrill at the sight of the emblems. They were like beautiful birds strangely undaunted in a storm.

Chàng thanh niên cảm thấy rung động xưa khi nhìn các biểu tượng. Chúng như những con chim đẹp lạ lùng không nao núng giữa cơn bão.

As he listened to the din from the hillside, to a deep pulsating thunder that came from afar to the left, and to the lesser clamors which came from many directions, it occurred to him that they were fighting, too, over there, and over there, and over there. Heretofore he had supposed that all the battle was directly under his nose.

Khi lắng nghe tiếng ồn từ sườn đồi, tiếng sấm trầm đập nhịp vọng từ xa bên trái, và những ồn ào nhỏ hơn dội đến từ nhiều hướng, cậu chợt nghĩ rằng họ cũng đang đánh nhau ở đằng kia, đằng kia, và đằng kia nữa. Từ trước tới giờ cậu cứ cho rằng cả trận đánh diễn ra ngay dưới mũi mình.

As he gazed around him the youth felt a flash of astonishment at the blue, pure sky and the sun gleamings on the trees and fields. It was surprising that Nature had gone tranquilly on with her golden process in the midst of so much devilment.

Nhìn quanh, chàng thanh niên thoáng kinh ngạc trước bầu trời xanh trong và ánh nắng lấp lánh trên cây cối đồng ruộng. Thật ngạc nhiên khi Thiên nhiên vẫn bình thản tiếp tục tiến trình vàng óng của mình giữa bao nhiêu trò quỷ quái.

Chapter VI.

Chương VI.

The youth awakened slowly. He came gradually back to a position from which he could regard himself. For moments he had been scrutinizing his person in a dazed way as if he had never before seen himself. Then he picked up his cap from the ground. He wriggled in his jacket to make a more comfortable fit, and kneeling relaced his shoe. He thoughtfully mopped his reeking features.

Chàng thanh niên tỉnh dậy chậm rãi. Dần dần anh quay về được cái chỗ đứng từ đó có thể nhìn lại chính mình. Có những lúc anh đã ngẩn ngơ săm soi thân mình, như thể chưa từng thấy nó bao giờ. Rồi anh nhặt chiếc mũ lưỡi trai dưới đất. Anh ngọ nguậy trong áo khoác cho vừa vặn hơn, quỳ xuống buộc lại dây giày. Anh trầm ngâm lau cái mặt hầm hập mồ hôi.

So it was all over at last! The supreme trial had been passed. The red, formidable difficulties of war had been vanquished.

Thế là cuối cùng mọi chuyện đã xong! Thử thách tối thượng đã qua. Những khó khăn đỏ rực, ghê gớm của chiến tranh đã bị đánh bại.

He went into an ecstasy of self-satisfaction. He had the most delightful sensations of his life. Standing as if apart from himself, he viewed that last scene. He perceived that the man who had fought thus was magnificent.

Anh chìm vào cơn ngây ngất tự mãn. Anh có những cảm giác sung sướng nhất đời mình. Đứng như thể tách khỏi chính mình, anh ngắm lại cảnh cuối cùng ấy. Anh nhận ra người đã chiến đấu như thế thật là lẫm liệt.

He felt that he was a fine fellow. He saw himself even with those ideals which he had considered as far beyond him. He smiled in deep gratification.

Anh thấy mình là một gã tuyệt vời. Anh thấy mình đứng ngang với cả những lý tưởng mà trước nay anh vẫn cho là quá tầm với. Anh mỉm cười, lòng thỏa mãn sâu xa.

Upon his fellows he beamed tenderness and good will. “Gee! ain’t it hot, hey?” he said affably to a man who was polishing his streaming face with his coat sleeves.

Với đồng đội, anh tỏa ra lòng âu yếm và thiện chí. “Chà! Nóng quá hả?” anh niềm nở nói với một người đang lấy ống tay áo lau cái mặt ròng ròng mồ hôi.

“You bet!” said the other, grinning sociably. “I never seen sech dumb hotness.” He sprawled out luxuriously on the ground. “Gee, yes! An’ I hope we don’t have no more fightin’ till a week from Monday.”

“Còn phải nói!” người kia đáp, cười toe toét thân tình. “Tớ chưa thấy cái nóng nào ngu đến thế.” Anh ta duỗi dài người trên mặt đất, khoan khoái. “Ừ, đúng! Mong là từ giờ tới tám ngày nữa kể từ thứ Hai đừng đánh đấm gì nữa.”

There were some handshakings and deep speeches with men whose features were familiar, but with whom the youth now felt the bonds of tied hearts. He helped a cursing comrade to bind up a wound of the shin.

Có vài cái bắt tay và vài lời tâm huyết với những người mà gương mặt thì quen, nhưng giờ đây chàng thanh niên cảm thấy giữa mình và họ có mối dây của những trái tim buộc vào nhau. Anh giúp một người đồng đội vừa chửi vừa băng vết thương ở cẳng chân.

But, of a sudden, cries of amazement broke out along the ranks of the new regiment. “Here they come ag’in! Here they come ag’in!” The man who had sprawled upon the ground started up and said, “Gosh!”

Nhưng bỗng dưng, dọc các hàng quân của trung đoàn mới vang lên tiếng kêu kinh ngạc. “Chúng lại tới rồi! Chúng lại tới rồi!” Gã đang nằm dài trên đất bật dậy, thốt lên: “Trời đất!”

The youth turned quick eyes upon the field. He discerned forms begin to swell in masses out of a distant wood. He again saw the tilted flag speeding forward.

Chàng thanh niên đưa mắt nhìn nhanh ra chiến trường. Anh thấy những hình thù bắt đầu phình ra thành từng khối từ một khu rừng xa. Anh lại thấy ngọn cờ nghiêng nghiêng lao tới.

The shells, which had ceased to trouble the regiment for a time, came swirling again, and exploded in the grass or among the leaves of the trees. They looked to be strange war flowers bursting into fierce bloom.

Những quả đạn pháo, đã có lúc thôi quấy rầy trung đoàn, lại xoáy tới và nổ tung trong cỏ hay giữa tán lá cây. Trông chúng như những đóa hoa chiến tranh kỳ lạ nở bung dữ dội.

The men groaned. The luster faded from their eyes. Their smudged countenances now expressed a profound dejection. They moved their stiffened bodies slowly, and watched in sullen mood the frantic approach of the enemy. The slaves toiling in the temple of this god began to feel rebellion at his harsh tasks.

Những người lính rên rỉ. Ánh sáng tắt khỏi mắt họ. Những khuôn mặt nhem nhuốc giờ phô ra nỗi chán nản sâu thẳm. Họ chậm chạp cử động những thân thể cứng đờ và ủ rũ nhìn quân địch hung hăng xông tới. Những tên nô lệ khổ sai trong ngôi đền của vị thần này bắt đầu thấy nổi loạn trong lòng trước những công việc tàn nhẫn của ngài.

They fretted and complained each to each. “Oh, say, this is too much of a good thing! Why can’t somebody send us supports?”

Họ bực bội than vãn với nhau. “Này, thế này thì quá lắm rồi! Sao không ai gửi quân tiếp viện cho mình?”

“We ain’t never goin’ to stand this second banging. I didn’t come here to fight the hull damn’ rebel army.”

“Bọn mình đếch chịu nổi trận đập thứ hai này đâu. Tớ đến đây đâu phải để đánh cả cái đám phản loạn chết tiệt.”

There was one who raised a doleful cry. “I wish Bill Smithers had trod on my hand, insteader me treddin’ on his’n.” The sore joints of the regiment creaked as it painfully floundered into position to repulse.

Có một người cất tiếng kêu thê thảm. “Giá mà thằng Bill Smithers giẫm lên tay tớ, chứ đừng để tớ giẫm lên tay nó.” Những khớp xương đau nhức của trung đoàn kẽo kẹt khi nó khổ sở lê lết, loạng choạng vào vị trí để đẩy lui địch.

The youth stared. Surely, he thought, this impossible thing was not about to happen. He waited as if he expected the enemy to suddenly stop, apologize, and retire bowing. It was all a mistake.

Chàng thanh niên trố mắt nhìn. Chắc chắn, anh nghĩ, cái chuyện không thể tin nổi này sẽ không xảy ra. Anh chờ như thể mong quân địch bỗng dừng lại, xin lỗi, rồi cúi chào rút lui. Tất cả chỉ là một sự nhầm lẫn.

But the firing began somewhere on the regimental line and ripped along in both directions. The level sheets of flame developed great clouds of smoke that tumbled and tossed in the mild wind near the ground for a moment, and then rolled through the ranks as through a gate. The clouds were tinged an earthlike yellow in the sunrays and in the shadow were a sorry blue. The flag was sometimes eaten and lost in this mass of vapor, but more often it projected, sun-touched, resplendent.

Nhưng loạt đạn bắt đầu nổ ở đâu đó trên hàng quân của trung đoàn rồi xé toạc theo cả hai hướng. Những tấm màn lửa phẳng lì sinh ra những đám khói lớn, lăn lộn, hất tung trong làn gió nhẹ sát mặt đất một lúc, rồi cuộn qua các hàng quân như qua một cái cổng. Dưới nắng, những đám mây ngả màu vàng đất; trong bóng râm, chúng mang một màu xanh thảm hại. Ngọn cờ có lúc bị đám hơi ấy nuốt chửng, mất hút, nhưng thường hơn là nó nhô lên, rực rỡ, nắng chạm vào.

Into the youth’s eyes there came a look that one can see in the orbs of a jaded horse. His neck was quivering with nervous weakness and the muscles of his arms felt numb and bloodless. His hands, too, seemed large and awkward as if he was wearing invisible mittens. And there was a great uncertainty about his knee joints.

Trong mắt chàng thanh niên hiện ra cái nhìn người ta thường thấy ở con ngựa kiệt sức. Cổ anh run lên vì yếu thần kinh, các bắp tay tê dại, cạn máu. Đôi bàn tay anh cũng như to ra và vụng về, như đang đeo găng vô hình. Còn hai đầu gối thì hết sức bấp bênh.

The words that comrades had uttered previous to the firing began to recur to him. “Oh, say, this is too much of a good thing! What do they take us for—why don’t they send supports? I didn’t come here to fight the hull damned rebel army.”

Những lời đồng đội nói trước khi nổ súng bắt đầu vọng lại trong anh. “Này, thế này thì quá lắm rồi! Họ coi mình là cái gì—sao không gửi quân tiếp viện? Tớ đến đây đâu phải để đánh cả cái đám phản loạn chết tiệt.”

He began to exaggerate the endurance, the skill, and the valor of those who were coming. Himself reeling from exhaustion, he was astonished beyond measure at such persistency. They must be machines of steel. It was very gloomy struggling against such affairs, wound up perhaps to fight until sundown.

Anh bắt đầu thổi phồng sức chịu đựng, tài nghệ và lòng dũng cảm của những kẻ đang xông tới. Bản thân đang lảo đảo vì kiệt sức, anh kinh ngạc vô cùng trước sự bền bỉ ấy. Chúng hẳn là những cỗ máy bằng thép. Thật u ám khi phải vật lộn với những thứ như thế, có lẽ chúng được lên dây cót để đánh cho tới lúc mặt trời lặn.

He slowly lifted his rifle and catching a glimpse of the thickspread field he blazed at a cantering cluster. He stopped then and began to peer as best as he could through the smoke. He caught changing views of the ground covered with men who were all running like pursued imps, and yelling.

Anh chậm rãi nâng súng lên, thoáng thấy cánh đồng đặc nghẹt người, rồi nhả đạn vào một nhóm đang phi nước kiệu. Sau đó anh dừng lại và cố hết sức nhìn xuyên qua khói. Anh bắt gặp những cảnh thay đổi liên hồi: mặt đất đầy những người chạy như lũ quỷ nhỏ bị đuổi, vừa chạy vừa hét.

To the youth it was an onslaught of redoubtable dragons. He became like the man who lost his legs at the approach of the red and green monster. He waited in a sort of a horrified, listening attitude. He seemed to shut his eyes and wait to be gobbled.

Với chàng thanh niên, đó là một cuộc tấn công của những con rồng đáng sợ. Anh thành ra giống gã đàn ông bị mất chân khi con quái vật đỏ và xanh tiến lại gần. Anh chờ trong tư thế nghe ngóng kinh hoàng. Anh như nhắm mắt lại để chờ bị nuốt chửng.

A man near him who up to this time had been working feverishly at his rifle suddenly stopped and ran with howls. A lad whose face had borne an expression of exalted courage, the majesty of he who dares give his life, was, at an instant, smitten abject. He blanched like one who has come to the edge of a cliff at midnight and is suddenly made aware. There was a revelation. He, too, threw down his gun and fled. There was no shame in his face. He ran like a rabbit.

Một người gần anh, từ nãy tới giờ vẫn cuống cuồng loay hoay với khẩu súng, bỗng dừng lại rồi vừa chạy vừa gào. Một chàng trai mà gương mặt vừa mang vẻ dũng cảm cao cả, vẻ uy nghi của kẻ dám hiến đời mình, trong chớp mắt rạp xuống thành hèn hạ. Mặt cậu ta tái đi như người đến bên mép vực lúc nửa đêm rồi chợt nhận ra. Đó là một sự mặc khải. Cậu ta cũng ném súng và bỏ chạy. Trên mặt không chút xấu hổ. Cậu ta chạy như thỏ.

Others began to scamper away through the smoke. The youth turned his head, shaken from his trance by this movement as if the regiment was leaving him behind. He saw the few fleeting forms.

Những người khác bắt đầu tháo chạy qua làn khói. Chàng thanh niên quay đầu lại, bị cử động ấy giật ra khỏi cơn mê, như thể trung đoàn đang bỏ rơi mình. Anh thấy vài bóng người đang chạy.

He yelled then with fright and swung about. For a moment, in the great clamor, he was like a proverbial chicken. He lost the direction of safety. Destruction threatened him from all points.

Anh hét lên kinh hoàng rồi xoay người. Trong tiếng ồn ào dữ dội ấy, có một lúc anh như con gà mất đầu. Anh mất phương hướng của sự an toàn. Cái chết đe dọa anh từ mọi phía.

Directly he began to speed toward the rear in great leaps. His rifle and cap were gone. His unbuttoned coat bulged in the wind. The flap of his cartridge box bobbed wildly, and his canteen, by its slender cord, swung out behind. On his face was all the horror of those things which he imagined.

Lập tức anh phóng về phía sau bằng những bước nhảy dài. Súng và mũ đã mất. Chiếc áo khoác không cài khuy phồng lên trong gió. Nắp hộp đạn của anh đập loạn xạ, còn cái bi đông, trên sợi dây mảnh, văng tung ra sau lưng. Trên mặt anh là tất cả nỗi kinh hoàng của những điều anh tưởng tượng ra.

The lieutenant sprang forward bawling. The youth saw his features wrathfully red, and saw him make a dab with his sword. His one thought of the incident was that the lieutenant was a peculiar creature to feel interested in such matters upon this occasion.

Viên trung úy nhảy xổ tới, gầm lên. Chàng thanh niên thấy mặt ông ta đỏ bừng giận dữ, thấy ông ta thọc một nhát gươm. Ý nghĩ duy nhất của anh về chuyện ấy là viên trung úy quả là một sinh vật kỳ quặc, lại đi quan tâm đến những chuyện như thế vào lúc này.

He ran like a blind man. Two or three times he fell down. Once he knocked his shoulder so heavily against a tree that he went headlong.

Anh chạy như người mù. Hai ba lần anh ngã sóng soài. Có lần anh đập vai vào một thân cây mạnh đến nỗi lăn nhào đầu xuống trước.

Since he had turned his back upon the fight his fears had been wondrously magnified. Death about to thrust him between the shoulder blades was far more dreadful than death about to smite him between the eyes. When he thought of it later, he conceived the impression that it is better to view the appalling than to be merely within hearing. The noises of the battle were like stones; he believed himself liable to be crushed.

Từ khi quay lưng lại với cuộc chiến, nỗi sợ của anh phình lên một cách kỳ lạ. Cái chết sắp đâm vào giữa hai bả vai còn khủng khiếp hơn nhiều so với cái chết sắp đập vào giữa hai mắt. Về sau nghĩ lại, anh rút ra ấn tượng rằng thà nhìn thấy điều kinh hoàng còn hơn chỉ nghe thấy nó. Tiếng ồn của trận đánh như những tảng đá; anh tin mình có thể bị nghiền nát.

As he ran on he mingled with others. He dimly saw men on his right and on his left, and he heard footsteps behind him. He thought that all the regiment was fleeing, pursued by those ominous crashes.

Chạy tiếp, anh lẫn vào những người khác. Anh lờ mờ thấy người bên phải, bên trái, và nghe tiếng chân phía sau. Anh nghĩ cả trung đoàn đang bỏ chạy, bị những tiếng nổ đáng ghê sợ ấy đuổi theo.

In his flight the sound of these following footsteps gave him his one meager relief. He felt vaguely that death must make a first choice of the men who were nearest; the initial morsels for the dragons would be then those who were following him. So he displayed the zeal of an insane sprinter in his purpose to keep them in the rear. There was a race.

Trong cuộc chạy trốn, tiếng chân theo sau ấy cho anh chút nhẹ nhõm ít ỏi duy nhất. Anh mơ hồ cảm thấy cái chết hẳn phải chọn trước những người gần nhất; vậy thì những miếng mồi đầu tiên cho lũ rồng sẽ là những kẻ đang chạy sau anh. Thế là anh hăng hái như một tay chạy nước rút phát điên để giữ họ ở phía sau. Đó là một cuộc đua.

As he, leading, went across a little field, he found himself in a region of shells. They hurtled over his head with long wild screams. As he listened he imagined them to have rows of cruel teeth that grinned at him. Once one lit before him and the livid lightning of the explosion effectually barred the way in his chosen direction. He groveled on the ground and then springing up went careering off through some bushes.

Dẫn đầu băng qua một cánh đồng nhỏ, anh thấy mình lọt vào vùng đạn pháo. Chúng lao vèo trên đầu anh với những tiếng rít dài hoang dại. Nghe chúng, anh tưởng tượng chúng có những hàng răng tàn nhẫn nhe ra cười với mình. Có lần một quả rơi xuống ngay trước mặt, và tia chớp tái xanh của vụ nổ chặn đứng hẳn con đường anh đã chọn. Anh rạp xuống đất, rồi bật dậy, lao qua mấy bụi cây.

He experienced a thrill of amazement when he came within view of a battery in action. The men there seemed to be in conventional moods, altogether unaware of the impending annihilation. The battery was disputing with a distant antagonist and the gunners were wrapped in admiration of their shooting. They were continually bending in coaxing postures over the guns. They seemed to be patting them on the back and encouraging them with words. The guns, stolid and undaunted, spoke with dogged valor.

Anh rùng mình sửng sốt khi một khẩu đội pháo đang bắn hiện ra trước mắt. Những người ở đó có vẻ vẫn bình thường như mọi ngày, hoàn toàn không biết sự hủy diệt đang treo trên đầu. Khẩu đội đang cãi nhau với một đối thủ ở xa, và các pháo thủ đắm chìm trong niềm thán phục tài bắn của mình. Họ liên tục cúi xuống những khẩu pháo với dáng điệu dỗ dành. Họ như đang vỗ lưng chúng và khích lệ chúng bằng lời. Những khẩu pháo, trơ trơ và không nao núng, cất tiếng bằng thứ dũng cảm lì lợm.

The precise gunners were coolly enthusiastic. They lifted their eyes every chance to the smoke-wreathed hillock from whence the hostile battery addressed them. The youth pitied them as he ran. Methodical idiots! Machine-like fools! The refined joy of planting shells in the midst of the other battery’s formation would appear a little thing when the infantry came swooping out of the woods.

Những pháo thủ chính xác ấy hăng hái một cách lạnh lùng. Mỗi lúc có dịp họ lại ngước mắt nhìn ngọn đồi nhỏ vờn khói, nơi khẩu đội địch đang lên tiếng với họ. Chàng thanh niên vừa chạy vừa thương hại họ. Lũ ngốc nề nếp! Lũ khờ như cái máy! Niềm vui tinh tế của việc gieo đạn vào giữa đội hình khẩu đội kia sẽ chỉ còn là chuyện vặt khi bộ binh ào ra khỏi rừng.

The face of a youthful rider, who was jerking his frantic horse with an abandon of temper he might display in a placid barnyard, was impressed deeply upon his mind. He knew that he looked upon a man who would presently be dead.

Gương mặt một kỵ binh trẻ tuổi, đang giật con ngựa cuống cuồng của mình với một cơn nóng nảy buông thả mà đáng lẽ chỉ hợp với cái sân nuôi gia súc yên ả, in sâu vào trí anh. Anh biết mình đang nhìn một người chẳng mấy chốc sẽ chết.

Too, he felt a pity for the guns, standing, six good comrades, in a bold row.

Và anh cũng thấy thương những khẩu pháo, sáu người đồng đội tốt đứng thành một hàng gan dạ.

He saw a brigade going to the relief of its pestered fellows. He scrambled upon a wee hill and watched it sweeping finely, keeping formation in difficult places. The blue of the line was crusted with steel color, and the brilliant flags projected. Officers were shouting.

Anh thấy một lữ đoàn đang đi cứu viện cho những đồng đội bị quấy rối. Anh trèo lên một ngọn đồi con và nhìn nó tiến lên đẹp đẽ, giữ nguyên đội hình qua những chỗ khó đi. Màu xanh của hàng quân phủ một lớp ánh thép, và những lá cờ rực rỡ nhô lên. Các sĩ quan đang hò hét.

This sight also filled him with wonder. The brigade was hurrying briskly to be gulped into the infernal mouths of the war god. What manner of men were they, anyhow? Ah, it was some wondrous breed! Or else they didn’t comprehend—the fools.

Cảnh này cũng khiến anh kinh ngạc. Lữ đoàn đang vội vã hăm hở để bị nuốt vào những cái miệng địa ngục của thần chiến tranh. Rốt cuộc họ là loại người nào vậy? À, hẳn là một giống người kỳ diệu! Hoặc không thì họ không hiểu—lũ ngu.

A furious order caused commotion in the artillery. An officer on a bounding horse made maniacal motions with his arms. The teams went swinging up from the rear, the guns were whirled about, and the battery scampered away. The cannon with their noses poked slantingly at the ground grunted and grumbled like stout men, brave but with objections to hurry.

Một mệnh lệnh dữ dội gây nên xáo động trong pháo binh. Một sĩ quan trên con ngựa nhảy nhót làm những cử chỉ điên cuồng bằng hai tay. Các đội ngựa kéo pháo vòng ào lên từ phía sau, những khẩu pháo bị xoay ngoắt, và khẩu đội phóng đi tán loạn. Những khẩu đại bác chúc mũi xiên xuống đất, càu nhàu ậm ừ như những người đàn ông vạm vỡ, gan dạ nhưng chẳng ưa phải vội.

The youth went on, moderating his pace since he had left the place of noises.

Chàng thanh niên đi tiếp, giảm bớt bước chân vì đã rời nơi ồn ào.

Later he came upon a general of division seated upon a horse that pricked its ears in an interested way at the battle. There was a great gleaming of yellow and patent leather about the saddle and bridle. The quiet man astride looked mouse-colored upon such a splendid charger.

Sau đó anh gặp một tướng sư đoàn ngồi trên lưng con ngựa vểnh tai lên với vẻ quan tâm đến trận đánh. Yên cương lấp lánh vàng và da láng. Người đàn ông trầm lặng cưỡi trên đó trông xám xịt như chuột bên cạnh con chiến mã lộng lẫy.

A jingling staff was galloping hither and thither. Sometimes the general was surrounded by horsemen and at other times he was quite alone. He looked to be much harassed. He had the appearance of a business man whose market is swinging up and down.

Một bộ tham mưu leng keng phi nước đại chỗ này chỗ nọ. Có lúc viên tướng bị đám kỵ sĩ vây quanh, có lúc ông hoàn toàn đơn độc. Trông ông rất bực bội, rối ren. Ông có dáng một thương gia mà thị trường đang lên xuống thất thường.

The youth went slinking around this spot. He went as near as he dared trying to overhear words. Perhaps the general, unable to comprehend chaos, might call upon him for information. And he could tell him. He knew all concerning it. Of a surety the force was in a fix, and any fool could see that if they did not retreat while they had opportunity—why—

Chàng thanh niên lén lút đi vòng quanh chỗ ấy. Anh lại gần hết mức dám để nghe lỏm được lời nào. Biết đâu viên tướng, không hiểu nổi cảnh hỗn loạn, sẽ gọi anh hỏi tin tức. Và anh có thể nói cho ông biết. Anh biết hết mọi chuyện. Chắc chắn đạo quân đang lâm vào thế bí, và đứa ngốc nào cũng thấy rằng nếu họ không rút lui trong khi còn cơ hội—thì—

He felt that he would like to thrash the general, or at least approach and tell him in plain words exactly what he thought him to be. It was criminal to stay calmly in one spot and make no effort to stay destruction. He loitered in a fever of eagerness for the division commander to apply to him.

Anh thấy mình muốn đánh cho viên tướng một trận, hoặc ít nhất lại gần mà nói thẳng ông ta là hạng người nào. Thật là tội ác khi cứ ngồi yên một chỗ, bình thản, chẳng cố gắng gì để ngăn sự hủy diệt. Anh lảng vảng trong cơn sốt nôn nóng, chờ viên chỉ huy sư đoàn hỏi đến mình.

As he warily moved about, he heard the general call out irritably: “Tompkins, go over an’ see Taylor, an’ tell him not t’ be in such an all-fired hurry; tell him t’ halt his brigade in th’ edge of th’ woods; tell him t’ detach a reg’ment—say I think th’ center ’ll break if we don’t help it out some; tell him t’ hurry up.”

Trong lúc dè dặt đi lại, anh nghe viên tướng gắt lên: “Tompkins, qua gặp Taylor, bảo hắn đừng có cuống lên như thế; bảo hắn cho lữ đoàn dừng ở bìa rừng; bảo hắn tách một trung đoàn—nói là tôi nghĩ trung tâm sẽ vỡ nếu mình không giúp một tay; bảo hắn mau lên.”

A slim youth on a fine chestnut horse caught these swift words from the mouth of his superior. He made his horse bound into a gallop almost from a walk in his haste to go upon his mission. There was a cloud of dust.

Một thanh niên mảnh dẻ trên con ngựa hạt dẻ đẹp nghe được những lời gấp gáp ấy từ miệng cấp trên. Anh ta thúc ngựa bật từ bước đi sang phi nước đại gần như tức khắc, vội vã làm nhiệm vụ. Một đám bụi bốc lên.

A moment later the youth saw the general bounce excitedly in his saddle.

Một lát sau chàng thanh niên thấy viên tướng nẩy lên phấn khích trên yên.

“Yes, by heavens, they have!” The officer leaned forward. His face was aflame with excitement. “Yes, by heavens, they’ve held ’im! They’ve held ’im!”

“Đúng rồi, trời ơi, họ làm được rồi!” Viên sĩ quan chồm người tới trước. Mặt ông bừng lửa phấn khích. “Đúng rồi, trời ơi, họ giữ được chúng! Họ giữ được chúng rồi!”

He began to blithely roar at his staff: “We’ll wallop ’im now. We’ll wallop ’im now. We’ve got ’em sure.” He turned suddenly upon an aide: “Here—you—Jones—quick—ride after Tompkins—see Taylor—tell him t’ go in—everlastingly—like blazes—anything.”

Ông bắt đầu hể hả quát tháo bộ tham mưu: “Giờ ta sẽ quật chúng. Giờ ta sẽ quật chúng. Chắc ăn rồi.” Ông bất thần quay sang một sĩ quan tùy tùng: “Này—anh—Jones—mau—phóng theo Tompkins—gặp Taylor—bảo hắn xông vào—tới cùng—như điên—cách nào cũng được.”

As another officer sped his horse after the first messenger, the general beamed upon the earth like a sun. In his eyes was a desire to chant a paean. He kept repeating, “They’ve held ’em, by heavens!”

Khi một sĩ quan khác thúc ngựa đuổi theo người đưa tin đầu, viên tướng rạng rỡ nhìn xuống mặt đất như một vầng mặt trời. Trong mắt ông là khát khao muốn hát một bài ca khải hoàn. Ông cứ lặp đi lặp lại: “Họ giữ được chúng rồi, trời ơi!”

His excitement made his horse plunge, and he merrily kicked and swore at it. He held a little carnival of joy on horseback.

Nỗi phấn khích của ông làm con ngựa chồm lên, và ông vui vẻ đá nó, chửi nó. Ông mở một cuộc hội hè nho nhỏ của niềm vui trên lưng ngựa.

Chapter VII.

Chương VII.

The youth cringed as if discovered in a crime. By heavens, they had won after all! The imbecile line had remained and become victors. He could hear cheering.

Chàng thanh niên co rúm lại như bị bắt quả tang phạm tội. Trời ơi, rốt cuộc họ đã thắng! Cái hàng quân đần độn ấy đã trụ lại và thành người chiến thắng. Anh nghe thấy tiếng hoan hô.

He lifted himself upon his toes and looked in the direction of the fight. A yellow fog lay wallowing on the treetops. From beneath it came the clatter of musketry. Hoarse cries told of an advance.

Anh nhón gót nhìn về phía cuộc giao chiến. Một màn sương vàng nằm lăn lộn trên ngọn cây. Từ bên dưới nó vọng ra tiếng súng trường lạch cạch. Những tiếng kêu khàn khàn báo hiệu một đợt tiến quân.

He turned away amazed and angry. He felt that he had been wronged.

Anh quay đi, sửng sốt và giận dữ. Anh thấy mình bị đối xử bất công.

He had fled, he told himself, because annihilation approached. He had done a good part in saving himself, who was a little piece of the army. He had considered the time, he said, to be one in which it was the duty of every little piece to rescue itself if possible. Later the officers could fit the little pieces together again, and make a battle front. If none of the little pieces were wise enough to save themselves from the flurry of death at such a time, why, then, where would be the army? It was all plain that he had proceeded according to very correct and commendable rules. His actions had been sagacious things. They had been full of strategy. They were the work of a master’s legs.

Anh đã bỏ chạy, anh tự nhủ, vì sự hủy diệt đang tới gần. Anh đã làm tròn một phần việc khi tự cứu mình, một mảnh nhỏ của đạo quân. Anh đã coi đó là lúc mỗi mảnh nhỏ có bổn phận tự cứu mình nếu có thể, anh bảo thế. Sau này các sĩ quan có thể ghép các mảnh nhỏ lại với nhau và dựng nên một mặt trận. Nếu chẳng mảnh nhỏ nào đủ khôn để tự cứu khỏi cơn bão chết chóc vào lúc ấy, thì còn đâu là đạo quân? Rõ ràng anh đã hành động theo những quy tắc rất đúng đắn và đáng khen. Hành động của anh là những việc sáng suốt. Chúng đầy mưu lược. Chúng là tác phẩm của đôi chân bậc thầy.

Thoughts of his comrades came to him. The brittle blue line had withstood the blows and won. He grew bitter over it. It seemed that the blind ignorance and stupidity of those little pieces had betrayed him. He had been overturned and crushed by their lack of sense in holding the position, when intelligent deliberation would have convinced them that it was impossible. He, the enlightened man who looks afar in the dark, had fled because of his superior perceptions and knowledge. He felt a great anger against his comrades. He knew it could be proved that they had been fools.

Ý nghĩ về đồng đội trở lại với anh. Hàng quân xanh mong manh ấy đã chịu được đòn và thắng. Anh cay đắng vì chuyện đó. Dường như sự ngu dốt mù quáng và đần độn của những mảnh nhỏ ấy đã phản bội anh. Anh bị lật nhào và nghiền nát bởi cái dại của họ khi giữ vị trí, trong khi nếu cân nhắc sáng suốt, họ hẳn đã thấy rằng điều ấy không thể. Anh, con người đã được khai sáng, kẻ nhìn xa trong bóng tối, đã bỏ chạy nhờ nhận thức và hiểu biết vượt trội. Anh thấy giận đồng đội vô cùng. Anh biết có thể chứng minh họ là lũ ngốc.

He wondered what they would remark when later he appeared in camp. His mind heard howls of derision. Their density would not enable them to understand his sharper point of view.

Anh tự hỏi họ sẽ nói gì khi sau này anh xuất hiện trong trại. Trong đầu anh nghe thấy những tiếng hú chế nhạo. Cái đầu đặc của họ sẽ không cho họ hiểu nổi quan điểm sắc sảo hơn của anh.

He began to pity himself acutely. He was ill used. He was trodden beneath the feet of an iron injustice. He had proceeded with wisdom and from the most righteous motives under heaven’s blue only to be frustrated by hateful circumstances.

Anh bắt đầu thương xót mình tha thiết. Anh bị đối xử tệ. Anh bị giày xéo dưới gót một sự bất công sắt đá. Anh đã hành động khôn ngoan và vì những động cơ chính trực nhất dưới bầu trời xanh, để rồi bị những hoàn cảnh đáng ghét phá hỏng.

A dull, animal-like rebellion against his fellows, war in the abstract, and fate grew within him. He shambled along with bowed head, his brain in a tumult of agony and despair. When he looked loweringly up, quivering at each sound, his eyes had the expression of those of a criminal who thinks his guilt little and his punishment great, and knows that he can find no words.

Một sự nổi loạn âm ỉ, như loài vật, chống lại đồng đội, chống lại chiến tranh nói chung và chống lại số phận lớn dần trong anh. Anh lê bước, đầu cúi, óc rối bời trong đau đớn và tuyệt vọng. Khi ngước mắt lên, hằm hằm, run bắn ở mỗi tiếng động, mắt anh mang vẻ của kẻ phạm tội cho rằng tội mình nhỏ mà hình phạt lớn, và biết mình không tìm được lời nào để nói.

He went from the fields into a thick woods, as if resolved to bury himself. He wished to get out of hearing of the crackling shots which were to him like voices.

Anh rời cánh đồng đi vào một khu rừng rậm, như thể quyết tâm chôn mình. Anh muốn thoát khỏi tầm nghe những tiếng súng lốp bốp, với anh chúng như những tiếng nói.

The ground was cluttered with vines and bushes, and the trees grew close and spread out like bouquets. He was obliged to force his way with much noise. The creepers, catching against his legs, cried out harshly as their sprays were torn from the barks of trees. The swishing saplings tried to make known his presence to the world. He could not conciliate the forest. As he made his way, it was always calling out protestations. When he separated embraces of trees and vines the disturbed foliages waved their arms and turned their face leaves toward him. He dreaded lest these noisy motions and cries should bring men to look at him. So he went far, seeking dark and intricate places.

Mặt đất ngổn ngang dây leo và bụi rậm, cây mọc sát nhau và xòe ra như những bó hoa. Anh buộc phải len lối, gây ra nhiều tiếng động. Những dây leo vướng vào chân anh kêu lên khàn khàn khi cành non bị giật khỏi vỏ cây. Những cây non quật vun vút cố báo cho thế gian biết sự có mặt của anh. Anh không sao dỗ yên được khu rừng. Anh đi tới đâu, nó cũng không ngớt lên tiếng phản đối. Khi anh gỡ những cái ôm của cây và dây leo, những tán lá bị quấy rầy vẫy tay và quay mặt lá về phía anh. Anh sợ những cử động và tiếng kêu ồn ào ấy sẽ khiến người ta đến nhìn anh. Nên anh đi thật xa, tìm những chỗ tối và rối rắm.

After a time the sound of musketry grew faint and the cannon boomed in the distance. The sun, suddenly apparent, blazed among the trees. The insects were making rhythmical noises. They seemed to be grinding their teeth in unison. A woodpecker stuck his impudent head around the side of a tree. A bird flew on lighthearted wing.

Một lúc sau tiếng súng trường nhỏ dần và đại bác ì ầm ở xa. Mặt trời, bỗng hiện ra, bừng cháy giữa những thân cây. Côn trùng kêu theo nhịp. Chúng như đang nghiến răng đồng loạt. Một con chim gõ kiến thò cái đầu xấc xược quanh thân cây. Một con chim bay đi trên đôi cánh vô tư.

Off was the rumble of death. It seemed now that Nature had no ears.

Xa xa là tiếng ầm ì của cái chết. Dường như lúc này Thiên nhiên không có tai.

This landscape gave him assurance. A fair field holding life. It was the religion of peace. It would die if its timid eyes were compelled to see blood. He conceived Nature to be a woman with a deep aversion to tragedy.

Cảnh này làm anh yên lòng. Một cánh đồng đẹp chứa đựng sự sống. Đó là tôn giáo của hòa bình. Nó sẽ chết nếu đôi mắt rụt rè bị bắt phải nhìn thấy máu. Anh hình dung Thiên nhiên là một người đàn bà có nỗi ghê tởm sâu sắc với bi kịch.

He threw a pine cone at a jovial squirrel, and he ran with chattering fear. High in a treetop he stopped, and, poking his head cautiously from behind a branch, looked down with an air of trepidation.

Anh ném một quả thông vào con sóc vui tính, và nó chạy đi, chít chít sợ hãi. Trên cao ngọn cây nó dừng lại, thò đầu thận trọng từ sau một cành, nhìn xuống với vẻ run sợ.

The youth felt triumphant at this exhibition. There was the law, he said. Nature had given him a sign. The squirrel, immediately upon recognizing danger, had taken to his legs without ado. He did not stand stolidly baring his furry belly to the missile, and die with an upward glance at the sympathetic heavens. On the contrary, he had fled as fast as his legs could carry him; and he was but an ordinary squirrel, too—doubtless no philosopher of his race. The youth wended, feeling that Nature was of his mind. She re-enforced his argument with proofs that lived where the sun shone.

Chàng thanh niên thấy đắc thắng trước màn trình diễn này. Đấy là quy luật, anh nói. Thiên nhiên đã cho anh một dấu hiệu. Con sóc, ngay khi nhận ra nguy hiểm, đã co chân chạy không chần chừ. Nó không đứng trơ trơ phơi cái bụng lông xù ra trước vật bị ném rồi chết với một cái nhìn lên bầu trời thương cảm. Trái lại, nó đã chạy hết tốc lực; mà nó chỉ là một con sóc bình thường thôi—chắc chẳng phải triết gia của loài nó. Chàng thanh niên đi tiếp, cảm thấy Thiên nhiên cùng ý với mình. Nàng củng cố lập luận của anh bằng những bằng chứng sống ở nơi mặt trời chiếu sáng.

Once he found himself almost into a swamp. He was obliged to walk upon bog tufts and watch his feet to keep from the oily mire. Pausing at one time to look about him he saw, out at some black water, a small animal pounce in and emerge directly with a gleaming fish.

Có lần anh thấy mình sắp lọt vào một đầm lầy. Anh phải bước trên những cụm cỏ lún và dán mắt xuống chân để khỏi sa vào bùn nhớt như dầu. Dừng lại một lúc nhìn quanh, anh thấy, ngoài chỗ nước đen, một con thú nhỏ vồ xuống rồi trồi lên ngay, ngậm con cá lấp lánh.

The youth went again into the deep thickets. The brushed branches made a noise that drowned the sounds of cannon. He walked on, going from obscurity into promises of a greater obscurity.

Chàng thanh niên lại đi vào những bụi rậm sâu. Những cành cây quệt qua tạo nên tiếng ồn át cả tiếng đại bác. Anh bước đi, từ chỗ âm u vào lời hứa của một chốn còn âm u hơn.

At length he reached a place where the high, arching boughs made a chapel. He softly pushed the green doors aside and entered. Pine needles were a gentle brown carpet. There was a religious half light.

Cuối cùng anh tới một nơi mà những cành cao uốn vòm thành một nhà nguyện. Anh nhẹ nhàng đẩy cánh cửa xanh sang bên và bước vào. Lá thông là tấm thảm nâu dịu. Có thứ ánh sáng lờ mờ thiêng liêng như trong nơi thờ phụng.

Near the threshold he stopped, horror-stricken at the sight of a thing.

Gần ngưỡng cửa anh dừng lại, chết khiếp trước cảnh tượng của một thứ.

He was being looked at by a dead man who was seated with his back against a columnlike tree. The corpse was dressed in a uniform that had once been blue, but was now faded to a melancholy shade of green. The eyes, staring at the youth, had changed to the dull hue to be seen on the side of a dead fish. The mouth was open. Its red had changed to an appalling yellow. Over the gray skin of the face ran little ants. One was trundling some sort of bundle along the upper lip.

Một người chết đang nhìn anh, ngồi tựa lưng vào một thân cây như cột trụ. Xác chết mặc bộ quân phục từng xanh, nay phai thành sắc lục ảm đạm. Đôi mắt, trừng trừng nhìn chàng thanh niên, đã đổi sang màu xỉn thấy ở bên sườn con cá chết. Miệng há ra. Màu đỏ của nó đã chuyển thành vàng ghê rợn. Trên làn da xám của khuôn mặt, những con kiến nhỏ bò. Một con đang lăn một cái bọc gì đó dọc môi trên.

The youth gave a shriek as he confronted the thing. He was for moments turned to stone before it. He remained staring into the liquid-looking eyes. The dead man and the living man exchanged a long look. Then the youth cautiously put one hand behind him and brought it against a tree. Leaning upon this he retreated, step by step, with his face still toward the thing. He feared that if he turned his back the body might spring up and stealthily pursue him.

Chàng thanh niên thét lên khi đối diện cái vật ấy. Anh đứng chết sững trước nó một lúc lâu. Anh đứng nhìn chằm chằm vào đôi mắt như chất lỏng. Người chết và người sống trao nhau một cái nhìn dài. Rồi chàng thanh niên thận trọng đưa một tay ra sau lưng chạm vào một thân cây. Tựa vào đó, anh lùi từng bước, mặt vẫn hướng về cái vật. Anh sợ rằng nếu quay lưng thì cái xác có thể bật dậy và lén lút đuổi theo.

The branches, pushing against him, threatened to throw him over upon it. His unguided feet, too, caught aggravatingly in brambles; and with it all he received a subtle suggestion to touch the corpse. As he thought of his hand upon it he shuddered profoundly.

Những cành cây, đẩy vào anh, dọa quật anh ngã lên nó. Đôi chân không ai dẫn lối của anh cũng vướng vào gai một cách bực mình; và cùng với tất cả, anh nhận được một ám thị tinh vi thôi thúc anh chạm vào xác chết. Nghĩ tới bàn tay mình đặt lên nó, anh rùng mình dữ dội.

At last he burst the bonds which had fastened him to the spot and fled, unheeding the underbrush. He was pursued by the sight of black ants swarming greedily upon the gray face and venturing horribly near to the eyes.

Cuối cùng anh bứt đứt những sợi dây đã trói anh vào chỗ ấy và chạy, mặc kệ bụi rậm. Cảnh những con kiến đen tụ đầy tham lam trên khuôn mặt xám, mạo hiểm tiến sát đến mức đáng sợ vào tận đôi mắt, cứ đuổi theo anh.

After a time he paused, and, breathless and panting, listened. He imagined some strange voice would come from the dead throat and squawk after him in horrible menaces.

Một lúc sau anh dừng lại, thở hổn hển hết hơi, lắng nghe. Anh tưởng tượng có một giọng lạ sẽ cất lên từ cái cổ họng đã chết và kêu quang quác đuổi theo anh những lời đe dọa khủng khiếp.

The trees about the portal of the chapel moved soughingly in a soft wind. A sad silence was upon the little guarding edifice.

Những cây quanh cổng nhà nguyện rì rào trong làn gió nhẹ. Một sự im lặng buồn phủ lên gian nhà nhỏ đang canh giữ ấy.

Chapter VIII.

Chương VIII.

The trees began softly to sing a hymn of twilight. The sun sank until slanted bronze rays struck the forest. There was a lull in the noises of insects as if they had bowed their beaks and were making a devotional pause. There was silence save for the chanted chorus of the trees.

Những cây bắt đầu khẽ hát một bài thánh ca hoàng hôn. Mặt trời lặn xuống cho đến khi những tia sáng màu đồng thau nghiêng nghiêng rọi vào rừng. Tiếng côn trùng lắng xuống như thể chúng đã cúi mỏ và dừng lại cầu nguyện. Chỉ còn im lặng, trừ bản hợp xướng ngân nga của cây.

Then, upon this stillness, there suddenly broke a tremendous clangor of sounds. A crimson roar came from the distance.

Rồi, trên sự tĩnh lặng này, bỗng nổ ra một trận âm thanh chát chúa dữ dội. Một tiếng gầm đỏ thẫm vọng đến từ xa.

The youth stopped. He was transfixed by this terrific medley of all noises. It was as if worlds were being rended. There was the ripping sound of musketry and the breaking crash of the artillery.

Chàng thanh niên đứng sững. Anh bị đóng đinh trước mớ hỗn tạp ghê gớm của mọi tiếng động ấy. Cứ như các thế giới đang bị xé toạc. Có tiếng súng trường xé toạc và tiếng pháo nổ vỡ tung.

His mind flew in all directions. He conceived the two armies to be at each other panther fashion. He listened for a time. Then he began to run in the direction of the battle. He saw that it was an ironical thing for him to be running thus toward that which he had been at such pains to avoid. But he said, in substance, to himself that if the earth and the moon were about to clash, many persons would doubtless plan to get upon the roofs to witness the collision.

Trí anh bay đi mọi hướng. Anh hình dung hai đạo quân đang xông vào nhau như loài báo. Anh nghe một lúc. Rồi anh bắt đầu chạy về phía trận đánh. Anh thấy thật mỉa mai khi mình đang chạy như thế về phía điều mà anh đã bỏ bao công để tránh. Nhưng anh tự nhủ, đại ý, rằng nếu trái đất và mặt trăng sắp va nhau thì hẳn nhiều người sẽ định leo lên mái nhà để chứng kiến cú va chạm.

As he ran, he became aware that the forest had stopped its music, as if at last becoming capable of hearing the foreign sounds. The trees hushed and stood motionless. Everything seemed to be listening to the crackle and clatter and earthshaking thunder. The chorus peaked over the still earth.

Vừa chạy anh vừa nhận ra khu rừng đã ngưng tiếng nhạc, như thể cuối cùng nó cũng nghe được những âm thanh xa lạ. Cây cối lặng im, bất động. Mọi thứ như đang lắng nghe tiếng lách tách, lạch cạch và sấm rền làm rung đất. Bản hợp xướng dâng lên đỉnh cao trên mặt đất tĩnh lặng.

It suddenly occurred to the youth that the fight in which he had been was, after all, but perfunctory popping. In the hearing of this present din he was doubtful if he had seen real battle scenes. This uproar explained a celestial battle; it was tumbling hordes a-struggle in the air.

Chàng thanh niên chợt nghĩ rằng trận đánh mà anh vừa dự, xét cho cùng, chỉ là những tiếng nổ lẹt đẹt cho có lệ. Nghe cái ầm ĩ hiện giờ, anh ngờ không biết mình đã thấy trận đánh thật hay chưa. Tiếng náo động này đủ để nói về một cuộc chiến trên trời; đó là những đạo quân lộn nhào vật lộn giữa không trung.

Reflecting, he saw a sort of a humor in the point of view of himself and his fellows during the late encounter. They had taken themselves and the enemy very seriously and had imagined that they were deciding the war. Individuals must have supposed that they were cutting the letters of their names deep into everlasting tablets of brass, or enshrining their reputations forever in the hearts of their countrymen, while, as to fact, the affair would appear in printed reports under a meek and immaterial title. But he saw that it was good, else, he said, in battle every one would surely run save forlorn hopes and their ilk.

Ngẫm lại, anh thấy một nét hài hước trong cách mình và đồng đội nhìn nhận cuộc chạm trán vừa rồi. Họ đã coi mình và quân địch hết sức nghiêm trọng và tưởng rằng mình đang quyết định cuộc chiến. Hẳn từng người đã nghĩ mình đang khắc sâu chữ tên mình lên những tấm bảng đồng vĩnh cửu, hay thờ danh tiếng mình mãi mãi trong lòng đồng bào, trong khi thực tế, chuyện ấy sẽ xuất hiện trong các bản báo cáo in ra dưới một cái tên khiêm nhường và vô nghĩa. Nhưng anh thấy vậy là tốt, nếu không, anh nói, thì trong chiến trận ai nấy chắc chắn đều bỏ chạy, trừ những toán liều chết và đám cùng giuộc.

He went rapidly on. He wished to come to the edge of the forest that he might peer out.

Anh đi nhanh tới. Anh muốn đến bìa rừng để nhìn ra ngoài.

As he hastened, there passed through his mind pictures of stupendous conflicts. His accumulated thought upon such subjects was used to form scenes. The noise was as the voice of an eloquent being, describing.

Vừa vội bước, anh vừa thấy trong đầu lướt qua những hình ảnh về các cuộc xung đột vĩ đại. Mọi suy nghĩ anh tích lũy về những chuyện như thế được dùng để dựng nên các cảnh. Tiếng ồn như giọng một sinh linh hùng biện đang kể lại.

Sometimes the brambles formed chains and tried to hold him back. Trees, confronting him, stretched out their arms and forbade him to pass. After its previous hostility this new resistance of the forest filled him with a fine bitterness. It seemed that Nature could not be quite ready to kill him.

Đôi khi những bụi gai kết thành dây xích cố giữ anh lại. Cây cối đứng chắn trước mặt giang tay cấm anh qua. Sau thái độ thù địch trước kia, sự chống cự mới này của khu rừng làm anh đầy nỗi cay đắng tinh tế. Dường như Thiên nhiên chưa hoàn toàn sẵn sàng giết anh.

But he obstinately took roundabout ways, and presently he was where he could see long gray walls of vapor where lay battle lines. The voices of cannon shook him. The musketry sounded in long irregular surges that played havoc with his ears. He stood regardant for a moment. His eyes had an awestruck expression. He gawked in the direction of the fight.

Nhưng anh bướng bỉnh đi đường vòng, và chẳng bao lâu anh đến chỗ thấy được những bức tường khói xám dài, nơi các hàng quân giao chiến. Tiếng đại bác làm anh rung chuyển. Tiếng súng trường vang từng đợt dài không đều, tàn phá đôi tai anh. Anh đứng sững ngó một lúc. Mắt anh mang vẻ kính sợ. Anh há hốc nhìn về phía cuộc giao tranh.

Presently he proceeded again on his forward way. The battle was like the grinding of an immense and terrible machine to him. Its complexities and powers, its grim processes, fascinated him. He must go close and see it produce corpses.

Chẳng mấy chốc anh lại bước tiếp. Với anh, trận đánh như tiếng nghiến của một cỗ máy khổng lồ và khủng khiếp. Những phức tạp và sức mạnh của nó, những quá trình nghiệt ngã của nó, mê hoặc anh. Anh phải lại gần mà xem nó sản xuất xác chết.

He came to a fence and clambered over it. On the far side, the ground was littered with clothes and guns. A newspaper, folded up, lay in the dirt. A dead soldier was stretched with his face hidden in his arm. Farther off there was a group of four or five corpses keeping mournful company. A hot sun had blazed upon this spot.

Anh tới một hàng rào và trèo qua. Phía bên kia, mặt đất ngổn ngang quần áo và súng. Một tờ báo gấp lại nằm trong bụi. Một người lính chết nằm duỗi, mặt giấu trong cánh tay. Xa hơn có một nhóm bốn năm xác chết làm bạn với nhau trong tang tóc. Nắng gắt đã thiêu đốt chỗ này.

In this place the youth felt that he was an invader. This forgotten part of the battle ground was owned by the dead men, and he hurried, in the vague apprehension that one of the swollen forms would rise and tell him to begone.

Ở nơi này chàng thanh niên cảm thấy mình là kẻ xâm nhập. Mảnh chiến trường bị lãng quên này thuộc về người chết, và anh vội vã đi, mơ hồ lo rằng một trong những thân hình trương phình sẽ đứng dậy bảo anh cút đi.

He came finally to a road from which he could see in the distance dark and agitated bodies of troops, smoke-fringed. In the lane was a blood-stained crowd streaming to the rear. The wounded men were cursing, groaning, and wailing. In the air, always, was a mighty swell of sound that it seemed could sway the earth. With the courageous words of the artillery and the spiteful sentences of the musketry mingled red cheers. And from this region of noises came the steady current of the maimed.

Cuối cùng anh tới một con đường, từ đó nhìn xa thấy những khối quân sẫm màu, náo động, viền khói. Trong lối đi là một đám đông dính máu đang chảy về phía sau. Những người bị thương chửi rủa, rên rỉ, kêu than. Trong không khí lúc nào cũng có một đợt sóng âm thanh hùng hậu dường như làm rung được cả mặt đất. Lẫn với những lời can đảm của pháo binh và những câu hằn học của súng trường là những tiếng hoan hô đỏ. Và từ vùng ồn ào ấy chảy ra dòng đều đều những người tàn phế.

One of the wounded men had a shoeful of blood. He hopped like a schoolboy in a game. He was laughing hysterically.

Một người bị thương có đôi giày đầy máu. Anh ta nhảy lò cò như đứa học trò trong một trò chơi. Anh ta cười như điên.

One was swearing that he had been shot in the arm through the commanding general’s mismanagement of the army. One was marching with an air imitative of some sublime drum major. Upon his features was an unholy mixture of merriment and agony. As he marched he sang a bit of doggerel in a high and quavering voice:

Một người thề rằng mình bị bắn vào tay là do vị tướng chỉ huy điều hành quân đội tệ hại. Một người đi diễu hành với dáng bắt chước một vị trống trưởng uy nghi nào đó. Trên mặt anh ta là sự pha trộn báng bổ giữa vui nhộn và đau đớn. Vừa đi anh ta vừa hát một đoạn vè bằng giọng cao, run rẩy:

“Sing a song ’a vic’try, A pocketful ’a bullets, Five an’ twenty dead men Baked in a—pie.”

“Hát bài ca chiến thắng, Túi đầy đạn chì, Hai mươi lăm người chết Nướng trong—một cái bánh.”

Parts of the procession limped and staggered to this tune.

Từng đoạn của đoàn người khập khiễng, loạng choạng theo điệu ấy.

Another had the gray seal of death already upon his face. His lips were curled in hard lines and his teeth were clinched. His hands were bloody from where he had pressed them upon his wound. He seemed to be awaiting the moment when he should pitch headlong. He stalked like the specter of a soldier, his eyes burning with the power of a stare into the unknown.

Một người khác đã mang dấu ấn xám của cái chết trên mặt. Môi anh ta cong thành những đường cứng, răng nghiến chặt. Hai bàn tay anh ta đẫm máu chỗ ấn lên vết thương. Anh ta như đang chờ lúc mình sẽ đổ nhào đầu xuống. Anh ta bước đi như bóng ma của một người lính, đôi mắt rực cháy sức mạnh của cái nhìn trừng vào cõi vô định.

There were some who proceeded sullenly, full of anger at their wounds, and ready to turn upon anything as an obscure cause.

Có những người đi trong ủ rũ, đầy giận dữ vì vết thương, sẵn sàng quay sang bất cứ thứ gì để đổ lên làm thủ phạm mơ hồ.

An officer was carried along by two privates. He was peevish. “Don’t joggle so, Johnson, yeh fool,” he cried. “Think m’ leg is made of iron? If yeh can’t carry me decent, put me down an’ let some one else do it.”

Một sĩ quan được hai binh nhì khiêng đi. Ông ta cáu kỉnh. “Đừng có xóc thế, Johnson, đồ ngu,” ông kêu. “Tưởng chân tao bằng sắt à? Không khiêng tử tế được thì đặt tao xuống cho người khác khiêng.”

He bellowed at the tottering crowd who blocked the quick march of his bearers. “Say, make way there, can’t yeh? Make way, dickens take it all.”

Ông gầm lên với đám đông lảo đảo chắn bước đi nhanh của những người khiêng. “Này, tránh đường ra, được không? Tránh đường ra, quỷ tha ma bắt hết.”

They sulkily parted and went to the roadsides. As he was carried past they made pert remarks to him. When he raged in reply and threatened them, they told him to be damned.

Họ hầm hầm tách ra và đi dạt về hai bên đường. Khi ông được khiêng qua, họ buông những lời hỗn xược. Khi ông nổi điên đáp lại và dọa họ, họ bảo ông đi chết đi.

The shoulder of one of the tramping bearers knocked heavily against the spectral soldier who was staring into the unknown.

Vai của một người khiêng đang bước thình thịch đụng mạnh vào người lính bóng ma đang nhìn vào cõi vô định.

The youth joined this crowd and marched along with it. The torn bodies expressed the awful machinery in which the men had been entangled.

Chàng thanh niên nhập vào đám đông ấy và đi cùng. Những thân thể rách nát phơi ra cái cỗ máy kinh khủng đã cuốn lấy những con người này.

Orderlies and couriers occasionally broke through the throng in the roadway, scattering wounded men right and left, galloping on followed by howls. The melancholy march was continually disturbed by the messengers, and sometimes by bustling batteries that came swinging and thumping down upon them, the officers shouting orders to clear the way.

Các lính hầu cận và liên lạc thỉnh thoảng xông qua đám đông trên đường, hất những người bị thương sang phải sang trái, phi nước đại đi tiếp, theo sau là những tiếng gào. Cuộc hành quân sầu muộn liên tục bị những người đưa tin quấy rầy, và đôi khi bởi những khẩu đội pháo hối hả ập xuống, lắc lư ầm ầm xô vào họ, các sĩ quan hét lệnh dọn đường.

There was a tattered man, fouled with dust, blood and powder stain from hair to shoes, who trudged quietly at the youth’s side. He was listening with eagerness and much humility to the lurid descriptions of a bearded sergeant. His lean features wore an expression of awe and admiration. He was like a listener in a country store to wondrous tales told among the sugar barrels. He eyed the story-teller with unspeakable wonder. His mouth was agape in yokel fashion.

Có một người rách rưới, bẩn bụi, máu và vết thuốc súng từ tóc xuống giày, lặng lẽ lê bước bên cạnh chàng thanh niên. Anh ta đang lắng nghe hăm hở và rất khiêm nhường những lời kể rùng rợn của một viên trung sĩ râu rậm. Gương mặt gầy của anh ta mang vẻ kính sợ và ngưỡng mộ. Anh ta như người nghe trong một tiệm tạp hóa ở quê, nghe chuyện kỳ diệu kể giữa những thùng đường. Anh ta nhìn người kể chuyện với nỗi kinh ngạc không tả xiết. Miệng há hốc theo kiểu nhà quê.

The sergeant, taking note of this, gave pause to his elaborate history while he administered a sardonic comment. “Be keerful, honey, you’ll be a-ketchin’ flies,” he said.

Viên trung sĩ, nhận ra điều này, ngưng câu chuyện công phu của mình để buông một lời mỉa mai. “Coi chừng, cưng, rồi nuốt ruồi bây giờ,” ông nói.

The tattered man shrank back abashed.

Người rách rưới rụt lại, bẽn lẽn.

After a time he began to sidle near to the youth, and in a diffident way try to make him a friend. His voice was gentle as a girl’s voice and his eyes were pleading. The youth saw with surprise that the soldier had two wounds, one in the head, bound with a blood-soaked rag, and the other in the arm, making that member dangle like a broken bough.

Một lúc sau anh ta bắt đầu rón rén lại gần chàng thanh niên, và rụt rè tìm cách kết bạn. Giọng anh ta dịu như giọng con gái, và mắt anh ta van nài. Chàng thanh niên ngạc nhiên thấy người lính có hai vết thương, một ở đầu, buộc bằng miếng giẻ đẫm máu, và một ở tay, khiến cánh tay lủng lẳng như cành gãy.

After they had walked together for some time the tattered man mustered sufficient courage to speak. “Was pretty good fight, wa’n’t it?” he timidly said. The youth, deep in thought, glanced up at the bloody and grim figure with its lamblike eyes. “What?”

Sau khi đi cùng nhau một lúc, người rách rưới gom đủ can đảm để nói. “Trận đánh khá hay, phải không?” anh ta rụt rè nói. Chàng thanh niên, đang chìm trong suy nghĩ, ngước nhìn dáng người đẫm máu và nghiệt ngã ấy với đôi mắt hiền như mắt cừu. “Gì cơ?”

“Was pretty good fight, wa’n’t it?”

“Trận đánh khá hay, phải không?”

“Yes,” said the youth shortly. He quickened his pace.

“Ừ,” chàng thanh niên đáp cụt lủn. Anh bước nhanh hơn.

But the other hobbled industriously after him. There was an air of apology in his manner, but he evidently thought that he needed only to talk for a time, and the youth would perceive that he was a good fellow.

Nhưng người kia cần mẫn khập khiễng theo sau. Thái độ anh ta có vẻ xin lỗi, nhưng rõ ràng anh ta nghĩ chỉ cần nói chuyện một lúc là chàng thanh niên sẽ thấy anh ta là người tốt.

“Was pretty good fight, wa’n’t it?” he began in a small voice, and then he achieved the fortitude to continue. “Dern me if I ever see fellers fight so. Laws, how they did fight! I knowed th’ boys’d like when they onct got square at it. Th’ boys ain’t had no fair chanct up t’ now, but this time they showed what they was. I knowed it’d turn out this way. Yeh can’t lick them boys. No, sir! They’re fighters, they be.”

“Trận đánh khá hay, phải không?” anh ta mở lời bằng giọng nhỏ xíu, rồi gom đủ nghị lực nói tiếp. “Tôi mà từng thấy ai đánh như vậy thì trời đánh. Trời ơi, họ đánh mới ghê chứ! Tôi biết mà, anh em sẽ ra trò khi vào đúng trận. Anh em chưa có cơ hội đàng hoàng cho tới giờ, nhưng lần này họ cho thấy mình là ai. Tôi biết thể nào cũng ra thế này. Không ai đánh bại nổi mấy anh em đó. Không đâu! Họ là dân đánh giặc, đúng vậy.”

He breathed a deep breath of humble admiration. He had looked at the youth for encouragement several times. He received none, but gradually he seemed to get absorbed in his subject.

Anh ta hít một hơi dài, đầy ngưỡng mộ khiêm nhường. Mấy lần anh ta đã nhìn chàng thanh niên để tìm chút khích lệ. Chẳng nhận được gì, nhưng dần dần anh ta có vẻ mải mê với đề tài của mình.

“I was talkin’ ’cross pickets with a boy from Georgie, onct, an’ that boy, he ses, ‘Your fellers ’ll all run like hell when they onct hearn a gun,’ he ses. ‘Mebbe they will,’ I ses, ‘but I don’t b’lieve none of it,’ I ses; ‘an’ b’jiminey,’ I ses back t’ ’um, ‘mebbe your fellers ’ll all run like hell when they onct hearn a gun,’ I ses. He larfed. Well, they didn’t run t’ day, did they, hey? No, sir! They fit, an’ fit, an’ fit.”

“Có lần tôi nói chuyện qua tiền tiêu với một thằng bé từ Georgia, và thằng đó, nó bảo, ‘Quân bên anh sẽ chạy bán sống bán chết khi nghe tiếng súng lần đầu,’ nó bảo. ‘Có khi vậy,’ tôi bảo, ‘nhưng tôi không tin tí nào,’ tôi bảo; ‘mà trời ơi,’ tôi bảo lại nó, ‘có khi quân bên anh mới chạy bán sống bán chết khi nghe tiếng súng lần đầu,’ tôi bảo. Nó cười. Thế, hôm nay họ có chạy đâu, hả? Không đâu! Họ đánh, đánh, đánh mãi.”

His homely face was suffused with a light of love for the army which was to him all things beautiful and powerful.

Gương mặt mộc mạc của anh ta rạng lên ánh sáng của tình yêu dành cho quân đội, thứ mà với anh ta là mọi điều đẹp đẽ và mạnh mẽ.

After a time he turned to the youth. “Where yeh hit, ol’ boy?” he asked in a brotherly tone.

Một lúc sau anh ta quay sang chàng thanh niên. “Cậu bị trúng chỗ nào, anh bạn?” anh ta hỏi bằng giọng anh em.

The youth felt instant panic at this question, although at first its full import was not borne in upon him.

Chàng thanh niên hoảng hốt ngay lập tức trước câu hỏi này, dù lúc đầu anh chưa thấu hết ý nghĩa của nó.

“What?” he asked.

“Gì cơ?” anh hỏi.

“Where yeh hit?” repeated the tattered man.

“Cậu bị trúng chỗ nào?” người rách rưới lặp lại.

“Why,” began the youth, “I—I—that is—why—I—”

“À,” chàng thanh niên bắt đầu, “tôi—tôi—tức là—à—tôi—”

He turned away suddenly and slid through the crowd. His brow was heavily flushed, and his fingers were picking nervously at one of his buttons. He bent his head and fastened his eyes studiously upon the button as if it were a little problem.

Anh bỗng quay đi và lách qua đám đông. Trán anh đỏ bừng, các ngón tay mân mê một cái khuy áo một cách bồn chồn. Anh cúi đầu và dán mắt chăm chú vào chiếc khuy như thể đó là một bài toán nhỏ.

The tattered man looked after him in astonishment.

Người rách rưới nhìn theo anh, ngạc nhiên.

Chapter IX.

Chương IX.

The youth fell back in the procession until the tattered soldier was not in sight. Then he started to walk on with the others.

Chàng thanh niên tụt lại trong đoàn người cho đến khi không còn thấy người lính rách rưới nữa. Rồi anh bắt đầu đi tiếp với những người khác.

But he was amid wounds. The mob of men was bleeding. Because of the tattered soldier’s question he now felt that his shame could be viewed. He was continually casting sidelong glances to see if the men were contemplating the letters of guilt he felt burned into his brow.

Nhưng anh đang ở giữa những vết thương. Đám người ấy đang chảy máu. Vì câu hỏi của người lính rách rưới, giờ anh thấy nỗi xấu hổ của mình có thể bị nhìn thấy. Anh liên tục liếc nghiêng xem những người kia có đang chiêm ngưỡng những chữ tội lỗi mà anh cảm thấy bị nung vào trán mình không.

At times he regarded the wounded soldiers in an envious way. He conceived persons with torn bodies to be peculiarly happy. He wished that he, too, had a wound, a red badge of courage.

Có lúc anh nhìn những người lính bị thương bằng ánh mắt ghen tị. Anh cho rằng những người có thân thể rách nát là những người hạnh phúc đặc biệt. Anh ước gì mình cũng có một vết thương, một huy hiệu đỏ của lòng dũng cảm.

The spectral soldier was at his side like a stalking reproach. The man’s eyes were still fixed in a stare into the unknown. His gray, appalling face had attracted attention in the crowd, and men, slowing to his dreary pace, were walking with him. They were discussing his plight, questioning him and giving him advice. In a dogged way he repelled them, signing to them to go on and leave him alone. The shadows of his face were deepening and his tight lips seemed holding in check the moan of great despair. There could be seen a certain stiffness in the movements of his body, as if he were taking infinite care not to arouse the passion of his wounds. As he went on, he seemed always looking for a place, like one who goes to choose a grave.

Người lính bóng ma ở bên cạnh anh như một lời trách móc lầm lũi. Mắt người ấy vẫn trừng trừng nhìn vào cõi vô định. Gương mặt xám, đáng sợ của anh ta đã thu hút sự chú ý trong đám đông, và những người, chậm bước theo nhịp u ám của anh ta, đi cùng anh. Họ bàn về cảnh ngộ anh, hỏi han và khuyên bảo. Anh ta lì lợm gạt họ ra, ra hiệu cho họ đi tiếp và để anh yên. Bóng tối trên mặt anh sâu thêm và đôi môi mím chặt như đang kìm tiếng rên của nỗi tuyệt vọng lớn. Cử động thân thể anh có một vẻ cứng đờ, như thể anh đang hết sức cẩn thận để khỏi đánh thức cơn thịnh nộ của các vết thương. Đi tới đâu anh cũng như luôn dò tìm một chỗ, như người đi chọn huyệt.

Something in the gesture of the man as he waved the bloody and pitying soldiers away made the youth start as if bitten. He yelled in horror. Tottering forward he laid a quivering hand upon the man’s arm. As the latter slowly turned his waxlike features toward him the youth screamed:

Có điều gì trong cử chỉ của người ấy khi vẫy những người lính đầy máu và thương hại đi chỗ khác, khiến chàng thanh niên giật mình như bị cắn. Anh hét lên kinh hoàng. Loạng choạng bước tới, anh đặt bàn tay run rẩy lên cánh tay người ấy. Khi người này chậm rãi quay khuôn mặt như sáp về phía anh, chàng thanh niên thét lên:

“Gawd! Jim Conklin!”

“Chúa ơi! Jim Conklin!”

The tall soldier made a little commonplace smile. “Hello, Henry,” he said.

Gã lính cao lớn nở một nụ cười nhỏ, bình thường. “Chào, Henry,” anh nói.

The youth swayed on his legs and glared strangely. He stuttered and stammered. “Oh, Jim—oh, Jim—oh, Jim—”

Chàng thanh niên lảo đảo trên đôi chân và nhìn trừng trừng một cách kỳ lạ. Anh lắp bắp. “Ôi, anh Jim—ôi, anh Jim—ôi, anh Jim—”

The tall soldier held out his gory hand. There was a curious red and black combination of new blood and old blood upon it. “Where yeh been, Henry?” he asked. He continued in a monotonous voice, “I thought mebbe yeh got keeled over. There been thunder t’ pay t’-day. I was worryin’ about it a good deal.”

Gã lính cao lớn chìa bàn tay đẫm máu ra. Trên đó có một sự pha trộn đỏ và đen kỳ lạ của máu mới và máu cũ. “Cậu đi đâu nãy giờ, Henry?” anh hỏi. Anh nói tiếp bằng giọng đều đều, “Tôi cứ tưởng cậu bị hạ rồi. Hôm nay trận đánh dữ lắm. Tôi lo cho cậu nhiều.”