Chiếc huy hiệu đỏ của lòng dũng cảm Stephen Crane Original title: The Red Badge of Courage Bản dịch tiếng Việt bằng AI · đánh giá AI v2 Edition: crane-badge-vi-ai-2026 Canonical URL: https://streamentry.github.io/LitMundi/vi/read/crane-the-red-badge-of-courage/crane-badge-vi-ai-2026/ AI-reviewed translation. Weighted AI assessment: 8.73/10 under litmundi-literary-v2. No independent human literary review is claimed. Reader corrections may lead to revision. Publication: published; ai_reviewed Translator: LitMundi AI translation (Claude) Editors: none recorded Reviewers: no independent literary certification AI assessment systems: litmundi-ai-literary-assessment Review evidence: https://github.com/streamentry/LitMundi/blob/main/corpus/reviews/crane-the-red-badge-of-courage/crane-badge-vi-ai-2026/ai-review-v2-2026-11-02.json Source edition: crane-badge-en-pg73 Source edition URL: https://streamentry.github.io/LitMundi/en/read/crane-the-red-badge-of-courage/crane-badge-en-pg73/ Source: Stephen Crane, The Red Badge of Courage: An Episode of the American Civil War (New York: D. Appleton, 1895). Project Gutenberg #73. Source witness URL: https://www.gutenberg.org/cache/epub/73/pg73-images.html Source catalog URL: https://www.gutenberg.org/ebooks/73 Source witness description: Chapters I–XXIV of Project Gutenberg #73. No claim of a newly inspected printed copy. Edition provenance: Complete direct AI-generated Vietnamese translation from the identified English source edition; no existing Vietnamese text or modern relay translation was used. License: CC-BY-4.0 Rights: AI-produced Vietnamese translation generated and revised directly from the separately assessed historical original. Under the project AI-content policy, any applicable rights controlled by the publishing maintainer are offered under CC BY 4.0. No human authorship, exclusive copyright, new restriction on public-domain material or worldwide protection is asserted; original-source and third-party rights remain separate. No human creative contributors are recorded for this edition. Canonical content SHA-256: caa4ac209bca3dc1c936a4d167870681953785726f13a0126878b62463e9cc2c Content rights are edition-specific; the software MIT license does not relicense literature. [crane-the-red-badge-of-courage:1.1] Chương I. [crane-the-red-badge-of-courage:1.2] Cái lạnh miễn cưỡng rời khỏi mặt đất, và những làn sương rút đi để lộ ra một đạo quân nằm dài trên các sườn đồi, đang nghỉ ngơi. Khi cảnh sắc chuyển từ nâu sang xanh, đạo quân thức giấc, và bắt đầu run lên vì háo hức trước tiếng ồn của những lời đồn. Nó đưa mắt nhìn ra các con đường, những con đường đang từ các rãnh dài bùn lỏng dần thành những đường cái đúng nghĩa. Một dòng sông, ánh màu hổ phách trong bóng râm hai bờ, róc rách dưới chân đạo quân; và ban đêm, khi dòng nước đã hóa thành một màu đen sầu thảm, người ta có thể thấy bên kia sông những đốm lửa trại đỏ rực của quân thù, như những con mắt, đặt dưới vầng trán thấp của những ngọn đồi xa. [crane-the-red-badge-of-courage:1.3] Có lần một gã lính cao lớn chợt nổi hứng làm người tốt và hăm hở đi giặt một chiếc áo sơ mi. Gã phóng như bay từ con suối về, vẫy chiếc áo như vẫy một ngọn cờ. Gã căng phồng lên vì một câu chuyện nghe được từ một người bạn đáng tin, người này nghe từ một anh kỵ binh thật thà, anh kỵ binh ấy nghe từ ông anh đáng tin cậy của mình, một lính liên lạc ở bộ tư lệnh sư đoàn. Gã làm ra cái vẻ quan trọng của một sứ giả mặc áo đỏ và vàng. [crane-the-red-badge-of-courage:1.4] “Mai mình nhổ trại — chắc như đinh,” gã nói bằng giọng hãnh diện với một nhóm người trên con đường giữa đại đội. “Mình sẽ đi ngược sông lên tít trên kia, cắt ngang, rồi vòng ra phía sau lưng chúng.” [crane-the-red-badge-of-courage:1.5] Trước đám thính giả chăm chú, gã vạch ra, thật rôm rả và tỉ mỉ, kế hoạch của một chiến dịch hết sức lỗi lạc. Gã vừa nói xong, những người mặc quân phục xanh liền tản ra thành từng nhóm nhỏ cãi nhau giữa các dãy lán nâu lè tè. Một gã đánh xe người da đen đang nhảy múa trên một thùng bánh quy giữa tiếng cổ vũ hò reo của chừng bốn chục người lính thì bị bỏ rơi. Anh ta buồn bã ngồi xuống. Khói lười biếng trôi lên từ vô số ống khói ngộ nghĩnh. [crane-the-red-badge-of-courage:1.6] “Láo! Chỉ có thế thôi — láo chết đi được!” một người lính khác nói lớn. Khuôn mặt nhẵn nhụi của gã đỏ bừng, hai tay hậm hực thọc vào túi quần. Gã coi chuyện này như một sự sỉ nhục đối với mình. “Tôi không tin cái quân đội khốn kiếp này có bao giờ nhúc nhích. Mình bị đóng đinh ở đây rồi. Hai tuần nay tôi sửa soạn lên đường tám lần, mà vẫn chưa đi đâu cả.” [crane-the-red-badge-of-courage:1.7] Gã lính cao lớn thấy mình có bổn phận bảo vệ sự thật của một lời đồn chính gã đã đem về. Gã và người kia suýt nữa thì đánh nhau vì chuyện đó. [crane-the-red-badge-of-courage:1.8] Một viên hạ sĩ bắt đầu chửi thề trước đám đông. Anh ta nói mình vừa lát một cái sàn ván đắt tiền trong căn lán. Hồi đầu xuân, anh ta đã kiềm chế không sắm sửa thêm cho đỡ cực, vì cảm thấy quân đội có thể lên đường bất cứ lúc nào. Nhưng dạo gần đây anh ta có ấn tượng rằng họ đang ở trong một thứ trại đóng vĩnh viễn. [crane-the-red-badge-of-courage:1.9] Nhiều người sa vào một cuộc tranh luận sôi nổi. Một người trình bày, bằng một lối rất sáng sủa lạ lùng, toàn bộ kế hoạch của viên tổng tư lệnh. Anh bị những người khác phản đối, họ khẳng định còn có những kế hoạch chiến dịch khác. Họ gào át nhau, nhiều người cố giành sự chú ý của đám đông nhưng vô ích. Trong khi đó, gã lính mang tin đồn về chạy lăng xăng với vẻ rất quan trọng. Gã bị hỏi dồn liên tục. [crane-the-red-badge-of-courage:1.10] “Có chuyện gì thế, Jim?” [crane-the-red-badge-of-courage:1.11] “Quân đội sắp nhổ trại.” [crane-the-red-badge-of-courage:1.12] “Thôi đi, nói cái gì thế? Làm sao cậu biết?” [crane-the-red-badge-of-courage:1.13] “Thì, tin hay không tùy cậu. Tôi chẳng thèm quan tâm.” [crane-the-red-badge-of-courage:1.14] Cách gã đáp có nhiều điều đáng nghiền ngẫm. Gã suýt thuyết phục được họ chỉ nhờ khinh khỉnh không thèm đưa ra bằng chứng. Họ càng lúc càng sôi nổi. [crane-the-red-badge-of-courage:1.15] Có một người lính trẻ lắng nghe háo hức những lời của gã cao lớn lẫn đủ thứ bình luận của đồng đội. Nghe tranh cãi về hành quân và tấn công đã đời, cậu về lán, chui qua một cái lỗ ngoằn ngoèo vốn dùng làm cửa. Cậu muốn ở một mình với những ý nghĩ mới vừa nảy ra trong đầu. [crane-the-red-badge-of-courage:1.16] Cậu nằm xuống một cái giường rộng chạy ngang cuối phòng. Đầu bên kia, những thùng bánh quy được dùng làm đồ đạc, xếp quanh lò sưởi. Một bức tranh lấy từ tuần báo minh họa treo trên vách gỗ khúc, và ba khẩu súng nằm song song trên mấy cái chốt. Dây trang bị móc vào những chỗ nhô ra tiện tay, và mấy cái bát thiếc đặt trên một đống củi nhỏ. Một tấm lều gấp lại làm mái. Nắng bên ngoài đập lên đó khiến nó rực lên sắc vàng nhạt. Một ô cửa sổ nhỏ hắt xuống sàn nhà bừa bộn một ô vuông ánh sáng trắng hơn, xiên xiên. Khói từ lò lắm lúc bỏ qua ống khói đất sét mà lượn vòng vào trong phòng, và cái ống khói mỏng manh bằng đất và cành cây ấy cứ dọa mãi sẽ thiêu rụi cả cơ ngơi. [crane-the-red-badge-of-courage:1.17] Chàng thanh niên chìm trong một cơn mê nhỏ vì kinh ngạc. Vậy là cuối cùng họ cũng sắp đánh nhau. Có lẽ ngày mai sẽ có một trận đánh, và cậu sẽ ở trong đó. Một lúc lâu cậu phải cố gắng lắm mới tự bắt mình tin. Cậu không thể tin chắc vào điềm báo rằng mình sắp dự vào một trong những biến cố lớn lao của thế gian. [crane-the-red-badge-of-courage:1.18] Dĩ nhiên suốt đời cậu vẫn mơ về những trận đánh — những cuộc xung đột mơ hồ đẫm máu làm cậu rúng động vì khí thế và ngọn lửa. Trong mộng cậu đã thấy mình ở nhiều cuộc giao tranh. Cậu đã hình dung những dân tộc được yên ổn dưới bóng sức mạnh của đôi mắt đại bàng nơi mình. Nhưng khi tỉnh, cậu coi chiến trận như những vết đỏ thẫm trên các trang quá khứ. Cậu xếp chúng vào những chuyện đã qua, cùng với những hình ảnh trong đầu về vương miện nặng trĩu và lâu đài cao ngất. Có một quãng lịch sử thế giới cậu coi là thời của chiến tranh, nhưng cậu nghĩ nó đã khuất sau chân trời từ lâu và biến mất vĩnh viễn. [crane-the-red-badge-of-courage:1.19] Từ nhà mình, đôi mắt trẻ của cậu đã nhìn cuộc chiến trên chính đất nước mình bằng con mắt ngờ vực. Hẳn đó chỉ là một thứ trò diễn. Cậu đã tuyệt vọng từ lâu về chuyện được chứng kiến một cuộc đấu kiểu Hy Lạp. Cậu từng bảo thứ đó sẽ không còn nữa. Con người tốt hơn, hoặc nhát hơn. Hoặc nền giáo dục thế tục và tôn giáo đã xóa sạch bản năng bóp cổ nhau, hoặc tài chính vững vàng đã kìm hãm những dục vọng. [crane-the-red-badge-of-courage:1.20] Đã nhiều lần cậu cháy lòng muốn nhập ngũ. Những câu chuyện về các cuộc chuyển quân lớn làm rung chuyển cả xứ sở. Chúng có thể không hẳn là sử thi kiểu Homer, nhưng dường như chứa đầy vinh quang. Cậu đã đọc về hành quân, vây thành, giao chiến, và thèm được tận mắt thấy tất cả. Trí óc bận rộn của cậu đã vẽ cho cậu những bức tranh lớn, màu sắc xa hoa, rực lên những chiến công nghẹt thở. [crane-the-red-badge-of-courage:1.21] Nhưng mẹ cậu đã làm cậu nản lòng. Bà làm ra vẻ nhìn phẩm chất của nhiệt huyết chiến trận và lòng yêu nước nơi cậu bằng chút khinh thường. Bà có thể bình thản ngồi xuống và, chẳng thấy khó khăn gì, đưa ra cho cậu hàng trăm lý do vì sao ở nông trại cậu quan trọng hơn nhiều so với ở chiến trường. Bà có những cách nói khiến cậu hiểu rằng những điều bà nói về chuyện này xuất phát từ một niềm xác tín sâu xa. Hơn nữa, về phía bà còn có niềm tin của cậu rằng động cơ đạo đức của bà trong cuộc tranh luận là bất khả công phá. [crane-the-red-badge-of-courage:1.22] Nhưng rốt cuộc cậu đã nổi loạn quyết liệt chống lại thứ ánh sáng vàng vọt đang rọi lên màu sắc của hoài bão mình. Báo chí, chuyện đồn trong làng, những hình dung của chính cậu đã khuấy động cậu đến mức không kìm được. Quả thật dưới đó họ đang đánh rất giỏi. Gần như ngày nào báo cũng in tin về một chiến thắng quyết định. [crane-the-red-badge-of-courage:1.23] Một đêm nọ, khi cậu nằm trên giường, gió mang đến tai cậu tiếng chuông nhà thờ inh ỏi, khi một người hăng hái nào đó giật dây chuông cuống cuồng để báo cái tin méo mó về một trận đánh lớn. Tiếng nói của dân chúng đang hân hoan trong đêm ấy làm cậu rùng mình trong một cơn phấn khích kéo dài. Sau đó cậu đi xuống phòng mẹ và nói thế này: “Mẹ ơi, con sẽ đi lính.” [crane-the-red-badge-of-courage:1.24] “Henry, đừng có dại,” mẹ cậu đáp. Rồi bà trùm chăn lên mặt. Chuyện đêm ấy thế là xong. [crane-the-red-badge-of-courage:1.25] Dù vậy, sáng hôm sau cậu vẫn đi đến một thị trấn gần nông trại của mẹ và ghi tên vào một đại đội đang thành lập ở đó. Khi cậu về đến nhà, mẹ cậu đang vắt sữa con bò vằn. Bốn con khác đứng đợi. “Mẹ ơi, con đã nhập ngũ rồi,” cậu nói với bà, rụt rè. Im lặng một lúc ngắn. “Ý Chúa được thành, Henry,” cuối cùng bà đáp, rồi tiếp tục vắt sữa con bò vằn. [crane-the-red-badge-of-courage:1.26] Khi cậu đứng ở ngưỡng cửa với bộ quân phục trên người, với ánh hưng phấn và mong đợi trong mắt gần như át mất ánh lưu luyến những ràng buộc gia đình, cậu thấy hai giọt nước mắt để lại hai vệt trên đôi má đầy sẹo của mẹ. [crane-the-red-badge-of-courage:1.27] Vậy mà bà vẫn làm cậu thất vọng, vì không hề nói một lời nào về chuyện trở về cùng chiếc khiên hoặc nằm trên nó. Cậu đã thầm chuẩn bị cho một cảnh đẹp. Cậu đã soạn sẵn mấy câu mà cậu nghĩ có thể dùng để gây xúc động. Nhưng lời bà phá hỏng kế hoạch. Bà cứ lầm lì gọt khoai tây và nói với cậu như sau: “Phải coi chừng, Henry, và giữ gìn thân mình trong cái vụ đánh nhau này — coi chừng và giữ gìn thân mình. Đừng có tưởng mới đầu mà đã đánh bại được cả đạo quân miền Nam, vì con không đánh được đâu. Con chỉ là một thằng nhỏ giữa cả đống người khác, và con phải biết giữ yên lặng mà làm theo lời họ bảo. Mẹ biết tính con, Henry. [crane-the-red-badge-of-courage:1.28] “Mẹ đã đan cho con tám đôi tất, Henry, mẹ cũng bỏ vào hết những cái áo đẹp nhất của con, vì mẹ muốn con mẹ được ấm áp, dễ chịu chẳng thua ai trong quân đội. Hễ chúng thủng lỗ thì con gửi ngay về cho mẹ, để mẹ còn vá. [crane-the-red-badge-of-courage:1.29] “Và lúc nào cũng nhớ cẩn thận mà chọn bạn. Trong quân đội có lắm kẻ xấu, Henry. Quân đội làm chúng hoang dại, mà chúng chẳng thích gì hơn là dắt một thằng nhỏ như con, chưa đi xa nhà bao giờ và luôn có mẹ bên cạnh, đi hư, dạy cho uống rượu chửi thề. Tránh xa những người đó, Henry. Mẹ không muốn con làm điều gì, Henry, mà con xấu hổ nếu mẹ biết. Cứ nghĩ như mẹ đang nhìn con. Nếu lúc nào con cũng nhớ điều đó, mẹ nghĩ con sẽ nên người. [crane-the-red-badge-of-courage:1.30] “Con cũng phải luôn nhớ đến cha con, con ạ, và nhớ cha chưa từng uống một giọt rượu trong đời, và hiếm khi chửi một câu nặng. [crane-the-red-badge-of-courage:1.31] “Mẹ không biết còn phải dặn con gì nữa, Henry, ngoại trừ việc con đừng bao giờ vì mẹ mà trốn tránh bổn phận, con ạ. Nếu có lúc con phải chọn giữa bị giết và làm một việc hèn, thì Henry, đừng nghĩ gì ngoài điều phải, vì có biết bao người đàn bà phải chịu đựng những chuyện như thế bây giờ, và Chúa sẽ lo cho tất cả chúng ta. [crane-the-red-badge-of-courage:1.32] “Đừng quên tất với áo, con nhé; và mẹ có bỏ vào bọc của con một hũ mứt dâu đen, vì mẹ biết con thích nó hơn mọi thứ. Thôi chào con, Henry. Coi chừng, và là đứa con ngoan.” [crane-the-red-badge-of-courage:1.33] Dĩ nhiên cậu đã sốt ruột trong thử thách của bài diễn văn ấy. Nó không hoàn toàn như cậu chờ đợi, và cậu chịu đựng nó với vẻ bực bội. Cậu ra đi với một cảm giác nhẹ nhõm mơ hồ. [crane-the-red-badge-of-courage:1.34] Thế nhưng khi ngoái nhìn từ cổng, cậu đã thấy mẹ quỳ giữa đống vỏ khoai. Gương mặt nâu của bà ngửa lên, đẫm nước mắt, và dáng người gầy guộc của bà run lên. Cậu cúi đầu bước tiếp, bỗng thấy xấu hổ về ý định của mình. [crane-the-red-badge-of-courage:1.35] Từ nhà, cậu đã đến học viện để chào từ biệt nhiều bạn học. Họ ùa quanh cậu với vẻ kinh ngạc và ngưỡng mộ. Cậu đã cảm thấy cái vực ngăn cách giữa họ và mình, và phồng lên một niềm kiêu hãnh điềm tĩnh. Cậu cùng vài bạn đã khoác áo xanh gần như ngập trong đặc quyền suốt cả buổi chiều, và đó là một điều rất ngọt ngào. Họ đã đi đứng vênh vang. [crane-the-red-badge-of-courage:1.36] Một cô gái tóc sáng màu đã hóm hỉnh cười nhạo tinh thần thượng võ của cậu, nhưng có một cô khác, tóc sẫm hơn, mà cậu đã nhìn chằm chằm, và cậu nghĩ cô trở nên e thẹn và buồn khi thấy bộ đồ xanh với cúc đồng của cậu. Khi cậu bước xuống lối đi giữa hai hàng sồi, cậu quay đầu lại và bắt gặp cô ở một ô cửa sổ, đang nhìn cậu đi. Khi nhận ra cậu, cô lập tức ngước nhìn qua những cành cây cao lên bầu trời. Cậu đã thấy trong động tác đổi tư thế của cô có nhiều bối rối và vội vã. Cậu thường nghĩ đến điều đó. [crane-the-red-badge-of-courage:1.37] Trên đường đến Washington tinh thần cậu đã bay bổng. Trung đoàn được cho ăn và vỗ về ở hết ga này đến ga khác, đến mức chàng thanh niên đã tin rằng mình hẳn phải là một anh hùng. Bánh mì, thịt nguội, cà phê, dưa chua và phô mai được tiêu xài phung phí. Khi tắm mình trong nụ cười của các cô gái, được các cụ già vỗ vai khen ngợi, cậu đã thấy sức mạnh lập những chiến công vĩ đại lớn dần trong mình. [crane-the-red-badge-of-courage:1.38] Sau những chuyến đi rắc rối với nhiều lần dừng, đã đến những tháng ngày đơn điệu trong trại. Cậu đã tin rằng chiến tranh thực sự là một chuỗi những cuộc vật lộn sinh tử với rất ít thời gian xen giữa để ngủ và ăn; nhưng từ khi trung đoàn của cậu ra mặt trận, quân đội hầu như chỉ ngồi yên và cố giữ ấm. [crane-the-red-badge-of-courage:1.39] Rồi cậu dần dần bị đưa trở về những ý nghĩ cũ. Những cuộc đấu kiểu Hy Lạp sẽ không còn nữa. Con người tốt hơn, hoặc nhát hơn. Hoặc nền giáo dục thế tục và tôn giáo đã xóa sạch bản năng bóp cổ nhau, hoặc tài chính vững vàng đã kìm hãm những dục vọng. [crane-the-red-badge-of-courage:1.40] Cậu đã quen coi mình chỉ như một phần của một khối quân xanh phô diễn khổng lồ. Phận sự của cậu là lo, trong chừng mực có thể, cho sự thoải mái của riêng mình. Để giải trí, cậu có thể ngồi xoay hai ngón cái và phỏng đoán những ý nghĩ hẳn đang khuấy động đầu óc các vị tướng. Ngoài ra, cậu bị tập, tập mãi, rồi duyệt binh, rồi lại tập, tập mãi, rồi lại duyệt binh. [crane-the-red-badge-of-courage:1.41] Kẻ thù duy nhất cậu từng thấy là vài lính gác tiền tiêu dọc bờ sông. Họ là một đám da rám nắng, thích triết lý, thỉnh thoảng lại bắn một phát đầy suy tư vào lính gác miền Bắc. Sau đó bị trách, họ thường tỏ vẻ tiếc, và thề có thần thánh của họ rằng súng tự nổ mà không được phép. Một đêm đứng gác, chàng thanh niên đã trò chuyện qua sông với một người trong số họ. Đó là một gã hơi rách rưới, nhổ phèo khéo léo xuống giữa hai bàn chân, và có cả một kho tự tin hiền lành, trẻ con. Cá nhân cậu mến người này. [crane-the-red-badge-of-courage:1.42] “Này Yankee,” người kia đã bảo cậu, “anh đúng là một anh chàng tử tế hết xảy.” Tình cảm ấy, theo không khí lặng trôi tới cậu, đã khiến cậu nhất thời tiếc cho chiến tranh. [crane-the-red-badge-of-courage:1.43] Nhiều cựu binh đã kể cậu nghe đủ chuyện. Có người nói về những đám đông xám xịt râu ria xồm xoàm, tiến lên với những lời nguyền rủa không khoan nhượng và nhai thuốc lá bằng một lòng dũng cảm không tả nổi; những khối binh lính hung tợn khổng lồ đang quét tới như quân Hung. Người khác nói về những kẻ rách rưới, đói triền miên, bắn thứ thuốc súng chán chường. “Tụi nó dám xông qua lửa địa ngục với diêm sinh để chộp lấy một cái túi lương, mà cái dạ dày như thế thì chẳng trụ được lâu đâu,” cậu được bảo vậy. Từ những chuyện ấy, chàng thanh niên hình dung ra những khúc xương đỏ, sống, thò ra qua các kẽ rách của bộ quân phục bạc màu. [crane-the-red-badge-of-courage:1.44] Dù vậy, cậu không thể hoàn toàn tin lời các cựu binh, vì tân binh là con mồi của họ. Họ nói nhiều về khói, lửa và máu, nhưng cậu không biết bao nhiêu là dối. Họ cứ dai dẳng hét “Lính mới toanh!” vào cậu, và hoàn toàn không đáng tin. [crane-the-red-badge-of-courage:1.45] Tuy nhiên, giờ cậu nhận ra rằng chẳng quan trọng lắm việc cậu sẽ đánh loại lính nào, miễn là họ đánh, điều mà không ai chối cãi. Còn một vấn đề nghiêm trọng hơn. Cậu nằm trên giường mà ngẫm nghĩ. Cậu cố chứng minh bằng toán học cho chính mình rằng cậu sẽ không bỏ chạy khỏi trận đánh. [crane-the-red-badge-of-courage:1.46] Trước đây cậu chưa bao giờ thấy mình bắt buộc phải vật lộn quá nghiêm túc với câu hỏi này. Trong đời, cậu coi một số điều là đương nhiên, chưa bao giờ thách thức niềm tin vào thành công cuối cùng, và ít bận tâm đến phương tiện và đường đi. Nhưng giờ đây cậu bị đặt trước một việc hệ trọng. Bỗng dưng cậu thấy rằng biết đâu trong trận đánh cậu sẽ chạy. Cậu buộc phải thừa nhận rằng nói về chiến tranh, cậu chẳng biết gì về chính mình. [crane-the-red-badge-of-courage:1.47] Ngày trước cậu hẳn đã mặc cho vấn đề ấy giậm chân ngoài cổng tâm trí, nhưng giờ cậu thấy buộc phải chú ý nghiêm túc đến nó. [crane-the-red-badge-of-courage:1.48] Một nỗi hoảng sợ nhỏ nhoi lớn dần trong đầu cậu. Khi trí tưởng tượng của cậu đi tới một trận đánh, cậu thấy những khả năng ghê rợn. Cậu nghĩ đến những hiểm họa rình rập của tương lai, và cố hình dung mình đứng vững giữa chúng nhưng không nổi. Cậu nhớ lại những ảo ảnh vinh quang với lưỡi gươm gãy của mình, nhưng trong bóng tối của cơn náo loạn sắp ập đến, cậu ngờ rằng đó là những bức tranh không thể có. [crane-the-red-badge-of-courage:1.49] Cậu bật khỏi giường và bắt đầu đi lại bồn chồn. “Trời ơi, mình bị cái gì thế này?” cậu nói thành tiếng. [crane-the-red-badge-of-courage:1.50] Cậu cảm thấy trong cơn khủng hoảng này những quy luật sống của mình đều vô dụng. Bất cứ điều gì cậu từng biết về mình đều chẳng ích gì ở đây. Cậu là một ẩn số. Cậu thấy mình lại phải mày mò thử nghiệm như hồi nhỏ. Cậu phải gom góp hiểu biết về bản thân, và trong khi đó cậu quyết giữ mình thật cảnh giác, kẻo những phẩm chất mà cậu chẳng biết gì sẽ làm cậu ô nhục mãi mãi. “Trời ơi!” cậu lặp lại, hoảng hốt. [crane-the-red-badge-of-courage:1.51] Một lúc sau gã lính cao lớn khéo léo trượt qua cái lỗ. Gã lính ồn ào theo sau. Họ đang cãi nhau. [crane-the-red-badge-of-courage:1.52] “Thôi được,” gã lính cao lớn nói khi bước vào. Gã vẫy tay đầy biểu cảm. “Cậu tin tôi hay không tùy cậu. Cậu chỉ cần ngồi xuống và đợi yên hết sức có thể. Rồi chẳng bao lâu cậu sẽ biết tôi đúng.” [crane-the-red-badge-of-courage:1.53] Người đồng đội của gã gầm gừ bướng bỉnh. Có một lúc anh ta dường như đang lục tìm một câu đáp ghê gớm. Cuối cùng anh nói: “Chà, cậu đâu có biết hết mọi thứ trên đời, phải không?” [crane-the-red-badge-of-courage:1.54] “Tôi có nói là biết hết mọi thứ trên đời đâu,” người kia vặn lại gắt gỏng. Gã bắt đầu nhét gọn đủ thứ vào ba lô. [crane-the-red-badge-of-courage:1.55] Chàng thanh niên, dừng lại giữa bước đi bồn chồn, nhìn xuống bóng người đang bận rộn. “Sắp có trận đánh thật chứ, Jim?” cậu hỏi. [crane-the-red-badge-of-courage:1.56] “Dĩ nhiên là có,” gã lính cao lớn đáp. “Dĩ nhiên là có. Cậu cứ đợi đến mai, rồi sẽ thấy một trong những trận lớn nhất từ trước tới giờ. Cậu cứ đợi.” [crane-the-red-badge-of-courage:1.57] “Trời đất!” chàng thanh niên nói. [crane-the-red-badge-of-courage:1.58] “Ồ, lần này cậu sẽ thấy đánh nhau, cậu bé ạ, đánh nhau chính hiệu đàng hoàng,” gã lính cao lớn nói thêm, với dáng vẻ người sắp trình diễn một trận đánh để các bạn mình hưởng. [crane-the-red-badge-of-courage:1.59] “Hứ!” gã ồn ào nói từ một góc. [crane-the-red-badge-of-courage:1.60] “Thì,” chàng thanh niên nhận xét, “có khi chuyện này rồi cũng ra như mấy chuyện trước thôi.” [crane-the-red-badge-of-courage:1.61] “Còn lâu mới thế,” gã lính cao lớn đáp, điên tiết. “Còn lâu mới thế. Sáng nay chẳng phải toàn bộ kỵ binh đã đi rồi sao?” Gã lườm quanh mình. Không ai phủ nhận. “Kỵ binh đi sáng nay,” gã tiếp. “Người ta bảo trong trại hầu như chẳng còn kỵ binh nào. Họ đi Richmond hay chỗ nào đó, trong khi mình đánh cả bọn quân miền Nam. Đại khái là một mánh như thế. Trung đoàn cũng có lệnh rồi. Một anh chàng thấy họ đi vào bộ tư lệnh mới nói với tôi cách đây một lát. Và họ đang náo loạn khắp trại — ai cũng thấy.” [crane-the-red-badge-of-courage:1.62] “Xí!” gã ồn ào nói. [crane-the-red-badge-of-courage:1.63] Chàng thanh niên im lặng một lúc. Cuối cùng cậu nói với gã lính cao lớn. “Jim!” [crane-the-red-badge-of-courage:1.64] “Gì?” [crane-the-red-badge-of-courage:1.65] “Anh nghĩ trung đoàn sẽ ra sao?” [crane-the-red-badge-of-courage:1.66] “Ồ, tôi đoán họ sẽ đánh ổn thôi, một khi đã vào trận,” người kia nói với sự phán đoán lạnh lùng. Gã dùng ngôi thứ ba cực kỳ khéo. “Dĩ nhiên người ta chế giễu họ nhiều vì họ là lính mới, và đủ thứ như thế; nhưng tôi đoán họ sẽ đánh ổn thôi.” [crane-the-red-badge-of-courage:1.67] “Anh nghĩ có anh em nào sẽ chạy không?” chàng thanh niên gặng hỏi. [crane-the-red-badge-of-courage:1.68] “Ồ, có thể có vài người chạy, nhưng trung đoàn nào cũng có loại ấy, nhất là lần đầu dưới đạn,” người kia nói bằng giọng khoan dung. “Dĩ nhiên cũng có thể xảy ra chuyện cả lũ cùng ù té chạy, nếu mới đầu mà gặp trận lớn, mà cũng có thể họ ở lại đánh hăng như điên. Nhưng chẳng cá cược được điều gì. Dĩ nhiên họ chưa từng nếm đạn, mà cũng khó có chuyện đánh bại cả quân miền Nam ngay một lúc trong lần đầu; nhưng tôi nghĩ họ sẽ đánh khá hơn một số, dù kém hơn một số khác. Tôi tính vậy đấy. Người ta gọi trung đoàn là ‘Lính mới toanh’ này nọ; nhưng anh em xuất thân từ dòng giống tốt, và phần đông sẽ đánh như quỷ một khi đã bắt đầu bắn,” gã nói thêm, nhấn thật mạnh vào mấy chữ cuối. [crane-the-red-badge-of-courage:1.69] “Ồ, anh tưởng anh biết —” gã lính ồn ào bắt đầu, đầy khinh miệt. [crane-the-red-badge-of-courage:1.70] Người kia quay phắt lại với gã, hung dữ. Họ cãi nhau nhanh như chớp, gán cho nhau đủ thứ biệt danh kỳ quặc. [crane-the-red-badge-of-courage:1.71] Cuối cùng chàng thanh niên ngắt lời họ. “Anh có bao giờ nghĩ chính anh cũng có thể chạy không, Jim?” cậu hỏi. Nói xong, cậu cười như thể định buông một câu đùa. Gã lính ồn ào cũng khúc khích. [crane-the-red-badge-of-courage:1.72] Gã lính cao lớn vẫy tay. “Ừ,” gã nói với vẻ sâu xa, “tôi đã nghĩ rằng trong vài trận hỗn chiến, Jim Conklin này cũng có thể thấy nóng quá chịu không nổi, và nếu cả đám anh em cùng ù té chạy thì tôi cho là tôi cũng sẽ chạy. Mà đã chạy thì tôi chạy như quỷ, không nhầm đâu. Nhưng nếu mọi người đứng vững mà đánh thì tôi cũng đứng vững mà đánh. Trời ơi, đúng thế. Tôi dám cược.” [crane-the-red-badge-of-courage:1.73] “Hứ!” gã ồn ào nói. [crane-the-red-badge-of-courage:1.74] Chàng thanh niên của câu chuyện này thấy biết ơn những lời ấy của đồng đội. Cậu đã sợ rằng mọi kẻ chưa được thử lửa đều có lòng tự tin lớn lao và đúng đắn. Giờ cậu phần nào yên tâm. [crane-the-red-badge-of-courage:2.1] Chương II. [crane-the-red-badge-of-courage:2.2] Sáng hôm sau chàng thanh niên phát hiện ra rằng người đồng đội cao lớn của mình chỉ là kẻ đưa tin phi nhanh của một sự nhầm lẫn. Gã bị nhiều người chế nhạo, những người hôm qua còn là tín đồ vững vàng của quan điểm gã, và thậm chí có chút cười khẩy từ những kẻ chưa bao giờ tin lời đồn. Gã cao lớn đánh nhau với một người ở Chatfield Corners và đánh anh ta một trận nhừ tử. [crane-the-red-badge-of-courage:2.3] Tuy nhiên chàng thanh niên cảm thấy vấn đề của mình chẳng hề được gỡ khỏi vai. Trái lại, nó chỉ kéo dài thêm một cách bực mình. Câu chuyện đã gieo trong cậu mối bận tâm lớn về chính mình. Giờ đây, với câu hỏi mới nảy sinh trong đầu, cậu buộc phải lún lại chỗ cũ, làm một phần của khối quân xanh phô diễn ấy. [crane-the-red-badge-of-courage:2.4] Nhiều ngày liền cậu tính toán không ngừng, nhưng tất cả đều thất vọng lạ lùng. Cậu thấy mình chẳng xác lập được gì. Cuối cùng cậu kết luận rằng cách duy nhất để tự chứng minh là đi vào giữa lửa đạn, rồi theo nghĩa bóng, quan sát đôi chân mình để khám phá ưu và khuyết điểm của chúng. Cậu miễn cưỡng thừa nhận rằng mình không thể ngồi yên, với tấm bảng đá và cây bút chì trong đầu, mà rút ra đáp số. Muốn có nó, cậu phải có lửa, máu và hiểm nguy, như nhà hóa học cần thứ này, thứ kia, thứ nọ. Thế là cậu nóng ruột chờ một cơ hội. [crane-the-red-badge-of-courage:2.5] Trong khi đó, cậu liên tục tìm cách tự đo mình bằng đồng đội. Chẳng hạn gã lính cao lớn cho cậu phần nào yên tâm. Vẻ thản nhiên điềm tĩnh của gã đem lại cho cậu một chút tự tin, vì cậu biết gã từ thuở bé, và từ sự hiểu biết thân thiết ấy, cậu không thấy làm sao gã có thể làm được điều gì mà cậu không làm nổi. Dù vậy, cậu nghĩ người bạn mình có thể lầm về chính gã. Hoặc ngược lại, gã có thể là người xưa nay bị số phận buộc phải sống trong bình yên và mờ nhạt, nhưng thực ra sinh ra để tỏa sáng trong chiến tranh. [crane-the-red-badge-of-courage:2.6] Chàng thanh niên muốn tìm được một người nữa cũng ngờ vực bản thân. Được cùng nhau so sánh ghi chép tâm tư trong cảm thông hẳn sẽ là một niềm vui với cậu. [crane-the-red-badge-of-courage:2.7] Thỉnh thoảng cậu thử dò một đồng đội bằng những câu nói khéo gợi chuyện. Cậu nhìn quanh tìm những người đang có tâm trạng thích hợp. Mọi cố gắng đều không moi ra được lời nào mang dáng thú nhận những nghi ngại cậu thầm nhận ở chính mình. Cậu sợ phải công khai nói ra nỗi lo, vì khiếp cảnh đặt một người tâm sự vô lương nào đó lên cái đài cao của kẻ chưa thú nhận, để từ đó hắn có thể nhạo báng cậu. [crane-the-red-badge-of-courage:2.8] Về các bạn đồng đội, tâm trí cậu dao động giữa hai ý kiến, tùy tâm trạng. Có khi cậu nghiêng về tin rằng ai nấy đều là anh hùng. Thật ra cậu thường thầm ngưỡng mộ sự phát triển vượt trội của những phẩm chất cao quý nơi người khác. Cậu có thể hình dung những con người lầm lũi đi qua thế gian rất tầm thường mà mang một gánh dũng cảm vô hình, và dù đã biết nhiều người trong số đồng đội từ thuở niên thiếu, cậu bắt đầu lo rằng cái nhìn của mình về họ đã mù quáng. Rồi lúc khác, cậu gạt những lý thuyết ấy đi, và quả quyết với mình rằng ai nấy đều âm thầm tự hỏi và run rẩy. [crane-the-red-badge-of-courage:2.9] Những cảm xúc ấy khiến cậu thấy lạc lõng giữa những người nói về một trận đánh sắp tới như về một vở kịch họ sắp xem, mà trên mặt chỉ toàn háo hức và tò mò. Cậu thường ngờ họ là những kẻ nói dối. [crane-the-red-badge-of-courage:2.10] Cậu chẳng để những ý nghĩ như thế trôi qua mà không nghiêm khắc kết tội mình. Có lúc cậu tự dồn dập mắng nhiếc. Cậu tự kết án mình về nhiều tội ô nhục phạm đến các vị thần của truyền thống. [crane-the-red-badge-of-courage:2.11] Trong nỗi lo lớn lao, lòng cậu cứ kêu ca mãi về cái mà cậu cho là sự chậm chạp không chịu nổi của các tướng. Họ dường như bằng lòng đậu yên ả trên bờ sông, bỏ mặc cậu còng lưng dưới sức nặng của một vấn đề lớn. Cậu muốn nó được giải quyết ngay lập tức. Cậu nói mình không thể mang gánh nặng ấy lâu. Có lúc cơn giận với các chỉ huy lên đến cực điểm, và cậu càu nhàu đi quanh trại như một cựu binh. [crane-the-red-badge-of-courage:2.12] Tuy nhiên một buổi sáng cậu thấy mình đứng trong hàng ngũ trung đoàn đã sẵn sàng. Quân lính thì thào phỏng đoán và kể lại những lời đồn cũ. Trong bóng tối trước lúc rạng đông, quân phục họ ánh lên màu tím thẫm. Từ bên kia sông, những con mắt đỏ vẫn đang dòm sang. Ở chân trời phía đông có một mảng vàng như tấm thảm trải sẵn cho đôi chân mặt trời sắp tới; và nổi lên trước nó, đen sì như một họa tiết, là hình bóng khổng lồ của viên đại tá trên con ngựa khổng lồ. [crane-the-red-badge-of-courage:2.13] Từ trong bóng tối vọng đến tiếng chân giậm. Thỉnh thoảng chàng thanh niên thấy những cái bóng đen di chuyển như quái vật. Trung đoàn đứng nghỉ lâu như vô tận. Chàng thanh niên sốt ruột. Cách người ta điều hành những việc này thật không chịu nổi. Cậu tự hỏi họ còn bắt mình chờ bao lâu nữa. [crane-the-red-badge-of-courage:2.14] Khi nhìn quanh và ngẫm nghĩ về bóng tối huyền bí, cậu bắt đầu tin rằng bất cứ lúc nào phương xa đầy điềm gở kia cũng có thể bùng lửa, và tiếng nổ ầm ầm cuồn cuộn của một cuộc giao tranh sẽ vọng đến tai. Có lần nhìn chằm chằm vào những con mắt đỏ bên kia sông, cậu tưởng chúng đang to dần, như tròng mắt của một hàng rồng đang tiến tới. Cậu quay về phía viên đại tá và thấy ông giơ cánh tay khổng lồ lên, bình thản vuốt ria. [crane-the-red-badge-of-courage:2.15] Cuối cùng cậu nghe thấy từ con đường dưới chân đồi tiếng vó ngựa phi nước đại lộc cộc. Hẳn là lệnh đến. Cậu nghiêng người về phía trước, gần như nín thở. Tiếng lộp cộp thót tim, càng lúc càng to, như đang nện vào tâm hồn cậu. Chẳng mấy chốc một kỵ sĩ, trang bị lủng lẳng leng keng, ghìm cương trước viên đại tá trung đoàn. Hai người trao đổi ngắn ngủi, lời lẽ cộc lốc. Những người ở hàng đầu vươn cổ ra nghe. [crane-the-red-badge-of-courage:2.16] Khi kỵ sĩ quay ngựa phi đi, anh ta ngoái lại hét qua vai: “Đừng quên hộp xì gà đó!” Viên đại tá lầm bầm đáp lại. Chàng thanh niên tự hỏi một hộp xì gà thì liên quan gì đến chiến tranh. [crane-the-red-badge-of-courage:2.17] Lát sau trung đoàn lắc lư bước vào bóng tối. Giờ nó như một trong những con quái vật di động đang lê đi bằng muôn chân. Không khí nặng nề, lạnh buốt vì sương. Một thảm cỏ ướt, bị giẫm lên, xào xạc như lụa. [crane-the-red-badge-of-courage:2.18] Thỉnh thoảng có một tia lóe và ánh le lói của thép trên lưng tất cả những con bò sát khổng lồ đang trườn đi ấy. Từ trên đường vọng lên tiếng cọt kẹt và ầm ì khi mấy khẩu đại bác cau có bị kéo đi. [crane-the-red-badge-of-courage:2.19] Những người lính loạng choạng bước, vẫn lẩm bẩm phỏng đoán. Có một cuộc tranh luận khe khẽ. Có lần một người ngã, và khi với tay lấy súng, một đồng đội không thấy đường đã giẫm lên tay anh. Người bị giẫm trúng mấy ngón tay chửi thề cay độc và lớn tiếng. Một tiếng cười khúc khích thấp lan qua các bạn anh. [crane-the-red-badge-of-courage:2.20] Chẳng bao lâu họ vào một con đường và bước tới thong thả. Một trung đoàn tối đi trước họ, và từ phía sau cũng vọng đến tiếng leng keng của trang bị trên thân những người đang hành quân. [crane-the-red-badge-of-courage:2.21] Màu vàng ào ạt của ngày đang lên trôi theo sau lưng họ. Đến khi cuối cùng những tia nắng rọi đầy và dịu dàng xuống mặt đất, chàng thanh niên thấy cảnh vật bị vạch ngang bởi hai cột dài, mảnh, đen, một cột biến mất ở đỉnh đồi phía trước, cột kia lùi lại tan vào một khu rừng. Chúng như hai con rắn đang trườn ra khỏi hang đêm. [crane-the-red-badge-of-courage:2.22] Dòng sông không còn trong tầm nhìn. Gã lính cao lớn bật lên ca ngợi cái mà gã cho là tài nhìn thấu của mình. [crane-the-red-badge-of-courage:2.23] Vài đồng đội của gã cao lớn hét lên nhấn mạnh rằng họ cũng đã nghĩ ra đúng điều ấy, và họ tự chúc mừng. Nhưng có những người nói kế hoạch của gã cao lớn hoàn toàn không phải kế hoạch thật. Họ khăng khăng những giả thuyết khác. Có một cuộc thảo luận sôi nổi. [crane-the-red-badge-of-courage:2.24] Chàng thanh niên không tham gia. Vừa bước trong hàng một cách thờ ơ, cậu vừa mải mê với cuộc tranh luận bất tận của riêng mình. Cậu không sao ngăn mình cứ nghĩ mãi về nó. Cậu ủ rũ và hờn dỗi, đảo mắt bồn chồn nhìn quanh. Cậu nhìn về phía trước, thường chờ nghe từ đội tiền quân tiếng súng nổ lách tách. [crane-the-red-badge-of-courage:2.25] Nhưng những con rắn dài cứ chậm rãi trườn từ đồi này sang đồi khác mà không có tiếng khói bùng lên huênh hoang. Một đám mây bụi màu xám nâu trôi đi về bên phải. Bầu trời trên đầu xanh như cõi tiên. [crane-the-red-badge-of-courage:2.26] Chàng thanh niên xét kỹ gương mặt các đồng đội, luôn canh chừng để bắt gặp những cảm xúc đồng điệu. Cậu thất vọng. Một thứ nhiệt hứng nào đó trong không khí, thứ đang khiến những đơn vị cựu binh hớn hở tiến lên — gần như vừa đi vừa hát — đã lây sang trung đoàn mới. Những người lính bắt đầu nói về chiến thắng như về một điều họ đã biết. Gã lính cao lớn cũng được minh oan. Chắc chắn họ sẽ vòng ra sau lưng địch. Họ bày tỏ lòng thương hại với phần quân đội bị bỏ lại trên bờ sông, tự chúc mừng vì mình thuộc về một đạo quân đang tung hoành. [crane-the-red-badge-of-courage:2.27] Chàng thanh niên, coi mình như bị tách khỏi những người khác, buồn rầu vì những lời đùa vui vẻ truyền từ hàng này sang hàng khác. Những kẻ hay pha trò trong đại đội đều dốc hết tài. Trung đoàn bước theo nhịp tiếng cười. [crane-the-red-badge-of-courage:2.28] Gã lính ồn ào thường khiến cả hàng người cười lăn bằng những lời mỉa mai cay độc nhắm vào gã cao lớn. [crane-the-red-badge-of-courage:2.29] Và chẳng bao lâu tất cả mọi người dường như quên mất nhiệm vụ của mình. Cả lữ đoàn nhe răng cười đồng loạt, các trung đoàn cười vang. [crane-the-red-badge-of-courage:2.30] Một gã lính khá béo định cuỗm một con ngựa từ sân một ngôi nhà. Gã định chất ba lô lên đó. Gã đang tẩu thoát với chiến lợi phẩm thì một cô gái trẻ lao ra khỏi nhà và nắm lấy bờm con vật. Rồi một trận giằng co nổ ra. Cô gái, má hồng mắt sáng, đứng như một bức tượng bất khuất. [crane-the-red-badge-of-courage:2.31] Trung đoàn đang quan sát, đứng nghỉ trên đường, đồng loạt reo lên và hết lòng đứng về phía cô thiếu nữ. Những người lính mải mê chuyện này đến mức hoàn toàn quên cuộc chiến lớn của riêng họ. Họ chế giễu gã lính cướp biển và chỉ ra đủ thứ khuyết điểm trên diện mạo của gã; còn cô gái trẻ thì họ cổ vũ cuồng nhiệt. [crane-the-red-badge-of-courage:2.32] Từ xa vọng đến cô những lời khuyên táo bạo. “Đánh nó bằng gậy đi.” [crane-the-red-badge-of-courage:2.33] Tiếng gà gáy và tiếng huýt sáo giễu đổ xuống gã khi gã rút lui mà không có con ngựa. Cả trung đoàn hả hê trước sự thất bại của gã. Những lời chúc mừng ầm ĩ, om sòm đổ lên cô thiếu nữ, cô đứng thở hổn hển, nhìn quân lính bằng ánh mắt thách thức. [crane-the-red-badge-of-courage:2.34] Khi chiều xuống, đoàn quân tách thành từng mảng trung đoàn, và các mảng ấy ra đồng cắm trại. Lều mọc lên như những loài cây lạ. Lửa trại, như những đóa hoa đỏ kỳ dị, điểm xuyết đêm. [crane-the-red-badge-of-courage:2.35] Chàng thanh niên tránh tiếp xúc với đồng đội chừng nào hoàn cảnh cho phép. Buổi tối cậu lang thang vài bước vào bóng tối. Từ khoảng cách nhỏ ấy, muôn đống lửa, với những bóng đen người qua lại trước những tia sáng đỏ thẫm, tạo nên những hiệu ứng ma quái, quỷ quyệt. [crane-the-red-badge-of-courage:2.36] Cậu nằm xuống cỏ. Những ngọn cỏ dịu dàng áp vào má. Mặt trăng đã được thắp lên và treo trên ngọn cây. Sự tĩnh lặng như nước của đêm bao quanh khiến cậu thấy xót thương mình vô hạn. Làn gió nhẹ như một cái vuốt ve; và cả tâm trạng của bóng tối, cậu nghĩ, là sự đồng cảm với cậu trong cơn khốn khổ. [crane-the-red-badge-of-courage:2.37] Cậu muốn, không chút dè dặt, được trở về nhà, lại đi vòng quanh bất tận từ nhà ra chuồng, từ chuồng ra đồng, từ đồng về chuồng, từ chuồng về nhà. Cậu nhớ mình đã bao lần nguyền rủa con bò vằn và các bạn nó, có lúc còn ném cả ghế vắt sữa. Nhưng, từ góc nhìn hiện giờ, trên đầu mỗi con đều có một vầng hào quang hạnh phúc, và cậu sẽ đánh đổi tất cả cúc đồng trên khắp lục địa để được trở về với chúng. Cậu tự nhủ mình sinh ra không phải để làm lính. Và cậu trầm ngâm nghiêm túc về những khác biệt căn bản giữa mình và những kẻ kia, những kẻ đang nhảy né như lũ yêu tinh quanh các đống lửa. [crane-the-red-badge-of-courage:2.38] Đang trầm tư thế, cậu nghe tiếng cỏ xào xạc, và, quay đầu lại, thấy gã lính ồn ào. Cậu gọi: “Ơ, Wilson!” [crane-the-red-badge-of-courage:2.39] Người kia đến gần và nhìn xuống. “Ủa, chào Henry; cậu đấy à? Cậu làm gì ở đây?” [crane-the-red-badge-of-courage:2.40] “À, nghĩ ngợi,” chàng thanh niên nói. [crane-the-red-badge-of-courage:2.41] Người kia ngồi xuống và cẩn thận châm tẩu. “Cậu ủ rũ rồi đấy, cậu bé. Trông cậu xanh xao khủng khiếp. Cậu bị làm sao thế?” [crane-the-red-badge-of-courage:2.42] “À, không có gì,” chàng thanh niên nói. [crane-the-red-badge-of-courage:2.43] Gã lính ồn ào bèn nhảy vào chuyện trận đánh sắp tới. “Ôi, lần này chúng nó tới số rồi!” Khi nói, khuôn mặt trẻ con của gã nở nụ cười hớn hở, và giọng gã vang lên đắc thắng. “Lần này chúng nó tới số rồi. Cuối cùng, trời đất chứng giám, mình sẽ đập chúng một trận nên thân!” [crane-the-red-badge-of-courage:2.44] “Nói thật ra,” gã nói thêm, giọng nghiêm hơn, “tính đến giờ gần như lần nào chúng cũng đập mình; nhưng lần này — lần này — mình sẽ đập chúng nên thân!” [crane-the-red-badge-of-courage:2.45] “Tớ tưởng lúc nãy cậu còn ca cẩm về cuộc hành quân này,” chàng thanh niên lạnh lùng nói. [crane-the-red-badge-of-courage:2.46] “Ồ, không phải vậy,” người kia giải thích. “Tớ không ngại đi, nếu cuối đường có đánh nhau. Cái tớ ghét là bị điều chỗ này chỗ kia, mà theo tớ thấy chẳng được lợi gì, ngoài chân đau và khẩu phần chết tiệt ít ỏi.” [crane-the-red-badge-of-courage:2.47] “Thì, Jim Conklin bảo lần này mình sẽ có đánh nhau thỏa thích.” [crane-the-red-badge-of-courage:2.48] “Lần này anh ta đúng thật, tớ đoán vậy, dù tớ không hiểu sao lại thế. Lần này mình dính một trận lớn, và mình chắc chắn ở phía có lợi. Trời đất! mình sẽ nện chúng cho xem!” [crane-the-red-badge-of-courage:2.49] Gã đứng dậy và bắt đầu đi qua đi lại đầy phấn khích. Cơn hưng phấn khiến gã bước chân bật nhún. Gã lanh lợi, sung sức, rực lửa trong niềm tin vào thắng lợi. Gã nhìn vào tương lai bằng ánh mắt trong veo, tự hào, và thề thốt bằng cái điệu của một người lính già. [crane-the-red-badge-of-courage:2.50] Chàng thanh niên nhìn gã một lát trong im lặng. Khi cuối cùng cậu lên tiếng, giọng cậu cay đắng như cặn đáy cốc. “À, cậu sắp làm những việc lớn lao, tớ đoán vậy!” [crane-the-red-badge-of-courage:2.51] Gã lính ồn ào thổi ra một làn khói tẩu trầm ngâm. “Ồ, tớ không biết,” gã nhận xét với vẻ đường hoàng; “tớ không biết. Tớ đoán tớ sẽ làm khá như những người khác. Tớ sẽ cố hết sức mình.” Hiển nhiên gã đang tự khen mình vì sự khiêm tốn của câu nói đó. [crane-the-red-badge-of-courage:2.52] “Làm sao cậu biết cậu sẽ không chạy khi đến lúc?” chàng thanh niên hỏi. [crane-the-red-badge-of-courage:2.53] “Chạy?” gã ồn ào nói; “chạy? — dĩ nhiên không!” Gã cười. [crane-the-red-badge-of-courage:2.54] “Thì,” chàng thanh niên tiếp, “nhiều người khá tử tế cũng đã nghĩ trước trận đánh rằng mình sẽ làm nên chuyện lớn, đến lúc thì chuồn mất.” [crane-the-red-badge-of-courage:2.55] “Ồ, cái đó đúng cả, tớ đoán vậy,” người kia đáp; “nhưng tớ sẽ không chuồn đâu. Ai cược tớ chạy là mất tiền, thế thôi.” Gã gật đầu đầy tự tin. [crane-the-red-badge-of-courage:2.56] “Thôi đi!” chàng thanh niên nói. “Cậu đâu phải người can đảm nhất trên đời, phải không?” [crane-the-red-badge-of-courage:2.57] “Không, tớ không phải,” gã lính ồn ào phẫn nộ kêu lên; “và tớ cũng không nói tớ là người can đảm nhất trên đời. Tớ nói tớ sẽ làm phần đánh nhau của mình — tớ nói vậy đấy. Và tớ sẽ làm. Mà cậu là ai kia chứ? Cậu nói cứ như cậu tưởng mình là Napoléon Bonaparte.” Gã lườm chàng thanh niên một lát, rồi sải bước bỏ đi. [crane-the-red-badge-of-courage:2.58] Chàng thanh niên gọi với theo đồng đội bằng giọng gay gắt: “Thôi, cậu không cần phải nổi quạu vì chuyện này!” Nhưng người kia cứ đi tiếp và không đáp. [crane-the-red-badge-of-courage:2.59] Cậu thấy mình lẻ loi giữa khoảng không khi người đồng đội bị xúc phạm đã khuất bóng. Việc không tìm ra dù chỉ một mảy may tương đồng trong quan điểm của hai người khiến cậu khổ sở hơn trước. Dường như không ai đang vật lộn với một vấn đề riêng khủng khiếp đến thế. Cậu là kẻ bị ruồng bỏ về tinh thần. [crane-the-red-badge-of-courage:2.60] Cậu chậm rãi về lều và duỗi người trên một tấm chăn cạnh gã lính cao lớn đang ngáy. Trong bóng tối, cậu thấy những ảo ảnh về một nỗi sợ nghìn lưỡi sẽ lải nhải sau lưng khiến cậu bỏ chạy, trong khi những người khác vẫn bình thản làm việc nước của họ. Cậu thừa nhận mình không đủ sức đương đầu với con quái vật này. Cậu cảm thấy mọi dây thần kinh trong người đều hóa thành tai để nghe những tiếng nói ấy, trong khi những người khác vẫn trơ trơ, điếc đặc. [crane-the-red-badge-of-courage:2.61] Và khi cậu toát mồ hôi vì nỗi đau của những ý nghĩ này, cậu nghe những câu thấp, bình thản. “Tôi tố năm.” “Lên sáu đi.” “Bảy.” “Bảy được.” [crane-the-red-badge-of-courage:2.62] Cậu nhìn chằm chằm vào cái bóng phản chiếu đỏ, run rẩy của một ngọn lửa trên vách trắng của lều cho đến khi, kiệt sức và ốm lả vì nỗi khổ đơn điệu, cậu thiếp đi. [crane-the-red-badge-of-courage:3.1] Chương III. [crane-the-red-badge-of-courage:3.2] Khi một đêm nữa đến, các đạo quân, đã hóa thành những vệt tím, nối đuôi nhau qua hai cây cầu phao. Một ngọn lửa chói chang nhuộm màu rượu vang lên mặt sông. Tia sáng của nó, rọi trên những khối quân đang chuyển động, bật ra đây đó những ánh bạc hoặc vàng bất chợt. Bên bờ kia, một dãy đồi tối và bí ẩn cong lên trên nền trời. Tiếng côn trùng của đêm ngân nga trang nghiêm. [crane-the-red-badge-of-courage:3.3] Sau cuộc vượt sông ấy, chàng thanh niên tự bảo mình rằng bất cứ lúc nào họ cũng có thể bất thình lình bị tấn công khủng khiếp từ những hang hốc của khu rừng u ám, sà thấp. Cậu cảnh giác dán mắt vào bóng tối. [crane-the-red-badge-of-courage:3.4] Nhưng trung đoàn của cậu đến chỗ cắm trại mà không bị quấy rầy, và quân lính ngủ giấc ngủ dũng cảm của những người mệt lử. Sáng ra họ bị lùa dậy với tinh thần hăng hái sớm, và bị thúc đi dọc một con đường hẹp dẫn sâu vào rừng. [crane-the-red-badge-of-courage:3.5] Chính trong cuộc hành quân gấp này mà trung đoàn mất nhiều dấu hiệu của một đơn vị mới. [crane-the-red-badge-of-courage:3.6] Quân lính đã bắt đầu đếm dặm bằng ngón tay, và họ mệt dần. “Chân đau và khẩu phần chết tiệt ít ỏi, có thế thôi,” gã lính ồn ào nói. Có mồ hôi và những tiếng càu nhàu. Một lúc sau họ bắt đầu vứt ba lô. Người ném xuống bất cần; người giấu kỹ, bảo sẽ quay lại lấy vào lúc nào thuận tiện. Có người cởi những cái áo dày. Chẳng mấy chốc, ít ai mang gì ngoài quần áo cần thiết, chăn, túi lương, bi đông, súng đạn. “Giờ cậu chỉ việc ăn và bắn,” gã lính cao lớn nói với chàng thanh niên. “Cậu chỉ cần có thế.” [crane-the-red-badge-of-courage:3.7] Bỗng có sự chuyển từ bộ binh nặng nề của lý thuyết sang bộ binh nhẹ nhàng nhanh nhẹn của thực hành. Trung đoàn, được trút bớt gánh nặng, có thêm đà mới. Nhưng mất nhiều ba lô quý giá, và nhìn chung, mất cả những chiếc áo sơ mi rất tốt. [crane-the-red-badge-of-courage:3.8] Nhưng trung đoàn vẫn chưa có dáng dấp cựu binh. Những trung đoàn cựu binh trong quân đội thường chỉ là những khối người rất nhỏ. Có lần, khi đơn vị mới ra mặt trận, vài cựu binh đi lang thang, thấy đội ngũ của họ dài thế, đã hỏi: “Này các cậu, lữ đoàn nào thế?” Và khi họ đáp rằng họ là một trung đoàn chứ không phải lữ đoàn, những người lính già cười và nói: “Ôi trời ơi!” [crane-the-red-badge-of-courage:3.9] Hơn nữa, mũ lại quá giống nhau. Mũ của một trung đoàn đúng ra phải phản ánh lịch sử đồ đội đầu qua nhiều năm. Và lại, trên ngọn cờ cũng không có những chữ vàng đã phai để kể điều gì. Cờ còn mới và đẹp, và người cầm cờ thường xuyên lau dầu cán cờ. [crane-the-red-badge-of-courage:3.10] Chẳng bao lâu đạo quân lại ngồi xuống để suy nghĩ. Mùi thông hiền hòa tràn trong lỗ mũi những người lính. Tiếng rìu đều đều vang khắp rừng, và lũ côn trùng, gật gù trên chỗ đậu, rì rầm như những bà già. Chàng thanh niên quay lại với lý thuyết khối quân xanh phô diễn của mình. [crane-the-red-badge-of-courage:3.11] Nhưng một rạng đông xám nọ, cậu bị gã lính cao lớn đá vào chân, và rồi, khi chưa kịp tỉnh hẳn, đã thấy mình đang chạy xuống một con đường rừng giữa những người thở hồng hộc vì những cú tăng tốc đầu tiên. Bi đông đập nhịp lên đùi, túi lương nảy nhẹ. Cây súng mỗi sải chân lại nẩy lên khỏi vai một chút, làm cái mũ trên đầu cậu thấy chông chênh. [crane-the-red-badge-of-courage:3.12] Cậu nghe những người lính thì thào những câu đứt quãng: “Này — chuyện — gì thế?” “Trời đất — mình — chạy tháo thân thế này làm gì?” “Billie — tránh chân tớ ra. Cậu chạy — như con bò.” Và tiếng the thé của gã lính ồn ào vang lên: “Cái quỷ gì mà chúng nó vội thế?” [crane-the-red-badge-of-courage:3.13] Chàng thanh niên nghĩ làn sương ẩm ban mai chuyển động vì sự ào ạt của một khối quân lớn. Từ xa bất chợt vọng đến tiếng súng nổ lốp bốp. [crane-the-red-badge-of-courage:3.14] Cậu bối rối. Vừa chạy với đồng đội cậu vừa cố nghĩ cho ra, nhưng tất cả những gì cậu biết là nếu ngã thì những người đến sau sẽ giẫm lên. Dường như toàn bộ năng lực của cậu đều dồn vào việc dẫn mình vượt và lách qua chướng ngại. Cậu thấy mình bị một đám đông cuốn đi. [crane-the-red-badge-of-courage:3.15] Mặt trời xòe ra những tia sáng phơi bày mọi thứ, và, từng trung đoàn một, bật hiện ra như những người mang vũ khí vừa được sinh ra từ lòng đất. Chàng thanh niên nhận ra giờ đã đến. Cậu sắp bị đem ra cân đo. Trong một lúc, trước thử thách lớn, cậu thấy mình như đứa trẻ sơ sinh, và lớp da thịt trên tim dường như mỏng tang. Cậu tranh thủ nhìn quanh tính toán. [crane-the-red-badge-of-courage:3.16] Nhưng cậu lập tức thấy rằng mình không thể trốn khỏi trung đoàn. Nó vây kín cậu. Và có những quy luật sắt của truyền thống và luật pháp ở cả bốn phía. Cậu đang ở trong một cái hộp di động. [crane-the-red-badge-of-courage:3.17] Khi nhận ra điều đó, cậu chợt nghĩ rằng mình chưa bao giờ muốn ra trận. Cậu không nhập ngũ theo ý muốn tự do của mình. Cậu đã bị chính quyền nhẫn tâm lôi đi. Và giờ họ đang dẫn cậu ra để làm thịt. [crane-the-red-badge-of-courage:3.18] Trung đoàn trượt xuống một bờ dốc và lội lõm bõm qua một con suối nhỏ. Dòng nước u sầu chảy chậm, và từ mặt nước đen bóng, những con mắt bọt trắng nhìn lên những người lính. [crane-the-red-badge-of-courage:3.19] Khi họ trèo lên ngọn đồi phía bên kia, pháo bắt đầu nổ ì ầm. Ở đây chàng thanh niên quên nhiều điều vì một cơn tò mò bất chợt. Cậu leo lên bờ nhanh đến mức một kẻ khát máu cũng không thể nhanh hơn. [crane-the-red-badge-of-courage:3.20] Cậu chờ đợi một khung cảnh chiến trận. [crane-the-red-badge-of-courage:3.21] Có vài cánh đồng nhỏ bị khu rừng vây bọc và ép chặt. Trải trên cỏ và len giữa các thân cây, cậu thấy từng nhóm và từng hàng lượn sóng lính tản binh chạy đây đó và bắn vào cảnh vật. Một chiến tuyến sẫm nằm trên bãi đất trống chói nắng, lóe sắc cam. Một ngọn cờ phấp phới. [crane-the-red-badge-of-courage:3.22] Những trung đoàn khác lóp ngóp trèo lên bờ. Lữ đoàn dàn thành hàng tác chiến, và sau một lúc dừng, chầm chậm tiến xuyên rừng theo sau những lính tản binh đang lùi dần; những người này cứ tan vào cảnh để rồi lại hiện ra xa hơn. Họ lúc nào cũng bận rộn như ong, mải mê trong những cuộc giao tranh nhỏ của mình. [crane-the-red-badge-of-courage:3.23] Chàng thanh niên cố quan sát mọi thứ. Cậu chẳng để tâm tránh cây và cành, và đôi chân bị quên lãng cứ vấp phải đá hoặc mắc vào gai. Cậu nhận ra những tiểu đoàn ấy cùng sự náo động của chúng được dệt, đỏ rực và chói gắt, vào tấm vải êm dịu của những màu xanh lục và nâu nhạt. Trông đó là một nơi không hợp để làm chiến trường. [crane-the-red-badge-of-courage:3.24] Những lính tản binh đi đầu làm cậu mê mẩn. Những phát súng của họ vào bụi rậm và vào những thân cây xa, nổi bật, nói với cậu về những bi kịch — ẩn giấu, bí ẩn, trang nghiêm. [crane-the-red-badge-of-courage:3.25] Có lần hàng quân bắt gặp xác một người lính chết. Anh nằm ngửa, nhìn lên trời. Anh mặc một bộ đồ vụng về màu nâu vàng. Chàng thanh niên thấy đế giày anh đã mòn mỏng như giấy viết, và qua một vết rách lớn ở một chiếc, bàn chân chết thò ra thảm thương. Và như thể số phận đã phản bội người lính. Khi chết, nó phơi cho kẻ thù thấy cái nghèo mà lúc sống có lẽ anh đã giấu bạn bè. [crane-the-red-badge-of-courage:3.26] Các hàng quân lặng lẽ tách ra để tránh xác chết. Người chết bất khả xâm phạm tự mở đường cho mình. Chàng thanh niên nhìn chăm chú khuôn mặt xám tro. Gió nâng chòm râu vàng hung lên. Nó chuyển động như có bàn tay đang vuốt. Cậu mơ hồ muốn đi vòng quanh cái xác mãi và nhìn; đó là sự thôi thúc của người sống muốn đọc trong đôi mắt chết câu trả lời cho Câu Hỏi. [crane-the-red-badge-of-courage:3.27] Trong cuộc hành quân, nhiệt huyết mà chàng thanh niên có được khi chưa nhìn thấy chiến trường nhanh chóng tàn thành hư không. Sự tò mò của cậu được thỏa mãn khá dễ dàng. Nếu một cảnh dữ dội đã tóm lấy cậu bằng cú vung hoang dại ngay khi cậu lên tới đỉnh bờ, có lẽ cậu đã gầm lên mà xông tới. Nhưng cuộc tiến vào lòng Thiên nhiên này quá bình lặng. Cậu có dịp suy ngẫm. Cậu có thời gian tự hỏi về bản thân và cố dò xét cảm giác của mình. [crane-the-red-badge-of-courage:3.28] Những ý nghĩ phi lý chiếm lấy cậu. Cậu nghĩ mình không ưa phong cảnh này. Nó đe dọa cậu. Một cơn lạnh quét qua lưng, và quả thật cậu thấy chiếc quần mình chẳng vừa chân chút nào. [crane-the-red-badge-of-courage:3.29] Một ngôi nhà đứng yên ả giữa những cánh đồng xa, với cậu cũng có vẻ gở. Bóng rừng trông đáng gờm. Cậu tin chắc rằng trong viễn cảnh này đang rình rập những đạo quân mắt dữ. Ý nghĩ chợt đến thật nhanh rằng các tướng không biết mình đang làm gì. Tất cả chỉ là một cái bẫy. Bất thần những khu rừng gần kề kia sẽ dựng đầy nòng súng. Những lữ đoàn sắt đá sẽ xuất hiện phía sau. Tất cả sẽ bị đem ra hy sinh. Các tướng là lũ ngu. Chẳng mấy chốc địch sẽ nuốt trọn cả đạo quân. Cậu trừng mắt nhìn quanh, chờ thấy cái chết đang rón rén tiến tới. [crane-the-red-badge-of-courage:3.30] Cậu nghĩ mình phải rời hàng và hô hào đồng đội. Không thể để tất cả bị giết như lợn; và cậu chắc điều đó sẽ xảy ra trừ phi họ được báo về những hiểm nguy này. Các tướng là lũ ngốc khi bắt họ hành quân vào cả một cái chuồng. Cả quân đoàn chỉ có một đôi mắt. Cậu sẽ bước ra và diễn thuyết. Những lời the thé, nồng nhiệt đã dâng lên môi cậu. [crane-the-red-badge-of-courage:3.31] Hàng quân, bị địa hình chặt thành những mảnh chuyển động, vẫn thản nhiên đi qua đồng và rừng. Chàng thanh niên nhìn những người gần mình nhất, và thấy, phần lớn, những nét mặt chăm chú sâu xa, như thể họ đang khảo sát điều gì làm họ say mê. Một hai người bước đi với vẻ quá hăng, như thể đã lao vào chiến tranh rồi. Những người khác bước như trên lớp băng mỏng. Phần lớn những người chưa được thử lửa có vẻ lặng lẽ và mải mê. Họ sắp đi xem chiến tranh, con thú đỏ — chiến tranh, vị thần trương phình máu. Và họ chìm sâu trong cuộc hành quân này. [crane-the-red-badge-of-courage:3.32] Nhìn họ, chàng thanh niên nghẹn tiếng kêu nơi cổ họng. Cậu thấy rằng dù những người kia đang run vì sợ, họ vẫn sẽ cười vào lời cảnh báo của cậu. Họ sẽ nhạo cậu, và, nếu có thể, ném đồ vào cậu. Cho dù cậu có thể sai, một bài hùng biện điên cuồng như thế sẽ biến cậu thành con sâu. [crane-the-red-badge-of-courage:3.33] Thế là cậu mang cái dáng của kẻ biết mình bị số phận định phải gánh một mình những trách nhiệm không ai ghi lại. Cậu lững thững tụt lại, liếc lên trời với những cái nhìn bi thương. [crane-the-red-badge-of-courage:3.34] Chẳng bao lâu cậu giật mình vì viên trung úy trẻ của đại đội, người bắt đầu hăng hái vụt cậu bằng thanh kiếm, và quát to bằng giọng xấc xược: “Này, chàng trai trẻ, vào hàng đi. Ở đây không có chuyện lẩn tránh.” Cậu sửa bước chân với tốc độ thích hợp. Và cậu ghét viên trung úy, kẻ chẳng biết trân trọng những trí óc tinh tế. Hắn chỉ là một con thú. [crane-the-red-badge-of-courage:3.35] Một lúc sau lữ đoàn dừng lại trong ánh sáng như nhà thờ lớn của một khu rừng. Những lính tản binh bận rộn vẫn nổ lẹt đẹt. Qua các lối đi giữa hai hàng cây của khu rừng thấy khói từ súng họ bay lơ lửng. Đôi khi nó bay lên thành những quả cầu nhỏ, trắng và đặc. [crane-the-red-badge-of-courage:3.36] Trong lúc dừng này nhiều người trong trung đoàn bắt đầu đắp những ngọn đồi tí hon trước mặt. Họ dùng đá, cành cây, đất, và bất cứ thứ gì họ nghĩ có thể cản được đạn. Có người đắp khá lớn, người khác dường như bằng lòng với những cái nhỏ. [crane-the-red-badge-of-courage:3.37] Chuyện này gây ra tranh luận giữa quân lính. Một số muốn đánh như những kẻ đấu tay đôi, tin rằng đúng cách là đứng thẳng, từ chân đến trán đều làm bia cho địch. Họ nói họ khinh những mánh khóe của kẻ thận trọng. Nhưng những người kia cười nhạo đáp lại, và chỉ vào các cựu binh ở hai sườn đang đào bới mặt đất như chó săn. Chẳng mấy chốc dọc mặt trận trung đoàn đã có cả một hàng chiến lũy. Tuy nhiên ngay sau đó họ bị lệnh rút khỏi chỗ ấy. [crane-the-red-badge-of-courage:3.38] Điều này làm chàng thanh niên sững sờ. Cậu quên khuấy cơn sôi sục về cuộc tiến quân. “Thế thì dẫn mình ra đây làm gì?” cậu chất vấn gã lính cao lớn. Gã này, với niềm tin điềm tĩnh, bắt đầu một lời giải thích nặng nề, dù gã cũng buộc phải bỏ lại một chỗ che chắn nho nhỏ bằng đá và đất mà gã đã dốc nhiều tâm sức và tay nghề. [crane-the-red-badge-of-courage:3.39] Khi trung đoàn được dàn hàng ở vị trí khác, mối bận tâm của mỗi người về an toàn của mình lại dựng nên một hàng công sự nhỏ nữa. Họ ăn bữa trưa sau công sự thứ ba. Họ cũng bị đuổi khỏi chỗ này. Họ bị đưa từ chỗ này sang chỗ khác, rõ ràng chẳng có mục đích gì. [crane-the-red-badge-of-courage:3.40] Chàng thanh niên từng được dạy rằng ra trận người ta trở thành một con người khác. Cậu thấy sự cứu rỗi của mình ở sự đổi thay ấy. Vì vậy chờ đợi thế này là một cực hình với cậu. Cậu sốt ruột như phát sốt. Cậu cho rằng điều đó cho thấy các tướng thiếu mục đích. Cậu bắt đầu than phiền với gã lính cao lớn. “Tôi không chịu nổi lâu nữa,” cậu kêu lên. “Tôi chẳng hiểu bắt mình mỏi chân vô ích thì được cái gì.” Cậu muốn trở về trại, biết rằng chuyện này chỉ là màn phô diễn của khối quân xanh; hoặc muốn vào trận để phát hiện rằng mình đã dại khi nghi ngờ, và thực sự là một người có lòng dũng cảm như truyền thống đòi hỏi. Cậu thấy sức ép của hoàn cảnh hiện tại không chịu nổi nữa. [crane-the-red-badge-of-courage:3.41] Gã lính cao lớn triết lý ngắm nghía một cái bánh kẹp bánh quy với thịt heo rồi nuốt nó một cách thản nhiên. “Ồ, tôi đoán mình phải đi thám thính quanh vùng này chỉ để chúng khỏi tới quá gần, hay để thăm dò chúng, hay gì gì đó.” [crane-the-red-badge-of-courage:3.42] “Hứ!” gã lính ồn ào nói. [crane-the-red-badge-of-courage:3.43] “Thì,” chàng thanh niên kêu, vẫn bồn chồn, “tôi thà làm gì cũng được còn hơn lê gót quanh vùng cả ngày chẳng ích lợi gì cho ai mà chỉ tự làm mình mệt lử.” [crane-the-red-badge-of-courage:3.44] “Tớ cũng thế,” gã lính ồn ào nói. “Thế là không phải. Tớ bảo cậu, nếu có ai biết điều mà chỉ huy cái quân đội này thì nó —” [crane-the-red-badge-of-courage:3.45] “Ôi, câm đi!” gã lính cao lớn gầm lên. “Thằng nhóc ngu. Thằng nhóc chết tiệt. Mày mặc cái áo với cái quần đó chưa được sáu tháng, vậy mà mày nói như thể —” [crane-the-red-badge-of-courage:3.46] “Dù sao tớ cũng muốn đánh nhau chút chứ,” người kia ngắt lời. “Tớ đâu có đến đây để đi bộ. Muốn đi bộ thì tớ ở nhà đi cũng được — vòng vòng quanh cái chuồng.” [crane-the-red-badge-of-courage:3.47] Gã cao lớn, mặt đỏ gay, nuốt thêm một cái bánh kẹp nữa như người tuyệt vọng uống thuốc độc. [crane-the-red-badge-of-courage:3.48] Nhưng dần dần, trong lúc nhai, mặt gã lại trở nên yên bình và mãn nguyện. Gã không thể nổi cơn tranh cãi dữ dội trước những chiếc bánh kẹp như thế. Trong bữa ăn, gã lúc nào cũng mang vẻ chiêm ngưỡng đầy phúc lạc món mình đã nuốt vào. Lúc ấy tinh thần gã dường như đang giao cảm với các món ăn. [crane-the-red-badge-of-courage:3.49] Gã đón nhận môi trường và hoàn cảnh mới rất điềm tĩnh, hễ có dịp là lại lôi đồ ăn từ túi lương ra. Trên đường hành quân gã bước với sải chân của người thợ săn, chẳng phàn nàn về nhịp đi hay đường dài. Và gã cũng chẳng cất cao giọng khi bị lệnh bỏ ba đống đất đá che chắn nho nhỏ, mỗi đống là một kỳ công kỹ thuật đáng được hiến dâng thiêng liêng cho tên bà gã. [crane-the-red-badge-of-courage:3.50] Buổi chiều, trung đoàn đi ra trên chính con đường đã đi hồi sáng. Cảnh vật lúc đó thôi đe dọa chàng thanh niên. Cậu đã gần nó và quen với nó. [crane-the-red-badge-of-courage:3.51] Tuy nhiên khi họ bắt đầu bước vào một vùng mới, nỗi sợ cũ về sự ngu ngốc và bất tài lại tấn công cậu, nhưng lần này cậu bướng bỉnh mặc chúng lải nhải. Cậu bận với vấn đề của mình, và trong tuyệt vọng cậu kết luận sự ngu ngốc chẳng quan trọng mấy. [crane-the-red-badge-of-courage:3.52] Có lần cậu nghĩ mình đã đi đến kết luận rằng chết quách đi cho xong và chấm dứt mọi rắc rối thì hơn. Liếc cái chết như thế từ khóe mắt, cậu hình dung nó chẳng là gì ngoài sự nghỉ ngơi, và thoáng ngạc nhiên rằng mình đã làm ầm ĩ phi thường chỉ vì chuyện bị giết. Cậu sẽ chết; cậu sẽ đến một nơi nào đó mình được thấu hiểu. Mong những người như viên trung úy trân trọng cảm quan sâu sắc và tinh tế của mình là vô ích. Cậu phải trông chờ nấm mồ để được hiểu. [crane-the-red-badge-of-courage:3.53] Tiếng súng tản binh tăng lên thành một âm thanh lách cách kéo dài. Lẫn trong đó là tiếng hoan hô xa xa. Một khẩu đội pháo cất tiếng. [crane-the-red-badge-of-courage:3.54] Chẳng mấy chốc chàng thanh niên thấy những lính tản binh chạy. Họ bị tiếng súng trường rượt theo. Một lúc sau đã thấy những tia lóe nóng bỏng, nguy hiểm của súng. Những đám mây khói trôi chầm chậm và xấc xược qua đồng như những bóng ma đang quan sát. Tiếng ồn dâng dần lên, như tiếng gầm của một đoàn tàu đang lao tới. [crane-the-red-badge-of-courage:3.55] Một lữ đoàn phía trước họ và bên phải xông vào trận với tiếng gầm xé tai. Như thể nó đã nổ tung. Và sau đó nó nằm dài ở xa sau một bức tường xám dài, phải nhìn hai lần mới chắc đó là khói. [crane-the-red-badge-of-courage:3.56] Chàng thanh niên, quên mất kế hoạch gọn ghẽ là chết cho xong, nhìn đắm đuối như bị bỏ bùa. Mắt cậu mở lớn và bận rộn với diễn biến của cảnh tượng. Miệng cậu hé ra chút. [crane-the-red-badge-of-courage:3.57] Bất ngờ cậu cảm thấy một bàn tay nặng nề và buồn bã đặt lên vai. Choàng tỉnh khỏi cơn mê quan sát, cậu quay lại thì thấy gã lính ồn ào. [crane-the-red-badge-of-courage:3.58] “Đây là trận đầu và cũng là trận cuối của tớ, cậu bạn,” người kia nói, u ám dữ dội. Gã khá tái, và môi gã như môi con gái, run run. [crane-the-red-badge-of-courage:3.59] “Hả?” chàng thanh niên lầm bầm, rất kinh ngạc. [crane-the-red-badge-of-courage:3.60] “Đây là trận đầu và cuối của tớ, cậu bạn,” gã lính ồn ào tiếp. “Có gì đó bảo tớ —” [crane-the-red-badge-of-courage:3.61] “Gì?” [crane-the-red-badge-of-courage:3.62] “Tớ chết chắc rồi, lần đầu này và — và tớ m-muốn cậu mang mấy thứ này — về — cho — nhà — tớ.” Gã kết thúc bằng một tiếng nấc run run thương hại chính mình. Gã đưa cho chàng thanh niên một gói nhỏ bọc trong phong bì vàng. [crane-the-red-badge-of-courage:3.63] “Ủa, cái quỷ gì —” chàng thanh niên lại bắt đầu. [crane-the-red-badge-of-courage:3.64] Nhưng người kia liếc cậu một cái như từ đáy mộ, giơ bàn tay rũ rượi lên theo kiểu một nhà tiên tri, rồi quay đi. [crane-the-red-badge-of-courage:4.1] Chương IV. [crane-the-red-badge-of-courage:4.2] Lữ đoàn được dừng ở rìa một lùm cây. Quân lính thu mình giữa các thân cây và chĩa những khẩu súng không yên ra các cánh đồng. Họ cố nhìn xuyên qua khói. [crane-the-red-badge-of-courage:4.3] Từ màn khói mù ấy họ thấy những người đang chạy. Có người vừa vội vã vừa hét tin tức, ra hiệu. [crane-the-red-badge-of-courage:4.4] Quân lính của trung đoàn mới theo dõi và lắng nghe háo hức, trong khi lưỡi họ cứ tuôn ra chuyện về trận đánh. Họ lặp bô bô những lời đồn bay như chim từ cõi vô định tới. [crane-the-red-badge-of-courage:4.5] “Nghe nói Perry bị đánh bật vào, tổn thất nặng.” [crane-the-red-badge-of-courage:4.6] “Ừ, Carrott vào bệnh viện rồi. Ổng bảo bị ốm. Cái viên trung úy lanh lợi ấy đang chỉ huy đại đội ‘G’. Anh em nói họ sẽ không dưới quyền Carrott nữa, dù tất cả phải đào ngũ. Họ lúc nào cũng biết ổng là một —” [crane-the-red-badge-of-courage:4.7] “Khẩu đội của Hannis bị chiếm rồi.” [crane-the-red-badge-of-courage:4.8] “Không phải thế. Tôi thấy khẩu đội Hannis ở bên trái cách đây chưa tới mười lăm phút.” [crane-the-red-badge-of-courage:4.9] “Thì —” [crane-the-red-badge-of-courage:4.10] “Ông tướng, ổng nói ổng sẽ tự mình chỉ huy cả trung đoàn 304 khi mình vào trận, và rồi ổng nói mình sẽ đánh như chưa trung đoàn nào từng đánh.” [crane-the-red-badge-of-courage:4.11] “Nghe nói bên trái mình đang chịu đòn. Nghe nói địch đánh dạt chiến tuyến của mình vào một đầm lầy chết tiệt và chiếm khẩu đội Hannis.” [crane-the-red-badge-of-courage:4.12] “Làm gì có chuyện đó. Khẩu đội Hannis còn ở dọc đây khoảng một phút trước.” [crane-the-red-badge-of-courage:4.13] “Cậu Hasbrouck trẻ ấy làm sĩ quan khá lắm. Cậu ta chẳng sợ gì hết.” [crane-the-red-badge-of-courage:4.14] “Tôi gặp một anh thuộc trung đoàn 148 Maine và anh ta nói lữ đoàn anh ta đánh cả quân miền Nam suốt bốn giờ trên đường thu phí đằng kia và giết khoảng năm nghìn tên. Anh ta nói thêm một trận như thế nữa thì chiến tranh xong.” [crane-the-red-badge-of-courage:4.15] “Bill cũng đâu có sợ. Không, thưa ông! Không phải vậy. Bill đâu có dễ sợ. Anh ta chỉ nổi điên, thế thôi. Khi thằng kia giẫm lên tay anh, anh đứng phắt dậy bảo rằng anh sẵn lòng hiến bàn tay cho tổ quốc, nhưng anh thề có chết cũng không để thằng du kích khốn nạn nào trong xứ cũng đi giẫm lên nó. Thế là anh vào bệnh viện, mặc kệ trận đánh. Ba ngón bị nát. Ông bác sĩ khốn kiếp muốn cắt, và Bill, nghe nói anh làm um lên một trận kinh khủng. Anh là một gã vui tính.” [crane-the-red-badge-of-courage:4.16] Tiếng ồn phía trước phình thành một dàn đồng ca khủng khiếp. Chàng thanh niên và các bạn đông cứng, im bặt. Họ thấy một ngọn cờ quẫy giận dữ trong khói. Gần đó là những dáng người mờ nhòe, náo động của quân lính. Một dòng người hỗn loạn tràn qua các cánh đồng. Một khẩu đội pháo đổi vị trí bằng nước đại điên cuồng đã xua những kẻ tụt lại dạt sang hai bên. [crane-the-red-badge-of-courage:4.17] Một quả đạn rít như nữ yêu báo bão bay qua những cái đầu co rúm của đội dự bị. Nó rơi xuống lùm cây, nổ đỏ lòm, tung lên đất nâu. Có một trận mưa nhỏ lá thông. [crane-the-red-badge-of-courage:4.18] Đạn bắt đầu rít giữa các cành cây và gặm vào thân cây. Cành nhỏ và lá chao xuống. Như thể ngàn chiếc rìu, bé tí và vô hình, đang vung lên. Nhiều người liên tục né tránh và cúi đầu. [crane-the-red-badge-of-courage:4.19] Viên trung úy của đại đội chàng thanh niên bị bắn trúng tay. Ông bắt đầu chửi thề tài tình đến mức một tràng cười gượng chạy dọc hàng quân trung đoàn. Những lời tục tĩu của viên sĩ quan nghe thật quen tai. Chúng làm dịu các giác quan căng cứng của những người lính mới. Như thể ông vừa lỡ đập búa đóng đinh mũ vào ngón tay ở nhà vậy. [crane-the-red-badge-of-courage:4.20] Ông giữ bàn tay bị thương thật cẩn thận, xa khỏi người, để máu khỏi nhỏ lên quần. [crane-the-red-badge-of-courage:4.21] Viên đại úy của đại đội, kẹp thanh kiếm dưới nách, lôi ra một chiếc khăn tay và bắt đầu băng vết thương cho viên trung úy. Và họ cãi nhau xem nên băng thế nào. [crane-the-red-badge-of-courage:4.22] Ngọn cờ chiến ở xa giật loạn xạ. Nó như đang vùng vẫy thoát khỏi một cơn đau đớn. Khói cuồn cuộn đầy những tia lóe ngang. [crane-the-red-badge-of-courage:4.23] Những người lao nhanh trồi ra từ đó. Số họ đông dần cho đến khi người ta thấy cả đơn vị đang bỏ chạy. Ngọn cờ bất ngờ gục xuống như đang hấp hối. Chuyển động khi nó rơi là một cử chỉ tuyệt vọng. [crane-the-red-badge-of-courage:4.24] Những tiếng hét hoang dại vọng ra từ sau các bức tường khói. Một bức phác họa xám và đỏ tan ra thành một đám đông hỗn tạp phi như bầy ngựa hoang. Các trung đoàn cựu binh ở hai bên phải trái trung đoàn 304 lập tức bắt đầu la ó giễu cợt. Lẫn trong khúc ca cuồng nhiệt của đạn và tiếng rú nữ yêu của đạn pháo là những tiếng huýt chê và vài mẩu lời khuyên bỡn cợt về chốn an toàn. [crane-the-red-badge-of-courage:4.25] Nhưng trung đoàn mới nghẹt thở vì khiếp đảm. “Trời! Saunders bị nghiền nát rồi!” người đứng bên khuỷu tay chàng thanh niên thì thào. Họ co lùi lại và thu mình như bị buộc phải chờ một cơn lũ. [crane-the-red-badge-of-courage:4.26] Chàng thanh niên liếc nhanh dọc những hàng xanh của trung đoàn. Những gương mặt nghiêng bất động, như tạc; và sau này cậu nhớ ra viên trung sĩ cầm cờ đứng dạng chân, như thể đang chờ bị xô ngã xuống đất. [crane-the-red-badge-of-courage:4.27] Dòng người theo sau cuộn xoáy qua sườn. Đây đó có những sĩ quan bị cuốn theo dòng như những mảnh gỗ cáu kỉnh. Họ vung kiếm quanh mình và dùng nắm tay trái thụi vào mọi cái đầu họ với tới. Họ chửi như bọn cướp đường. [crane-the-red-badge-of-courage:4.28] Một sĩ quan cưỡi ngựa phô cơn thịnh nộ của một đứa trẻ hư. Ông nổi cơn bằng đầu, bằng tay, bằng chân. [crane-the-red-badge-of-courage:4.29] Một người khác, chỉ huy lữ đoàn, phi ngựa quanh đó gào rát cổ. Mũ ông đã mất, quần áo xộc xệch. Ông giống người vừa nhảy khỏi giường để chạy đi chữa cháy. Vó ngựa ông thường lăm le đạp lên đầu những người chạy, nhưng họ vẫn thoát một cách may mắn lạ lùng. Trong cơn ào ạt này hình như họ đều điếc và mù. Họ chẳng thèm để ý đến những lời chửi to nhất, dài nhất ném vào họ từ mọi phía. [crane-the-red-badge-of-courage:4.30] Thường nghe được trên đám ồn ào ấy những câu đùa cay nghiệt của các cựu binh hay bắt bẻ; nhưng những người đang rút lui hình như chẳng hề biết có khán giả. [crane-the-red-badge-of-courage:4.31] Ánh phản chiếu của trận đánh còn lóe một thoáng trên những gương mặt trong dòng chảy điên cuồng ấy khiến chàng thanh niên cảm thấy rằng cả những bàn tay mạnh mẽ từ trời xuống cũng không thể giữ cậu tại chỗ, nếu cậu có thể chỉ huy được đôi chân bằng lý trí. [crane-the-red-badge-of-courage:4.32] Có một dấu ấn kinh hoàng trên những gương mặt này. Cuộc vật lộn trong khói đã vẽ một bản phóng đại của chính nó lên đôi má trắng bệch và trong đôi mắt điên dại với một khát vọng. [crane-the-red-badge-of-courage:4.33] Cảnh tháo chạy này tỏa ra một sức mạnh như lũ, dường như có thể cuốn cả cành, đá và người bật khỏi mặt đất. Những người dự bị phải bám chặt. Họ tái đi và cứng lại, rồi đỏ bừng và run rẩy. [crane-the-red-badge-of-courage:4.34] Chàng thanh niên đạt được một ý nghĩ nhỏ giữa cảnh hỗn loạn. Con quái vật hợp thành khiến những đơn vị kia chạy trốn lúc đó chưa xuất hiện. Cậu quyết định phải nhìn thấy nó, và rồi, cậu nghĩ, rất có thể cậu sẽ chạy giỏi hơn cả người giỏi nhất. [crane-the-red-badge-of-courage:5.1] Chương V. [crane-the-red-badge-of-courage:5.2] Có những khoảnh khắc chờ đợi. Chàng thanh niên nghĩ đến con phố làng ở nhà trước khi đoàn diễu hành xiếc đến vào một ngày mùa xuân. Cậu nhớ mình đã đứng đó thế nào, một cậu bé nhỏ, run lên phấn khích, sẵn sàng theo cô gái tồi tàn cưỡi ngựa trắng, hay ban nhạc trên cỗ xe phai màu. Cậu thấy con đường vàng, những hàng người mong ngóng, và những ngôi nhà nghiêm trang. Cậu nhớ đặc biệt một ông già thường ngồi trên thùng bánh quy trước cửa hàng và giả vờ khinh những màn trình diễn như thế. Ngàn chi tiết màu sắc và hình dáng trào lên trong đầu. Ông già trên thùng bánh quy hiện lên ở khoảng giữa. [crane-the-red-badge-of-courage:5.3] Có ai đó kêu: “Chúng đến rồi!” [crane-the-red-badge-of-courage:5.4] Có tiếng sột soạt và lầm bầm giữa quân lính. Họ tỏ ra khao khát như phát sốt, muốn mọi viên đạn có thể có đều phải nằm sẵn trong tay. Các hộp đạn được kéo xoay đủ vị trí và chỉnh rất cẩn thận. Như thể bảy trăm chiếc mũ nữ mới đang được đội thử. [crane-the-red-badge-of-courage:5.5] Gã lính cao lớn, sau khi chuẩn bị xong súng, lôi ra một chiếc khăn tay đỏ nào đó. Gã đang buộc nó quanh cổ với sự chăm chút tinh tế về vị trí khi tiếng kêu lại vang lên dọc hàng quân thành một tiếng gầm bị bóp nghẹt. [crane-the-red-badge-of-courage:5.6] “Chúng đến rồi! Chúng đến rồi!” Khóa súng lách cách. [crane-the-red-badge-of-courage:5.7] Qua những cánh đồng đầy khói, một đàn người nâu chạy tới, hét những tiếng the thé. Họ lao đến, khom người và vung súng đủ mọi góc. Một ngọn cờ, nghiêng về phía trước, vút gần phía đầu. [crane-the-red-badge-of-courage:5.8] Khi vừa nhìn thấy họ, chàng thanh niên chợt giật mình vì ý nghĩ có lẽ súng mình chưa nạp đạn. Cậu đứng cố huy động trí óc đang chùn để nhớ lại thời điểm mình đã nạp, nhưng không nhớ nổi. [crane-the-red-badge-of-courage:5.9] Một viên tướng không mũ ghìm con ngựa đầm đìa mồ hôi dừng lại gần đại tá trung đoàn 304. Ông giơ nắm tay vào mặt ông kia. “Ông phải giữ chúng lại!” ông hét, hung dữ; “ông phải giữ chúng lại!” [crane-the-red-badge-of-courage:5.10] Trong cơn xúc động, viên đại tá bắt đầu nói lắp. “Đ-được r-rồi, thưa Tướng quân, được rồi, thề có Chúa! Chúng-chúng tôi sẽ làm — chúng-chúng tôi sẽ l-l-làm-làm hết sức, thưa Tướng quân.” Viên tướng làm một cử chỉ giận dữ cuồng nhiệt rồi phi ngựa đi. Viên đại tá, có lẽ để xả bớt bực dọc, bắt đầu mắng như con vẹt ướt. Chàng thanh niên, quay phắt lại để chắc chắn phía sau không bị quấy rầy, thấy viên chỉ huy đang nhìn quân mình bằng vẻ vô cùng oán trách, như thể ông hối hận hơn bất cứ điều gì về việc dính dáng với họ. [crane-the-red-badge-of-courage:5.11] Người đứng bên khuỷu tay chàng thanh niên lầm bầm, như nói với mình: “Ôi, mình toi rồi! ôi, mình toi rồi!” [crane-the-red-badge-of-courage:5.12] Viên đại úy của đại đội đã đi qua đi lại đầy kích động ở phía sau. Ông dỗ dành kiểu cô giáo làng, như nói với một lớp con trai cầm sách vỡ lòng. Lời ông là một sự lặp lại bất tận. “Giữ lửa, các cậu — đừng bắn cho đến khi tôi bảo — để dành đạn — chờ chúng đến gần — đừng có ngu chết tiệt —” [crane-the-red-badge-of-courage:5.13] Mồ hôi chảy ròng ròng trên mặt chàng thanh niên, mặt bẩn như mặt đứa nhỏ lem đang khóc. Cậu thường lấy tay áo lau mắt bằng một động tác hồi hộp. Miệng cậu vẫn hé ra chút. [crane-the-red-badge-of-courage:5.14] Cậu chỉ kịp liếc một cái lên cánh đồng đầy kẻ thù trước mặt, và ngay lập tức thôi tranh cãi chuyện súng đã nạp hay chưa. Trước khi cậu sẵn sàng bắt đầu — trước khi cậu tuyên bố với mình rằng mình sắp đánh — cậu đã vung khẩu súng ngoan ngoãn cân đối vào tư thế và bắn phát đầu tiên hoang dại. Chẳng mấy chốc cậu đã làm việc với vũ khí như một cái máy tự động. [crane-the-red-badge-of-courage:5.15] Cậu bỗng thôi lo cho mình, và quên không nhìn vào số phận đang đe dọa. Cậu không còn là một con người mà là một thành viên. Cậu cảm thấy cái gì đó mà cậu là một phần — một trung đoàn, một đạo quân, một chính nghĩa, hay một đất nước — đang trong cơn khủng hoảng. Cậu bị hàn vào một nhân cách chung do một khát vọng duy nhất chi phối. Trong vài khoảnh khắc cậu không thể bỏ chạy, cũng như một ngón tay út không thể gây ra cuộc cách mạng từ một bàn tay. [crane-the-red-badge-of-courage:5.16] Nếu cậu nghĩ trung đoàn sắp bị tiêu diệt, có lẽ cậu đã cắt mình ra khỏi nó. Nhưng tiếng ồn của nó đem lại cho cậu sự yên tâm. Trung đoàn như một quả pháo hoa, một khi đã châm ngòi thì cứ vượt lên trên hoàn cảnh cho đến khi sinh lực rực cháy của nó tàn. Nó thở khò khè và nổ ầm bằng sức mạnh lớn. Cậu hình dung mặt đất phía trước nó rải đầy kẻ bại trận. [crane-the-red-badge-of-courage:5.17] Cậu luôn ý thức về sự hiện diện của đồng đội quanh mình. Cậu cảm thấy tình huynh đệ tinh tế của chiến trận, mạnh hơn cả chính nghĩa mà họ đang đánh vì nó. Đó là một tình anh em bí ẩn sinh ra từ khói và hiểm họa chết chóc. [crane-the-red-badge-of-courage:5.18] Cậu đang làm một công việc. Cậu như người thợ mộc đã đóng bao nhiêu cái hộp, giờ lại đóng thêm một cái nữa, chỉ khác là động tác của cậu mang một sự vội vã điên cuồng. Trong tư tưởng, cậu đang rong ruổi ở những nơi khác, như người thợ mộc vừa làm vừa huýt sáo và nghĩ đến bạn hay thù, nhà hay quán rượu. Và những giấc mơ giật cục ấy về sau chẳng bao giờ trọn vẹn với cậu, mà chỉ còn là một khối hình bóng nhòe nhoẹt. [crane-the-red-badge-of-courage:5.19] Chẳng mấy chốc cậu bắt đầu cảm nhận tác động của bầu không khí chiến tranh — mồ hôi bỏng rát, cảm giác tròng mắt sắp nứt ra như những hòn đá nóng. Một tiếng gầm cháy bỏng ngập đầy tai cậu. [crane-the-red-badge-of-courage:5.20] Tiếp theo là cơn thịnh nộ đỏ. Cậu nổi lên nỗi bực dọc nhức nhối của con thú bị quấy rầy, một con bò hiền lành bị chó làm phiền. Cậu có một cảm giác điên cuồng chống lại khẩu súng của mình, vì nó mỗi lần chỉ dùng được cho một mạng người. Cậu muốn lao tới và bóp cổ bằng tay không. Cậu thèm một sức mạnh cho phép cậu quét tay một cái thấy cả thế giới lùi lại. Sự bất lực của mình hiện ra trước mắt cậu, và biến cơn giận thành cơn giận của con thú bị dồn ép. [crane-the-red-badge-of-courage:5.21] Chôn vùi trong khói của bao nhiêu khẩu súng, cơn giận của cậu không nhắm vào những người cậu biết đang lao tới cho bằng nhắm vào những bóng ma chiến trận cuộn xoáy đang bóp nghẹt mình, nhét những tà áo khói xuống cổ họng khô rát. Cậu chiến đấu điên cuồng để các giác quan được thở, để có không khí, như một đứa trẻ sơ sinh sắp ngạt xông vào tấn công những tấm chăn chết người. [crane-the-red-badge-of-courage:5.22] Có một tiếng rống của cơn giận nóng bỏng trộn lẫn một vẻ chăm chú nhất định trên mọi gương mặt. Nhiều người phát ra những tiếng khe khẽ bằng miệng, và những tiếng hoan hô nén, gầm gừ, nguyền rủa, cầu nguyện ấy hợp thành một bài ca hoang dã, man rợ, chảy như một dòng ngầm âm thanh, lạ lùng và như tụng niệm, cùng những hợp âm vang dội của hành khúc chiến tranh. Người bên khuỷu tay chàng thanh niên lảm nhảm. Trong đó có cái gì mềm và dịu như lời độc thoại của đứa trẻ. Gã lính cao lớn chửi thề bằng giọng lớn. Từ môi gã bước ra một đoàn diễu hành đen những lời nguyền kỳ quặc. Bất chợt một người khác bật lên, giọng cằn nhằn như người để lạc mất cái mũ. “Ủa, sao họ không yểm trợ mình? Sao họ không gửi quân tiếp viện? Họ nghĩ —” [crane-the-red-badge-of-courage:5.23] Chàng thanh niên, trong giấc ngủ chiến trận, nghe điều đó như người đang thiu thiu nghe. [crane-the-red-badge-of-courage:5.24] Hoàn toàn vắng bóng những tư thế anh hùng, một cách lạ lùng. Những người đang cúi rạp và cuộn trào trong vội vã và giận dữ ở đủ mọi tư thế không thể tưởng tượng. Những cây thông nòng thép chan chát leng keng không ngớt khi quân lính nện chúng điên cuồng vào nòng súng nóng. Nắp các hộp đạn đều bung, nẩy ngớ ngẩn theo mỗi cử động. Những khẩu súng, một khi đã nạp, bị giật lên vai và bắn không ngắm, vào làn khói hoặc vào một trong những hình dáng nhòe nhoẹt, dịch chuyển trên cánh đồng trước trung đoàn, đang to dần lên mãi như những con rối dưới tay một nhà ảo thuật. [crane-the-red-badge-of-courage:5.25] Các sĩ quan, đứng cách quãng phía sau, chẳng thèm giữ dáng đẹp như tranh. Họ nhấp nhô tới lui, gầm lên chỉ dẫn và lời cổ vũ. Tiếng la của họ to đến phi thường. Họ vung phí lá phổi một cách hoang toàng. Và thường gần như đứng lộn ngược vì nóng lòng muốn quan sát địch bên kia làn khói cuồn cuộn. [crane-the-red-badge-of-courage:5.26] Viên trung úy của đại đội chàng thanh niên đã bắt gặp một người lính hét lên bỏ chạy ngay loạt đạn đầu của đồng đội. Sau hàng quân hai người đang diễn một màn nhỏ tách biệt. Anh lính khóc thút thít và trố đôi mắt cừu nhìn viên trung úy, người đã túm cổ áo anh và đang thụi anh. Ông đẩy anh trở lại hàng bằng nhiều cú đòn. Người lính đi theo một cách máy móc, đờ đẫn, đôi mắt như thú vật dán vào viên sĩ quan. Có lẽ với anh có một thần tính biểu lộ trong giọng nói của người kia — nghiêm khắc, cứng rắn, không phản chiếu chút sợ hãi nào. Anh cố nạp lại súng, nhưng đôi tay run lẩy bẩy cản trở. Viên trung úy buộc phải giúp anh. [crane-the-red-badge-of-courage:5.27] Quân lính ngã rạp chỗ này chỗ kia như những bó đồ. Viên đại úy của đại đội chàng thanh niên đã bị giết ở một giai đoạn sớm của trận. Xác ông nằm duỗi trong tư thế người mệt đang nghỉ, nhưng trên mặt ông có vẻ ngạc nhiên và buồn thảm, như thể ông nghĩ người bạn nào đó đã chơi xấu ông. Người đang lảm nhảm bị một viên đạn sượt qua khiến máu chảy thành dòng rộng xuống mặt. Anh áp cả hai tay lên đầu. “Ôi!” anh nói, rồi chạy. Một người khác rên lên bất chợt như bị gậy thụi vào bụng. Anh ngồi xuống và nhìn xuống đầy xót xa. Trong mắt anh có sự trách móc câm lặng, mơ hồ. Xa hơn trên hàng, một người đứng sau cái cây bị một viên đạn làm vỡ khớp gối. Lập tức anh buông súng và ôm chặt lấy cây bằng cả hai tay. Và anh cứ thế ở đó, bám víu tuyệt vọng và kêu cứu để có thể rời tay khỏi cái cây. [crane-the-red-badge-of-courage:5.28] Cuối cùng một tiếng hét đắc thắng chạy dọc hàng quân run rẩy. Tiếng súng giảm từ ầm ĩ thành tiếng nổ lép bép cuối cùng đầy hằn học. Khi khói chầm chậm xoáy đi, chàng thanh niên thấy đợt xung phong đã bị đánh lui. Quân địch tản ra thành những nhóm miễn cưỡng. Cậu thấy một người trèo lên đỉnh hàng rào, dạng chân trên thanh ngang, và bắn một phát từ biệt. Những con sóng đã rút đi, để lại trên mặt đất vài mảnh vụn sẫm. [crane-the-red-badge-of-courage:5.29] Vài người trong trung đoàn bắt đầu reo hò cuồng loạn. Nhiều người im lặng. Dường như họ đang cố chiêm nghiệm chính mình. [crane-the-red-badge-of-courage:5.30] Sau khi cơn sốt rời khỏi huyết quản, chàng thanh niên nghĩ rằng cuối cùng mình sắp ngạt thở. Cậu nhận ra bầu không khí hôi hám mà mình đã vật lộn trong đó. Cậu nhem nhuốc và ướt đẫm như một người thợ lò đúc. Cậu chộp lấy bi đông và nốc một ngụm dài nước đã ấm. [crane-the-red-badge-of-courage:5.31] Một câu với nhiều biến tấu chạy lên chạy xuống hàng quân. “Chà, mình giữ chúng lại rồi. Mình giữ chúng lại rồi, thề có trời!” Quân lính nói điều đó sung sướng, nhìn nhau toét miệng cười lem luốc. [crane-the-red-badge-of-courage:5.32] Chàng thanh niên quay nhìn phía sau, rồi sang phải, rồi sang trái. Cậu nếm cái vui của người cuối cùng cũng có chút rảnh để nhìn quanh. [crane-the-red-badge-of-courage:5.33] Dưới chân có vài hình dáng ghê rợn bất động. Chúng nằm vặn vẹo trong những dáng co quắp kỳ dị. Tay cong và đầu quay theo những cách không tin nổi. Dường như những người chết hẳn đã rơi từ độ cao lớn mới vào những tư thế như vậy. Họ trông như bị đổ từ trời xuống mặt đất. [crane-the-red-badge-of-courage:5.34] Từ một vị trí phía sau lùm cây, một khẩu đội đang ném đạn qua đó. Ánh lóe của súng thoạt đầu làm chàng thanh niên giật mình. Cậu tưởng chúng nhắm thẳng vào mình. Qua các cây cậu nhìn những bóng đen của pháo thủ làm việc nhanh và chăm chú. Công việc của họ dường như phức tạp. Cậu tự hỏi làm sao họ nhớ nổi công thức giữa cảnh hỗn loạn. [crane-the-red-badge-of-courage:5.35] Những khẩu đại bác ngồi xổm thành hàng như các tù trưởng man rợ. Chúng tranh cãi bằng bạo lực đột ngột. Đó là một cuộc họp hội đồng tàn nhẫn. Đám tôi tớ bận rộn của chúng chạy đây đó. [crane-the-red-badge-of-courage:5.36] Một đoàn nhỏ những người bị thương lê bước ảm đạm về phía sau. Đó là một dòng máu rỉ ra từ thân thể rách nát của lữ đoàn. [crane-the-red-badge-of-courage:5.37] Bên phải và bên trái là những hàng sẫm của các đơn vị khác. Xa phía trước cậu nghĩ thấy những khối nhạt hơn nhô thành mũi từ khu rừng. Chúng gợi lên hàng nghìn người không đếm xuể. [crane-the-red-badge-of-courage:5.38] Có lần cậu thấy một khẩu đội nhỏ xíu phi dọc đường chân trời. Những kỵ sĩ tí hon đang quất những con ngựa tí hon. [crane-the-red-badge-of-courage:5.39] Từ một ngọn đồi dốc vọng đến tiếng hoan hô và va chạm. Khói trào chầm chậm qua tán lá. [crane-the-red-badge-of-courage:5.40] Các khẩu đội đang nói bằng nỗ lực hùng biện như sấm động. Đây đó có những ngọn cờ, màu đỏ của các sọc trội lên. Chúng hắt từng mảng màu ấm lên những hàng quân sẫm. [crane-the-red-badge-of-courage:5.41] Chàng thanh niên cảm thấy rung động xưa khi nhìn các biểu tượng. Chúng như những con chim đẹp lạ lùng không nao núng giữa cơn bão. [crane-the-red-badge-of-courage:5.42] Khi lắng nghe tiếng ồn từ sườn đồi, tiếng sấm trầm đập nhịp vọng từ xa bên trái, và những ồn ào nhỏ hơn dội đến từ nhiều hướng, cậu chợt nghĩ rằng họ cũng đang đánh nhau ở đằng kia, đằng kia, và đằng kia nữa. Từ trước tới giờ cậu cứ cho rằng cả trận đánh diễn ra ngay dưới mũi mình. [crane-the-red-badge-of-courage:5.43] Nhìn quanh, chàng thanh niên thoáng kinh ngạc trước bầu trời xanh trong và ánh nắng lấp lánh trên cây cối đồng ruộng. Thật ngạc nhiên khi Thiên nhiên vẫn bình thản tiếp tục tiến trình vàng óng của mình giữa bao nhiêu trò quỷ quái. [crane-the-red-badge-of-courage:6.1] Chương VI. [crane-the-red-badge-of-courage:6.2] Chàng thanh niên tỉnh dậy chậm rãi. Dần dần anh quay về được cái chỗ đứng từ đó có thể nhìn lại chính mình. Có những lúc anh đã ngẩn ngơ săm soi thân mình, như thể chưa từng thấy nó bao giờ. Rồi anh nhặt chiếc mũ lưỡi trai dưới đất. Anh ngọ nguậy trong áo khoác cho vừa vặn hơn, quỳ xuống buộc lại dây giày. Anh trầm ngâm lau cái mặt hầm hập mồ hôi. [crane-the-red-badge-of-courage:6.3] Thế là cuối cùng mọi chuyện đã xong! Thử thách tối thượng đã qua. Những khó khăn đỏ rực, ghê gớm của chiến tranh đã bị đánh bại. [crane-the-red-badge-of-courage:6.4] Anh chìm vào cơn ngây ngất tự mãn. Anh có những cảm giác sung sướng nhất đời mình. Đứng như thể tách khỏi chính mình, anh ngắm lại cảnh cuối cùng ấy. Anh nhận ra người đã chiến đấu như thế thật là lẫm liệt. [crane-the-red-badge-of-courage:6.5] Anh thấy mình là một gã tuyệt vời. Anh thấy mình đứng ngang với cả những lý tưởng mà trước nay anh vẫn cho là quá tầm với. Anh mỉm cười, lòng thỏa mãn sâu xa. [crane-the-red-badge-of-courage:6.6] Với đồng đội, anh tỏa ra lòng âu yếm và thiện chí. “Chà! Nóng quá hả?” anh niềm nở nói với một người đang lấy ống tay áo lau cái mặt ròng ròng mồ hôi. [crane-the-red-badge-of-courage:6.7] “Còn phải nói!” người kia đáp, cười toe toét thân tình. “Tớ chưa thấy cái nóng nào ngu đến thế.” Anh ta duỗi dài người trên mặt đất, khoan khoái. “Ừ, đúng! Mong là từ giờ tới tám ngày nữa kể từ thứ Hai đừng đánh đấm gì nữa.” [crane-the-red-badge-of-courage:6.8] Có vài cái bắt tay và vài lời tâm huyết với những người mà gương mặt thì quen, nhưng giờ đây chàng thanh niên cảm thấy giữa mình và họ có mối dây của những trái tim buộc vào nhau. Anh giúp một người đồng đội vừa chửi vừa băng vết thương ở cẳng chân. [crane-the-red-badge-of-courage:6.9] Nhưng bỗng dưng, dọc các hàng quân của trung đoàn mới vang lên tiếng kêu kinh ngạc. “Chúng lại tới rồi! Chúng lại tới rồi!” Gã đang nằm dài trên đất bật dậy, thốt lên: “Trời đất!” [crane-the-red-badge-of-courage:6.10] Chàng thanh niên đưa mắt nhìn nhanh ra chiến trường. Anh thấy những hình thù bắt đầu phình ra thành từng khối từ một khu rừng xa. Anh lại thấy ngọn cờ nghiêng nghiêng lao tới. [crane-the-red-badge-of-courage:6.11] Những quả đạn pháo, đã có lúc thôi quấy rầy trung đoàn, lại xoáy tới và nổ tung trong cỏ hay giữa tán lá cây. Trông chúng như những đóa hoa chiến tranh kỳ lạ nở bung dữ dội. [crane-the-red-badge-of-courage:6.12] Những người lính rên rỉ. Ánh sáng tắt khỏi mắt họ. Những khuôn mặt nhem nhuốc giờ phô ra nỗi chán nản sâu thẳm. Họ chậm chạp cử động những thân thể cứng đờ và ủ rũ nhìn quân địch hung hăng xông tới. Những tên nô lệ khổ sai trong ngôi đền của vị thần này bắt đầu thấy nổi loạn trong lòng trước những công việc tàn nhẫn của ngài. [crane-the-red-badge-of-courage:6.13] Họ bực bội than vãn với nhau. “Này, thế này thì quá lắm rồi! Sao không ai gửi quân tiếp viện cho mình?” [crane-the-red-badge-of-courage:6.14] “Bọn mình đếch chịu nổi trận đập thứ hai này đâu. Tớ đến đây đâu phải để đánh cả cái đám phản loạn chết tiệt.” [crane-the-red-badge-of-courage:6.15] Có một người cất tiếng kêu thê thảm. “Giá mà thằng Bill Smithers giẫm lên tay tớ, chứ đừng để tớ giẫm lên tay nó.” Những khớp xương đau nhức của trung đoàn kẽo kẹt khi nó khổ sở lê lết, loạng choạng vào vị trí để đẩy lui địch. [crane-the-red-badge-of-courage:6.16] Chàng thanh niên trố mắt nhìn. Chắc chắn, anh nghĩ, cái chuyện không thể tin nổi này sẽ không xảy ra. Anh chờ như thể mong quân địch bỗng dừng lại, xin lỗi, rồi cúi chào rút lui. Tất cả chỉ là một sự nhầm lẫn. [crane-the-red-badge-of-courage:6.17] Nhưng loạt đạn bắt đầu nổ ở đâu đó trên hàng quân của trung đoàn rồi xé toạc theo cả hai hướng. Những tấm màn lửa phẳng lì sinh ra những đám khói lớn, lăn lộn, hất tung trong làn gió nhẹ sát mặt đất một lúc, rồi cuộn qua các hàng quân như qua một cái cổng. Dưới nắng, những đám mây ngả màu vàng đất; trong bóng râm, chúng mang một màu xanh thảm hại. Ngọn cờ có lúc bị đám hơi ấy nuốt chửng, mất hút, nhưng thường hơn là nó nhô lên, rực rỡ, nắng chạm vào. [crane-the-red-badge-of-courage:6.18] Trong mắt chàng thanh niên hiện ra cái nhìn người ta thường thấy ở con ngựa kiệt sức. Cổ anh run lên vì yếu thần kinh, các bắp tay tê dại, cạn máu. Đôi bàn tay anh cũng như to ra và vụng về, như đang đeo găng vô hình. Còn hai đầu gối thì hết sức bấp bênh. [crane-the-red-badge-of-courage:6.19] Những lời đồng đội nói trước khi nổ súng bắt đầu vọng lại trong anh. “Này, thế này thì quá lắm rồi! Họ coi mình là cái gì—sao không gửi quân tiếp viện? Tớ đến đây đâu phải để đánh cả cái đám phản loạn chết tiệt.” [crane-the-red-badge-of-courage:6.20] Anh bắt đầu thổi phồng sức chịu đựng, tài nghệ và lòng dũng cảm của những kẻ đang xông tới. Bản thân đang lảo đảo vì kiệt sức, anh kinh ngạc vô cùng trước sự bền bỉ ấy. Chúng hẳn là những cỗ máy bằng thép. Thật u ám khi phải vật lộn với những thứ như thế, có lẽ chúng được lên dây cót để đánh cho tới lúc mặt trời lặn. [crane-the-red-badge-of-courage:6.21] Anh chậm rãi nâng súng lên, thoáng thấy cánh đồng đặc nghẹt người, rồi nhả đạn vào một nhóm đang phi nước kiệu. Sau đó anh dừng lại và cố hết sức nhìn xuyên qua khói. Anh bắt gặp những cảnh thay đổi liên hồi: mặt đất đầy những người chạy như lũ quỷ nhỏ bị đuổi, vừa chạy vừa hét. [crane-the-red-badge-of-courage:6.22] Với chàng thanh niên, đó là một cuộc tấn công của những con rồng đáng sợ. Anh thành ra giống gã đàn ông bị mất chân khi con quái vật đỏ và xanh tiến lại gần. Anh chờ trong tư thế nghe ngóng kinh hoàng. Anh như nhắm mắt lại để chờ bị nuốt chửng. [crane-the-red-badge-of-courage:6.23] Một người gần anh, từ nãy tới giờ vẫn cuống cuồng loay hoay với khẩu súng, bỗng dừng lại rồi vừa chạy vừa gào. Một chàng trai mà gương mặt vừa mang vẻ dũng cảm cao cả, vẻ uy nghi của kẻ dám hiến đời mình, trong chớp mắt rạp xuống thành hèn hạ. Mặt cậu ta tái đi như người đến bên mép vực lúc nửa đêm rồi chợt nhận ra. Đó là một sự mặc khải. Cậu ta cũng ném súng và bỏ chạy. Trên mặt không chút xấu hổ. Cậu ta chạy như thỏ. [crane-the-red-badge-of-courage:6.24] Những người khác bắt đầu tháo chạy qua làn khói. Chàng thanh niên quay đầu lại, bị cử động ấy giật ra khỏi cơn mê, như thể trung đoàn đang bỏ rơi mình. Anh thấy vài bóng người đang chạy. [crane-the-red-badge-of-courage:6.25] Anh hét lên kinh hoàng rồi xoay người. Trong tiếng ồn ào dữ dội ấy, có một lúc anh như con gà mất đầu. Anh mất phương hướng của sự an toàn. Cái chết đe dọa anh từ mọi phía. [crane-the-red-badge-of-courage:6.26] Lập tức anh phóng về phía sau bằng những bước nhảy dài. Súng và mũ đã mất. Chiếc áo khoác không cài khuy phồng lên trong gió. Nắp hộp đạn của anh đập loạn xạ, còn cái bi đông, trên sợi dây mảnh, văng tung ra sau lưng. Trên mặt anh là tất cả nỗi kinh hoàng của những điều anh tưởng tượng ra. [crane-the-red-badge-of-courage:6.27] Viên trung úy nhảy xổ tới, gầm lên. Chàng thanh niên thấy mặt ông ta đỏ bừng giận dữ, thấy ông ta thọc một nhát gươm. Ý nghĩ duy nhất của anh về chuyện ấy là viên trung úy quả là một sinh vật kỳ quặc, lại đi quan tâm đến những chuyện như thế vào lúc này. [crane-the-red-badge-of-courage:6.28] Anh chạy như người mù. Hai ba lần anh ngã sóng soài. Có lần anh đập vai vào một thân cây mạnh đến nỗi lăn nhào đầu xuống trước. [crane-the-red-badge-of-courage:6.29] Từ khi quay lưng lại với cuộc chiến, nỗi sợ của anh phình lên một cách kỳ lạ. Cái chết sắp đâm vào giữa hai bả vai còn khủng khiếp hơn nhiều so với cái chết sắp đập vào giữa hai mắt. Về sau nghĩ lại, anh rút ra ấn tượng rằng thà nhìn thấy điều kinh hoàng còn hơn chỉ nghe thấy nó. Tiếng ồn của trận đánh như những tảng đá; anh tin mình có thể bị nghiền nát. [crane-the-red-badge-of-courage:6.30] Chạy tiếp, anh lẫn vào những người khác. Anh lờ mờ thấy người bên phải, bên trái, và nghe tiếng chân phía sau. Anh nghĩ cả trung đoàn đang bỏ chạy, bị những tiếng nổ đáng ghê sợ ấy đuổi theo. [crane-the-red-badge-of-courage:6.31] Trong cuộc chạy trốn, tiếng chân theo sau ấy cho anh chút nhẹ nhõm ít ỏi duy nhất. Anh mơ hồ cảm thấy cái chết hẳn phải chọn trước những người gần nhất; vậy thì những miếng mồi đầu tiên cho lũ rồng sẽ là những kẻ đang chạy sau anh. Thế là anh hăng hái như một tay chạy nước rút phát điên để giữ họ ở phía sau. Đó là một cuộc đua. [crane-the-red-badge-of-courage:6.32] Dẫn đầu băng qua một cánh đồng nhỏ, anh thấy mình lọt vào vùng đạn pháo. Chúng lao vèo trên đầu anh với những tiếng rít dài hoang dại. Nghe chúng, anh tưởng tượng chúng có những hàng răng tàn nhẫn nhe ra cười với mình. Có lần một quả rơi xuống ngay trước mặt, và tia chớp tái xanh của vụ nổ chặn đứng hẳn con đường anh đã chọn. Anh rạp xuống đất, rồi bật dậy, lao qua mấy bụi cây. [crane-the-red-badge-of-courage:6.33] Anh rùng mình sửng sốt khi một khẩu đội pháo đang bắn hiện ra trước mắt. Những người ở đó có vẻ vẫn bình thường như mọi ngày, hoàn toàn không biết sự hủy diệt đang treo trên đầu. Khẩu đội đang cãi nhau với một đối thủ ở xa, và các pháo thủ đắm chìm trong niềm thán phục tài bắn của mình. Họ liên tục cúi xuống những khẩu pháo với dáng điệu dỗ dành. Họ như đang vỗ lưng chúng và khích lệ chúng bằng lời. Những khẩu pháo, trơ trơ và không nao núng, cất tiếng bằng thứ dũng cảm lì lợm. [crane-the-red-badge-of-courage:6.34] Những pháo thủ chính xác ấy hăng hái một cách lạnh lùng. Mỗi lúc có dịp họ lại ngước mắt nhìn ngọn đồi nhỏ vờn khói, nơi khẩu đội địch đang lên tiếng với họ. Chàng thanh niên vừa chạy vừa thương hại họ. Lũ ngốc nề nếp! Lũ khờ như cái máy! Niềm vui tinh tế của việc gieo đạn vào giữa đội hình khẩu đội kia sẽ chỉ còn là chuyện vặt khi bộ binh ào ra khỏi rừng. [crane-the-red-badge-of-courage:6.35] Gương mặt một kỵ binh trẻ tuổi, đang giật con ngựa cuống cuồng của mình với một cơn nóng nảy buông thả mà đáng lẽ chỉ hợp với cái sân nuôi gia súc yên ả, in sâu vào trí anh. Anh biết mình đang nhìn một người chẳng mấy chốc sẽ chết. [crane-the-red-badge-of-courage:6.36] Và anh cũng thấy thương những khẩu pháo, sáu người đồng đội tốt đứng thành một hàng gan dạ. [crane-the-red-badge-of-courage:6.37] Anh thấy một lữ đoàn đang đi cứu viện cho những đồng đội bị quấy rối. Anh trèo lên một ngọn đồi con và nhìn nó tiến lên đẹp đẽ, giữ nguyên đội hình qua những chỗ khó đi. Màu xanh của hàng quân phủ một lớp ánh thép, và những lá cờ rực rỡ nhô lên. Các sĩ quan đang hò hét. [crane-the-red-badge-of-courage:6.38] Cảnh này cũng khiến anh kinh ngạc. Lữ đoàn đang vội vã hăm hở để bị nuốt vào những cái miệng địa ngục của thần chiến tranh. Rốt cuộc họ là loại người nào vậy? À, hẳn là một giống người kỳ diệu! Hoặc không thì họ không hiểu—lũ ngu. [crane-the-red-badge-of-courage:6.39] Một mệnh lệnh dữ dội gây nên xáo động trong pháo binh. Một sĩ quan trên con ngựa nhảy nhót làm những cử chỉ điên cuồng bằng hai tay. Các đội ngựa kéo pháo vòng ào lên từ phía sau, những khẩu pháo bị xoay ngoắt, và khẩu đội phóng đi tán loạn. Những khẩu đại bác chúc mũi xiên xuống đất, càu nhàu ậm ừ như những người đàn ông vạm vỡ, gan dạ nhưng chẳng ưa phải vội. [crane-the-red-badge-of-courage:6.40] Chàng thanh niên đi tiếp, giảm bớt bước chân vì đã rời nơi ồn ào. [crane-the-red-badge-of-courage:6.41] Sau đó anh gặp một tướng sư đoàn ngồi trên lưng con ngựa vểnh tai lên với vẻ quan tâm đến trận đánh. Yên cương lấp lánh vàng và da láng. Người đàn ông trầm lặng cưỡi trên đó trông xám xịt như chuột bên cạnh con chiến mã lộng lẫy. [crane-the-red-badge-of-courage:6.42] Một bộ tham mưu leng keng phi nước đại chỗ này chỗ nọ. Có lúc viên tướng bị đám kỵ sĩ vây quanh, có lúc ông hoàn toàn đơn độc. Trông ông rất bực bội, rối ren. Ông có dáng một thương gia mà thị trường đang lên xuống thất thường. [crane-the-red-badge-of-courage:6.43] Chàng thanh niên lén lút đi vòng quanh chỗ ấy. Anh lại gần hết mức dám để nghe lỏm được lời nào. Biết đâu viên tướng, không hiểu nổi cảnh hỗn loạn, sẽ gọi anh hỏi tin tức. Và anh có thể nói cho ông biết. Anh biết hết mọi chuyện. Chắc chắn đạo quân đang lâm vào thế bí, và đứa ngốc nào cũng thấy rằng nếu họ không rút lui trong khi còn cơ hội—thì— [crane-the-red-badge-of-courage:6.44] Anh thấy mình muốn đánh cho viên tướng một trận, hoặc ít nhất lại gần mà nói thẳng ông ta là hạng người nào. Thật là tội ác khi cứ ngồi yên một chỗ, bình thản, chẳng cố gắng gì để ngăn sự hủy diệt. Anh lảng vảng trong cơn sốt nôn nóng, chờ viên chỉ huy sư đoàn hỏi đến mình. [crane-the-red-badge-of-courage:6.45] Trong lúc dè dặt đi lại, anh nghe viên tướng gắt lên: “Tompkins, qua gặp Taylor, bảo hắn đừng có cuống lên như thế; bảo hắn cho lữ đoàn dừng ở bìa rừng; bảo hắn tách một trung đoàn—nói là tôi nghĩ trung tâm sẽ vỡ nếu mình không giúp một tay; bảo hắn mau lên.” [crane-the-red-badge-of-courage:6.46] Một thanh niên mảnh dẻ trên con ngựa hạt dẻ đẹp nghe được những lời gấp gáp ấy từ miệng cấp trên. Anh ta thúc ngựa bật từ bước đi sang phi nước đại gần như tức khắc, vội vã làm nhiệm vụ. Một đám bụi bốc lên. [crane-the-red-badge-of-courage:6.47] Một lát sau chàng thanh niên thấy viên tướng nẩy lên phấn khích trên yên. [crane-the-red-badge-of-courage:6.48] “Đúng rồi, trời ơi, họ làm được rồi!” Viên sĩ quan chồm người tới trước. Mặt ông bừng lửa phấn khích. “Đúng rồi, trời ơi, họ giữ được chúng! Họ giữ được chúng rồi!” [crane-the-red-badge-of-courage:6.49] Ông bắt đầu hể hả quát tháo bộ tham mưu: “Giờ ta sẽ quật chúng. Giờ ta sẽ quật chúng. Chắc ăn rồi.” Ông bất thần quay sang một sĩ quan tùy tùng: “Này—anh—Jones—mau—phóng theo Tompkins—gặp Taylor—bảo hắn xông vào—tới cùng—như điên—cách nào cũng được.” [crane-the-red-badge-of-courage:6.50] Khi một sĩ quan khác thúc ngựa đuổi theo người đưa tin đầu, viên tướng rạng rỡ nhìn xuống mặt đất như một vầng mặt trời. Trong mắt ông là khát khao muốn hát một bài ca khải hoàn. Ông cứ lặp đi lặp lại: “Họ giữ được chúng rồi, trời ơi!” [crane-the-red-badge-of-courage:6.51] Nỗi phấn khích của ông làm con ngựa chồm lên, và ông vui vẻ đá nó, chửi nó. Ông mở một cuộc hội hè nho nhỏ của niềm vui trên lưng ngựa. [crane-the-red-badge-of-courage:7.1] Chương VII. [crane-the-red-badge-of-courage:7.2] Chàng thanh niên co rúm lại như bị bắt quả tang phạm tội. Trời ơi, rốt cuộc họ đã thắng! Cái hàng quân đần độn ấy đã trụ lại và thành người chiến thắng. Anh nghe thấy tiếng hoan hô. [crane-the-red-badge-of-courage:7.3] Anh nhón gót nhìn về phía cuộc giao chiến. Một màn sương vàng nằm lăn lộn trên ngọn cây. Từ bên dưới nó vọng ra tiếng súng trường lạch cạch. Những tiếng kêu khàn khàn báo hiệu một đợt tiến quân. [crane-the-red-badge-of-courage:7.4] Anh quay đi, sửng sốt và giận dữ. Anh thấy mình bị đối xử bất công. [crane-the-red-badge-of-courage:7.5] Anh đã bỏ chạy, anh tự nhủ, vì sự hủy diệt đang tới gần. Anh đã làm tròn một phần việc khi tự cứu mình, một mảnh nhỏ của đạo quân. Anh đã coi đó là lúc mỗi mảnh nhỏ có bổn phận tự cứu mình nếu có thể, anh bảo thế. Sau này các sĩ quan có thể ghép các mảnh nhỏ lại với nhau và dựng nên một mặt trận. Nếu chẳng mảnh nhỏ nào đủ khôn để tự cứu khỏi cơn bão chết chóc vào lúc ấy, thì còn đâu là đạo quân? Rõ ràng anh đã hành động theo những quy tắc rất đúng đắn và đáng khen. Hành động của anh là những việc sáng suốt. Chúng đầy mưu lược. Chúng là tác phẩm của đôi chân bậc thầy. [crane-the-red-badge-of-courage:7.6] Ý nghĩ về đồng đội trở lại với anh. Hàng quân xanh mong manh ấy đã chịu được đòn và thắng. Anh cay đắng vì chuyện đó. Dường như sự ngu dốt mù quáng và đần độn của những mảnh nhỏ ấy đã phản bội anh. Anh bị lật nhào và nghiền nát bởi cái dại của họ khi giữ vị trí, trong khi nếu cân nhắc sáng suốt, họ hẳn đã thấy rằng điều ấy không thể. Anh, con người đã được khai sáng, kẻ nhìn xa trong bóng tối, đã bỏ chạy nhờ nhận thức và hiểu biết vượt trội. Anh thấy giận đồng đội vô cùng. Anh biết có thể chứng minh họ là lũ ngốc. [crane-the-red-badge-of-courage:7.7] Anh tự hỏi họ sẽ nói gì khi sau này anh xuất hiện trong trại. Trong đầu anh nghe thấy những tiếng hú chế nhạo. Cái đầu đặc của họ sẽ không cho họ hiểu nổi quan điểm sắc sảo hơn của anh. [crane-the-red-badge-of-courage:7.8] Anh bắt đầu thương xót mình tha thiết. Anh bị đối xử tệ. Anh bị giày xéo dưới gót một sự bất công sắt đá. Anh đã hành động khôn ngoan và vì những động cơ chính trực nhất dưới bầu trời xanh, để rồi bị những hoàn cảnh đáng ghét phá hỏng. [crane-the-red-badge-of-courage:7.9] Một sự nổi loạn âm ỉ, như loài vật, chống lại đồng đội, chống lại chiến tranh nói chung và chống lại số phận lớn dần trong anh. Anh lê bước, đầu cúi, óc rối bời trong đau đớn và tuyệt vọng. Khi ngước mắt lên, hằm hằm, run bắn ở mỗi tiếng động, mắt anh mang vẻ của kẻ phạm tội cho rằng tội mình nhỏ mà hình phạt lớn, và biết mình không tìm được lời nào để nói. [crane-the-red-badge-of-courage:7.10] Anh rời cánh đồng đi vào một khu rừng rậm, như thể quyết tâm chôn mình. Anh muốn thoát khỏi tầm nghe những tiếng súng lốp bốp, với anh chúng như những tiếng nói. [crane-the-red-badge-of-courage:7.11] Mặt đất ngổn ngang dây leo và bụi rậm, cây mọc sát nhau và xòe ra như những bó hoa. Anh buộc phải len lối, gây ra nhiều tiếng động. Những dây leo vướng vào chân anh kêu lên khàn khàn khi cành non bị giật khỏi vỏ cây. Những cây non quật vun vút cố báo cho thế gian biết sự có mặt của anh. Anh không sao dỗ yên được khu rừng. Anh đi tới đâu, nó cũng không ngớt lên tiếng phản đối. Khi anh gỡ những cái ôm của cây và dây leo, những tán lá bị quấy rầy vẫy tay và quay mặt lá về phía anh. Anh sợ những cử động và tiếng kêu ồn ào ấy sẽ khiến người ta đến nhìn anh. Nên anh đi thật xa, tìm những chỗ tối và rối rắm. [crane-the-red-badge-of-courage:7.12] Một lúc sau tiếng súng trường nhỏ dần và đại bác ì ầm ở xa. Mặt trời, bỗng hiện ra, bừng cháy giữa những thân cây. Côn trùng kêu theo nhịp. Chúng như đang nghiến răng đồng loạt. Một con chim gõ kiến thò cái đầu xấc xược quanh thân cây. Một con chim bay đi trên đôi cánh vô tư. [crane-the-red-badge-of-courage:7.13] Xa xa là tiếng ầm ì của cái chết. Dường như lúc này Thiên nhiên không có tai. [crane-the-red-badge-of-courage:7.14] Cảnh này làm anh yên lòng. Một cánh đồng đẹp chứa đựng sự sống. Đó là tôn giáo của hòa bình. Nó sẽ chết nếu đôi mắt rụt rè bị bắt phải nhìn thấy máu. Anh hình dung Thiên nhiên là một người đàn bà có nỗi ghê tởm sâu sắc với bi kịch. [crane-the-red-badge-of-courage:7.15] Anh ném một quả thông vào con sóc vui tính, và nó chạy đi, chít chít sợ hãi. Trên cao ngọn cây nó dừng lại, thò đầu thận trọng từ sau một cành, nhìn xuống với vẻ run sợ. [crane-the-red-badge-of-courage:7.16] Chàng thanh niên thấy đắc thắng trước màn trình diễn này. Đấy là quy luật, anh nói. Thiên nhiên đã cho anh một dấu hiệu. Con sóc, ngay khi nhận ra nguy hiểm, đã co chân chạy không chần chừ. Nó không đứng trơ trơ phơi cái bụng lông xù ra trước vật bị ném rồi chết với một cái nhìn lên bầu trời thương cảm. Trái lại, nó đã chạy hết tốc lực; mà nó chỉ là một con sóc bình thường thôi—chắc chẳng phải triết gia của loài nó. Chàng thanh niên đi tiếp, cảm thấy Thiên nhiên cùng ý với mình. Nàng củng cố lập luận của anh bằng những bằng chứng sống ở nơi mặt trời chiếu sáng. [crane-the-red-badge-of-courage:7.17] Có lần anh thấy mình sắp lọt vào một đầm lầy. Anh phải bước trên những cụm cỏ lún và dán mắt xuống chân để khỏi sa vào bùn nhớt như dầu. Dừng lại một lúc nhìn quanh, anh thấy, ngoài chỗ nước đen, một con thú nhỏ vồ xuống rồi trồi lên ngay, ngậm con cá lấp lánh. [crane-the-red-badge-of-courage:7.18] Chàng thanh niên lại đi vào những bụi rậm sâu. Những cành cây quệt qua tạo nên tiếng ồn át cả tiếng đại bác. Anh bước đi, từ chỗ âm u vào lời hứa của một chốn còn âm u hơn. [crane-the-red-badge-of-courage:7.19] Cuối cùng anh tới một nơi mà những cành cao uốn vòm thành một nhà nguyện. Anh nhẹ nhàng đẩy cánh cửa xanh sang bên và bước vào. Lá thông là tấm thảm nâu dịu. Có thứ ánh sáng lờ mờ thiêng liêng như trong nơi thờ phụng. [crane-the-red-badge-of-courage:7.20] Gần ngưỡng cửa anh dừng lại, chết khiếp trước cảnh tượng của một thứ. [crane-the-red-badge-of-courage:7.21] Một người chết đang nhìn anh, ngồi tựa lưng vào một thân cây như cột trụ. Xác chết mặc bộ quân phục từng xanh, nay phai thành sắc lục ảm đạm. Đôi mắt, trừng trừng nhìn chàng thanh niên, đã đổi sang màu xỉn thấy ở bên sườn con cá chết. Miệng há ra. Màu đỏ của nó đã chuyển thành vàng ghê rợn. Trên làn da xám của khuôn mặt, những con kiến nhỏ bò. Một con đang lăn một cái bọc gì đó dọc môi trên. [crane-the-red-badge-of-courage:7.22] Chàng thanh niên thét lên khi đối diện cái vật ấy. Anh đứng chết sững trước nó một lúc lâu. Anh đứng nhìn chằm chằm vào đôi mắt như chất lỏng. Người chết và người sống trao nhau một cái nhìn dài. Rồi chàng thanh niên thận trọng đưa một tay ra sau lưng chạm vào một thân cây. Tựa vào đó, anh lùi từng bước, mặt vẫn hướng về cái vật. Anh sợ rằng nếu quay lưng thì cái xác có thể bật dậy và lén lút đuổi theo. [crane-the-red-badge-of-courage:7.23] Những cành cây, đẩy vào anh, dọa quật anh ngã lên nó. Đôi chân không ai dẫn lối của anh cũng vướng vào gai một cách bực mình; và cùng với tất cả, anh nhận được một ám thị tinh vi thôi thúc anh chạm vào xác chết. Nghĩ tới bàn tay mình đặt lên nó, anh rùng mình dữ dội. [crane-the-red-badge-of-courage:7.24] Cuối cùng anh bứt đứt những sợi dây đã trói anh vào chỗ ấy và chạy, mặc kệ bụi rậm. Cảnh những con kiến đen tụ đầy tham lam trên khuôn mặt xám, mạo hiểm tiến sát đến mức đáng sợ vào tận đôi mắt, cứ đuổi theo anh. [crane-the-red-badge-of-courage:7.25] Một lúc sau anh dừng lại, thở hổn hển hết hơi, lắng nghe. Anh tưởng tượng có một giọng lạ sẽ cất lên từ cái cổ họng đã chết và kêu quang quác đuổi theo anh những lời đe dọa khủng khiếp. [crane-the-red-badge-of-courage:7.26] Những cây quanh cổng nhà nguyện rì rào trong làn gió nhẹ. Một sự im lặng buồn phủ lên gian nhà nhỏ đang canh giữ ấy. [crane-the-red-badge-of-courage:8.1] Chương VIII. [crane-the-red-badge-of-courage:8.2] Những cây bắt đầu khẽ hát một bài thánh ca hoàng hôn. Mặt trời lặn xuống cho đến khi những tia sáng màu đồng thau nghiêng nghiêng rọi vào rừng. Tiếng côn trùng lắng xuống như thể chúng đã cúi mỏ và dừng lại cầu nguyện. Chỉ còn im lặng, trừ bản hợp xướng ngân nga của cây. [crane-the-red-badge-of-courage:8.3] Rồi, trên sự tĩnh lặng này, bỗng nổ ra một trận âm thanh chát chúa dữ dội. Một tiếng gầm đỏ thẫm vọng đến từ xa. [crane-the-red-badge-of-courage:8.4] Chàng thanh niên đứng sững. Anh bị đóng đinh trước mớ hỗn tạp ghê gớm của mọi tiếng động ấy. Cứ như các thế giới đang bị xé toạc. Có tiếng súng trường xé toạc và tiếng pháo nổ vỡ tung. [crane-the-red-badge-of-courage:8.5] Trí anh bay đi mọi hướng. Anh hình dung hai đạo quân đang xông vào nhau như loài báo. Anh nghe một lúc. Rồi anh bắt đầu chạy về phía trận đánh. Anh thấy thật mỉa mai khi mình đang chạy như thế về phía điều mà anh đã bỏ bao công để tránh. Nhưng anh tự nhủ, đại ý, rằng nếu trái đất và mặt trăng sắp va nhau thì hẳn nhiều người sẽ định leo lên mái nhà để chứng kiến cú va chạm. [crane-the-red-badge-of-courage:8.6] Vừa chạy anh vừa nhận ra khu rừng đã ngưng tiếng nhạc, như thể cuối cùng nó cũng nghe được những âm thanh xa lạ. Cây cối lặng im, bất động. Mọi thứ như đang lắng nghe tiếng lách tách, lạch cạch và sấm rền làm rung đất. Bản hợp xướng dâng lên đỉnh cao trên mặt đất tĩnh lặng. [crane-the-red-badge-of-courage:8.7] Chàng thanh niên chợt nghĩ rằng trận đánh mà anh vừa dự, xét cho cùng, chỉ là những tiếng nổ lẹt đẹt cho có lệ. Nghe cái ầm ĩ hiện giờ, anh ngờ không biết mình đã thấy trận đánh thật hay chưa. Tiếng náo động này đủ để nói về một cuộc chiến trên trời; đó là những đạo quân lộn nhào vật lộn giữa không trung. [crane-the-red-badge-of-courage:8.8] Ngẫm lại, anh thấy một nét hài hước trong cách mình và đồng đội nhìn nhận cuộc chạm trán vừa rồi. Họ đã coi mình và quân địch hết sức nghiêm trọng và tưởng rằng mình đang quyết định cuộc chiến. Hẳn từng người đã nghĩ mình đang khắc sâu chữ tên mình lên những tấm bảng đồng vĩnh cửu, hay thờ danh tiếng mình mãi mãi trong lòng đồng bào, trong khi thực tế, chuyện ấy sẽ xuất hiện trong các bản báo cáo in ra dưới một cái tên khiêm nhường và vô nghĩa. Nhưng anh thấy vậy là tốt, nếu không, anh nói, thì trong chiến trận ai nấy chắc chắn đều bỏ chạy, trừ những toán liều chết và đám cùng giuộc. [crane-the-red-badge-of-courage:8.9] Anh đi nhanh tới. Anh muốn đến bìa rừng để nhìn ra ngoài. [crane-the-red-badge-of-courage:8.10] Vừa vội bước, anh vừa thấy trong đầu lướt qua những hình ảnh về các cuộc xung đột vĩ đại. Mọi suy nghĩ anh tích lũy về những chuyện như thế được dùng để dựng nên các cảnh. Tiếng ồn như giọng một sinh linh hùng biện đang kể lại. [crane-the-red-badge-of-courage:8.11] Đôi khi những bụi gai kết thành dây xích cố giữ anh lại. Cây cối đứng chắn trước mặt giang tay cấm anh qua. Sau thái độ thù địch trước kia, sự chống cự mới này của khu rừng làm anh đầy nỗi cay đắng tinh tế. Dường như Thiên nhiên chưa hoàn toàn sẵn sàng giết anh. [crane-the-red-badge-of-courage:8.12] Nhưng anh bướng bỉnh đi đường vòng, và chẳng bao lâu anh đến chỗ thấy được những bức tường khói xám dài, nơi các hàng quân giao chiến. Tiếng đại bác làm anh rung chuyển. Tiếng súng trường vang từng đợt dài không đều, tàn phá đôi tai anh. Anh đứng sững ngó một lúc. Mắt anh mang vẻ kính sợ. Anh há hốc nhìn về phía cuộc giao tranh. [crane-the-red-badge-of-courage:8.13] Chẳng mấy chốc anh lại bước tiếp. Với anh, trận đánh như tiếng nghiến của một cỗ máy khổng lồ và khủng khiếp. Những phức tạp và sức mạnh của nó, những quá trình nghiệt ngã của nó, mê hoặc anh. Anh phải lại gần mà xem nó sản xuất xác chết. [crane-the-red-badge-of-courage:8.14] Anh tới một hàng rào và trèo qua. Phía bên kia, mặt đất ngổn ngang quần áo và súng. Một tờ báo gấp lại nằm trong bụi. Một người lính chết nằm duỗi, mặt giấu trong cánh tay. Xa hơn có một nhóm bốn năm xác chết làm bạn với nhau trong tang tóc. Nắng gắt đã thiêu đốt chỗ này. [crane-the-red-badge-of-courage:8.15] Ở nơi này chàng thanh niên cảm thấy mình là kẻ xâm nhập. Mảnh chiến trường bị lãng quên này thuộc về người chết, và anh vội vã đi, mơ hồ lo rằng một trong những thân hình trương phình sẽ đứng dậy bảo anh cút đi. [crane-the-red-badge-of-courage:8.16] Cuối cùng anh tới một con đường, từ đó nhìn xa thấy những khối quân sẫm màu, náo động, viền khói. Trong lối đi là một đám đông dính máu đang chảy về phía sau. Những người bị thương chửi rủa, rên rỉ, kêu than. Trong không khí lúc nào cũng có một đợt sóng âm thanh hùng hậu dường như làm rung được cả mặt đất. Lẫn với những lời can đảm của pháo binh và những câu hằn học của súng trường là những tiếng hoan hô đỏ. Và từ vùng ồn ào ấy chảy ra dòng đều đều những người tàn phế. [crane-the-red-badge-of-courage:8.17] Một người bị thương có đôi giày đầy máu. Anh ta nhảy lò cò như đứa học trò trong một trò chơi. Anh ta cười như điên. [crane-the-red-badge-of-courage:8.18] Một người thề rằng mình bị bắn vào tay là do vị tướng chỉ huy điều hành quân đội tệ hại. Một người đi diễu hành với dáng bắt chước một vị trống trưởng uy nghi nào đó. Trên mặt anh ta là sự pha trộn báng bổ giữa vui nhộn và đau đớn. Vừa đi anh ta vừa hát một đoạn vè bằng giọng cao, run rẩy: [crane-the-red-badge-of-courage:8.19] “Hát bài ca chiến thắng, Túi đầy đạn chì, Hai mươi lăm người chết Nướng trong—một cái bánh.” [crane-the-red-badge-of-courage:8.20] Từng đoạn của đoàn người khập khiễng, loạng choạng theo điệu ấy. [crane-the-red-badge-of-courage:8.21] Một người khác đã mang dấu ấn xám của cái chết trên mặt. Môi anh ta cong thành những đường cứng, răng nghiến chặt. Hai bàn tay anh ta đẫm máu chỗ ấn lên vết thương. Anh ta như đang chờ lúc mình sẽ đổ nhào đầu xuống. Anh ta bước đi như bóng ma của một người lính, đôi mắt rực cháy sức mạnh của cái nhìn trừng vào cõi vô định. [crane-the-red-badge-of-courage:8.22] Có những người đi trong ủ rũ, đầy giận dữ vì vết thương, sẵn sàng quay sang bất cứ thứ gì để đổ lên làm thủ phạm mơ hồ. [crane-the-red-badge-of-courage:8.23] Một sĩ quan được hai binh nhì khiêng đi. Ông ta cáu kỉnh. “Đừng có xóc thế, Johnson, đồ ngu,” ông kêu. “Tưởng chân tao bằng sắt à? Không khiêng tử tế được thì đặt tao xuống cho người khác khiêng.” [crane-the-red-badge-of-courage:8.24] Ông gầm lên với đám đông lảo đảo chắn bước đi nhanh của những người khiêng. “Này, tránh đường ra, được không? Tránh đường ra, quỷ tha ma bắt hết.” [crane-the-red-badge-of-courage:8.25] Họ hầm hầm tách ra và đi dạt về hai bên đường. Khi ông được khiêng qua, họ buông những lời hỗn xược. Khi ông nổi điên đáp lại và dọa họ, họ bảo ông đi chết đi. [crane-the-red-badge-of-courage:8.26] Vai của một người khiêng đang bước thình thịch đụng mạnh vào người lính bóng ma đang nhìn vào cõi vô định. [crane-the-red-badge-of-courage:8.27] Chàng thanh niên nhập vào đám đông ấy và đi cùng. Những thân thể rách nát phơi ra cái cỗ máy kinh khủng đã cuốn lấy những con người này. [crane-the-red-badge-of-courage:8.28] Các lính hầu cận và liên lạc thỉnh thoảng xông qua đám đông trên đường, hất những người bị thương sang phải sang trái, phi nước đại đi tiếp, theo sau là những tiếng gào. Cuộc hành quân sầu muộn liên tục bị những người đưa tin quấy rầy, và đôi khi bởi những khẩu đội pháo hối hả ập xuống, lắc lư ầm ầm xô vào họ, các sĩ quan hét lệnh dọn đường. [crane-the-red-badge-of-courage:8.29] Có một người rách rưới, bẩn bụi, máu và vết thuốc súng từ tóc xuống giày, lặng lẽ lê bước bên cạnh chàng thanh niên. Anh ta đang lắng nghe hăm hở và rất khiêm nhường những lời kể rùng rợn của một viên trung sĩ râu rậm. Gương mặt gầy của anh ta mang vẻ kính sợ và ngưỡng mộ. Anh ta như người nghe trong một tiệm tạp hóa ở quê, nghe chuyện kỳ diệu kể giữa những thùng đường. Anh ta nhìn người kể chuyện với nỗi kinh ngạc không tả xiết. Miệng há hốc theo kiểu nhà quê. [crane-the-red-badge-of-courage:8.30] Viên trung sĩ, nhận ra điều này, ngưng câu chuyện công phu của mình để buông một lời mỉa mai. “Coi chừng, cưng, rồi nuốt ruồi bây giờ,” ông nói. [crane-the-red-badge-of-courage:8.31] Người rách rưới rụt lại, bẽn lẽn. [crane-the-red-badge-of-courage:8.32] Một lúc sau anh ta bắt đầu rón rén lại gần chàng thanh niên, và rụt rè tìm cách kết bạn. Giọng anh ta dịu như giọng con gái, và mắt anh ta van nài. Chàng thanh niên ngạc nhiên thấy người lính có hai vết thương, một ở đầu, buộc bằng miếng giẻ đẫm máu, và một ở tay, khiến cánh tay lủng lẳng như cành gãy. [crane-the-red-badge-of-courage:8.33] Sau khi đi cùng nhau một lúc, người rách rưới gom đủ can đảm để nói. “Trận đánh khá hay, phải không?” anh ta rụt rè nói. Chàng thanh niên, đang chìm trong suy nghĩ, ngước nhìn dáng người đẫm máu và nghiệt ngã ấy với đôi mắt hiền như mắt cừu. “Gì cơ?” [crane-the-red-badge-of-courage:8.34] “Trận đánh khá hay, phải không?” [crane-the-red-badge-of-courage:8.35] “Ừ,” chàng thanh niên đáp cụt lủn. Anh bước nhanh hơn. [crane-the-red-badge-of-courage:8.36] Nhưng người kia cần mẫn khập khiễng theo sau. Thái độ anh ta có vẻ xin lỗi, nhưng rõ ràng anh ta nghĩ chỉ cần nói chuyện một lúc là chàng thanh niên sẽ thấy anh ta là người tốt. [crane-the-red-badge-of-courage:8.37] “Trận đánh khá hay, phải không?” anh ta mở lời bằng giọng nhỏ xíu, rồi gom đủ nghị lực nói tiếp. “Tôi mà từng thấy ai đánh như vậy thì trời đánh. Trời ơi, họ đánh mới ghê chứ! Tôi biết mà, anh em sẽ ra trò khi vào đúng trận. Anh em chưa có cơ hội đàng hoàng cho tới giờ, nhưng lần này họ cho thấy mình là ai. Tôi biết thể nào cũng ra thế này. Không ai đánh bại nổi mấy anh em đó. Không đâu! Họ là dân đánh giặc, đúng vậy.” [crane-the-red-badge-of-courage:8.38] Anh ta hít một hơi dài, đầy ngưỡng mộ khiêm nhường. Mấy lần anh ta đã nhìn chàng thanh niên để tìm chút khích lệ. Chẳng nhận được gì, nhưng dần dần anh ta có vẻ mải mê với đề tài của mình. [crane-the-red-badge-of-courage:8.39] “Có lần tôi nói chuyện qua tiền tiêu với một thằng bé từ Georgia, và thằng đó, nó bảo, ‘Quân bên anh sẽ chạy bán sống bán chết khi nghe tiếng súng lần đầu,’ nó bảo. ‘Có khi vậy,’ tôi bảo, ‘nhưng tôi không tin tí nào,’ tôi bảo; ‘mà trời ơi,’ tôi bảo lại nó, ‘có khi quân bên anh mới chạy bán sống bán chết khi nghe tiếng súng lần đầu,’ tôi bảo. Nó cười. Thế, hôm nay họ có chạy đâu, hả? Không đâu! Họ đánh, đánh, đánh mãi.” [crane-the-red-badge-of-courage:8.40] Gương mặt mộc mạc của anh ta rạng lên ánh sáng của tình yêu dành cho quân đội, thứ mà với anh ta là mọi điều đẹp đẽ và mạnh mẽ. [crane-the-red-badge-of-courage:8.41] Một lúc sau anh ta quay sang chàng thanh niên. “Cậu bị trúng chỗ nào, anh bạn?” anh ta hỏi bằng giọng anh em. [crane-the-red-badge-of-courage:8.42] Chàng thanh niên hoảng hốt ngay lập tức trước câu hỏi này, dù lúc đầu anh chưa thấu hết ý nghĩa của nó. [crane-the-red-badge-of-courage:8.43] “Gì cơ?” anh hỏi. [crane-the-red-badge-of-courage:8.44] “Cậu bị trúng chỗ nào?” người rách rưới lặp lại. [crane-the-red-badge-of-courage:8.45] “À,” chàng thanh niên bắt đầu, “tôi—tôi—tức là—à—tôi—” [crane-the-red-badge-of-courage:8.46] Anh bỗng quay đi và lách qua đám đông. Trán anh đỏ bừng, các ngón tay mân mê một cái khuy áo một cách bồn chồn. Anh cúi đầu và dán mắt chăm chú vào chiếc khuy như thể đó là một bài toán nhỏ. [crane-the-red-badge-of-courage:8.47] Người rách rưới nhìn theo anh, ngạc nhiên. [crane-the-red-badge-of-courage:9.1] Chương IX. [crane-the-red-badge-of-courage:9.2] Chàng thanh niên tụt lại trong đoàn người cho đến khi không còn thấy người lính rách rưới nữa. Rồi anh bắt đầu đi tiếp với những người khác. [crane-the-red-badge-of-courage:9.3] Nhưng anh đang ở giữa những vết thương. Đám người ấy đang chảy máu. Vì câu hỏi của người lính rách rưới, giờ anh thấy nỗi xấu hổ của mình có thể bị nhìn thấy. Anh liên tục liếc nghiêng xem những người kia có đang chiêm ngưỡng những chữ tội lỗi mà anh cảm thấy bị nung vào trán mình không. [crane-the-red-badge-of-courage:9.4] Có lúc anh nhìn những người lính bị thương bằng ánh mắt ghen tị. Anh cho rằng những người có thân thể rách nát là những người hạnh phúc đặc biệt. Anh ước gì mình cũng có một vết thương, một huy hiệu đỏ của lòng dũng cảm. [crane-the-red-badge-of-courage:9.5] Người lính bóng ma ở bên cạnh anh như một lời trách móc lầm lũi. Mắt người ấy vẫn trừng trừng nhìn vào cõi vô định. Gương mặt xám, đáng sợ của anh ta đã thu hút sự chú ý trong đám đông, và những người, chậm bước theo nhịp u ám của anh ta, đi cùng anh. Họ bàn về cảnh ngộ anh, hỏi han và khuyên bảo. Anh ta lì lợm gạt họ ra, ra hiệu cho họ đi tiếp và để anh yên. Bóng tối trên mặt anh sâu thêm và đôi môi mím chặt như đang kìm tiếng rên của nỗi tuyệt vọng lớn. Cử động thân thể anh có một vẻ cứng đờ, như thể anh đang hết sức cẩn thận để khỏi đánh thức cơn thịnh nộ của các vết thương. Đi tới đâu anh cũng như luôn dò tìm một chỗ, như người đi chọn huyệt. [crane-the-red-badge-of-courage:9.6] Có điều gì trong cử chỉ của người ấy khi vẫy những người lính đầy máu và thương hại đi chỗ khác, khiến chàng thanh niên giật mình như bị cắn. Anh hét lên kinh hoàng. Loạng choạng bước tới, anh đặt bàn tay run rẩy lên cánh tay người ấy. Khi người này chậm rãi quay khuôn mặt như sáp về phía anh, chàng thanh niên thét lên: [crane-the-red-badge-of-courage:9.7] “Chúa ơi! Jim Conklin!” [crane-the-red-badge-of-courage:9.8] Gã lính cao lớn nở một nụ cười nhỏ, bình thường. “Chào, Henry,” anh nói. [crane-the-red-badge-of-courage:9.9] Chàng thanh niên lảo đảo trên đôi chân và nhìn trừng trừng một cách kỳ lạ. Anh lắp bắp. “Ôi, anh Jim—ôi, anh Jim—ôi, anh Jim—” [crane-the-red-badge-of-courage:9.10] Gã lính cao lớn chìa bàn tay đẫm máu ra. Trên đó có một sự pha trộn đỏ và đen kỳ lạ của máu mới và máu cũ. “Cậu đi đâu nãy giờ, Henry?” anh hỏi. Anh nói tiếp bằng giọng đều đều, “Tôi cứ tưởng cậu bị hạ rồi. Hôm nay trận đánh dữ lắm. Tôi lo cho cậu nhiều.” [crane-the-red-badge-of-courage:9.11] Chàng thanh niên vẫn than van. “Ôi, anh Jim—ôi, anh Jim—ôi, anh Jim—” [crane-the-red-badge-of-courage:9.12] “Cậu biết đấy,” gã lính cao lớn nói, “tôi ở ngoài đó.” Anh làm một cử chỉ thận trọng. “Trời ơi, đúng là một vở xiếc! Mà trời ơi, tôi bị bắn—tôi bị bắn. Phải, trời ơi, tôi bị bắn rồi.” Anh nhắc đi nhắc lại sự thật ấy với vẻ bàng hoàng, như không biết nó xảy ra thế nào. [crane-the-red-badge-of-courage:9.13] Chàng thanh niên giơ hai cánh tay lo lắng ra đỡ, nhưng gã lính cao lớn cứ đi vững như bị thứ gì đẩy đi. Từ khi chàng thanh niên đến làm người hộ vệ cho bạn mình, những người bị thương khác thôi không còn tỏ ra mấy quan tâm. Họ lại lo kéo bi kịch riêng của mình về phía sau. [crane-the-red-badge-of-courage:9.14] Bỗng nhiên, khi hai người bạn đang đi, gã lính cao lớn như bị cơn run chế ngự. Mặt anh hóa thành một thứ bột nhão xám. Anh nắm chặt tay chàng thanh niên và nhìn quanh, như sợ bị ai nghe lỏm. Rồi anh bắt đầu nói bằng một giọng thì thào run rẩy: [crane-the-red-badge-of-courage:9.15] “Tôi nói cậu nghe tôi sợ cái gì, Henry—tôi nói cậu nghe tôi sợ cái gì. Tôi sợ tôi ngã xuống—mà rồi cậu biết đấy—mấy cái xe pháo chết tiệt—có khi chúng cán qua tôi. Đó là chuyện tôi sợ—” [crane-the-red-badge-of-courage:9.16] Chàng thanh niên kêu lên với anh như điên: “Tôi sẽ lo cho anh, Jim! Tôi sẽ lo cho anh! Tôi thề với Chúa là tôi sẽ lo!” [crane-the-red-badge-of-courage:9.17] “Chắc nhé—cậu sẽ lo chứ, Henry?” gã lính cao lớn nài. [crane-the-red-badge-of-courage:9.18] “Ừ—ừ—tôi nói thật—tôi sẽ lo cho anh, Jim!” chàng thanh niên quả quyết. Anh không nói rõ nổi vì những tiếng nuốt nghẹn trong cổ. [crane-the-red-badge-of-courage:9.19] Nhưng gã lính cao lớn vẫn tiếp tục van xin bằng giọng thấp hèn. Giờ anh bám vào cánh tay chàng thanh niên như đứa trẻ. Mắt anh đảo trong nỗi sợ hoang dại. “Tôi lúc nào cũng là bạn tốt của cậu, phải không, Henry? Tôi lúc nào cũng là người khá tốt, phải không? Mà cũng chẳng đòi hỏi nhiều, đúng không? Chỉ là kéo tôi ra khỏi đường thôi mà? Tôi cũng sẽ làm thế cho cậu, phải không, Henry?” [crane-the-red-badge-of-courage:9.20] Anh dừng lại, lo âu thảm thiết, chờ câu trả lời của bạn. [crane-the-red-badge-of-courage:9.21] Chàng thanh niên đã đau đến độ tiếng nấc thiêu bỏng cả người. Anh cố nói lên lòng trung thành của mình, nhưng chỉ làm được những cử chỉ kỳ quặc. [crane-the-red-badge-of-courage:9.22] Tuy nhiên, gã lính cao lớn dường như bỗng quên hết những nỗi sợ ấy. Anh lại trở thành cái bóng ma nghiệt ngã, lầm lũi của một người lính. Anh lầm lì đi tới như tượng đá. Chàng thanh niên muốn bạn dựa vào mình, nhưng người kia luôn lắc đầu và phản đối một cách kỳ lạ. “Không—không—không—để tôi yên—để tôi yên—” [crane-the-red-badge-of-courage:9.23] Ánh nhìn của anh lại dán vào cõi vô định. Anh bước với một mục đích bí ẩn, và mọi lời đề nghị của chàng thanh niên anh đều gạt đi. “Không—không—để tôi yên—để tôi yên—” [crane-the-red-badge-of-courage:9.24] Chàng thanh niên đành đi theo. [crane-the-red-badge-of-courage:9.25] Chẳng mấy chốc anh nghe có giọng nói khe khẽ gần vai. Quay lại, anh thấy đó là người lính rách rưới. “Cậu nên đưa anh ấy ra khỏi đường đi, bạn. Có một khẩu đội đang phi ào ào xuống đường, anh ấy sẽ bị cán. Dù sao anh ấy cũng đi đứt trong chừng năm phút—cậu thấy đấy. Cậu nên đưa anh ấy ra khỏi đường. Trời ơi, sức đâu mà anh ấy có thế?” [crane-the-red-badge-of-courage:9.26] “Có Chúa mới biết!” chàng thanh niên kêu. Anh vung hai tay bất lực. [crane-the-red-badge-of-courage:9.27] Chẳng mấy chốc anh chạy tới nắm cánh tay gã lính cao lớn. “Jim! Jim!” anh dỗ, “đi với tôi.” [crane-the-red-badge-of-courage:9.28] Gã lính cao lớn yếu ớt cố giằng ra. “Hừ,” anh nói vẩn vơ. Anh nhìn chàng thanh niên một lúc. Cuối cùng anh nói như hiểu lờ mờ. “Ồ! Vào đồng à? Ồ!” [crane-the-red-badge-of-courage:9.29] Anh mù quáng bước vào đám cỏ. [crane-the-red-badge-of-courage:9.30] Chàng thanh niên quay lại một lần nhìn những người cưỡi ngựa kéo pháo quất ngựa và những khẩu pháo xóc nảy của khẩu đội. Anh giật mình rời cảnh ấy vì tiếng kêu the thé của người rách rưới. [crane-the-red-badge-of-courage:9.31] “Chúa ơi! Anh ấy chạy kìa!” [crane-the-red-badge-of-courage:9.32] Quay phắt đầu, chàng thanh niên thấy bạn mình chạy, loạng choạng và vấp váp, về phía một cụm bụi nhỏ. Tim anh như muốn giằng ra khỏi thân thể khi thấy cảnh ấy. Anh bật ra một tiếng đau đớn. Anh và người rách rưới bắt đầu đuổi theo. Đó là một cuộc chạy đua kỳ dị. [crane-the-red-badge-of-courage:9.33] Khi đuổi kịp gã lính cao lớn, anh bắt đầu nài nỉ bằng mọi lời anh tìm được. “Jim—Jim—anh làm gì thế—sao anh lại làm thế—anh sẽ làm đau mình mất.” [crane-the-red-badge-of-courage:9.34] Cũng mục đích ấy trên mặt gã lính cao lớn. Anh phản đối một cách lơ mơ, mắt không rời cái nơi huyền bí mà anh đang hướng tới. “Không—không—đừng đụng vào tôi—để tôi yên—để tôi yên—” [crane-the-red-badge-of-courage:9.35] Chàng thanh niên, kinh hoàng và đầy ngạc nhiên về gã lính cao lớn, run run bắt đầu hỏi anh. “Anh đi đâu, Jim? Anh nghĩ gì thế? Anh đi đâu? Nói tôi nghe, được không, Jim?” [crane-the-red-badge-of-courage:9.36] Gã lính cao lớn quay phắt lại như đối diện những kẻ truy đuổi không khoan nhượng. Trong mắt anh là một lời cầu xin lớn. “Để tôi yên, được không? Để tôi yên một lát thôi.” [crane-the-red-badge-of-courage:9.37] Chàng thanh niên lùi lại. “Sao, Jim,” anh nói, ngẩn ngơ, “anh bị làm sao thế?” [crane-the-red-badge-of-courage:9.38] Gã lính cao lớn quay đi và, chao đảo nguy hiểm, bước tiếp. Chàng thanh niên và người lính rách rưới đi theo, lủi thủi như bị đánh đòn, không dám đối mặt với người bị giáng đòn nếu anh lại quay lại với họ. Họ bắt đầu nghĩ tới một buổi lễ trang nghiêm. Có gì đó như nghi thức trong những chuyển động này của người lính đã bị án. Và anh có nét giống một tín đồ của một tôn giáo điên loạn, hút máu, vặn gân, nghiền xương. Họ kinh sợ và hãi hùng. Họ rụt lại phía sau, e rằng anh có sẵn trong tay một thứ vũ khí kinh khủng. [crane-the-red-badge-of-courage:9.39] Cuối cùng họ thấy anh dừng lại và đứng bất động. Vội chạy lên, họ thấy mặt anh có vẻ nói rằng cuối cùng anh đã tìm được nơi mình đã vật lộn để đến. Dáng người gầy của anh đứng thẳng; hai bàn tay đẫm máu lặng lẽ buông bên mình. Anh đang kiên nhẫn chờ một điều anh đã đến để gặp. Anh đã đến chỗ hẹn. Họ dừng lại và đứng, chờ đợi. [crane-the-red-badge-of-courage:9.40] Có một sự im lặng. [crane-the-red-badge-of-courage:9.41] Rồi lồng ngực của người lính bị án bắt đầu phập phồng với một cử động gắng gượng. Nó mạnh dần lên cho tới khi như có con thú bên trong đang đạp và lăn lộn điên cuồng để thoát ra. [crane-the-red-badge-of-courage:9.42] Cảnh bóp nghẹt từ từ này làm chàng thanh niên quằn quại, và một lần khi bạn đảo mắt, anh thấy trong đó điều gì làm anh sụm xuống đất, rên la. Anh cất giọng trong một tiếng gọi tối thượng cuối cùng. [crane-the-red-badge-of-courage:9.43] “Jim—Jim—Jim—” [crane-the-red-badge-of-courage:9.44] Gã lính cao lớn mở môi và nói. Anh làm một cử chỉ. “Để tôi yên—đừng đụng vào tôi—để tôi yên—” [crane-the-red-badge-of-courage:9.45] Lại một khoảng lặng nữa trong lúc anh chờ. [crane-the-red-badge-of-courage:9.46] Bỗng thân hình anh cứng lại và thẳng lên. Rồi một cơn rét run kéo dài làm nó rung lên. Anh nhìn trừng trừng vào khoảng không. Với hai người đứng xem, có một vẻ trang nghiêm kỳ lạ và sâu thẳm trong những đường nét cứng rắn của gương mặt khủng khiếp ấy. [crane-the-red-badge-of-courage:9.47] Một cảm giác lạ lẫm len lỏi xâm chiếm anh, dần dần bao phủ lấy anh. Có lúc cơn run của hai chân khiến anh nhảy một điệu vũ thủy thủ ghê rợn. Hai cánh tay anh đập loạn quanh đầu như biểu lộ một niềm hứng khởi của lũ quỷ sứ. [crane-the-red-badge-of-courage:9.48] Thân hình cao lớn của anh vươn hết chiều cao. Có một tiếng xé nhẹ. Rồi nó bắt đầu đổ tới trước, chậm và thẳng, như một cái cây ngã. Một cú co giật nhanh của cơ bắp khiến vai trái chạm đất trước. [crane-the-red-badge-of-courage:9.49] Cái thân thể như nảy lên khỏi mặt đất một đoạn ngắn. “Chúa ơi!” người lính rách rưới nói. [crane-the-red-badge-of-courage:9.50] Chàng thanh niên đã đứng xem nghi lễ ở nơi hẹn ấy, như bị bỏ bùa. Gương mặt anh méo đi thành vẻ của mọi nỗi đau đớn mà anh đã tưởng tượng cho bạn mình. [crane-the-red-badge-of-courage:9.51] Giờ anh bật dậy và, lại gần hơn, nhìn khuôn mặt như bột nhão ấy. Miệng há ra và hàm răng lộ ra trong một nụ cười. [crane-the-red-badge-of-courage:9.52] Khi vạt áo xanh rơi khỏi thân thể, anh thấy bên sườn trông như bị sói gặm. [crane-the-red-badge-of-courage:9.53] Chàng thanh niên quay về phía chiến trường, bỗng nổi cơn thịnh nộ tái xanh. Anh giơ nắm đấm. Anh như sắp tuôn ra một bài hùng biện công kích. [crane-the-red-badge-of-courage:9.54] “Địa ngục—” [crane-the-red-badge-of-courage:9.55] Mặt trời đỏ bị dán lên bầu trời như một miếng dấu niêm đỏ mỏng. [crane-the-red-badge-of-courage:10.1] Chương X. [crane-the-red-badge-of-courage:10.2] Người rách rưới đứng trầm ngâm. [crane-the-red-badge-of-courage:10.3] “Chà, anh ấy đúng là gan thật, phải không,” cuối cùng anh ta nói bằng giọng nhỏ, đầy kính sợ. “Gan thật đấy.” Anh ta trầm ngâm lấy chân hích một bàn tay ngoan ngoãn kia. “Không biết sức đâu mà anh ấy có? Tôi chưa từng thấy ai làm như vậy. Chuyện lạ thật. Chà, anh ấy đúng là gan thật.” [crane-the-red-badge-of-courage:10.4] Chàng thanh niên muốn gào lên nỗi đau của mình. Anh như bị dao đâm, nhưng lưỡi nằm chết trong nấm mồ của cái miệng. Anh lại quăng mình xuống đất và bắt đầu nghiền ngẫm. [crane-the-red-badge-of-courage:10.5] Người rách rưới đứng trầm ngâm. [crane-the-red-badge-of-courage:10.6] “Này, bạn,” một lúc sau anh ta nói. Anh ta nhìn cái xác khi nói. “Anh ấy đi rồi, phải không, và mình cũng nên bắt đầu lo cho cái thân mình. Chuyện này xong rồi. Anh ấy đi rồi, phải không? Mà nằm đây cũng yên ổn. Không ai quấy rầy anh ấy đâu. Mà tôi phải nói, mấy ngày nay tôi cũng chẳng khỏe khoắn gì.” [crane-the-red-badge-of-courage:10.7] Chàng thanh niên, bị giọng người lính rách rưới đánh thức, nhìn lên nhanh. Anh thấy người kia đang đứng chao đảo trên chân và mặt đã chuyển sang một sắc xanh. [crane-the-red-badge-of-courage:10.8] “Trời ơi!” anh kêu, “anh định—không phải anh nữa chứ.” [crane-the-red-badge-of-courage:10.9] Người rách rưới vẫy tay. “Chết gì,” anh ta nói. “Tôi chỉ cần một ít súp đậu và một cái giường tử tế. Một ít súp đậu,” anh ta lặp lại, mơ màng. [crane-the-red-badge-of-courage:10.10] Chàng thanh niên đứng dậy. “Không biết anh ấy từ đâu tới. Tôi bỏ anh ấy ở đằng kia.” Anh chỉ. “Mà giờ lại thấy ở đây. Và anh ấy cũng đi từ đằng kia tới nữa.” Anh chỉ một hướng mới. Cả hai quay về phía cái xác như để hỏi nó một câu. [crane-the-red-badge-of-courage:10.11] “Chà,” cuối cùng người rách rưới nói, “ở đây hỏi anh ấy cũng chẳng ích gì.” [crane-the-red-badge-of-courage:10.12] Chàng thanh niên mệt mỏi gật đầu đồng ý. Cả hai quay lại nhìn xác chết một lát. [crane-the-red-badge-of-courage:10.13] Chàng thanh niên lẩm bẩm điều gì đó. [crane-the-red-badge-of-courage:10.14] “Chà, anh ấy gan thật, phải không?” người rách rưới nói như để đáp lại. [crane-the-red-badge-of-courage:10.15] Họ quay lưng lại với nó và bắt đầu rời đi. Một lúc họ rón rén, đi bằng đầu ngón chân. Nó vẫn nằm lại đó cười trong đám cỏ. [crane-the-red-badge-of-courage:10.16] “Tôi bắt đầu thấy khá tệ rồi,” người rách rưới nói, bỗng phá một trong những khoảng im lặng ngắn của mình. “Tôi bắt đầu thấy tệ lắm rồi.” [crane-the-red-badge-of-courage:10.17] Chàng thanh niên rên lên. “Ôi Chúa!” Anh tự hỏi mình có phải lại làm nhân chứng bị hành hạ cho một cuộc chạm mặt nghiệt ngã khác không. [crane-the-red-badge-of-courage:10.18] Nhưng người bạn đồng hành vẫy tay trấn an. “Ồ, tôi chưa chết đâu! Còn bao nhiêu người trông vào tôi, chết sao được. Không đâu! Chết gì! Không thể! Cậu phải thấy lũ con tôi, cả một đàn, rồi đủ thứ nữa.” [crane-the-red-badge-of-courage:10.19] Chàng thanh niên liếc bạn đồng hành, qua thoáng một nụ cười nhạt mà thấy anh ta đang pha trò chút gì. [crane-the-red-badge-of-courage:10.20] Vừa lê bước, người lính rách rưới vừa tiếp tục nói. “Với lại, nếu tôi chết, tôi cũng không chết kiểu như anh ấy. Đó là chuyện buồn cười nhất. Tôi cứ nằm phịch xuống thôi, tôi sẽ vậy. Tôi chưa thấy ai chết như anh ấy. [crane-the-red-badge-of-courage:10.21] “Cậu biết Tom Jamison không, nó ở cạnh nhà tôi ở quê. Nó là thằng tốt, chúng tôi lúc nào cũng là bạn tốt. Thông minh nữa. Thông minh như cái bẫy sắt. Chà, chiều nay lúc bọn mình đang đánh, bỗng nhiên nó chửi, la, gào vào mặt tôi. ‘Mày bị bắn rồi, đồ khốn kiếp!’—nó chửi ghê lắm—nó bảo tôi. Tôi đưa tay lên đầu và khi nhìn ngón tay, tôi thấy, quả thật, tôi bị bắn. Tôi la lên và bắt đầu chạy, nhưng chưa kịp thoát thì một viên khác trúng tay tôi và xoay tôi một vòng. Họ cứ bắn sau lưng làm tôi sợ, nên tôi chạy hết tốc lực, nhưng tôi trúng khá nặng. Tôi đoán giờ này tôi còn đang đánh nếu không có Tom Jamison.” [crane-the-red-badge-of-courage:10.22] Rồi anh ta thông báo bình thản: “Có hai vết—nhỏ thôi—nhưng giờ chúng bắt đầu đùa với tôi rồi. Tôi không tin mình đi được xa hơn nữa.” [crane-the-red-badge-of-courage:10.23] Họ lặng lẽ đi tiếp, chậm rãi. “Cậu trông cũng xanh xao lắm,” cuối cùng người rách rưới nói. “Tôi cá cậu bị nặng hơn cậu tưởng. Cậu nên lo cho vết thương đi. Để mặc mấy thứ đó không được. Có khi nó ở bên trong, mà mấy cái đó mới ghê. Nó ở chỗ nào?” Nhưng anh ta tiếp tục nói liên miên không chờ đáp. “Tôi thấy có thằng bị bắn ngay giữa đầu khi trung đoàn tôi đang đứng nghỉ. Mọi người đều hét với nó: ‘Đau không, John? Đau nhiều không?’ ‘Không,’ nó bảo. Nó trông có vẻ ngạc nhiên, và nó cứ kể cho họ nghe nó thấy thế nào. Nó bảo nó chẳng thấy gì. Nhưng trời ơi, việc đầu tiên thằng đó biết là nó chết. Phải, nó chết—chết cứng. Nên cậu phải cẩn thận. Cậu có thể có kiểu vết thương kỳ lạ nào đó. Không bao giờ biết được. Của cậu ở chỗ nào?” [crane-the-red-badge-of-courage:10.24] Chàng thanh niên đã ngọ nguậy từ khi chủ đề này được đưa ra. Giờ anh kêu lên bực bội và vung tay giận dữ. “Ôi, đừng làm phiền tôi!” anh nói. Anh nổi điên với người rách rưới và có thể bóp cổ anh ta. Những người bạn đồng hành của anh luôn như đóng những vai không chịu nổi. Họ luôn dựng bóng ma xấu hổ lên cây gậy tò mò của mình. Anh quay về phía người rách rưới như kẻ bị dồn đường cùng. “Thôi, đừng làm phiền tôi,” anh lặp lại với vẻ đe dọa tuyệt vọng. [crane-the-red-badge-of-courage:10.25] “Chà, có Chúa biết tôi không muốn làm phiền ai,” người kia nói. Có một chút giọng tuyệt vọng trong lời đáp, “Có Chúa biết tôi đủ việc của mình phải lo rồi.” [crane-the-red-badge-of-courage:10.26] Chàng thanh niên, vốn đang tranh cãi cay đắng với chính mình và liếc những cái nhìn căm ghét và khinh bỉ vào người rách rưới, lúc này nói bằng giọng cứng. “Tạm biệt,” anh nói. [crane-the-red-badge-of-courage:10.27] Người rách rưới nhìn anh, há hốc ngạc nhiên. “Sao—sao, bạn, cậu đi đâu?” anh ta hỏi, giọng run. Chàng thanh niên nhìn anh ta, thấy rằng anh ta cũng, như người kia, bắt đầu hành xử đần độn và như loài vật. Những ý nghĩ của anh ta như đang vùng vẫy trong đầu. “Này—này—nghe—này—Tom Jamison—này—tôi không chịu đâu—không được—cậu đi—đi đâu?” [crane-the-red-badge-of-courage:10.28] Chàng thanh niên chỉ vu vơ. “Đằng kia,” anh đáp. [crane-the-red-badge-of-courage:10.29] “Chà, này nghe—này—” người rách rưới nói, lan man như kẻ ngốc. Đầu anh ta cúi về phía trước và lời nói lè nhè. “Không được, Tom Jamison. Không được. Tôi biết cậu, đồ quỷ cứng đầu. Cậu muốn đi lang thang với vết thương nặng. Không đúng—này—Tom Jamison—không đúng. Cậu cứ để tôi lo cho cậu, Tom Jamison. Không—đúng—không—phải—cậu đi—lang thang—với vết thương nặng—không—không—không đúng—không.” [crane-the-red-badge-of-courage:10.30] Đáp lại, chàng thanh niên trèo qua một hàng rào và bắt đầu đi. Anh nghe người rách rưới kêu be be thảm thiết. [crane-the-red-badge-of-courage:10.31] Có lần anh quay lại giận dữ. “Gì?” [crane-the-red-badge-of-courage:10.32] “Nghe—này, Tom Jamison—này—không—” [crane-the-red-badge-of-courage:10.33] Chàng thanh niên đi tiếp. Quay lại từ xa, anh thấy người rách rưới đang lang thang bất lực giữa cánh đồng. [crane-the-red-badge-of-courage:10.34] Giờ anh nghĩ ước gì mình chết đi. Anh tin mình ghen tị với những người có thân xác nằm rải rác trên cỏ cánh đồng và trên lá rụng trong rừng. [crane-the-red-badge-of-courage:10.35] Những câu hỏi giản dị của người rách rưới đối với anh là những nhát dao đâm. Chúng khẳng định một xã hội cứ thọc dò không thương xót vào bí mật cho đến khi mọi thứ phơi ra hết. Sự dai dẳng ngẫu nhiên của người bạn đồng hành vừa rồi khiến anh cảm thấy mình không thể giữ kín tội lỗi trong lòng. Chắc chắn nó sẽ bị phơi bày bởi một trong những mũi tên làm mờ không khí, liên tục châm chọc, khám phá, loan báo những điều người ta muốn giấu mãi mãi. Anh thừa nhận mình không thể tự vệ trước thế lực đó. Sự cảnh giác cũng không sao ngăn nổi. [crane-the-red-badge-of-courage:11.1] Chương XI. [crane-the-red-badge-of-courage:11.2] Anh nhận ra tiếng gầm như lò lửa của trận đánh đang lớn dần. Những đám mây lớn do gió thổi đã trôi lên các tầng cao tĩnh lặng của không trung trước mặt anh. Tiếng ồn cũng đang tiến lại. Khu rừng lọc ra những người lính và các cánh đồng lốm đốm người. [crane-the-red-badge-of-courage:11.3] Khi vòng qua một ngọn đồi con, anh thấy con đường lúc này là một khối xe cộ, đội ngựa và người đang la hét. Từ mớ hỗn độn nhấp nhô ấy vang ra những lời hô hào, mệnh lệnh, lời nguyền rủa. Nỗi sợ cuốn tất cả đi. Roi quất đì đẹt cắn xuống, ngựa chồm lên và kéo. Những chiếc xe mui trắng gắng sức loạng choạng như đàn cừu béo. [crane-the-red-badge-of-courage:11.4] Chàng thanh niên thấy được an ủi phần nào bởi cảnh này. Tất cả đều đang rút lui. Vậy có lẽ rốt cuộc anh cũng không tệ lắm. Anh ngồi xuống và nhìn những chiếc xe kinh hoàng. Chúng bỏ chạy như những con vật mềm, vụng về. Tất cả những kẻ gào thét và quất roi đều giúp anh thổi phồng nguy hiểm và kinh hoàng của cuộc giao tranh, để anh cố tự chứng minh rằng điều người ta có thể buộc tội anh thực ra là một hành động cân đối. Anh thấy khá vui khi xem cuộc hành quân hoang dại của sự minh oan này. [crane-the-red-badge-of-courage:11.5] Chẳng mấy chốc cái đầu bình thản của một cột bộ binh đi lên hiện ra trên đường. Nó tiến nhanh. Vừa lách chướng ngại nó vừa uốn lượn như rắn. Những người ở đầu hàng dùng báng súng thúc lũ la. Họ thọc những người đánh xe, mặc kệ mọi tiếng la ó. Những người lính dùng sức xô qua từng khúc của khối đặc. Cái đầu cùn của cột quân đẩy tới. Những người đánh xe điên tiết chửi nhiều lời thề lạ lùng. [crane-the-red-badge-of-courage:11.6] Những mệnh lệnh nhường đường mang âm hưởng của một tầm quan trọng lớn lao. Những người lính đang đi vào trung tâm của tiếng ồn. Họ sắp đối mặt với cuộc xông tới hăm hở của địch. Họ cảm thấy niềm kiêu hãnh của bước tiến khi phần còn lại của đạo quân dường như đang rỉ giọt xuống con đường này. Họ hất tung xe cộ với cảm giác dễ chịu rằng chẳng sao miễn là cột quân đến được tiền tuyến kịp lúc. Tầm quan trọng ấy làm mặt họ nghiêm nghị và khắc khổ. Và lưng các sĩ quan rất cứng. [crane-the-red-badge-of-courage:11.7] Khi chàng thanh niên nhìn họ, sức nặng đen của nỗi đau lại trở về với anh. Anh thấy mình đang nhìn một đoàn rước những sinh linh được chọn. Khoảng cách giữa họ với anh lớn như thể họ hành quân với vũ khí bằng lửa và cờ bằng ánh nắng. Anh không bao giờ có thể như họ. Anh suýt khóc vì thèm khát. [crane-the-red-badge-of-courage:11.8] Anh tìm trong trí một lời nguyền rủa tương xứng cho cái nguyên nhân mơ hồ, cái thứ người ta trút lời quy lỗi tối hậu lên. Nó—dù nó là gì—phải chịu trách nhiệm về anh, anh nói. Lỗi ở đó. [crane-the-red-badge-of-courage:11.9] Cái vội vã lao tới trận của cột quân, trong mắt chàng thanh niên bơ vơ, dường như đẹp hơn nhiều so với một trận đánh dũng mãnh. Anh nghĩ, những anh hùng có thể tìm cớ trong con đường dài sôi sục ấy. Họ có thể rút lui với lòng tự trọng nguyên vẹn và biện hộ với các vì sao. [crane-the-red-badge-of-courage:11.10] Anh tự hỏi những người ấy đã ăn gì mà vội vã xô vào những cơ may nghiệt ngã của cái chết. Khi nhìn, lòng ghen tị của anh lớn lên cho tới khi anh nghĩ mình muốn đổi chỗ số phận với một người trong họ. Anh muốn dùng một sức mạnh to lớn, anh nói, lột bỏ con người mình và trở thành người tốt hơn. Những hình ảnh nhanh về chính mình, tách riêng, mà vẫn ở trong mình, hiện đến—một dáng xanh tuyệt vọng dẫn những đợt xung phong rực lửa, một đầu gối tiến tới và thanh gươm gãy giơ cao—một dáng xanh quả quyết đứng trước một cuộc tấn công đỏ thẫm và thép, bình thản bị giết trên một nơi cao trước mắt mọi người. Anh nghĩ tới nỗi bi tráng lộng lẫy của cái xác mình. [crane-the-red-badge-of-courage:11.11] Những ý nghĩ này nâng anh lên. Anh cảm thấy cơn run của khát vọng chiến tranh. Bên tai anh nghe tiếng vang chiến thắng. Anh biết cơn cuồng của một đợt xung phong nhanh và thành công. Âm nhạc của những bước chân giẫm, những giọng sắc, tiếng vũ khí lách cách của cột quân gần anh đưa anh bay lên trên đôi cánh đỏ của chiến tranh. Trong vài khoảnh khắc anh trở nên cao cả. [crane-the-red-badge-of-courage:11.12] Anh nghĩ mình sắp lên đường ra tiền tuyến. Quả thật anh thấy một hình ảnh mình, bụi bặm, hốc hác, thở hổn hển, bay ra tiền tuyến vào đúng lúc để chộp và bóp cổ mụ phù thủy đen, nhăn nhở của tai họa. [crane-the-red-badge-of-courage:11.13] Rồi những khó khăn của việc ấy bắt đầu kéo anh lại. Anh chần chừ, thăng bằng vụng về trên một chân. [crane-the-red-badge-of-courage:11.14] Anh không có súng; anh không thể chiến đấu bằng tay không, anh bực dọc nói với kế hoạch của mình. Chà, súng thì cứ nhặt là có. Chúng nhiều lạ thường. [crane-the-red-badge-of-courage:11.15] Với lại, anh tiếp, thật là phép lạ nếu tìm thấy trung đoàn mình. Chà, anh có thể chiến đấu với bất kỳ trung đoàn nào. [crane-the-red-badge-of-courage:11.16] Anh chậm rãi bước tới. Anh bước như thể đang chờ giẫm lên thứ gì sẽ nổ. Anh và những nỗi ngờ vực đang giằng co. [crane-the-red-badge-of-courage:11.17] Anh sẽ thật sự là con sâu nếu có đồng đội nào thấy anh trở về như vậy, mang dấu vết cuộc chạy trốn. Có một câu đáp rằng những kẻ chiến đấu say mê chẳng bận tâm chuyện xảy ra phía sau, trừ việc không có lưỡi lê địch xuất hiện ở đó. Trong vệt nhòe của trận đánh, mặt anh sẽ, theo một cách nào đó, được giấu đi, như mặt người trùm mũ áo thầy tu. [crane-the-red-badge-of-courage:11.18] Nhưng rồi anh nói rằng số phận không biết mỏi của anh sẽ sinh ra, khi cuộc chiến lắng đi một lát, một người đến hỏi anh lời giải thích. Trong tưởng tượng anh cảm thấy sự dò xét của đồng đội trong khi anh nhọc nhằn bịa ra vài lời nói dối. [crane-the-red-badge-of-courage:11.19] Cuối cùng, lòng can đảm của anh tiêu hao hết vào những phản đối ấy. Các cuộc tranh luận rút cạn ngọn lửa trong anh. [crane-the-red-badge-of-courage:11.20] Anh không nản vì kế hoạch này thất bại, bởi xét kỹ thì anh không thể không thừa nhận rằng những phản đối ấy rất đáng gờm. [crane-the-red-badge-of-courage:11.21] Hơn nữa, đủ thứ đau đớn trong người đã bắt đầu kêu lên. Trước mặt chúng anh không thể tiếp tục bay cao bằng cánh chiến tranh; chúng khiến anh gần như không thể nhìn mình dưới ánh sáng anh hùng. Anh ngã nhào xuống. [crane-the-red-badge-of-courage:11.22] Anh phát hiện mình khát cháy cổ. Mặt anh khô và bẩn đến nỗi anh tưởng như cảm thấy da mình nứt lách tách. Mỗi khúc xương trong người đều đau, và dường như dọa gãy với mỗi cử động. Đôi chân như hai vết loét. Thân thể cũng đang đòi ăn. Nó còn mạnh hơn cơn đói thông thường. Có một cảm giác nặng trĩu âm ỉ trong dạ dày, và khi anh cố đi, đầu anh lắc lư và anh loạng choạng. Anh không nhìn rõ. Những mảng sương xanh nhỏ trôi trước tầm mắt. [crane-the-red-badge-of-courage:11.23] Trong khi bị nhiều cảm xúc quăng quật, anh đã không nhận ra những đau đớn của thân xác. Giờ chúng bủa vây anh và om sòm. Khi cuối cùng bị buộc phải để ý, khả năng tự căm ghét của anh nhân lên gấp bội. Trong tuyệt vọng, anh tuyên bố mình không như những người kia. Giờ anh nhận rằng không thể nào mình trở thành anh hùng. Anh là thằng ngốc hèn nhát. Những hình ảnh vinh quang ấy thật đáng thương. Anh rên lên từ đáy lòng và loạng choạng bỏ đi. [crane-the-red-badge-of-courage:11.24] Một chất gì như loài thiêu thân trong anh giữ anh quanh vùng trận đánh. Anh rất muốn xem và biết tin. Anh muốn biết ai đang thắng. [crane-the-red-badge-of-courage:11.25] Anh tự bảo rằng, bất chấp nỗi khổ chưa từng có, anh chưa bao giờ mất lòng thèm khát chiến thắng, nhưng, anh nói bằng kiểu nửa xin lỗi với lương tâm, anh không thể không biết rằng một thất bại của đạo quân lần này có thể mang lại nhiều điều thuận lợi cho anh. Những đòn của địch sẽ chẻ các trung đoàn thành từng mảnh. Như vậy, anh nghĩ, nhiều người can đảm sẽ buộc phải bỏ cờ và chạy tán loạn như gà. Anh sẽ hiện ra như một trong số họ. Họ sẽ là những anh em ủ rũ trong hoạn nạn, và anh sẽ dễ tin rằng mình không chạy xa hơn hay nhanh hơn họ. Và nếu chính anh có thể tin vào sự hoàn hảo đức hạnh của mình, anh hình dung sẽ chẳng khó khăn gì khi thuyết phục mọi người khác. [crane-the-red-badge-of-courage:11.26] Anh nói, như để bào chữa cho hy vọng này, rằng trước đây đạo quân đã gặp những thất bại lớn và trong vài tháng đã giũ sạch cả máu lẫn truyền thống của chúng, nổi lên rực rỡ và dũng cảm như một đạo quân mới; đẩy ký ức thảm họa khuất khỏi tầm mắt, và xuất hiện với lòng dũng cảm và tự tin của những binh đoàn bất bại. Tiếng réo the thé của dân chúng ở nhà sẽ ríu rít buồn bã một thời gian, nhưng các tướng lĩnh thường buộc phải nghe những khúc hát ấy. Dĩ nhiên anh không thấy áy náy gì khi đề nghị một vị tướng làm vật hiến tế. Anh không thể biết ai sẽ là kẻ được chọn cho những mũi nhọn ấy, nên không thể dồn thương cảm trực tiếp vào ông. Dân chúng ở xa, và anh không cho rằng dư luận chính xác từ xa. Rất có thể họ sẽ trúng nhầm người, người ấy khi hết kinh ngạc có lẽ sẽ dành phần đời còn lại để viết lời đáp những bài ca về thất bại bị cho là của mình. Chắc chắn là rất đáng tiếc, nhưng trong trường hợp này một vị tướng chẳng có gì quan trọng với chàng thanh niên. [crane-the-red-badge-of-courage:11.27] Trong một thất bại sẽ có sự minh oan vòng vèo cho anh. Anh nghĩ nó sẽ chứng minh, theo một cách, rằng anh đã chạy sớm vì năng lực nhận thức vượt trội. Một nhà tiên tri nghiêm túc khi báo trước một trận lụt phải là người đầu tiên trèo lên cây. Điều này sẽ chứng tỏ ông quả là nhà tiên tri. [crane-the-red-badge-of-courage:11.28] Chàng thanh niên coi sự minh oan về đạo đức là điều rất quan trọng. Không có thuốc bôi, anh nghĩ, anh không thể mang suốt đời cái huy hiệu nhức nhối của nỗi nhục. Khi trái tim cứ khẳng định với anh rằng anh đáng khinh, anh không thể tồn tại mà không để hành động của mình phơi điều ấy ra trước mọi người. [crane-the-red-badge-of-courage:11.29] Nếu đạo quân tiến lên vinh quang thì anh khốn rồi. Nếu tiếng ồn có nghĩa là lúc này cờ của quân anh đang nghiêng về phía trước thì anh là kẻ khốn bị kết án. Anh sẽ phải tự xử mình vào cảnh cô độc. Nếu những người lính đang tiến, thì những bước chân dửng dưng của họ đang giẫm lên cơ hội của anh cho một cuộc đời thành công. [crane-the-red-badge-of-courage:11.30] Khi những ý nghĩ này vụt qua trí anh, anh quay lại với chúng và cố đẩy chúng đi. Anh tố cáo mình là kẻ xấu xa. Anh nói mình là kẻ ích kỷ khôn tả nhất trên đời. Trí anh hình dung những người lính sẽ đặt thân thể thách thức của họ trước ngọn giáo của con quỷ chiến trận gào thét, và khi thấy xác họ đang nhỏ giọt trên một cánh đồng tưởng tượng, anh nói rằng anh là kẻ sát nhân của họ. [crane-the-red-badge-of-courage:11.31] Lại một lần nữa anh nghĩ ước gì mình chết. Anh tin mình ghen tị với một cái xác. Nghĩ tới những người bị giết, anh nảy ra nỗi khinh bỉ lớn với một vài người trong số họ, như thể họ có lỗi vì đã thành những thân xác vô hồn như vậy. Có thể họ bị giết bởi những may rủi tình cờ, anh nói, trước khi họ có dịp bỏ chạy hay trước khi họ thật sự được thử thách. Vậy mà họ sẽ nhận vòng nguyệt quế từ truyền thống. Anh cay đắng kêu rằng vương miện của họ bị đánh cắp và áo choàng ký ức vinh quang của họ là giả. Tuy vậy anh vẫn nói rằng thật đáng tiếc vô cùng khi mình không như họ. [crane-the-red-badge-of-courage:11.32] Một thất bại của đạo quân đã tự gợi ra cho anh như một lối thoát khỏi hậu quả cú ngã của mình. Nhưng giờ anh nghĩ rằng vô ích khi nghĩ tới khả năng ấy. Anh đã được dạy rằng thành công của cỗ máy xanh hùng mạnh ấy là điều chắc chắn; rằng nó sẽ đẻ ra chiến thắng như một thiết bị dập ra cúc áo. Chẳng mấy chốc anh gạt bỏ mọi suy đoán theo hướng kia. Anh trở về với tín điều của người lính. [crane-the-red-badge-of-courage:11.33] Khi lại nhận ra đạo quân không thể bị đánh bại, anh cố nghĩ ra một câu chuyện hay để mang về trung đoàn, và bằng nó xoay chuyển những mũi tên chế giễu đang chờ. [crane-the-red-badge-of-courage:11.34] Nhưng, vì sợ những mũi tên ấy đến chết, anh không thể bịa ra được câu chuyện nào anh cảm thấy tin cậy. Anh thử nhiều kế hoạch nhưng vứt từng cái đi vì mỏng manh. Anh nhanh chóng thấy những chỗ yếu trong tất cả. [crane-the-red-badge-of-courage:11.35] Hơn nữa, anh rất sợ một mũi tên khinh miệt nào đó có thể quật ngã tinh thần anh trước khi anh kịp dựng lên câu chuyện che chở. [crane-the-red-badge-of-courage:11.36] Anh tưởng tượng cả trung đoàn nói: “Henry Fleming đâu? Nó chạy, phải không? Ôi trời!” Anh nhớ nhiều người chắc chắn sẽ không để anh yên về chuyện này. Hẳn họ sẽ hỏi anh bằng giọng nhạo và cười sự ấp úng của anh. Trong trận sau họ sẽ cố canh chừng anh để xem khi nào anh chạy. [crane-the-red-badge-of-courage:11.37] Anh đi đâu trong trại, anh cũng sẽ gặp những cái nhìn xấc xược và độc ác kéo dài. Khi tưởng tượng mình đi gần một nhóm đồng đội, anh nghe một người nói, “Nó đi kìa!” [crane-the-red-badge-of-courage:11.38] Rồi, như thể các cái đầu bị một bắp thịt kéo, mọi gương mặt quay về phía anh với những nụ cười chế giễu toe toét. Anh dường như nghe ai đó nói một câu bông đùa khe khẽ. Nghe thế, những người khác cùng rộ lên cười ré, cười rúc rích như gà. Anh đã thành một câu tiếng lóng. [crane-the-red-badge-of-courage:12.1] Chương XII. [crane-the-red-badge-of-courage:12.2] Đoàn quân vừa húc thẳng vào mọi chướng ngại trên đường còn chưa khuất hẳn khỏi tầm mắt chàng thanh niên thì anh đã thấy từng đợt sóng người sẫm màu cuộn ra khỏi rừng và đổ xuống các cánh đồng. Anh biết ngay rằng những thớ thép trong lòng họ đã bị cuốn trôi sạch. Họ tuôn ra khỏi áo, khỏi quân trang như thoát khỏi một mớ dây rợ. Họ lao xuống phía anh như bầy bò rừng hoảng loạn. [crane-the-red-badge-of-courage:12.3] Sau lưng họ, khói xanh cuộn lên, vần vũ trên ngọn cây, và qua các lùm bụi đôi lúc anh thấy một vầng sáng hồng xa xa. Tiếng đại bác gào ầm ĩ thành một bản đồng ca không dứt. [crane-the-red-badge-of-courage:12.4] Chàng thanh niên kinh hoàng. Anh trân trối nhìn, đau đớn và sững sờ. Anh quên rằng mình đang bận chống chọi với cả vũ trụ. Anh quẳng đi những cuốn sách nhỏ trong đầu, nào là triết lý của kẻ rút lui, nào là điều lệ chỉ đường cho kẻ bị nguyền rủa. [crane-the-red-badge-of-courage:12.5] Trận đánh thua rồi. Những con rồng đang tiến tới với bước chân bất khả chiến bại. Đại quân, bất lực giữa những bụi rậm chằng chịt và mù mịt dưới màn đêm sà thấp, sắp sửa bị nuốt chửng. Chiến tranh, con thú đỏ, chiến tranh, vị thần trương phềnh máu, sẽ được no nê phình bụng. [crane-the-red-badge-of-courage:12.6] Trong anh có thứ gì thúc giục anh hét lên. Anh muốn đọc một bài diễn văn tập hợp quân, hát một khúc ca xung trận, nhưng lưỡi anh chỉ gọi được lên không trung: “Sao—sao—gì—gì—có chuyện gì vậy?” [crane-the-red-badge-of-courage:12.7] Chẳng mấy chốc anh đã ở giữa họ. Họ nhảy chồm, chạy tán loạn quanh anh. Những gương mặt tái nhợt của họ sáng lên trong nhá nhem. Phần lớn họ có vẻ là những người to lực lưỡng. Chàng thanh niên quay từ người này sang người khác khi họ phi nước đại qua. Những câu hỏi lắp bắp của anh chìm mất. Họ chẳng để tâm đến lời van nài của anh. Họ dường như không thấy anh. [crane-the-red-badge-of-courage:12.8] Đôi khi họ lảm nhảm như điên. Một gã to lớn hỏi bầu trời: “Này, đường ván ở đâu? Đường ván đâu rồi!” Cứ như gã vừa lạc mất một đứa con. Gã khóc vì đau đớn và hoảng hốt. [crane-the-red-badge-of-courage:12.9] Chẳng bao lâu, người người chạy đủ mọi hướng. Pháo nổ ầm ầm phía trước, phía sau, hai bên sườn, làm rối tung mọi ý niệm về phương hướng. Các mốc đường đã biến mất trong bóng tối dày lên. Chàng thanh niên bắt đầu tưởng mình lọt vào tâm điểm cuộc cãi vã khổng lồ, và anh không thấy lối nào thoát ra. Từ miệng những người đang chạy trốn bật ra ngàn câu hỏi hoang dại, nhưng chẳng ai đáp. [crane-the-red-badge-of-courage:12.10] Sau khi chạy tới chạy lui và ném những câu hỏi vào các nhóm bộ binh rút lui chẳng buồn đoái hoài, cuối cùng chàng thanh niên túm lấy cánh tay một người. Họ xoay lại, đối mặt nhau. [crane-the-red-badge-of-courage:12.11] “Sao—sao—” chàng thanh niên lắp bắp, vật lộn với cái lưỡi cứng đờ. [crane-the-red-badge-of-courage:12.12] Người kia thét lên: “Bỏ tôi ra! Bỏ tôi ra!” Mặt gã tái xám, mắt đảo loạn không kiểm soát được. Gã thở hổn hển, phập phồng. Gã vẫn nắm khẩu súng, có lẽ quên mất mà không buông. Gã giằng điên cuồng, và chàng thanh niên bị bắt phải chúi người về phía trước nên bị kéo lê mấy bước. [crane-the-red-badge-of-courage:12.13] “Bỏ tôi ra! Bỏ tôi ra!” [crane-the-red-badge-of-courage:12.14] “Sao—sao—” chàng thanh niên ấp úng. [crane-the-red-badge-of-courage:12.15] “Thì đây!” gã gầm lên trong cơn thịnh nộ rực lửa. Gã khéo léo, hung tợn vung súng. Báng súng nện xuống đầu chàng thanh niên. Gã chạy tiếp. [crane-the-red-badge-of-courage:12.16] Các ngón tay chàng thanh niên nhão ra như hồ trên cánh tay kia. Sức lực bị đánh bật khỏi các bắp thịt. Anh thấy những cánh chớp rực lửa lóe lên trước mắt. Trong đầu anh sấm nổ điếc tai. [crane-the-red-badge-of-courage:12.17] Bỗng đôi chân anh như chết đi. Anh khuỵu xuống đất, quằn quại. Anh cố đứng dậy. Trong cuộc chống lại cơn đau tê dại, anh như người vật lộn với một sinh vật của không khí. [crane-the-red-badge-of-courage:12.18] Đó là một cuộc vật lộn đáng sợ. [crane-the-red-badge-of-courage:12.19] Có lúc anh gượng được nửa đứng, đấu với không khí một thoáng rồi lại ngã, víu lấy cỏ. Mặt anh nhợt nhạt, ướt lạnh. Những tiếng rên sâu bị vặn ra từ người anh. [crane-the-red-badge-of-courage:12.20] Cuối cùng, với một cú xoay mình, anh chống được hai tay hai gối, rồi từ đó, như đứa bé tập đi, anh đứng lên. Hai tay ép vào thái dương, anh lảo đảo bước trên cỏ. [crane-the-red-badge-of-courage:12.21] Anh đánh một trận kịch liệt với chính thân xác mình. Các giác quan mụ mị muốn anh ngất đi, anh bướng bỉnh chống lại, trí óc vẽ ra những hiểm nguy và cảnh cắt xẻo chưa rõ hình thù nếu anh ngã xuống giữa chiến trường. Anh đi theo kiểu gã cao lớn. Anh tưởng tượng ra những chỗ khuất nơi anh có thể ngã xuống mà không ai quấy rầy. Để đi tìm một chỗ như thế, anh gắng sức chống lại con triều đau đớn. [crane-the-red-badge-of-courage:12.22] Một lần anh đưa tay lên đỉnh đầu và rụt rè chạm vào vết thương. Cái đau rát khi chạm vào khiến anh hít một hơi dài qua kẽ răng nghiến chặt. Các ngón tay anh dính bê bết máu. Anh nhìn chúng chằm chằm. [crane-the-red-badge-of-courage:12.23] Quanh anh có thể nghe tiếng đại bác lục cục xóc nảy khi những con ngựa hoảng hốt bị quất lên phía trước. Có lần một viên sĩ quan trẻ trên con chiến mã bắn đầy bùn suýt xô ngã anh. Anh quay lại nhìn đoàn pháo, người và ngựa tràn theo một đường cong rộng về phía một chỗ hở trên hàng rào. Viên sĩ quan đang vung tay đeo găng, ra hiệu rối rít. Các khẩu pháo theo sau những cặp ngựa với vẻ miễn cưỡng, như bị kéo lê bằng gót chân. [crane-the-red-badge-of-courage:12.24] Vài sĩ quan bộ binh tản mác đang chửi bới, rủa xả như bà bán cá. Tiếng mắng của họ vọng lên trên cả ồn ào. Vào đám hỗn độn không tả xiết trên đường có một đội kỵ binh phi tới. Màu vàng phai ở cổ và cửa tay áo của họ sáng lên oai vệ. Một trận cãi vã long trời nổ ra. [crane-the-red-badge-of-courage:12.25] Pháo binh đang tụ lại như thể sắp họp bàn. [crane-the-red-badge-of-courage:12.26] Làn sương xanh của buổi chiều phủ xuống chiến trường. Những dải rừng là những bóng tím dài. Một đám mây nằm vắt ngang trời tây, che mờ một phần sắc đỏ. [crane-the-red-badge-of-courage:12.27] Khi chàng thanh niên bỏ cảnh ấy lại sau lưng, anh nghe đại bác bất chợt gầm lên. Anh tưởng tượng chúng rung lên trong cơn giận đen. Chúng ợ và rú như lũ quỷ bằng đồng canh giữ một cánh cổng. Bầu không khí dịu êm đầy ắp lời kháng nghị khổng lồ. Cùng với nó là tràng nổ vang dội của bộ binh đối phương. Quay lại nhìn, anh thấy những mảng sáng màu cam rọi sáng khoảng xa mờ bóng. Có những tia chớp tinh tế và đột ngột ở nơi không trung xa. Đôi lúc anh tưởng thấy những đám người nhấp nhô. [crane-the-red-badge-of-courage:12.28] Anh vội vã đi trong chạng vạng. Ngày đã nhạt đến mức anh khó phân biệt chỗ đặt chân. Bóng tối tím đầy những người giảng giải và nói lảm nhảm. Có lúc anh thấy họ khoa tay trên nền trời xanh thẫm. Dường như một đám đông hỗn độn người và đạn dược trải khắp trong rừng và ngoài đồng. [crane-the-red-badge-of-courage:12.29] Con đường nhỏ hẹp giờ nằm bất động. Những cỗ xe lật nằm như tảng đá phơi nắng. Lòng dòng thác ngày trước nay tắc nghẽn xác ngựa và những mảnh vụn của máy móc chiến tranh. [crane-the-red-badge-of-courage:12.30] Rồi vết thương hóa ra chẳng còn đau mấy. Nhưng anh vẫn sợ đi nhanh, vì lo làm động đến nó. Anh giữ đầu thật yên và đề phòng đủ đường để khỏi vấp. Anh đầy lo âu, và mặt anh nhăn rúm, co lại vì đoán trước cơn đau nếu chân anh lỡ bước trong bóng tối. [crane-the-red-badge-of-courage:12.31] Vừa đi, suy nghĩ của anh vừa dán chặt vào vết đau. Quanh nó có cảm giác mát lạnh, ướt ướt, và anh tưởng máu đang chầm chậm chảy xuống dưới tóc. Đầu anh như phồng to đến mức cái cổ có vẻ không đủ sức chống đỡ. [crane-the-red-badge-of-courage:12.32] Sự im lặng mới của vết thương khiến anh lo nhiều. Những tiếng nhỏ nóng rát của cơn đau từng gọi lên từ da đầu anh, anh nghĩ, nói rõ ràng về mối nguy. Nhờ chúng anh tin mình đo được cảnh ngộ. Nhưng khi chúng im lặng đầy điềm gở, anh hoảng sợ và tưởng tượng ra những ngón tay khủng khiếp bấu vào não mình. [crane-the-red-badge-of-courage:12.33] Giữa cơn ấy, anh bắt đầu nghĩ về những chuyện và cảnh ngộ xưa kia. Anh nhớ vài bữa cơm mẹ nấu ở nhà, trong đó những món anh đặc biệt thích chiếm chỗ nổi bật. Anh thấy bàn ăn dọn sẵn. Vách thông trong bếp ánh lên dưới ánh lửa ấm từ bếp lò. Anh lại nhớ hồi xưa anh và bạn bè từ trường kéo nhau ra bờ một vũng nước râm mát. Anh thấy quần áo mình vứt bừa trên cỏ bờ. Anh cảm thấy nước thơm vỗ lên thân. Lá cây phong rủ xuống xào xạc thành khúc nhạc trong gió của mùa hè tuổi trẻ. [crane-the-red-badge-of-courage:12.34] Rồi anh bị cơn mệt rã rời đè xuống. Đầu anh gục về trước, vai anh khom như đang vác một bó nặng. Chân anh lê trên đất. [crane-the-red-badge-of-courage:12.35] Anh cãi nhau không dứt với chính mình xem nên nằm xuống ngủ ở một chỗ gần đây, hay gắng sức đi tiếp tới một nơi trú ẩn nào đó. Anh thường cố gạt câu hỏi đi, nhưng thân xác cứ nổi loạn và các giác quan cứ ca cẩm anh như những đứa bé được nuông chiều. [crane-the-red-badge-of-courage:12.36] Cuối cùng anh nghe một giọng vui vẻ gần vai: “Trông chú em tệ quá nhỉ?” [crane-the-red-badge-of-courage:12.37] Chàng thanh niên không ngẩng lên, nhưng đáp bằng cái lưỡi dày: “Ừ!” [crane-the-red-badge-of-courage:12.38] Người có giọng vui vẻ nắm chắc cánh tay anh. “Thế này nhé,” gã nói, cười tròn trịa, “tôi cũng đi đường chú. Cả bọn đều đi đường chú. Để tôi đỡ chú một đoạn.” Họ bắt đầu bước đi như một gã say và người bạn. [crane-the-red-badge-of-courage:12.39] Vừa đi, gã vừa hỏi chàng thanh niên và giúp anh trả lời, như người dắt dẫn trí óc một đứa trẻ. Thỉnh thoảng gã chen vào mấy chuyện vặt. “Chú thuộc trung đoàn nào? Hả? Gì cơ? Trung đoàn 304 New York? Ủa, thế thuộc quân đoàn nào? À, vậy hả? Ủa, tôi tưởng họ hôm nay có đánh đâu—họ ở tận giữa kia mà. À, có đánh hả? Ừ, hôm nay gần như ai cũng được phần đánh của mình. Trời ạ, tôi tưởng mình toi mạng không biết bao nhiêu lần. Chỗ này bắn, chỗ kia bắn, chỗ này hét, chỗ kia hét, trong cái bóng tối chết tiệt, đến nỗi có chết tôi cũng không biết mình đứng về bên nào. Lúc tôi tưởng mình chính hiệu dân Ohio, lúc lại thề mình ở tận cuối mũi Florida. Cái chuyện lộn tùng phèo nhất tôi từng thấy. Còn cái rừng này thì rối như bòng bong. Tối nay mà tìm ra trung đoàn thì là phép lạ. Nhưng chẳng bao lâu nữa sẽ gặp khối lính gác với quân cảnh, đủ thứ. Ô! kia kìa, họ đang mang một sĩ quan đi, chắc vậy. Nhìn cái tay lủng lẳng của ổng kìa. Ổng no chiến tranh rồi, tôi cá đấy. Đến khi người ta cưa chân ổng thì ổng hết khoác lác về danh tiếng này nọ. Khổ thân! Anh tôi cũng có bộ râu y như vậy. Mà chú sao lại lạc tới tận đây? Trung đoàn chú xa chỗ này lắm mà, phải không? Thôi, chắc mình tìm ra được. Chú biết không, hôm nay đại đội tôi chết một anh bạn mà tôi coi trọng hơn cả thế gian. Jack là người tử tế. Trời, thấy lão Jack bị quật ngã mà đau như búa bổ. Bọn tôi đang đứng yên ổn một lúc, dù xung quanh người chạy đủ hướng; đang đứng như thế thì có một gã béo to đi tới. Gã bắt đầu mổ mổ khuỷu tay Jack, nói: ‘Này, đường ra sông đi lối nào?’ Jack chẳng thèm để ý, gã cứ mổ mổ khuỷu tay mà hỏi: ‘Này, đường ra sông đi lối nào?’ Jack cứ nhìn thẳng phía trước, cố xem bọn Johnnie có chui qua rừng không, hồi lâu chẳng thèm để ý gã béo to ấy, cuối cùng quay lại nói: ‘Xéo xuống địa ngục mà tìm đường ra sông!’ Đúng lúc đó một viên đạn tát bốp vào ngay bên đầu anh ta. Mà lại còn là trung sĩ nữa. Đó là những lời cuối cùng của anh ta. Trời, ước gì tối nay chắc chắn tìm được trung đoàn. Đi tìm sẽ lâu đấy. Nhưng tôi nghĩ mình làm được.” [crane-the-red-badge-of-courage:12.40] Trong cuộc tìm kiếm sau đó, với chàng thanh niên, người có giọng vui vẻ dường như cầm một cây đũa thần. Gã luồn qua những mê cung của khu rừng rối với một vận may kỳ lạ. Khi chạm trán lính gác và đội tuần tra, gã tỏ ra sắc sảo của thám tử và gan lì của đứa trẻ đường phố. Chướng ngại ngã xuống trước gã và hóa thành sự giúp đỡ. Chàng thanh niên, cằm vẫn tì ngực, đứng đờ ra như khúc gỗ trong khi bạn đồng hành mở đường và tìm lối từ những thứ cứng đầu ủ dột. [crane-the-red-badge-of-courage:12.41] Khu rừng trông như một tổ ong khổng lồ người vo ve quay những vòng điên cuồng, nhưng người vui tính dẫn chàng thanh niên không lạc bước nào, cho đến khi gã bắt đầu cười khúc khích với niềm vui và tự mãn. “A, đây rồi! Thấy đống lửa kia không?” [crane-the-red-badge-of-courage:12.42] Chàng thanh niên gật đầu ngờ nghệch. [crane-the-red-badge-of-courage:12.43] “Đó, trung đoàn chú ở đó. Giờ thì tạm biệt, chú em, chúc chú may mắn.” [crane-the-red-badge-of-courage:12.44] Một bàn tay ấm và mạnh nắm lấy những ngón tay uể oải của chàng thanh niên trong thoáng chốc, rồi anh nghe tiếng huýt sáo vui vẻ và táo bạo khi gã sải bước đi. Khi người đã giúp anh như thế rời khỏi đời anh, chàng thanh niên chợt nhận ra rằng anh chưa hề một lần thấy mặt gã. [crane-the-red-badge-of-courage:13.1] Chương XIII. [crane-the-red-badge-of-courage:13.2] Chàng thanh niên chậm chạp đi về phía đống lửa mà người bạn đã đi khuất chỉ cho. Vừa loạng choạng, anh vừa nghĩ đến cách các đồng đội sẽ đón anh. Anh tin chắc chẳng mấy chốc trái tim đau của mình sẽ phải hứng những mũi tên có ngạnh của lời chế giễu. Anh không còn sức bịa chuyện; anh sẽ là cái bia mềm. [crane-the-red-badge-of-courage:13.3] Anh vạch những kế hoạch mơ hồ là đi vào bóng tối sâu hơn mà trốn, nhưng chúng đều bị phá tan bởi tiếng kiệt sức và đau đớn từ thân thể. Những cơn đau nhức trong người anh, om sòm, buộc anh tìm nơi có đồ ăn và chỗ nghỉ, bất kể giá nào. [crane-the-red-badge-of-courage:13.4] Anh lảo đảo về phía đống lửa. Anh thấy bóng người in những cái bóng đen trong ánh lửa đỏ, và khi tới gần hơn, bằng cách nào đó anh biết mặt đất rải đầy người ngủ. [crane-the-red-badge-of-courage:13.5] Bỗng anh đối diện một bóng đen quái dị. Một nòng súng bắt vài tia sáng lấp lánh. “Đứng lại! Đứng lại!” Anh hoảng một thoáng, nhưng rồi nghĩ mình nhận ra giọng hồi hộp ấy. Đứng lảo đảo trước nòng súng, anh gọi: “Ơ, chào Wilson, cậu—cậu ở đây à?” [crane-the-red-badge-of-courage:13.6] Khẩu súng hạ xuống tư thế thận trọng và gã lính ồn ào chậm rãi bước tới. Gã dòm vào mặt chàng thanh niên. “Henry đấy à?” [crane-the-red-badge-of-courage:13.7] “Ừ, là—là tớ.” [crane-the-red-badge-of-courage:13.8] “Trời, trời, cậu bạn già,” gã kia nói, “mừng gặp cậu quá! Tớ tưởng cậu chết rồi. Tớ tưởng cậu chết thật rồi.” Giọng gã nghẹn lại vì xúc động. [crane-the-red-badge-of-courage:13.9] Chàng thanh niên thấy giờ đây anh gần như không đứng nổi. Sức lực bỗng chùng xuống. Anh nghĩ phải mau bày ra chuyện của mình để che chắn trước những mũi tên đã sẵn trên môi những đồng đội đáng gờm. Thế là, loạng choạng trước gã lính ồn ào, anh bắt đầu: “Ừ, ừ. Tớ—tớ gặp chuyện kinh khủng. Tớ đi khắp nơi. Tận bên cánh phải. Ở đó đánh ghê lắm. Tớ khốn khổ lắm. Tớ bị lạc trung đoàn. Bên cánh phải tớ bị bắn. Vào đầu. Chưa từng thấy đánh nhau như thế. Khủng khiếp. Không hiểu sao tớ lại lạc trung đoàn. Tớ cũng bị bắn.” [crane-the-red-badge-of-courage:13.10] Bạn anh vội bước tới. “Sao? Bị bắn à? Sao không nói ngay? Tội nghiệp cậu bạn, mình phải—khoan đã; tớ làm gì thế này. Để tớ gọi Simpson.” [crane-the-red-badge-of-courage:13.11] Đúng lúc đó một bóng khác hiện lên trong tối. Họ thấy đó là viên hạ sĩ. “Cậu nói chuyện với ai đấy, Wilson?” gã gắt, giọng đầy giận. “Cậu nói với ai? Cậu là lính gác tệ nhất—ơ—chào Henry, cậu đây à? Trời, tớ tưởng cậu chết bốn tiếng rồi! Trời đất ơi, cứ mười phút lại có người hiện ra! Bọn tớ tưởng mất bốn mươi hai người, đếm thẳng, nhưng nếu họ cứ lục tục về thế này thì sáng mai cả đại đội sẽ về đủ mất. Cậu ở đâu thế?” [crane-the-red-badge-of-courage:13.12] “Bên cánh phải. Tớ bị lạc—” chàng thanh niên bắt đầu với vẻ trôi chảy khá lắm. [crane-the-red-badge-of-courage:13.13] Nhưng bạn anh vội ngắt lời. “Ừ, cậu ấy bị bắn vào đầu, giờ khổ lắm, phải lo cho cậu ấy ngay.” Gã gác súng vào khuỷu tay trái và vòng tay phải qua vai chàng thanh niên. [crane-the-red-badge-of-courage:13.14] “Trời, chắc đau như búa bổ nhỉ!” gã nói. [crane-the-red-badge-of-courage:13.15] Chàng thanh niên tựa nặng vào bạn. “Ừ, đau—đau lắm,” anh đáp. Giọng anh run run. [crane-the-red-badge-of-courage:13.16] “À,” viên hạ sĩ nói. Gã móc tay mình vào tay chàng thanh niên và kéo anh đi. “Đi nào, Henry. Tớ lo cho cậu.” [crane-the-red-badge-of-courage:13.17] Khi họ cùng đi, gã lính ồn ào gọi theo: “Cho cậu ấy ngủ trong chăn của tớ nhé, Simpson. Với—khoan—đây là bi đông của tớ. Đầy cà phê. Soi đầu cậu ấy cạnh lửa xem sao. Có thể nặng đấy. Vài phút nữa tớ đổi gác, tớ sẽ sang chăm cậu ấy.” [crane-the-red-badge-of-courage:13.18] Các giác quan của chàng thanh niên đã tê dại đến mức giọng bạn nghe như từ xa vọng lại và anh hầu như không thấy sức ép của tay viên hạ sĩ. Anh thụ động theo sức dẫn dắt của gã. Đầu anh, theo lối cũ, gục xuống ngực. Đầu gối anh khuỵu khuỵu. [crane-the-red-badge-of-courage:13.19] Viên hạ sĩ dắt anh vào ánh lửa chói. “Nào, Henry,” gã nói, “xem cái đầu cũ của cậu nào.” [crane-the-red-badge-of-courage:13.20] Chàng thanh niên ngồi ngoan ngoãn, viên hạ sĩ gác súng sang bên và bắt đầu lần trong mớ tóc rậm của đồng đội. Gã phải xoay đầu anh để ánh lửa chiếu trọn vào đó. Gã chúm môi ra vẻ sành sỏi. Gã nhếch môi huýt gió qua kẽ răng khi ngón tay chạm vào máu bắn tung tóe và vết thương hiếm gặp. [crane-the-red-badge-of-courage:13.21] “À, đây rồi!” gã nói. Gã vụng về dò xét thêm. “Đúng như tớ nghĩ,” gã nói thêm lát sau. “Cậu bị đạn sượt qua. Nó nổi một cục lạ như thể có thằng nào phang cậu bằng gậy vào đầu. Máu ngừng chảy lâu rồi. Cái chính là sáng mai cậu sẽ thấy cái mũ cỡ mười cũng không vừa. Đầu sẽ nóng ran và khô như thịt heo cháy. Có khi sáng mai cậu còn mắc thêm đủ thứ bệnh nữa. Không biết trước được. Nhưng tớ cũng chẳng nghĩ vậy. Chỉ là một cú đánh quá đã vào đầu, hết. Giờ cậu cứ ngồi đây, đừng nhúc nhích, để tớ đi gọi ca đổi gác. Rồi tớ sẽ gọi Wilson sang lo cho cậu.” [crane-the-red-badge-of-courage:13.22] Viên hạ sĩ đi mất. Chàng thanh niên ở lại trên đất như một gói đồ. Anh nhìn vào lửa với cặp mắt trống rỗng. [crane-the-red-badge-of-courage:13.23] Một lúc sau anh tỉnh lại phần nào, và mọi thứ quanh anh bắt đầu thành hình. Anh thấy nền đất trong những bóng sâu ngổn ngang người, nằm đủ mọi tư thế tưởng tượng được. Nhìn kỹ vào bóng tối xa hơn, anh thoáng bắt được những khuôn mặt hiện lên nhợt nhạt, ma quái, sáng lờ mờ như lân tinh. Những khuôn mặt ấy hằn trong từng nét sự mê man sâu của những người lính mệt. Chúng khiến họ trông như say rượu. Một mảng rừng này có thể hiện ra trước mắt một kẻ lang thang cõi trên như cảnh còn lại của một cuộc trác táng kinh hoàng. [crane-the-red-badge-of-courage:13.24] Bên kia đống lửa chàng thanh niên thấy một sĩ quan ngủ, ngồi thẳng đơ, lưng dựa vào một gốc cây. Tư thế ấy có điều gì nguy hiểm. Bị những giấc mơ quấy rầy, có lẽ, ông ta lắc lư với những cái nảy và giật mình, như một ông nội già say rượu ngồi góc lò sưởi. Bụi và vết bẩn đầy trên mặt ông. Hàm dưới ông rũ xuống như thiếu sức mà trở về chỗ cũ. Ông là bức tranh một người lính kiệt sức sau bữa tiệc chiến tranh. [crane-the-red-badge-of-courage:13.25] Rõ ràng ông đã ngủ với thanh kiếm trong tay. Hai thứ ấy từng ngủ trong vòng ôm, nhưng cuối cùng thanh kiếm đã để rơi xuống đất mà không ai hay. Chuôi bọc đồng nằm chạm vào một phần của đống lửa. [crane-the-red-badge-of-courage:13.26] Trong vùng sáng hồng và cam từ những thanh củi cháy là những người lính khác, ngáy, trở mình, hoặc nằm như chết trong giấc ngủ. Vài đôi chân duỗi thẳng đờ. Giày để lộ bùn hay bụi của các cuộc hành quân và những mảng ống quần tròn thò ra khỏi chăn, rách tơi vì những lần lao vội qua bụi gai dày. [crane-the-red-badge-of-courage:13.27] Ngọn lửa lách tách như nhạc. Từ nó bốc lên khói nhẹ. Trên đầu tán lá khẽ lay. Những chiếc lá, mặt hướng về ngọn lửa, nhuộm các sắc bạc đổi dời, thường viền đỏ. Xa tít bên phải, qua một khung cửa sổ trong rừng, thấy một nắm sao nằm như những viên sỏi lấp lánh trên mặt phẳng đen của đêm. [crane-the-red-badge-of-courage:13.28] Thỉnh thoảng, trong gian sảnh vòm thấp này, có người lính tỉnh dậy và trở sang tư thế khác, giấc ngủ đã dạy anh ta về những chỗ gồ ghề khó chịu của nền đất dưới mình. Hoặc có khi anh ta nhổm ngồi dậy, chớp mắt nhìn lửa một lúc ngây dại, liếc nhanh bạn đang nằm bên rồi lại cuộn xuống với tiếng lầm bầm thỏa mãn ngái ngủ. [crane-the-red-badge-of-courage:13.29] Chàng thanh niên ngồi thành một đống đơn côi cho đến khi bạn anh, gã lính trẻ ồn ào, đến, đung đưa hai bi đông bằng sợi dây mảnh. “Nào, Henry, cậu bạn già,” gã nói, “tớ sẽ băng cho cậu xong trong một phút.” [crane-the-red-badge-of-courage:13.30] Gã có dáng bận rộn của một y tá nghiệp dư. Gã lăng xăng quanh lửa và khơi cho củi cháy rực. Gã bắt bệnh nhân uống nhiều từ bi đông cà phê. Với chàng thanh niên đó là hớp nước tuyệt hảo. Anh ngửa đầu ra sau thật xa và để bi đông lâu bên môi. Thứ nước mát chảy xuống cổ họng phồng rộp của anh, dịu dàng như vuốt ve. Uống xong, anh thở dài khoan khoái. [crane-the-red-badge-of-courage:13.31] Gã lính trẻ ồn ào nhìn đồng đội với vẻ hài lòng. Rồi gã lôi trong túi ra một chiếc khăn tay to. Gã gấp nó thành kiểu băng và dội nước từ bi đông kia vào giữa. Cái băng thô sơ này gã buộc quanh đầu chàng thanh niên, thắt hai đầu bằng một nút kỳ quặc ở sau gáy. [crane-the-red-badge-of-courage:13.32] “Đó,” gã nói, lùi ra ngắm công trình, “trông cậu như quỷ, nhưng tớ cá là cậu thấy đỡ hơn.” [crane-the-red-badge-of-courage:13.33] Chàng thanh niên nhìn bạn bằng đôi mắt biết ơn. Trên cái đầu đau nhức, sưng tấy, miếng vải lạnh như bàn tay một người đàn bà dịu dàng. [crane-the-red-badge-of-courage:13.34] “Cậu không la, chẳng nói gì,” bạn anh khen. “Tớ biết tớ vụng như thợ rèn khi chăm người ốm, mà cậu chẳng rên tiếng nào. Cậu cứng thật, Henry. Phần lớn người ta đã vào bệnh viện lâu rồi. Trúng đạn vào đầu không phải chuyện đùa.” [crane-the-red-badge-of-courage:13.35] Chàng thanh niên không đáp, nhưng bắt đầu mò mẫm các cúc áo khoác. [crane-the-red-badge-of-courage:13.36] “Nào, nào,” bạn anh nói tiếp, “đi thôi. Tớ phải đưa cậu đi nằm và lo cho cậu ngủ một đêm ngon.” [crane-the-red-badge-of-courage:13.37] Anh kia thận trọng đứng thẳng, và gã lính trẻ ồn ào dẫn anh đi giữa những thân hình ngủ nằm thành nhóm, thành hàng. Chốc sau gã cúi xuống nhặt chăn. Gã trải chiếc chăn cao su xuống đất và quàng chiếc chăn len quanh vai chàng thanh niên. [crane-the-red-badge-of-courage:13.38] “Đó,” gã nói, “nằm xuống mà ngủ một giấc.” [crane-the-red-badge-of-courage:13.39] Chàng thanh niên, ngoan như chó, thận trọng nằm xuống như bà lão khom lưng. Anh duỗi người, kèm một tiếng thở nhẹ nhõm và dễ chịu. Mặt đất như chiếc đi-văng mềm nhất. [crane-the-red-badge-of-courage:13.40] Nhưng bỗng anh thốt lên: “Khoan! Cậu ngủ ở đâu?” [crane-the-red-badge-of-courage:13.41] Bạn anh sốt ruột phẩy tay. “Ngay đó, cạnh cậu.” [crane-the-red-badge-of-courage:13.42] “Nhưng khoan,” chàng thanh niên nói tiếp. “Cậu đắp gì mà ngủ? Tớ đang giữ cái của cậu—” [crane-the-red-badge-of-courage:13.43] Gã lính trẻ ồn ào gắt: “Im đi và ngủ đi. Đừng có làm trò ngu,” gã nói nghiêm khắc. [crane-the-red-badge-of-courage:13.44] Sau lời quở ấy chàng thanh niên không nói nữa. Một cơn buồn ngủ ngọt ngào lan khắp người anh. Hơi ấm của chiếc chăn quấn lấy anh và tạo nên một sự uể oải dịu dàng. Đầu anh gục lên cánh tay cong và hai mi nặng khẽ khép xuống mắt. Nghe tiếng súng trường lách tách từ xa, anh thờ ơ tự hỏi không biết những người ấy đôi khi có ngủ không. Anh thở dài một hơi, rúc vào chăn, và trong chốc lát đã như đồng đội của mình. [crane-the-red-badge-of-courage:14.1] Chương XIV. [crane-the-red-badge-of-courage:14.2] Khi chàng thanh niên tỉnh dậy, anh có cảm giác như đã ngủ một ngàn năm, và chắc chắn mình đang mở mắt ra một thế giới bất ngờ. Sương xám chầm chậm dịch chuyển trước những nỗ lực đầu tiên của tia nắng. Có thể thấy một vẻ huy hoàng sắp tới trên trời phía đông. Sương giá băng đã làm lạnh mặt anh, và vừa tỉnh anh đã cuộn sâu thêm vào chăn. Anh nhìn một lúc những tán lá trên đầu, lay trong ngọn gió báo hiệu của ban ngày. [crane-the-red-badge-of-courage:14.3] Phương xa vỡ vụn và rền vang tiếng đánh nhau. Trong âm thanh ấy có vẻ dai dẳng chết người, như thể nó chưa hề bắt đầu và sẽ không bao giờ dứt. [crane-the-red-badge-of-courage:14.4] Quanh anh là những hàng và nhóm người anh đã thấy lờ mờ đêm trước. Họ đang uống ngụm ngủ cuối trước khi thức dậy. Những nét gầy gò, tiều tụy và những dáng người đầy bụi hiện rõ trong thứ ánh sáng cổ quái lúc bình minh, nhưng ánh ấy khoác cho da họ sắc màu xác chết và khiến những tay chân rối rắm như không mạch, đã chết. Chàng thanh niên giật mình ngồi dậy với tiếng kêu nhỏ khi mắt anh lần đầu quét qua khối người bất động này, trải dày trên đất, tái nhợt, trong những tư thế lạ. Tâm trí rối loạn của anh hiểu gian sảnh rừng là một nhà xác. Trong một khoảnh khắc anh tin mình đang ở trong nhà người chết, và không dám nhúc nhích vì sợ những xác ấy sẽ bật dậy, kêu la và rít lên. Nhưng trong một giây, anh lấy lại được trí khôn. Anh chửi mình một câu thề rắc rối. Anh thấy bức tranh u ám này không phải là sự thật của hiện tại, mà chỉ là lời tiên tri. [crane-the-red-badge-of-courage:14.5] Rồi anh nghe tiếng lửa nổ lách tách hăng trong không khí lạnh, và quay đầu thấy bạn mình lúi húi bận rộn quanh một đống lửa nhỏ. Vài bóng người khác di chuyển trong sương, và anh nghe tiếng rìu bổ cứng. [crane-the-red-badge-of-courage:14.6] Bỗng có tiếng trống ì ầm rỗng. Một chiếc kèn xa hát yếu ớt. Những âm thanh tương tự, mạnh yếu khác nhau, vọng đến từ gần và xa khắp rừng. Những chiếc kèn gọi nhau như gà chọi bằng đồng. Tiếng sấm gần của trống trung đoàn vang rền. [crane-the-red-badge-of-courage:14.7] Đám người trong rừng xào xạc. Mọi cái đầu đồng loạt ngẩng lên. Tiếng rì rầm vang lên trong không khí. Trong đó có nhiều giọng trầm lầm bầm chửi. Những vị thần xa lạ bị gọi tên để buộc tội những giờ sớm cần thiết cho một cuộc chiến cho ra chiến. Giọng nam cao dứt khoát của một sĩ quan vang lên và thúc giục những cử động cứng đờ của đám lính. Những tay chân rối rắm gỡ ra. Những khuôn mặt màu xác chết giấu sau những nắm tay chầm chậm xoáy trong hốc mắt. [crane-the-red-badge-of-courage:14.8] Chàng thanh niên ngồi dậy và ngáp một cái thật to. “Trời!” anh càu nhàu. Anh dụi mắt, rồi đưa tay lên cẩn thận sờ băng trên vết thương. Bạn anh, thấy anh tỉnh, rời lửa đến. “Sao, Henry, cậu bạn, sáng nay cậu thấy thế nào?” gã hỏi. [crane-the-red-badge-of-courage:14.9] Chàng thanh niên lại ngáp. Rồi anh chúm môi thành một nếp nhỏ. Đầu anh, thật vậy, giống hệt một quả dưa, và bụng anh có cảm giác khó chịu. [crane-the-red-badge-of-courage:14.10] “Ôi trời, tớ thấy tệ lắm,” anh nói. [crane-the-red-badge-of-courage:14.11] “Trời!” người kia kêu. “Tớ cứ mong sáng nay cậu khỏe. Để tớ xem cái băng—chắc tuột rồi.” Gã bắt đầu mày mò chỗ vết thương một cách khá vụng cho đến khi chàng thanh niên nổ tung. [crane-the-red-badge-of-courage:14.12] “Khỉ thật!” anh nói gắt gỏng, bực bội; “cậu là đồ vụng chết tiệt nhất tớ từng thấy! Tay cậu đeo bao. Sao cậu không thể nhẹ nhàng hơn nào? Thà cậu đứng xa mà ném súng vào nó còn hơn. Chậm thôi, và đừng làm như đang đóng đinh tấm thảm.” [crane-the-red-badge-of-courage:14.13] Anh trừng mắt ra lệnh trơ tráo với bạn, nhưng gã đáp dỗ dành. “Thôi, thôi, nào, đi kiếm cái gì ăn,” gã nói. “Rồi có khi cậu thấy khá hơn.” [crane-the-red-badge-of-courage:14.14] Bên bếp lửa, gã lính trẻ ồn ào chăm lo cho nhu cầu của đồng đội, dịu dàng và ân cần. Gã rất bận sắp xếp đám lang thang đen nhỏ là những chiếc cốc thiếc và rót vào đó thứ nước màu sắt đang bốc hơi từ một cái xô thiếc nhỏ đầy muội. Gã có chút thịt tươi, nướng vội trên que. Rồi gã ngồi xuống ngắm anh ăn ngon lành với vẻ khoái trá. [crane-the-red-badge-of-courage:14.15] Chàng thanh niên để ý một sự thay đổi lạ ở bạn so với những ngày sống trại bên bờ sông. Gã dường như không còn liên tục cân đo tầm vóc dũng khí của mình. Gã không còn nổi điên vì những lời nhỏ chọc vào lòng tự phụ. Gã không còn là gã lính trẻ ồn ào nữa. Giờ có ở gã một sự tự tin đáng quý. Gã bộc lộ niềm tin lặng lẽ vào mục đích và khả năng của mình. Và sự vững tin bên trong ấy rõ ràng giúp gã dửng dưng với những lời lặt vặt người khác nhắm vào mình. [crane-the-red-badge-of-courage:14.16] Chàng thanh niên suy nghĩ. Anh quen coi bạn là đứa trẻ om sòm với sự táo tợn sinh ra từ non nớt, vô tư, cứng đầu, hay ghen, và đầy thứ can đảm lòe loẹt. Một đứa bé ngạo mạn quen vênh váo trong sân nhà mình. Chàng thanh niên tự hỏi đôi mắt mới này sinh ra ở đâu; từ lúc nào bạn anh đã phát hiện ra điều lớn lao là có nhiều người sẽ không chịu để mình sai khiến. Hình như gã đã leo lên đỉnh khôn ngoan, từ đó nhìn thấy mình là vật bé nhỏ xíu. Và chàng thanh niên thấy từ nay sống gần bạn sẽ dễ hơn. [crane-the-red-badge-of-courage:14.17] Bạn anh đặt chiếc cốc cà phê đen như gỗ mun cân bằng trên đầu gối. “Này, Henry,” gã nói, “cậu nghĩ cơ hội thế nào? Cậu nghĩ mình sẽ đập chúng không?” [crane-the-red-badge-of-courage:14.18] Chàng thanh niên cân nhắc giây lát. “Hôm kia,” cuối cùng anh đáp, bạo dạn, “cậu đã cược là mình một mình đập hết cả lũ rồi.” [crane-the-red-badge-of-courage:14.19] Bạn anh hơi ngạc nhiên. “Tớ á?” gã hỏi. Gã ngẫm nghĩ. “Ừ, có lẽ tớ thế thật,” cuối cùng gã quyết. Gã nhìn lửa khiêm nhường. [crane-the-red-badge-of-courage:14.20] Chàng thanh niên khá bối rối trước sự đón nhận bất ngờ lời mình. “Ồ, không, cậu đâu có,” anh nói vội, cố rút lại. [crane-the-red-badge-of-courage:14.21] Nhưng gã kia phẩy tay phản đối. “Ồ, cậu khỏi bận tâm, Henry,” gã nói. “Tớ tin hồi ấy tớ là thằng ngốc to lắm.” Gã nói như thể đã cách mấy năm. [crane-the-red-badge-of-courage:14.22] Có một quãng lặng ngắn. [crane-the-red-badge-of-courage:14.23] “Các sĩ quan đều nói mình nhốt quân miền Nam vào thế khá chặt,” người bạn nói, hắng giọng một cách bình thường. “Họ có vẻ nghĩ mình đang có chúng đúng chỗ mình muốn.” [crane-the-red-badge-of-courage:14.24] “Tớ không biết,” chàng thanh niên đáp. “Những gì tớ thấy bên cánh phải khiến tớ nghĩ ngược lại. Từ chỗ tớ ở, có vẻ hôm qua mình bị đánh tơi tả.” [crane-the-red-badge-of-courage:14.25] “Cậu nghĩ thế à?” bạn hỏi. “Tớ nghĩ hôm qua mình xử chúng khá thô bạo.” [crane-the-red-badge-of-courage:14.26] “Không hề,” chàng thanh niên nói. “Trời ơi, cậu có thấy gì trận đánh đâu. Trời!” Rồi một ý nghĩ chợt đến với anh. “Ồ! Jim Conklin chết rồi.” [crane-the-red-badge-of-courage:14.27] Bạn anh giật mình. “Sao? Chết à? Jim Conklin?” [crane-the-red-badge-of-courage:14.28] Chàng thanh niên nói chậm. “Ừ. Chết rồi. Bị bắn vào sườn.” [crane-the-red-badge-of-courage:14.29] “Không nói thật chứ. Jim Conklin... khổ thân!” [crane-the-red-badge-of-courage:14.30] Quanh họ là những đống lửa nhỏ khác, người ngồi vây quanh với đồ dùng đen nhỏ. Từ một đống gần đó bỗng vang những giọng gắt gỏng, cãi vã. Có vẻ hai người lính nhanh nhẹn đã trêu một gã to lớn có râu, làm gã đổ cà phê lên đầu gối quần xanh. Gã nổi điên và chửi tuôn một tràng không sót. Bị lời chửi chạm vào, những kẻ trêu ghẹo lập tức xù lên với gã, làm bộ phẫn nộ trước những lời chửi oan. Có thể sắp đánh nhau. [crane-the-red-badge-of-courage:14.31] Người bạn đứng dậy và đi sang, khoa tay ra hiệu hòa giải. “Thôi, nào, các cậu, được gì chứ?” gã nói. “Chưa đầy một tiếng nữa là mình đối mặt quân miền Nam rồi. Đánh nhau trong nhà có ích gì?” [crane-the-red-badge-of-courage:14.32] Một trong hai người lính nhanh nhẹn quay lại gã, mặt đỏ, hung hăng. “Khỏi cần tới đây giảng đạo. Chắc từ hồi Charley Morgan đánh cậu thì cậu không tán thành đánh nhau nữa; nhưng tớ không thấy chuyện này liên quan gì đến cậu hay ai.” [crane-the-red-badge-of-courage:14.33] “Ờ, không,” người bạn nói nhẹ. “Nhưng tớ không muốn thấy—” [crane-the-red-badge-of-courage:14.34] Rồi một cuộc cãi rối tung. [crane-the-red-badge-of-courage:14.35] “Là hắn—,” hai người nói, trỏ đối thủ bằng những ngón trỏ buộc tội. [crane-the-red-badge-of-courage:14.36] Gã lính khổng lồ tím lại vì giận. Gã chỉ hai người bằng bàn tay lớn xòe như móng vuốt. “Là chúng—” [crane-the-red-badge-of-courage:14.37] Nhưng trong lúc tranh cãi ấy cái ý muốn ra đòn dường như đã qua, dù họ còn nói nhiều với nhau. Cuối cùng người bạn trở về chỗ ngồi cũ. Một lát sau thấy ba kẻ đối địch ngồi bên nhau thành một nhóm thân thiện. [crane-the-red-badge-of-courage:14.38] “Jimmie Rogers bảo tớ phải đánh nhau với hắn sau trận hôm nay,” người bạn thông báo khi ngồi xuống lại. “Hắn bảo hắn không cho ai xen vào việc của hắn. Tớ ghét thấy anh em đánh nhau.” [crane-the-red-badge-of-courage:14.39] Chàng thanh niên cười. “Cậu thay đổi nhiều đấy. Cậu chẳng giống trước chút nào. Tớ nhớ hồi cậu với thằng Ai-len ấy—” Anh ngừng và lại cười. [crane-the-red-badge-of-courage:14.40] “Ừ, tớ trước đâu có thế,” bạn anh trầm ngâm nói. “Đúng thật.” [crane-the-red-badge-of-courage:14.41] “Thì, tớ không có ý—” chàng thanh niên bắt đầu. [crane-the-red-badge-of-courage:14.42] Người bạn lại phẩy tay. “Ồ, cậu khỏi bận tâm, Henry.” [crane-the-red-badge-of-courage:14.43] Lại một quãng lặng nhỏ. [crane-the-red-badge-of-courage:14.44] “Trung đoàn hôm qua mất hơn nửa quân,” cuối cùng người bạn nhận xét. “Dĩ nhiên tớ tưởng họ chết hết, nhưng trời, họ cứ lục tục về hồi đêm đến nỗi rốt cuộc hình như mình chỉ mất ít thôi. Họ tản đi khắp nơi, lang thang trong rừng, đánh cùng trung đoàn khác, đủ thứ. Y như cậu.” [crane-the-red-badge-of-courage:14.45] “Vậy sao?” chàng thanh niên nói. [crane-the-red-badge-of-courage:15.1] Chương XV. [crane-the-red-badge-of-courage:15.2] Trung đoàn đứng chống súng xuống đất ở cạnh một lối nhỏ, chờ lệnh hành quân, thì chợt chàng thanh niên nhớ đến gói nhỏ bọc trong phong bì vàng phai mà gã lính trẻ ồn ào với những lời ảm đạm đã giao cho anh. Nó làm anh giật mình. Anh thốt lên và quay về phía bạn. [crane-the-red-badge-of-courage:15.3] “Wilson!” [crane-the-red-badge-of-courage:15.4] “Gì?” [crane-the-red-badge-of-courage:15.5] Bạn anh, đứng cạnh trong hàng, đang trầm ngâm nhìn xuống con đường. Vì lẽ nào đó, vẻ mặt gã lúc ấy rất hiền. Chàng thanh niên, liếc nhìn gã từ khóe mắt, thấy bị thôi thúc đổi ý. “Ồ, không có gì,” anh nói. [crane-the-red-badge-of-courage:15.6] Bạn anh quay đầu hơi ngạc nhiên, “Ủa, cậu định nói gì?” [crane-the-red-badge-of-courage:15.7] “Ồ, không có gì,” chàng thanh niên lặp lại. [crane-the-red-badge-of-courage:15.8] Anh quyết định không giáng cái đòn nhỏ ấy. Chuyện đó đã làm anh vui là đủ. Không cần phải đập vào đầu bạn bằng cái gói lạc lối kia. [crane-the-red-badge-of-courage:15.9] Anh từng rất sợ bạn, vì anh thấy những câu hỏi dễ dàng thế nào khoét lỗ vào tình cảm của mình. Mới đây anh đã tự bảo rằng người bạn đã đổi thay sẽ không hành hạ anh bằng sự tò mò dai dẳng, nhưng anh chắc rằng trong lúc rảnh đầu tiên bạn sẽ bảo anh kể chuyện phiêu lưu hôm qua. [crane-the-red-badge-of-courage:15.10] Giờ anh hân hoan vì có một vũ khí nhỏ để quật bạn ngay khi có dấu hiệu tra hỏi. Anh làm chủ. Giờ chính anh sẽ là người cười và bắn những mũi tên nhạo báng. [crane-the-red-badge-of-courage:15.11] Người bạn, trong lúc yếu lòng, đã nói trong nức nở về cái chết của chính mình. Gã đã đọc một bài điếu sầu thảm trước tang lễ, và hẳn đã gửi tặng thân nhân đủ thứ kỷ vật trong gói thư. Nhưng gã không chết, và thế là gã đã tự nộp mình vào tay chàng thanh niên. [crane-the-red-badge-of-courage:15.12] Anh cảm thấy mình hơn bạn rất nhiều, nhưng nghiêng về thái độ hạ cố. Anh tỏ với bạn vẻ vui tính kẻ cả. [crane-the-red-badge-of-courage:15.13] Lòng tự trọng của anh giờ đã hồi phục trọn vẹn. Dưới bóng cây xum xuê của nó anh đứng chân vững vàng, tự tin, và vì giờ không còn gì để lộ ra nên anh không ngại gặp ánh mắt phán xét, cũng không để ý nghĩ riêng nào ngăn mình giữ dáng vẻ đàn ông. Anh đã phạm những lỗi lầm trong bóng tối, nên anh vẫn là đàn ông. [crane-the-red-badge-of-courage:15.14] Thật vậy, khi nhớ lại vận may của hôm qua và nhìn chúng từ xa, anh bắt đầu thấy ở đó có điều gì tốt đẹp. Anh được phép phách lối và ra dáng cựu binh. [crane-the-red-badge-of-courage:15.15] Những cơn đau thở hổn hển của quá khứ anh gạt khỏi tầm mắt. [crane-the-red-badge-of-courage:15.16] Trong hiện tại, anh tự nhủ rằng chỉ những kẻ bị định mệnh và bị nguyền rủa mới gào lên chân thành trước hoàn cảnh. Ngoài họ ít ai làm vậy. Một người bụng no và được đồng đội kính trọng không có việc gì mà mắng mỏ bất cứ điều gì anh nghĩ là sai trong đường lối của vũ trụ, hay thậm chí trong đường lối xã hội. Để những kẻ bất hạnh chửi rủa; những người khác cứ chơi bi. [crane-the-red-badge-of-courage:15.17] Anh không nghĩ nhiều đến những trận đánh đang nằm ngay trước mặt. Không cần thiết phải vạch đường lối đối phó với chúng. Anh đã được dạy rằng nhiều bổn phận của đời người dễ tránh. Bài học hôm qua là quả báo chậm chạp và mù lòa. Với những sự thật ấy trước mặt, anh không thấy cần phải phát sốt lên vì những khả năng của hai mươi bốn giờ tới. Anh có thể phó nhiều cho số phận. Hơn nữa, niềm tin vào chính mình đã lặng lẽ nở. Có một bông hoa nhỏ tự tin đang mọc trong anh. Giờ anh là người có kinh nghiệm. Anh đã ra giữa bầy rồng, anh nói, và anh tự trấn an rằng chúng không ghê tởm như anh tưởng. Hơn nữa, chúng không chuẩn xác; chúng chích chẳng trúng đích. Một trái tim gan dạ thường dám thách thức, và thách thức rồi thoát. [crane-the-red-badge-of-courage:15.18] Và hơn nữa, làm sao chúng giết nổi anh, kẻ được thần chọn và định sẵn cho sự vĩ đại? [crane-the-red-badge-of-courage:15.19] Anh nhớ vài người đã chạy khỏi trận đánh thế nào. Khi nhớ những khuôn mặt hoảng sợ của họ, anh thấy khinh. Họ chắc chắn đã chạy nhanh hơn và điên hơn là thật cần thiết. Họ là những phàm nhân yếu đuối. Còn anh, anh đã chạy trốn có tính toán và đàng hoàng. [crane-the-red-badge-of-courage:15.20] Anh bị đánh thức khỏi cơn mơ màng ấy bởi bạn, người sau khi cựa quậy lo lắng và chớp mắt nhìn cây một hồi, bỗng ho dạo đầu rồi cất lời. [crane-the-red-badge-of-courage:15.21] “Fleming!” [crane-the-red-badge-of-courage:15.22] “Gì?” [crane-the-red-badge-of-courage:15.23] Người bạn đưa tay lên miệng và lại ho. Gã cựa quậy trong áo khoác. [crane-the-red-badge-of-courage:15.24] “Ừ thì,” cuối cùng gã nuốt nước bọt, “tớ nghĩ cậu nên trả tớ mấy lá thư.” Máu sẫm, nhoi nhói đã dồn lên má và trán gã. [crane-the-red-badge-of-courage:15.25] “Được, Wilson,” chàng thanh niên nói. Anh mở hai cúc áo, thọc tay vào và lấy gói ra. Khi anh chìa nó cho bạn, mặt gã quay đi. [crane-the-red-badge-of-courage:15.26] Anh chậm rãi khi lấy gói ra, vì trong lúc đó anh đang cố bịa ra một lời nhận xét tuyệt về chuyện này. Anh không nghĩ nổi điều gì đủ sắc. Anh buộc phải để bạn mang gói thư đi êm ru, không bị chòng ghẹo. Và vì thế anh tự ghi cho mình khá nhiều công. Đó là việc hào hiệp. [crane-the-red-badge-of-courage:15.27] Bạn anh cạnh bên có vẻ chịu nỗi xấu hổ lớn. Khi ngắm gã, chàng thanh niên thấy trái tim mình mạnh và vững thêm. Anh chưa từng bị buộc phải đỏ mặt như thế vì việc mình làm; anh là con người có những đức hạnh phi thường. [crane-the-red-badge-of-courage:15.28] Anh nghĩ, với lòng thương hại kẻ cả: “Tội quá! Tội quá! Khổ thân nó, chắc nó ê chề lắm!” [crane-the-red-badge-of-courage:15.29] Sau sự việc ấy, và khi anh xem lại những bức tranh trận đánh đã thấy, anh cảm thấy mình khá đủ sức về nhà và làm ấm lòng mọi người bằng những chuyện chiến tranh. Anh thấy mình trong một căn phòng sắc ấm kể chuyện cho người nghe. Anh có thể phô vòng nguyệt quế. Chúng nhỏ nhoi; nhưng ở vùng ít có nguyệt quế, chúng có thể sáng. [crane-the-red-badge-of-courage:15.30] Anh thấy đám khán giả há hốc tưởng tượng anh là nhân vật trung tâm trong những cảnh rực lửa. Và anh hình dung vẻ kinh ngạc và những tiếng kêu của mẹ anh và cô gái ở trường nữ khi họ nuốt lời kể của anh. Cái công thức nữ tính mơ hồ của họ về những người thân yêu làm việc dũng cảm trên chiến trường mà chẳng nguy đến tính mạng sẽ bị phá tan. [crane-the-red-badge-of-courage:16.1] Chương XVI. [crane-the-red-badge-of-courage:16.2] Luôn nghe tiếng súng trường lách tách. Sau đó, đại bác nhập cuộc tranh cãi. Trong không khí đầy sương, tiếng chúng nghe như tiếng đập thình thịch. Tiếng vọng không ngừng. Phần thế giới này sống một đời kỳ lạ đầy chiến trận. [crane-the-red-badge-of-courage:16.3] Trung đoàn của chàng thanh niên được dẫn đi thay một đơn vị đã nằm lâu trong những chiến hào ẩm. Quân lính vào vị trí sau một dãy hố bắn súng trường cong, đào lật lên như một luống cày lớn dọc theo bìa rừng. Trước mặt là dải đất bằng, dày những gốc cây ngắn, méo mó. Từ khu rừng bên kia vọng tiếng nổ chậm của lính tản binh và lính tiền tiêu, bắn trong sương. Từ bên phải vang tiếng ồn của một cuộc ẩu đả khủng khiếp. [crane-the-red-badge-of-courage:16.4] Các binh sĩ rúc sau bờ đất nhỏ và ngồi thoải mái chờ đến lượt. Nhiều người quay lưng về phía tiếng súng. Bạn của chàng thanh niên nằm xuống, vùi mặt vào cánh tay, và hầu như tức thì, dường như, đã ngủ say. [crane-the-red-badge-of-courage:16.5] Chàng thanh niên tựa ngực vào đất nâu và nhìn qua phía rừng cùng dọc theo hàng quân. Những tấm màn cây cản tầm nhìn của anh. Anh chỉ thấy dãy chiến hào thấp được một đoạn ngắn. Vài ngọn cờ rảnh rỗi cắm trên các gò đất. Sau chúng là những hàng thân hình sẫm màu với vài cái đầu thò tò mò qua mép. [crane-the-red-badge-of-courage:16.6] Tiếng lính tản binh luôn vọng từ khu rừng phía trước và bên trái, còn tiếng ồn bên phải đã lớn đến mức khủng khiếp. Pháo gầm không nghỉ lấy một hơi. Dường như đại bác đã kéo đến từ khắp nơi và đang dự một cuộc cãi vã khổng lồ. Không còn cách nào nói một câu cho người ta nghe. [crane-the-red-badge-of-courage:16.7] Chàng thanh niên muốn tung ra một trò đùa—một câu trích trên báo. Anh muốn nói, “Bình yên trên sông Rappahannock,” nhưng đại bác không cho phép dù chỉ một lời bình về cái ồn ào của chúng. Anh chưa bao giờ kết thúc được câu ấy. Nhưng cuối cùng pháo ngừng, và giữa những người trong hố bắn, tin đồn lại bay như chim, nhưng giờ phần lớn là những sinh vật đen vỗ cánh ủ rũ sát đất và không chịu bay lên trên đôi cánh hy vọng. Mặt người ta nhăn nhó vì giải đoán điềm báo. Những chuyện do dự và bất định của kẻ ở vị trí cao và có trách nhiệm đến tai họ. Những chuyện thảm họa được đưa vào đầu họ kèm nhiều bằng chứng. Tiếng ồn súng trường bên phải, lớn lên như thần đèn âm thanh vừa được thả, nói lên và nhấn mạnh cảnh ngộ của quân đội. [crane-the-red-badge-of-courage:16.8] Quân lính nản chí và bắt đầu lầm bầm. Họ làm những cử chỉ nói lên câu: “Ôi, còn làm gì được nữa?” Và luôn thấy rõ họ bối rối trước cái tin được cho là thật và không hiểu hết thế nào là thất bại. [crane-the-red-badge-of-courage:16.9] Trước khi sương xám bị tia nắng xóa hết, trung đoàn đã hành quân trong cột dàn rộng đang rút lui cẩn trọng qua rừng. Thỉnh thoảng thấy những hàng rối loạn, hối hả của địch qua các lùm cây và những cánh đồng nhỏ. Chúng đang la hét, the thé và hả hê. [crane-the-red-badge-of-courage:16.10] Trông cảnh ấy chàng thanh niên quên nhiều chuyện riêng và nổi giận dữ dội. Anh nổ ra những câu lớn tiếng. “Trời ơi, mình bị một lũ ngốc làm tướng.” [crane-the-red-badge-of-courage:16.11] “Hôm nay không chỉ một người nói vậy,” một người nhận xét. [crane-the-red-badge-of-courage:16.12] Bạn anh, mới bị đánh thức, còn rất buồn ngủ. Gã nhìn lại phía sau cho đến khi óc hiểu ra ý nghĩa của cuộc di chuyển. Rồi gã thở dài. “Ồ, thôi, chắc mình bị đánh bại rồi,” gã nói buồn. [crane-the-red-badge-of-courage:16.13] Chàng thanh niên có ý nghĩ rằng thật không đẹp nếu anh thoải mái lên án người khác. Anh thử kìm mình, nhưng những lời trên lưỡi quá đắng. Chẳng mấy chốc anh bắt đầu một bài tố cáo dài và rắc rối nhằm vào viên chỉ huy lực lượng. [crane-the-red-badge-of-courage:16.14] “Có lẽ không hoàn toàn lỗi ổng—không hẳn. Ổng làm hết sức ổng biết. Mình thường xui bị đánh bại thôi,” bạn anh nói bằng giọng mệt mỏi. Gã lê bước, vai khom và mắt láo liên như người bị đánh gậy và đá. [crane-the-red-badge-of-courage:16.15] “Ơ, mình không đánh như quỷ à? Mình không làm hết những gì người ta làm được à?” chàng thanh niên hỏi to. [crane-the-red-badge-of-courage:16.16] Anh ngầm kinh ngạc về tình cảm ấy khi nó thoát ra từ môi anh. Trong khoảnh khắc mặt anh mất vẻ can đảm và anh nhìn quanh với vẻ tội lỗi. Nhưng không ai hỏi quyền anh dùng những lời như thế, và chốc sau anh lấy lại vẻ dũng cảm. Anh tiếp tục lặp lại một câu anh nghe truyền từ nhóm này sang nhóm khác ở trại sáng nay. “Viên lữ đoàn trưởng nói chưa từng thấy một trung đoàn mới đánh như mình đã đánh hôm qua, đúng không? Mà mình không hơn nhiều trung đoàn khác, phải không? Vậy thì, các cậu đâu thể bảo là lỗi quân đội, phải không?” [crane-the-red-badge-of-courage:16.17] Trong câu đáp, giọng bạn anh nghiêm. “Dĩ nhiên là không,” gã nói. “Không ai dám bảo mình không đánh như quỷ. Không ai sẽ dám nói. Anh em đánh như gà chọi địa ngục. Nhưng vẫn—vẫn là mình không may.” [crane-the-red-badge-of-courage:16.18] “Thế thì, nếu mình đánh như quỷ mà không bao giờ thắng thì ắt là lỗi ông tướng,” chàng thanh niên nói oai vệ và dứt khoát. “Và tớ chẳng thấy lý gì mà đánh và đánh và đánh, rồi cứ thua vì một lão tướng ngốc chết tiệt nào đó.” [crane-the-red-badge-of-courage:16.19] Một gã châm biếm đang lội bên cạnh chàng thanh niên khi ấy nói lười biếng. “Có khi cậu tưởng cậu đánh hết cả trận hôm qua, Fleming,” gã nhận xét. [crane-the-red-badge-of-courage:16.20] Câu nói đâm xuyên chàng thanh niên. Trong lòng anh bị nghiền thành bã nhục nhã bởi những lời tình cờ này. Chân anh run thầm. Anh liếc nhìn hoảng sợ gã châm biếm. [crane-the-red-badge-of-courage:16.21] “Ồ không,” anh vội nói bằng giọng xoa dịu “tớ không nghĩ tớ đã đánh cả trận hôm qua.” [crane-the-red-badge-of-courage:16.22] Nhưng gã kia có vẻ vô tư, chẳng hàm ý gì sâu xa. Dường như gã không biết gì. Đó chỉ là thói quen. “Ồ!” gã đáp bằng giọng chế nhạo điềm nhiên như cũ. [crane-the-red-badge-of-courage:16.23] Dù vậy chàng thanh niên vẫn cảm thấy một lời đe dọa. Tâm trí anh co lại, không dám lại gần nguy hiểm, và sau đó anh im. Ý nghĩa lời gã châm biếm cướp khỏi anh mọi tâm trạng ồn ào khiến anh nổi bật. Anh bỗng thành một người khiêm tốn. [crane-the-red-badge-of-courage:16.24] Quân lính trò chuyện khẽ. Các sĩ quan sốt ruột và cáu kỉnh, nét mặt phủ mây vì những chuyện bất hạnh. Quân lính, len lỏi qua rừng, ủ dột. Trong đại đội của chàng thanh niên có lần một tiếng cười vang lên. Cả chục binh sĩ quay mặt nhanh về phía anh ta và cau mày khó chịu mơ hồ. [crane-the-red-badge-of-courage:16.25] Tiếng súng bám gót họ. Đôi khi dường như nó bị đẩy lùi một đoạn, nhưng luôn quay lại với vẻ xấc xược tăng lên. Quân lính lầm bầm và chửi, ném những cái nhìn đen về phía nó. [crane-the-red-badge-of-courage:16.26] Ở một khoảng trống, cuối cùng quân lính được dừng lại. Các trung đoàn và lữ đoàn, tan vỡ và rời rạc qua những cuộc chạm trán với bụi rậm, lại nối lại với nhau và các hàng quay mặt về phía tiếng sủa đuổi theo của bộ binh địch. [crane-the-red-badge-of-courage:16.27] Tiếng ồn này, bám theo như tiếng sủa của bầy chó săn kim loại hăng hái, tăng lên thành một tràng lớn hân hoan, rồi khi mặt trời bình thản leo lên trời, ném những tia sáng vào các bụi rậm u ám, nó vỡ ra thành những hồi vang kéo dài. Khu rừng bắt đầu nổ tách tách như bốc cháy. [crane-the-red-badge-of-courage:16.28] “Hoan hô,” một người nói, “đây rồi! Ai cũng đánh. Máu và hủy diệt.” [crane-the-red-badge-of-courage:16.29] “Tôi sẵn lòng cược là chúng sẽ tấn công ngay khi mặt trời lên hẳn,” viên trung úy chỉ huy đại đội của chàng thanh niên quả quyết hung tợn. Ông giật không thương tiếc bộ ria nhỏ. Ông sải qua lại với vẻ đường bệ u ám sau lưng binh sĩ, họ đang nằm sau bất cứ chỗ che nào họ gom được. [crane-the-red-badge-of-courage:16.30] Một khẩu đội pháo đã lăn bánh vào vị trí phía sau và đang trầm ngâm bắn đạn vào phương xa. Trung đoàn, chưa bị quấy, chờ lúc những bóng xám của khu rừng trước mặt bị chém bởi những hàng lửa. Có nhiều tiếng càu nhàu và chửi thề. [crane-the-red-badge-of-courage:16.31] “Trời ơi,” chàng thanh niên làu bàu, “mình luôn bị đuổi như chuột! Tớ phát ngán. Chẳng ai có vẻ biết mình đi đâu và vì sao đi. Mình cứ bị tống từ chỗ này sang chỗ nọ, bị nện chỗ này bị nện chỗ kia, mà chẳng ai biết để làm gì. Khiến người ta thấy như con mèo con chết tiệt trong bị. Giờ tớ muốn biết cái quái gì mà mình bị dẫn vào rừng này, trừ phi để cho quân miền Nam có dịp bắn bia thật sự vào mình. Mình vào đây rồi chân vướng hết vào mấy bụi gai đáng nguyền rủa, rồi mình bắt đầu đánh và bọn chúng thắng dễ ợt. Đừng bảo tớ chỉ là xui! Tớ biết rõ hơn. Chính là lão chết tiệt—” [crane-the-red-badge-of-courage:16.32] Người bạn có vẻ mệt, nhưng ngắt lời bạn bằng giọng tự tin bình thản. “Cuối cùng sẽ ổn thôi,” gã nói. [crane-the-red-badge-of-courage:16.33] “Ồ, ổn cái quỷ! Cậu lúc nào cũng nói như ông cha đạo chết treo. Đừng bảo tớ! Tớ biết—” [crane-the-red-badge-of-courage:16.34] Lúc ấy viên trung úy tính tình hung dữ xen vào, buộc phải trút bớt bất mãn trong lòng lên quân lính. “Các cậu im ngay! Không cần phí hơi trong những cuộc tranh luận dông dài chuyện này chuyện nọ chuyện kia. Các cậu ba hoa như bầy gà mái già. Việc các cậu là đánh, và chừng mười phút nữa các cậu sẽ có thừa việc đó. Bớt nói, thêm đánh là tốt nhất cho các cậu. Chưa thấy lũ lừa nói nhảm thế bao giờ.” [crane-the-red-badge-of-courage:16.35] Ông dừng, sẵn sàng vồ lấy ai dám đáp lại. Không ai nói lời nào, ông lại tiếp tục bước đi đường bệ. [crane-the-red-badge-of-courage:16.36] “Dù sao cuộc chiến này miệng nhiều quá mà đánh ít quá,” ông nói với họ, quay đầu nói nốt một lời cuối. [crane-the-red-badge-of-courage:16.37] Ngày đã sáng trắng hơn, cho đến khi mặt trời tỏa trọn vẻ rực rỡ lên khu rừng đông đúc. Một cơn gió chiến trận quét tới phần hàng nơi trung đoàn của chàng thanh niên nằm. Mặt trận dịch chút để đón thẳng. Có một quãng chờ. Ở phần chiến trường này những khoảnh khắc căng thẳng trước cơn bão trôi qua chậm chạp. [crane-the-red-badge-of-courage:16.38] Một khẩu súng trường lóe sáng trong bụi rậm trước trung đoàn. Trong chớp mắt nhiều khẩu khác nhập vào. Một khúc ca lớn của những tiếng va và đổ vỡ quét qua rừng. Các khẩu pháo ở phía sau, bị đánh thức và nổi giận vì những quả đạn ném gai bám như quả ké vào chúng, bỗng lao vào cuộc cãi vã kinh khủng với một nhóm pháo khác. Tiếng gầm trận lắng thành tiếng sấm cuộn, là một tiếng nổ dài duy nhất. [crane-the-red-badge-of-courage:16.39] Trong trung đoàn có một thứ do dự riêng thể hiện trong dáng đứng của binh sĩ. Họ mòn mỏi, kiệt sức, ngủ ít và làm nhiều. Họ đảo mắt về phía trận đánh đang tiến khi đứng chờ cú va. Vài người co rúm và giật mình. Họ đứng như người bị trói vào cọc. [crane-the-red-badge-of-courage:17.1] Chương XVII. [crane-the-red-badge-of-courage:17.2] Cuộc tiến công này của địch với chàng thanh niên như một cuộc săn tàn nhẫn. Anh bắt đầu sôi lên vì giận dữ và bực bội. Anh dậm chân xuống đất, và cau mày căm ghét làn khói xoáy đang tới như dòng nước ma. Điều làm anh phát điên là cái vẻ quyết tâm của kẻ thù, cứ như chủ ý không cho anh nghỉ, không cho anh thời gian ngồi xuống mà nghĩ. Hôm qua anh đã đánh và đã chạy nhanh. Có nhiều chuyện phiêu lưu. Hôm nay anh thấy mình đã xứng đáng được những cơ hội nghỉ ngơi trầm tư. Anh hẳn sẽ thích kể cho những người nghe chưa từng trải những cảnh anh là nhân chứng, hay khéo luận về cách chiến tranh vận hành với những người đã được thử thách. Lại nữa, anh cần có thời gian hồi sức thể xác. Anh đau nhức và cứng đờ vì những trải nghiệm. Anh đã no đủ mọi sự gắng sức, và anh muốn nghỉ. [crane-the-red-badge-of-courage:17.3] Nhưng những người kia dường như chẳng bao giờ mệt; họ vẫn đánh với tốc độ cũ. Anh có một nỗi căm hoang dại với kẻ thù không biết tha. Hôm qua, khi anh tưởng cả vũ trụ chống mình, anh ghét nó, thần nhỏ và thần lớn; hôm nay anh ghét đạo quân kẻ thù bằng nỗi căm lớn như thế. Anh sẽ không để người ta quấy rầy đến chết, như con mèo con bị đám trẻ đuổi, anh nói. Không nên dồn người ta vào góc cuối cùng; lúc ấy ai cũng có thể mọc răng và móng. [crane-the-red-badge-of-courage:17.4] Anh nghiêng người nói vào tai bạn. Anh dọa khu rừng bằng một cử chỉ. “Nếu chúng cứ đuổi mình, trời ơi, thì chúng nên coi chừng. Không chịu nổi nhiều đâu.” [crane-the-red-badge-of-courage:17.5] Người bạn xoay đầu và đáp bình thản. “Nếu chúng cứ đuổi mình thì chúng sẽ dồn hết mình xuống sông.” [crane-the-red-badge-of-courage:17.6] Chàng thanh niên kêu lên hung tợn vì lời ấy. Anh thu mình sau một cái cây nhỏ, đôi mắt cháy căm hờn và hai hàm nghiến lại thành tiếng gầm gừ như chó. Chiếc băng vụng về vẫn quanh đầu anh, và trên đó, trên vết thương, có một vệt máu khô. Tóc anh rối bù lạ lùng, và vài lọn lòa xòa, chuyển động rủ qua miếng vải băng xuống trán. Áo khoác và sơ mi mở ở cổ, lộ chiếc cổ trẻ rám nắng. Có thể thấy những cái nuốt giật từng cơn ở cổ họng anh. [crane-the-red-badge-of-courage:17.7] Những ngón tay anh quấn lo âu quanh khẩu súng. Anh ước nó là cỗ máy có sức hủy diệt. Anh cảm thấy anh và đồng đội đang bị chế giễu và nhạo báng từ niềm tin chân thành rằng họ nghèo hèn và nhỏ bé. Việc biết mình không thể báo thù khiến cơn giận của anh thành bóng ma đen và giông bão, nhập vào anh và khiến anh mơ những sự tàn ác ghê tởm. Những kẻ hành hạ là bầy ruồi hút máu anh xấc láo, và anh nghĩ anh sẽ đánh đổi mạng sống để được trả thù bằng cảnh thấy mặt chúng trong cảnh khốn khổ. [crane-the-red-badge-of-courage:17.8] Gió chiến trận đã quét khắp quanh trung đoàn, đến khi một khẩu súng, tức thì được những khẩu khác theo sau, lóe lên phía trước. Một lát sau trung đoàn gầm lên lời đáp đột ngột và dũng cảm. Một bức tường khói dày hạ xuống. Nó bị chém xẻ dữ dội bởi lửa như dao từ các khẩu súng trường. [crane-the-red-badge-of-courage:17.9] Với chàng thanh niên, những chiến binh giống những con vật bị ném vào hố tối để đấu sinh tử. Anh có cảm giác anh và đồng đội, bị dồn vào thế cùng, đang đẩy lùi, luôn đẩy lùi những đợt tấn công dữ dội của những sinh vật trơn trượt. Những tia đỏ thắm của họ dường như không bám được vào thân kẻ thù; bọn chúng như dễ dàng né, rồi chui qua, giữa, quanh, và xung quanh với tài khéo không gì cản. [crane-the-red-badge-of-courage:17.10] Khi, trong cơn mơ, anh chợt nghĩ khẩu súng của mình chỉ là cây gậy bất lực, anh mất cảm giác về mọi thứ ngoại trừ nỗi căm, ước muốn nghiền thành bột nụ cười lấp lánh của chiến thắng mà anh cảm thấy trên mặt kẻ thù. [crane-the-red-badge-of-courage:17.11] Hàng quân xanh bị khói nuốt cuộn lại và quằn quại như con rắn bị giẫm. Nó vung hai đầu qua lại trong cơn đau của sợ hãi và giận dữ. [crane-the-red-badge-of-courage:17.12] Chàng thanh niên không biết mình đang đứng thẳng trên chân. Anh không biết hướng của mặt đất. Thật vậy, có lần anh còn mất cả thói quen thăng bằng và ngã nặng. Anh lập tức đứng dậy. Một ý nghĩ chạy qua cơn hỗn mang trong óc anh lúc ấy. Anh tự hỏi có phải mình ngã vì bị bắn. Nhưng nghi ngờ ấy bay đi ngay. Anh không nghĩ thêm. [crane-the-red-badge-of-courage:17.13] Anh đã chiếm vị trí đầu tiên sau cái cây nhỏ, với quyết tâm thẳng thừng giữ nó chống lại cả thế giới. Anh không cho rằng quân đội mình hôm nay có thể thắng, và từ đó anh thấy mình có khả năng đánh hăng hơn. Nhưng đám đông đã dâng đủ mọi hướng, đến khi anh mất phương hướng và vị trí, chỉ biết kẻ thù nằm ở đâu. [crane-the-red-badge-of-courage:17.14] Ngọn lửa cắn anh, khói nóng nướng da anh. Nòng súng nóng đến mức bình thường anh không thể chịu nổi trên lòng bàn tay; nhưng anh cứ nhét đạn vào và nện chúng bằng cây thông nòng kêu leng keng, cong oằn. Nếu anh ngắm vào một bóng hình đổi dời trong khói, anh bóp cò với một tiếng gừ hung tợn, như thể giáng một đấm bằng toàn bộ sức mình. [crane-the-red-badge-of-courage:17.15] Khi kẻ thù dường như lùi trước anh và đồng đội, anh lập tức tiến lên, như con chó thấy kẻ địch chùng lại thì quay đầu và nằng nặc đòi bị đuổi. Và khi bị buộc phải lui lần nữa, anh lui chậm, hầm hầm, bước những bước tuyệt vọng phẫn nộ. [crane-the-red-badge-of-courage:17.16] Có lần anh, trong nỗi căm chăm chú, gần như đơn độc, vẫn bắn khi tất cả những người gần anh đã ngừng. Anh mải mê việc mình đến nỗi không hay có quãng lắng. [crane-the-red-badge-of-courage:17.17] Anh được gọi lại bởi một tiếng cười khàn và một câu đến tai anh bằng giọng khinh bỉ và sửng sốt. “Đồ ngu chết tiệt, không biết dừng khi chẳng còn gì để bắn hả? Trời ơi!” [crane-the-red-badge-of-courage:17.18] Anh quay lại và, ngừng với khẩu súng giơ lên nửa chừng, nhìn hàng xanh của đồng đội. Trong khoảnh khắc rảnh này họ dường như đều đang nhìn anh kinh ngạc. Họ đã thành khán giả. Quay lại phía trước, anh thấy, dưới làn khói đã nâng lên, một mảnh đất hoang vắng. [crane-the-red-badge-of-courage:17.19] Anh trông bối rối một lúc. Rồi trên khoảng trống đờ đẫn như tráng men của đôi mắt anh hiện lên một điểm kim cương của hiểu biết. “Ồ,” anh nói, vỡ lẽ. [crane-the-red-badge-of-courage:17.20] Anh trở về với đồng đội và ném mình xuống đất. Anh duỗi mình như người vừa bị quật. Da thịt anh như bốc lửa lạ lùng, và tiếng trận đánh vẫn vang trong tai anh. Anh mò mẫm mù quáng tìm bi đông. [crane-the-red-badge-of-courage:17.21] Viên trung úy đang gáy. Ông có vẻ say vì đánh nhau. Ông gọi chàng thanh niên: “Trời ơi, giá tôi có mười ngàn con mèo rừng như cậu thì tôi xé toạc bụng cuộc chiến này trong chưa đầy một tuần!” Ông ưỡn ngực với vẻ đường bệ khi nói điều đó. [crane-the-red-badge-of-courage:17.22] Vài người lầm bầm và nhìn chàng thanh niên với vẻ kính sợ. Rõ ràng khi anh cứ nạp, bắn và chửi mà không nghỉ phải lẽ, họ đã có thì giờ nhìn anh. Và giờ họ coi anh là quỷ chiến. [crane-the-red-badge-of-courage:17.23] Người bạn loạng choạng đến bên anh. Có chút sợ hãi và hoảng hốt trong giọng gã. “Cậu ổn chứ, Fleming? Cậu thấy ổn không? Không sao chứ, Henry, đúng không?” [crane-the-red-badge-of-courage:17.24] “Không,” chàng thanh niên khó nhọc nói. Cổ họng anh như đầy cục u và gai. [crane-the-red-badge-of-courage:17.25] Những sự việc này khiến chàng thanh niên ngẫm nghĩ. Anh nhận ra rằng mình đã là một kẻ man rợ, một con thú. Anh đã đánh như kẻ ngoại đạo bảo vệ tôn giáo của mình. Nhìn lại, anh thấy điều ấy hay, hoang dại, và, về vài mặt, dễ. Chắc chắn anh đã là một nhân vật phi thường. Qua cuộc chiến này anh đã vượt những chướng ngại anh từng thừa nhận là núi. Chúng đã đổ như đỉnh giấy, và giờ anh là cái anh gọi là anh hùng. Và anh không hay biết quá trình ấy. Anh đã ngủ, và khi thức dậy, thấy mình là hiệp sĩ. [crane-the-red-badge-of-courage:17.26] Anh nằm và tắm trong những cái nhìn thỉnh thoảng của đồng đội. Mặt họ đen các mức khác nhau vì thuốc súng cháy. Có người lem luốc hoàn toàn. Họ bốc mùi mồ hôi, hơi thở nặng nề khò khè. Và từ những mảng bẩn ấy họ nhìn anh. [crane-the-red-badge-of-courage:17.27] “Nóng bỏng! Nóng bỏng!” viên trung úy kêu mê sảng. Ông đi tới đi lui, bồn chồn và háo hức. Đôi lúc nghe giọng ông cười dữ dội, khó hiểu. [crane-the-red-badge-of-courage:17.28] Khi có một ý nghĩ đặc biệt sâu sắc về khoa học chiến tranh ông luôn vô thức nói với chàng thanh niên. [crane-the-red-badge-of-courage:17.29] Binh sĩ có chút hân hoan nghiệt ngã. “Trời ơi, tớ cược quân đội này sẽ chẳng bao giờ thấy một trung đoàn mới nào như mình nữa!” [crane-the-red-badge-of-courage:17.30] “Chắc chắn!” [crane-the-red-badge-of-courage:17.31] “Chó, đàn bà, cây óc chó Đánh càng nhiều, càng ngoan, càng hay!” [crane-the-red-badge-of-courage:17.32] Giống mình đấy.” [crane-the-red-badge-of-courage:17.33] “Chúng mất cả đống người. Nếu bà già nào quét rừng thì được cả một ki rác đầy.” [crane-the-red-badge-of-courage:17.34] “Ừ, và nếu bà ấy quay lại chừng một tiếng nữa thì được thêm cả đống.” [crane-the-red-badge-of-courage:17.35] Khu rừng vẫn mang gánh nặng ồn ào. Từ dưới các tán cây vọng tiếng lách cách cuộn của súng trường. Mỗi bụi rậm xa như con nhím lạ với gai lửa. Một đám mây khói đen, như từ đống tàn âm ỉ, bay lên về phía mặt trời, giờ rạng rỡ và tươi vui trên bầu trời xanh tráng men. [crane-the-red-badge-of-courage:18.1] Chương XVIII. [crane-the-red-badge-of-courage:18.2] Hàng quân tả tơi được nghỉ vài phút, nhưng trong quãng lặng ấy trận chiến trong rừng lại như phình to ra, đến nỗi cây cối dường như rung lên vì tiếng súng và mặt đất dường như chấn động vì người ào ào chạy. Tiếng đại bác nối nhau thành một hàng dài bất tận. Khó mà sống nổi trong bầu không khí ấy. Lồng ngực ai nấy cố hớp lấy chút không khí mát, còn cổ họng thì khát nước. [crane-the-red-badge-of-courage:18.3] Có một người trúng đạn xuyên thân, gào lên than khóc cay đắng ngay khi trận đánh chùng xuống. Có lẽ lúc đang đánh anh ta cũng đã kêu, nhưng khi ấy chẳng ai nghe thấy. Giờ thì ai nấy quay lại trước tiếng rên rỉ thảm thiết của anh ta dưới đất. [crane-the-red-badge-of-courage:18.4] “Ai thế? Ai thế?” [crane-the-red-badge-of-courage:18.5] “Jimmie Rogers đấy. Jimmie Rogers.” [crane-the-red-badge-of-courage:18.6] Khi mắt họ vừa thấy anh ta, ai nấy khựng lại, như sợ lại gần. Anh ta quằn quại trong đám cỏ, vặn cái thân đang run bần bật thành đủ thứ dáng kỳ quái. Anh ta gào lên thất thanh. Thoáng ngần ngừ ấy dường như làm anh ta ngập trong một nỗi khinh miệt khổng lồ, quái đản, và anh ta rủa họ bằng những câu thét ra từng tràng. [crane-the-red-badge-of-courage:18.7] Người bạn của chàng thanh niên ngỡ nhầm rằng gần đây có một con suối, và xin phép đi lấy nước. Lập tức bi đông được tới tấp dúi vào tay anh. “Đổ đầy của tôi nhé?” “Mang giùm tôi ít nữa.” “Của tôi nữa.” Anh ra đi, nặng trĩu. Chàng thanh niên đi cùng bạn, thèm được quăng cái thân nóng hực của mình xuống dòng suối rồi ngâm mình ở đó mà uống từng lít. [crane-the-red-badge-of-courage:18.8] Họ vội vã tìm con suối được cho là có ấy nhưng không thấy. “Không có nước ở đây,” chàng thanh niên nói. Họ quay ngay lại, đi theo lối cũ. [crane-the-red-badge-of-courage:18.9] Từ chỗ đứng, khi lại quay mặt về nơi đang đánh nhau, họ thấy được nhiều hơn so với lúc tầm mắt còn bị khói của hàng quân cuộn ập vào làm nhòa đi. Họ thấy những dải sẫm màu uốn lượn trên mặt đất, và trên một khoảng trống có một hàng pháo tuôn ra những đám mây xám, trong đó thấp thoáng những tia lửa lớn màu cam. Qua mấy tán lá họ thấy mái một ngôi nhà. Một ô cửa sổ rực lên màu đỏ thẫm như máu án mạng, xuyên thẳng qua đám lá. Từ ngôi nhà, một cột khói cao nghiêng nghiêng vươn lên tận trời. [crane-the-red-badge-of-courage:18.10] Nhìn sang quân mình, họ thấy những khối người lẫn lộn đang chậm rãi vào lại hàng lối. Nắng làm những mũi thép sáng lấp lánh thành từng điểm. Phía sau thấp thoáng một con đường xa uốn qua sườn dốc, chật cứng bộ binh đang rút. Từ khắp khu rừng đan chằng đan chịt vọng lên khói và tiếng ầm ĩ của trận chiến. Không khí lúc nào cũng đầy tiếng gào rú. [crane-the-red-badge-of-courage:18.11] Gần chỗ họ đứng, đạn pháo phành phạch bay và rúc lên như cú. Thỉnh thoảng một viên đạn vo ve trong không khí rồi bật “păng” vào thân cây. Thương binh và những kẻ tụt hậu lủi thủi đi qua rừng. [crane-the-red-badge-of-courage:18.12] Nhìn xuống một lối đi trong lùm cây, chàng thanh niên và bạn thấy một viên tướng cùng đám tham mưu lách cách chạy tới suýt đạp lên một người bị thương đang bò bằng hai tay hai đầu gối. Viên tướng giật mạnh cương, kéo cái miệng há hốc đầy bọt của con chiến mã, rồi điều khiển nó khéo léo tránh qua người kia. Người này cuống quít bò đi, vừa điên cuồng vừa đớn đau. Có lẽ khi tới được chỗ an toàn thì sức anh ta cạn. Một cánh tay bỗng yếu đi, anh ta ngã, trượt nằm ngửa. Anh ta nằm duỗi thẳng, thở khẽ. [crane-the-red-badge-of-courage:18.13] Lát sau, đoàn kỵ binh nhỏ cót két đã ở ngay trước mặt hai người lính. Một sĩ quan khác, cưỡi ngựa với vẻ buông thả điêu luyện của gã cao bồi, phi tới đứng ngay trước viên tướng. Hai anh lính bộ binh không ai để ý làm bộ như tiếp tục đi, nhưng lảng vảng gần đó vì muốn nghe lỏm chuyện. Biết đâu, họ nghĩ, sắp có những điều trọng đại nào đó của lịch sử được nói ra. [crane-the-red-badge-of-courage:18.14] Viên tướng, người mà bọn trẻ biết là chỉ huy sư đoàn mình, nhìn viên sĩ quan kia và nói bằng giọng điềm nhiên, như đang chê cái áo của người kia. “Địch đang dàn quân đằng kia để xung phong đợt nữa,” ông nói. “Chúng sẽ đánh vào Whiterside, và tôi sợ chúng sẽ chọc thủng nếu ta không làm việc như điên để chặn chúng lại.” [crane-the-red-badge-of-courage:18.15] Viên kia chửi con ngựa bồn chồn rồi hắng giọng. Ông đưa tay lên cái mũ như chào. “Chặn chúng thì khổ lắm đây,” ông nói cộc lốc. [crane-the-red-badge-of-courage:18.16] “Tôi cũng nghĩ vậy,” viên tướng nói. Rồi ông bắt đầu nói nhanh, giọng thấp hơn. Ông thường chỉ ngón tay để minh họa. Hai anh bộ binh chẳng nghe được gì cho đến khi ông hỏi: “Anh có thể điều được đơn vị nào?” [crane-the-red-badge-of-courage:18.17] Viên sĩ quan cưỡi ngựa kiểu cao bồi nghĩ ngợi một thoáng. “À,” ông nói, “tôi phải đưa trung đoàn 12 vào giúp trung đoàn 76 rồi, thật ra chẳng còn gì. Nhưng còn trung đoàn 304. Bọn đó đánh như một lũ đánh xe la. Trong tất cả, tôi nhường họ đi được dễ nhất.” [crane-the-red-badge-of-courage:18.18] Chàng thanh niên và bạn nhìn nhau kinh ngạc. [crane-the-red-badge-of-courage:18.19] Viên tướng nói gắt. “Vậy sửa soạn cho chúng đi. Tôi sẽ theo dõi tình hình từ đây và báo anh khi nào cho chúng xuất phát. Sẽ là trong năm phút nữa.” [crane-the-red-badge-of-courage:18.20] Viên sĩ quan kia búng ngón tay lên mũ chào, quay ngựa phóng đi, thì viên tướng gọi theo bằng giọng nghiêm nghị: “Tôi không tin là nhiều lính đánh xe la của anh sẽ trở về.” [crane-the-red-badge-of-courage:18.21] Viên kia hét lại điều gì đó. Ông ta mỉm cười. [crane-the-red-badge-of-courage:18.22] Với gương mặt sợ hãi, chàng thanh niên và bạn vội vã quay về hàng. [crane-the-red-badge-of-courage:18.23] Những chuyện ấy chỉ chiếm một quãng thời gian ngắn đến khó tin, vậy mà chàng thanh niên cảm thấy chỉ trong đó thôi mình đã già đi. Anh được trao một đôi mắt mới. Và điều làm anh choáng váng nhất là bỗng nhận ra mình nhỏ nhoi vô cùng. Viên sĩ quan nói về trung đoàn như nói về một cái chổi. Có lẽ một góc rừng cần quét, và ông ta chỉ việc trỏ vào cái chổi, bằng giọng dửng dưng đúng mức trước số phận nó. Đó là chiến tranh, hẳn rồi, nhưng vẫn thấy kỳ cục. [crane-the-red-badge-of-courage:18.24] Khi hai cậu trai tiến lại gần hàng, viên trung úy trông thấy họ và phồng lên vì giận. “Fleming, Wilson, lấy cái nước mà mất bao lâu thế hả, các cậu lang thang đi đâu?” [crane-the-red-badge-of-courage:18.25] Nhưng bài diễn văn của ông tắt ngang khi ông thấy mắt họ, mắt mở to chứa đầy chuyện lớn. “Chúng ta sắp xung phong, sắp xung phong!” bạn chàng thanh niên kêu lên, hấp tấp báo tin. [crane-the-red-badge-of-courage:18.26] “Xung phong?” viên trung úy nói. “Xung phong ư? Chà, lạy Chúa! Thế mới là đánh nhau thật.” Một nụ cười tự hào lướt qua gương mặt nhem nhuốc của ông. “Xung phong? Chà, lạy Chúa!” [crane-the-red-badge-of-courage:18.27] Một nhóm lính nhỏ vây quanh hai chàng trai. “Thật à? Trời đất! Xung phong? Để làm gì? Đánh vào đâu? Wilson, cậu nói dối.” [crane-the-red-badge-of-courage:18.28] “Tôi thề chết,” chàng thanh niên nói, lên giọng như phẫn nộ vì bị nghi ngờ. “Chắc như đinh đóng cột, tôi bảo thật mà.” [crane-the-red-badge-of-courage:18.29] Và bạn anh nói thêm cho vững. “Nói dối cái nỗi gì. Bọn này nghe chính họ nói.” [crane-the-red-badge-of-courage:18.30] Họ trông thấy hai kỵ sĩ cách đó một quãng ngắn. Một là đại tá của trung đoàn, người kia là viên sĩ quan vừa nhận lệnh từ chỉ huy sư đoàn. Hai người đang khoa tay nói với nhau. Người lính chỉ vào họ, giải thích cảnh ấy. [crane-the-red-badge-of-courage:18.31] Một người còn phản đối cuối cùng: “Làm sao cậu nghe được họ nói?” Nhưng phần lớn đám lính gật gù, nhận rằng hai người bạn trước đó đã nói thật. [crane-the-red-badge-of-courage:18.32] Họ lại ngồi xuống trong tư thế nghỉ ngơi, với vẻ đã chấp nhận chuyện ấy. Và họ ngẫm nghĩ, mỗi người một vẻ mặt. Chuyện ấy cuốn hút, đáng để ngẫm nghĩ. Nhiều người siết chặt thắt lưng cẩn thận và kéo quần lên. [crane-the-red-badge-of-courage:18.33] Một lát sau, các sĩ quan bắt đầu rộn ràng giữa đám lính, đẩy họ dồn lại thành một khối chặt hơn, thẳng hàng hơn. Họ đuổi những kẻ lạc đàn và nổi cáu với vài người có vẻ đã quyết định ở lì chỗ đó. Họ giống những người chăn cừu khó tính đang vật lộn với bầy cừu. [crane-the-red-badge-of-courage:18.34] Chẳng mấy chốc trung đoàn như tự kéo mình thẳng lên và hít một hơi sâu. Không gương mặt nào soi bóng những ý nghĩ lớn lao. Những người lính khom khom như vận động viên chạy nước rút trước tiếng hiệu lệnh. Nhiều cặp mắt sáng loáng nhìn ra từ những khuôn mặt bẩn thỉu về phía những tấm màn rừng sâu hơn. Họ như đang mải miết tính toán thời gian và khoảng cách. [crane-the-red-badge-of-courage:18.35] Quanh họ là tiếng ồn của cuộc cãi vã khổng lồ, quái dị giữa hai đạo quân. Cả thế gian đang mải lo những chuyện khác. Hình như trung đoàn có một việc nhỏ riêng của mình. [crane-the-red-badge-of-courage:18.36] Chàng thanh niên quay lại, liếc nhanh dò hỏi về phía bạn. Anh kia đáp lại bằng cái nhìn y hệt. Họ là hai người duy nhất biết nội tình. “Đánh xe la, khổ lắm đây, không tin nhiều người sẽ trở về.” Một bí mật chua chát. Vậy mà họ không thấy chút do dự nào trên mặt nhau, và họ gật đầu im lặng, không phản đối, khi một gã râu ria xồm xoàm gần đó nói bằng giọng hiền khô: “Chúng ta sẽ bị nuốt chửng.” [crane-the-red-badge-of-courage:19.1] Chương XIX. [crane-the-red-badge-of-courage:19.2] Chàng thanh niên nhìn trừng trừng vùng đất trước mặt. Những tán lá giờ như che phủ những quyền lực và nỗi kinh hoàng. Anh không biết gì về bộ máy mệnh lệnh đã khởi động cuộc xung phong, dù qua khóe mắt anh thấy một sĩ quan, trông như cậu bé cưỡi ngựa, phi tới, vẫy mũ. Bỗng anh cảm thấy trong đám người có một sự căng ra và dồn lên. Hàng quân đổ từ từ về phía trước như bức tường sụp, và với một tiếng thở hắt co giật lẽ ra là tiếng hò reo, trung đoàn bắt đầu cuộc hành trình. Chàng thanh niên bị đẩy và xô một lúc trước khi hiểu hẳn ra chuyện gì, nhưng rồi anh lao tới và chạy. [crane-the-red-badge-of-courage:19.3] Anh dán mắt vào một cụm cây nổi bật ở xa, nơi anh đoán sẽ chạm địch, và chạy về phía đó như chạy tới đích. Suốt lúc ấy anh tin đây chỉ là chuyện làm cho xong một việc khó chịu càng nhanh càng tốt, và anh chạy tuyệt vọng, như bị truy đuổi vì một vụ giết người. Mặt anh nhăn lại, cứng và căng vì sức gắng. Mắt anh trợn lên một vẻ dữ dội ghê rợn. Với bộ quần áo bẩn thỉu xộc xệch, gương mặt đỏ rực nóng bừng đội mảnh giẻ xám xịt có vệt máu, khẩu súng đong đưa loạn xạ và đồ nghề lách cách bên mình, anh trông như một người lính điên. [crane-the-red-badge-of-courage:19.4] Khi trung đoàn đung đưa ra khỏi vị trí, ra khoảng trống, rừng cây và bụi rậm phía trước thức dậy. Những ngọn lửa vàng bắn vào họ từ nhiều hướng. Cả khu rừng dấy lên một lời phản đối khủng khiếp. [crane-the-red-badge-of-courage:19.5] Hàng quân lảo đảo lao thẳng được một lúc. Rồi cánh phải đổ lên trước, đến lượt nó bị cánh trái vượt qua. Sau đó giữa hàng lao ra phía trước cho đến khi trung đoàn thành một khối hình nêm, nhưng ngay sau, sự cản trở của bụi, cây và những chỗ gồ ghề của mặt đất xé toạc đội hình và rải nó thành từng cụm rời rạc. [crane-the-red-badge-of-courage:19.6] Chàng thanh niên, chân nhẹ, vô thức chạy đi đầu. Mắt anh vẫn không rời cụm cây. Từ mọi nơi quanh đó vang lên tiếng hét bầy đàn của địch. Những ngọn lửa nhỏ của súng trường bắn vọt ra. Tiếng hát của đạn tràn ngập không khí và đạn pháo gầm gừ giữa ngọn cây. Một quả rơi thẳng vào giữa một nhóm người đang chạy và nổ tung trong cơn thịnh nộ đỏ tươi. Có một cảnh tượng thoáng qua: một người, gần như ngay trên quả đạn, giơ hai tay lên che mắt. [crane-the-red-badge-of-courage:19.7] Những người khác, bị đạn húc trúng, ngã trong những cơn đau đớn quái dị. Trung đoàn để lại sau lưng một vệt xác nối liền nhau. [crane-the-red-badge-of-courage:19.8] Họ đã vào một bầu không khí trong hơn. Phong cảnh mới hiện ra như một sự mặc khải. Mấy người đang điên cuồng làm việc bên một khẩu đội pháo hiện rõ trước mắt, và các hàng bộ binh đối phương được phác ra bằng những bức tường và rìa khói xám. [crane-the-red-badge-of-courage:19.9] Chàng thanh niên thấy như mình nhìn thấy mọi thứ. Từng ngọn cỏ xanh đều đậm nét và rõ ràng. Anh ngỡ mình nhận ra mọi chuyển động của làn hơi mỏng trong suốt trôi lững lờ thành từng tấm. Những thân cây nâu hay xám phô ra từng chỗ sần sùi. Và những người trong trung đoàn, mắt trợn ngược, mặt đẫm mồ hôi, chạy điên cuồng, hoặc ngã như bị ném chúi, thành những cái xác chồng chất kỳ quặc, tất cả đều thu trọn vào mắt anh. Đầu óc anh đóng dấu một ấn tượng máy móc mà chắc chắn, đến nỗi về sau mọi thứ đều hiện lên và được giải thích cho anh, trừ việc vì sao chính anh có mặt ở đó. [crane-the-red-badge-of-courage:19.10] Nhưng có một cơn cuồng loạn sinh ra từ cuộc lao tới dữ dội này. Những người đàn ông, chúi tới như điên, đã bật lên những tiếng hò reo như đám đông, như man rợ, nhưng lên giọng theo những cung lạ có thể đánh thức kẻ đần độn và người khắc kỷ. Nó tạo nên một nhiệt tình điên dại mà dường như đến đá granite và đồng thau cũng không ngăn nổi. Đó là cơn mê sảng đối mặt với tuyệt vọng và cái chết, mù quáng, chẳng đoái hoài tới thế cân. Đó là một sự quên mình tạm thời nhưng cao cả. Và có lẽ chính vì nó thuộc loại ấy mà về sau chàng thanh niên tự hỏi mình đã có lý do gì để ở đó. [crane-the-red-badge-of-courage:19.11] Chẳng mấy chốc nhịp chạy căng thẳng ngốn hết sức lực của những người lính. Như thể đã thỏa thuận, những người dẫn đầu bắt đầu chậm lại. Những loạt đạn nhắm vào họ như có sức một cơn gió. Trung đoàn phì phò thở dốc. Giữa những thân cây trơ trơ, nó bắt đầu chao đảo và ngập ngừng. Những người lính, mắt dán chặt, bắt đầu chờ mấy bức tường khói xa xa chuyển dịch để lộ cảnh tượng ra. Vì phần lớn sức lực và hơi thở đã mất, họ quay về thận trọng. Họ lại thành con người. [crane-the-red-badge-of-courage:19.12] Chàng thanh niên mơ hồ tin mình đã chạy hàng dặm, và theo một nghĩa nào đó anh nghĩ mình giờ đang ở một miền đất mới lạ chưa ai biết. [crane-the-red-badge-of-courage:19.13] Khoảnh khắc trung đoàn dừng tiến, tiếng súng trường lẹt đẹt phản đối biến thành một tràng gầm đều đặn. Những dải khói dài và chính xác tỏa ra. Từ đỉnh một ngọn đồi nhỏ, những luồng lửa vàng phun ngang ra, làm không khí rít lên thứ tiếng phi nhân. [crane-the-red-badge-of-courage:19.14] Những người lính đã dừng, có dịp trông thấy một số đồng đội đổ xuống trong tiếng rên và tiếng thét. Vài người nằm dưới chân, hoặc bất động hoặc kêu rên. Và trong một thoáng, những người lính đứng đó, súng buông thõng trong tay, nhìn trung đoàn mình teo đi. Họ trông ngẩn ngơ và đờ đẫn. Cảnh tượng ấy như làm họ tê liệt, chế ngự họ bằng một sức cuốn hút chết người. Họ nhìn trơ trơ những cảnh ấy, rồi cúi mắt xuống nhìn từ mặt này sang mặt khác. Đó là một quãng dừng kỳ lạ, và một sự im lặng kỳ lạ. [crane-the-red-badge-of-courage:19.15] Rồi, trên những âm thanh hỗn loạn bên ngoài, vang lên tiếng gầm của viên trung úy. Ông bất ngờ sải bước ra, gương mặt trẻ con đen sầm vì giận. [crane-the-red-badge-of-courage:19.16] “Tiến lên, đồ ngu!” ông gào. “Tiến lên! Không đứng đây được. Phải tiến lên.” Ông còn nói nhiều nữa, nhưng phần lớn không ai hiểu nổi. [crane-the-red-badge-of-courage:19.17] Ông bước nhanh về phía trước, đầu quay lại phía lính, “Tiến lên,” ông hét. Những người lính nhìn ông bằng cặp mắt trống rỗng, ngờ nghệch như dân nhà quê. Ông buộc phải dừng và quay lại. Rồi ông đứng quay lưng với địch và tuôn những lời chửi khổng lồ vào mặt lính. Cả thân ông rung lên vì sức nặng và cường độ những lời nguyền rủa. Và ông xâu các câu chửi thề với sự dễ dàng của một thiếu nữ xâu chuỗi hạt. [crane-the-red-badge-of-courage:19.18] Bạn của chàng thanh niên tỉnh lại. Anh chợt lao tới, quỳ một gối xuống, bắn một phát giận dữ vào khu rừng dai dẳng. Hành động ấy đánh thức đám lính. Họ không còn túm tụm như bầy cừu nữa. Họ như bỗng nhớ ra mình có vũ khí, và lập tức nổ súng. Bị sĩ quan thúc giục, họ bắt đầu tiến lên. Trung đoàn, vướng như chiếc xe kẹt trong bùn lầy, nhích đi không đều, giật cục từng hồi. Giờ cứ vài bước họ dừng lại bắn và nạp đạn, và theo cách ấy từ từ tiến từ cây này sang cây khác. [crane-the-red-badge-of-courage:19.19] Sức chống cự rực lửa phía trước lớn dần theo bước tiến, đến mức dường như mọi lối đi đều bị những chiếc lưỡi lửa mỏng nhảy múa chặn mất, và bên phải thỉnh thoảng thấp thoáng một cuộc tập trung đáng ngại. Khói mới sinh ra tụ thành những đám mây rối rắm khiến trung đoàn khó tiến một cách sáng suốt. Mỗi lần băng qua một đám khói cuộn, chàng thanh niên lại tự hỏi bên kia sẽ có gì đang đợi mình. [crane-the-red-badge-of-courage:19.20] Đội quân đau đớn tiến lên cho đến khi một khoảng trống nằm giữa họ và những hàng lửa đỏ rực. Ở đó, thu mình nép sau mấy cái cây, những người lính bám lấy chúng trong tuyệt vọng, như bị một cơn sóng đe dọa. Mắt họ hoang dại, như kinh ngạc trước cơn náo loạn dữ dội do chính mình khuấy lên. Trong cơn bão ấy có một lời mỉa mai về tầm quan trọng của họ. Gương mặt họ cũng thiếu hẳn cảm giác chịu trách nhiệm vì có mặt ở đó. Như thể họ bị xua đi. Đó là con thú chúa tể quên mất, trong những khoảnh khắc tối thượng, những cội nguồn mạnh mẽ của đủ thứ phẩm tính bề ngoài. Toàn bộ chuyện này đối với nhiều người dường như không thể hiểu nổi. [crane-the-red-badge-of-courage:19.21] Khi họ dừng lại như thế, viên trung úy lại bắt đầu gầm gào chửi thề. Bất chấp những lời đe dọa độc địa của đạn, ông đi lại dỗ dành, mắng nhiếc và nguyền rủa. Đôi môi vốn thường cong mềm như trẻ thơ nay méo xệch thành những vẻ vặn vẹo ma quái. Ông thề độc bằng mọi vị thần có thể có. [crane-the-red-badge-of-courage:19.22] Có lần ông túm cánh tay chàng thanh niên. “Tiến lên, đồ đầu đất!” ông gầm. “Tiến lên! Ở đây thì chết hết. Chỉ cần chạy qua cái bãi kia thôi. Rồi sau đó…” phần còn lại của ý ông biến mất trong màn sương xanh của những lời chửi. [crane-the-red-badge-of-courage:19.23] Chàng thanh niên đưa tay ra. “Băng qua đó ư?” Miệng anh chúm lại vì ngờ vực và kinh sợ. [crane-the-red-badge-of-courage:19.24] “Chứ sao! Chỉ băng qua cái bãi thôi! Không thể ở đây được,” viên trung úy hét. Ông dí sát mặt vào chàng thanh niên và vẫy bàn tay băng bó. “Tiến lên!” Rồi ông ôm chặt lấy anh như vào trận vật. Như thể ông định lôi anh đi bằng cái tai vào cuộc tấn công. [crane-the-red-badge-of-courage:19.25] Người lính chợt thấy trào lên một cơn phẫn uất không nói nên lời với viên sĩ quan của mình. Anh giằng mạnh và hất ông ra. [crane-the-red-badge-of-courage:19.26] “Thế thì tự ông tiến lên đi,” anh hét. Trong giọng anh có một lời thách thức cay đắng. [crane-the-red-badge-of-courage:19.27] Hai người cùng lao như ngựa phi dọc mặt trận trung đoàn. Người bạn chạy lăng xăng theo. Trước ngọn cờ, ba người bắt đầu gào: “Tiến lên! Tiến lên!” Họ nhảy múa quay cuồng như những người man rợ bị tra tấn. [crane-the-red-badge-of-courage:19.28] Ngọn cờ, vâng theo những lời kêu gọi ấy, cúi cái thân lấp lánh của nó xuống và phất về phía họ. Những người lính chao đảo do dự một lúc, rồi với một tiếng kêu dài thê thiết, trung đoàn tơi tả trào tới và bắt đầu cuộc hành trình mới. [crane-the-red-badge-of-courage:19.29] Khối người chạy tán loạn tràn qua cánh đồng. Đó là một nắm người bị vung tung tóe vào mặt kẻ địch. Những chiếc lưỡi vàng lập tức nhảy bổ về phía họ. Một lượng khói xanh khổng lồ treo trước mặt. Tiếng nổ dữ dội làm đôi tai thành vô dụng. [crane-the-red-badge-of-courage:19.30] Chàng thanh niên chạy như kẻ điên để đến rừng trước khi viên đạn nào kịp tìm ra anh. Anh cúi thấp đầu như cầu thủ bóng bầu dục. Trong cơn vội, mắt anh gần như nhắm lại, và cảnh vật là một vệt mờ dữ dội. Nước bọt giật giật đọng ở khóe miệng. [crane-the-red-badge-of-courage:19.31] Trong anh, khi anh lao mình về phía trước, bỗng sinh ra một tình yêu, một nỗi quyến luyến tuyệt vọng với ngọn cờ đang ở gần. Nó là một sáng tạo của vẻ đẹp và sự bất khả xâm phạm. Nó là một nữ thần rạng rỡ, uốn mình bằng một cử chỉ uy quyền về phía anh. Nó là một người đàn bà, đỏ và trắng, vừa ghét vừa yêu, gọi anh bằng tiếng nói của những hy vọng anh. Vì không điều hại nào chạm được tới nó, anh phú cho nó quyền năng. Anh bám sát nó, như thể nó có thể cứu mạng, và một tiếng kêu van xin vang lên từ tâm trí anh. [crane-the-red-badge-of-courage:19.32] Trong cuộc vật lộn điên cuồng, anh biết trung sĩ cầm cờ bỗng nhăn mặt giật mình, như bị đập bằng một cây gậy. Anh ta loạng choạng, rồi bất động, chỉ còn đầu gối run rẩy. Anh ta nhảy lên túm lấy cán cờ. Cùng lúc, người bạn của chàng thanh niên chộp lấy từ phía bên kia. Họ giật, vạm vỡ và giận dữ, nhưng người cầm cờ đã chết, và cái xác không chịu buông thứ được giao phó. Trong chốc lát có một cuộc đụng đầu nghiệt ngã. Người chết, lắc lư lưng cong, như bướng bỉnh kéo giật, theo những cách vừa lố bịch vừa kinh khủng, để giữ lấy ngọn cờ. [crane-the-red-badge-of-courage:19.33] Chuyện qua trong một khoảnh khắc. Họ giật phăng ngọn cờ khỏi người chết, và khi họ quay đi, cái xác đổ nhào về phía trước, đầu cúi. Một cánh tay vung cao, và bàn tay cong rơi xuống với một lời phản đối nặng nề lên vai người bạn đang không hay biết. [crane-the-red-badge-of-courage:20.1] Chương XX. [crane-the-red-badge-of-courage:20.2] Khi hai chàng trai quay lại với ngọn cờ, họ thấy phần lớn trung đoàn đã tan rã, và nhúm tàn quân rã rời đang chậm rãi quay về. Những người lính, sau khi phóng mình như đạn, đã tiêu hết sức. Họ lùi chậm chạp, mặt vẫn hướng về khu rừng lẹt đẹt nổ, và khẩu súng nóng bỏng vẫn đáp lại tiếng ồn. Vài sĩ quan đang ra lệnh, giọng cao vút thành tiếng thét. [crane-the-red-badge-of-courage:20.3] “Đi đâu đấy, mẹ kiếp?” viên trung úy hỏi bằng tiếng hú mỉa mai. Và một sĩ quan râu đỏ, giọng ba lớp đồng nghe rõ mồn một, đang ra lệnh: “Bắn vào chúng! Bắn vào chúng, Chúa nguyền rủa linh hồn chúng!” Có một cuộc hỗn chiến của những tiếng thét, trong đó người ta bị ra lệnh làm những việc trái ngược và bất khả. [crane-the-red-badge-of-courage:20.4] Chàng thanh niên và bạn đánh nhau một trận nhỏ vì ngọn cờ. “Đưa đây cho tớ!” “Không, để tớ giữ!” Mỗi người đều yên tâm thấy người kia cầm cờ, nhưng mỗi người đều thấy mình buộc phải tuyên bố, bằng cách đề nghị mang lá cờ, rằng mình sẵn lòng liều thân thêm nữa. Chàng thanh niên thô bạo đẩy bạn ra. [crane-the-red-badge-of-courage:20.5] Trung đoàn lùi về những cái cây trơ trơ. Ở đó nó dừng một lúc để nổ súng vào mấy bóng tối đã bắt đầu rình theo dấu mình. Chẳng mấy chốc nó lại tiếp tục hành quân, uốn lượn giữa các thân cây. Khi trung đoàn hao mòn lại tới khoảng trống đầu tiên, họ hứng một trận mưa đạn nhanh và không thương xót. Dường như có những đám đông xung quanh họ. [crane-the-red-badge-of-courage:20.6] Phần lớn những người lính, nản lòng, tinh thần mòn mỏi vì hỗn loạn, tỏ ra như bị choáng. Họ chịu trận mưa đạn với cái đầu cúi và mỏi mệt. Chống lại những bức tường thì có ích gì. Đập mình vào đá granite thì có ích gì. Và từ ý thức rằng họ đã định chinh phục một thứ không thể chinh phục dường như nảy ra cảm giác họ đã bị phản bội. Họ trừng mắt nhíu mày, nhưng nguy hiểm, nhìn một số sĩ quan, nhất là viên râu đỏ có giọng ba lớp đồng. [crane-the-red-badge-of-courage:20.7] Tuy nhiên, phía sau trung đoàn có một vành người cứ tiếp tục bắn cáu kỉnh vào những kẻ thù đang tiến lên. Họ có vẻ quyết làm cho địch đủ mọi rắc rối. Viên trung úy trẻ có lẽ là người cuối cùng trong khối hỗn loạn. Lưng ông, bị bỏ quên, quay về phía địch. Ông bị bắn vào tay. Cánh tay buông thõng, thẳng đơ, cứng ngắc. Thỉnh thoảng ông quên mất nó, và sắp nhấn mạnh một lời chửi bằng cử chỉ vung tay. Cơn đau nhân lên khiến ông chửi với sức mạnh khó tin. [crane-the-red-badge-of-courage:20.8] Chàng thanh niên đi trên đôi chân trơn trượt bấp bênh. Mắt anh cảnh giác nhìn về phía sau. Mặt anh cau lại vì nhục nhã và giận dữ. Anh đã nghĩ tới một sự trả thù đẹp đẽ đối với viên sĩ quan từng gọi anh và đồng đội là lính đánh xe la. Nhưng anh thấy nó không thể xảy ra. Giấc mơ của anh sụp đổ khi những người đánh xe la, mỏng đi nhanh chóng, đã chao đảo và ngần ngừ trên khoảng trống nhỏ rồi lùi lại. Và giờ cuộc rút lui của những người đánh xe la là một cuộc diễu hành nhục nhã đối với anh. [crane-the-red-badge-of-courage:20.9] Một cái nhìn như mũi dao găm từ trong gương mặt đen nhẻm của anh hướng về phía địch, nhưng mối căm hận lớn hơn của anh đóng đinh vào người đàn ông, kẻ không biết anh, đã gọi anh là lính đánh xe la. [crane-the-red-badge-of-courage:20.10] Khi biết mình và đồng đội chẳng làm nên chuyện gì thành công để khiến viên sĩ quan nhói lên chút gì như hối hận, chàng thanh niên để cơn giận của kẻ bị cản trở chiếm lấy mình. Viên sĩ quan lạnh lùng trên bệ tượng ấy, thản nhiên buông xuống những lời miệt thị, chết đi thì còn đẹp hơn, anh nghĩ. Anh thấy cay đắng vô cùng vì sẽ chẳng bao giờ có được cái quyền thầm lặng để đáp trả cho ra trò. [crane-the-red-badge-of-courage:20.11] Anh đã vẽ trước những chữ đỏ của một sự báo thù kỳ lạ. “Hóa ra chúng tôi là lính đánh xe la đấy hả?” Và giờ anh buộc phải vứt chúng đi. [crane-the-red-badge-of-courage:20.12] Chẳng mấy chốc anh bọc trái tim mình trong chiếc áo choàng kiêu hãnh và giữ cho ngọn cờ dựng thẳng. Anh hô hào đồng đội, lấy bàn tay rảnh đẩy vào ngực họ. Với những người quen thân, anh cầu xin điên cuồng, gọi tên từng người mà van nài. Giữa anh và viên trung úy, người đang mắng nhiếc và gần phát điên vì giận, có một tình đồng chí và sự bình đẳng tinh tế. Họ nâng đỡ nhau trong đủ kiểu phản đối khàn khàn, gào thét. [crane-the-red-badge-of-courage:20.13] Nhưng trung đoàn là một cỗ máy đã hết dây cót. Hai người lảm nhảm với một thứ đã hết sức. Những người lính còn lòng dạ để đi chậm liên tục bị lay chuyển quyết tâm vì biết rằng đồng đội đang tuột nhanh về hàng. Thật khó nghĩ đến danh dự khi người khác đang nghĩ đến cái thân mình. Những người bị thương bị bỏ lại kêu khóc trên chuyến đi đen tối này. [crane-the-red-badge-of-courage:20.14] Những dải khói và ngọn lửa luôn hung hãn. Chàng thanh niên, một lần ngó qua một khe hở bỗng hé ra trong đám mây, thấy một khối quân nâu, đan chéo và phóng đại lên đến mức dường như hàng nghìn. Một ngọn cờ màu rực rỡ lóe qua mắt anh. [crane-the-red-badge-of-courage:20.15] Ngay lập tức, như thể việc màn khói vén lên đã được sắp đặt trước, toán quân bị phát hiện bật lên một tiếng hét ken két, và hàng trăm ngọn lửa phun về phía nhóm người đang rút. Một đám mây xám cuộn lại chắn giữa khi trung đoàn đáp trả lì lợm. Chàng thanh niên lại phải trông vào đôi tai đã bị hành hạ của mình, đang run và ù đi vì cuộc hỗn chiến của súng và tiếng thét. [crane-the-red-badge-of-courage:20.16] Con đường dường như vô tận. Trong màn khói mờ, người ta hoảng loạn với ý nghĩ trung đoàn đã lạc đường và đang đi theo một hướng nguy hiểm. Một lần, những người dẫn đầu đoàn người hoang dại quay lại và đẩy ngược vào đồng đội, kêu rằng họ đang bị bắn từ những phía họ tưởng là hướng về phía quân mình. Trước tiếng kêu ấy, một nỗi sợ và thất vọng cuồng loạn vây lấy quân lính. Một người lính, từ trước vẫn có hoài bão biến trung đoàn thành một đội nhỏ khôn ngoan tiến bình tĩnh giữa những khó khăn trông lớn tướng, bỗng khuỵu xuống, vùi mặt vào hai cánh tay, như cúi đầu trước số phận. Từ một người khác vang lên tiếng than thở chói tai đầy những lời chửi thề nhắm vào một viên tướng. Người ta chạy bên này bên kia, mắt tìm đường thoát. Đều đặn và thản nhiên như theo thời khóa biểu, đạn thụp vào người. [crane-the-red-badge-of-courage:20.17] Chàng thanh niên bước vững vàng vào giữa đám người hỗn loạn, và với ngọn cờ trong tay, đứng lại như thể chờ có kẻ cố xô mình ngã. Anh vô thức dựng lại tư thế người cầm cờ trong trận đánh hôm trước. Anh đưa qua trán một bàn tay run rẩy. Anh thở không thông. Anh nghẹn thở trong quãng chờ ngắn ngủi trước cơn khủng hoảng ấy. [crane-the-red-badge-of-courage:20.18] Người bạn tới bên anh. “Này, Henry, tớ đoán đây là lời từ biệt… John.” [crane-the-red-badge-of-courage:20.19] “Ôi, câm đi, đồ ngu chết tiệt!” chàng thanh niên đáp, và anh không chịu nhìn bạn. [crane-the-red-badge-of-courage:20.20] Các sĩ quan làm việc vất vả như những chính khách để đập đám đông thành một vòng tròn cho đúng, quay ra đối mặt với các mối đe dọa. Mặt đất gồ ghề và nát bét. Những người lính nép vào chỗ trũng và áp mình sát sau bất cứ thứ gì chắn được đạn. Chàng thanh niên để ý, với vẻ ngạc nhiên mơ hồ, rằng viên trung úy đang đứng lặng, hai chân dang rộng và cầm thanh kiếm như cái gậy. Anh tự hỏi chuyện gì đã xảy ra với cơ quan phát âm của ông mà ông không còn chửi nữa. [crane-the-red-badge-of-courage:20.21] Có điều gì kỳ lạ trong quãng ngừng chăm chú nho nhỏ này của viên trung úy. Ông như đứa trẻ sơ sinh, khóc đã đã rồi, ngước mắt lên và dán vào món đồ chơi xa xa. Ông mải mê với sự suy ngẫm ấy, và môi dưới mềm mại run lên vì những lời tự thì thầm. [crane-the-red-badge-of-courage:20.22] Vài làn khói lười biếng và ngu ngơ cuộn chậm chạp. Những người lính, nấp khỏi đạn, nôn nóng chờ nó tan để lộ tình cảnh của trung đoàn. [crane-the-red-badge-of-courage:20.23] Những hàng quân lặng thinh bỗng giật mình rộn lên vì giọng hăm hở của viên trung úy trẻ gào lên: “Chúng đến rồi! Thẳng vào chúng ta, lạy Chúa!” Những lời còn lại của ông chìm trong tiếng sấm độc địa từ súng của lính. [crane-the-red-badge-of-courage:20.24] Mắt chàng thanh niên lập tức quay về hướng chỉ của viên trung úy đã tỉnh và nôn nóng, và anh thấy màn khói phản trắc hé lộ một đội lính địch. Họ gần đến nỗi anh thấy được nét mặt. Nhìn những kiểu mặt ấy, anh thấy quen quen. Anh cũng mơ hồ ngạc nhiên nhận thấy quân phục của họ khá rực rỡ, màu xám nhạt, điểm xuyết những đường viền màu sáng chói. Quần áo lại có vẻ mới. [crane-the-red-badge-of-courage:20.25] Đám quân này rõ ràng đang tiến thận trọng, súng sẵn sàng, thì viên trung úy trẻ phát hiện ra họ và bước tiến của họ bị loạt đạn từ trung đoàn áo xanh cắt ngang. Qua cái liếc thoáng ấy có thể suy ra họ không hay biết đám lính áo sẫm của phía bên kia đang ở gần, hoặc đã nhầm hướng. Gần như ngay lập tức họ bị khuất hẳn khỏi tầm mắt chàng thanh niên bởi khói từ những khẩu súng hăng hái của đồng đội. Anh căng mắt để biết loạt đạn đạt được gì, nhưng khói treo trước mặt. [crane-the-red-badge-of-courage:20.26] Hai đạo quân đổi đòn theo kiểu hai võ sĩ quyền anh. Những loạt súng nhanh và giận dữ qua lại. Những người áo xanh dồn tâm trí vào nỗi tuyệt vọng của hoàn cảnh và chộp lấy món trả thù có được ở cự ly gần. Tiếng sấm của họ vang to và dũng cảm. Hàng quân cong của họ tua tủa những tia chớp và nơi ấy dội tiếng leng keng của các thanh thông nòng. Chàng thanh niên cúi né một lúc và đạt được vài cái nhìn không thỏa lòng về địch. Có vẻ họ đông, và đáp trả nhanh. Họ dường như đang tiến về trung đoàn áo xanh, từng bước một. Anh ủ rũ ngồi xuống đất, ngọn cờ kẹp giữa hai đầu gối. [crane-the-red-badge-of-courage:20.27] Khi nhận thấy tính khí hung ác, như sói, của đồng đội, anh có một ý nghĩ ngọt ngào rằng nếu địch sắp nuốt cái chổi của trung đoàn như một tù binh lớn, thì ít ra cái chổi cũng được an ủi là xuống họng với phần lông chổi đi trước. [crane-the-red-badge-of-courage:20.28] Nhưng đòn của đối thủ bắt đầu yếu dần. Ít đạn xé không khí hơn, và cuối cùng, khi lính chậm lại để biết tình hình trận đánh, họ chỉ thấy khói đen lơ lửng. Trung đoàn nằm yên và nhìn. Chẳng bao lâu, do một thoáng ngẫu hứng nào đó, cái màn mờ quấy rầy bắt đầu cuộn nặng nề đi. Những người lính thấy một bãi đất không còn kẻ đánh nhau. Đó hẳn là một sân khấu trống, nếu không có vài cái xác nằm ném và vặn xoắn thành những hình dạng quái đản trên thảm cỏ. [crane-the-red-badge-of-courage:20.29] Thấy cảnh tượng ấy, nhiều người áo xanh bật ra khỏi chỗ nấp và nhảy một điệu mừng vụng về. Mắt họ cháy lên và một tiếng reo khàn đục của sự hân hoan bật ra từ đôi môi khô. [crane-the-red-badge-of-courage:20.30] Họ đã bắt đầu thấy như thể các sự kiện đang cố chứng minh họ bất lực. Những trận nhỏ ấy rõ ràng muốn chứng tỏ rằng những người này không đánh giỏi. Khi sắp quy phục những ý kiến ấy, cuộc đấu tay đôi nhỏ cho họ thấy tỷ lệ chưa phải là không thể, và nhờ nó họ đã trả thù được những mối nghi ngờ trong lòng và cả địch. [crane-the-red-badge-of-courage:20.31] Đà hăng hái lại thuộc về họ. Họ nhìn quanh với vẻ kiêu hãnh vươn cao, cảm thấy niềm tin mới vào những khẩu vũ khí khắc nghiệt, lúc nào cũng tự tin trong tay. Và họ là đàn ông. [crane-the-red-badge-of-courage:21.1] Chương XXI. [crane-the-red-badge-of-courage:21.2] Chẳng bao lâu họ biết không còn ai bắn vào mình nữa. Mọi nẻo đường dường như lại mở ra. Hàng quân xanh bụi bặm của đồng đội hiện ra cách một quãng ngắn. Ở xa có nhiều tiếng động khổng lồ, nhưng suốt khu này của chiến trường bỗng yên lặng. [crane-the-red-badge-of-courage:21.3] Họ nhận ra mình đã tự do. Nhóm tàn quân thở một hơi dài nhẹ nhõm và tự gom lại thành một khối để hoàn tất chuyến đi. [crane-the-red-badge-of-courage:21.4] Trong đoạn đường cuối này, những người lính bắt đầu bộc lộ những cảm xúc lạ. Họ vội vã trong nỗi sợ căng thẳng. Một số người từng lầm lì kiên định trong những giờ phút khắc nghiệt nhất, giờ không giấu được nỗi lo khiến họ cuống cuồng. Có lẽ họ sợ bị giết theo những cách vô nghĩa khi thời của những cái chết quân nhân xứng đáng đã qua. Hoặc có lẽ họ nghĩ chết ngay bên ngưỡng cửa an toàn thì mỉa mai quá. Với những cái nhìn lo lắng ngoái lại, họ rảo bước. [crane-the-red-badge-of-courage:21.5] Khi họ tới gần hàng ngũ của mình, một trung đoàn gầy gò, rám nắng nằm nghỉ trong bóng cây tỏ ra mỉa mai. Những câu hỏi trôi tới họ. [crane-the-red-badge-of-courage:21.6] “Đi đâu về thế hả?” [crane-the-red-badge-of-courage:21.7] “Quay lại làm gì?” [crane-the-red-badge-of-courage:21.8] “Sao không ở lại đó đi?” [crane-the-red-badge-of-courage:21.9] “Ngoài đó nóng không nhóc?” [crane-the-red-badge-of-courage:21.10] “Về nhà hả các chú?” [crane-the-red-badge-of-courage:21.11] Một người hét lên, nhại giọng chế nhạo: “Ôi mẹ ơi, lại mau mà xem mấy chú lính kìa!” [crane-the-red-badge-of-courage:21.12] Trung đoàn bầm dập tơi tả không đáp lại, trừ một người cứ thách đấm nhau khắp nơi và viên sĩ quan râu đỏ đi lại khá gần và trừng mắt, kiểu kiếm khách ngạo nghễ, vào một viên đại úy cao lớn bên kia. Nhưng viên trung úy kìm gã lính muốn đấm nhau lại, còn viên đại úy cao, đỏ mặt trước màn phô trương nhỏ của gã râu đỏ, buộc phải chăm chú nhìn mấy cái cây. [crane-the-red-badge-of-courage:21.13] Làn da non của chàng thanh niên bị những lời ấy chích sâu. Dưới đôi mày nhíu, anh trừng mắt căm ghét nhìn kẻ chế nhạo. Anh nghiền ngẫm vài kiểu trả thù. Nhưng nhiều người trong trung đoàn vẫn cúi đầu như tội phạm, đến nỗi những người lính bỗng lê bước nặng nề, như thể trên đôi vai khom khom họ khiêng quan tài của danh dự mình. Và viên trung úy trẻ, chợt nhớ lại mình, bắt đầu lẩm bẩm những lời chửi đen đủi. [crane-the-red-badge-of-courage:21.14] Khi tới vị trí cũ, họ quay lại nhìn vùng đất họ vừa xung phong qua. [crane-the-red-badge-of-courage:21.15] Chàng thanh niên trong lúc ngắm nhìn bị một nỗi kinh ngạc lớn đánh trúng. Anh nhận ra các khoảng cách, so với những phép đo rực rỡ trong đầu anh, thì nhỏ nhoi và lố bịch. Những cái cây trơ trơ, nơi đã xảy ra bao nhiêu chuyện, dường như gần đến khó tin. Cả thời gian nữa, giờ nghĩ lại anh thấy thật ngắn. Anh ngạc nhiên về số lượng cảm xúc và sự kiện đã bị nhồi vào những khoảng nhỏ xíu ấy. Những ý nghĩ tinh nghịch như yêu tinh hẳn đã thổi phồng và phóng đại mọi thứ, anh tự nhủ. [crane-the-red-badge-of-courage:21.16] Vậy là có vẻ có một công lý cay đắng trong những lời của đám cựu binh gầy gò rám nắng. Anh giấu một cái liếc khinh bỉ nhìn đồng đội đang nằm la liệt, nghẹt thở vì bụi, đỏ bừng mồ hôi, mắt mờ, đầu tóc bù xù. [crane-the-red-badge-of-courage:21.17] Họ đang tu ừng ực bi đông, hung hãn vắt từng giọt nước cuối cùng ra, và lau gương mặt sưng húp ướt nhẹp bằng tay áo và nắm cỏ. [crane-the-red-badge-of-courage:21.18] Tuy nhiên, chàng thanh niên thấy có một niềm vui đáng kể khi ngẫm nghĩ về những việc mình làm trong lúc xung phong. Trước đó anh hầu như không có thì giờ để ngưỡng mộ mình, nên giờ lặng lẽ nghĩ về hành động của mình mang lại nhiều thỏa mãn. Anh nhớ lại những mảng màu mà trong cơn náo loạn đã tự in vào các giác quan đang bận rộn của anh mà anh không hay. [crane-the-red-badge-of-courage:21.19] Khi trung đoàn đang nằm thở hổn hển vì sự gắng sức nóng bỏng, viên sĩ quan đã gọi họ là lính đánh xe la phi dọc hàng quân. Ông đã mất mũ. Mái tóc rối bù bay tung loạn xạ, và mặt ông tối sầm vì bực và giận. Tính nóng của ông thể hiện rõ hơn qua cách ông điều khiển ngựa. Ông giật và vặn dây cương dữ dội, kìm con vật thở dốc lại bằng cú giật điên tiết gần chỗ đại tá của trung đoàn. Ông lập tức nổ ra những lời trách móc, tự nhiên bay vào tai lính. Họ bỗng cảnh giác hẳn, vì lúc nào cũng tò mò về những lời đen tối giữa các sĩ quan. [crane-the-red-badge-of-courage:21.20] “Ôi trời ơi, MacChesnay, anh làm hỏng bét chuyện này!” viên sĩ quan mở lời. Ông cố nói nhỏ, nhưng cơn phẫn nộ khiến một số lính nghe được ý ông. “Anh làm bậy bạ hết sức! Lạy Chúa, anh bạn ơi, anh dừng lại cách một thắng lợi đẹp mắt chừng một trăm bộ! Nếu lính anh đi xa thêm một trăm bộ nữa thì anh đã có một cuộc xung phong vĩ đại, còn như thế này thì, đúng là một lũ đào bùn!” [crane-the-red-badge-of-courage:21.21] Những người lính, nín thở lắng nghe, giờ quay đôi mắt tò mò về viên đại tá. Đám dân ngổ ngáo ấy hóng vụ này say sưa. [crane-the-red-badge-of-courage:21.22] Người ta thấy viên đại tá đứng thẳng người và đưa một tay ra theo kiểu diễn thuyết. Ông mang vẻ mặt bị xúc phạm, như thể một vị chấp sự bị buộc tội ăn cắp. Đám lính ngọ nguậy trong niềm phấn khích ngây ngất. [crane-the-red-badge-of-courage:21.23] Nhưng đột nhiên cung cách viên đại tá chuyển từ vị chấp sự sang một người Pháp. Ông nhún vai. “Ồ, thưa tướng quân, chúng tôi đã đi xa hết mức có thể,” ông nói bình thản. [crane-the-red-badge-of-courage:21.24] “Xa hết mức có thể? Thế hả, lạy Chúa?” người kia khịt mũi. “Vậy nó cũng chưa xa lắm nhỉ?” ông thêm, với cái nhìn khinh lạnh vào mắt người đối diện. “Tôi nghĩ là chưa xa lắm. Các anh được giao nhiệm vụ nghi binh để hỗ trợ Whiterside. Tai anh giờ sẽ cho biết anh đã thành công đến đâu.” Ông quay ngựa và cưỡi đi, cứng đờ. [crane-the-red-badge-of-courage:21.25] Viên đại tá, được mời lắng nghe những tiếng động chói tai của một trận giao chiến trong rừng bên trái, bật ra những lời nguyền rủa mơ hồ. [crane-the-red-badge-of-courage:21.26] Viên trung úy, nghe cuộc trao đổi với vẻ giận dữ bất lực, bỗng cất giọng vững vàng, không sợ hãi. “Tôi không cần biết người đó là ai, là tướng hay là gì, nếu ông ta nói bọn tôi không đánh giỏi ngoài kia thì ông ta là thằng ngu chết tiệt.” [crane-the-red-badge-of-courage:21.27] “Trung úy,” viên đại tá bắt đầu, nghiêm khắc, “đây là việc của tôi, và tôi sẽ phiền anh…” [crane-the-red-badge-of-courage:21.28] Viên trung úy làm một cử chỉ vâng lời. “Được rồi, thưa đại tá, được rồi,” ông nói. Ông ngồi xuống, với vẻ hài lòng với bản thân. [crane-the-red-badge-of-courage:21.29] Tin trung đoàn bị khiển trách chạy dọc hàng quân. Một lúc lính tráng sững sờ vì nó. “Trời đất!” họ thốt lên, nhìn theo bóng viên tướng khuất dần. Họ cho đó là một sai lầm khổng lồ. [crane-the-red-badge-of-courage:21.30] Tuy nhiên chẳng mấy chốc họ bắt đầu tin rằng thật sự công sức của họ bị chê là nhẹ ký. Chàng thanh niên thấy niềm tin ấy đè nặng lên toàn trung đoàn, cho đến khi những người lính như những con vật bị tát bị chửi, nhưng vẫn bướng bỉnh. [crane-the-red-badge-of-courage:21.31] Người bạn, với nỗi bất bình trong mắt, tới chỗ chàng thanh niên. “Tớ tự hỏi ông ta muốn gì nữa,” anh nói. “Chắc ông ta nghĩ mình ra đó chơi bi! Chưa thấy ông nào như thế!” [crane-the-red-badge-of-courage:21.32] Chàng thanh niên đã tạo cho mình một triết lý bình thản cho những lúc cáu như thế. “Ồ, thôi,” anh đáp, “có lẽ ông ta chẳng thấy gì hết rồi nổi cơn tam bành, rồi kết luận mình là một lũ cừu, chỉ vì mình không làm điều ông ta muốn. Tiếc là ông Henderson già đã chết hôm qua, ông ấy mà còn thì biết là mình đã làm hết sức và đánh giỏi. Xui thôi, chuyện là vậy.” [crane-the-red-badge-of-courage:21.33] “Tớ cũng nghĩ thế,” người bạn đáp. Anh có vẻ bị tổn thương sâu vì một sự bất công. “Tớ cho là mình xui thật! Chiến đấu cho người ta chẳng vui gì khi mọi thứ mình làm, dù thế nào, đều bị coi là không đúng. Tớ có ý định lần sau ở lại phía sau, mặc họ muốn xung phong thì xung phong, rồi cút xuống địa ngục cùng cái cuộc xung phong ấy.” [crane-the-red-badge-of-courage:21.34] Chàng thanh niên dỗ dành bạn. “Thôi, hai đứa mình đều làm tốt. Tớ muốn gặp cái thằng ngu nào dám nói hai đứa mình không làm hết sức!” [crane-the-red-badge-of-courage:21.35] “Dĩ nhiên rồi,” người bạn quả quyết. “Và tớ sẽ bẻ gãy cổ nó dù nó to như cái nhà thờ. Nhưng mà mình ổn rồi, vì tớ nghe một anh nói hai đứa mình đánh giỏi nhất trung đoàn, và họ cãi nhau một trận lớn về chuyện đó. Một anh khác, tất nhiên, phải nhảy ra bảo đó là nói dối, anh ta thấy hết mọi chuyện và chưa thấy hai đứa mình từ đầu đến cuối. Rồi nhiều người nữa chen vào bảo không phải nói dối, mình đánh như sấm, và họ khen mình hết lời. Nhưng cái này tớ không chịu nổi, mấy ông cựu binh dai nhách này, cười khúc khích, rồi cái ông tướng kia, điên rồi.” [crane-the-red-badge-of-courage:21.36] Chàng thanh niên bỗng bực bội kêu lên: “Đồ đầu đất! Ông ta làm tớ điên lên. Tớ ước lần sau ông ta đến đây. Mình sẽ cho ông ta xem…” [crane-the-red-badge-of-courage:21.37] Anh ngừng vì mấy người đã vội vã chạy tới. Gương mặt họ lộ vẻ mang theo tin lớn. [crane-the-red-badge-of-courage:21.38] “Ôi Flem, cậu mà nghe được!” một người kêu lên, hào hứng. [crane-the-red-badge-of-courage:21.39] “Nghe gì?” chàng thanh niên nói. [crane-the-red-badge-of-courage:21.40] “Cậu mà nghe được!” người kia nhắc lại, rồi sửa soạn tư thế để kể tin. Những người khác xúm thành một vòng tròn đầy hào hứng. “Thế này nhé, đại tá gặp trung úy của cậu ngay cạnh bọn tớ, chuyện nghe điên nhất đời tớ, và đại tá bảo: ‘Khụ! khụ!’ đại tá bảo. ‘Ông Hasbrouck!’ ông ấy bảo, ‘nhân tiện, cậu bé cầm cờ là ai thế?’ ông ấy bảo. Đấy, Fleming, nghĩ sao hả? ‘Cậu bé cầm cờ là ai?’ đại tá bảo, và trung úy lên tiếng ngay: ‘Đó là Fleming, và nó là một tay cừ,’ trung úy bảo ngay. Hả? Tớ bảo ông ấy nói thế mà. ‘Một tay cừ,’ trung úy bảo, đúng những lời đó. Đúng mà. Tớ bảo ông ấy nói thế. Nếu cậu kể hay hơn tớ thì cứ kể đi. Không à, thế thì ngậm mồm vào. Trung úy bảo: ‘Nó là một tay cừ,’ và đại tá bảo: ‘Khụ! khụ! đúng vậy, quả là một người rất đáng có, khụ! Nó giữ cờ thẳng tới phía trước. Tôi thấy nó. Nó là đứa tốt,’ đại tá bảo. ‘Chắc chắn rồi,’ trung úy bảo, ‘nó với một anh tên Wilson ở đầu cuộc xung phong, và hét như người da đỏ suốt cả buổi,’ trung úy bảo. ‘Ở đầu cuộc xung phong suốt,’ ông ấy bảo. ‘Một anh tên Wilson,’ ông ấy bảo. Đấy, Wilson, nhóc con, viết vào thư gửi về cho mẹ đi, hả? ‘Một anh tên Wilson,’ ông ấy bảo. Và đại tá bảo: ‘Thật vậy sao? Khụ! khụ! Trời ơi!’ đại tá bảo. ‘Ở đầu trung đoàn?’ ông ấy bảo. ‘Đúng thế,’ trung úy bảo. ‘Trời ơi!’ đại tá bảo. Đại tá bảo: ‘Được, được, được,’ ông ấy bảo. ‘Chúng xứng làm thiếu tướng.’” [crane-the-red-badge-of-courage:21.41] Chàng thanh niên và bạn anh đã nói: “Hứ!” “Cậu nói dối, Thompson.” “Ôi, đi chỗ khác chơi!” “Ông ấy không bao giờ nói thế.” “Ôi, láo toét!” “Hứ!” Nhưng bất chấp những lời chế giễu và bối rối tuổi trẻ ấy, họ biết mặt mình đang đỏ bừng vì những cơn khoái cảm. Họ trao nhau một cái nhìn vui mừng và chúc mừng thầm kín. [crane-the-red-badge-of-courage:21.42] Họ nhanh chóng quên nhiều chuyện. Quá khứ không còn bức tranh sai lầm và thất vọng nào. Họ rất hạnh phúc, và trái tim phồng lên với tình cảm biết ơn dành cho đại tá và viên trung úy trẻ. [crane-the-red-badge-of-courage:22.1] Chương XXII. [crane-the-red-badge-of-courage:22.2] Khi khu rừng lại bắt đầu đổ ra những khối quân địch màu sẫm, chàng thanh niên cảm thấy một sự tự tin thanh thản. Anh mỉm cười thoáng qua khi thấy người ta né và cúi xuống trước tiếng rít kéo dài của đạn pháo ném qua đầu thành từng nắm khổng lồ. Anh đứng thẳng và bình tĩnh, quan sát cuộc tấn công mở màn vào một phần hàng quân, tạo thành một đường cong xanh dọc sườn một ngọn đồi bên cạnh. Tầm nhìn của anh không bị khói từ súng đồng đội quấy nhiễu, anh có dịp thấy những phần của trận đánh cam go. Thật nhẹ nhõm khi cuối cùng nhận ra những tiếng ồn từng gầm vào tai mình xuất phát từ đâu. [crane-the-red-badge-of-courage:22.3] Cách một quãng ngắn anh thấy hai trung đoàn đánh một trận nhỏ riêng với hai trung đoàn khác. Nó xảy ra trên khoảng trống, mang vẻ tách biệt. Họ bắn rực lên như đánh cuộc, trao và nhận những đòn kinh hoàng. Những loạt súng dữ dội và nhanh đến khó tin. Các trung đoàn chăm chú ấy dường như quên hết mọi mục đích lớn hơn của chiến tranh, và đang quần nhau như trong một trận đấu hẹn trước. [crane-the-red-badge-of-courage:22.4] Ở hướng khác anh thấy một lữ đoàn oai hùng đi với ý định rõ ràng là đánh địch ra khỏi một khu rừng. Họ khuất vào trong rồi chẳng bao lâu trong rừng vang lên tiếng ầm ĩ hãi hùng nhất. Tiếng ồn không tả nổi. Sau khi khuấy lên cơn náo động kinh người ấy, và dường như thấy nó quá kinh người, lữ đoàn, sau một lúc, lại diễu hành thong thả ra, đội hình đẹp đẽ không hề rối. Chẳng có dấu vết vội vã trong bước đi. Lữ đoàn ra vẻ ung dung và như giơ ngón cái kiêu hãnh về phía khu rừng đang gào. [crane-the-red-badge-of-courage:22.5] Trên một sườn dốc bên trái có một hàng pháo dài, cộc cằn và điên dại, lên án quân địch đang dàn hàng qua khu rừng bên dưới để tấn công đợt nữa, trong sự đơn điệu không thương xót của chiến trận. Những phát nổ tròn đỏ của pháo tạo thành vầng sáng đỏ thắm và đám khói cao, dày. Thỉnh thoảng thấy thoáng qua từng nhóm pháo thủ lao động. Sau hàng pháo là một ngôi nhà, trắng và tĩnh lặng giữa đạn pháo nổ. Một bầy ngựa buộc vào hàng rào dài đang giật cương cuồng loạn. Người chạy tứ tung. [crane-the-red-badge-of-courage:22.6] Trận đánh riêng giữa bốn trung đoàn kéo dài một lúc. Tình cờ không có ai can thiệp, và họ tự giải quyết tranh chấp. Họ đánh nhau dã man và mạnh mẽ trong vài phút, rồi các trung đoàn màu nhạt hơn chao đảo và lùi, để lại hàng quân xanh thẫm reo hò. Chàng thanh niên có thể thấy hai ngọn cờ rung lên vì cười giữa tàn khói. [crane-the-red-badge-of-courage:22.7] Chẳng mấy chốc có một sự im lặng, nặng ý nghĩa. Những hàng quân xanh đổi chỗ chút ít và nhìn đăm đăm, mong đợi, vào khu rừng và cánh đồng im lìm trước mặt. Sự lặng yên trang nghiêm như trong nhà thờ, trừ một khẩu đội ở xa, hiển nhiên không thể ngồi yên, gửi một tiếng sấm cuộn yếu ớt trên mặt đất. Nó làm bực mình, như tiếng ồn của đám con trai chẳng nể nang gì. Những người lính tưởng nó sẽ cản đôi tai đang dỏng lên của họ nghe lời đầu tiên của trận mới. [crane-the-red-badge-of-courage:22.8] Bỗng chốc, những khẩu pháo trên sườn dốc gầm lên một lời cảnh báo. Một tiếng lẹt đẹt bắt đầu trong rừng. Nó phình ra với tốc độ kinh ngạc thành một tiếng ồn sâu thẳm bao trùm cả mặt đất. Những tiếng nổ chẻ đôi lan dọc các hàng quân cho đến khi hình thành một tiếng gầm vô tận. Đối với những người ở giữa nó, nó thành một tiếng ồn xứng cho vũ trụ. Đó là tiếng rì rì, thình thịch của bộ máy khổng lồ, những chuyện rối rắm giữa các vì sao nhỏ hơn. Tai chàng thanh niên đầy ắp như những chiếc chén tràn. Chúng chẳng còn chỗ để nghe thêm gì nữa. [crane-the-red-badge-of-courage:22.9] Trên một sườn dốc có con đường uốn lượn, anh thấy những cuộc lao tới hoang dại và tuyệt vọng của người, liên tục lùi tiến theo những đợt sóng náo loạn. Các phần ấy của hai đạo quân đối địch là hai con sóng dài hung hăng xô nhau ở những điểm định sẵn. Chúng dâng lên rút xuống. Có khi một bên bằng tiếng hét và tiếng reo tuyên bố một đòn quyết định, nhưng một lát sau bên kia lại tràn đầy tiếng hét và tiếng reo. Có lần chàng thanh niên thấy một bụi hình dáng nhạt màu nhảy những bước như chó săn về phía hàng quân xanh phấp phới. Có nhiều tiếng tru, và chẳng bao lâu nó bỏ đi với một miệng đầy tù binh. Lại một lần, anh thấy một con sóng xanh đập vào một chướng ngại xám với sức mạnh sấm sét đến mức dường như quét sạch nó khỏi mặt đất và chỉ để lại nền cỏ bị giẫm nát. Và luôn luôn trong những cuộc lao tới nhanh và chết chóc ấy, người ta thét và hét như những kẻ điên. [crane-the-red-badge-of-courage:22.10] Những đoạn hàng rào cụ thể hay những vị trí an toàn sau từng cụm cây bị tranh giành như ngai vàng hay giường ngọc trai. Có những cú xông tuyệt vọng vào các chỗ được chọn ấy dường như từng khoảnh khắc, và phần lớn chúng bị hai bên tung hứng như đồ chơi nhẹ. Chàng thanh niên không thể biết, qua những ngọn cờ trận bay như bọt đỏ thắm khắp các hướng, màu vải nào đang thắng. [crane-the-red-badge-of-courage:22.11] Trung đoàn gầy mòn của anh hối hả ra với sự hung hãn không giảm khi đến lượt. Khi lại bị đạn công kích, những người lính bật lên tiếng kêu man rợ của giận dữ và đau đớn. Họ cúi đầu ngắm bắn với lòng căm thù tập trung sau búa súng chĩa tới. Những thanh thông nòng của họ vang lên giận dữ khi cánh tay hăng hái nện đạn vào nòng súng. Mặt trận trung đoàn là một bức tường khói bị xuyên thủng bởi những điểm vàng và đỏ chớp sáng. [crane-the-red-badge-of-courage:22.12] Lăn lộn trong trận đánh, họ nhanh đến kinh ngạc lại nhem nhuốc. Họ bẩn hơn tất cả những lần trước. Di chuyển qua lại với sức căng gắng, lảm nhảm suốt, họ, với thân người lắc lư, mặt đen và mắt sáng rực, giống những con quỷ lạ lùng xấu xí đang nhảy nặng nề trong khói. [crane-the-red-badge-of-courage:22.13] Viên trung úy, trở về sau chuyến đi băng bó, lôi từ một ngăn kín của đầu óc ra những lời chửi thề mới và điềm gở hợp với tình thế. Những chuỗi lời lăng mạ ông quất như roi lên lưng quân, và rõ ràng những nỗ lực trước đó chẳng làm hao kho vốn của ông chút nào. [crane-the-red-badge-of-courage:22.14] Chàng thanh niên, vẫn là người cầm cờ, không cảm thấy mình rảnh tay. Anh mải mê sâu sắc như một khán giả. Tiếng đổ vỡ và những cú đảo của vở kịch lớn khiến anh nghiêng người tới, mắt chăm chú, mặt co giật những vẻ nhăn nhỏ. Đôi khi anh lảm nhảm, những lời tự bật ra thành tiếng kêu quái dị. Anh không biết mình đang thở; không biết ngọn cờ rủ lặng lẽ trên đầu mình, anh mải mê đến thế. [crane-the-red-badge-of-courage:22.15] Một hàng quân địch đáng gờm tới tầm bắn nguy hiểm. Có thể thấy rõ họ, những người cao, gầy, mặt hăm hở, chạy sải dài về phía một hàng rào ngoằn ngoèo. [crane-the-red-badge-of-courage:22.16] Thấy mối nguy ấy, những người lính bỗng ngừng giọng lầm bầm chửi đều đều. Có một khoảnh khắc im lặng căng thẳng trước khi họ giương súng bắn một loạt thình thịch vào địch. Không ai ra lệnh; những người lính, khi nhận ra mối đe dọa, đã lập tức xả bầy đạn mà không chờ tiếng hiệu lệnh. [crane-the-red-badge-of-courage:22.17] Nhưng quân địch nhanh chóng chiếm được chỗ che chở của hàng rào ngoằn ngoèo. Họ trượt xuống sau nó với tốc độ đáng kinh ngạc, và từ vị trí ấy họ bắt đầu hăm hở xẻ thịt những người áo xanh. [crane-the-red-badge-of-courage:22.18] Những người này gồng hết sức cho một cuộc đấu lớn. Thường có hàm răng trắng nghiến chặt lóe lên từ những gương mặt sạm. Nhiều cái đầu nhấp nhô qua lại, nổi trên biển khói nhợt. Những người sau hàng rào thường hét và sủa những lời chế nhạo kiểu giễu cợt, nhưng trung đoàn giữ im lặng căng thẳng. Có lẽ trước cuộc công kích mới này, họ nhớ họ đã bị gọi là bọn đào bùn, và điều ấy khiến hoàn cảnh họ cay đắng gấp ba. Họ nín thở dồn hết tâm trí vào việc giữ đất và đẩy lùi khối quân địch đang hân hoan. Họ đánh nhanh và với sự dã man tuyệt vọng thể hiện trên nét mặt. [crane-the-red-badge-of-courage:22.19] Chàng thanh niên đã quyết không nhúc nhích dù chuyện gì xảy ra. Vài mũi tên khinh miệt cắm sâu vào tim anh đã sinh ra một mối căm không nói nên lời. Anh thấy rõ rằng sự trả thù cuối cùng và trọn vẹn của mình sẽ đạt được bằng cái xác nằm đó, rách nát và vấy máu, trên chiến trường. Đó sẽ là sự trả đũa đau xót đối với viên sĩ quan đã nói “lính đánh xe la”, rồi sau là “bọn đào bùn”, vì trong mọi cuộc quờ quạng điên cuồng của đầu óc để tìm một thực thể chịu trách nhiệm cho những đau khổ và xáo động của mình, anh luôn chộp lấy người đã đặt tên anh sai. Và ý nghĩ của anh, mơ hồ thành hình, là xác anh sẽ là một lời trách móc lớn và mặn chát trước đôi mắt ấy. [crane-the-red-badge-of-courage:22.20] Trung đoàn đổ máu hoang phí. Những bó xanh càu nhàu bắt đầu rơi. Trung sĩ trực của đại đội chàng thanh niên bị bắn xuyên má. Vì phần nâng đỡ bị thương, quai hàm ông thõng xuống thật xa, lộ trong cái hang miệng rộng một khối máu và răng đang đập. Và dù vậy ông cố kêu lên. Trong nỗ lực ấy có một sự nghiêm túc khủng khiếp, như thể ông nghĩ một tiếng thét lớn sẽ làm ông lành. [crane-the-red-badge-of-courage:22.21] Chàng thanh niên chẳng mấy chốc thấy ông đi về phía sau. Sức lực của ông dường như không giảm chút nào. Ông chạy nhanh, đưa những cái liếc hoang dại tìm người cứu. [crane-the-red-badge-of-courage:22.22] Những người khác ngã dưới chân đồng đội. Một số thương binh bò ra đi, nhưng nhiều người nằm bất động, thân thể vặn thành những hình thù không thể có. [crane-the-red-badge-of-courage:22.23] Chàng thanh niên nhìn một lần tìm bạn. Anh thấy một chàng trai mãnh liệt, lem thuốc súng, đầu tóc bù xù, mà anh biết là cậu ấy. Viên trung úy cũng nguyên vẹn ở vị trí phía sau. Ông vẫn tiếp tục chửi, nhưng giờ với dáng của một người đang dùng hộp lời thề cuối cùng. [crane-the-red-badge-of-courage:22.24] Vì loạt súng của trung đoàn đã bắt đầu yếu đi và nhỏ giọt. Giọng khỏe mạnh, từng vang lạ lùng từ hàng quân mỏng, đang yếu đi nhanh chóng. [crane-the-red-badge-of-courage:23.1] Chương XXIII. [crane-the-red-badge-of-courage:23.2] Viên đại tá chạy dọc phía sau hàng quân. Có những sĩ quan khác chạy theo. “Phải xung phong vào chúng!” họ hô. “Phải xung phong vào chúng!” họ kêu bằng giọng hằn học, như thể đoán trước lính sẽ nổi loạn chống kế hoạch này. [crane-the-red-badge-of-courage:23.3] Chàng thanh niên, nghe tiếng hô, bắt đầu đo khoảng cách giữa mình và địch. Anh tính toán mơ hồ. Anh thấy muốn làm người lính vững vàng thì phải tiến lên. Ở lại chỗ này là chết, và với mọi hoàn cảnh, lùi lại sẽ tôn vinh quá nhiều kẻ khác. Hy vọng của họ là đẩy những kẻ thù chọc tức kia khỏi hàng rào. [crane-the-red-badge-of-courage:23.4] Anh tưởng đồng đội, mệt mỏi và cứng đờ, sẽ phải bị thúc mới chịu xung phong, nhưng khi quay sang họ, anh nhận thấy với chút ngạc nhiên rằng họ đang tỏ ra đồng ý nhanh chóng và không điều kiện. Có một khúc dạo đầu đáng ngại, loảng xoảng cho cuộc xung phong khi cán lưỡi lê lách cách vào nòng súng. Trước tiếng hô lệnh, những người lính nhảy vọt lên đầy háo hức. Có một sức mạnh mới và bất ngờ trong chuyển động của trung đoàn. Biết tình trạng phai mờ, kiệt quệ của nó, cuộc xung phong trông như một cơn co giật, một sự phô bày sức lực đến trước khi suy nhược cuối cùng. Những người lính chạy tán loạn trong cơn sốt điên của sự vội vã, đua như để giành thắng lợi bất ngờ trước khi thứ nước làm phấn chấn ấy rời bỏ họ. Đó là cuộc lao tới mù quáng và tuyệt vọng của một tập hợp người trong màu xanh bụi bặm tả tơi, trên bãi cỏ xanh, dưới bầu trời xanh lam thẫm, hướng về một hàng rào lờ mờ trong khói, từ sau đó những khẩu súng địch dữ dội lẹt đẹt nổ. [crane-the-red-badge-of-courage:23.5] Chàng thanh niên giữ những màu rực rỡ hướng về phía trước. Anh vung cánh tay rảnh thành những vòng giận dữ, trong khi thét những lời gọi và kêu cầu điên cuồng, thúc những người chẳng cần thúc, vì dường như đám người áo xanh đang lao vào nhóm súng nguy hiểm lại bỗng hóa hoang dại với một nhiệt tình vị tha. Xét theo vô số loạt súng bắn về phía họ, có vẻ họ chỉ thành công trong việc rải một đám xác lớn trên cỏ giữa vị trí cũ và hàng rào. Nhưng họ đang trong cơn cuồng loạn, có lẽ vì những hư danh bị quên, và nó tạo nên một màn trình diễn của sự liều lĩnh cao cả. Không có sự hỏi han rõ ràng, không tính toán, không sơ đồ. Dường như không có kẽ hở được cân nhắc. Có vẻ đôi cánh nhanh của ước vọng họ sẽ vỡ tan trên cánh cổng sắt của điều bất khả. [crane-the-red-badge-of-courage:23.6] Chính anh cảm thấy tinh thần liều lĩnh của một kẻ man rợ, cuồng tín. Anh có khả năng hy sinh sâu sắc, một cái chết vĩ đại. Anh không có thì giờ mổ xẻ, nhưng anh biết mình nghĩ về đạn chỉ như những thứ có thể ngăn mình tới nơi mình nhắm. Có những tia vui tinh tế lóe trong anh vì tâm trí mình lại như thế. [crane-the-red-badge-of-courage:23.7] Anh gồng hết sức. Thị giác anh rung và lóa vì căng thẳng của tư duy và cơ bắp. Anh không thấy gì ngoài làn khói bị rạch bởi những con dao lửa nhỏ, nhưng anh biết trong đó có hàng rào cũ của một người nông dân đã biến mất, che chở những thân hình thu mình của những người áo xám. [crane-the-red-badge-of-courage:23.8] Khi chạy, một ý nghĩ về cú va chạm lóe lên trong đầu anh. Anh chờ một cú chấn động lớn khi hai khối quân đâm vào nhau. Điều này thành một phần cơn điên chiến trận của anh. Anh cảm nhận được đà tới của trung đoàn quanh mình và hình dung một cú đánh nghiền nát như sấm sẽ quật ngã sức chống cự và gieo kinh hoàng cùng sửng sốt hàng dặm. Trung đoàn đang bay sẽ có hiệu ứng như cái máy bắn đá. Giấc mơ ấy khiến anh chạy nhanh hơn giữa đồng đội, những người đang xả những tiếng reo khàn và điên cuồng. [crane-the-red-badge-of-courage:23.9] Nhưng chẳng mấy chốc anh thấy nhiều người áo xám không có ý định đợi cú đánh. Màn khói cuộn mở ra những người chạy, mặt vẫn quay lại. Họ lớn lên thành một đám đông, lùi lại cứng đầu. Từng người thường quay ngoắt lại để bắn một viên vào con sóng xanh. [crane-the-red-badge-of-courage:23.10] Nhưng ở một đoạn của hàng quân có một nhóm nghiệt ngã, ngoan cố không nhúc nhích. Họ ngồi vững sau cột và thanh. Một ngọn cờ, rối tung và dữ dội, phấp phới trên đầu họ và súng của họ vang rền dữ dội. [crane-the-red-badge-of-courage:23.11] Cơn lốc người xanh tới rất gần, đến nỗi thật sự dường như sắp có một cuộc xô xát sát sườn và khủng khiếp. Có một sự khinh bỉ rõ ràng trong cuộc kháng cự của nhóm nhỏ, làm đổi nghĩa tiếng reo của những người áo xanh. Chúng trở thành những tiếng hét giận dữ, có định hướng, mang tính cá nhân. Tiếng kêu của hai bên giờ về âm thanh là một cuộc trao đổi những lời lăng mạ cay độc. [crane-the-red-badge-of-courage:23.12] Những người áo xanh nhe răng; mắt trắng dã sáng lên. Họ lao vào như muốn xé cổ những kẻ đứng kháng cự. Khoảng cách giữa họ co lại thành một đoạn vô nghĩa. [crane-the-red-badge-of-courage:23.13] Chàng thanh niên đã dồn cái nhìn của tâm hồn vào ngọn cờ kia. Chiếm được nó sẽ là niềm tự hào lớn. Nó sẽ là dấu tích của những trận giáp lá cà đẫm máu, những đòn kề sát. Anh có một mối căm khổng lồ với những kẻ gây khó khăn và rắc rối lớn. Chúng biến nó thành như một kho báu khao khát của thần thoại, treo giữa những nhiệm vụ và mưu mô nguy hiểm. [crane-the-red-badge-of-courage:23.14] Anh lao như con ngựa điên về phía nó. Anh quyết không để nó thoát, nếu những cú đánh điên cuồng và những cú liều đòn có thể túm được nó. Ngọn cờ của chính anh, run rẩy và rực lửa, bay về phía kia. Dường như chẳng mấy chốc sẽ có cuộc chạm trán của những cái mỏ và móng vuốt lạ, như của đại bàng. [crane-the-red-badge-of-courage:23.15] Khối người áo xanh đang xoáy cuộn bỗng khựng lại ở cự ly sát và chết chóc, gầm lên một loạt đạn nhanh. Nhóm áo xám bị chẻ và vỡ vì loạt lửa ấy, nhưng thân thể thủng lỗ chỗ của nó vẫn chiến đấu. Những người áo xanh lại hét và ập vào. [crane-the-red-badge-of-courage:23.16] Chàng thanh niên, trong những cú nhảy, thấy, như qua màn sương, một bức tranh bốn năm người nằm trên mặt đất hay vặn vẹo trên đầu gối với cái đầu cúi như bị sét trời đánh. Loạng choạng giữa họ là người cầm cờ đối địch, mà anh thấy đã bị đạn của loạt cuối cùng đáng gờm cắn vào chỗ hiểm. Anh thấy người này đang chiến đấu trận cuối cùng, trận của kẻ có đôi chân bị quỷ túm. Đó là một cuộc chiến ghê rợn. Trên mặt anh ta là màu trắng nhợt của cái chết, nhưng dựng trên đó là những đường sẫm cứng của quyết tâm tuyệt vọng. Với nụ cười khủng khiếp của ý chí ấy, anh ta ôm ngọn cờ quý giá vào mình và loạng choạng, lảo đảo trong ý định đi con đường dẫn nó tới nơi an toàn. [crane-the-red-badge-of-courage:23.17] Nhưng những vết thương luôn khiến chân anh ta như bị chậm lại, bị giữ lại, và anh ta đánh một trận nghiệt ngã, như với những con quỷ ăn xác vô hình bám tham lam vào tay chân. Những người ở trước đám áo xanh chạy, hét reo, nhảy qua hàng rào. Nỗi tuyệt vọng của kẻ đã mất hiện trong mắt anh ta khi anh ta ngoảnh lại nhìn họ. [crane-the-red-badge-of-courage:23.18] Bạn của chàng thanh niên vượt qua chướng ngại thành một đống lộn nhào và nhảy chồm vào ngọn cờ như con báo vào mồi. Anh kéo nó và, giật nó ra, vung lên màu đỏ rực của nó với tiếng kêu đắc thắng điên cuồng, ngay khi người cầm cờ, thở hắt, lảo đảo ngã trong cơn đau cuối cùng và, cứng đờ co giật, quay gương mặt chết úp xuống đất. Có nhiều máu trên các ngọn cỏ. [crane-the-red-badge-of-courage:23.19] Ở nơi chiến thắng bắt đầu nhiều tiếng reo hò hoang dại hơn. Những người lính khoa tay hét to trong cơn ngây ngất. Khi họ nói, như thể họ coi người nghe ở xa cả dặm. Những mũ và nón còn lại họ thường quăng cao lên không. [crane-the-red-badge-of-courage:23.20] Ở một đoạn hàng, bốn người đã bị tóm, và giờ ngồi làm tù binh. Vài người áo xanh vây quanh họ thành vòng hăm hở tò mò. Những người lính đã bẫy được những con chim lạ, và có cuộc xem xét. Một loạt câu hỏi nhanh bay trong không khí. [crane-the-red-badge-of-courage:23.21] Một tù binh đang chăm sóc vết thương nông ở chân. Anh ta ôm nó như em bé, nhưng thường ngước nhìn lên để chửi, với sự buông thả hoàn toàn đáng kinh ngạc, thẳng vào mũi những kẻ bắt mình. Anh ta tống họ xuống những miền đỏ; anh ta kêu gọi cơn giận dịch hạch của các vị thần lạ. Và cùng lúc anh ta hoàn toàn không để ý đến những phép tắc tinh tế trong cách cư xử của tù binh chiến tranh. Như thể một gã vụng về đã dẫm lên ngón chân anh ta và anh ta coi đó là đặc quyền, là bổn phận, của mình để dùng những lời thề sâu cay oán giận. [crane-the-red-badge-of-courage:23.22] Người khác, tuổi còn là một cậu bé, đón nhận cảnh ngộ với sự bình thản lớn và vẻ tử tế hiển nhiên. Anh trò chuyện với những người áo xanh, đôi mắt sáng và sắc dò xét mặt họ. Họ nói về trận đánh và hoàn cảnh. Có mối quan tâm sâu sắc trên mọi gương mặt trong lúc trao đổi quan điểm này. Nghe được những giọng nói từ nơi mà bấy lâu chỉ có bóng tối và phỏng đoán, dường như là một niềm thỏa mãn lớn. [crane-the-red-badge-of-courage:23.23] Người bị bắt thứ ba ngồi với vẻ mặt ủ rũ. Anh giữ thái độ khắc kỷ và lạnh lùng. Với mọi lời bắt chuyện anh chỉ đáp một câu không đổi, “Ôi, đi chết đi!” [crane-the-red-badge-of-courage:23.24] Người cuối cùng trong bốn luôn im lặng và, phần lớn, quay mặt về những hướng chẳng ai đụng tới. Qua những cái nhìn chàng thanh niên nhận được, anh ta có vẻ trong trạng thái thất vọng hoàn toàn. Nỗi nhục bám lấy anh ta, và cùng với nó là hối tiếc sâu sắc rằng có lẽ anh ta không còn được tính vào hàng ngũ đồng đội nữa. Chàng thanh niên không thấy nét biểu cảm nào cho phép anh tin rằng người kia đang nghĩ tới tương lai thu hẹp của mình, tới những ngục tối, những cơn đói và sự tàn bạo mà trí tưởng tượng dễ dàng vẽ ra. Tất cả những gì thấy được là nhục vì bị bắt và hối tiếc vì mất quyền đối kháng. [crane-the-red-badge-of-courage:23.25] Sau khi những người lính ăn mừng đã đời, họ yên vị sau hàng rào gỗ cũ, ở phía bên kia, phía mà địch của họ đã bị đuổi khỏi. Vài người bắn qua loa vào những mục tiêu xa. [crane-the-red-badge-of-courage:23.26] Có một chỗ cỏ dài. Chàng thanh niên nép vào đó và nghỉ, cho ngọn cờ tựa vào một thanh rào tiện tay. Người bạn, hân hoan và rạng rỡ, ôm báu vật của mình đầy kiêu hãnh, tới bên anh ở đó. Họ ngồi cạnh nhau và chúc mừng nhau. [crane-the-red-badge-of-courage:24.1] Chương XXIV. [crane-the-red-badge-of-courage:24.2] Những tiếng gầm trải dài như một dải âm thanh khắp mặt rừng bắt đầu đứt quãng và yếu đi. Lời lẽ oang oang của pháo binh vẫn tiếp tục trong một cuộc chạm xa nào đó, nhưng tiếng súng trường gần như đã ngừng. Chàng thanh niên và bạn bỗng ngước lên, cảm thấy nỗi buồn chai lì vì những tiếng ồn đã thành một phần cuộc sống đang tắt dần. Họ thấy những thay đổi trong đám quân. Có những cuộc hành quân bên này bên kia. Một khẩu đội quay bánh thong thả. Trên đỉnh một ngọn đồi nhỏ ánh lấp loáng dày của nhiều khẩu súng đang rời đi. [crane-the-red-badge-of-courage:24.3] Chàng thanh niên đứng dậy. “Này, giờ thì sao đây nhỉ?” anh nói. Qua giọng, anh như đang sẵn sàng bực mình với một cơn quái đản mới của tiếng ầm ĩ và đổ vỡ. Anh che mắt bằng bàn tay bẩn và nhìn ra cánh đồng. [crane-the-red-badge-of-courage:24.4] Bạn anh cũng đứng dậy và nhìn. “Tớ cá là mình sắp đi khỏi đây và về bên kia sông,” anh nói. [crane-the-red-badge-of-courage:24.5] “Trời đất ơi!” chàng thanh niên nói. [crane-the-red-badge-of-courage:24.6] Họ chờ, quan sát. Chẳng bao lâu trung đoàn nhận lệnh quay về đường cũ. Những người lính rên rỉ đứng khỏi bãi cỏ, tiếc nuối giấc nghỉ êm. Họ giật những cái chân cứng đờ, và vươn tay lên đầu. Một người chửi thề khi dụi mắt. Tất cả đều rên “Ôi Chúa ơi!” Họ phản đối cuộc đổi hướng này cũng ầm ĩ như thể bị đề nghị đánh thêm một trận. [crane-the-red-badge-of-courage:24.7] Họ lê chậm trở lại qua cánh đồng nơi họ từng chạy điên cuồng. [crane-the-red-badge-of-courage:24.8] Trung đoàn hành quân cho tới khi nhập vào đồng đội. Lữ đoàn đã tái lập, theo cột, hướng qua rừng ra đường. Chẳng mấy chốc họ đã ở giữa một khối quân phủ bụi, lê bước dọc theo đường song song với các hàng quân địch như đã được phác ra qua cuộc náo loạn trước đó. [crane-the-red-badge-of-courage:24.9] Họ đi qua trong tầm nhìn của một ngôi nhà trắng lặng lẽ, và thấy trước nó từng nhóm đồng đội nằm phục sau một công sự gọn gàng. Một hàng pháo đang nổ vào kẻ địch xa. Đạn pháo ném trả đang tung lên những đám bụi và mảnh vụn. Kỵ binh phi dọc hàng chiến hào. [crane-the-red-badge-of-courage:24.10] Tại điểm này trên đường hành quân, sư đoàn quẹo khỏi chiến trường và uốn lượn đi hướng về sông. Khi ý nghĩa của chuyển động này in vào chàng thanh niên, anh quay đầu nhìn qua vai về phía mặt đất bị giẫm nát và rải đầy mảnh vụn. Anh thở một hơi thỏa mãn mới. Cuối cùng anh thúc bạn. “Thôi, xong cả rồi,” anh nói với bạn. [crane-the-red-badge-of-courage:24.11] Bạn anh nhìn lại phía sau. “Lạy Chúa, đúng thế,” anh đồng ý. Họ trầm ngâm. [crane-the-red-badge-of-courage:24.12] Một lúc chàng thanh niên buộc phải suy nghĩ theo kiểu bối rối và không chắc. Tâm trí anh đang trải qua một thay đổi tinh tế. Phải mất vài khoảnh khắc nó mới cởi bỏ lối chiến tranh và trở lại dòng suy nghĩ quen thuộc. Dần dần óc anh trồi ra khỏi những đám mây tắc nghẽn, và cuối cùng anh có thể hiểu mình và hoàn cảnh gần gũi hơn. [crane-the-red-badge-of-courage:24.13] Anh hiểu rằng cuộc sống của đạn bắn và đạn đáp đã thuộc về quá khứ. Anh đã sống trong một miền đất của những biến động lạ lùng, the thé và đã bước ra. Anh đã ở nơi có màu đỏ của máu và màu đen của dục vọng, và anh đã thoát. Những ý nghĩ đầu tiên của anh dành cho niềm vui vì điều đó. [crane-the-red-badge-of-courage:24.14] Sau đó anh bắt đầu xem xét việc làm, thất bại và thành tích của mình. Vậy là, vừa ra khỏi những cảnh mà nhiều cỗ máy suy tưởng thường dùng của anh đã ngừng, từ nơi anh đã tiến như cừu, anh vật lộn để sắp hàng mọi hành động của mình. [crane-the-red-badge-of-courage:24.15] Cuối cùng chúng diễu hành trước anh rõ ràng. Từ góc nhìn hiện tại anh có thể nhìn chúng như khán giả và phê phán chúng khá chính xác, vì tình trạng mới của anh đã đánh bại một số mối đồng cảm. [crane-the-red-badge-of-courage:24.16] Ngắm đoàn diễu hành của ký ức, anh cảm thấy vui vẻ và không hối tiếc, vì trong đó những việc công khai của anh được diễu hành nổi bật rực rỡ. Những màn trình diễn đã được đồng đội chứng kiến giờ diễu hành trong những dải tím và vàng rộng, có nhiều ánh phản chiếu. Chúng đi vui vẻ với nhạc. Thật khoái khi ngắm những thứ ấy. Anh dành những phút thích thú ngắm những hình ảnh mạ vàng của ký ức. [crane-the-red-badge-of-courage:24.17] Anh thấy mình tốt. Anh nhớ lại với cơn rùng mình vui sướng những lời nhận xét kính trọng của đồng đội về hành vi của mình. [crane-the-red-badge-of-courage:24.18] Tuy nhiên, bóng ma của cuộc chạy trốn trong trận đầu hiện ra với anh và nhảy múa. Có những tiếng hét nhỏ trong óc anh về những chuyện ấy. Trong chốc lát anh đỏ mặt, và ánh sáng tâm hồn anh chập chờn vì hổ thẹn. [crane-the-red-badge-of-courage:24.19] Một bóng ma trách móc hiện tới với anh. Hiện lên ký ức đeo bám về người lính rách rưới, người bị đạn đâm, yếu vì mất máu, đã lo lắng cho một vết thương tưởng tượng ở người khác; người đã cho mượn chút sức và trí tuệ cuối cùng cho gã cao lớn; người, mù vì mệt và đau, bị bỏ rơi trên cánh đồng. [crane-the-red-badge-of-courage:24.20] Trong chốc lát một cơn rợn lạnh khốn khổ, toát mồ hôi, phủ lên anh với ý nghĩ mình có thể bị bắt gặp trong chuyện ấy. Khi hình ảnh ấy đứng dai dẳng trước tầm nhìn, anh buông ra một tiếng kêu của bực bội và quằn quại sắc nhọn. [crane-the-red-badge-of-courage:24.21] Bạn anh quay lại. “Có chuyện gì thế, Henry?” anh hỏi. Câu đáp của chàng thanh niên là một tràng chửi đỏ lòm. [crane-the-red-badge-of-courage:24.22] Khi anh hành quân dọc con đường nhỏ rợp cành giữa những người đồng đội lảm nhảm, bóng hình tàn nhẫn ấy ủ ê trên anh. Nó luôn bám sát anh và làm tối cái nhìn của anh về những việc tím và vàng này. Hướng nào ý nghĩ anh rẽ tới đều bị bóng ma u ám của sự bỏ rơi ngoài đồng theo sau. Anh lén nhìn đồng đội, chắc chắn rằng họ phải nhận ra trên mặt anh dấu vết của sự truy đuổi này. Nhưng họ đang lê bước trong hàng tả tơi, bàn bạc bằng những cái lưỡi nhanh về thành tích của trận vừa xong. [crane-the-red-badge-of-courage:24.23] “Ôi, nếu có ai tới hỏi tôi thì tôi bảo mình bị đánh cho một trận nên thân.” [crane-the-red-badge-of-courage:24.24] “Thua cái nỗi gì! Mình không thua đâu, nhóc. Mình sẽ đi xuống đây một đoạn, vòng lại và đánh vào sau lưng chúng.” [crane-the-red-badge-of-courage:24.25] “Ôi, thôi đi với cái đánh vào sau lưng của cậu. Tớ thấy đủ rồi. Đừng nói với tớ chuyện đánh vào sau lưng…” [crane-the-red-badge-of-courage:24.26] “Bill Smithers, anh ta bảo thà ở một nghìn trận còn hơn ở cái bệnh viện chết tiệt đó. Anh ta bảo họ bắn cả ban đêm, đạn pháo rơi ngay giữa họ trong bệnh viện. Anh ta bảo chưa từng thấy tiếng la hét nào như vậy.” [crane-the-red-badge-of-courage:24.27] “Hasbrouck? Ông ấy là sĩ quan giỏi nhất trung đoàn này. Ông ấy là một tay cực cừ.” [crane-the-red-badge-of-courage:24.28] “Tớ không bảo cậu mình sẽ vòng ra sau chúng sao? Tớ không bảo cậu thế sao? Mình…” [crane-the-red-badge-of-courage:24.29] “Ôi, câm mồm đi!” [crane-the-red-badge-of-courage:24.30] Một lúc, ký ức đeo bám về người rách rưới lấy hết niềm hân hoan khỏi huyết quản chàng thanh niên. Anh thấy rõ lỗi của mình, và sợ nó sẽ đứng trước mặt anh suốt đời. Anh không tham gia chuyện tán gẫu của đồng đội, cũng không nhìn họ hay biết họ, trừ khi anh chợt ngờ rằng họ đang thấy ý nghĩ của mình và soi từng chi tiết của cảnh với người lính rách rưới. [crane-the-red-badge-of-courage:24.31] Tuy nhiên dần dần anh gom đủ sức đẩy tội lỗi ra xa. Và rốt cuộc mắt anh dường như mở ra những lối mới. Anh thấy mình có thể nhìn lại sự huênh hoang rỗng tuếch của những tín điều trước đây và thấy chúng đúng như chúng là. Anh vui mừng khi nhận ra bây giờ mình khinh chúng. [crane-the-red-badge-of-courage:24.32] Cùng với niềm tin ấy đến một kho tự tin. Anh cảm thấy một nam tính lặng lẽ, không khoe khoang nhưng bằng dòng máu cứng cỏi và mạnh mẽ. Anh biết mình sẽ không còn run sợ trước những người dẫn đường của mình dù họ chỉ tới đâu. Anh đã đi chạm vào cái chết lớn, và thấy rằng, rốt cuộc, nó chỉ là cái chết lớn. Anh là một người đàn ông. [crane-the-red-badge-of-courage:24.33] Thế là, khi anh lê bước rời nơi máu và cơn thịnh nộ, tâm hồn anh đổi thay. Anh từ những lưỡi cày nóng bỏng đi tới viễn cảnh đồng cỏ ba lá yên bình, và như thể những lưỡi cày nóng bỏng chưa từng có. Sẹo phai như hoa. [crane-the-red-badge-of-courage:24.34] Trời mưa. Đoàn lính mệt mỏi thành một đoàn tàn tạ, chán nản và lầm bầm, hành quân với nỗ lực lê lết trong rãnh bùn nâu lỏng dưới một bầu trời thấp, khốn khổ. Vậy mà chàng thanh niên mỉm cười, vì anh thấy thế giới là một thế giới dành cho mình, dù nhiều người thấy nó làm bằng lời thề và gậy chống. Anh đã rũ khỏi mình cơn bệnh đỏ của chiến trận. Cơn ác mộng oi bức đã ở quá khứ. Anh đã là một con thú phồng rộp và đẫm mồ hôi trong nóng và đau của chiến tranh. Giờ anh quay, với cơn khát của người yêu, về những hình ảnh bầu trời yên tĩnh, đồng cỏ tươi, suối mát, một sự tồn tại của hòa bình mềm mại và vĩnh cửu. [crane-the-red-badge-of-courage:24.35] Bên kia sông, một tia nắng vàng xuyên qua những đạo quân mây mưa xám chì.