Một truyện ngụ ngôn

Era uma vez uma agulha, que disse a um novello de linha:

Ngày xưa, có một chiếc kim nói với một cuộn chỉ:

— Porque está você com esse ar, toda cheia de si, toda enrolada, para fingir que vale alguma cousa neste mundo?

— Sao chị cứ làm bộ thế, tự đắc thế, cuộn tròn thế, như thể mình đáng giá lắm trên đời này?

— Deixe-me, senhora.

— Xin chị để tôi yên.

— Que a deixe? Que a deixe, por que? Porque lhe digo que está com um ar insupportavel? Repito que sim, e fallarei sempre que me der na cabeça.

— Để chị yên ư? Để chị yên, vì sao chứ? Vì tôi bảo chị có cái vẻ thật không chịu nổi sao? Tôi vẫn bảo thế, và hễ nảy ra trong đầu là tôi cứ nói.

— Que cabeça, senhora? A senhora não é alfinete, é agulha. Agulha não tem cabeça. Que lhe importa o meu ar? Cada qual tem o ar que Deus lhe deu. Importe-se com a sua vida e deixe a dos outros.

— Đầu nào, thưa chị? Chị có phải kim ghim đâu, chị là kim khâu. Kim khâu làm gì có đầu. Tôi ra sao thì can gì đến chị? Trời cho mỗi người một vẻ. Chị cứ lo việc chị, mặc việc người ta.

— Mas você é orgulhosa.

— Nhưng chị kiêu ngạo quá.

— De certo que sou.

— Đúng thế đấy.

— Mas por que?

— Nhưng vì sao?

— E' boa! Porque coso. Então os vestidos e enfeites de nossa ama, quem é que os cose, senão eu?

— Hay nhỉ! Vì tôi khâu. Thế áo váy cùng những món trang trí của bà chủ chúng ta, ai khâu, nếu không phải tôi?

— Você? Esta agora é melhor. Você é que os cose? Você ignora que quem os cose sou eu, e muito eu?

— Chị ư? Lại còn hay hơn nữa. Chị khâu cơ đấy? Chị không biết người khâu là tôi, chính tôi đây à?

— Você fura o panno, nada mais; eu é que coso, prendo um pedaço ao outro, dou feição aos babados...

— Chị chỉ đâm qua vải, thế thôi; tôi mới là người khâu, nối mảnh này với mảnh kia, làm nên dáng những đường bèo...

— Sim, mas que vale isso? Eu é que furo o panno, vou adiante, puxando por você, que vem atraz, obedecendo ao que eu faço e mando...

— Phải, nhưng thế thì đáng gì? Tôi mới là người đâm qua vải, đi trước, kéo chị theo, còn chị đi sau, làm theo những gì tôi làm, vâng lời tôi sai bảo...

— Tambem os batedores vão adiante do imperador.

— Lính dẹp đường cũng đi trước hoàng đế đấy thôi.

— Você imperador?

— Chị mà là hoàng đế?

— Não digo isso. Mas a verdade é que você faz um papel subalterno, indo adiante; vai só mostrando o caminho, vai fazendo o trabalho obscuro e infimo. Eu é que prendo, ligo, ajunto...

— Tôi có nói thế đâu. Nhưng sự thật là đi trước, chị chỉ đóng vai kẻ dưới; chỉ lo mở lối, lo cái công việc âm thầm, hèn mọn. Tôi mới là người gắn, nối, kết lại...

Estavam nisto, quando a costureira chegou á casa da baroneza. Não sei se disse que isto se passava em casa de uma baroneza, que tinha a modista ao pé de si, para não andar atraz d'ella. Chegou a costureira, pegou do panno, pegou da agulha, pegou da linha, enfiou a linha na agulha, e entrou a coser. Uma e outra iam andando orgulhosas, pelo panno adiante, que era a melhor das sedas, entre os dedos da costureira, ageis como os galgos de Diana — para dar a isto uma côr poetica. E dizia a agulha:

Hai bên đang cãi nhau thì người thợ may đến nhà bà nam tước. Tôi chẳng nhớ đã nói chưa: chuyện xảy ra ở nhà một bà nam tước; bà có cô thợ may ngay bên mình, cho khỏi phải đi tìm cô ta. Người thợ may tới, cầm lấy vải, cầm lấy kim, cầm lấy chỉ, xỏ chỉ qua kim, rồi bắt đầu khâu. Cả hai cùng kiêu hãnh tiến trên mặt vải, thứ lụa hảo hạng nhất, giữa những ngón tay người thợ may, nhanh nhẹn như bầy chó săn của Diana — nói thế cho có chút chất thơ. Và chiếc kim nói:

— Então, senhora linha, ainda teima no que dizia ha pouco? Não repara que esta distincta costureira só se importa commigo; eu é que vou aqui entre os dedos d'ella, unidinha a elles, furando abaixo e acima...

— Nào, thưa chị chỉ, vẫn cứ khăng khăng lời ban nãy chứ? Chị không thấy cô thợ may khéo léo này chỉ chú ý đến tôi sao; tôi mới là người đi đây, giữa những ngón tay cô ấy, sát liền với chúng, đâm xuống rồi đâm lên...

A linha não respondia nada; ia andando. Buraco aberto pela agulha era logo enchido por ella, silenciosa e activa, como quem sabe o que faz, e não está para ouvir palavras loucas. A agulha, vendo que ella não lhe dava resposta, calou-se tambem, e foi andando. E era tudo silencio na saleta de costura; não se ouvia mais que o plic-plic-plic-plic da agulha no panno. Cahindo o sol, a costureira dobrou a costura, para o dia seguinte; continuou ainda nesse e no outro, até que no quarto acabou a obra, e ficou esperando o baile.

Sợi chỉ chẳng đáp, cứ đi. Lỗ kim vừa mở, nó đã lấp ngay, lặng lẽ mà thoăn thoắt, như kẻ biết mình đang làm gì, chẳng buồn nghe những lời ngớ ngẩn. Thấy chỉ không đáp, kim cũng nín, cứ thế tiến lên. Căn phòng may nhỏ im phăng phắc; chỉ nghe plic-plic-plic-plic, tiếng kim xuyên qua vải. Mặt trời lặn, người thợ may gấp món đồ đang khâu, để đến hôm sau; cô khâu tiếp hôm ấy, rồi hôm sau nữa, mãi đến ngày thứ tư mới xong, và chờ buổi dạ hội.

Veiu a noite do baile, e a baroneza vestiu-se. A costureira, que a ajudou a vestir-se, levava a agulha espetada no corpinho, para dar algum ponto necessario. E emquanto compunha o vestido da bella dama, e puxava a um lado ou outro, arregaçava d'aqui ou d'alli, alisando, abotoando, acolchetando, a linha, para mofar da agulha, perguntou-lhe:

Đêm dạ hội đến, bà nam tước mặc áo. Người thợ may giúp bà sửa soạn, cài chiếc kim nơi thân áo mình để có thể khâu thêm mũi nào cần thiết. Trong lúc cô sửa váy cho người đẹp, kéo bên này bên kia, vén chỗ nọ chỗ kia, vuốt phẳng, cài cúc, móc khuy, sợi chỉ muốn chế giễu chiếc kim, bèn hỏi:

— Ora agora, diga-me, quem é que vae ao baile, no corpo da baroneza, fazendo parte do vestido e da elegancia? Quem é que vae dançar com ministros e diplomatas, emquanto você volta para a caixinha da costureira, antes de ir para o balaio das mucamas? Vamos, diga lá.

— Bây giờ, chị nói xem, ai đi dự dạ hội trên mình bà nam tước, góp phần vào bộ váy và vẻ thanh lịch ấy? Ai sẽ khiêu vũ cùng các bộ trưởng, các nhà ngoại giao, trong khi chị trở về chiếc hộp nhỏ của cô thợ may, rồi lại vào thúng đồ của những hầu gái? Nào, nói đi.

Parece que a agulha não disse nada; mas um alfinete, de cabeça grande e não menor experiencia, murmurou á pobre agulha: — Anda, apprende, tola. Canças-te em abrir caminho para ella e ella é que vai gozar da vida, emquanto ahi ficas na caixinha de costura. Faze como eu, que não abro caminho para ninguem. Onde me espetam, fico.

Hình như chiếc kim chẳng nói gì; nhưng một chiếc kim ghim, đầu to mà kinh nghiệm cũng chẳng kém, thì thầm với chiếc kim tội nghiệp: — Nào, học lấy, đồ ngốc. Mày nhọc công mở đường cho nó, rồi chính nó hưởng đời, còn mày nằm lại trong cái hộp khâu. Cứ như tao đây, chẳng mở đường cho ai cả. Người ta ghim tao đâu, tao ở đấy.

Contei esta historia a um professor de melancolia, que me disse, abanando a cabeça: — Tambem eu tenho servido de agulha a muita linha ordinaria!

Tôi kể chuyện này với một bậc thầy về nỗi u sầu. Ông lắc đầu, bảo tôi: — Tôi cũng đã làm kim cho biết bao nhiêu thứ chỉ tầm thường!