Cái chết của Danton

Dantons Tod

Cái chết của Danton

Ein Drama

Một vở kịch

Personen:

Nhân vật:

Deputierte des Nationalkonvents: Georg Danton Legendre Camille Desmoulins Hérault-Séchelles Lacroix Philippeau Fabre d'Eglantine Mercier Thomas Payne

Đại biểu Quốc ước: Georg Danton Legendre Camille Desmoulins Hérault-Séchelles Lacroix Philippeau Fabre d'Eglantine Mercier Thomas Payne

Mitglieder des Wohlfahrtsausschusses: Robespierre St. Just Barère Collot d'Herbois Billaud-Varennes

Thành viên Ủy ban Cứu quốc: Robespierre St. Just Barère Collot d'Herbois Billaud-Varennes

Chaumette, Prokurator des Gemeinderats

Chaumette, Biện lý Hội đồng Thành phố

Dillon, ein General

Dillon, một tướng

Fouquier-Tinville, öffentlicher Ankläger

Fouquier-Tinville, Công tố viên

Amar und Vouland, Mitglieder des Sicherheitsausschusses

Amar và Vouland, thành viên Ủy ban An ninh

Herman und Dumas, Präsidenten des Revolutionstribunales

Herman và Dumas, chánh án Tòa án Cách mạng

Paris, ein Freund Dantons

Paris, bạn của Danton

Simon, Souffleur

Simon, người nhắc vở

Weib Simons

Vợ Simon

Laflotte

Laflotte

Julie, Dantons Gattin

Julie, vợ Danton

Lucile, Gattin des Camille Desmoulins

Lucile, vợ Camille Desmoulins

Rosalie, Adelaide und Marion, Grisetten

Rosalie, Adelaide và Marion, các cô gái giang hồ

Damen am Spieltisch, Herren und Damen sowie junger Herr und Eugenie auf einer Promenade, Bürger, Bürgersoldaten, Lyoner und andere Deputierte, Jakobiner, Präsidenten des Jakobinerklubs und des Nationalkonvents, Schließer, Henker und Fuhrleute, Männer und Weiber aus dem Volk, Grisetten, Bänkelsänger, Bettler usw.

Các quý bà bên bàn đánh bài, các quý ông quý bà cùng một chàng trai trẻ và Eugenie trên lối đi dạo, công dân, lính công dân, đại biểu xứ Lyon và các đại biểu khác, phái Jacobin, chủ tịch Câu lạc bộ Jacobin và chủ tịch Quốc ước, cai ngục, đao phủ và phu xe, đàn ông đàn bà trong dân chúng, các cô gái giang hồ, ca sĩ hát rong, ăn mày, v.v.

Erster Akt

Hồi thứ nhất

Erste Szene

Cảnh thứ nhất

Hérault-Séchelles, einige Damen am Spieltisch. Danton, Julie etwas weiter weg, Danton auf einem Schemel zu den Füßen von Julie.

Hérault-Séchelles, vài quý bà bên bàn đánh bài. Danton và Julie ngồi xa hơn một chút, Danton trên chiếc ghế đẩu dưới chân Julie.

Danton. Sieh die hübsche Dame, wie artig sie die Karten dreht! Ja wahrhaftig, sie versteht's; man sagt, sie halte ihrem Manne immer das coeur und anderen Leuten das carreau hin. - Ihr könntet einen noch in die Lüge verliebt machen.

Danton. Nhìn bà đẹp kia kìa, xòe bài khéo chưa! Ừ thật, bà ấy sành đấy; người ta bảo bà ấy lúc nào cũng chìa cho chồng quân cơ, còn thiên hạ thì chìa quân rô.—Các bà làm người ta phải yêu cả sự dối trá.

Julie. Glaubst du an mich?

Julie. Anh có tin em không?

Danton. Was weiß ich! Wir wissen wenig voneinander. Wir sind Dickhäuter, wir strecken die Hände nacheinander aus, aber es ist vergebliche Mühe, wir reiben nur das grobe Leder aneinander ab - wir sind sehr einsam.

Danton. Biết đâu được! Chúng ta biết nhau chẳng bao nhiêu. Chúng ta là loài da dày, giơ tay ra với nhau, nhưng công cốc, chỉ cọ lớp da thô vào nhau—chúng ta cô đơn lắm.

Julie. Du kennst mich, Danton.

Julie. Anh biết em mà, Danton.

Danton. Ja, was man so kennen heißt. Du hast dunkle Augen und lockiges Haar und einen feinen Teint und sagst immer zu mir: lieber Georg! Aber (er deutet ihr auf Stirn und Augen) da, da, was liegt hinter dem? Geh, wir haben grobe Sinne. Einander kennen? Wir müßten uns die Schädeldecken aufbrechen und die Gedanken einander aus den Hirnfasern zerren. -

Danton. Ừ, cái mà người ta gọi là biết. Em có đôi mắt đen, mái tóc xoăn, nước da mịn, và lúc nào cũng gọi anh: Georg thân yêu! Nhưng (anh chỉ vào trán và mắt em) ở đây, ở đây, đằng sau cái này có gì? Thôi đi, giác quan chúng ta thô lắm. Biết nhau ư? Chúng ta phải bẻ toang hộp sọ nhau ra, rồi lôi ý nghĩ từ thớ não kéo ra.—

Eine Dame (zu Hérault). Was haben Sie nur mit Ihren Fingern vor?

Một quý bà (nói với Hérault). Ông định làm gì với mấy ngón tay thế?

Hérault. Nichts!

Hérault. Có gì đâu!

Dame. Schlagen Sie den Daumen nicht so ein, es ist nicht zum Ansehn!

Quý bà. Đừng gập ngón cái vào thế, nhìn không ra gì!

Hérault. Sehn Sie nur, das Ding hat eine ganz eigne Physiognomie. -

Hérault. Bà cứ nhìn đi, cái thứ này có một diện mạo riêng lắm.—

Danton. Nein, Julie, ich liebe dich wie das Grab.

Danton. Không, Julie, anh yêu em như yêu nấm mồ.

Julie (sich abwendend). Oh!

Julie (quay đi). Ôi!

Danton. Nein, höre! Die Leute sagen, im Grab sei Ruhe, und Grab und Ruhe seien eins. Wenn das ist, lieg ich in deinem Schoß schon unter der Erde. Du süßes Grab, deine Lippen sind Totenglocken, deine Stimme ist mein Grabgeläute, deine Brust mein Grabhügel und dein Herz mein Sarg. -

Danton. Không, nghe anh nói! Người ta bảo trong mồ có yên nghỉ, mồ và yên nghỉ là một. Nếu vậy thì anh nằm trong lòng em là đã ở dưới đất rồi. Nấm mồ ngọt ngào, đôi môi em là chuông tang, giọng em là tiếng chuông đưa anh, ngực em là gò mộ anh, còn tim em là quan tài của anh.—

Dame. Verloren!

Quý bà. Thua rồi!

Hérault. Das war ein verliebtes Abenteuer, es kostet Geld wie alle andern.

Hérault. Đó là một cuộc phiêu lưu tình ái, và cũng tốn tiền như mọi cuộc khác.

Dame. Dann haben Sie Ihre Liebeserklärungen, wie ein Taubstummer, mit den Fingern gemacht.

Quý bà. Vậy là ông tỏ tình như người câm điếc, bằng ngón tay.

Hérault. Ei, warum nicht? Man will sogar behaupten, gerade die würden am leichtesten verstanden. - Ich zettelte eine Liebschaft mit einer Kartenkönigin an; meine Finger waren in Spinnen verwandelte Prinzen, Sie, Madame, waren die Fee; aber es ging schlecht, die Dame lag immer in den Wochen, jeden Augenblick bekam sie einen Buben. Ich würde meine Tochter dergleichen nicht spielen lassen, die Herren und Damen fallen so unanständig übereinander und die Buben kommen gleich hintennach.

Hérault. Ơ, sao lại không? Thậm chí người ta còn bảo chính thứ đó là dễ hiểu nhất.—Tôi từng nhen một mối tình với bà hậu trong bộ bài; ngón tay tôi là những hoàng tử hóa thành nhện, còn bà, thưa bà, là nàng tiên; nhưng chuyện hỏng cả, bà đầm lúc nào cũng nằm cữ, giây phút nào cũng đẻ ra một thằng bồi. Tôi sẽ chẳng cho con gái tôi chơi trò như thế, các ông các bà đè lên nhau mới thô bỉ làm sao, mà lũ bồi thì lăn ngay theo sau.

(Camille Desmoulins und Philippeau treten ein.)

(Camille Desmoulins và Philippeau bước vào.)

Hérault. Philippeau, welch trübe Augen! Hast du dir ein Loch in die rote Mütze gerissen? Hat der heilige Jakob ein böses Gesicht gemacht? Hat es während des Guillotinierens geregnet? Oder hast du einen schlechten Platz bekommen und nichts sehen können?

Hérault. Philippeau, mắt anh sao buồn thế! Anh làm thủng cái mũ đỏ rồi à? Thánh Jacques làm mặt nặng với anh à? Lúc chém đầu trời có mưa không? Hay anh bị chỗ xấu nên chẳng thấy gì?

Camille. Du parodierst den Sokrates. Weißt du auch, was der Göttliche den Alcibiades fragte, als er ihn eines Tages finster und niedergeschlagen fand: »Hast du deinen Schild auf dem Schlachtfeld verloren? Bist du im Wettlauf oder im Schwertkampf besiegt worden? Hat ein andrer besser gesungen oder besser die Zither geschlagen?« Welche klassischen Republikaner! Nimm einmal unsere Guillotinenromantik dagegen!

Camille. Anh nhại Socrates đấy. Anh có biết vị thần thánh ấy hỏi Alcibiades điều gì, khi một hôm thấy cậu ta ủ rũ chán chường không: “Cậu mất khiên ngoài chiến trường à? Cậu thua trong cuộc chạy đua hay cuộc đấu kiếm? Có ai hát hay hơn, gảy đàn hay hơn cậu à?” Những người cộng hòa cổ điển làm sao! Thử đặt cái lãng mạn máy chém của chúng ta bên cạnh xem!

Philippeau. Heute sind wieder zwanzig Opfer gefallen. Wir waren im Irrtum, man hat die Hebertisten nur aufs Schafott geschickt, weil sie nicht systematisch genug verfuhren, vielleicht auch, weil die Dezemvirn sich verloren glaubten, wenn es nur eine Woche Männer gegeben hätte, die man mehr fürchtete als sie.

Philippeau. Hôm nay lại hai mươi nạn nhân rơi đầu. Chúng ta đã lầm, người ta đưa phái Hébert lên đoạn đầu đài chỉ vì họ làm chưa đủ bài bản, có lẽ cũng vì bọn Thập nhân tưởng mình tiêu đời nếu chỉ một tuần nữa còn có những kẻ bị sợ hơn chúng.

Hérault. Sie möchten uns zu Antediluvianern machen. St. Just säh' es nicht ungern, wenn wir wieder auf allen vieren kröchen, damit uns der Advokat von Arras nach der Mechanik des Genfer Uhrmachers Fallhütchen, Schulbänke und einen Herrgott erfände.

Hérault. Họ muốn biến chúng ta thành người trước Đại hồng thủy. St. Just chẳng ngại thấy chúng ta lại bò bằng bốn chân, để gã luật sư xứ Arras theo máy móc của anh thợ đồng hồ xứ Genève mà bịa cho chúng ta mũ đệm chống ngã, ghế học trò và một ông Chúa.

Philippeau. Sie würden sich nicht scheuen, zu dem Behuf an Marats Rechnung noch einige Nullen zu hängen. Wie lange sollen wir noch schmutzig und blutig sein wie neugeborne Kinder, Särge zur Wiege haben und mit Köpfen spielen? Wir müssen vorwärts: der Gnadenausschuß muß durchgesetzt, die ausgestoßnen Deputierten müssen wieder aufgenommen werden!

Philippeau. Họ sẽ chẳng ngần ngại gắn thêm vài con số không vào sổ nợ của Marat. Đến bao giờ chúng ta còn bẩn thỉu đẫm máu như trẻ sơ sinh, lấy quan tài làm nôi và chơi với đầu người? Phải tiến lên: Ủy ban Khoan hồng phải được thông qua, các đại biểu bị trục xuất phải được đón về!

Hérault. Die Revolution ist in das Stadium der Reorganisation gelangt. - Die Revolution muß aufhören, und die Republik muß anfangen. - In unsern Staatsgrundsätzen muß das Recht an die Stelle der Pflicht, das Wohlbefinden an die der Tugend und die Notwehr an die der Strafe treten. Jeder muß sich geltend machen und seine Natur durchsetzen können. Er mag nun vernünftig oder unvernünftig, gebildet oder ungebildet, gut oder böse sein, das geht den Staat nichts an. Wir alle sind Narren, es hat keiner das Recht, einem andern seine eigentümliche Narrheit aufzudrängen. - Jeder muß in seiner Art genießen können, jedoch so, daß keiner auf Unkosten eines andern genießen oder ihn in seinem eigentümlichen Genuß stören darf.

Hérault. Cách mạng đã đến giai đoạn tái tổ chức.—Cách mạng phải chấm dứt, và Cộng hòa phải bắt đầu.—Trong các nguyên tắc nhà nước của chúng ta, quyền phải thế chỗ bổn phận, an lạc thế chỗ đức hạnh, tự vệ thế chỗ hình phạt. Mỗi người phải có thể khẳng định mình và sống đúng bản tính mình. Hợp lý hay vô lý, có học hay vô học, tốt hay xấu, nhà nước không việc gì phải bận tâm. Tất cả chúng ta đều là kẻ điên, không ai có quyền áp đặt cơn điên riêng của mình lên người khác.—Mỗi người phải được hưởng thụ theo cách của mình, nhưng sao cho không ai hưởng thụ trên thiệt hại của người khác hay phá bĩnh thú vui riêng của họ.

Camille. Die Staatsform muß ein durchsichtiges Gewand sein, das sich dicht an den Leib des Volkes schmiegt. Jedes Schwellen der Adern, jedes Spannen der Muskeln, jedes Zucken der Sehnen muß sich darin abdrücken. Die Gestalt mag nun schön oder häßlich sein, sie hat einmal das Recht, zu sein, wie sie ist; wir sind nicht berechtigt, ihr ein Röcklein nach Belieben zuzuschneiden. - Wir werden den Leuten, welche über die nackten Schultern der allerliebsten Sünderin Frankreich den Nonnenschleier werfen wollen, auf die Finger schlagen. - Wir wollen nackte Götter, Bacchantinnen, olympische Spiele, und von melodischen Lippen: ach, die gliederlösende, böse Liebe! - Wir wollen den Römern nicht verwehren, sich in die Ecke zu setzen und Rüben zu kochen, aber sie sollen uns keine Gladiatorspiele mehr geben wollen. - Der göttliche Epikur und die Venus mit dem schönen Hintern müssen statt der Heiligen Marat und Chalier die Türsteher der Republik werden. - Danton, du wirst den Angriff im Konvent machen!

Camille. Thể chế nhà nước phải là chiếc áo trong suốt ôm sát thân thể dân tộc. Mỗi mạch máu phồng lên, mỗi bắp thịt căng ra, mỗi sợi gân giật lên đều phải hằn rõ trong đó. Dáng người đẹp hay xấu, nó vẫn có quyền là chính nó; chúng ta không có quyền may cho nó cái áo con theo ý thích.—Chúng ta sẽ đánh vào tay những kẻ muốn choàng khăn nữ tu lên đôi vai trần của nàng tội nhân đáng yêu là nước Pháp.—Chúng ta muốn những vị thần khỏa thân, những nữ tín đồ Bacchus, những thế vận hội Olympia, và từ đôi môi du dương: ôi, thứ tình yêu độc ác làm rã rời chân tay!—Chúng ta không cấm người La Mã ngồi xó nấu củ cải, nhưng họ đừng hòng bắt chúng ta xem đấu sĩ nữa.—Epicurus thần thánh và nàng Venus có cặp mông đẹp, chứ không phải các thánh Marat và Chalier, phải làm người gác cổng của nền Cộng hòa.—Danton, anh sẽ mở cuộc tấn công ở Quốc ước!

Danton. Ich werde, du wirst, er wird. Wenn wir bis dahin noch leben! sagen die alten Weiber. Nach einer Stunde werden sechzig Minuten verflossen sein. Nicht wahr, mein Junge?

Danton. Tôi sẽ, anh sẽ, hắn sẽ. Nếu đến lúc đó ta còn sống! mấy bà già vẫn nói. Một giờ nữa thì sáu mươi phút sẽ trôi qua. Phải không, chú em?

Camille. Was soll das hier? Das versteht sich von selbst.

Camille. Nói thế để làm gì? Chuyện đó hiển nhiên rồi.

Danton. Oh, es versteht sich alles von selbst. Wer soll denn all die schönen Dinge ins Werk setzen?

Danton. Ồ, cái gì cũng hiển nhiên. Vậy ai sẽ biến tất cả những điều tốt đẹp ấy thành hiện thực?

Philippeau. Wir und die ehrlichen Leute.

Philippeau. Chúng ta và những người lương thiện.

Danton. Das »und« dazwischen ist ein langes Wort, es hält uns ein wenig weit auseinander; die Strecke ist lang, die Ehrlichkeit verliert den Atem, eh' wir zusammenkommen. Und wenn auch! - den ehrlichen Leuten kann man Geld leihen, man kann bei ihnen Gevatter stehn und seine Töchter an sie verheiraten, aber das ist alles!

Danton. Chữ “và” ở giữa là một chữ dài, nó giữ chúng ta cách xa nhau một quãng; đường dài quá, lòng lương thiện đứt hơi trước khi ta gặp nhau. Mà dù có gặp!—với người lương thiện thì ta cho vay tiền được, làm cha đỡ đầu cho con họ được, gả con gái cho họ được, nhưng chỉ có thế thôi!

Camille. Wenn du das weißt, warum hast du den Kampf begonnen?

Camille. Anh biết thế, sao còn mở màn cuộc chiến?

Danton. Die Leute waren mir zuwider. Ich konnte dergleichen gespreizte Katonen nie ansehn, ohne ihnen einen Tritt zu geben. Mein Naturell ist einmal so. (Er erhebt sich.)

Danton. Bọn họ làm tôi ghê tởm. Tôi chưa bao giờ nhìn nổi mấy ông Cato làm bộ làm tịch mà không đá cho một cú. Bản tính tôi vốn thế. (Anh đứng dậy.)

Julie. Du gehst?

Julie. Anh đi à?

Danton (zu Julie). Ich muß fort, sie reiben mich mit ihrer Politik noch auf. - (Im Hinausgehn:) Zwischen Tür und Angel will ich euch prophezeien: die Statue der Freiheit ist noch nicht gegossen, der Ofen glüht, wir alle können uns noch die Finger dabei verbrennen. (Ab.)

Danton (nói với Julie). Anh phải đi, họ cứ lôi chính trị ra cọ riết rồi anh kiệt mất.—(Vừa đi ra:) Đứng giữa cửa và bản lề, tôi xin báo trước với các anh: tượng Tự do chưa đúc xong, lò vẫn đang rực lửa, tất cả chúng ta còn có thể bỏng tay đấy. (Đi ra.)

Camille. Laßt ihn! Glaubt ihr, er könne die Finger davon lassen, wenn es zum Handeln kömmt?

Camille. Kệ anh ấy! Các anh tưởng đến lúc phải hành động mà anh ấy còn rụt tay lại được sao?

Hérault. Ja, aber bloß zum Zeitvertreib, wie man Schach spielt.

Hérault. Được, nhưng chỉ để giết thời gian, như người ta chơi cờ.

Zweite Szene

Cảnh thứ hai

Eine Gasse

Một con phố

Simon. Sein Weib.

Simon. Vợ ông ta.

Simon (schlägt das Weib). Du Kuppelpelz, du runzlige Sublimatpille, du wurmstichiger Sündenapfel!

Simon (đánh vợ). Đồ mụ tú bà, đồ viên thuốc thủy ngân nhăn nheo, đồ quả táo tội lỗi mọt đục!

Weib. He, Hülfe! Hülfe!

Vợ Simon. Ơi, cứu với! Cứu với!

(Es kommen Leute gelaufen.)

(Có người chạy tới.)

Leute. Reißt sie auseinander, reißt sie auseinander!

Dân chúng. Tách ra, tách họ ra!

Simon. Nein, laßt mich, Römer! Zerschellen will ich dies Geripp! Du Vestalin!

Simon. Không, để tôi, hỡi người La Mã! Tôi sẽ đập tan bộ xương này! Đồ nữ tư tế Vesta!

Weib. Ich eine Vestalin? Das will ich sehen, ich.

Vợ Simon. Tôi mà là nữ tư tế Vesta? Hay đấy, để xem nào.

Simon. So reiß ich von den Schultern dein Gewand. Nackt in die Sonne schleudr' ich dann dein Aas.

Simon. Vậy ta xé áo khỏi vai ngươi, Rồi ném xác ngươi trần truồng ra nắng.

Du Hurenbett, in jeder Runzel deines Leibes nistet Unzucht. (Sie werden getrennt.)

Đồ giường điếm, mỗi nếp nhăn trên người mày đều làm tổ cho dâm loạn. (Họ bị tách ra.)

Erster Bürger. Was gibt's?

Công dân thứ nhất. Chuyện gì thế?

Simon. Wo ist die Jungfrau? Sprich! Nein, so kann ich nicht sagen. Das Mädchen! Nein, auch das nicht. Die Frau, das Weib! Auch das, auch das nicht! Nur noch ein Name; oh, der erstickt mich! Ich habe keinen Atem dafür.

Simon. Trinh nữ đâu? Nói đi! Không, nói thế không được. Cô gái! Không, thế cũng không. Người đàn bà, bà vợ! Cũng không, cũng không! Còn một cái tên nữa; ôi, nó làm tôi nghẹt thở! Tôi không đủ hơi để nói ra.

Zweiter Bürger. Das ist gut, sonst würde der Name nach Schnaps riechen.

Công dân thứ hai. Thế là hay, không thì cái tên ấy sực mùi rượu.

Simon. Alter Virginius, verhülle dein kahl Haupt - der Rabe Schande sitzt darauf und hackt nach deinen Augen. Gebt mir ein Messer, Römer! (Er sinkt um.)

Simon. Cụ Virginius già, che cái đầu hói của cụ đi—con quạ Nhục nhã đang đậu trên đó, mổ vào mắt cụ. Đưa tôi con dao, hỡi người La Mã! (Ông ngã xuống.)

Weib. Ach, er ist sonst ein braver Mann, er kann nur nicht viel vertragen; der Schnaps stellt ihm gleich ein Bein.

Vợ Simon. Ôi, ông ấy vốn là người tử tế, chỉ tội không uống được nhiều; rượu vào là ngáng chân ngay.

Zweiter Bürger. Dann geht er mit dreien.

Công dân thứ hai. Thế thì ông ấy đi bằng ba chân.

Weib. Nein, er fällt.

Vợ Simon. Không, ông ấy ngã.

Zweiter Bürger. Richtig, erst geht er mit dreien, und dann fällt er auf das dritte, bis das dritte selbst wieder fällt.

Công dân thứ hai. Đúng rồi, trước hết ông ấy đi bằng ba chân, rồi ngã đè lên cái chân thứ ba, cho đến khi chính cái chân thứ ba lại đổ.

Simon. Du bist die Vampirzunge, die mein wärmstes Herzblut trinkt.

Simon. Mày là cái lưỡi ma cà rồng hút máu tim nóng nhất của tao.

Weib. Laßt ihn nur, das ist so die Zeit, worin er immer gerührt wird; es wird sich schon geben.

Vợ Simon. Kệ ông ấy, giờ này ông ấy lúc nào cũng sướt mướt; rồi sẽ qua thôi.

Erster Bürger. Was gibt's denn?

Công dân thứ nhất. Rốt cuộc là chuyện gì?

Weib. Seht ihr: ich saß da so auf dem Stein in der Sonne und wärmte mich, seht ihr - denn wir haben kein Holz, seht ihr -

Vợ Simon. Các ông thấy đấy: tôi ngồi đây trên hòn đá, dưới nắng, sưởi cho ấm, các ông thấy đấy—vì nhà tôi hết củi, các ông thấy đấy—

Zweiter Bürger. So nimm deines Mannes Nase.

Công dân thứ hai. Thế thì sưởi bằng cái mũi chồng bà.

Weib. Und meine Tochter war da hinuntergegangen um die Ecke - sie ist ein braves Mädchen und ernährt ihre Eltern.

Vợ Simon. Rồi con gái tôi đi xuống góc phố đằng kia—nó là đứa ngoan, nuôi cha mẹ.

Simon. Ha, sie bekennt!

Simon. Ha, mụ thú nhận rồi!

Weib. Du Judas! hättest du nur ein Paar Hosen hinauf zuziehen, wenn die jungen Herren die Hosen nicht bei ihr hinunterließen? Du Branntweinfaß, willst du verdursten, wenn das Brünnlein zu laufen aufhört, he? - Wir arbeiten mit allen Gliedern, warum denn nicht auch damit; ihre Mutter hat damit geschafft, wie sie zur Welt kam, und es hat ihr weh getan; kann sie für ihre Mutter nicht auch damit schaffen, he? und tut's ihr auch weh dabei, he? Du Dummkopf!

Vợ Simon. Đồ Judas! Mày có cái quần nào mà kéo lên, nếu mấy cậu ấm không tụt quần xuống chỗ nó? Đồ thùng rượu, mày muốn chết khát khi cái vòi nhỏ thôi chảy hả?—Mình làm lụng bằng đủ mọi bộ phận, sao lại không bằng cái đó; mẹ nó đã làm lụng bằng cái đó lúc đẻ ra nó, và đã đau; nó làm vì mẹ nó bằng cái đó không được sao, hả? mà nó có đau gì khi làm không, hả? Đồ ngu!

Simon. Ha, Lukretia! ein Messer, gebt mir ein Messer, Römer! Ha, Appius Claudius!

Simon. Ha, Lucretia! con dao, đưa tôi con dao, hỡi người La Mã! Ha, Appius Claudius!

Erster Bürger. Ja, ein Messer, aber nicht für die arme Hure! Was tat sie? Nichts! Ihr Hunger hurt und bettelt. Ein Messer für die Leute, die das Fleisch unserer Weiber und Töchter kaufen. Weh über die, so mit den Töchtern des Volkes huren! Ihr habt Kollern im Leib, und sie haben Magendrücken; ihr habt Löcher in den Jacken, und sie haben warme Röcke; ihr habt Schwielen in den Fäusten, und sie haben Samthände. Ergo, ihr arbeitet, und sie tun nichts; ergo, ihr habt's erworben, und sie haben's gestohlen; ergo, wenn ihr von eurem gestohlnen Eigentum ein paar Heller wiederhaben wollt, müßt ihr huren und betteln; ergo, sie sind Spitzbuben, und man muß sie totschlagen!

Công dân thứ nhất. Phải, một con dao, nhưng không phải cho con điếm nghèo này! Nó làm gì nào? Chẳng làm gì! Cái đói của nó làm điếm và ăn xin. Một con dao cho bọn mua thịt vợ con gái chúng ta. Khốn cho những kẻ chơi điếm với con gái của dân! Bụng các người sôi ùng ục, còn chúng thì đầy bụng khó tiêu; áo các người thủng lỗ, còn chúng thì áo ấm; tay các người chai sần, còn chúng thì tay nhung. Vậy nên, các người làm lụng, còn chúng chẳng làm gì; vậy nên, các người làm ra, còn chúng ăn cắp; vậy nên, nếu các người muốn đòi lại vài xu từ của cải bị chúng cướp, thì phải đi làm điếm và ăn xin; vậy nên, chúng là quân đạo chích, và phải đập chết chúng!

Dritter Bürger. Sie haben kein Blut in den Adern, als was sie uns ausgesaugt haben. Sie haben uns gesagt: schlagt die Aristokraten tot, das sind Wölfe! Wir haben die Aristokraten an die Laternen gehängt. Sie haben gesagt: das Veto frißt euer Brot; wir haben das Veto totgeschlagen. Sie haben gesagt: die Girondisten hungern euch aus; wir haben die Girondisten guillotiniert. Aber sie haben die Toten ausgezogen, und wir laufen wie zuvor auf nackten Beinen und frieren. Wir wollen ihnen die Haut von den Schenkeln ziehen und uns Hosen daraus machen, wir wollen ihnen das Fett auslassen und unsere Suppen mit schmelzen. Fort! Totgeschlagen, wer kein Loch im Rock hat!

Công dân thứ ba. Trong huyết quản chúng chẳng có máu nào ngoài thứ máu chúng hút của chúng ta. Chúng bảo: đập chết bọn quý tộc đi, đó là lũ sói! Chúng ta treo bọn quý tộc lên cột đèn. Chúng bảo: quyền phủ quyết ăn mất bánh mì của các người; chúng ta đập chết quyền phủ quyết. Chúng bảo: phái Girondin bỏ đói các người; chúng ta chém phái Girondin. Nhưng chúng lột sạch xác người chết, còn chúng ta vẫn chạy chân trần như trước và rét run. Chúng ta sẽ lột da đùi chúng làm quần, rút mỡ chúng nấu vào súp. Đi! Đập chết kẻ nào áo không thủng lỗ!

Erster Bürger. Totgeschlagen, wer lesen und schreiben kann!

Công dân thứ nhất. Đập chết kẻ nào biết đọc biết viết!

Zweiter Bürger. Totgeschlagen, wer auswärts geht!

Công dân thứ hai. Đập chết kẻ nào ra khỏi nhà là đi chơi xa!

Alle (schreien). Totgeschlagen! Totgeschlagen!

Tất cả (gào lên). Đập chết! Đập chết!

(Einige schleppen einen jungen Menschen herbei.)

(Vài người lôi một thanh niên đến.)

Einige Stimmen. Er hat ein Schnupftuch! ein Aristokrat! an die Laterne! an die Laterne!

Vài giọng. Hắn có khăn tay! quý tộc! lên cột đèn! lên cột đèn!

Zweiter Bürger. Was? er schneuzt sich die Nase nicht mit den Fingern? An die Laterne! (Eine Laterne wird heruntergelassen.)

Công dân thứ hai. Sao? nó không xỉ mũi bằng tay à? Lên cột đèn! (Một chiếc đèn được hạ xuống.)

Junger Mensch. Ach, meine Herren!

Thanh niên. Ôi, thưa các ngài!

Zweiter Bürger. Es gibt hier keine Herren! An die Laterne!

Công dân thứ hai. Ở đây không có ngài nào hết! Lên cột đèn!

Einige (singen). Die da liegen in der Erden, Von de Würm gefresse werden; Besser hangen in der Luft, Als verfaulen in der Gruft!

Vài người (hát). Ai nằm dưới đất đen, Bị giun gặm nhấm thâu đêm; Thà treo lơ lửng giữa trời, Còn hơn thối rữa trong mồ!

Junger Mensch. Erbarmen!

Thanh niên. Xin thương xót!

Dritter Bürger. Nur ein Spielen mit einer Hanflocke um den Hals! 's ist nur ein Augenblick, wir sind barmherziger als ihr. Unser Leben ist der Mord durch Arbeit; wir hängen sechzig Jahre lang am Strick und zapplen, aber wir werden uns losschneiden. - An die Laterne!

Công dân thứ ba. Chỉ là đùa một chút với cuộn gai quanh cổ thôi! Chỉ một thoáng, bọn tao còn nhân từ hơn chúng mày. Đời bọn tao là bị giết dần bằng lao động; bọn tao treo trên dây sáu chục năm mà giãy giụa, nhưng rồi bọn tao sẽ tự cắt dây.—Lên cột đèn!

Junger Mensch. Meinetwegen, ihr werdet deswegen nicht heller sehen.

Thanh niên. Tùy các người, nhưng vì thế mà các người cũng chẳng sáng ra được đâu.

Die Umstehenden. Bravo! Bravo!

Những người đứng quanh. Hay! Hay!

Einige Stimmen. Laßt ihn laufen! (Er entwischt.)

Vài giọng. Thả nó đi! (Cậu ta chuồn mất.)

(Robespierre tritt auf, begleitet von Weibern und Ohnehosen.)

(Robespierre bước vào, có đàn bà và dân không quần đi theo.)

Robespierre. Was gibt's da, Bürger?

Robespierre. Chuyện gì thế, các công dân?

Dritter Bürger. Was wird's geben? Die paar Tropfen Bluts vom August und September haben dem Volk die Backen nicht rot gemacht. Die Guillotine ist zu langsam. Wir brauchen einen Platzregen!

Công dân thứ ba. Còn chuyện gì nữa? Mấy giọt máu hồi tháng Tám tháng Chín chẳng làm má dân hồng lên được. Máy chém chậm quá. Chúng tôi cần một trận mưa rào!

Erster Bürger. Unsere Weiber und Kinder schreien nach Brot, wir wollen sie mit Aristokratenfleisch füttern. He! totgeschlagen, wer kein Loch im Rock hat!

Công dân thứ nhất. Vợ con chúng tôi đang gào đòi bánh mì, chúng tôi sẽ lấy thịt quý tộc mà nhồi cho chúng. Này! đập chết kẻ nào áo không thủng lỗ!

Alle. Totgeschlagen! Totgeschlagen!

Tất cả. Đập chết! Đập chết!

Robespierre. Im Namen des Gesetzes!

Robespierre. Nhân danh luật pháp!

Erster Bürger. Was ist das Gesetz?

Công dân thứ nhất. Luật pháp là cái gì?

Robespierre. Der Wille des Volks.

Robespierre. Ý chí của nhân dân.

Erster Bürger. Wir sind das Volk, und wir wollen, daß kein Gesetz sei; ergo ist dieser Wille das Gesetz, ergo im Namen des Gesetzes gibt's kein Gesetz mehr, ergo totgeschlagen!

Công dân thứ nhất. Chúng tôi là nhân dân, và chúng tôi muốn không có luật pháp nào cả; vậy nên ý chí ấy chính là luật pháp, vậy nên nhân danh luật pháp thì không còn luật pháp nữa, vậy nên đập chết!

Einige Stimmen. Hört den Aristides! hört den Unbestechlichen!

Vài giọng. Nghe Aristides đây! nghe Người Liêm Khiết đây!

Ein Weib. Hört den Messias, der gesandt ist, zu wählen und zu richten; er wird die Bösen mit der Schärfe des Schwertes schlagen. Seine Augen sind die Augen der Wahl, seine Hände sind die Hände des Gerichts.

Một bà. Hãy nghe đấng Messiah được phái đến để chọn lựa và phán xét; Người sẽ đánh kẻ ác bằng lưỡi gươm sắc bén. Mắt Người là mắt của sự chọn lựa, tay Người là tay của sự phán xét.

Robespierre. Armes, tugendhaftes Volk! Du tust deine Pflicht, du opferst deine Feinde. Volk, du bist groß! Du offenbarst dich unter Blitzstrahlen und Donnerschlägen. Aber, Volk, deine Streiche dürfen deinen eignen Leib nicht verwunden; du mordest dich selbst in deinem Grimm. Du kannst nur durch deine eigne Kraft fallen, das wissen deine Feinde. Deine Gesetzgeber wachen, sie werden deine Hände führen; ihre Augen sind untrügbar, deine Hände sind unentrinnbar. Kommt mit zu den Jakobinern! Eure Brüder werden euch ihre Arme öffnen, wir werden ein Blutgericht über unsere Feinde halten.

Robespierre. Nhân dân tội nghiệp mà đức hạnh! Ngươi làm tròn bổn phận, ngươi hiến tế kẻ thù của ngươi. Nhân dân, ngươi vĩ đại! Ngươi hiển lộ giữa chớp lòa và sấm động. Nhưng, nhân dân, những đòn của ngươi không được làm thương chính thân thể ngươi; trong cơn thịnh nộ ngươi tự sát. Ngươi chỉ có thể ngã bởi sức mạnh của chính ngươi, kẻ thù ngươi biết thế. Những nhà làm luật của ngươi đang thức, họ sẽ dẫn tay ngươi; mắt họ không thể bị lừa, tay ngươi không thể thoát. Hãy cùng tôi đến chỗ phái Jacobin! Anh em của các công dân sẽ mở rộng vòng tay, chúng ta sẽ mở một phiên xử bằng máu đối với kẻ thù.

Viele Stimmen. Zu den Jakobinern! Es lebe Robespierre! (Alle ab.)

Nhiều giọng. Đến chỗ phái Jacobin! Robespierre muôn năm! (Tất cả đi ra.)

Simon. Weh mir, verlassen! (Er versucht sich aufzurichten.)

Simon. Khốn thân tôi, bị bỏ rơi! (Ông cố gượng đứng dậy.)

Weib. Da! (Sie unterstützt ihn.)

Vợ Simon. Đây! (Bà đỡ ông.)

Simon. Ach, meine Baucis! du sammelst Kohlen auf mein Haupt.

Simon. Ôi, Baucis của anh! em chất than hồng lên đầu anh.

Weib. Da steh!

Vợ Simon. Đây, đứng cho vững!

Simon. Du wendest dich ab? Ha, kannst du mir vergeben, Porcia? Schlug ich dich? Das war nicht meine Hand, war nicht mein Arm, mein Wahnsinn tat es. Sein Wahnsinn ist des armen Hamlet Feind. Hamlet tat's nicht, Hamlet verleugnet's.

Simon. Em quay đi sao? Ha, em tha thứ cho anh được không, Porcia? Anh đánh em ư? Đó không phải tay anh, không phải cánh tay anh, cơn điên của anh làm đấy. Cơn điên là kẻ thù của Hamlet tội nghiệp. Hamlet không làm, Hamlet chối bỏ.

Wo ist unsre Tochter, wo ist mein Sannchen?

Con gái chúng ta đâu, bé Sann của anh đâu?

Weib. Dort um das Eck herum.

Vợ Simon. Ở quanh góc kia kìa.

Simon. Fort zu ihr! Komm, mein tugendreich Gemahl. (Beide ab.)

Simon. Đi đến chỗ nó! Nào, người bạn đời đức hạnh của anh. (Cả hai đi ra.)

Dritte Szene Der Jakobinerklub

Cảnh thứ ba Câu lạc bộ Jacobin

Ein Lyoner. Die Brüder von Lyon senden uns, um in eure Brust ihren bittren Unmut auszuschütten. Wir wissen nicht, ob der Karren, auf dem Ronsin zur Guillotine fuhr, der Totenwagen der Freiheit war, aber wir wissen, daß seit jenem Tage die Mörder Chaliers wieder so fest auf den Boden treten, als ob es kein Grab für sie gäbe. Habt ihr vergessen, daß Lyon ein Flecken auf dem Boden Frankreichs ist, den man mit den Gebeinen der Verräter zudecken muß? Habt ihr vergessen, daß diese Hure der Könige ihren Aussatz nur in dem Wasser der Rhone abwaschen kann? Habt ihr vergessen, daß dieser revolutionäre Strom die Flotten Pitts im Mittelmeere auf den Leichen der Aristokraten muß stranden machen? Eure Barmherzigkeit mordet die Revolution. Der Atemzug eines Aristokraten ist das Röcheln der Freiheit. Nur ein Feigling stirbt für die Republik, ein Jakobiner tötet für sie. Wißt: finden wir in euch nicht mehr die Spannkraft der Männer des 10. August, des September und des 31. Mai, so bleibt uns, wie dem Patrioten Gaillard, nur der Dolch des Kato. (Beifall und verwirrtes Geschrei.)

Một người xứ Lyon. Anh em Lyon phái chúng tôi đến để trút vào lòng các công dân nỗi bất bình cay đắng của họ. Chúng tôi không biết cỗ xe chở Ronsin ra máy chém có phải là xe tang của Tự do hay không, nhưng chúng tôi biết rằng từ hôm đó, những kẻ giết Chalier lại đạp chân xuống đất vững vàng như thể chẳng có nấm mồ nào dành cho chúng. Các công dân quên rồi sao, Lyon là một vết nhơ trên đất Pháp, phải phủ lên bằng xương cốt bọn phản bội? Quên rồi sao, con điếm của các vua này chỉ có thể rửa chứng hủi của nó trong nước sông Rhône? Quên rồi sao, dòng sông cách mạng này phải làm hạm đội của Pitt ngoài Địa Trung Hải mắc cạn trên xác bọn quý tộc? Lòng khoan dung của các công dân đang giết Cách mạng. Hơi thở của một tên quý tộc là tiếng khò khè hấp hối của Tự do. Chỉ kẻ hèn mới chết cho nền Cộng hòa, người Jacobin giết vì nó. Hãy biết rằng: nếu chúng tôi không còn tìm thấy nơi các công dân sức bật của những người ngày mười tháng Tám, tháng Chín và ngày ba mươi mốt tháng Năm, thì chúng tôi chỉ còn lại, như nhà ái quốc Gaillard, con dao găm của Cato. (Tiếng vỗ tay và la hét hỗn loạn.)

Ein Jakobiner. Wir werden den Becher des Sokrates mit euch trinken!

Một người Jacobin. Chúng tôi sẽ uống chén độc của Socrates cùng các anh!

Legendre (schwingt sich auf die Tribüne). Wir haben nicht nötig, unsere Blicke auf Lyon zu werfen. Die Leute, die seidne Kleider tragen, die in Kutschen fahren, die in den Logen im Theater sitzen und nach dem Diktionär der Akademie sprechen, tragen seit einigen Tagen die Köpfe fest auf den Schultern. Sie sind witzig und sagen, man müsse Marat und Chalier zu einem doppelten Märtyrertum verhelfen und sie in effigie guillotinieren. (Heftige Bewegung in der Versammlung.)

Legendre (nhảy lên bục diễn thuyết). Chúng ta không cần phải ném mắt sang Lyon. Những kẻ mặc áo lụa, ngồi xe ngựa, ngồi lô trong nhà hát và nói theo từ điển của Viện Hàn lâm, mấy hôm nay vẫn đội đầu vững chắc trên vai. Chúng dí dỏm và bảo rằng cần giúp Marat và Chalier tử đạo lần thứ hai, đem họ ra chém hình nộm. (Hội trường xao động dữ dội.)

Einige Stimmen. Das sind tote Leute, ihre Zunge guillotiniert sie.

Vài giọng. Đó là những kẻ chết rồi, chính cái lưỡi chúng chém chúng.

Legendre. Das Blut dieser Heiligen komme über sie! Ich frage die anwesenden Mitglieder des Wohlfahrtsausschusses, seit wann ihre Ohren so taub geworden sind…

Legendre. Máu của các vị thánh ấy đổ xuống đầu chúng! Tôi xin hỏi các thành viên Ủy ban Cứu quốc đang có mặt, từ bao giờ tai họ đã điếc đến thế…

Collot d'Herbois (unterbricht ihn). Und ich frage dich, Legendre, wessen Stimme solchen Gedanken Atem gibt, daß sie lebendig werden und zu sprechen wagen? Es ist Zeit, die Masken abzureißen. Hört! Die Ursache verklagt ihre Wirkung, der Ruf sein Echo, der Grund seine Folge. Der Wohlfahrtsausschuß versteht mehr Logik, Legendre. Sei ruhig! Die Büsten der Heiligen werden unberührt bleiben, sie werden wie Medusenhäupter die Verräter in Stein verwandlen.

Collot d'Herbois (ngắt lời ông). Và tôi hỏi ông, Legendre, tiếng nói của ai đã thổi hơi vào những ý nghĩ như thế để chúng sống dậy và dám cất lời? Đã đến lúc xé mặt nạ. Hãy nghe! Nguyên nhân tố cáo hệ quả của nó, tiếng gọi tố cáo tiếng vang, căn cứ tố cáo kết quả. Ủy ban Cứu quốc hiểu logic hơn, Legendre. Ông cứ bình tĩnh! Những bức tượng bán thân của các thánh sẽ không bị đụng đến, chúng sẽ như đầu Medusa mà biến bọn phản bội thành đá.

Robespierre. Ich verlange das Wort.

Robespierre. Tôi xin phát biểu.

Die Jakobiner. Hört, hört den Unbestechlichen!

Phái Jacobin. Nghe, nghe Người Liêm Khiết!

Robespierre. Wir warteten nur auf den Schrei des Unwillens, der von allen Seiten ertönt, um zu sprechen. Unsere Augen waren offen, wir sahen den Feind sich rüsten und sich erheben, aber wir haben das Lärmzeichen nicht gegeben; wir ließen das Volk sich selbst bewachen, es hat nicht geschlafen, es hat an die Waffen geschlagen. Wir ließen den Feind aus seinem Hinterhalt hervorbrechen, wir ließen ihn anrücken; jetzt steht er frei und ungedeckt in der Helle des Tages, jeder Streich wird ihn treffen, er ist tot, sobald ihr ihn erblickt habt.

Robespierre. Chúng tôi chỉ chờ tiếng kêu phẫn nộ vang lên từ mọi phía để lên tiếng. Mắt chúng tôi mở, chúng tôi thấy kẻ thù đang vũ trang và trỗi dậy, nhưng chúng tôi không đánh tín hiệu báo động; chúng tôi để nhân dân tự canh giữ lấy mình, nhân dân không ngủ, nhân dân đã chộp lấy vũ khí. Chúng tôi để kẻ thù từ ổ phục kích xông ra, để nó tiến lên; giờ nó đứng đó, tự do và không che chắn dưới ánh sáng ban ngày, mỗi đòn đều sẽ trúng nó, nó chết ngay khi các công dân trông thấy nó.

Ich habe es euch schon einmal gesagt: in zwei Abteilungen, wie in zwei Heerhaufen, sind die inneren Feinde der Republik zerfallen. Unter Bannern von verschiedener Farbe und auf den verschiedensten Wegen eilen sie alle dem nämlichen Ziele zu. Die eine dieser Faktionen ist nicht mehr. In ihrem affektierten Wahnsinn suchte sie die erprobtesten Patrioten als abgenutzte Schwächlinge beiseite zu werfen, um die Republik ihrer kräftigsten Arme zu berauben. Sie erklärte der Gottheit und dem Eigentum den Krieg, um eine Diversion zugunsten der Könige zu machen. Sie parodierte das erhabne Drama der Revolution, um dieselbe durch studierte Ausschweifungen bloßzustellen. Héberts Triumph hätte die Republik in ein Chaos verwandelt, und der Despotismus war befriedigt. Das Schwert des Gesetzes hat den Verräter getroffen. Aber was liegt den Fremden daran, wenn ihnen Verbrecher einer anderen Gattung zur Erreichung des nämlichen Zwecks bleiben? Wir haben nichts getan, wenn wir noch eine andere Faktion zu vernichten haben.

Tôi đã nói với các công dân một lần rồi: kẻ thù bên trong của nền Cộng hòa chia làm hai đạo, như hai đạo quân. Dưới những ngọn cờ khác màu và trên những con đường khác nhau nhất, tất cả cùng lao về một đích. Một trong hai phe ấy đã không còn. Trong cơn điên giả tạo, nó tìm cách gạt sang bên những nhà ái quốc đã qua thử thách nhất, coi như những kẻ yếu hèn mòn vẹt, để tước khỏi nền Cộng hòa những cánh tay mạnh nhất. Nó tuyên chiến với Thượng đế và với quyền sở hữu, để tạo một mũi nghi binh có lợi cho các vua. Nó nhại vở kịch cao cả của Cách mạng, để bêu xấu Cách mạng bằng những trò phóng đãng đã được dàn dựng. Chiến thắng của Hébert sẽ biến nền Cộng hòa thành hỗn mang, và chế độ chuyên chế sẽ hả dạ. Thanh gươm của luật pháp đã giáng vào kẻ phản bội. Nhưng người ngoại quốc có hề gì, khi họ còn lại những kẻ tội phạm thuộc loại khác để đạt cùng một mục đích? Chúng ta chưa làm được gì nếu còn phải tiêu diệt một phe khác nữa.

Sie ist das Gegenteil der vorhergehenden. Sie treibt uns zur Schwäche, ihr Feldgeschrei heißt: Erbarmen! Sie will dem Volk seine Waffen und die Kraft, welche die Waffen führt, entreißen, um es nackt und entnervt den Königen zu überantworten.

Phe ấy là mặt đối lập của phe trước. Nó đẩy chúng ta đến chỗ yếu hèn, khẩu hiệu của nó là: Khoan dung! Nó muốn giật khỏi nhân dân vũ khí và sức mạnh cầm vũ khí, để trao nhân dân trần trụi và rệu rã vào tay các vua.

Die Waffe der Republik ist der Schrecken, die Kraft der Republik ist die Tugend - die Tugend, weil ohne sie der Schrecken verderblich, der Schrecken, weil ohne ihn die Tugend ohnmächtig ist. Der Schrecken ist ein Ausfluß der Tugend, er ist nichts anders als die schnelle, strenge und unbeugsame Gerechtigkeit. Sie sagen, der Schrecken sei die Waffe einer despotischen Regierung, die unsrige gliche also dem Despotismus. Freilich! aber so, wie das Schwert in den Händen eines Freiheitshelden dem Säbel gleicht, womit der Satellit des Tyrannen bewaffnet ist. Regiere der Despot seine tierähnlichen Untertanen durch den Schrecken, er hat recht als Despot; zerschmettert durch den Schrecken die Feinde der Freiheit, und ihr habt als Stifter der Republik nicht minder recht. Die Revolutionsregierung ist der Despotismus der Freiheit gegen die Tyrannei.

Vũ khí của nền Cộng hòa là khủng bố, sức mạnh của nền Cộng hòa là đức hạnh—đức hạnh, vì thiếu nó thì khủng bố là tai họa; khủng bố, vì thiếu nó thì đức hạnh là bất lực. Khủng bố là sự tuôn trào của đức hạnh, nó chẳng là gì khác ngoài công lý nhanh chóng, nghiêm khắc và không khuất phục. Họ bảo khủng bố là vũ khí của một chính quyền chuyên chế, vậy là chính quyền chúng ta giống chế độ chuyên chế. Dĩ nhiên! nhưng giống theo cách thanh gươm trong tay người anh hùng của tự do giống thanh kiếm cong mà tên tay sai của bạo chúa mang bên mình. Hãy để kẻ chuyên chế cai trị đám thần dân thú vật của hắn bằng khủng bố, hắn có lý, với tư cách một kẻ chuyên chế; hãy dùng khủng bố mà nghiền nát kẻ thù của tự do, và các công dân, với tư cách những người dựng nền Cộng hòa, cũng có lý không kém. Chính quyền cách mạng là sự chuyên chế của tự do chống lại bạo ngược.

Erbarmen mit den Royalisten! rufen gewisse Leute. Erbarmen mit Bösewichtern? Nein! Erbarmen für die Unschuld, Erbarmen für die Schwäche, Erbarmen für die Unglücklichen, Erbarmen für die Menschheit! Nur dem friedlichen Bürger gebührt von seiten der Gesellschaft Schutz.

Khoan dung với bọn bảo hoàng! một số người kêu lên. Khoan dung với lũ ác ôn? Không! Khoan dung cho kẻ vô tội, khoan dung cho kẻ yếu, khoan dung cho người bất hạnh, khoan dung cho nhân loại! Chỉ người công dân hiền hòa mới đáng được xã hội che chở.

In einer Republik sind nur Republikaner Bürger; Royalisten und Fremde sind Feinde. Die Unterdrücker der Menschheit bestrafen, ist Gnade; ihnen verzeihen, ist Barbarei. Alle Zeichen einer falschen Empfindsamkeit scheinen mir Seufzer, welche nach England oder nach Östreich fliegen.

Trong một nền Cộng hòa, chỉ những người cộng hòa mới là công dân; bảo hoàng và người ngoại quốc là kẻ thù. Trừng phạt những kẻ áp bức nhân loại là nhân từ; tha thứ cho chúng là dã man. Mọi dấu hiệu của thứ đa cảm giả dối đối với tôi đều là những tiếng thở dài bay sang nước Anh hay sang nước Áo.

Aber nicht zufrieden, den Arm des Volkes zu entwaffnen, sucht man noch die heiligsten Quellen seiner Kraft durch das Laster zu vergiften. Dies ist der feinste, gefährlichste und abscheulichste Angriff auf die Freiheit. Nur der höllischste Machiavellismus, doch - nein! Ich will nicht sagen, daß ein solcher Plan in dem Gehirne eines Menschen hätte ausgebrütet werden können! Es mag unwillkürlich geschehen, doch die Absicht tut nichts zur Sache, die Wirkung bleibt die nämliche, die Gefahr ist gleich groß! Das Laster ist das Kainszeichen des Aristokratismus. In einer Republik ist es nicht nur ein moralisches, sondern auch ein politisches Verbrechen; der Lasterhafte ist der politische Feind der Freiheit, er ist ihr um so gefährlicher, je größer die Dienste sind, die er ihr scheinbar erwiesen. Der gefährlichste Bürger ist derjenige, welcher leichter ein Dutzend rote Mützen verbraucht als eine gute Handlung vollbringt.

Nhưng không bằng lòng với việc tước vũ khí khỏi cánh tay nhân dân, người ta còn tìm cách đầu độc bằng thói xấu những suối nguồn thiêng liêng nhất của sức mạnh nhân dân. Đó là đòn tấn công tinh vi nhất, nguy hiểm nhất và ghê tởm nhất vào tự do. Chỉ có chủ nghĩa Machiavelli địa ngục nhất mới, nhưng—không! Tôi không muốn nói rằng một kế hoạch như thế có thể được ấp ra trong đầu một con người! Có thể nó xảy ra vô ý, nhưng ý định chẳng liên quan gì, hậu quả vẫn thế, hiểm họa vẫn lớn như nhau! Thói xấu là dấu Cain của chủ nghĩa quý tộc. Trong một nền Cộng hòa, nó không chỉ là tội đạo đức mà còn là tội chính trị; kẻ trụy lạc là kẻ thù chính trị của tự do, hắn càng nguy hiểm cho tự do khi những công lao hắn làm ra vẻ lập cho nó càng lớn. Người công dân nguy hiểm nhất là kẻ dễ dàng dùng hết cả tá mũ đỏ hơn là làm nổi một việc tốt.

Ihr werdet mich leicht verstehen, wenn ihr an Leute denkt, welche sonst in Dachstuben lebten und jetzt in Karossen fahren und mit ehemaligen Marquisinnen und Baronessen Unzucht treiben. Wir dürfen wohl fragen: ist das Volk geplündert, oder sind die Goldhände der Könige gedrückt worden, wenn wir Gesetzgeber des Volks mit allen Lastern und allem Luxus der ehemaligen Höflinge Parade machen, wenn wir diese Marquis und Grafen der Revolution reiche Weiber heiraten, üppige Gastmähler geben, spielen, Diener halten und kostbare Kleider tragen sehen? Wir dürfen wohl staunen, wenn wir sie Einfälle haben, schöngeistern und so etwas vom guten Ton bekommen hören. Man hat vor kurzem auf eine unverschämte Weise den Tacitus parodiert, ich könnte mit dem Sallust antworten und den Katilina travestieren; doch ich denke, ich habe keine Striche mehr nötig, die Porträts sind fertig.

Các công dân sẽ dễ hiểu tôi, nếu nghĩ đến những kẻ xưa kia sống trong gác xép mà nay đi xe ngựa và gian dâm với các bà hầu tước, nữ nam tước thuở trước. Chúng ta hẳn có quyền hỏi: nhân dân bị cướp, hay bàn tay vàng của các vua bị bóp lại, khi chúng ta, những nhà làm luật của nhân dân, phô trương mọi thói xấu và mọi xa hoa của đám cận thần xưa, khi chúng ta thấy những hầu tước và bá tước của Cách mạng này cưới vợ giàu, mở tiệc linh đình, đánh bạc, nuôi người hầu và mặc quần áo đắt tiền? Chúng ta hẳn có quyền ngạc nhiên khi nghe họ nảy ra ý hay, làm ra vẻ văn nhân và nhiễm chút phong thái lịch lãm. Gần đây người ta đã nhại Tacitus một cách trơ tráo, tôi có thể đáp lại bằng Sallust và đem Catilina ra chế giễu; nhưng tôi nghĩ mình không cần thêm nét vẽ nào nữa, những bức chân dung đã xong.

Keinen Vertrag, keinen Waffenstillstand mit den Menschen, welche nur auf Ausplünderung des Volkes bedacht waren, welche diese Ausplünderung ungestraft zu vollbringen hofften, für welche die Republik eine Spekulation und die Revolution ein Handwerk war! In Schrecken gesetzt durch den reißenden Strom der Beispiele, suchen sie ganz leise die Gerechtigkeit abzukühlen. Man sollte glauben, jeder sage zu sich selbst: »Wir sind nicht tugendhaft genug, um so schrecklich zu sein. Philosophische Gesetzgeber, erbarmt euch unsrer Schwäche! Ich wage euch nicht zu sagen, daß ich lasterhaft bin; ich sage euch also lieber: seid nicht grausam!«

Không hiệp ước, không đình chiến với những kẻ chỉ lo cướp bóc nhân dân, những kẻ hy vọng cướp bóc ấy mà không bị trừng phạt, những kẻ coi nền Cộng hòa là một cuộc đầu cơ và Cách mạng là một nghề! Bị khủng bố bởi dòng thác dữ dội của những tấm gương, chúng rất khẽ khàng tìm cách làm nguội công lý. Người ta tưởng như mỗi tên tự nhủ: “Chúng ta chưa đủ đức hạnh để khủng khiếp đến thế. Các nhà làm luật triết gia ơi, hãy thương sự yếu đuối của chúng tôi! Tôi không dám nói với các ông rằng tôi trụy lạc; vậy tôi xin nói: đừng tàn nhẫn!”

Beruhige dich, tugendhaftes Volk, beruhigt euch, ihr Patrioten! Sagt euren Brüdern zu Lyon: das Schwert des Gesetzes roste nicht in den Händen, denen ihr es anvertraut habt! - Wir werden der Republik ein großes Beispiel geben. (Allgemeiner Beifall.)

Hãy yên lòng, nhân dân đức hạnh, hãy yên lòng, các nhà ái quốc! Hãy nói với anh em các công dân ở Lyon: gươm luật pháp sẽ không gỉ trong tay những người mà các công dân đã giao phó nó!—Chúng ta sẽ nêu cho nền Cộng hòa một tấm gương lớn. (Tiếng vỗ tay vang khắp.)

Viele Stimmen. Es lebe die Republik! Es lebe Robespierre!

Nhiều giọng. Cộng hòa muôn năm! Robespierre muôn năm!

Präsident. Die Sitzung ist aufgehoben.

Chủ tịch. Phiên họp bế mạc.

Vierte Szene

Cảnh thứ tư

Eine Gasse

Một con phố

Lacroix. Legendre.

Lacroix. Legendre.

Lacroix. Was hast du gemacht, Legendre! Weißt du auch, wem du mit deinen Büsten den Kopf herunterwirfst?

Lacroix. Anh làm cái gì thế, Legendre! Anh có biết với mấy bức tượng bán thân của anh, anh đang ném đầu ai xuống không?

Legendre. Einigen Stutzern und eleganten Weibern, das ist alles.

Legendre. Vài gã công tử bột và mấy mụ đàn bà làm dáng, chỉ thế thôi.

Lacroix. Du bist ein Selbstmörder, ein Schatten, der sein Original und somit sich selbst ermordet.

Lacroix. Anh là kẻ tự sát, một cái bóng giết chính bản gốc của mình và vì thế giết luôn bản thân.

Legendre. Ich begreife nicht.

Legendre. Tôi không hiểu.

Lacroix. Ich dächte, Collot hätte deutlich gesprochen.

Lacroix. Tôi tưởng Collot đã nói rõ rồi chứ.

Legendre. Was macht das? Es war, als ob eine Champagnerflasche spränge. Er war wieder betrunken.

Legendre. Thế thì sao? Cứ như một chai sâm banh nổ. Hắn lại say.

Lacroix. Narren, Kinder und - nun? - Betrunkne sagen die Wahrheit. Wen glaubst du denn, daß Robespierre mit dem Katilina gemeint habe?

Lacroix. Điên, trẻ con và—sao nào?—người say nói sự thật. Thế anh tưởng Robespierre ám chỉ ai khi nói đến Catilina?

Legendre. Nun?

Legendre. Ai?

Lacroix. Die Sache ist einfach. Man hat die Atheisten und Ultrarevolutionärs aufs Schafott geschickt; aber dem Volk ist nicht geholfen, es läuft noch barfuß in den Gassen und will sich aus Aristokratenleder Schuhe machen. Der Guillotinenthermometer darf nicht fallen; noch einige Grade, und der Wohlfahrtsausschuß kann sich sein Bett auf dem Revolutionsplatz suchen.

Lacroix. Chuyện đơn giản. Người ta đã đưa bọn vô thần và bọn cực đoan cách mạng lên đoạn đầu đài; nhưng dân vẫn chẳng được giúp gì, vẫn đi chân trần ngoài phố và muốn làm giày bằng da quý tộc. Nhiệt kế máy chém không được tụt; thêm vài độ nữa là Ủy ban Cứu quốc có thể đi tìm giường ngủ trên Quảng trường Cách mạng.

Legendre. Was haben damit meine Büsten zu schaffen?

Legendre. Thế mấy bức tượng bán thân của tôi dính gì vào đó?

Lacroix. Siehst du's noch nicht? Du hast die Contrerevolution offiziell bekanntgemacht, du hast die Dezemvirn zur Energie gezwungen, du hast ihnen die Hand geführt. Das Volk ist ein Minotaurus, der wöchentlich seine Leichen haben muß, wenn er sie nicht auffressen soll.

Lacroix. Anh vẫn chưa thấy à? Anh đã công khai tuyên bố phản cách mạng, anh buộc bọn Thập nhân phải hành động quyết liệt, chính anh dẫn tay chúng. Nhân dân là con Minotaur, tuần nào cũng phải có xác của nó, nếu không nó sẽ nuốt sống chúng.

Legendre. Wo ist Danton?

Legendre. Danton đâu?

Lacroix. Was weiß ich! Er sucht eben die Mediceische Venus stückweise bei allen Grisetten des Palais-Royal zusammen; er macht Mosaik, wie er sagt. Der Himmel weiß, bei welchem Glied er gerade ist. Es ist ein Jammer, daß die Natur die Schönheit, wie Medea ihren Bruder, zerstückt und sie so in Fragmenten in die Körper gesenkt hat. - Gehn wir ins Palais-Royal! (Beide ab.)

Lacroix. Biết đâu được! Anh ấy đang gom nàng Venus xứ Medici từng mảnh một ở khắp các cô gái giang hồ Palais-Royal; anh ấy làm tranh khảm, như anh ấy nói. Trời mới biết giờ anh ấy đang ở bộ phận nào. Tiếc là Tạo hóa cắt vụn cái đẹp ra, như Medea với em trai, rồi gieo từng mảnh vào các thân xác.—Ta đi Palais-Royal thôi! (Cả hai đi ra.)

Fünfte Szene

Cảnh thứ năm

Ein Zimmer

Một căn phòng

Danton. Marion.

Danton. Marion.

Marion. Nein, laß mich! So zu deinen Füßen. Ich will dir erzählen.

Marion. Không, để em! Cứ như thế này dưới chân anh. Em muốn kể anh nghe.

Danton. Du könntest deine Lippen besser gebrauchen.

Danton. Em có thể dùng đôi môi cho tốt hơn.

Marion. Nein, laß mich einmal so. - Meine Mutter war eine kluge Frau; sie sagte mir immer, die Keuschheit sei eine schöne Tugend. Wenn Leute ins Haus kamen und von manchen Dingen zu sprechen anfingen, hieß sie mich aus dem Zimmer gehn; frug ich, was die Leute gewollt hätten, so sagte sie mir, ich solle mich schämen; gab sie mir ein Buch zu lesen, so mußt' ich fast immer einige Seiten überschlagen. Aber die Bibel las ich nach Belieben, da war alles heilig; aber es war etwas darin, was ich nicht begriff. Ich mochte auch niemand fragen, ich brütete über mir selbst. Da kam der Frühling; es ging überall etwas um mich vor, woran ich keinen Teil hatte. Ich geriet in eine eigne Atmosphäre, sie erstickte mich fast. Ich betrachtete meine Glieder; es war mir manchmal, als wäre ich doppelt und verschmölze dann wieder in eins. Ein junger Mensch kam zu der Zeit ins Haus; er war hübsch und sprach oft tolles Zeug; ich wußte nicht recht, was er wollte, aber ich mußte lachen. Meine Mutter hieß ihn öfters kommen, das war uns beiden recht. Endlich sahen wir nicht ein, warum wir nicht ebensogut zwischen zwei Bettüchern beieinander liegen, als auf zwei Stühlen nebeneinander sitzen durften. Ich fand dabei mehr Vergnügen als bei seiner Unterhaltung und sah nicht ab, warum man mir das geringere gewähren und das größere entziehen wollte. Wir taten's heimlich. Das ging so fort. Aber ich wurde wie ein Meer, was alles verschlang und sich tiefer und tiefer wühlte. Es war für mich nur ein Gegensatz da, alle Männer verschmolzen in einen Leib. Meine Natur war einmal so, wer kann da drüber hinaus? Endlich merkt' er's. Er kam eines Morgens und küßte mich, als wollte er mich ersticken; seine Arme schnürten sich um meinen Hals, ich war in unsäglicher Angst. Da ließ er mich los und lachte und sagte: er hätte fast einen dummen Streich gemacht; ich solle mein Kleid nur behalten und es brauchen, es würde sich schon von selbst abtragen, er wolle mir den Spaß nicht vor der Zeit verderben, es wäre doch das einzige, was ich hätte. Dann ging er; ich wußte wieder nicht, was er wollte. Den Abend saß ich am Fenster; ich bin sehr reizbar und hänge mit allem um mich nur durch eine Empfindung zusammen; ich versank in die Wellen der Abendröte. Da kam ein Haufe die Straße herab, die Kinder liefen voraus, die Weiber sahen aus den Fenstern. Ich sah hinunter: sie trugen ihn in einem Korb vorbei, der Mond schien auf seine bleiche Stirn, seine Locken waren feucht, er hatte sich ersäuft. Ich mußte weinen. - Das war der einzige Bruch in meinem Wesen. Die andern Leute haben Sonn- und Werktage, sie arbeiten sechs Tage und beten am siebenten, sie sind jedes Jahr auf ihren Geburtstag einmal gerührt und denken jedes Jahr auf Neujahr einmal nach. Ich begreife nichts davon: ich kenne keinen Absatz, keine Veränderung. Ich bin immer nur eins; ein ununterbrochenes Sehnen und Fassen, eine Glut, ein Strom. Meine Mutter ist vor Gram gestorben; die Leute weisen mit Fingern auf mich. Das ist dumm. Es läuft auf eins hinaus, an was man seine Freude hat, an Leibern, Christusbildern, Blumen oder Kinderspielsachen; es ist das nämliche Gefühl; wer am meisten genießt, betet am meisten.

Marion. Không, một lần thôi, để em như thế này.—Mẹ em là người khôn ngoan; mẹ luôn bảo em rằng trinh tiết là một đức tính đẹp. Khi có người vào nhà và bắt đầu nói về một số chuyện, mẹ bảo em ra khỏi phòng; em hỏi người ta muốn gì thì mẹ bảo em phải biết xấu hổ; đưa em cuốn sách để đọc thì hầu như lần nào em cũng phải lật qua mấy trang. Nhưng Kinh Thánh thì em đọc tùy thích, ở đó cái gì cũng thiêng liêng; nhưng trong đó có điều em không hiểu. Em cũng chẳng muốn hỏi ai, em ấp ủ một mình. Rồi mùa xuân đến; quanh em chỗ nào cũng có chuyện xảy ra mà em không dự phần. Em rơi vào một bầu khí riêng, nó gần như làm em nghẹt thở. Em ngắm chân tay mình; đôi lúc em thấy như mình là hai người rồi lại hòa làm một. Hồi đó có một chàng trai đến nhà; anh ta đẹp và hay nói chuyện điên khùng; em không biết rõ anh ta muốn gì, nhưng em phải cười. Mẹ em hay bảo anh ta đến, cả hai đứa em đều thấy hợp. Cuối cùng chúng em chẳng hiểu vì sao lại không được nằm cạnh nhau giữa hai tấm ga giường, cũng như ngồi cạnh nhau trên hai chiếc ghế. Em thấy thú vị hơn nhiều so với chuyện trò với anh ta, và chẳng hiểu vì sao người ta cho em cái ít mà tước đi cái nhiều. Chúng em làm lén. Cứ thế tiếp diễn. Nhưng em thành như biển cả, nuốt hết thảy và đào mỗi lúc một sâu. Với em chỉ có một đối cực, mọi đàn ông hòa làm một thân thể. Bản tính em vốn vậy, ai vượt qua được? Cuối cùng anh ta nhận ra. Một buổi sáng anh ta đến, hôn em như muốn làm em ngạt, tay anh ta thắt quanh cổ em, em sợ khôn tả. Rồi anh ta buông em ra, cười và nói: suýt nữa anh ta đã làm chuyện dại; em cứ giữ lấy cái áo của mình mà dùng, nó sẽ tự sờn đi, anh ta không muốn phá trò vui của em trước thời hạn, dù sao đó cũng là thứ duy nhất em có. Rồi anh ta đi; em lại không biết anh ta muốn gì. Tối đó em ngồi bên cửa sổ; em rất dễ xúc động và chỉ gắn với mọi thứ quanh mình bằng một cảm giác; em chìm vào sóng ráng chiều. Rồi một đám người đi xuống phố, lũ trẻ chạy trước, đàn bà ngó ra từ cửa sổ. Em nhìn xuống: họ khiêng anh ta qua trong một cái giỏ, trăng chiếu lên vầng trán tái nhợt, tóc xoăn ẩm ướt, anh ta đã tự dìm chết. Em phải khóc.—Đó là vết đứt gãy duy nhất trong con người em. Những người khác có ngày lễ và ngày thường, họ làm sáu ngày, ngày thứ bảy thì cầu nguyện, mỗi năm một lần xúc động vào sinh nhật và mỗi năm một lần ngẫm nghĩ vào dịp năm mới. Em chẳng hiểu gì trong đó: em không biết đoạn ngắt, không biết thay đổi. Em lúc nào cũng chỉ là một; một nỗi khao khát và nắm giữ không ngừng, một sức nóng, một dòng chảy. Mẹ em chết vì đau buồn; người ta chỉ tay vào em. Thật ngu. Rốt cuộc cũng như nhau thôi, người ta vui thú với cái gì, với thân thể, với tượng Chúa, với hoa hay đồ chơi trẻ con; cảm giác vẫn là một; ai hưởng thụ nhiều nhất thì cầu nguyện nhiều nhất.

Danton. Warum kann ich deine Schönheit nicht ganz in mich fassen, sie nicht ganz umschließen?

Danton. Sao anh không thể thu trọn vẻ đẹp của em vào mình, không ôm trọn lấy nó?

Marion. Danton, deine Lippen haben Augen.

Marion. Danton, môi anh có mắt.

Danton. Ich möchte ein Teil des Äthers sein, um dich in meiner Flut zu baden, um mich auf jeder Welle deines schönen Leibes zu brechen.

Danton. Anh muốn là một phần của ête, để tắm em trong dòng thủy triều của anh, để vỡ ra trên từng con sóng nơi thân thể đẹp của em.

(Lacroix, Adelaide, Rosalie treten ein.)

(Lacroix, Adelaide, Rosalie bước vào.)

Lacroix (bleibt in der Tür stehn). Ich muß lachen, ich muß lachen.

Lacroix (dừng lại ở cửa). Tôi phải cười, tôi phải cười.

Danton (unwillig). Nun?

Danton (bực bội). Sao?

Lacroix. Die Gasse fällt mir ein.

Lacroix. Cái phố chợt hiện ra trong đầu tôi.

Danton. Und?

Danton. Rồi sao?

Lacroix. Auf der Gasse waren Hunde, eine Dogge und ein Bologneser Schoßhündlein, die quälten sich.

Lacroix. Trên phố có mấy con chó, một con chó dogue và một con chó cưng Bologna nhỏ, chúng đang hành nhau.

Danton. Was soll das?

Danton. Thế là sao?

Lacroix. Das fiel mir nun grade so ein, und da mußt' ich lachen. Es sah erbaulich aus! Die Mädel guckten aus den Fenstern; man sollte vorsichtig sein und sie nicht einmal in der Sonne sitzen lassen. Die Mücken treiben's ihnen sonst auf den Händen; das macht Gedanken. Legendre und ich sind fast durch alle Zellen gelaufen, die Nönnlein von der Offenbarung durch das Fleisch hingen uns an den Rockschößen und wollten den Segen. Legendre gibt einer die Disziplin, aber er wird einen Monat dafür zu fasten bekommen. Da bringe ich zwei von den Priesterinnen mit dem Leib.

Lacroix. Lúc nãy tôi chợt nghĩ ra đúng thế, và thế là phải cười. Trông thật gương mẫu! Mấy cô gái ngó ra từ cửa sổ; phải cẩn thận, đừng để họ ngồi ngoài nắng. Không thì ruồi muỗi bò lên tay họ; thế là nảy ra ý nghĩ. Legendre và tôi suýt chạy khắp các phòng tu, mấy nữ tu nhỏ dòng Mặc khải bằng Xác thịt bám vào vạt áo chúng tôi đòi ban phước. Legendre đánh roi kỷ luật cho một cô, nhưng anh ấy sẽ phải ăn chay một tháng vì thế. Đây, tôi dẫn về hai nữ tư tế bằng xương bằng thịt.

Marion. Guten Tag, Demoiselle Adelaide! guten Tag, Demoiselle Rosalie!

Marion. Chào cô Adelaide! chào cô Rosalie!

Rosalie. Wir hatten schon lange nicht das Vergnügen.

Rosalie. Lâu lắm rồi chúng tôi không có hân hạnh.

Marion. Es war mir recht leid.

Marion. Tôi cũng tiếc lắm.

Adelaide. Ach Gott, wir sind Tag und Nacht beschäftigt.

Adelaide. Ôi trời, chúng tôi bận cả ngày lẫn đêm.

Danton (zu Rosalie). Ei, Kleine, du hast ja geschmeidige Hüften bekommen.

Danton (nói với Rosalie). Ơ, nhóc, hông em mềm mại ra rồi đấy.

Rosalie. Ach ja, man vervollkommnet sich täglich.

Rosalie. Ôi vâng, ngày nào cũng hoàn thiện thêm.

Lacroix. Was ist der Unterschied zwischen dem antiken und einem modernen Adonis?

Lacroix. Sự khác nhau giữa một Adonis cổ đại và một Adonis hiện đại là gì?

Danton. Und Adelaide ist sittsam-interessant geworden; eine pikante Abwechslung. Ihr Gesicht sieht aus wie ein Feigenblatt, das sie sich vor den ganzen Leib hält. So ein Feigenbaum an einer so gangbaren Straße gibt einen erquicklichen Schatten.

Danton. Còn Adelaide thì đã thành e lệ mà hấp dẫn; một sự đổi món đầy ớt. Mặt cô ta trông như chiếc lá vả cô ta che trước toàn thân. Một cây vả bên con đường đông người qua lại thế này cho bóng mát dễ chịu lắm.

Adelaide. Ich wäre ein Herdweg, wenn Monsieur…

Adelaide. Tôi mà là con đường cái quan thì ông…

Danton. Ich verstehe; nur nicht böse, mein Fräulein!

Danton. Tôi hiểu; đừng giận, cô nhé!

Lacroix. So höre doch! Ein moderner Adonis wird nicht von einem Eber, sondern von Säuen zerrissen; er bekommt seine Wunde nicht am Schenkel, sondern in den Leisten, und aus seinem Blut sprießen nicht Rosen hervor, sondern schießen Quecksilberblüten an.

Lacroix. Nghe đã nào! Một Adonis hiện đại không bị lợn rừng mà bị lợn nái xé xác; nó không bị thương ở đùi mà ở bẹn, và từ máu nó không mọc ra hoa hồng, mà nở ra những đóa hoa thủy ngân.

Danton. O laß das, Fräulein Rosalie ist ein restaurierter Torso, woran nur die Hüften und Füße antik sind. Sie ist eine Magnetnadel: was der Pol Kopf abstößt, zieht der Pol Fuß an; die Mitte ist ein Äquator, wo jeder eine Sublimattaufe bekömmt, der die Linie passiert.

Danton. Ồ thôi đi, cô Rosalie là một pho tượng thân cụt đã phục chế, chỉ có hông và chân là đồ cổ. Cô là một kim la bàn: cái gì cực Đầu đẩy ra thì cực Chân hút vào; khúc giữa là xích đạo, nơi ai đi qua vạch cũng nhận một phép rửa thủy ngân.

Lacroix. Zwei Barmherzige Schwestern; jede dient in einem Spital, d. h. in ihrem eignen Körper.

Lacroix. Hai nữ tu Từ thiện; mỗi người phục vụ trong một bệnh viện, tức là trong chính thân thể mình.

Rosalie. Schämen Sie sich, unsere Ohren rot zu machen!

Rosalie. Các ông xấu hổ chưa, làm tai chúng tôi đỏ hết cả lên!

Adelaide. Sie sollten mehr Lebensart haben! (Adelaide und Rosalie ab.)

Adelaide. Các ông nên biết cư xử hơn! (Adelaide và Rosalie đi ra.)

Danton. Gute Nacht, ihr hübschen Kinder!

Danton. Chúc ngủ ngon, các em xinh đẹp!

Lacroix. Gute Nacht, ihr Quecksilbergruben!

Lacroix. Chúc ngủ ngon, các mỏ thủy ngân!

Danton. Sie dauern mich, sie kommen um ihr Nachtessen.

Danton. Tội nghiệp họ, họ mất bữa tối.

Lacroix. Höre, Danton, ich komme von den Jakobinern.

Lacroix. Nghe này, Danton, tôi vừa từ chỗ phái Jacobin về.

Danton. Nichts weiter?

Danton. Chỉ thế thôi à?

Lacroix. Die Lyoner verlasen eine Proklamation; sie meinten, es bliebe ihnen nichts übrig, als sich in die Toga zu wickeln. Jeder macht ein Gesicht, als wollte er zu seinem Nachbar sagen: Paetus, es schmerzt nicht! - Legendre rief, man wolle Chaliers und Marats Büsten zerschlagen. Ich glaube, er will sich das Gesicht wieder rot machen; er ist ganz aus der Terreur herausgekommen, die Kinder zupfen ihn auf der Gasse am Rock.

Lacroix. Mấy người Lyon đọc một bản tuyên ngôn; họ cho rằng chẳng còn cách nào khác ngoài quấn mình vào áo toga. Ai nấy làm bộ mặt như muốn nói với người bên cạnh: Paetus, không đau đâu!—Legendre hô lên rằng phải đập tượng bán thân của Chalier và Marat. Tôi nghĩ anh ta muốn làm mặt mình đỏ lại; anh ta hoàn toàn ra khỏi Khủng bố rồi, lũ trẻ giật áo anh ta ngoài phố.

Danton. Und Robespierre?

Danton. Còn Robespierre?

Lacroix. Fingerte auf der Tribüne und sagte: die Tugend muß durch den Schrecken herrschen. Die Phrase machte mir Halsweh.

Lacroix. Mân mê ngón tay trên bục và nói: đức hạnh phải trị vì bằng khủng bố. Câu ấy làm tôi đau họng.

Danton. Sie hobelt Bretter für die Guillotine.

Danton. Câu ấy bào ván cho máy chém.

Lacroix. Und Collot schrie wie besessen, man müsse die Masken abreißen.

Lacroix. Và Collot gào như bị quỷ ám rằng phải xé mặt nạ.

Danton. Da werden die Gesichter mitgehen.

Danton. Thế thì cả mặt cũng sẽ đi theo.

(Paris tritt ein.)

(Paris bước vào.)

Lacroix. Was gibt's, Fabricius?

Lacroix. Có chuyện gì, Fabricius?

Paris. Von den Jakobinern weg ging ich zu Robespierre; ich verlangte eine Erklärung. Er suchte eine Miene zu machen wie Brutus, der seine Söhne opfert. Er sprach im allgemeinen von den Pflichten, sagte: der Freiheit gegenüber kenne er keine Rücksicht, er würde alles opfern, sich, seinen Bruder, seine Freunde.

Paris. Rời chỗ phái Jacobin tôi đến gặp Robespierre; tôi đòi một lời giải thích. Ông ta cố làm bộ mặt như Brutus đang hiến tế các con trai. Ông ta nói chung chung về bổn phận, bảo rằng đối với tự do ông ta không biết nể nang, ông ta sẽ hiến tế tất cả, bản thân, em trai, bạn bè.

Danton. Das war deutlich; man braucht nur die Skala herumzukehren, so steht er unten und hält seinen Freunden die Leiter. Wir sind Legendre Dank schuldig, er hat sie sprechen gemacht.

Danton. Rõ ràng đấy; chỉ cần lật ngược cái thang là ông ta đứng dưới và giữ thang cho bạn bè. Chúng ta mang ơn Legendre, anh ta đã bắt họ phải lên tiếng.

Lacroix. Die Hebertisten sind noch nicht tot, das Volk ist materiell elend, das ist ein furchtbarer Hebel. Die Schale des Blutes darf nicht steigen, wenn sie dem Wohlfahrtsausschuß nicht zur Laterne werden soll; er hat Ballast nötig, er braucht einen schweren Kopf.

Lacroix. Phái Hébert chưa chết, dân chúng khốn khổ về vật chất, đó là một đòn bẩy ghê gớm. Đĩa cân máu không được lên, nếu Ủy ban Cứu quốc không muốn thành cột đèn của chính mình; họ cần dằn tải, họ cần một cái đầu nặng.

Danton. Ich weiß wohl - die Revolution ist wie Saturn, sie frißt ihre eignen Kinder. (Nach einigem Besinnen:) Doch, sie werden's nicht wagen.

Danton. Tôi biết rõ—Cách mạng như thần Saturn, nó ăn chính các con mình. (Sau một lúc nghĩ:) Nhưng họ sẽ không dám.

Lacroix. Danton, du bist ein toter Heiliger; aber die Revolution kennt keine Reliquien, sie hat die Gebeine aller Könige auf die Gasse und alle Bildsäulen von den Kirchen geworfen. Glaubst du, man würde dich als Monument stehen lassen?

Lacroix. Danton, anh là một vị thánh đã chết; nhưng Cách mạng không biết đến thánh tích, nó đã ném xương cốt mọi ông vua ra phố và mọi tượng khỏi các nhà thờ. Anh tin người ta sẽ để anh đứng lại làm tượng đài sao?

Danton. Mein Name! das Volk!

Danton. Tên tôi! nhân dân!

Lacroix. Dein Name! Du bist ein Gemäßigter, ich bin einer, Camille, Philippeau, Hérault. Für das Volk sind Schwäche und Mäßigung eins; es schlägt die Nachzügler tot. Die Schneider von der Sektion der roten Mütze werden die ganze römische Geschichte in ihrer Nadel fühlen, wenn der Mann des September ihnen gegenüber ein Gemäßigter war.

Lacroix. Tên anh! Anh là kẻ ôn hòa, tôi cũng vậy, Camille, Philippeau, Hérault cũng vậy. Với dân chúng, yếu đuối và ôn hòa là một; nó đập chết những kẻ đi sau. Mấy anh thợ may khu Mũ Đỏ sẽ thấy cả lịch sử La Mã nằm trong mũi kim của họ, nếu người của tháng Chín mà trước mặt họ còn là kẻ ôn hòa.

Danton. Sehr wahr, und außerdem - das Volk ist wie ein Kind, es muß alles zerbrechen, um zu sehen, was darin steckt.

Danton. Rất đúng, và ngoài ra—nhân dân như đứa trẻ, cái gì cũng phải bẻ gãy để xem bên trong có gì.

Lacroix. Und außerdem, Danton, sind wir lasterhaft, wie Robespierre sagt, d. h. wir genießen; und das Volk ist tugendhaft, d. h. es genießt nicht, weil ihm die Arbeit die Genußorgane stumpf macht, es besäuft sich nicht, weil es kein Geld hat, und es geht nicht ins Bordell, weil es nach Käs und Hering aus dem Hals stinkt und die Mädel davor einen Ekel haben.

Lacroix. Và ngoài ra, Danton, chúng ta trụy lạc, như Robespierre nói, tức là chúng ta hưởng thụ; còn nhân dân đức hạnh, tức là không hưởng thụ, vì lao động làm cùn các cơ quan hưởng thụ của họ, họ không say sưa vì không có tiền, và không đi nhà thổ vì cổ họng họ hôi mùi phô mai và cá trích, mấy cô gái thấy ghê.

Danton. Es haßt die Genießenden wie ein Eunuch die Männer.

Danton. Nó ghét những kẻ hưởng thụ như hoạn quan ghét đàn ông.

Lacroix. Man nennt uns Spitzbuben, und (sich zu den Ohren Dantons neigend) es ist, unter uns gesagt, so halbwegs was Wahres dran. Robespierre und das Volk werden tugendhaft sein. St. Just wird einen Roman schreiben, und Barère wird eine Carmagnole schneidern und dem Konvent das Blutmäntelchen umhängen und - ich sehe alles.

Lacroix. Người ta gọi chúng ta là quân đạo chích, và (cúi vào tai Danton) nói riêng với nhau, cũng có phần nào là thật. Robespierre và nhân dân sẽ đức hạnh. St. Just sẽ viết tiểu thuyết, và Barère sẽ may một bộ Carmagnole rồi khoác chiếc áo choàng nhỏ nhuốm máu lên vai Quốc ước và—tôi thấy hết.

Danton. Du träumst. Sie hatten nie Mut ohne mich, sie werden keinen gegen mich haben; die Revolution ist noch nicht fertig, sie könnten mich noch nötig haben, sie werden mich im Arsenal aufheben.

Danton. Anh mơ rồi. Họ chưa bao giờ có gan nếu thiếu tôi, họ sẽ không có gan chống lại tôi; Cách mạng chưa xong, họ còn có thể cần tôi, họ sẽ cất tôi vào kho vũ khí.

Lacroix. Wir müssen handeln.

Lacroix. Chúng ta phải hành động.

Danton. Das wird sich finden.

Danton. Rồi sẽ tìm ra cách.

Lacroix. Es wird sich finden, wenn wir verloren sind.

Lacroix. Sẽ tìm ra khi chúng ta tiêu rồi.

Marion (zu Danton). Deine Lippen sind kalt geworden, deine Worte haben deine Küsse erstickt.

Marion (nói với Danton). Môi anh đã lạnh, lời anh đã làm nghẹt nụ hôn của anh.

Danton (zu Marion). So viel Zeit zu verlieren! Das war der Mühe wert! - (Zu Lacroix:) Morgen geh ich zu Robespierre; ich werde ihn ärgern, da kann er nicht schweigen. Morgen also! Gute Nacht, meine Freunde, gute Nacht! ich danke euch!

Danton (nói với Marion). Mất ngần ấy thời gian! Thế mà đáng công lắm!—(Nói với Lacroix:) Mai tôi đến Robespierre; tôi sẽ chọc tức ông ta, ông ta không thể im được. Vậy là mai! Chúc ngủ ngon, các bạn tôi, chúc ngủ ngon! cảm ơn các anh!

Lacroix. Packt euch, meine guten Freunde, Packt euch! Gute Nacht, Danton! Die Schenkel der Demoiselle guillotinieren dich, der Mons Veneris wird dein Tarpejischer Fels. (Ab mit Paris.)

Lacroix. Đi đi, các bạn tốt của tôi, cút đi! Chúc ngủ ngon, Danton! Đùi cô gái sẽ chém anh, gò Venus sẽ thành Vách đá Tarpeia của anh. (Đi ra cùng Paris.)

Sechste Szene

Cảnh thứ sáu

Ein Zimmer

Một căn phòng

Robespierre. Danton. Paris.

Robespierre. Danton. Paris.

Robespierre. Ich sage dir, wer mir in den Arm fällt, wenn ich das Schwert ziehe, ist mein Feind - seine Absicht tut nichts zur Sache; wer mich verhindert, mich zu verteidigen, tötet mich so gut, als wenn er mich angriffe.

Robespierre. Tôi nói với ông, kẻ nào ngăn cánh tay tôi khi tôi rút gươm là kẻ thù của tôi—ý định của hắn không liên quan; kẻ nào cản tôi tự vệ thì giết tôi chẳng khác nào hắn tấn công tôi.

Danton. Wo die Notwehr aufhört, fängt der Mord an; ich sehe keinen Grund, der uns länger zum Töten zwänge.

Danton. Nơi tự vệ chấm dứt, giết người bắt đầu; tôi không thấy lý do nào còn buộc chúng ta phải giết nữa.

Robespierre. Die soziale Revolution ist noch nicht fertig; wer eine Revolution zur Hälfte vollendet, gräbt sich selbst sein Grab. Die gute Gesellschaft ist noch nicht tot, die gesunde Volkskraft muß sich an die Stelle dieser nach allen Richtungen abgekitzelten Klasse setzen. Das Laster muß bestraft werden, die Tugend muß durch den Schrecken herrschen.

Robespierre. Cách mạng xã hội chưa xong; kẻ nào làm xong nửa cuộc cách mạng là tự đào mồ chôn mình. Giới thượng lưu chưa chết, sức mạnh lành mạnh của nhân dân phải thế chỗ cái giai cấp đã bị cù lét đến rã rời về mọi mặt này. Thói xấu phải bị trừng phạt, đức hạnh phải trị vì bằng khủng bố.

Danton. Ich verstehe das Wort Strafe nicht. - Mit deiner Tugend, Robespierre! Du hast kein Geld genommen, du hast keine Schulden gemacht, du hast bei keinem Weibe geschlafen, du hast immer einen anständigen Rock getragen und dich nie betrunken. Robespierre, du bist empörend rechtschaffen. Ich würde mich schämen, dreißig Jahre lang mit der nämlichen Moralphysiognomie zwischen Himmel und Erde herumzulaufen, bloß um des elenden Vergnügens willen, andre schlechter zu finden als mich. - Ist denn nichts in dir, was dir nicht manchmal ganz leise, heimlich sagte: du lügst, du lügst!?

Danton. Tôi không hiểu chữ trừng phạt.—Cái đức hạnh của ông, Robespierre! Ông không lấy tiền, không mắc nợ, không ngủ với người đàn bà nào, lúc nào cũng mặc áo tử tế và chưa bao giờ say. Robespierre, ông chính trực đến phát giận. Tôi sẽ xấu hổ nếu ba chục năm trời đi lại giữa trời và đất với cùng một bộ mặt đạo đức, chỉ vì cái thú đáng thương là thấy người khác tệ hơn mình.—Trong ông chẳng lẽ không có gì thỉnh thoảng thì thầm thật khẽ, thật kín: ông nói dối, ông nói dối!?

Robespierre. Mein Gewissen ist rein.

Robespierre. Lương tâm tôi trong sạch.

Danton. Das Gewissen ist ein Spiegel, vor dem ein Affe sich quält; jeder putzt sich, wie er kann, und geht auf seine eigne Art auf seinen Spaß dabei aus. Das ist der Mühe wert, sich darüber in den Haaren zu liegen! Jeder mag sich wehren, wenn ein andrer ihm den Spaß verdirbt. Hast du das Recht, aus der Guillotine einen Waschzuber für die unreine Wäsche anderer Leute und aus ihren abgeschlagenen Köpfen Fleckkugeln für ihre schmutzigen Kleider zu machen, weil du immer einen sauber gebürsteten Rock trägst? Ja, du kannst dich wehren, wenn sie dir drauf spucken oder Löcher hineinreißen; aber was geht es dich an, solang sie dich in Ruhe lassen? Wenn sie sich nicht genieren, so herumzugehn, hast du deswegen das Recht, sie ins Grabloch zu sperren? Bist du der Polizeisoldat des Himmels? Und kannst du es nicht ebensogut mitansehn als dein lieber Herrgott, so halte dir dein Schnupftuch vor die Augen.

Danton. Lương tâm là tấm gương mà con khỉ tự giày vò mình trước đó; ai cũng chải chuốt như mình biết, và theo cách riêng mà tìm lấy thú vui. Đáng gì mà túm tóc nhau vì chuyện ấy! Ai cũng có thể tự vệ khi người khác phá thú vui của mình. Ông có quyền biến máy chém thành chậu giặt đồ bẩn của người khác, biến những cái đầu bị chặt thành viên tẩy vết cho quần áo bẩn của họ, chỉ vì ông lúc nào cũng mặc chiếc áo chải sạch sao? Phải, ông có thể tự vệ nếu họ nhổ vào áo hay xé thủng nó; nhưng việc gì đến ông, chừng nào họ để ông yên? Nếu họ không ngại cứ thế đi lại, thì ông vì thế có quyền nhốt họ xuống lỗ mồ sao? Ông là cảnh sát của Trời à? Và nếu ông không chịu nổi cảnh ấy như Chúa tốt bụng của ông chịu được, thì cứ lấy khăn tay che mắt lại.

Robespierre. Du leugnest die Tugend?

Robespierre. Ông chối bỏ đức hạnh?

Danton. Und das Laster. Es gibt nur Epikureer, und zwar grobe und feine, Christus war der feinste; das ist der einzige Unterschied, den ich zwischen den Menschen herausbringen kann. Jeder handelt seiner Natur gemäß, d. h. er tut, was ihm wohltut. - Nicht wahr, Unbestechlicher, es ist grausam, dir die Absätze so von den Schuhen zu treten?

Danton. Và cả thói xấu. Chỉ có những người theo Epicurus, thô và tinh, Chúa Kitô là tinh nhất; đó là khác biệt duy nhất tôi tìm ra giữa người với người. Ai cũng hành động theo bản tính mình, tức là làm cái gì khiến mình dễ chịu.—Phải không, Người Liêm Khiết, thật tàn nhẫn khi đạp gót giày ông ra như thế?

Robespierre. Danton, das Laster ist zu gewissen Zeiten Hochverrat.

Robespierre. Danton, có những thời điểm thói xấu là tội phản quốc.

Danton. Du darfst es nicht proskribieren, ums Himmels willen nicht, das wäre undankbar; du bist ihm zu viel schuldig, durch den Kontrast nämlich. - Übrigens, um bei deinen Begriffen zu bleiben, unsere Streiche müssen der Republik nützlich sein, man darf die Unschuldigen nicht mit den Schuldigen treffen.

Danton. Ông không được cấm nó, vì Trời, đừng, thế là vô ơn; ông nợ nó quá nhiều, nhờ sự tương phản.—Vả lại, để giữ cho đúng khái niệm của ông, những đòn của chúng ta phải có ích cho Cộng hòa, không được giáng vào người vô tội cùng với kẻ có tội.

Robespierre. Wer sagt dir denn, daß ein Unschuldiger getroffen worden sei?

Robespierre. Ai bảo ông là đã đánh trúng một người vô tội?

Danton. Hörst du, Fabricius? Es starb kein Unschuldiger! (Er geht; im Hinausgehn zu Paris:) Wir dürfen keinen Augenblick verlieren, wir müssen uns zeigen! (Danton und Paris ab.)

Danton. Nghe không, Fabricius? Chẳng có người vô tội nào chết! (Ông đi; lúc đi ra, nói với Paris:) Chúng ta không được mất một phút, chúng ta phải xuất hiện! (Danton và Paris đi ra.)

Robespierre. (allein). Geh nur! Er will die Rosse der Revolution am Bordell halten machen, wie ein Kutscher seine dressierten Gäule; sie werden Kraft genug haben, ihn zum Revolutionsplatz zu schleifen.

Robespierre (một mình). Cứ đi đi! Hắn muốn bắt ngựa Cách mạng dừng trước nhà thổ, như người đánh xe dừng bầy ngựa đã tập; chúng sẽ đủ sức lôi hắn ra Quảng trường Cách mạng.

Mir die Absätze von den Schuhen treten! Um bei deinen Begriffen zu bleiben! - Halt! Halt! Ist's das eigentlich? Sie werden sagen, seine gigantische Gestalt hätte zu viel Schatten auf mich geworfen, ich hätte ihn deswegen aus der Sonne gehen heißen. - Und wenn sie recht hätten? Ist's denn so notwendig? Ja, ja! die Republik! Er muß weg.

Đạp gót giày tôi! Để giữ cho đúng khái niệm của ông!—Khoan! Khoan! Có phải chính là chuyện đó không? Họ sẽ nói thân hình khổng lồ của hắn đã đổ quá nhiều bóng lên tôi, nên tôi mới bảo hắn tránh khỏi ánh nắng.—Và nếu họ nói đúng? Có thật cần thiết đến thế không? Có, có! Cộng hòa! Hắn phải đi.

Es ist lächerlich, wie meine Gedanken einander beaufsichtigen. - Er muß weg. Wer in einer Masse, die vorwärts drängt, stehenbleibt, leistet so gut Widerstand, als trät' er ihr entgegen: er wird zertreten.

Thật nực cười, các ý nghĩ của tôi giám sát lẫn nhau thế nào.—Hắn phải đi. Kẻ nào đứng lại giữa đám đông đang xô tới thì chống cự chẳng khác nào đối đầu với nó: hắn sẽ bị giẫm nát.

Wir werden das Schiff der Revolution nicht auf den seichten Berechnungen und den Schlammbänken dieser Leute stranden lassen; wir müssen die Hand abhauen, die es zu halten wagt - und wenn er es mit den Zähnen packte!

Chúng ta sẽ không để con tàu Cách mạng mắc cạn trên những tính toán nông cạn và bãi bùn của những kẻ này; phải chặt bàn tay nào dám níu nó lại—dù hắn có ngoạm bằng răng!

Weg mit einer Gesellschaft, die der toten Aristokratie die Kleider ausgezogen und ihren Aussatz geerbt hat!

Diệt trừ một xã hội đã lột áo của giới quý tộc chết và thừa kế bệnh hủi của nó!

Keine Tugend! Die Tugend ein Absatz meiner Schuhe! Bei meinen Begriffen! - Wie das immer wiederkommt. - Warum kann ich den Gedanken nicht loswerden? Er deutet mit blutigem Finger immer da, da hin! Ich mag so viel Lappen darum wickeln, als ich will, das Blut schlägt immer durch. - (Nach einer Pause:) Ich weiß nicht, was in mir das andere belügt.

Không đức hạnh! Đức hạnh là gót giày của tôi! Theo khái niệm của tôi!—Sao nó cứ quay lại mãi.—Sao tôi không gạt được ý nghĩ ấy? Nó cứ chỉ bằng ngón tay đẫm máu vào đó, vào đó! Tôi quấn bao nhiêu giẻ lên cũng được, máu vẫn thấm ra.—(Sau một lúc ngừng:) Tôi không biết cái gì trong tôi đang dối cái kia.

(Er tritt ans Fenster.) Die Nacht schnarcht über der Erde und wälzt sich im wüsten Traum. Gedanken, Wünsche, kaum geahnt, wirr und gestaltlos, die scheu sich vor des Tages Licht verkrochen, empfangen jetzt Form und Gewand und stehlen sich in das stille Haus des Traums. Sie öffnen die Türen, sie sehen aus den Fenstern, sie werden halbwegs Fleisch, die Glieder strecken sich im Schlaf, die Lippen murmeln. - Und ist nicht unser Wachen ein hellerer Traum? sind wir nicht Nachtwandler? ist nicht unser Handeln wie das im Traum, nur deutlicher, bestimmter, durchgeführter? Wer will uns darum schelten? In einer Stunde verrichtet der Geist mehr Taten des Gedankens, als der träge Organismus unsres Leibes in Jahren nachzutun vermag. Die Sünde ist im Gedanken. Ob der Gedanke Tat wird, ob ihn der Körper nachspiele, das ist Zufall.

(Ông bước đến bên cửa sổ.) Đêm ngáy trên mặt đất và trở mình trong cơn mơ hoang dại. Những ý nghĩ, những ước muốn, khó mà thoáng đoán, rối ren không hình dạng, rụt rè chui nấp khỏi ánh sáng ban ngày, giờ nhận lấy hình hài và áo quần mà lẻn vào ngôi nhà tĩnh lặng của giấc mơ. Chúng mở cửa, chúng ngó ra cửa sổ, chúng thành da thịt được nửa chừng, tay chân duỗi ra trong giấc ngủ, môi lầm thầm.—Và sự thức của ta chẳng phải là một giấc mơ sáng hơn sao? chúng ta chẳng phải là kẻ mộng du sao? hành động của chúng ta chẳng phải như hành động trong mơ, chỉ rõ hơn, dứt khoát hơn, trọn vẹn hơn sao? Ai lại trách chúng ta vì thế? Trong một giờ, tinh thần làm xong nhiều việc của ý nghĩ hơn cả cơ thể uể oải của ta làm theo nổi trong nhiều năm. Tội lỗi nằm trong ý nghĩ. Ý nghĩ có thành hành động hay không, thân xác có diễn lại nó hay không, đó là chuyện ngẫu nhiên.

(St. Just tritt ein.)

(St. Just bước vào.)

Robespierre. He, wer da im Finstern? He, Licht, Licht!

Robespierre. Này, ai ở trong bóng tối đó? Này, đèn, đèn!

St. Just. Kennst du meine Stimme?

St. Just. Ông nhận ra giọng tôi chứ?

Robespierre. Ah du, St. Just!

Robespierre. À, ông, St. Just!

(Eine Dienerin bringt Licht.)

(Một người hầu gái mang đèn đến.)

St. Just. Warst du allein?

St. Just. Ông ở một mình à?

Robespierre. Eben ging Danton weg.

Robespierre. Danton vừa đi khỏi.

St. Just. Ich traf ihn unterwegs im Palais-Royal. Er machte seine revolutionäre Stirn und sprach in Epigrammen; er duzte sich mit den Ohnehosen, die Grisetten liefen hinter seinen Waden drein, und die Leute blieben stehn und zischelten sich in die Ohren, was er gesagt hatte. - Wir werden den Vorteil des Angriffs verlieren. Willst du noch länger zaudern? Wir werden ohne dich handeln. Wir sind entschlossen.

St. Just. Tôi gặp hắn dọc đường ở Palais-Royal. Hắn làm bộ mặt cách mạng và nói bằng những câu châm biếm; hắn xưng hô thân mật với dân không quần, mấy cô gái giang hồ chạy theo sau bắp chân hắn, còn người ta thì đứng lại thì thầm vào tai nhau những điều hắn đã nói.—Chúng ta sẽ mất lợi thế tấn công. Ông còn muốn do dự lâu nữa không? Chúng tôi sẽ hành động mà không có ông. Chúng tôi đã quyết.

Robespierre. Was wollt ihr tun?

Robespierre. Các ông định làm gì?

St. Just. Wir berufen den Gesetzgebungs-, den Sicherheits- und den Wohlfahrtsausschuß zu feierlicher Sitzung.

St. Just. Chúng tôi triệu tập Ủy ban Lập pháp, Ủy ban An ninh và Ủy ban Cứu quốc họp long trọng.

Robespierre. Viel Umstände.

Robespierre. Lắm thủ tục.

St. Just. Wir müssen die große Leiche mit Anstand begraben, wie Priester, nicht wie Mörder; wir dürfen sie nicht verstümmeln, alle ihre Glieder müssen mit hinunter.

St. Just. Chúng ta phải chôn cái xác lớn ấy một cách đàng hoàng, như thầy tu, không phải như kẻ giết người; không được cắt xẻo nó, mọi chi thể của nó phải xuống mồ cùng.

Robespierre. Sprich deutlicher!

Robespierre. Nói rõ hơn đi!

St. Just. Wir müssen ihn in seiner vollen Waffenrüstung beisetzen und seine Pferde und Sklaven auf seinem Grabhügel schlachten: Lacroix -

St. Just. Chúng ta phải chôn hắn trong trọn bộ giáp trụ, và giết ngựa cùng nô lệ của hắn trên gò mộ: Lacroix—

Robespierre. Ein ausgemachter Spitzbube, gewesener Advokatenschreiber, gegenwärtig Generalleutnant von Frankreich. Weiter!

Robespierre. Một tên đạo chích chính hiệu, trước làm thư ký luật sư, nay làm Trung tướng nước Pháp. Tiếp!

St. Just. Hérault-Séchelles.

St. Just. Hérault-Séchelles.

Robespierre. Ein schöner Kopf!

Robespierre. Một cái đầu đẹp!

St. Just. Er war der schöngemalte Anfangsbuchstaben der Konstitutionsakte; wir haben dergleichen Zierat nicht mehr nötig, er wird ausgewischt. - Philippeau. - Camille.

St. Just. Hắn là chữ cái đầu được vẽ đẹp của bản Hiến pháp; chúng ta không cần thứ trang trí ấy nữa, nó sẽ bị xóa.—Philippeau.—Camille.

Robespierre. Auch der?

Robespierre. Cả cậu ta nữa sao?

St. Just (überreicht ihm ein Papier) Das dacht' ich. Da lies!

St. Just (đưa cho ông một tờ giấy) Tôi đã nghĩ vậy. Đây, đọc đi!

Robespierre. Aha, »Der alte Franziskaner«! Sonst nichts? Er ist ein Kind, er hat über euch gelacht.

Robespierre. À, “Lão tu sĩ Phanxicô”! Chỉ có thế thôi? Cậu ta là trẻ con, cậu ta cười các ông đấy.

St. Just. Lies hier, hier! (Er zeigt ihm eine Stelle.)

St. Just. Đọc đây, đây! (Ông chỉ cho Robespierre một đoạn.)

Robespierre (liest). »Dieser Blutmessias Robespierre auf seinem Kalvarienberge zwischen den beiden Schächern Couthon und Collot, auf dem er opfert und nicht geopfert wird. Die Guillotinen-Betschwestern stehen wie Maria und Magdalena unten. St. Just liegt ihm wie Johannes am Herzen und macht den Konvent mit den apokalyptischen Offenbarungen des Meisters bekannt; er trägt seinen Kopf wie eine Monstranz.«

Robespierre (đọc). “Đấng Messiah Máu Robespierre này trên đồi Calvary của ông ta, giữa hai tên trộm Couthon và Collot, nơi ông ta hiến tế chứ không bị hiến tế. Những bà đạo đức máy chém đứng như Maria và Magdalena bên dưới. St. Just nằm trên ngực ông ta như Gioan, và cho Quốc ước biết những mặc khải khải huyền của vị Thầy; hắn mang đầu mình như cái bình thánh.”

St. Just. Ich will ihn den seinigen wie St. Denis tragen machen.

St. Just. Tôi sẽ bắt hắn cầm đầu mình như thánh Denis.

Robespierre (liest weiter). »Sollte man glauben, daß der saubere Frack des Messias das Leichenhemd Frankreichs ist, und daß seine dünnen, auf der Tribüne herumzuckenden Finger Guillotinenmesser sind? - Und du, Barère, der du gesagt hast, auf dem Revolutionsplatz werde Münze geschlagen! Doch - ich will den alten Sack nicht aufwühlen. Er ist eine Witwe, die schon ein halb Dutzend Männer hatte und sie alle begraben half. Wer kann was dafür? Das ist so seine Gabe, er sieht den Leuten ein halbes Jahr vor dem Tode das hippokratische Gesicht an. Wer mag sich auch zu Leichen setzen und den Gestank riechen?«

Robespierre (đọc tiếp). “Có ai tin được rằng chiếc áo đuôi tôm sạch sẽ của Messiah là tấm áo liệm của nước Pháp, và những ngón tay gầy giật giật trên bục kia là lưỡi dao máy chém không?—Còn ông, Barère, người đã nói rằng trên Quảng trường Cách mạng sẽ đúc tiền! Nhưng—tôi không muốn khuấy cái bị cũ ấy lên. Ông ta là một góa phụ đã có nửa tá chồng và giúp chôn hết cả. Ai làm gì được? Đó là cái tài của ông ta, nửa năm trước khi chết ông ta đã nhìn ra gương mặt hấp hối của người ta. Mà ai lại muốn ngồi cạnh xác chết và ngửi mùi thối?”

Also auch du, Camille? - Weg mit ihnen! Rasch! Nur die Toten kommen nicht wieder.

Vậy là cả cậu nữa, Camille?—Diệt chúng! Nhanh lên! Chỉ người chết mới không trở lại.

Hast du die Anklage bereit?

Ông đã chuẩn bị cáo trạng chưa?

St. Just. Es macht sich leicht. Du hast die Andeutungen bei den Jakobinern gemacht.

St. Just. Làm dễ thôi. Ông đã nói bóng gió ở chỗ phái Jacobin rồi.

Robespierre. Ich wollte sie schrecken.

Robespierre. Tôi muốn dọa chúng.

St. Just. Ich brauche nur durchzuführen; die Fälscher geben das Ei und die Fremden den Apfel ab. - Sie sterben an der Mahlzeit, ich gebe dir mein Wort.

St. Just. Tôi chỉ cần thi hành; bọn làm giả cho quả trứng, còn bọn ngoại quốc cho quả táo.—Chúng sẽ chết vì bữa ăn ấy, tôi xin hứa với ông.

Robespierre. Dann rasch, morgen! Keinen langen Todeskampf! Ich bin empfindlich seit einigen Tagen. Nur rasch! (St. Just ab.)

Robespierre. Vậy nhanh lên, ngày mai! Đừng để chúng hấp hối lâu! Mấy hôm nay tôi nhạy cảm. Chỉ cần nhanh! (St. Just đi ra.)

Robespierre (allein). Jawohl, Blutmessias, der opfert und nicht geopfert wird. - Er hat sie mit seinem Blut erlöst, und ich erlöse sie mit ihrem eignen. Er hat sie sündigen gemacht, und ich nehme die Sünde auf mich. Er hatte die Wollust des Schmerzes, und ich habe die Qual des Henkers. Wer hat sich mehr verleugnet, ich oder er? - Und doch ist was von Narrheit in dem Gedanken. - Was sehen wir nur immer nach dem Einen? Wahrlich, der Menschensohn wird in uns allen gekreuzigt, wir ringen alle im Gethsemanegarten im blutigen Schweiß, aber es erlöst keiner den andern mit seinen Wunden.

Robespierre (một mình). Phải, Messiah Máu, kẻ hiến tế chứ không bị hiến tế.—Ngài chuộc họ bằng máu của Ngài, còn tôi chuộc họ bằng chính máu họ. Ngài khiến họ phạm tội, còn tôi gánh lấy tội. Ngài có khoái cảm của nỗi đau, còn tôi có cực hình của đao phủ. Ai đã từ bỏ mình nhiều hơn, tôi hay Ngài?—Vậy mà trong ý nghĩ ấy có chút điên rồ.—Sao ta cứ mãi nhìn về một Người? Thật vậy, Con Người bị đóng đinh trong tất cả chúng ta, tất cả chúng ta vật lộn trong vườn Gethsemane, đổ mồ hôi máu, nhưng không ai chuộc ai bằng vết thương của mình.

Mein Camille! - Sie gehen alle von mir - es ist alles wüst und leer - ich bin allein.

Camille của tôi!—Tất cả đều rời bỏ tôi—mọi thứ hoang tàn trống rỗng—tôi cô độc.

Zweiter Akt

Hồi thứ hai

Erste Szene

Cảnh thứ nhất

Ein Zimmer

Một căn phòng

Danton. Lacroix. Philippeau. Paris. Camille Desmoulins.

Danton. Lacroix. Philippeau. Paris. Camille Desmoulins.

Camille. Rasch, Danton, wir haben keine Zeit zu verlieren!

Camille. Nhanh lên, Danton, chúng ta không có thời gian để phí đâu!

Danton (er kleidet sich an). Aber die Zeit verliert uns. Das ist sehr langweilig, immer das Hemd zuerst und dann die Hosen drüber zu ziehen und des Abends ins Bett und morgens wieder herauszukriechen und einen Fuß immer so vor den andern zu setzen; da ist gar kein Absehen, wie es anders werden soll. Das ist sehr traurig, und daß Millionen es schon so gemacht haben, und daß Millionen es wieder so machen werden, und daß wir noch obendrein aus zwei Hälften bestehen, die beide das nämliche tun, so daß alles doppelt geschieht - das ist sehr traurig.

Danton (mặc quần áo). Nhưng chính thời gian đang phí chúng ta. Chán ngắt, cứ phải xỏ cái áo sơ mi trước rồi mới kéo cái quần ra ngoài, tối thì bò lên giường, sáng lại bò ra, cứ bước một chân lên trước chân kia; chẳng thấy có lối nào để nó khác đi được. Buồn lắm, buồn vì hàng triệu người đã làm thế rồi, hàng triệu người sẽ lại làm thế, buồn vì cái thân mình lại còn gồm hai nửa, nửa nào cũng làm đúng một việc, thành ra cái gì cũng làm đôi—buồn lắm.

Camille. Du sprichst in einem ganz kindlichen Ton.

Camille. Anh nói cái giọng trẻ con quá.

Danton. Sterbende werden oft kindisch.

Danton. Người sắp chết thường hay trẻ con.

Lacroix. Du stürzest dich durch dein Zögern ins Verderben, du reißest alle deine Freunde mit dir. Benachrichtige die Feiglinge, daß es Zeit ist, sich um dich zu versammeln, fordere sowohl die vom Tale als die vom Berge auf! Schreie über die Tyrannei der Dezemvirn, sprich von Dolchen, rufe Brutus an, dann wirst du die Tribunen erschrecken und selbst die um dich sammeln, die man als Mitschuldige Héberts bedroht! Du mußt dich deinem Zorn überlassen. Laßt uns wenigstens nicht entwaffnet und erniedrigt wie der schändliche Hébert sterben!

Lacroix. Anh lao đầu vào chỗ chết vì cứ chần chừ, anh lôi hết bạn bè theo anh. Báo cho bọn hèn biết đã đến lúc tụ lại quanh anh, kêu gọi cả phái Đồng bằng lẫn phái Núi! Gào lên về sự chuyên chế của bọn Thập nhân đoàn, nói đến dao găm, réo tên Brutus, thế là anh sẽ làm bọn nắm quyền hoảng sợ, sẽ kéo được cả những kẻ đang bị đe dọa vì bị coi là đồng phạm của Hébert về phía anh! Anh phải buông mình theo cơn giận. Ít ra đừng để chúng ta chết tay không và nhục nhã như thằng Hébert hèn hạ!

Danton. Du hast ein schlechtes Gedächtnis, du nanntest mich einen toten Heiligen. Du hattest mehr recht, als du selbst glaubtest. Ich war bei den Sektionen; sie waren ehrfurchtsvoll, aber wie Leichenbitter. Ich bin eine Reliquie, und Reliquien wirft man auf die Gasse, du hattest recht.

Danton. Anh trí nhớ kém thật, anh đã gọi tôi là vị thánh chết. Anh nói đúng hơn chính anh tưởng. Tôi đã đến các khu bầu cử; họ kính cẩn đấy, nhưng như bọn đi mời đám tang. Tôi là thánh tích, mà thánh tích thì người ta quăng ra đường, anh nói đúng.

Lacroix. Warum hast du es dazu kommen lassen?

Lacroix. Sao anh để nó đến nước này?

Danton. Dazu? Ja, wahrhaftig, es war mir zuletzt langweilig. Immer im nämlichen Rock herumzulaufen und die nämlichen Falten zu ziehen! Das ist erbärmlich. So ein armseliges Instrument zu sein, auf dem eine Saite immer nur einen Ton angibt! - 's ist nicht zum Aushalten. Ich wollte mir's bequem machen. Ich habe es erreicht; die Revolution setzt mich in Ruhe, aber auf andere Weise, als ich dachte.

Danton. Đến nước này ư? Ừ, nói thật, rốt cuộc tôi thấy chán. Cứ lượn lờ trong một cái áo, kéo ra những nếp nhăn cũ! Thảm hại. Làm cái nhạc cụ nghèo nàn mà mỗi dây chỉ ngân được đúng một nốt!—Không chịu nổi. Tôi muốn sống cho dễ chịu. Tôi đạt được rồi; Cách mạng để tôi yên, nhưng theo kiểu khác với điều tôi nghĩ.

Übrigens, auf was sich stützen? Unsere Huren könnten es noch mit den Guillotinen-Betschwestern aufnehmen; sonst weiß ich nichts. Es läßt sich an den Fingern herzählen: die Jakobiner haben erklärt, daß die Tugend an der Tagesordnung sei, die Cordeliers nennen mich Héberts Henker, der Gemeinderat tut Buße, der Konvent - das wäre noch ein Mittel! aber es gäbe einen 31. Mai, sie würden nicht gutwillig weichen. Robespierre ist das Dogma der Revolution, es darf nicht ausgestrichen werden. Es ginge auch nicht. Wir haben nicht die Revolution, sondern die Revolution hat uns gemacht.

Mà nói cho cùng, biết dựa vào đâu? Gái điếm của chúng ta còn đủ sức đọ với đám bà đạo hiến thân cho máy chém; ngoài ra tôi chẳng biết gì. Đếm trên đầu ngón tay cũng hết: phái Jacobin tuyên bố đưa đức hạnh vào chương trình nghị sự, phái Cordeliers gọi tôi là đao phủ của Hébert, Hội đồng Thành phố đang sám hối, Quốc ước—cái đó còn là một cách! nhưng sẽ lại có một ngày 31 tháng Năm, họ không chịu nhường êm đâu. Robespierre là giáo điều của Cách mạng, không thể gạch bỏ. Mà cũng không được. Không phải chúng ta làm ra Cách mạng, mà Cách mạng làm ra chúng ta.

Und wenn es ginge - ich will lieber guillotiniert werden als guillotinieren lassen. Ich hab es satt; wozu sollen wir Menschen miteinander kämpfen? Wir sollten uns nebeneinander setzen und Ruhe haben. Es wurde ein Fehler gemacht, wie wir geschaffen wurden; es fehlt uns etwas, ich habe keinen Namen dafür - aber wir werden es einander nicht aus den Eingeweiden herauswühlen, was sollen wir uns drum die Leiber aufbrechen? Geht, wir sind elende Alchymisten!

Mà dù được đi nữa—tôi thà bị chém còn hơn đi chém người. Tôi chán rồi; con người đánh nhau với nhau làm gì? Lẽ ra chúng ta nên ngồi cạnh nhau mà yên thân. Khi chúng ta được tạo ra thì đã có một sai sót; chúng ta thiếu một thứ gì đó, tôi không có tên cho nó—nhưng chúng ta sẽ không moi nó ra khỏi ruột nhau được đâu, vậy mổ bụng nhau làm gì? Thôi đi, chúng ta là bọn giả kim thuật khốn khổ!

Camille. Pathetischer gesagt, würde es heißen: wie lange soll die Menschheit in ewigem Hunger ihre eignen Glieder fressen? oder: wie lange sollen wir Schiffbrüchige auf einem Wrack in unlöschbarem Durst einander das Blut aus den Adern saugen? oder: wie lange sollen wir Algebraisten im Fleisch beim Suchen nach dem unbekannten, ewig verweigerten X unsere Rechnungen mit zerfetzten Gliedern schreiben?

Camille. Nói cho bi tráng hơn thì sẽ là: nhân loại còn phải đói khát triền miên ăn chính chân tay mình đến bao giờ? hay là: đến bao giờ chúng ta, những kẻ đắm tàu trên một xác thuyền, vì cơn khát không dập tắt nổi mà hút máu từ mạch nhau? hay là: đến bao giờ chúng ta, những nhà đại số trong thịt da, đi tìm cái ẩn số X mãi mãi bị từ chối, mà viết phép tính bằng những tay chân xé nát?

Danton. Du bist ein starkes Echo.

Danton. Anh là tiếng vọng mạnh thật.

Camille. Nicht wahr, ein Pistolenschuß schallt gleich wie ein Donnerschlag. Desto besser für dich, du solltest mich immer bei dir haben.

Camille. Phải không, một phát súng lục vang như một tiếng sấm. Càng tốt cho anh, anh nên luôn giữ tôi bên mình.

Philippeau. Und Frankreich bleibt seinen Henkern?

Philippeau. Và nước Pháp cứ ở lại với bọn đao phủ của nó?

Danton. Was liegt daran? Die Leute befinden sich ganz wohl dabei. Sie haben Unglück; kann man mehr verlangen um gerührt, edel, tugendhaft oder witzig zu sein, oder um überhaupt keine Langeweile zu haben? - Ob sie nun an der Guillotine oder am Fieber oder am Alter sterben! Es ist noch vorzuziehen, sie treten mit gelenken Gliedern hinter die Kulissen und können im Abgehen noch hübsch gestikulieren und die Zuschauer klatschen hören. Das ist ganz artig und paßt für uns; wir stehen immer auf dem Theater, wenn wir auch zuletzt im Ernst erstochen werden.

Danton. Có sao đâu? Người ta sống rất khỏe trong đó. Họ bất hạnh; còn đòi gì hơn để được xúc động, cao thượng, đức hạnh hay dí dỏm, hay để chẳng bao giờ chán?—Chết vì máy chém hay vì sốt hay vì già thì cũng thế thôi! Vẫn hơn là bước vào hậu trường với chân tay dẻo dai, lúc đi còn làm được vài cử chỉ đẹp và nghe khán giả vỗ tay. Thế là khá lịch sự và hợp với chúng ta; chúng ta lúc nào cũng đứng trên sân khấu, dù đến cuối cùng bị đâm thật.

Es ist recht gut, daß die Lebenszeit ein wenig reduziert wird; der Rock war zu lang, unsere Glieder konnten ihn nicht ausfüllen. Das Leben wird ein Epigramm, das geht an; wer hat auch Atem und Geist genug für ein Epos in fünfzig oder sechzig Gesängen? 's ist Zeit, daß man das bißchen Essenz nicht mehr aus Zubern, sondern aus Likörgläschen trinkt; so bekommt man doch das Maul voll, sonst konnte man kaum einige Tropfen in dem plumpen Gefäß zusammenrinnen machen.

Đời người bị rút ngắn một chút cũng hay; cái áo dài quá, chân tay chúng ta không lấp đầy nổi. Đời thành một bài thơ châm biếm, thế cũng được; ai còn đủ hơi và đủ trí cho một thiên sử thi năm sáu chục khúc? Đến lúc không uống chút tinh chất ấy bằng thùng nữa mà uống bằng ly rượu mùi; thế mới đầy miệng, chứ không thì trong cái bình thô kệch chỉ góp được vài giọt.

Endlich - ich müßte schreien; das ist mir der Mühe zuviel, das Leben ist nicht die Arbeit wert, die man sich macht, es zu erhalten.

Rốt cuộc—tôi phải gào lên; mà thế thì mệt quá, đời không đáng cái công người ta bỏ ra để giữ nó.

Paris. So flieh, Danton!

Paris. Thế thì chạy đi, Danton!

Danton. Nimmt man das Vaterland an den Schuhsohlen mit?

Danton. Người ta có mang tổ quốc theo ở đế giày không?

Und endlich - und das ist die Hauptsache: sie werden's nicht wagen. (Zu Camille:) Komm, mein Junge; ich sage dir, sie werden's nicht wagen. Adieu, adieu! (Danton und Camille ab.)

Và rốt cuộc—mà đó là điều chính—chúng sẽ không dám. (Nói với Camille:) Đi nào, anh bạn trẻ; tôi bảo anh, chúng sẽ không dám. Tạm biệt, tạm biệt! (Danton và Camille ra.)

Philippeau. Da geht er hin.

Philippeau. Anh ấy đi rồi.

Lacroix. Und glaubt kein Wort von dem, was er gesagt hat. Nichts als Faulheit! Er will sich lieber guillotinieren lassen als eine Rede halten.

Lacroix. Và chẳng tin lấy một lời mình đã nói. Chỉ là lười thôi! Anh ta thà để người ta chém còn hơn phải đọc một bài diễn văn.

Paris. Was tun?

Paris. Làm gì bây giờ?

Lacroix. Heimgehn und als Lukretia auf einen anständigen Fall studieren.

Lacroix. Về nhà và, như nàng Lucrèce, tập một cú ngã cho đàng hoàng.

Zweite Szene

Cảnh thứ hai

Eine Promenade

Một lối đi dạo

Spaziergänger.

Những người dạo chơi.

Ein Bürger. Meine gute Jacqueline - ich wollte sagen Korn… wollt ich: Kor…

Một công dân. Bà Jacqueline hiền của tôi—tôi định nói Cor… tôi muốn nói: Cor…

Simon. Kornelia, Bürger, Kornelia.

Simon. Cornélie, công dân, Cornélie.

Bürger. Meine gute Kornelia hat mich mit einem Knäblein erfreut.

Công dân. Bà Cornélie hiền của tôi vừa làm tôi mừng với một thằng cu.

Simon. Hat der Republik einen Sohn geboren.

Simon. Đã sinh cho Cộng hòa một đứa con trai.

Bürger. Der Republik, das lautet zu allgemein; man könnte sagen…

Công dân. Cho Cộng hòa, nghe chung chung quá; có thể nói…

Simon. Das ist's gerade, das Einzelne muß sich dem Allgemeinen…

Simon. Chính thế, cái riêng phải nhường cái chung…

Bürger. Ach ja, das sagt meine Frau auch.

Công dân. Ừ phải, vợ tôi cũng nói thế.

Bänkelsänger (singt). Was doch ist, was doch ist Aller Männer Freud' und Lüst'?

Người hát rong (hát). Cái gì thế, cái gì thế Là niềm vui, thú vui của mọi đàn ông?

Bürger. Ach, mit den Namen, da komm ich gar nicht ins reine.

Công dân. Ôi, khoản đặt tên thì tôi chẳng sao cho ra nhẽ.

Simon. Tauf ihn Pike, Marat!

Simon. Đặt tên nó là Pike, Marat!

Bänkelsänger. Unter Kummer, unter Sorgen Sich bemühn vom frühen Morgen, Bis der Tag vorüber ist.

Người hát rong. Trong buồn phiền, trong lo toan Cố gắng từ sáng sớm tinh, Cho đến khi hết ngày.

Bürger. Ich hätte gern drei - es ist doch was mit der Zahl Drei - und dann was Nützliches und was Rechtliches; jetzt hab ich's: Pflug, Robespierre. Und dann das dritte?

Công dân. Tôi muốn có ba cái—ba thì nó có gì đó—rồi thêm cái gì hữu dụng và cái gì chính đáng; nhớ ra rồi: Cày, Robespierre. Còn cái thứ ba?

Simon. Pike.

Simon. Pike.

Bürger. Ich dank Euch, Nachbar; Pike, Pflug, Robespierre, das sind hübsche Namen, das macht sich schön.

Công dân. Cảm ơn ông, bác hàng xóm; Pike, Cày, Robespierre, tên đẹp đấy, nghe cũng xuôi tai.

Simon. Ich sage dir, die Brust deiner Kornelia wird wie das Euter der römischen Wölfin - nein, das geht nicht: Romulus war ein Tyrann, das geht nicht. (Gehn vorbei.)

Simon. Tôi bảo anh, bộ ngực bà Cornélie nhà anh sẽ thành vú của con sói La Mã—không, không được: Romulus là bạo chúa, không được. (Đi qua.)

Ein Bettler (singt). »Eine Handvoll Erde und ein wenig Moos…« Liebe Herren, schöne Damen!

Một ăn mày (hát). “Một nắm đất và chút rêu…” Thưa các ngài, thưa các bà quý phái!

Erster Herr. Kerl, arbeite, du siehst ganz wohlgenährt aus!

Quý ông thứ nhất. Thằng kia, đi làm đi, trông mày béo tốt lắm!

Zweiter Herr. Da! (Er gibt ihm Geld.) Er hat eine Hand wie Sammet. Das ist unverschämt.

Quý ông thứ hai. Này! (Đưa tiền cho hắn.) Tay hắn mịn như nhung. Láo thật.

Bettler. Mein Herr, wo habt Ihr Euren Rock her?

Ăn mày. Thưa ngài, cái áo ngài lấy đâu ra thế?

Zweiter Herr. Arbeit, Arbeit! Du könntest den nämlichen haben; ich will dir Arbeit geben, komm zu mir, ich wohne…

Quý ông thứ hai. Làm việc, làm việc! Mày cũng có thể có cái áo như thế; tao sẽ cho mày việc, đến chỗ tao, tao ở…

Bettler. Herr, warum habt Ihr gearbeitet?

Ăn mày. Thưa ngài, sao ngài đã làm việc?

Zweiter Herr. Narr, um den Rock zu haben.

Quý ông thứ hai. Đồ ngốc, để có cái áo.

Bettler. Ihr habt Euch gequält, um einen Genuß zu haben; denn so ein Rock ist ein Genuß, ein Lumpen tut's auch.

Ăn mày. Ngài đã tự hành hạ mình để được hưởng thụ; vì cái áo như thế là một thú hưởng thụ, giẻ rách cũng được vậy.

Zweiter Herr. Freilich, sonst geht's nicht.

Quý ông thứ hai. Đương nhiên, không thì không xong.

Bettler. Daß ich ein Narr wäre! Das hebt einander. Die Sonne scheint warm an das Eck, und das geht ganz leicht. (Singt:) »Eine Handvoll Erde und ein wenig Moos…«

Ăn mày. Tôi mà ngu như thế! Thế là hòa nhau. Nắng ấm chiếu vào góc này, mọi chuyện êm ru. (Hát:) “Một nắm đất và chút rêu…”

Rosalie (zu Adelaiden). Mach fort, da kommen Soldaten! Wir haben seit gestern nichts Warmes in den Leib gekriegt.

Rosalie (nói với Adélaïde). Nhanh lên, lính đến kìa! Từ hôm qua đến giờ chúng ta chưa có gì nóng trong bụng.

Bettler. »Ist auf dieser Erde einst mein letztes Los!« Meine Herren, meine Damen!

Ăn mày. “Rồi sẽ là phần số cuối của tôi trên đời này!” Thưa các ngài, thưa các bà!

Soldat. Halt! Wo hinaus, meine Kinder? (Zu Rosalie:) Wie alt bist du?

Lính. Dừng! Đi đâu thế, các cô bé? (Nói với Rosalie:) Mày bao nhiêu tuổi?

Rosalie. So alt wie mein kleiner Finger.

Rosalie. Tuổi bằng ngón út của em.

Soldat. Du bist sehr spitz.

Lính. Mày sắc nhọn lắm.

Rosalie. Und du sehr stumpf.

Rosalie. Còn anh thì cùn lắm.

Soldat. So will ich mich an dir wetzen. (Er singt:)

Lính. Thế để tao mài vào mày. (Hắn hát:)

Christinlein, lieb Christinlein mein, Tut dir der Schaden weh, Schaden weh, Schaden weh, Schaden weh?

Christine ơi, Christine yêu của anh, Có đau chỗ tổn thương không, tổn thương không, Tổn thương không, tổn thương không?

Rosalie (singt). Ach nein, ihr Herrn Soldaten, Ich hätt' es gerne meh, gerne meh, Gerne meh, gerne meh!

Rosalie (hát). Ôi không, các anh lính ơi, Em còn muốn thêm nữa, muốn nữa, Muốn nữa, muốn nữa!

(Danton und Camille treten auf.)

(Danton và Camille bước vào.)

Danton. Geht das nicht lustig? - Ich wittre was in der Atmosphäre; es ist, als brüte die Sonne Unzucht aus. - Möchte man nicht drunter springen, sich die Hosen vom Leibe reißen und sich über den Hintern begatten wie die Hunde auf der Gasse? (Gehn vorbei.)

Danton. Chẳng vui sao?—Tôi đánh hơi thấy gì đó trong không khí; như thể mặt trời đang ấp dâm loạn.—Chẳng ai muốn lao vào, tụt quần ra mà giao cấu từ đằng sau như chó ngoài phố sao? (Đi qua.)

Junger Herr. Ach, Madame, der Ton einer Glocke, das Abendlicht an den Bäumen, das Blinken eines Sterns…

Chàng thanh niên. Ôi, thưa bà, tiếng chuông ngân, ánh chiều trên hàng cây, ánh lấp lánh của một vì sao…

Madame. Der Duft einer Blume! Diese natürlichen Freuden, dieser reine Genuß der Natur! (Zu ihrer Tochter:) Sieh, Eugenie, nur die Tugend hat Augen dafür.

Bà. Hương một đóa hoa! Những niềm vui tự nhiên này, thú thưởng thức thuần khiết thiên nhiên này! (Nói với con gái:) Con xem, Eugénie, chỉ có đức hạnh mới có mắt cho những thứ đó.

Eugenie (küßt ihrer Mutter die Hand). Ach, Mama, ich sehe nur Sie.

Eugénie (hôn tay mẹ). Ôi mẹ, con chỉ nhìn thấy mẹ.

Madame. Gutes Kind!

Bà. Con ngoan!

Junger Herr (zischelt Eugenien ins Ohr). Sehen Sie dort die hübsche Dame mit dem alten Herrn?

Chàng thanh niên (thì thầm vào tai Eugénie). Cô thấy bà đẹp đằng kia đi cạnh ông già không?

Eugenie. Ich kenne sie.

Eugénie. Em biết bà ấy.

Junger Herr. Man sagt, ihr Friseur habe sie à l'enfant frisiert.

Chàng thanh niên. Người ta bảo thợ uốn tóc của bà ấy uốn kiểu à l'enfant.

Eugenie (lacht). Böse Zunge!

Eugénie (cười). Miệng lưỡi ác!

Junger Herr. Der alte Herr geht nebenbei; er sieht das Knöspchen schwellen und führt es in die Sonne spazieren und meint, er sei der Gewitterregen, der es habe wachsen machen.

Chàng thanh niên. Ông già đi bên cạnh, thấy nụ hoa đang căng lên, dắt nó ra phơi nắng và tưởng mình là cơn mưa giông đã làm nó lớn.

Eugenie. Wie unanständig! Ich hätte Lust, rot zu werden.

Eugénie. Vô duyên quá! Em muốn đỏ mặt rồi đấy.

Junger Herr. Das könnte mich blaß machen. (Gehn ab.)

Chàng thanh niên. Thế thì tôi tái mặt mất. (Đi ra.)

Danton (zu Camille). Mute mir nur nichts Ernsthaftes zu! Ich begreife nicht, warum die Leute nicht auf der Gasse stehenbleiben und einander ins Gesicht lachen. Ich meine, sie müßten zu den Fenstern und zu den Gräbern heraus lachen, und der Himmel müsse bersten, und die Erde müsse sich wälzen vor Lachen. (Gehn ab.)

Danton (nói với Camille). Đừng bắt tôi nghiêm túc nữa! Tôi không hiểu sao người ta không đứng giữa phố mà cười vào mặt nhau. Theo tôi họ phải cười từ cửa sổ, cười từ mồ ra, trời phải nứt toác, đất phải lăn lộn vì cười. (Đi ra.)

Erster Herr. Ich versichre Sie, eine außerordentliche Entdeckung! Alle technischen Künste bekommen dadurch eine andere Physiognomie. Die Menschheit eilt mit Riesenschritten ihrer hohen Bestimmung entgegen.

Quý ông thứ nhất. Tôi cam đoan với ông, một phát hiện phi thường! Mọi ngành kỹ thuật nhờ đó mà mang một diện mạo khác. Nhân loại đang sải bước khổng lồ đến thiên mệnh cao cả của mình.

Zweiter Herr. Haben Sie das neue Stück gesehen? Ein babylonischer Turm! Ein Gewirr von Gewölben, Treppchen, Gängen, und das alles so leicht und kühn in die Luft gesprengt. Man schwindelt bei jedem Tritt. Ein bizarrer Kopf. (Er bleibt verlegen stehn.)

Quý ông thứ hai. Ông xem vở mới chưa? Một tháp Babel! Một mớ mái vòm, cầu thang nhỏ, hành lang, mà tất cả đều nhẹ và táo bạo như tung lên không trung. Mỗi bước chân đều chóng mặt. Một cái đầu kỳ quặc. (Ông bối rối đứng lại.)

Erster Herr. Was haben Sie denn?

Quý ông thứ nhất. Ông làm sao thế?

Zweiter Herr. Ach, nichts! Ihre Hand, Herr! die Pfütze - so! Ich danke Ihnen. Kaum kam ich vorbei; das konnte gefährlich werden!

Quý ông thứ hai. Ôi, không có gì! Tay ông, thưa ông! cái vũng nước—thế! Cảm ơn ông. Tôi suýt không qua được; nguy hiểm đấy!

Erster Herr. Sie fürchteten doch nicht?

Quý ông thứ nhất. Ông đâu có sợ chứ?

Zweiter Herr. Ja, die Erde ist eine dünne Kruste; ich meine immer, ich könnte durchfallen, wo so ein Loch ist. - Man muß mit Vorsicht auftreten, man könnte durchbrechen. Aber gehn Sie ins Theater, ich rat es Ihnen!

Quý ông thứ hai. Phải, mặt đất chỉ là lớp vỏ mỏng; tôi cứ nghĩ mình có thể rơi xuyên qua, chỗ nào có cái hố như thế. Phải đặt chân cẩn thận, có thể thủng. Nhưng ông cứ đến nhà hát đi, tôi khuyên đấy!

Dritte Szene

Cảnh thứ ba

Ein Zimmer

Một căn phòng

Danton. Camille. Lucile.

Danton. Camille. Lucile.

Camille. Ich sage euch, wenn sie nicht alles in hölzernen Kopien bekommen, verzettelt in Theatern, Konzerten und Kunstausstellungen, so haben sie weder Augen noch Ohren dafür. Schnitzt einer eine Marionette, wo man den Strick hereinhängen sieht, an dem sie gezerrt wird und deren Gelenke bei jedem Schritt in fünffüßigen Jamben krachen - welch ein Charakter, welche Konsequenz! Nimmt einer ein Gefühlchen, eine Sentenz, einen Begriff und zieht ihm Rock und Hosen an, macht ihm Hände und Füße, färbt ihm das Gesicht und läßt das Ding sich drei Akte hindurch herumquälen, bis es sich zuletzt verheiratet oder sich totschießt - ein Ideal! Fiedelt einer eine Oper, welche das Schweben und Senken im menschlichen Gemüt wiedergibt wie eine Tonpfeife mit Wasser die Nachtigall - ach, die Kunst!

Camille. Tôi nói với các bạn, nếu họ không nhận được mọi thứ qua những bản sao bằng gỗ, rải rác trong nhà hát, hòa nhạc và triển lãm nghệ thuật, thì họ chẳng có mắt có tai cho nó. Một người đẽo con rối mà thấy được sợi dây thòng xuống giật nó, khớp xương cứ mỗi bước kêu răng rắc theo thơ iambic năm âm—thế là tính cách, thế là nhất quán! Một người lấy một chút cảm xúc, một câu cách ngôn, một khái niệm, mặc áo mặc quần cho nó, làm tay chân, tô mặt, rồi để thứ ấy giày vò mình suốt ba hồi cho đến khi cuối cùng cưới nhau hay tự bắn chết—thế là lý tưởng! Một người cò cưa ra một vở opera tái hiện nhấp nhô lên xuống trong tâm hồn con người như cái còi đất nung đựng nước giả tiếng họa mi—ôi, nghệ thuật!

Setzt die Leute aus dem Theater auf die Gasse: die erbärmliche Wirklichkeit! - Sie vergessen ihren Herrgott über seinen schlechten Kopisten. Von der Schöpfung, die glühend, brausend und leuchtend, um und in ihnen, sich jeden Augenblick neu gebiert, hören und sehen sie nichts. Sie gehen ins Theater, lesen Gedichte und Romane, schneiden den Fratzen darin die Gesichter nach und sagen zu Gottes Geschöpfen: wie gewöhnlich! - Die Griechen wußten, was sie sagten, wenn sie erzählten, Pygmalions Statue sei wohl lebendig geworden, habe aber keine Kinder bekommen.

Đưa người ta từ nhà hát ra phố: thực tại thảm hại!—Họ quên Chúa của mình vì bản sao tồi của Ngài. Về sáng tạo cháy bỏng, ầm ầm và rực sáng, quanh họ và trong họ, từng khoảnh khắc lại sinh ra mới, họ chẳng nghe chẳng thấy gì. Họ vào nhà hát, đọc thơ và tiểu thuyết, bắt chước những bộ mặt méo mó trong đó, rồi nói với các tạo vật của Chúa: tầm thường quá!—Người Hy Lạp biết mình nói gì khi kể rằng tượng của Pygmalion tuy sống dậy nhưng không sinh được đứa con nào.

Danton. Und die Künstler gehn mit der Natur um wie David, der im September die Gemordeten, wie sie aus der Force auf die Gasse geworfen wurden, kaltblütig zeichnete und sagte: ich erhasche die letzten Zuckungen des Lebens in diesen Bösewichtern. (Danton wird hinausgerufen.)

Danton. Và các nghệ sĩ đối xử với tự nhiên như David, hồi tháng Chín, khi những người bị giết bị quăng từ nhà ngục La Force ra phố, ông ta bình thản phác họa và nói: ta chộp lấy những cơn co giật cuối cùng của sự sống nơi bọn ác ôn này. (Danton bị gọi ra ngoài.)

Camille. Was sagst du, Lucile?

Camille. Em nói gì, Lucile?

Lucile. Nichts, ich seh dich so gern sprechen.

Lucile. Không gì cả, em thích nhìn anh nói.

Camille. Hörst mich auch?

Camille. Em có nghe anh không?

Lucile. Ei freilich!

Lucile. Ồ, dĩ nhiên!

Camille. Hab ich recht? Weißt du auch, was ich gesagt habe?

Camille. Anh nói có đúng không? Em có biết anh đã nói gì không?

Lucile. Nein, wahrhaftig nicht.

Lucile. Không, thật sự là không.

(Danton kommt zurück.)

(Danton trở lại.)

Camille. Was hast du?

Camille. Anh sao thế?

Danton. Der Wohlfahrtsausschuß hat meine Verhaftung beschlossen. Man hat mich gewarnt und mir einen Zufluchtsort angeboten.

Danton. Ủy ban Cứu quốc đã quyết định bắt tôi. Người ta đã báo cho tôi và đề nghị một nơi trú ẩn.

Sie wollen meinen Kopf; meinetwegen. Ich bin der Hudeleien überdrüssig. Mögen sie ihn nehmen. Was liegt daran? Ich werde mit Mut zu sterben wissen; das ist leichter, als zu leben.

Họ muốn đầu tôi; tùy họ. Tôi chán những trò làm ẩu rồi. Cứ để họ lấy. Có sao đâu? Tôi sẽ biết chết cho can đảm; việc ấy dễ hơn sống.

Camille. Danton, noch ist's Zeit!

Camille. Danton, vẫn còn kịp!

Danton. Unmöglich - aber ich hätte nicht gedacht…

Danton. Không thể—nhưng tôi đã không nghĩ…

Camille. Deine Trägheit!

Camille. Sự trì trệ của anh!

Danton. Ich bin nicht träg, aber müde; meine Sohlen brennen mich.

Danton. Tôi không trì trệ, chỉ mệt; lòng bàn chân tôi bỏng rát.

Camille. Wo gehst du hin?

Camille. Anh đi đâu?

Danton. Ja, wer das wüßte!

Danton. Ừ, ai mà biết!

Camille. Im Ernst, wohin?

Camille. Nghiêm túc đấy, đi đâu?

Danton. Spazieren, mein Junge, spazieren. (Er geht.)

Danton. Đi dạo, anh bạn trẻ, đi dạo. (Ông đi.)

Lucile. Ach, Camille!

Lucile. Ôi, Camille!

Camille. Sei ruhig, lieb Kind!

Camille. Bình tĩnh, em yêu!

Lucile. Wenn ich denke, daß sie dies Haupt -! Mein Camille! das ist Unsinn, gelt, ich bin wahnsinnig?

Lucile. Khi em nghĩ rằng họ sẽ đem cái đầu này—! Camille của em! thật vô lý, phải không anh, em điên rồi sao?

Camille. Sei ruhig, Danton und ich sind nicht eins.

Camille. Bình tĩnh, Danton và anh không phải một.

Lucile. Die Erde ist weit, und es sind viel Dinge drauf - warum denn gerade das eine? Wer sollte mir's nehmen? Das wäre arg. Was wollten sie auch damit anfangen?

Lucile. Đất thì rộng, có biết bao thứ trên đó—sao lại đúng thứ này? Ai lấy nó của em được? Thế thì ác quá. Mà họ định làm gì với nó chứ?

Camille. Ich wiederhole dir: du kannst ruhig sein. Gestern sprach ich mit Robespierre: er war freundlich. Wir sind ein wenig gespannt, das ist wahr; verschiedne Ansichten, sonst nichts!

Camille. Anh nhắc lại: em cứ yên tâm. Hôm qua anh nói chuyện với Robespierre: ông ấy thân thiện. Chúng anh hơi căng thẳng, đúng thế; quan điểm khác nhau, không hơn!

Lucile. Such ihn auf!

Lucile. Đi tìm ông ấy đi!

Camille. Wir saßen auf einer Schulbank. Er war immer finster und einsam. Ich allein suchte ihn auf und machte ihn zuweilen lachen. Er hat mir immer große Anhänglichkeit gezeigt. Ich gehe.

Camille. Chúng anh ngồi chung một ghế học. Ông ấy luôn u ám và cô độc. Chỉ mình anh tìm đến ông và đôi khi làm ông cười. Ông luôn tỏ ra rất gắn bó với anh. Anh đi đây.

Lucile. So schnell, mein Freund? Geh! Komm! Nur das (sie küßt ihn) und das! Geh! Geh! (Camille ab.)

Lucile. Nhanh thế sao, anh yêu? Đi đi! Lại đây! Chỉ cái này (nàng hôn chàng) và cái này! Đi đi! Đi đi! (Camille ra.)

Das ist eine böse Zeit. Es geht einmal so. Wer kann da drüber hinaus? Man muß sich fassen. (Singt:)

Thời buổi xấu. Đời là thế mà. Ai vượt khỏi nó được? Phải tự trấn tĩnh. (Hát:)

Ach Scheiden, ach Scheiden, ach Scheiden, Wer hat sich das Scheiden erdacht?

Ôi chia ly, ôi chia ly, ôi chia ly, Ai đã nghĩ ra sự chia ly?

Wie kommt mir grad das in Kopf? Das ist nicht gut, daß es den Weg so von selbst findet. - Wie er hinaus ist, war mir's, als könnte er nicht mehr umkehren und müsse immer weiter weg von mir, immer weiter.

Sao đúng bài này lại hiện ra trong đầu em? Không hay chút nào, khi nó tự tìm đường như thế.—Lúc anh ra khỏi cửa, em cảm thấy anh không thể quay lại nữa, phải đi mãi, đi xa em mãi, xa mãi.

Wie das Zimmer so leer ist; die Fenster stehn offen, als hätte ein Toter drin gelegen. Ich halt es da oben nicht aus. (Sie geht.)

Căn phòng sao trống trải thế; cửa sổ mở toang như thể có người chết nằm trong. Em không chịu nổi ở trên này. (Nàng đi.)

Vierte Szene

Cảnh thứ tư

Freies Feld

Đồng trống

Danton. Ich mag nicht weiter. Ich mag in dieser Stille mit dem Geplauder meiner Tritte und dem Keuchen meines Atems nicht Lärm machen. (Er setzt sich nieder; nach einer Pause:)

Danton. Tôi không muốn đi tiếp. Tôi không muốn làm ồn cái im lặng này bằng tiếng lạch bạch của bước chân và hơi thở dốc. (Ông ngồi xuống; sau một lúc ngừng:)

Man hat mir von einer Krankheit erzählt, die einem das Gedächtnis verlieren mache. Der Tod soll etwas davon haben. Dann kommt mir manchmal die Hoffnung, daß er vielleicht noch kräftiger wirke und einem alles verlieren mache. Wenn das wäre! - Dann lief ich wie ein Christ, um einen Feind, d. h. mein Gedächtnis, zu retten.

Người ta kể cho tôi nghe về một chứng bệnh làm người ta mất trí nhớ. Cái chết hình như cũng có chút giống vậy. Thỉnh thoảng tôi lại hy vọng nó còn mạnh hơn nữa và làm người ta mất tất cả. Giá mà thế!—Khi ấy tôi sẽ chạy như một tín đồ Cơ Đốc, để cứu một kẻ thù, tức là trí nhớ của mình.

Der Ort soll sicher sein, ja für mein Gedächtnis, aber nicht für mich; mir gibt das Grab mehr Sicherheit, es schafft mir wenigstens Vergessen. Es tötet mein Gedächtnis. Dort aber lebt mein Gedächtnis und tötet mich. Ich oder es? Die Antwort ist leicht. (Er erhebt sich und kehrt um.)

Nơi đó được cho là an toàn, phải, cho trí nhớ của tôi, nhưng không cho tôi; với tôi, mồ yên ổn hơn, ít nhất nó cho tôi sự lãng quên. Nó giết trí nhớ tôi. Còn ở đó thì trí nhớ tôi sống và giết tôi. Tôi hay nó? Câu trả lời dễ thôi. (Ông đứng dậy và quay lại.)

Ich kokettiere mit dem Tod; es ist ganz angenehm, so aus der Ferne mit dem Lorgnon mit ihm zu liebäugeln.

Tôi đang tán tỉnh cái chết; khá dễ chịu, từ xa đưa mắt cười tình với nó qua kính cầm tay.

Eigentlich muß ich über die ganze Geschichte lachen. Es ist ein Gefühl des Bleibens in mir, was mir sagt: es wird morgen sein wie heute, und übermorgen und weiter hinaus ist alles wie eben. Das ist leerer Lärm, man will mich schrecken; sie werden's nicht wagen! (Ab.)

Thật ra tôi phải bật cười về cả chuyện này. Trong tôi có một cảm giác ở yên, nó bảo: ngày mai sẽ như hôm nay, ngày kia và xa hơn nữa mọi thứ vẫn như vừa rồi. Chỉ là tiếng ồn rỗng, người ta muốn dọa tôi; chúng sẽ không dám! (Ra.)

Fünfte Szene

Cảnh thứ năm

Ein Zimmer

Một căn phòng

Es ist Nacht.

Đêm.

Danton (am Fenster). Will denn das nie aufhören? Wird das Licht nie ausglühn und der Schall nie modern? Will's denn nie still und dunkel werden, daß wir uns die garstigen Sünden einander nicht mehr anhören und ansehen? - September! -

Danton (bên cửa sổ). Chẳng lẽ nó không bao giờ dứt sao? Ánh sáng không bao giờ tắt, tiếng vang không bao giờ mục sao? Chẳng lẽ không bao giờ yên và tối để chúng ta khỏi phải nghe và thấy những tội lỗi gớm ghiếc của nhau nữa?—Tháng Chín!—

Julie (ruft von innen). Danton! Danton!

Julie (gọi từ bên trong). Danton! Danton!

Danton. He?

Danton. Hả?

Julie (tritt ein). Was rufst du?

Julie (bước vào). Anh gọi gì thế?

Danton. Rief ich?