Hồi ký của người chết Brás Cubas

Vì sao đáng đọc

Memórias Póstumas de Brás Cubas là tiểu thuyết xuất bản năm 1881 của nhà văn Brazil Machado de Assis, và Wikipedia gọi nó là một trong những tác phẩm vĩ đại nhất của văn học Brazil. Mẹo của sách nằm ngay ở những dòng đầu: người kể đã chết, nên ông có thể nhìn lại lầm lỗi và những mối tình hỏng của mình, đồng thời phê phán xã hội Brazil mà không hối hận hay sợ bị trả đũa. Ông đề tặng cuốn sách cho con giòi đầu tiên gặm xác mình. Sách còn sống vì trò đùa ấy cũng là lập luận về thói hư danh, tham vọng và tự lừa dối, kể bằng giọng vẫn gần gũi; Woody Allen còn nói đó là cuốn sách mỏng.

Thay vì cấu trúc rõ ràng, chặt chẽ của một tiểu thuyết hiện thực thế kỷ XIX thông thường, sách dùng những chương rất ngắn, đổi giọng và đổi lối viết liên tục, với ẩn dụ siêu thực và những mẹo kể chuyện tinh nghịch. Theo Wikipedia, cuốn sách được nhớ đến như một ảnh hưởng lớn lên các nhà văn hậu hiện đại như John Barth và Donald Barthelme, cũng như lên các nhà văn Brazil thế kỷ XX. Woody Allen, trả lời báo The Guardian, nói nó hiện đại đến mức người ta tưởng tác giả mới viết hôm qua. Sách cũng giễu chủ nghĩa Thực chứng qua học thuyết Humanitism do Quincas Borba bịa ra.

Hãy để ý người kể thường quay sang nói với độc giả, và một chương có thể chỉ là một câu đùa hay một cử chỉ. Cũng hãy để ý ai bị coi như đồ đạc trong nhà. Brás lớn lên bằng việc đập đầu những người nô lệ trong nhà, và cuốn sách để ông kể chuyện đó rất nhẹ nhàng; việc phán xét là phần của người đọc. Wikipedia còn ghi nhận ảnh hưởng của Schopenhauer lên logic bi quan của sách. Với độc giả Việt, tác phẩm đến qua bản dịch của chính trang này từ nguyên bản tiếng Bồ Đào Nha. Lưu ý nội dung: chế độ nô lệ, sự tàn nhẫn và một mối ngoại tình; không có cảnh trần trụi.

Phần giới thiệu do LitMundi soạn với sự hỗ trợ của AI và đối chiếu với các nguồn dưới đây.