Ảnh studio nâu đen của một người đàn ông Pashtun có râu, quấn khăn sọc và mặc đồ trắng, ngồi cầm kiếm bên chiếc bàn chạm khắc.
Hình ảnh cùng thời. Một người đàn ông Pashtun ở Afghanistan, ảnh trong album về cuộc chiến Anh - Afghanistan lần hai (1879 đến 1880). Chân dung cùng thời về loại người như nhân vật chính, không phải chính nhân vật.Unknown photographer, 1879-1880, “A Loyal Afghan”, album of the Second Anglo-Afghan War. Public domain (unknown author, before 1900). World Digital Library via Wikimedia Commons. Nguồn

Rabindranath Tagore · Tiếng Việt · ≈ 17 phút đọc

Người Kabul

Nhan đề gốc: কাবুলিওয়ালা

Mỗi năm, một người bán quả khô từ Kabul đi vào một con ngõ ở Calcutta và dừng lại trước nhà một cô bé năm tuổi.

Rahmat, người Pashtun bán quả khô từ Kabul, kết bạn với Mini, cô con gái năm tuổi của một nhà văn ở Calcutta, người kể câu chuyện. Tình bạn của họ đi qua nhiều năm, và qua không ít điều người kể đã nhìn sai. Tagore giữ truyện nhỏ và chính xác, để cảm xúc đến mà không cần báo trước.

Bản dịch tiếng Việt bằng AI · đánh giá AI v2

Ấn bản: Tiếng Việt

Bản dịch đã được AI đánh giá và đáp ứng chính sách xuất bản hiện hành. Chưa có xác nhận kiểm định độc lập của con người. Mời bạn đọc góp ý và đề nghị sửa.

Điểm đánh giá văn học của AI: 8,88/10. Đánh giá của AI; không phải điểm của con người hoặc bạn đọc.

Các đoạn văn · 68
বাংলা

Các đoạn được ghép theo hồ sơ căn chỉnh. Trên màn hình nhỏ, nguyên tác nằm trước bản dịch.

বাংলা · Ngôn ngữ gốc

Tiếng Việt · Bản dịch · do AI đánh giá

বাংলা

আমার পাঁচ বছর বয়সের ছোটো মেয়ে মিনি এক দণ্ড কথা না কহিয়া থাকিতে পারে না। পৃথিবীতে জন্মগ্রহণ করিয়া ভাষা শিক্ষা করিতে সে কেবল একটি বৎসর কাল ব্যয় করিয়াছিল, তাহার পর হইতে যতক্ষণ সে জাগিয়া থাকে এক মুহূর্ত মৌনভাবে নষ্ট করে না। তাহার মা অনেক সময় ধমক দিয়া তাহার মুখ বন্ধ করিয়া দেয়, কিন্তু আমি তাহা পারি না। মিনি চুপ করিয়া থাকিলে এমনি অস্বাভাবিক দেখিতে হয় যে, সে আমার বেশিক্ষণ সহ্য হয় না। এইজন্য আমার সঙ্গে তাহার কথোপকথনটা কিছু উৎসাহের সহিত চলে।

Tiếng Việt

Mini, con gái nhỏ năm tuổi của tôi, không thể nào ngồi yên một khắc mà không nói. Từ khi chào đời, nó chỉ tốn đúng một năm để học nói, và từ đó trở đi, hễ còn thức là nó không phí một giây nào vào sự im lặng. Mẹ nó nhiều khi phải quát cho nó ngậm miệng lại, nhưng tôi thì không làm thế được. Mini mà im lặng thì trông trái tự nhiên đến nỗi tôi không chịu nổi lâu. Vì thế mà cuộc chuyện trò giữa tôi với nó diễn ra khá sôi nổi.

বাংলা

সকালবেলায় আমার নভেলের সপ্তদশ পরিচ্ছেদে হাত দিয়াছি এমন সময় মিনি আসিয়াই আরম্ভ করিয়া দিল, “বাবা, রামদয়াল দরোয়ান কাককে কৌয়া বলছিল, সে কিচ্ছু জানে না। না?”

Tiếng Việt

Một buổi sáng, tôi vừa bắt tay vào chương thứ mười bảy của cuốn tiểu thuyết thì Mini chạy đến, mở màn ngay: “Bố ơi, bác gác cổng Ramdayal gọi con quạ là ‘kauwa’, bác ấy chẳng biết gì hết. Phải không bố?”

বাংলা

আমি পৃথিবীতে ভাষার বিভিন্নতা সম্বন্ধে তাহাকে জ্ঞানদান করিতে প্রবৃত্ত হইবার পূর্বেই সে দ্বিতীয় প্রসঙ্গে উপনীত হইল। “দেখো বাবা, ভোলা বলছিল আকাশে হাতি শুঁড় দিয়ে জল ফেলে, তাই বৃষ্টি হয়। মা গো, ভোলা এত মিছিমিছি বকতে পারে! কেবলই বকে, দিনরাত বকে।”

Tiếng Việt

Tôi chưa kịp bắt đầu khai sáng cho nó về sự khác biệt giữa các ngôn ngữ trên thế gian thì nó đã nhảy sang chuyện thứ hai. “Bố xem này, Bhola bảo trên trời có con voi lấy vòi phun nước xuống, thế nên mới mưa. Ôi trời, Bhola nói nhảm nhiều ơi là nhiều! Nói suốt, nói cả ngày cả đêm luôn.”

বাংলা

এ সম্বন্ধে আমার মতামতের জন্য কিছুমাত্র অপেক্ষা না করিয়া হঠাৎ জিজ্ঞাসা করিয়া বসিল, “বাবা, মা তোমার কে হয়।”

Tiếng Việt

Chẳng thèm đợi xem tôi nghĩ gì về chuyện ấy, nó bỗng hỏi phắt: “Bố ơi, mẹ là gì của bố?”

বাংলা

মনে মনে কহিলাম শ্যালিকা; মুখে কহিলাম, “মিনি, তুই ভোলার সঙ্গে খেলা কর গে যা। আমার এখন কাজ আছে।”

Tiếng Việt

Trong bụng tôi đáp: em vợ; ngoài miệng tôi bảo: “Mini, con ra chơi với Bhola đi. Bố đang bận việc.”

বাংলা

সে তখন আমার লিখিবার টেবিলের পার্শ্বে আমার পায়ের কাছে বসিয়া নিজের দুই হাঁটু এবং হাত লইয়া অতিদ্রুত উচ্চারণে ‘আগ্‌ডুম বাগ্‌ডুম’ খেলিতে আরম্ভ করিয়া দিল। আমার সপ্তদশ পরিচ্ছেদে প্রতাপসিংহ তখন কাঞ্চনমালাকে লইয়া অন্ধকার রাত্রে কারাগারের উচ্চ বাতায়ন হইতে নিম্নবর্তী নদীর জলে ঝাঁপ দিয়া পড়িতেছেন।

Tiếng Việt

Thế là nó ngồi xuống cạnh bàn viết, ngay dưới chân tôi, vừa vỗ hai đầu gối vừa múa tay, miệng đọc thoăn thoắt bài đồng dao ‘agdum bagdum’. Trong chương mười bảy của tôi, lúc ấy Pratap Singh đang ôm Kanchanmala, giữa đêm tối, từ khung cửa sổ cao của nhà ngục nhảy ùm xuống dòng sông bên dưới.

বাংলা

আমার ঘর পথের ধারে। হঠাৎ মিনি আগ্‌ডুম বাগ্‌ডুম খেলা রাখিয়া জানালার ধারে ছুটিয়া গেল এবং চীৎকার করিয়া ডাকিতে লাগিল, “কাবুলিওয়ালা, ও কাবুলিওয়ালা।”

Tiếng Việt

Phòng tôi nằm sát mặt đường. Bỗng Mini bỏ dở trò agdum bagdum, chạy ào ra cửa sổ, gào lên gọi: “Ông Kabul ơi, ông Kabul ơi!”

বাংলা

ময়লা ঢিলা কাপড় পরা, পাগড়ি মাথায়, ঝুলি ঘাড়ে, হাতে গোটাদুই-চার আঙুরের বাক্স, এক লম্বা কাবুলিওয়ালা মৃদুমন্দ গমনে পথ দিয়া যাইতেছিল—তাহাকে দেখিয়া আমার কন্যারত্বের কিরূপ ভাবোদয় হইল বলা শক্ত, তাহাকে উর্ধ্বশ্বাসে ডাকাডাকি আরম্ভ করিয়া দিল। আমি ভাবিলাম, এখনই ঝুলি ঘাড়ে একটা আপদ আসিয়া উপস্থিত হইবে, আমার সপ্তদশ পরিচ্ছেদ আর শেষ হইবে না।

Tiếng Việt

Một người Kabul cao lênh khênh, mặc bộ quần áo rộng thùng thình cáu bẩn, đầu quấn khăn xếp, vai khoác cái bị, tay cầm dăm ba hộp nho, đang thong thả đi ngang qua đường. Nhìn thấy ông ta, viên ngọc quý của tôi nảy ra cảm xúc gì thì khó mà nói được, chỉ biết nó gọi ông ta rối rít, hớt hải. Tôi nghĩ bụng: thế là sắp có một của nợ vác bị trên vai kéo đến, và chương mười bảy của tôi sẽ chẳng bao giờ xong được.

বাংলা

কিন্তু, মিনির চীৎকারে যেমনি কাবুলিওয়ালা হাসিয়া মুখ ফিরাইল এবং আমাদের বাড়ির দিকে আসিতে লাগিল অমনি সে উর্ধ্বশ্বাসে অন্তঃপুরে দৌড় দিল, তাহার আর চিহ্ন দেখিতে পাওয়া গেল না। তাহার মনের মধ্যে একটা অন্ধ বিশ্বাসের মতো ছিল যে, ওই ঝুলিটার ভিতর সন্ধান করিলে তাহার মতো দুটো-চারটে জীবিত মানবসন্তান পাওয়া যাইতে পারে।

Tiếng Việt

Nhưng, Mini vừa gào lên, người Kabul vừa mỉm cười quay mặt lại và đi về phía nhà chúng tôi, thì nó lập tức chạy biến vào trong nhà, không để lại một dấu vết nào. Trong đầu nó có một niềm tin mù quáng rằng nếu lục cái bị kia, thế nào cũng tìm ra được dăm ba đứa trẻ còn sống nhăn y như nó.

বাংলা

এ দিকে কাবুলিওয়ালা আসিয়া সহাস্যে আমাকে সেলাম করিয়া দাঁড়াইল—আমি ভাবিলাম, যদিচ’ প্রতাপসিংহ এবং কাঞ্চনমালার অবস্থা অত্যন্ত সংকটাপন্ন তথাপি লোকটাকে ঘরে ডাকিয়া আনিয়া তাহার কাছ হইতে কিছু না কেনাটা ভালো হয় না।

Tiếng Việt

Trong khi đó, người Kabul đã đến, tươi cười chào salaam tôi rồi đứng đó. Tôi nghĩ, tuy tình cảnh của Pratap Singh và Kanchanmala đang hết sức nguy ngập, nhưng đã gọi người ta vào nhà mà không mua gì thì cũng chẳng hay.

বাংলা

কিছু কেনা গেল। তাহার পর পাঁচটা কথা আসিয়া পড়িল। আবদুর রহমান, রুস, ইংরেজ প্রভৃতিকে লইয়া সীমান্তরক্ষানীতি সম্বন্ধে গল্প চলিতে লাগিল।

Tiếng Việt

Thế là mua một ít. Rồi chuyện nọ xọ chuyện kia. Câu chuyện xoay sang chính sách giữ biên cương, với đủ cả Abdur Rahman, người Nga, người Anh.

বাংলা

অবশেষে উঠিয়া যাইবার সময় সে জিজ্ঞাসা করিল, “বাবু, তোমার লড়কী কোথায় গেল।”

Tiếng Việt

Cuối cùng, lúc đứng dậy ra về, ông ta hỏi: “Babu, con gái ông đi đâu mất rồi?”

বাংলা

আমি মিনির অমূলক ভয় ভাঙাইয়া দিবার অভিপ্রায়ে তাঁহাকে অন্তঃপুর হইতে ডাকাইয়া আনিলাম-সে আমার গা ঘেঁষিয়া কাবুলির মুখ এবং ঝুলির দিকে সন্দিগ্ধ নেত্রক্ষেপ করিয়া দাঁড়াইয়া রহিল। কাবুলি ঝুলির মধ্য হইতে কিস্‌মিস খোবানি বাহির করিয়া তাহাকে দিতে গেল, সে কিছুতেই লইল না, দ্বিগুণ সন্দেহের সহিত আমার হাঁটুর কাছে সংলগ্ন হইয়া রহিল। প্রথম পরিচয়টা এমনি ভাবে গেল।

Tiếng Việt

Muốn xua tan nỗi sợ vô căn cứ của Mini, tôi cho gọi nó từ trong nhà ra. Nó đứng nép sát vào người tôi, nhìn khuôn mặt và cái bị của người Kabul bằng ánh mắt ngờ vực. Người Kabul lấy trong bị ra nho khô, mơ khô định đưa cho nó, nhưng nó nhất định không nhận, lại càng ngờ vực gấp đôi, bám chặt lấy đầu gối tôi. Lần làm quen đầu tiên trôi qua như thế.

বাংলা

কিছুদিন পরে একদিন সকালবেলায় আবশ্যকবশত বাড়ি হইতে বাহির হইবার সময় দেখি, আমার দুহিতাটি দ্বারের সমীপস্থ বেঞ্চির উপর বসিয়া অনর্গল কথা কহিয়া যাইতেছে এবং কাবুলিওয়ালা তাহার পদতলে বসিয়া সহাস্যমুখে শুনিতেছে এবং মধ্যে মধ্যে প্রসঙ্গক্রমে নিজের মতামতও দো-আঁশলা বাংলায় ব্যক্ত করিতেছে। মিনির পঞ্চবর্ষীয় জীবনের অভিজ্ঞতায় বাবা ছাড়া এমন ধৈর্যবান শ্রোতা সে কখনো পায় নাই। আবার দেখি, তাহার ক্ষুদ্র আঁচল বাদাম-কিসমিসে পরিপূর্ণ। আমি কাবুলিওয়ালাকে কহিলাম, “উহাকে এ-সব কেন দিয়াছ। অমন আর দিয়ো না।” বলিয়া পকেট হইতে একটা আধুলি লইয়া তাঁহাকে দিলাম। সে অসংকোচে আধুলি গ্রহণ করিয়া ঝুলিতে পুরিল।

Tiếng Việt

Ít lâu sau, một buổi sáng, có việc phải ra ngoài, tôi thấy cô con gái rượu của mình đang ngồi trên chiếc ghế dài cạnh cửa, nói liến thoắng không ngớt, còn người Kabul ngồi dưới chân nó, tươi cười lắng nghe, thỉnh thoảng lại góp ý kiến của mình bằng thứ tiếng Bengal lai căng. Trong kinh nghiệm năm năm cuộc đời mình, ngoài bố ra, Mini chưa từng gặp một thính giả nào kiên nhẫn đến vậy. Tôi lại thấy vạt áo bé xíu của nó đầy ắp hạnh nhân với nho khô. Tôi bảo người Kabul: “Sao anh lại cho nó mấy thứ này? Đừng cho nữa nhé.” Nói rồi tôi rút trong túi ra một đồng nửa rupi đưa cho ông ta. Ông ta nhận lấy chẳng chút ngần ngại, bỏ tọt vào cái bị.

বাংলা

বাড়িতে ফিরিয়া আসিয়া দেখি, সেই আধুলিটি লইয়া যোলো-আনা গোলযোগ বাধিয়া গেছে।

Tiếng Việt

Lúc trở về nhà, tôi thấy đồng nửa rupi ấy đã gây nên một vụ rắc rối đáng giá trọn cả đồng rupi mười sáu anna.

বাংলা

মিনির মা একটা শ্বেত চক্‌চকে গোলকার পদার্থ লইয়া ভর্ৎসনার স্বরে মিনিকে জিজ্ঞাসা করিতেছেন, “তুই এ আধুলি কোথায় পেলি।”

Tiếng Việt

Mẹ Mini đang cầm một vật tròn trắng sáng loáng, giọng trách móc hỏi Mini: “Đồng nửa rupi này con lấy ở đâu ra?”

বাংলা

মিনি বলিতেছে, “কাবুলিওয়ালা দিয়েছে।”

Tiếng Việt

Mini đáp: “Ông Kabul cho con.”

বাংলা

তাহার মা বলিতেছেন, “কাবুলিওয়ালার কাছ হইতে আধুলি তুই কেন নিতে গেলি।”

Tiếng Việt

Mẹ nó bảo: “Sao con lại đi nhận tiền của người Kabul?”

বাংলা

মিনি ক্রন্দনের উপক্রম করিয়া কহিল, “আমি চাই নি, সে আপনি দিলে।”

Tiếng Việt

Mini mếu máo sắp khóc: “Con có xin đâu, tự ông ấy cho mà.”

বাংলা

আমি আসিয়া মিনিকে তাহার আসন্ন বিপদ হইতে উদ্ধার করিয়া বাহিরে লইয়া গেলাম।

Tiếng Việt

Tôi đến, cứu Mini khỏi tai họa sắp ập xuống, dắt nó ra ngoài.

বাংলা

সংবাদ পাইলাম, কাবুলিওয়ালার সহিত মিনির এই যে দ্বিতীয় সাক্ষাৎ তাহা নহে, ইতিমধ্যে সে প্রায় প্রত্যহ আসিয়া পেস্তাবাদাম ঘুষ দিয়া মিনির ক্ষুদ্র লুব্ধ হৃদয়টুকু অনেকটা অধিকার করিয়া লইয়াছে।

Tiếng Việt

Tôi được biết đây không phải là lần thứ hai Mini gặp người Kabul; trong thời gian đó, gần như ngày nào ông ta cũng đến, đút lót hồ trăn với hạnh nhân, và đã chiếm được phần lớn trái tim bé nhỏ tham ăn của Mini.

বাংলা

দেখিলাম, এই দুটি বন্ধুর মধ্যে গুটিকতক বাঁধা, কথা এবং ঠাট্টা প্রচলিত আছে— যথা, রহমতকে দেখিবামাত্র আমার কন্যা হাসিতে হাসিতে জিজ্ঞাসা করিত, কাবুলিওয়ালা, ও কাবুলিওয়ালা, তোমার ও ঝুলির ভিতর কী।”

Tiếng Việt

Tôi thấy giữa đôi bạn này đã có sẵn mấy câu nói và câu đùa quen thuộc — chẳng hạn, hễ thấy Rahamat là con gái tôi lại cười khanh khách hỏi: “Ông Kabul ơi, ông Kabul ơi, trong cái bị của ông có gì thế?”

বাংলা

রহমত একটা অনাবশ্যক চন্দ্রবিন্দু যোগ করিয়া হাসিতে হাসিতে উত্তর করিত, “হাঁঁতি।”

Tiếng Việt

Rahamat thêm vào một cái dấu ngã chẳng cần thiết, cười đáp: “Või!”

বাংলা

অর্থাৎ তাহার ঝুলির ভিতরে যে একটা হস্তী আছে এইটেই, তাহার পরিহাসের সূক্ষ্ম মর্ম। খুব যে বেশি সুক্ষ্ম তাহা বলা যায় না, তথাপি এই পরিহাসে উভয়েই বেশ একটু কৌতুক অনুভব করিত— এবং শরৎকালের প্রভাতে একটি বয়স্ক এবং একটি অপ্রাপ্তবয়স্ক শিশুর সরল হাস্য দেখিয়া আমারও বেশ লাগিত।

Tiếng Việt

Nghĩa là trong cái bị của ông ta có một con voi — đó chính là ý tứ tinh tế của câu đùa. Không thể nói là nó tinh tế cho lắm, thế nhưng cả hai đều thấy câu đùa ấy rất thú vị — và những buổi sáng mùa thu, nhìn một đứa trẻ đã lớn tuổi và một đứa trẻ chưa lớn cười hồn nhiên với nhau, tôi cũng thấy vui lây.

বাংলা

উহাদের মধ্যে আরো একটা কথা প্রচলিত ছিল। রহমত মিনিকে বলিত “খোখী, তোমি সসুরবাড়ি কখুনু যাবে না!”

Tiếng Việt

Giữa hai người còn có một câu nói quen nữa. Rahamat bảo Mini: “Bé, bé không có đi nhà chồng bao giờ đó nha!”

বাংলা

বাঙালির ঘরের মেয়ে আজন্মকাল ‘শ্বশুরবাড়ি’ শব্দটার সহিত পরিচিত, কিন্তু আমরা কিছু একেলে ধরনের লোক হওয়াতে শিশু মেয়েকে শ্বশুরবাড়ি সম্বন্ধে সজ্ঞান করিয়া তোলা হয় নাই। এইজন্য রহমতের অনুরোধটা সে পরিষ্কার বুঝিতে পারিত না, অথচ কথাটার একটা-কোনো জবাব না দিয়া চুপ করিয়া থাকা নিতান্ত তাহার স্বভাববিরুদ্ধ—সে উল্‌টিয়া জিজ্ঞাসা করিত, “তুমি শ্বশুরবাড়ি যাবে?”

Tiếng Việt

Con gái nhà Bengal từ lúc lọt lòng đã quen với hai chữ ‘nhà chồng’, nhưng vì chúng tôi là người có phần tân thời nên chưa dạy đứa con gái bé bỏng biết gì về nhà chồng cả. Vì vậy nó không hiểu rõ lời dặn của Rahamat, nhưng im lặng mà không đáp lại câu gì thì lại hoàn toàn trái tính nó — nó bèn hỏi ngược lại: “Thế ông có đi nhà chồng không?”

বাংলা

রহমত কাল্পনিক শ্বশুরের প্রতি প্রকাণ্ড মোটা মুষ্টি আস্ফালন করিয়া বলিত, “হামি সসুরকে মারবে।”

Tiếng Việt

Rahamat vung nắm đấm to tướng, chắc nịch về phía ông bố chồng tưởng tượng, nói: “Tui đánh cho bố chồng một trận!”

বাংলা

শুনিয়া মিনি শ্বশুর-নামক কোনো-এক অপরিচিত জীবের দুরবস্থা কল্পনা করিয়া অত্যন্ত হাসিত।

Tiếng Việt

Nghe vậy, Mini tưởng tượng ra cảnh khốn đốn của một sinh vật lạ hoắc nào đó tên là bố chồng, và cười nắc nẻ.

বাংলা

এখন শুভ্র শরৎকাল। প্রাচীনকালে এই সময়েই রাজারা দিগ্‌বিজয়ে বাহির হইতেন। আমি কলিকাতা ছাড়িয়া কখনো কোথাও যাই নাই, কিন্তু সেইজন্যই আমার মনটা পৃথিবীময় ঘুরিয়া বেড়ায়। আমি যেন আমার ঘরের কোণে চিরপ্রবাসী, বাহিরের পৃথিবীর জন্য আমার সর্বদা, মন কেমন করে। একটা বিদেশের নাম শুনিলেই অমনি আমার চিত্ত ছুটিয়া যায়, তেমনি বিদেশী লোক দেখিলেই অমনি নদী পর্বত অরণ্যের মধ্যে একটা কুটিরের দৃশ্য মনে উদয় হয় এবং একটা উল্লাসপূর্ণ স্বাধীন জীবনযাত্রার কথা কল্পনায় জাগিয়া উঠে। এ দিকে আবার আমি এমনি উদ্ভিজ্জপ্রকৃতি যে, আমার কোণটুকু ছাড়িয়া একবার বাহির হইতে গেলে মাথায় বজ্রাঘাত হয়। এইজন্য সকালবেলায় আমার ছোটো ঘরে টেবিলের সামনে বসিয়া এই কাবুলির সঙ্গে গল্প করিয়া, আমার অনেকটা ভ্রমণের কাজ হইত। দুই ধারে বন্ধুর দুর্গম দগ্ধ রক্তবর্ণ উচ্চ গিরিশ্রেণী, মধ্যে সংকীর্ণ মরুপথ, বোঝাই-করা উষ্ট্রের শ্রেণী চলিয়াছে; পাগড়ি-পরা বণিক ও পথিকেরা কেহ বা উটের ’পরে, কেহ বা পদব্রজে, কাহারও হাতে বর্শা, কাহারও হাতে সেকেলে চকমকি-ঠোকা বন্দুক— কাবুলি মেঘমন্দ্রস্বরে ভাঙা বাংলায় স্বদেশের গল্প করিত আর এই ছবি আমার চোখের সম্মুখ দিয়া চলিয়া যাইত।

Tiếng Việt

Bây giờ đang là mùa thu trong trẻo. Thời xưa, chính vào mùa này các vua chúa lên đường chinh phạt bốn phương. Tôi chưa từng rời Calcutta đi đâu bao giờ, nhưng chính vì thế mà tâm hồn tôi cứ lang thang khắp thế gian. Tôi như kẻ suốt đời tha hương ngay trong góc nhà mình, lúc nào lòng cũng nao nao nhớ thương thế giới bên ngoài. Hễ nghe tên một xứ lạ là hồn tôi lập tức bay đi, cũng như hễ thấy một người phương xa là trong đầu tôi hiện lên ngay cảnh một túp lều giữa sông, núi, rừng, và trí tưởng tượng thức dậy với hình ảnh một cuộc sống tự do tràn đầy hân hoan. Thế nhưng mặt khác tôi lại có cái bản tính cây cỏ đến mức hễ phải rời cái góc của mình mà đi đâu một lần là như sét đánh ngang đầu. Vì thế, những buổi sáng ngồi trước bàn trong căn phòng nhỏ chuyện trò với người Kabul này, tôi được thỏa phần lớn cái thú du lịch. Hai bên là những dãy núi cao gồ ghề, hiểm trở, cháy sém, đỏ quạch, ở giữa là con đường sa mạc hẹp, đoàn lạc đà chở đầy hàng hóa nối nhau đi; những thương nhân và lữ khách quấn khăn xếp, người cưỡi lạc đà, người đi bộ, kẻ cầm giáo, kẻ cầm khẩu súng kíp kiểu cũ kiểu cũ — người Kabul kể chuyện quê hương bằng giọng trầm như sấm rền, bằng thứ tiếng Bengal bập bẹ, và bức tranh ấy cứ thế lướt qua trước mắt tôi.

বাংলা

মিনির মা অত্যন্ত শঙ্কিত স্বভাবের লোক। রাস্তায় একটা শব্দ শুনিলেই তাঁহার মনে হয়, পৃথিবীর সমস্ত মাতাল আমাদের বাড়িটাই বিশেষ লক্ষ্য করিয়া ছুটিয়া আসিতেছে। এই পৃথিবীটা যে সর্বত্রই চোর ডাকাত মাতাল সাপ বাঘ ম্যালেরিয়া শুঁয়াপোকা আর্‌সোলা এবং গোরার দ্বারা পরিপূর্ণ, এতদিন (খুব বেশি দিন নহে) পৃথিবীতে বাস করিয়াও সে বিভীষিকা তাঁহার মন হইতে দূর হইয়া যায় নাই।

Tiếng Việt

Mẹ Mini là người cực kỳ hay lo sợ. Hễ nghe ngoài đường có tiếng động là bà ấy tưởng như tất cả bọn say rượu trên đời đang nhắm đúng nhà chúng tôi mà xông tới. Cái thế giới này, ở đâu cũng đầy rẫy trộm cướp, sâu rượu, rắn rết, hổ báo, sốt rét, sâu róm, gián và lính Tây — sống trên đời đã ngần ấy năm (cũng chẳng nhiều nhặn gì) mà nỗi khiếp sợ ấy vẫn chưa rời khỏi tâm trí bà.

বাংলা

রহমত কাবুলিওয়ালা, সম্বন্ধে তিনি সম্পূর্ণ নিঃসংশয় ছিলেন না। তাহার প্রতি বিশেষ দৃষ্টি রাখিবার জন্য তিনি আমাকে বারবার অনুরোধ করিয়াছিলেন। আমি তাঁহার সন্দেহ হাসিয়া উড়াইয়া দিবার চেষ্টা করিলে তিনি পর্যায়ক্রমে আমাকে গুটিকতক প্রশ্ন করিলেন, “কখনো কি কাহারও ছেলে চুরি যায় না। কাবুলদেশে কি দাসব্যবসায় প্রচলিত নাই। একজন প্রকাণ্ড কাবুলির পক্ষে একটি ছোটো ছেলে চুরি করিয়া লইয়া যাওয়া একেবারেই কি অসম্ভব।”

Tiếng Việt

Về Rahamat, người Kabul, bà không hoàn toàn yên tâm. Bà đã dặn đi dặn lại tôi phải để mắt canh chừng ông ta. Tôi cố cười xòa gạt đi mối nghi ngờ của bà thì bà lần lượt hỏi tôi mấy câu: “Chẳng lẽ không bao giờ có trẻ con nhà ai bị bắt cóc à? Ở xứ Kabul chẳng lẽ không có buôn bán nô lệ? Một gã Kabul to lớn như thế mà bắt cóc một đứa bé con mang đi thì chẳng lẽ hoàn toàn không thể được?”

বাংলা

আমাকে মানিতে হইল, ব্যাপারটা যে অসম্ভব তাহা নহে কিন্তু অবিশ্বাস্য। বিশ্বাস করিবার শক্তি সকলের সমান নহে, এইজন্য আমার স্ত্রীর মনে ভয় রহিয়া গেল। কিন্তু, তাই বলিয়া বিনা দোষে রহমতকে আমাদের বাড়িতে আসিতে নিষেধ করিতে পারিলাম না।

Tiếng Việt

Tôi đành phải công nhận rằng chuyện ấy không phải là không thể, nhưng khó tin. Sức tin của mỗi người không giống nhau, vì thế nỗi sợ vẫn còn đọng trong lòng vợ tôi. Nhưng dẫu vậy, tôi cũng không thể vô cớ cấm Rahamat đến nhà chúng tôi.

বাংলা

প্রতি বৎসর মাঘ মাসের মাঝামাঝি রহমত দেশে চলিয়া যায়। এই সময়টা সমস্ত পাওনার টাকা আদায় করিবার জন্য সে, বড়ো ব্যস্ত থাকে। বাড়ি বাড়ি ফিরিতে হয় কিন্তু তবু একবার মিনিকে দর্শন দিয়া যায়। দেখিলে বাস্তবিক মনে হয়, উভয়ের মধ্যে যেন একটা ষড়যন্ত্র চলিতেছে। সকালে যে দিন আসিতে পারে না সে দিন দেখি, সন্ধ্যার সময় আসিয়াছে; অন্ধকারে ঘরের কোণে সেই ঢিলেঢালা-জামা-পায়জামা-পরা, সেই ঝোলাঝুলিওয়ালা লম্বা লোকটাকে দেখিলে বাস্তবিক হঠাৎ মনের ভিতরে একটা আশঙ্কা উপস্থিত হয়। কিন্তু, যখন দেখি মিনি ‘কাবুলিওয়ালা, ও কাবুলিওয়ালা’ করিয়া হাসিতে হাসিতে ছুটিয়া আসে এবং দুই অসমবয়সী বন্ধুর মধ্যে পুরাতন সরল পরিহাস চলিতে থাকে, তখন সমস্ত হৃদয় প্রসন্ন হইয়া উঠে।

Tiếng Việt

Năm nào cũng vậy, cứ vào khoảng giữa tháng Magh là Rahamat về quê. Thời gian này ông ta rất bận rộn vì phải đi đòi hết các món nợ. Phải đi hết nhà này đến nhà khác, vậy mà ông ta vẫn ghé qua cho Mini gặp một lần. Nhìn cảnh ấy thật tình thấy như giữa hai người đang có một âm mưu gì. Hôm nào buổi sáng không đến được thì thế nào chiều tối tôi cũng thấy ông ta đến; trong bóng tối nơi góc phòng, nhìn thấy gã đàn ông cao lênh khênh mặc áo dài quần rộng thùng thình, lủng lẳng bị bao ấy, thật tình trong lòng bỗng dưng thấy chờn chợn. Nhưng khi thấy Mini vừa gọi ‘Ông Kabul ơi, ông Kabul ơi’ vừa cười khanh khách chạy ra, và giữa đôi bạn chênh lệch tuổi tác lại tiếp diễn những câu đùa hồn nhiên cũ, thì cả tấm lòng tôi lại hân hoan.

বাংলা

এক দিন সকালে আমার ছোটো ঘরে বসিয়া প্রুফ শীট সংশোধন করিতেছি। বিদায় লইবার পূর্বে আজ দিন-দুইতিন হইতে শীতটা খুব কন্‌কনে হইয়া উঠিয়াছে, চারি দিকে একেবারে হীহীকার পড়িয়া গেছে। জানালা ভেদ করিয়া সকালের রোদ্রটি-টেবিলের নীচে আমার পায়ের উপর আসিয়া পড়িয়াছে, সেই উত্তাপটুকু বেশ মধুর বোধ হইতেছে। বেলা বোধ করি আটটা হইবে— মাথায়-গলাবন্ধ-জড়ানো উষাচরগণ প্রাতভ্রমণ সমাধা করিয়া প্রায় সকলে ঘরে ফিরিয়া আসিয়াছে। এমন সময় রাস্তায় ভারি একটা গোল শুনা গেল।

Tiếng Việt

Một buổi sáng, tôi ngồi trong căn phòng nhỏ sửa bản in thử. Mấy hôm nay, cái rét cuối mùa, như để chào từ biệt, bỗng trở nên buốt thấu xương, khắp nơi người ta xuýt xoa run cầm cập. Nắng sớm xuyên qua cửa sổ, rọi xuống chân tôi dưới gầm bàn, chút hơi ấm ấy thật dễ chịu. Có lẽ đã tám giờ — những kẻ dậy sớm đầu quấn khăn, cổ quàng khăn đã đi dạo sáng xong, gần như ai nấy đều đã về nhà. Đúng lúc ấy ngoài đường nổi lên một trận ồn ào.

বাংলা

চাহিয়া দেখি, আমাদের রহমতকে দুই পাহারাওয়ালা বাঁধিয়া লইয়া আসিতেছে তাহার পশ্চাতে কৌতূহলী ছেলের দল চলিয়াছে। রহমতের গাত্রবস্ত্রে রক্তচিহ্ন এবং একজন পাহারাওয়ালার হাতে রক্তাক্ত ছোরা। আমি দ্বারের বাহিরে গিয়া পাহারাওয়ালাকে দাঁড় করাইলাম, জিজ্ঞাসা করিলাম ব্যাপারটা কী।

Tiếng Việt

Nhìn ra thì thấy hai viên cảnh sát đang trói Rahamat của chúng tôi dẫn đi, phía sau là một lũ trẻ con tò mò lũ lượt đi theo. Quần áo Rahamat dính vết máu, và trong tay một viên cảnh sát là con dao găm vấy máu. Tôi bước ra ngoài cổng, gọi viên cảnh sát dừng lại, hỏi xem có chuyện gì.

বাংলা

কিয়দংশ তাহার কাছে, কিয়দংশ রহমতের কাছে শুনিয়া জানিলাম যে, আমাদের প্রতিবেশী একজন লোক রামপুরী চাদরের জন্য রহমতের কাছে কিঞ্চিৎ ধারিত— মিথ্যাপূর্বক সেই দেনা সে অস্বীকার করে এবং তাহাই লইয়া বচসা করিতে করিতে রহমত তাহাকে এক ছুরি বসাইয়া দিয়াছে।

Tiếng Việt

Nghe một phần từ anh ta, một phần từ Rahamat, tôi biết được rằng một người hàng xóm của chúng tôi nợ Rahamat một ít tiền mua khăn choàng Rampur — hắn chối phăng món nợ ấy, và trong lúc cãi vã vì chuyện đó, Rahamat đã đâm hắn một nhát dao.

বাংলা

রহমত সেই মিথ্যাবাদীর উদ্দেশে নানারূপ অশ্রাব্য গালি দিতেছে, এমন সময়ে ‘কাবুলিওয়ালা, ও কাবুলিওয়ালা’ করিয়া ডাকিতে ডাকতে মিনি ঘর হইতে বাহির হইয়া আসিল। ...।

Tiếng Việt

Rahamat đang tuôn ra đủ thứ lời chửi rủa tục tĩu nhắm vào kẻ dối trá kia thì đúng lúc ấy Mini vừa gọi ‘Ông Kabul ơi, ông Kabul ơi’ vừa từ trong nhà chạy ra. …

বাংলা

রহমতের মুখ মুহুর্তের মধ্যে কৌতুকহাস্যে প্রফুল্ল হইয়া উঠিল। তাহার স্কন্ধে আজ ঝুলি ছিল না, সুতরাং ঝুলি সম্বন্ধে তাহাদের অভ্যস্ত আলোচনা হইতে পারিল না। মিনি একেবারেই তাহাকে জিজ্ঞাসা করিল, “তুমি শ্বশুরবাড়ি যাবে?”

Tiếng Việt

Trong chớp mắt, khuôn mặt Rahamat rạng lên nụ cười tinh nghịch. Hôm nay trên vai ông ta không có cái bị, cho nên chuyện quen thuộc về cái bị giữa hai người không thể diễn ra được. Mini hỏi ngay: “Ông có đi nhà chồng không?”

বাংলা

রহমত হাসিয়া কহিল, “সিখানেই যাচ্ছে।”

Tiếng Việt

Rahamat cười đáp: “Thì đang đi nhà chồng đây nè!”

বাংলা

দেখিল উত্তরটা মিনির হাস্যজনক হইল না, তখন হাত দেখাইয়া বলিল, “সসুরাকে মারিতাম, কিন্তু কী করিব— হাত বাঁধা।”

Tiếng Việt

Thấy câu trả lời chẳng làm Mini buồn cười, ông ta giơ tay ra cho nó xem mà nói: “Tui đánh bố chồng liền, mà làm sao được — tay bị trói rồi.”

বাংলা

সাংঘাতিক আঘাত করা অপরাধে কয়েক বৎসর রহমতের কারাদণ্ড হইল।

Tiếng Việt

Vì tội gây thương tích nghiêm trọng, Rahamat bị kết án mấy năm tù.

বাংলা

তাহার কথা একপ্রকার ভুলিয়া গেলাম। আমরা যখন ঘরে বসিয়া চিরাভ্যস্ত-মতো নিত্য কাজের মধ্যে দিনের পর দিন কাটাইতাম তখন একজন স্বাধীন পর্বতচারী পুরুষ কারাপ্রাচীরের মধ্যে যে কেমন করিয়া বর্ষযাপন করিতেছে, তাহা আমাদের মনেও উদয় হইত না।

Tiếng Việt

Tôi gần như quên bẵng ông ta. Khi chúng tôi ngồi trong nhà, ngày qua ngày với những công việc thường nhật theo nếp quen từ lâu, thì một con người tự do quen rong ruổi núi non phải sống qua năm tháng thế nào sau bốn bức tường nhà ngục, điều đó chẳng bao giờ thoáng qua trong đầu chúng tôi.

বাংলা

আর, চঞ্চলহৃদয়া মিনির আচরণ যে অত্যন্ত লজ্জাজনক তাহা তাহার বাপকেও স্বীকার করিতে হয়। সে স্বচ্ছন্দে তাহার পুরাতন বন্ধুকে বিস্তৃত হইয়া প্রথমে নবী সহিসের সহিত সখ্য স্থাপন করিল। পরে ক্রমে যত তাহার বয়স বাড়িয়া উঠিতে লাগিল ততই সখার পরিবর্তে একটি একটি করিয়া সখী জুটিতে লাগিল। এমন-কি, এখন তাহার বাবার লিখিবার ঘরেও তাহাকে আর দেখিতে পাওয়া যায় না। আমি তো তাহার সহিত একপ্রকার আড়ি করিয়াছি।

Tiếng Việt

Và, chính bố nó cũng phải thừa nhận rằng cách cư xử của cô Mini lòng dạ thất thường thật là đáng hổ thẹn. Nó thản nhiên quên phắt người bạn cũ, trước hết kết thân với Nabi, anh giữ ngựa. Rồi dần dà, tuổi nó càng lớn thì thay cho đám bạn con trai, từng cô bạn gái một lần lượt kéo đến. Thậm chí bây giờ trong phòng viết của bố nó cũng chẳng còn thấy bóng dáng nó nữa. Tôi thì coi như đã nghỉ chơi với nó rồi.

বাংলা

কত বৎসর কাটিয়া গেল। আর-একটি শরৎকাল আসিয়াছে। আমার মিনির বিবাহের সম্বন্ধ স্থির হইয়াছে। পূজার ছুটির মধ্যে তাহার বিবাহ হইবে। কৈলাসবাসিনীর সঙ্গে সঙ্গে আমার ঘরের আনন্দময়ী পিতৃভবন অন্ধকার করিয়া পতিগৃহে যাত্রা করিবে।

Tiếng Việt

Bao nhiêu năm trôi qua. Một mùa thu nữa lại đến. Đám cưới của Mini nhà tôi đã được định xong. Trong kỳ nghỉ lễ Puja nó sẽ lên xe hoa. Cùng với nữ thần ngự trên núi Kailash, nữ thần niềm vui của nhà tôi cũng sẽ để lại nhà cha tối sầm mà về nhà chồng.

বাংলা

প্রভাতটি অতি সুন্দর হইয়া উদয় হইয়াছে। বর্ষার পরে এই শরতের নূতনধৌত রৌদ্র যেন সোহাগায়-গলানো নির্মল সোনার মতো রঙ ধরিয়াছে। এমন-কি, কলিকাতার গলির ভিতরকার ইষ্টকজর্জর অপরিচ্ছন্ন ঘেঁঁষাঘেঁঁষি বাড়িগুলির উপরেও এই রৌদ্রের আভা একটি অপরূপ লাবণ্য বিস্তার করিয়াছে।

Tiếng Việt

Buổi sớm hôm ấy lên thật đẹp. Sau mùa mưa, nắng thu mới gột rửa như mang sắc vàng ròng tinh khiết nấu chảy cùng hàn the. Ngay cả trên những ngôi nhà gạch mục nát, nhếch nhác, chen chúc nhau trong các ngõ hẻm Calcutta, ánh nắng ấy cũng trải ra một vẻ đẹp diệu kỳ.

বাংলা

আমার ঘরে আজ রাত্রি শেষ হইতে না হইতে সানাই বাজিতেছে। সে বাঁশি যেন আমার বুকের পিঞ্জরের হাড়ের মধ্য হইতে কাঁদিয়া কাঁদিয়া বাজিয়া উঠিতেছে। করুণ ভৈরবী রাগিণীতে আমার আসন্ন বিচ্ছেদব্যথাকে শরতের রৌদ্রের সহিত সমস্ত বিশ্বজগৎময় ব্যাপ্ত করিয়া দিতেছে। আজ আমার মিনির বিবাহ।

Tiếng Việt

Nhà tôi hôm nay, đêm chưa tàn hẳn đã vang tiếng kèn shehnai. Tiếng kèn ấy như nức nở cất lên từ giữa những chiếc xương lồng ngực tôi. Bằng điệu raga Bhairavi bi thiết, nó trải nỗi đau ly biệt sắp đến của tôi cùng nắng thu ra khắp cả vũ trụ. Hôm nay là ngày cưới của Mini nhà tôi.

বাংলা

সকাল হইতে ভারি গোলমাল, লোকজনের আনাগোনা। উঠানে বাঁশ বাঁধিয়া পাল খাটানো হইতেছে; বাড়ির ঘরে ঘরে এবং বারান্দায় ঝড় টাঙাইবার ঠুং ঠাং শব্দ উঠিতেছে; হাঁকডাকের সীমা নাই।

Tiếng Việt

Từ sáng đã ồn ào náo nhiệt, người ra người vào tấp nập. Ngoài sân người ta đang buộc tre dựng rạp; khắp các phòng và hiên nhà vang tiếng leng keng treo đèn chùm; tiếng gọi nhau í ới không ngớt.

বাংলা

আমি আমার লিখিবার ঘরে বসিয়া হিসাব দেখিতেছি, এমন সময় রহমত আসিয়া সেলাম করিয়া দাঁড়াইল।

Tiếng Việt

Tôi đang ngồi trong phòng viết xem sổ sách thì Rahamat đến, chào salaam rồi đứng đó.

বাংলা

আমি প্রথমে তাহাকে চিনিতে পারিলাম না। তাহার সে ঝুলি নাই, তাহার সে লম্বা চুল নাই, তাহার শরীরে পূর্বের মতো সে তেজ নাই। অবশেষে তাহার হাসি দেখিয়া তাহাকে চিনিলাম।

Tiếng Việt

Thoạt tiên tôi không nhận ra ông ta. Ông ta không còn cái bị, không còn mái tóc dài, người không còn cái vẻ cường tráng như xưa. Cuối cùng nhìn nụ cười, tôi mới nhận ra.

বাংলা

কহিলাম, “কী রে রহমত, কবে আসিলি।”

Tiếng Việt

Tôi hỏi: “Ủa, Rahamat đó hả? Về hồi nào thế?”

বাংলা

সে কহিল, “কাল সন্ধ্যাবেলা জেল হইতে খালাস পাইয়াছি।”

Tiếng Việt

Ông ta đáp: “Chiều hôm qua tôi mới được thả ra khỏi nhà tù.”

বাংলা

কথাটা শুনিয়া কেমন কানে খট্‌ করিয়া উঠিল। কোনো খুনীকে কখনো প্রত্যক্ষ দেখি নাই, ইহাকে দেখিয়া সমস্ত অন্তঃকরণ যেন সংকুচিত হইয়া গেল। আমার ইচ্ছা করিতে লাগিল, আজিকার এই শুভদিনে এ লোকটা এখান হইতে গেলেই ভালো হয়।

Tiếng Việt

Nghe câu ấy, tai tôi bỗng thấy chói gắt thế nào. Tôi chưa từng tận mắt thấy một kẻ giết người, nhìn ông ta mà cả tâm can tôi như co rúm lại. Tôi chỉ mong trong ngày lành tháng tốt hôm nay, gã này đi khỏi đây cho rồi.

বাংলা

আমি তাহাকে কহিলাম, “আজ আমাদের বাড়িতে একটা কাজ আছে, আমি কিছু ব্যস্ত আছি, তুমি আজ যাও।”

Tiếng Việt

Tôi bảo ông ta: “Hôm nay nhà tôi có việc, tôi hơi bận, hôm nay anh về đi.”

বাংলা

কথাটা শুনিয়াই সে তৎক্ষণাৎ চলিয়া যাইতে উদ্যত হইল, অবশেষে দরজার কাছে গিয়া একটু ইতস্তত করিয়া কহিল, “খোঁখীকে একবার দেখিতে পাইব না?”

Tiếng Việt

Nghe vậy ông ta liền toan đi ngay, nhưng ra tới cửa, ngần ngừ một chút rồi hỏi: “Tôi không được gặp bé một lát sao?”

বাংলা

তাহার মনে বুঝি বিশ্বাস ছিল, মিনি সেই ভাবেই আছে। সে যেন মনে করিয়াছিল, মিনি আবার সেই পূর্বের মতো ‘কাবুলিওয়ালা, ও কাবুলিওয়ালা’ করিয়া ছুটিয়া আসিবে, তাহাদের সেই অত্যন্ত কৌতুকাবহ পুরাতন হাস্যালাপের কোনোরূপ ব্যত্যয় হইবে না। এমন-কি, পূর্ববন্ধুত্ব স্মরণ করিয়া সে একবাক্স আঙুর এবং কাগজের মোড়কে কিঞ্চিৎ কিসমিস বাদাম বোধ করি কোনো স্বদেশীয় বন্ধুর নিকট হইতে চাহিয়া-চিন্তিয়া সংগ্রহ করিয়া আনিয়াছিল—তাহার সে নিজের ঝুলিটি আর ছিল না।

Tiếng Việt

Có lẽ trong lòng ông ta vẫn tin rằng Mini vẫn y như thế. Ông ta như nghĩ rằng Mini sẽ lại chạy ra gọi ‘Ông Kabul ơi, ông Kabul ơi’ như ngày xưa, và những câu chuyện đùa cũ vui nhộn của hai người sẽ chẳng sai khác chút nào. Thậm chí, nhớ đến tình bạn xưa, ông ta còn mang theo một hộp nho và một gói giấy đựng ít nho khô, hạnh nhân, có lẽ đã phải xin xỏ chạy vạy từ một người đồng hương nào đó — cái bị của riêng ông ta thì không còn nữa.

বাংলা

আমি কহিলাম, “আজ বাড়িতে কাজ আছে, আজ আর কাহারও সহিত দেখা হইতে পারিবে না।”

Tiếng Việt

Tôi bảo: “Hôm nay nhà có việc, hôm nay không gặp ai được đâu.”

বাংলা

সে যেন কিছু ক্ষুণ্ণ হইল। স্তব্ধভাবে দাঁড়াইয়া একবার স্থির দৃষ্টিতে আমার মুখের দিকে চাহিল, তার পরে ‘বাবু সেলাম’ বলিয়া দ্বারের বাহির হইয়া গেল।

Tiếng Việt

Ông ta có vẻ hơi phật ý. Ông ta đứng lặng, nhìn thẳng vào mặt tôi một lúc, rồi nói ‘Salaam Babu’ và bước ra khỏi cổng.

বাংলা

আমার মনে কেমন একটু ব্যথা বোধ হইল। মনে করিতেছি তাহাকে ফিরিয়া ডাকিব, এমন সময়ে দেখি সে আপনি ফিরিয়া আসিতেছে।

Tiếng Việt

Lòng tôi bỗng nhói lên một chút. Tôi đang nghĩ hay là gọi ông ta lại, thì đã thấy ông ta tự quay trở lại.

বাংলা

কাছে আসিয়া কহিল, “এই আঙুর এবং কিঞ্চিৎ কিস্‌মিস বাদাম খোঁখীর জন্য আনিয়াছিলাম, তাহাকে দিবেন।”

Tiếng Việt

Đến gần, ông ta nói: “Hộp nho với ít nho khô, hạnh nhân này tôi mang đến cho bé, ông đưa giùm bé.”

বাংলা

আমি সেগুলি লইয়া দাম দিতে উদ্যত হইলে সে হঠাৎ আমার হাত চাপিয়া ধরিল; কহিল, “আপনার বহুৎ দয়া, আমার চিরকাল স্মরণ থাকিবে আমাকে পয়সা দিবেন না। বাবু, তোমার যেমন একটি লড়কী আছে, তেমনি দেশে আমারও একটি লড়কী আছে। আমি তাহারই মুখখানি স্মরণ করিয়া তোমার খোঁখীর জন্য কিছু কিছু মেওয়া হাতে লইয়া আসি, আমি তো সওদা করিতে আসি না।”

Tiếng Việt

Tôi nhận lấy và toan trả tiền thì ông ta bỗng nắm chặt tay tôi, nói: “Ông tốt bụng lắm, suốt đời tôi sẽ nhớ — ông đừng trả tiền cho tôi. Babu ơi, Babu có một đứa con gái thế nào thì ở quê tôi cũng có một đứa con gái như thế. Tôi nhớ đến khuôn mặt nó mà mang chút trái cây khô đến cho bé nhà ông, chứ tôi có đến đây buôn bán gì đâu.”

বাংলা

এই বলিয়া সে আপনার মস্ত ঢিলা জামাটার ভিতর হাত চালাইয়া দিয়া বুকের কাছে কোথা হইতে এক-টুকরা ময়লা কাগজ বাহির করিল। বহু সযত্নে ভাঁজ খুলিয়া দুই হস্তে আমার টেবিলের উপর মেলিয়া ধরিল।

Tiếng Việt

Nói rồi ông ta thò tay vào trong chiếc áo rộng thùng thình to tướng, từ đâu đó sát ngực lấy ra một mẩu giấy cáu bẩn. Hết sức nâng niu, ông ta mở từng nếp gấp, rồi dùng cả hai tay trải nó ra trên bàn tôi.

বাংলা

দেখিলাম, কাগজের উপর একটি ছোটো হাতের ছাপ। ফোটোগ্রাফ নহে, তেলের ছবি নহে, হাতে খানিকটা ভুষা মাখাইয়া কাগজের উপরে তাহার চিহ্ন ধরিয়া লইয়াছে। কন্যার এই স্মরণচিহ্নটুকু বুকের কাছে লইয়া রহমত প্রতি বৎসর কলিকাতার রাস্তায় মেওয়া বেচিতে আসে—যেন সেই সুকোমল ক্ষুদ্র শিশুহস্তটুকুর স্পর্শখানি তাহার বিরাট বিরহী বক্ষের মধ্যে সুধাসঞ্চার করিয়া রাখে।

Tiếng Việt

Tôi nhìn: trên tờ giấy là dấu một bàn tay nhỏ. Không phải ảnh chụp, không phải tranh sơn dầu — chỉ là bôi chút muội than lên bàn tay rồi in dấu xuống mặt giấy. Mang mảnh kỷ vật nhỏ nhoi ấy của con gái sát bên ngực, năm nào Rahamat cũng đến bán trái cây khô trên những con phố Calcutta — như thể cái chạm của bàn tay trẻ thơ bé bỏng, mềm mại ấy giữ cho lồng ngực mênh mông đầy nhớ thương của ông luôn được thấm đẫm cam lồ.

বাংলা

দেখিয়া আমার চোখ ছল্‌ছল্‌ করিয়া আসিল। তখন সে যে একজন কাবুলি মেওয়াওয়ালা আর আমি যে একজন বাঙালি সম্ভ্রান্তবংশীয়, তাহা ভুলিয়া গেলাম—তখন বুঝিতে পারিলাম সেও যে আমিও সে, সেও পিতা আমিও পিতা। তাহার পর্বতগৃহবাসিনী ক্ষুদ্র পার্বতীর সেই হস্তচিহ্ন আমারই মিনিকে স্মরণ করাইয়া দিল। আমি তৎক্ষণাৎ তাঁহাকে অন্তপুর হইতে ডাকাইয়া পাঠাইলাম। অন্তঃপুরে ইহাতে অনেক আপত্তি উঠিয়াছিল। কিন্তু আমি কিছুতে কর্ণপাত করিলাম না। রাঙাচেলি-পরা কপালে-চন্দন-আঁকা বধূবেশিনী মিনি সলজ্জভাবে আমার কাছে আসিয়া দাঁড়াইল।

Tiếng Việt

Nhìn thấy nó, mắt tôi rưng rưng. Lúc ấy tôi quên mất rằng ông ta là một gã bán trái cây khô người Kabul, còn tôi là một người Bengal dòng dõi danh giá — lúc ấy tôi hiểu ra rằng ông ta cũng là tôi, tôi cũng là ông ta, ông ta là một người cha, tôi cũng là một người cha. Dấu tay của cô Parvati bé nhỏ trong ngôi nhà trên núi kia làm tôi nhớ đến chính Mini của tôi. Tôi lập tức cho người vào trong gọi nó ra. Trong nhà, các bà phản đối dữ lắm. Nhưng tôi nhất định không nghe. Mini trong bộ sari lụa đỏ của cô dâu, trán vẽ đàn hương, e lệ bước đến đứng bên tôi.

বাংলা

তাহাকে দেখিয়া কাবুলিওয়ালা প্রথমটা থতমত খাইয়া গেল, তাহাদের পুরাতন আলাপ জমাইতে পারিল না। অবশেষে হাসিয়া কহিল, “খোঁখী, তোমি সসুরবাড়ি যাবিস?”

Tiếng Việt

Thấy nó, thoạt tiên người Kabul sững sờ, không sao bắt lại được câu chuyện cũ của hai người. Cuối cùng ông ta cười, nói: “Bé, bé đi nhà chồng hả, bé?”

বাংলা

মিনি এখন শ্বশুরবাড়ির অর্থ বোঝে, এখন আর সে পূর্বের মতো উত্তর দিতে পারিল না- রহমতের প্রশ্ন শুনিয়া লজ্জায় আরক্ত হইয়া মুখ ফিরাইয়া দাঁড়াইল। কাবুলিওয়ালার সহিত মিনির যে দিন প্রথম সাক্ষাৎ হইয়াছিল, আমার সেই দিনের কথা মনে পড়িল। মনটা কেমন ব্যথিত হইয়া উঠিল।

Tiếng Việt

Giờ thì Mini đã hiểu nhà chồng nghĩa là gì, giờ nó không thể trả lời như xưa nữa — nghe câu hỏi của Rahamat, nó đỏ bừng mặt vì thẹn, quay mặt đi. Tôi nhớ lại cái ngày Mini gặp người Kabul lần đầu tiên. Lòng tôi chùng xuống.

বাংলা

মিনি চলিয়া গেলে একটা গভীর দীর্ঘনিশ্বাস ফেলিয়া রহমত মাটিতে বসিয়া পড়িল। সে হঠাৎ স্পষ্ট বুঝিতে পারিল, তাহার মেয়েটিও ইতিমধ্যে এইরূপ বড়ো হইয়াছে, তাহার সঙ্গেও আবার নূতন আলাপ করিতে হইবে— তাহাকে ঠিক পূর্বের মতো তেমনটি আর পাইবে না। এ আট বৎসরে তাহার কী হইয়াছে তাই বা কে জানে। সকালবেলায় শরতের স্নিগ্ধ রৌদ্রকিরণের মধ্যে সানাই বাজিতে লাগিল, রহমত কলিকাতার এক গলির ভিতরে বসিয়া আফগানিস্থানের এক মরুপর্বতের দৃশ্য দেখিতে লাগিল।

Tiếng Việt

Mini đi rồi, Rahamat thở dài một hơi thật sâu rồi ngồi phịch xuống đất. Ông ta bỗng hiểu rõ rằng đứa con gái của mình trong thời gian qua cũng đã lớn chừng ấy, với nó cũng sẽ phải làm quen lại từ đầu — sẽ không còn tìm lại được nó y như ngày trước nữa. Trong tám năm ấy nó ra sao, nào ai biết được. Giữa nắng thu dịu dàng buổi sáng, tiếng kèn shehnai cứ ngân vang, còn Rahamat ngồi trong một con ngõ ở Calcutta mà nhìn thấy cảnh núi non sa mạc ở một nơi nào đó trên đất Afghanistan.

বাংলা

আমি একখানি নোট লইয়া তাহাকে দিলাম। বলিলাম, “রহমত, তুমি দেশে তোমার মেয়ের কাছে ফিরিয়া যাও; তোমাদের মিলনসুখে আমার মিনির কল্যাণ হউক।”

Tiếng Việt

Tôi lấy một tờ giấy bạc đưa cho ông ta. Tôi bảo: “Rahamat, anh về quê với con gái anh đi; mong niềm vui hội ngộ của cha con anh đem phúc lành đến cho Mini nhà tôi.”

বাংলা

এই টাকাটা দান করিয়া হিসাব হইতে উৎসব-সমারোহের দুটো-একটা অঙ্গ ছাঁটিয়া দিতে হইল। যেমন মনে করিয়াছিলাম তেমন করিয়া ইলেকট্রিক আলো জ্বালাইতে পারিলাম না, গড়ের বাদ্যও আসিল না, অন্তঃপুরে মেয়েরা অত্যন্ত অসন্তোষ প্রকাশ করিতে লাগিলেন, কিন্তু মঙ্গল-আলোকে আমার শুভ উৎসব উজ্জ্বল হইয়া উঠিল।

Tiếng Việt

Tặng món tiền ấy đi rồi, tôi phải cắt bớt dăm ba khoản trong cuộc vui lễ cưới. Không thắp được đèn điện như tôi từng định, ban nhạc kèn đồng của đồn binh cũng không đến, các bà trong nhà tỏ ra bất bình ghê lắm, nhưng lễ vui của tôi lại rạng ngời trong thứ ánh sáng của phúc lành.