Cái chết ở Venezia

Vì sao đáng đọc

“Der Tod in Venedig” (Cái chết ở Venezia) là truyện vừa của Thomas Mann, dựa một phần vào kỳ nghỉ của chính ông ở Venezia giữa dịch tả năm 1911. Hyperion-Verlag in bản giới hạn năm 1912; truyện đăng trên Die neue Rundschau vào tháng Mười và tháng Mười Một năm ấy, và Fischer phát hành bản đại trà năm 1913. Gustav von Aschenbach, nhà văn nổi tiếng vừa được phong quý tộc, sống bằng kỷ luật nghiêm khắc, đến đảo Lido nghỉ ngơi rồi bị ám ảnh bởi một cậu bé Ba Lan chừng mười bốn tuổi. Truyện còn được đọc vì nó theo dõi sự rã ra của một người đáng kính qua từng bước chính xác, trong khi thành phố giấu một bệnh dịch đang lan.

Theo trang Project Gutenberg, chính Mann gọi nó là “bi kịch của một sự suy đồi”. Wikipedia lần ra nguồn gốc: mối tình muộn của Goethe với một cô gái mười bảy tuổi, cái chết của Gustav Mahler tháng 5/1911, người mà Mann mượn tên và, theo một bức ảnh, cả diện mạo cho Aschenbach, và kỳ nghỉ thật ở Venezia. Truyện dày ám chỉ Hy Lạp cổ, lấy từ Plato và từ sự đối lập của Nietzsche giữa Apollo, thần của hình thức và tiết chế, với Dionysus, thần của thái quá. Trong tiếng Anh, bản Helen Lowe-Porter năm 1922 về sau bị chê là làm nhẹ yếu tố tính dục; bản Kenneth Burke năm 1924 được W. H. Auden gọi là bản dứt điểm.

Hãy để ý những kẻ lạ tóc đỏ Aschenbach liên tục gặp: ở nghĩa trang, trên gondola, giữa đám ca sĩ đường phố. Để ý cả quan chức chối bỏ dịch bệnh, và ông lão đội tóc giả mà về sau Aschenbach trở nên giống. Lưu ý nội dung: truyện miêu tả nỗi khao khát ám ảnh, chưa bao giờ thành hiện thực, của một người đàn ông lớn tuổi với cậu bé khoảng mười bốn tuổi, trong bối cảnh suy tàn, dịch tả và cái chết. Lời kể không tán thành, cũng không miêu tả lộ liễu; họ chưa từng chạm vào hay nói với nhau. Dành cho người đọc lớn. Bản tiếng Việt ở đây là bản dịch của chính trang, làm trực tiếp từ tiếng Đức.

Phần giới thiệu do LitMundi soạn với sự hỗ trợ của AI và đối chiếu với các nguồn dưới đây.