Kẻ điên: Những ngụ ngôn và bài thơ

You ask me how I became a madman. It happened thus: One day, long before many gods were born, I woke from a deep sleep and found all my masks were stolen,—the seven masks I have fashioned and worn in seven lives,—I ran maskless through the crowded streets shouting, “Thieves, thieves, the cursed thieves.”

Các bạn hỏi tôi vì sao tôi hóa điên. Chuyện xảy ra thế này: Một ngày kia, từ lâu trước khi nhiều vị thần ra đời, tôi thức dậy sau một giấc ngủ sâu và thấy tất cả mặt nạ của mình đã bị đánh cắp,—bảy chiếc mặt nạ tôi đã làm ra và đeo qua bảy kiếp sống,—và tôi chạy không mặt nạ qua những con phố đông người, la lớn: “Kẻ trộm, kẻ trộm, lũ trộm đáng nguyền rủa.”

Men and women laughed at me and some ran to their houses in fear of me.

Đàn ông đàn bà cười tôi, và có người chạy về nhà vì sợ tôi.

And when I reached the market place, a youth standing on a house-top cried, “He is a madman.” I looked up to behold him; the sun kissed my own naked face for the first time. For the first time the sun kissed my own naked face and my soul was inflamed with love for the sun, and I wanted my masks no more. And as if in a trance I cried, “Blessed, blessed are the thieves who stole my masks.”

Và khi tôi tới chợ, một chàng trai đứng trên nóc nhà kêu lên: “Hắn là một kẻ điên.” Tôi ngước lên nhìn anh ta; mặt trời hôn lên gương mặt trần của tôi lần đầu tiên. Lần đầu tiên mặt trời hôn lên gương mặt trần của tôi, và linh hồn tôi bừng cháy tình yêu với mặt trời, và tôi không còn muốn có mặt nạ nữa. Và như trong cơn xuất thần, tôi kêu lên: “Phúc thay, phúc thay những kẻ trộm đã lấy mặt nạ của tôi.”

Thus I became a madman.

Thế là tôi hóa điên.

And I have found both freedom and safety in my madness; the freedom of loneliness and the safety from being understood, for those who understand us enslave something in us.

Và trong cơn điên của mình tôi đã tìm thấy cả tự do lẫn an toàn; tự do của nỗi cô đơn và an toàn khỏi bị người ta hiểu, vì những kẻ hiểu ta đều nô dịch một điều gì đó trong ta.

But let me not be too proud of my safety. Even a Thief in a jail is safe from another thief.

Nhưng chớ để tôi quá tự hào về sự an toàn của mình. Ngay một tên trộm trong tù cũng an toàn trước một tên trộm khác.

God

Thượng Đế

In the ancient days, when the first quiver of speech came to my lips, I ascended the holy mountain and spoke unto God, saying, “Master, I am thy slave. Thy hidden will is my law and I shall obey thee for ever more.”

Thuở xa xưa, khi những lời đầu tiên khẽ run trên môi tôi, tôi lên ngọn núi thiêng và thưa với Thượng Đế: “Hỡi Đấng Chủ Tể, con là nô lệ của Người. Ý muốn ẩn kín của Người là luật của con, và con sẽ vâng theo Người mãi mãi.”

But God made no answer, and like a mighty tempest passed away.

Nhưng Thượng Đế không đáp, và như một cơn bão lớn, Người đi qua.

And after a thousand years I ascended the holy mountain and again spoke unto God, saying, “Creator, I am thy creation. Out of clay hast thou fashioned me and to thee I owe mine all.”

Và sau một ngàn năm tôi lên ngọn núi thiêng và lại thưa với Thượng Đế: “Hỡi Đấng Tạo Hóa, con là tạo vật của Người. Người nặn con từ đất sét, và con nợ Người tất cả những gì con có.”

And God made no answer, but like a thousand swift wings passed away.

Và Thượng Đế không đáp, mà như ngàn cánh chim bay vội, Người đi qua.

And after a thousand years I climbed the holy mountain and spoke unto God again, saying, “Father, I am thy son. In pity and love thou hast given me birth, and through love and worship I shall inherit thy kingdom.”

Và sau một ngàn năm tôi leo lên ngọn núi thiêng và lại thưa với Thượng Đế: “Hỡi Cha, con là con của Cha. Trong lòng thương xót và tình yêu, Cha đã cho con ra đời, và bằng tình yêu và sự thờ phụng, con sẽ thừa kế vương quốc của Cha.”

And God made no answer, and like the mist that veils the distant hills he passed away.

Và Thượng Đế không đáp, và như làn sương phủ những ngọn đồi xa, Người đi qua.

And after a thousand years I climbed the sacred mountain and again spoke unto God, saying, “My God, my aim and my fulfillment; I am thy yesterday and thou are my tomorrow. I am thy root in the earth and thou art my flower in the sky, and together we grow before the face of the sun.”

Và sau một ngàn năm tôi leo lên ngọn núi thiêng và lại thưa với Thượng Đế: “Hỡi Thượng Đế của con, đích đến và sự viên mãn của con; con là hôm qua của Người và Người là ngày mai của con. Con là rễ của Người dưới đất và Người là hoa của con trên trời, và cùng nhau chúng ta lớn lên trước khuôn mặt của mặt trời.”

Then God leaned over me, and in my ears whispered words of sweetness, and even as the sea that enfoldeth a brook that runneth down to her, he enfolded me.

Bấy giờ Thượng Đế cúi xuống bên tôi, thì thầm vào tai tôi những lời ngọt ngào, và như biển ôm lấy con suối chảy về với mình, Người ôm lấy tôi.

And when I descended to the valleys and the plains God was there also.

Và khi tôi xuống các thung lũng và đồng bằng, Thượng Đế cũng ở đó.

My Friend

Bạn tôi

My friend, I am not what I seem. Seeming is but a garment I wear—a care-woven garment that protects me from thy questionings and thee from my negligence.

Bạn tôi, tôi không phải là điều tôi có vẻ là. Cái vẻ chỉ là một tấm áo tôi mặc—tấm áo dệt bằng lo toan, che tôi khỏi những câu hỏi của anh và che anh khỏi sự thờ ơ của tôi.

The “I” in me, my friend, dwells in the house of silence, and therein it shall remain for ever more, unperceived, unapproachable.

“Cái tôi” trong tôi, bạn tôi, ở trong ngôi nhà của im lặng, và sẽ ở đó mãi mãi, không ai nhận ra, không ai tới gần được.

I would not have thee believe in what I say nor trust in what I do—for my words are naught but thy own thoughts in sound and my deeds thy own hopes in action.

Tôi không muốn anh tin lời tôi nói, hay cậy vào việc tôi làm—vì lời tôi chỉ là những ý nghĩ của chính anh thành tiếng, và việc tôi làm là những hy vọng của chính anh thành hành động.

When thou sayest, “The wind bloweth eastward,” I say, “Aye it doth blow eastward“; for I would not have thee know that my mind doth not dwell upon the wind but upon the sea.

Khi anh nói: “Gió thổi về hướng đông,” tôi nói: “Phải, gió thổi về hướng đông”; vì tôi không muốn anh biết rằng tâm trí tôi không ở với gió mà ở với biển.

Thou canst not understand my seafaring thoughts, nor would I have thee understand. I would be at sea alone.

Anh không thể hiểu những ý nghĩ ra khơi của tôi, và tôi cũng không muốn anh hiểu. Tôi muốn ở trên biển một mình.

When it is day with thee, my friend, it is night with me; yet even then I speak of the noontide that dances upon the hills and of the purple shadow that steals its way across the valley; for thou canst not hear the songs of my darkness nor see my wings beating against the stars—and I fain would not have thee hear or see. I would be with night alone.

Khi với anh là ban ngày, bạn tôi, thì với tôi là ban đêm; vậy mà ngay lúc ấy tôi vẫn nói về buổi trưa đang nhảy múa trên đồi và về bóng tím lẻn qua thung lũng; vì anh không thể nghe những bài ca của bóng tối tôi, cũng không thấy đôi cánh tôi đập vào các vì sao—và tôi mong anh đừng nghe đừng thấy. Tôi muốn ở với đêm một mình.

When thou ascendest to thy Heaven I descend to my Hell—even then thou callest to me across the unbridgeable gulf, “My companion, my comrade,” and I call back to thee, “My comrade, my companion“—for I would not have thee see my Hell. The flame would burn thy eyesight and the smoke would crowd thy nostrils. And I love my Hell too well to have thee visit it. I would be in Hell alone.

Khi anh lên Thiên đường của anh, tôi xuống Địa ngục của tôi—ngay lúc ấy anh vẫn gọi tôi qua vực thẳm không bắc cầu nổi: “Bạn đồng hành của tôi, bạn tâm giao của tôi,” và tôi gọi lại anh: “Bạn tâm giao của tôi, bạn đồng hành của tôi”—vì tôi không muốn anh thấy Địa ngục của tôi. Lửa sẽ làm cháy mắt anh và khói sẽ nghẹt mũi anh. Và tôi yêu Địa ngục của tôi quá nhiều để cho anh tới thăm. Tôi muốn ở trong Địa ngục một mình.

Thou lovest Truth and Beauty and Righteousness; and I for thy sake say it is well and seemly to love these things. But in my heart I laught at thy love. Yet I would not have thee see my laughter. I would laugh alone.

Anh yêu Chân lý, Cái đẹp và Điều ngay thẳng; và vì anh, tôi nói rằng yêu những điều ấy là tốt và phải. Nhưng trong lòng tôi cười nhạo tình yêu của anh. Vậy mà tôi không muốn anh thấy tiếng cười của tôi. Tôi muốn cười một mình.

My friend, thou art good and cautious and wise; nay, thou art perfect—and I, too, speak with thee wisely and cautiously. And yet I am mad. But I mask my madness. I would be mad alone.

Bạn tôi, anh tốt, thận trọng và khôn ngoan; không, anh hoàn hảo—và tôi cũng nói với anh một cách khôn ngoan và thận trọng. Vậy mà tôi điên. Nhưng tôi che cơn điên của mình. Tôi muốn điên một mình.

My friend, thou art not my friend, but how shall I make thee understand? My path is not thy path, yet together we walk, hand in hand.

Bạn tôi, anh không phải bạn tôi, nhưng làm sao tôi khiến anh hiểu được? Đường tôi không phải đường anh, vậy mà ta cùng bước, tay trong tay.

The Scarecrow

Con bù nhìn

Once I said to a scarecrow, “You must be tired of standing in this lonely field.”

Có lần tôi nói với một con bù nhìn: “Chắc anh mệt vì đứng mãi trên cánh đồng hiu quạnh này.”

And he said, “The joy of scaring is a deep and lasting one, and I never tire of it.”

Và nó nói: “Niềm vui hù dọa sâu xa và bền lâu, tôi chẳng bao giờ chán.”

Said I, after a minute of thought, “It is true; for I too have known that joy.”

Tôi nghĩ một lát rồi nói: “Đúng vậy; vì tôi cũng từng biết niềm vui ấy.”

Said he, “Only those who are stuffed with straw can know it.”

Nó nói: “Chỉ những kẻ nhồi rơm mới biết được.”

Then I left him, not knowing whether he had complimented or belittled me.

Rồi tôi bỏ đi, không biết nó đã khen hay đã chê mình.

A year passed, during which the scarecrow turned philosopher.

Một năm trôi qua, trong thời gian ấy con bù nhìn thành triết gia.

And when I passed by him again I saw two crows building a nest under his hat.

Và khi tôi đi ngang qua nó lần nữa, tôi thấy hai con quạ đang làm tổ dưới chiếc mũ của nó.

The Sleep-Walkers

Những kẻ mộng du

In the town where I was born lived a woman and her daughter, who walked in their sleep.

Trong thị trấn nơi tôi sinh ra có một người đàn bà và con gái bà, cả hai đều đi trong giấc ngủ.

One night, while silence enfolded the world, the woman and her daughter, walking, yet asleep, met in their mist-veiled garden.

Một đêm, khi im lặng bao trùm thế gian, người đàn bà và con gái, đang đi mà vẫn ngủ, gặp nhau trong khu vườn phủ sương mù của họ.

And the mother spoke, and she said: “At last, at last, my enemy! You by whom my youth was destroyed—who have built up your life upon the ruins of mine! Would I could kill you!”

Và người mẹ cất tiếng, bà nói: “Cuối cùng, cuối cùng, kẻ thù của ta! Mày, kẻ đã hủy tuổi trẻ của ta—kẻ đã dựng đời mình trên đống đổ nát của đời ta! Ước gì ta giết được mày!”

And the daughter spoke, and she said: “O hateful woman, selfish and old! Who stand between my freer self and me! Who would have my life an echo of your own faded life! Would you were dead!”

Và người con gái cất tiếng, cô nói: “Ôi mụ đàn bà đáng ghét, ích kỷ và già nua! Mụ đứng giữa cái tôi tự do hơn của tôi và chính tôi! Mụ muốn đời tôi là tiếng vọng của cuộc đời tàn úa của mụ! Ước gì mụ chết đi!”

At that moment a cock crew, and both women awoke. The mother said gently, “Is that you, darling?” And the daughter answered gently, “Yes, dear.”

Đúng lúc ấy một con gà trống gáy, và cả hai người đàn bà tỉnh dậy. Người mẹ dịu dàng nói: “Con đấy à, con yêu?” Và người con gái dịu dàng đáp: “Vâng, mẹ thân yêu.”

The Wise Dog

Con chó thông thái

One day there passed by a company of cats a wise dog.

Một ngày kia, một con chó thông thái đi ngang qua một bầy mèo.

And as he came near and saw that they were very intent and heeded him not, he stopped.

Và khi nó lại gần, thấy chúng đang chăm chú lắm mà chẳng để ý đến nó, nó dừng lại.

Then there arose in the midst of the company a large, grave cat and looked upon them and said, “Brethren, pray ye; and when ye have prayed again and yet again, nothing doubting, verily then it shall rain mice.”

Bấy giờ giữa bầy mèo có một con mèo lớn, nghiêm trang đứng lên, nhìn quanh và nói: “Hỡi anh em, hãy cầu nguyện; và khi anh em đã cầu nguyện, rồi lại cầu nguyện nữa, không chút nghi ngờ, thì quả thật sẽ có mưa chuột.”

And when the dog heard this he laughed in his heart and turned from them saying, “O blind and foolish cats, has it not been written and have I not known and my fathers before me, that that which raineth for prayer and faith and supplication is not mice but bones.”

Và nghe vậy, con chó cười thầm trong bụng và quay đi, nói: “Ôi lũ mèo mù quáng ngu muội, chẳng phải đã được chép, và tôi cùng cha ông tôi chẳng phải đã biết từ lâu, rằng thứ rơi xuống vì cầu nguyện, vì đức tin và lời van xin không phải là chuột mà là xương.”

The Two Hermits

Hai nhà ẩn sĩ

Upon a lonely mountain, there lived two hermits who worshipped God and loved one another.

Trên một ngọn núi hoang vắng có hai nhà ẩn sĩ sống, họ thờ Thượng Đế và thương yêu nhau.

Now these two hermits had one earthen bowl, and this was their only possession.

Hai nhà ẩn sĩ này có một chiếc bát đất, và đó là của cải duy nhất của họ.

One day an evil spirit entered into the heart of the older hermit and he came to the younger and said, “It is long that we have lived together. The time has come for us to part. Let us divide our possessions.”

Một ngày kia, một tà linh nhập vào lòng nhà ẩn sĩ lớn tuổi, và ông đến bên người trẻ hơn mà nói: “Ta đã sống chung với nhau lâu rồi. Đã đến lúc ta chia tay. Ta hãy chia của cải của mình.”

Then the younger hermit was saddened and he said, “It grieves me, Brother, that thou shouldst leave me. But if thou must needs go, so be it,” and he brought the earthen bowl and gave it to him saying, “We cannot divide it, Brother, let it be thine.”

Nhà ẩn sĩ trẻ buồn bã và nói: “Em đau lòng, thưa anh, vì anh phải rời em. Nhưng nếu anh buộc phải đi thì cứ vậy đi,” rồi mang chiếc bát đất đến đưa cho ông, nói: “Mình không chia nó được, thưa anh, xin anh cứ lấy.”

Then the older hermit said, “Charity I will not accept. I will take nothing but mine own. It must be divided.”

Bấy giờ nhà ẩn sĩ lớn tuổi nói: “Ta không nhận sự bố thí. Ta chỉ lấy phần của ta. Phải chia nó.”

And the younger one said, “If the bowl be broken, of what use would it be to thee or to me? If it be thy pleasure let us rather cast a lot.”

Và người trẻ nói: “Nếu bát vỡ thì có ích gì cho anh hay cho em? Nếu anh vui lòng, ta hãy bốc thăm thì hơn.”

But the older hermit said again, “I will have but justice and mine own, and I will not trust justice and mine own to vain chance. The bowl must be divided.”

Nhưng nhà ẩn sĩ lớn tuổi lại nói: “Ta chỉ cần công bằng và phần của ta, và ta sẽ không phó công bằng và phần của ta cho may rủi hão huyền. Phải chia chiếc bát.”

Then the younger hermit could reason no further and he said, “If it be indeed thy will, and if even so thou wouldst have it let us now break the bowl.”

Bấy giờ nhà ẩn sĩ trẻ không biết lý lẽ gì thêm nữa, và nói: “Nếu quả là ý anh, và nếu anh nhất định muốn thế, thì ta hãy đập vỡ chiếc bát.”

But the face of the older hermit grew exceedingly dark, and he cried, “O thou cursed coward, thou wouldst not fight.”

Nhưng mặt nhà ẩn sĩ lớn tuổi tối sầm lại, và ông quát: “Ôi đồ hèn đáng nguyền rủa, ngươi không chịu đánh nhau.”

On Giving and Taking

Về cho và nhận

Once there lived a man who had a valley-full of needles. And one day the mother of Jesus came to him and said: “Friend, my son's garment is torn and I must needs mend it before he goeth to the temple. Wouldst thou not give me a needle?”

Xưa có một người có cả một thung lũng kim. Một ngày kia, mẹ của Giêsu đến gặp ông và nói: “Này bác, áo con trai tôi bị rách, tôi phải vá trước khi nó lên đền. Bác không cho tôi một cây kim sao?”

And he gave her not a needle, but he gave her a learned discourse on Giving and Taking to carry to her son before he should go to the temple.

Và ông không cho bà một cây kim, mà cho bà một bài giảng uyên bác về Cho và Nhận để bà mang về cho con trai trước khi nó lên đền.

The Seven Selves

Bảy cái tôi

In the stillest hour of the night, as I lay half asleep, my seven selves sat together and thus conversed in whisper:

Vào giờ lặng nhất của đêm, khi tôi nằm nửa ngủ, bảy cái tôi của tôi ngồi lại với nhau và thì thầm trò chuyện như sau:

First Self: Here, in this madman, I have dwelt all these years, with naught to do but renew his pain by day and recreate his sorrow by night. I can bear my fate no longer, and now I rebel.

Cái Tôi thứ nhất: Ở đây, trong kẻ điên này, tôi đã trú ngụ suốt những năm qua, chẳng có việc gì làm ngoài việc ban ngày làm mới nỗi đau của hắn và ban đêm dựng lại nỗi buồn của hắn. Tôi không thể chịu số phận mình nữa, và giờ tôi nổi loạn.

Second Self: Yours is a better lot than mine, brother, for it is given to me to be this madman's joyous self. I laugh his laughter and sing his happy hours, and with thrice winged feet I dance his brighter thoughts. It is I that would rebel against my weary existence.

Cái Tôi thứ hai: Phần anh còn hơn phần tôi, anh em ạ, vì tôi được giao làm cái tôi vui của kẻ điên này. Tôi cười tiếng cười của hắn, hát những giờ hạnh phúc của hắn, và bằng đôi chân ba lần có cánh tôi nhảy múa theo những ý nghĩ sáng hơn của hắn. Chính tôi mới là kẻ muốn nổi loạn chống lại kiếp sống mệt mỏi của mình.

Third Self: And what of me, the love-ridden self, the flaming brand of wild passion and fantastic desires? It is I the love-sick self who would rebel against this madman.

Cái Tôi thứ ba: Còn tôi thì sao, cái tôi ngập trong tình yêu, ngọn đuốc rực cháy của đam mê hoang dại và những khát vọng kỳ ảo? Chính tôi, cái tôi mắc bệnh tình, mới là kẻ muốn nổi loạn chống lại kẻ điên này.

Fourth Self: I, amongst you all, am the most miserable, for naught was given me but odious hatred and destructive loathing. It is I, the tempest-like self, the one born in the black caves of Hell, who would protest against serving this madman.

Cái Tôi thứ tư: Trong tất cả chúng ta, tôi là kẻ khốn khổ nhất, vì tôi chẳng được giao gì ngoài lòng căm thù ghê tởm và nỗi chán ghét hủy diệt. Chính tôi, cái tôi như cơn bão, kẻ sinh ra trong những hang đen của Địa ngục, mới là kẻ muốn phản đối việc phục vụ kẻ điên này.

Fifth Self: Nay, it is I, the thinking self, the fanciful self, the self of hunger and thirst, the one doomed to wander without rest in search of unknown things and things not yet created; it is I, not you, who would rebel.

Cái Tôi thứ năm: Không, chính tôi, cái tôi suy nghĩ, cái tôi mơ tưởng, cái tôi của đói và khát, kẻ bị định phải lang thang không nghỉ để tìm những điều chưa biết và những điều chưa được tạo ra; chính tôi, chứ không phải các anh, mới là kẻ muốn nổi loạn.

Sixth Self: And I, the working self, the pitiful labourer, who, with patient hands, and longing eyes, fashion the days into images and give the formless elements new and eternal forms—it is I, the solitary one, who would rebel against this restless madman.

Cái Tôi thứ sáu: Còn tôi, cái tôi lao động, người thợ đáng thương, kẻ với đôi tay kiên nhẫn và đôi mắt khát khao, nặn những ngày thành hình ảnh và trao cho những nguyên tố vô hình những hình dạng mới và vĩnh cửu—chính tôi, kẻ đơn độc, mới là kẻ muốn nổi loạn chống lại kẻ điên không yên này.

Seventh Self: How strange that you all would rebel against this man, because each and every one of you has a preordained fate to fulfill. Ah! could I but be like one of you, a self with a determined lot! But I have none, I am the do-nothing self, the one who sits in the dumb, empty nowhere and nowhen, while you are busy re-creating life. Is it you or I, neighbours, who should rebel?

Cái Tôi thứ bảy: Lạ thay, các anh đều muốn nổi loạn chống lại người này, trong khi mỗi người trong các anh đều có một số phận định sẵn để hoàn thành. Ôi! giá tôi được như một trong các anh, một cái tôi có phần việc nhất định! Nhưng tôi chẳng có gì, tôi là cái tôi không làm gì, kẻ ngồi trong cái hư không câm lặng, trống rỗng, không nơi không lúc, trong khi các anh bận rộn dựng lại cuộc đời. Là các anh hay là tôi, hỡi các láng giềng, kẻ nên nổi loạn?

When the seventh self thus spake the other six selves looked with pity upon him but said nothing more; and as the night grew deeper one after the other went to sleep enfolded with a new and happy submission.

Khi cái tôi thứ bảy nói xong, sáu cái tôi kia nhìn nó bằng lòng thương, nhưng không nói thêm gì; và khi đêm càng sâu, từng cái một đi vào giấc ngủ, được bao bọc trong một sự phục tùng mới và vui vẻ.

But the seventh self remained watching and gazing at nothingness, which is behind all things.

Nhưng cái tôi thứ bảy vẫn thức, nhìn chăm chăm vào hư vô, thứ nằm sau mọi sự.

War

Chiến tranh

One night a feast was held in the palace, and there came a man and prostrated himself before the prince, and all the feasters looked upon him; and they saw that one of his eyes was out and that the empty socket bled. And the prince inquired of him, “What has befallen you?” And the man replied, “O prince, I am by profession a thief, and this night, because there was no moon, I went to rob the money-changer's shop, and as I climbed in through the window I made a mistake and entered the weaver's shop, and in the dark I ran into the weaver's loom and my eye was plucked out. And now, O prince, I ask for justice upon the weaver.”

Một đêm có yến tiệc trong cung, và một người đàn ông đến phủ phục trước hoàng tử, và tất cả những người dự tiệc nhìn ông; họ thấy một mắt ông đã mất và hốc mắt trống rỗng đang chảy máu. Hoàng tử hỏi ông: “Chuyện gì đã xảy ra với ngươi?” Người ấy đáp: “Tâu hoàng tử, nghề của thần là kẻ trộm, và đêm nay vì không có trăng, thần đi cướp tiệm đổi tiền, và khi leo qua cửa sổ thần nhầm, vào tiệm thợ dệt, trong bóng tối thần đâm phải khung cửi của người thợ dệt và mắt thần bị móc mất. Và giờ, tâu hoàng tử, thần xin công lý xử người thợ dệt.”

Then the prince sent for the weaver and he came, and it was decreed that one of his eyes should be plucked out.

Bấy giờ hoàng tử cho gọi người thợ dệt, ông ta đến, và phán quyết rằng một mắt ông phải bị móc.

“O prince,” said the weaver, “the decree is just. It is right that one of my eyes be taken. And yet, alas! both are necessary to me in order that I may see the two sides of the cloth that I weave. But I have a neighbour, a cobbler, who has also two eyes, and in his trade both eyes are not necessary.”

“Tâu hoàng tử,” người thợ dệt nói, “phán quyết là công bằng. Lấy một mắt của thần là phải. Nhưng than ôi! cả hai mắt đều cần cho thần để thần thấy được hai mặt của tấm vải thần dệt. Nhưng thần có một người hàng xóm, một thợ giày, cũng có hai mắt, mà trong nghề của anh ta thì không cần cả hai.”

Then the prince sent for the cobbler. And he came. And they took out one of the cobbler's two eyes.

Bấy giờ hoàng tử cho gọi người thợ giày. Và anh ta đến. Và người ta móc một trong hai mắt của người thợ giày.

And justice was satisfied.

Và công lý được thỏa mãn.

The Fox

Con cáo

A fox looked at his shadow at sunrise and said, “I will have a camel for lunch today.” And all morning he went about looking for camels. But at noon he saw his shadow again—and he said, “A mouse will do.”

Một con cáo nhìn bóng mình lúc mặt trời mọc và nói: “Hôm nay bữa trưa ta sẽ ăn một con lạc đà.” Và suốt buổi sáng nó đi tìm lạc đà. Nhưng đến trưa nó thấy bóng mình lần nữa—và nói: “Một con chuột cũng được.”

The Wise King

Vị vua thông thái

Once there ruled in the distant city of Wirani a king who was both mighty and wise. And he was feared for his might and loved for his wisdom.

Xưa ở thành phố Wirani xa xôi có một vị vua vừa hùng mạnh vừa thông thái. Người ta sợ ông vì sức mạnh và yêu ông vì sự thông thái.

Now, in the heart of that city was a well, whose water was cool and crystalline, from which all the inhabitants drank, even the king and his courtiers; for there was no other well.

Giữa lòng thành phố ấy có một cái giếng, nước mát và trong như pha lê, mọi cư dân đều uống nước ấy, cả nhà vua và các cận thần; vì không có giếng nào khác.

One night when all were asleep, a witch entered the city, and poured seven drops of strange liquid into the well, and said, “From this hour he who drinks this water shall become mad.”

Một đêm khi mọi người đã ngủ, một mụ phù thủy vào thành, đổ bảy giọt thứ nước lạ xuống giếng, và nói: “Từ giờ này ai uống nước này sẽ hóa điên.”

Next morning all the inhabitants, save the king and his lord chamberlain, drank from the well and became mad, even as the witch had foretold.

Sáng hôm sau, tất cả cư dân, trừ nhà vua và quan thị thần của ông, đều uống nước giếng và hóa điên, đúng như mụ phù thủy đã báo trước.

And during that day the people in the narrow streets and in the market places did naught but whisper to one another, “The king is mad. Our king and his lord chamberlain have lost their reason. Surely we cannot be ruled by a mad king. We must dethrone him.”

Và suốt ngày hôm ấy, dân chúng trong những con phố hẹp và ngoài chợ không làm gì khác ngoài thì thầm với nhau: “Nhà vua điên rồi. Vua của chúng ta và quan thị thần đã mất trí. Chắc chắn ta không thể để một ông vua điên cai trị. Ta phải truất ngôi ông.”

That evening the king ordered a golden goblet to be filled from the well. And when it was brought to him he drank deeply, and gave it to his lord chamberlain to drink.

Chiều hôm ấy nhà vua sai múc đầy một chén vàng nước giếng. Và khi chén được mang đến, ông uống một hơi dài, rồi đưa cho quan thị thần uống.

And there was great rejoicing in that distant city of Wirani, because its king and its lord chamberlain had regained their reason.

Và có niềm vui lớn trong thành phố Wirani xa xôi ấy, vì vua và quan thị thần của họ đã lấy lại được trí khôn.

Ambition

Tham vọng

Three men met at a tavern table. One was a weaver, another a carpenter and the third a ploughman.

Ba người gặp nhau bên một bàn trong quán rượu. Một người là thợ dệt, một người là thợ mộc, và người thứ ba là người đi cày.

Said the weaver, “I sold a fine linen shroud today for two pieces of gold. Let us have all the wine we want.”

Người thợ dệt nói: “Hôm nay tôi bán được một tấm vải liệm lanh đẹp giá hai đồng vàng. Ta hãy uống rượu cho thỏa.”

“And I,” said the carpenter, “I sold my best coffin. We will have a great roast with the wine.”

“Còn tôi,” người thợ mộc nói, “tôi bán được chiếc quan tài tốt nhất của tôi. Ta sẽ có một bữa thịt quay lớn với rượu.”

“I only dug a grave,” said the ploughman, “but my patron paid me double. Let us have honey cakes too.”

“Tôi chỉ đào một cái huyệt,” người đi cày nói, “nhưng chủ thuê trả tôi gấp đôi. Ta cũng gọi bánh mật ong nữa.”

And all that evening the tavern was busy, for they called often for wine and meat and cakes. And they were merry.

Và suốt buổi tối ấy quán rất bận rộn, vì họ gọi rượu, gọi thịt, gọi bánh luôn miệng. Và họ vui vẻ.

And the host rubbed his hands and smiled at his wife; for his guests were spending freely.

Và chủ quán xoa tay, mỉm cười với vợ; vì khách của ông tiêu xài rộng rãi.

When they left the moon was high, and they walked along the road singing and shouting together.

Khi họ ra về, trăng đã lên cao, và họ đi dọc con đường, vừa hát vừa la hét với nhau.

The host and his wife stood in the tavern door and looked after them.

Chủ quán và vợ đứng ở cửa quán nhìn theo họ.

“Ah!” said the wife, “these gentlemen! So freehanded and so gay! If only they could bring us such luck every day! Then our son need not be a tavern-keeper and work so hard. We could educate him, and he could become a priest.”

“Ôi!” người vợ nói, “mấy ông này! Rộng rãi làm sao, vui vẻ làm sao! Giá ngày nào họ cũng đem lại may mắn cho ta như thế! Con trai ta đã chẳng phải làm chủ quán và vất vả thế này. Ta có thể cho nó học hành, và nó sẽ thành linh mục.”

The New Pleasure

Thú vui mới

Last night I invented a new pleasure, and as I was giving it the first trial an angel and a devil came rushing toward my house. They met at my door and fought with each other over my newly created pleasure; the one crying, “It is a sin!“—the other, “It is a virtue!”

Đêm qua tôi nghĩ ra một thú vui mới, và khi tôi đang thử lần đầu, một thiên thần và một con quỷ chạy ào đến nhà tôi. Họ gặp nhau ở cửa nhà tôi và tranh nhau thú vui vừa mới được tôi tạo ra; kẻ này kêu: “Đó là một tội lỗi!”—kẻ kia kêu: “Đó là một đức hạnh!”

The Other Language

Ngôn ngữ kia

Three days after I was born, as I lay in my silken cradle, gazing with astonished dismay on the new world round about me, my mother spoke to the wet-nurse, saying, “How does my child?”

Ba ngày sau khi tôi ra đời, khi tôi nằm trong chiếc nôi lụa, kinh ngạc và hoảng hốt nhìn thế giới mới quanh mình, mẹ tôi nói với vú nuôi: “Con tôi thế nào?”

And the wet-nurse answered, “He does well, Madame, I have fed him three times; and never before have I seen a babe so young yet so gay.”

Và vú nuôi đáp: “Cậu khỏe, thưa bà; tôi đã cho cậu bú ba lần; và tôi chưa từng thấy đứa bé nào bé thế mà vui thế.”

And I was indignant; and I cried, “It is not true, mother; for my bed is hard, and the milk I have sucked is bitter to my mouth, and the odour of the breast is foul in my nostrils, and I am most miserable.”

Và tôi phẫn nộ; và tôi kêu: “Không đúng, mẹ ơi; vì giường con cứng, và sữa con bú đắng trong miệng con, và mùi bầu vú hôi nồng trong mũi con, và con khổ sở vô cùng.”

But my mother did not understand, nor did the nurse; for the language I spoke was that of the world from which I came.

Nhưng mẹ tôi không hiểu, vú nuôi cũng không; vì thứ tiếng tôi nói là tiếng của thế giới tôi từ đó đến.

And on the twenty-first day of my life, as I was being christened, the priest said to my mother, “You should indeed by happy, Madame, that your son was born a Christian.”

Và vào ngày thứ hai mươi mốt của đời tôi, khi tôi được rửa tội, vị linh mục nói với mẹ tôi: “Bà thật nên mừng, thưa bà, vì con trai bà sinh ra đã là tín đồ Kitô giáo.”

And I was surprised,—and I said to the priest, “Then your mother in Heaven should be unhappy, for you were not born a Christian.”

Và tôi ngạc nhiên,—và tôi nói với vị linh mục: “Vậy thì mẹ của ngài trên Thiên đường hẳn phải buồn, vì ngài sinh ra không phải là tín đồ Kitô giáo.”

But the priest too did not understand my language.

Nhưng vị linh mục cũng không hiểu ngôn ngữ của tôi.

And after seven moons, one day a soothsayer looked at me, and he said to my mother, “Your son will be a statesman and a great leader of men.”

Và sau bảy tuần trăng, một ngày kia một thầy bói nhìn tôi, và nói với mẹ tôi: “Con trai bà sẽ là một nhà chính trị và một người lãnh đạo lớn của loài người.”

But I cried out,—“That is a false prophet; for I shall be a musician, and naught but a musician shall I be.”

Nhưng tôi kêu lên,—“Ông là một tiên tri giả; vì tôi sẽ là nhạc sĩ, và tôi sẽ chỉ là nhạc sĩ mà thôi.”

But even at that age my language was not understood—and great was my astonishment.

Nhưng ngay ở tuổi ấy ngôn ngữ của tôi cũng không được hiểu—và tôi kinh ngạc vô cùng.

And after three and thirty years, during which my mother, and the nurse, and the priest have all died, (the shadow of God be upon their spirits) the soothsayer still lives. And yesterday I met him near the gates of the temple; and while we were talking together he said, “I have always known you would become a great musician. Even in your infancy I prophesied and foretold your future.”

Và sau ba mươi ba năm, trong thời gian ấy mẹ tôi, vú nuôi và vị linh mục đều đã chết, (xin bóng Thượng Đế che chở linh hồn họ) thầy bói vẫn còn sống. Và hôm qua tôi gặp ông gần cổng đền; và khi chúng tôi đang nói chuyện, ông nói: “Tôi vẫn luôn biết cậu sẽ thành một nhạc sĩ lớn. Ngay từ lúc cậu còn thơ ấu, tôi đã tiên tri và báo trước tương lai của cậu.”

And I believed him—for now I too have forgotten the language of that other world.

Và tôi tin ông—vì giờ đây tôi cũng đã quên ngôn ngữ của thế giới kia.

The Pomegranate

Quả lựu

Once when I was living in the heart of a pomegranate, I heard a seed saying, “Someday I shall become a tree, and the wind will sing in my branches, and the sun will dance on my leaves, and I shall be strong and beautiful through all the seasons.”

Có lần khi tôi đang sống trong lòng một quả lựu, tôi nghe một hạt nói: “Một ngày kia tôi sẽ thành một cái cây, và gió sẽ hát trong cành tôi, và mặt trời sẽ nhảy múa trên lá tôi, và tôi sẽ mạnh mẽ và đẹp đẽ qua mọi mùa.”

Then another seed spoke and said, “When I was as young as you, I too held such views; but now that I can weigh and measure things, I see that my hopes were vain.”

Rồi một hạt khác lên tiếng: “Khi tôi còn trẻ như bạn, tôi cũng từng có những quan niệm như thế; nhưng giờ tôi đã biết cân nhắc và đo lường mọi sự, tôi thấy hy vọng của mình là hão huyền.”

And a third seed spoke also, “I see in us nothing that promises so great a future.”

Và một hạt thứ ba cũng lên tiếng: “Tôi không thấy ở chúng ta điều gì hứa hẹn một tương lai lớn đến thế.”

And a fourth said, “But what a mockery our life would be, without a greater future!”

Và hạt thứ tư nói: “Nhưng đời ta sẽ là một trò nhạo báng biết bao, nếu không có một tương lai lớn hơn!”

Said a fifth, “Why dispute what we shall be, when we know not even what we are.”

Hạt thứ năm nói: “Cãi nhau làm gì chuyện ta sẽ thành gì, khi ta còn chưa biết mình là gì.”

But a sixth replied, “Whatever we are, that we shall continue to be.”

Nhưng hạt thứ sáu đáp: “Dù ta là gì, ta sẽ tiếp tục là như thế.”

And a seventh said, “I have such a clear idea how everything will be, but I cannot put it into words.”

Và hạt thứ bảy nói: “Tôi thấy rõ mọi sự sẽ ra sao, nhưng tôi không nói thành lời được.”

Then an eight spoke—and a ninth—and a tenth—and then many—until all were speaking, and I could distinguish nothing for the many voices.

Rồi hạt thứ tám lên tiếng—rồi thứ chín—rồi thứ mười—rồi nhiều hạt nữa—cho đến khi tất cả đều nói, và tôi không phân biệt được gì giữa bao nhiêu tiếng.

And so I moved that very day into the heart of a quince, where the seeds are few and almost silent.

Và thế là ngay ngày hôm ấy tôi dọn vào lòng một quả mộc qua, nơi hạt ít và gần như lặng lẽ.

The Two Cages

Hai chiếc lồng

In my father's garden there are two cages. In one is a lion, which my father's slaves brought from the desert of Ninavah; in the other is a songless sparrow.

Trong vườn của cha tôi có hai chiếc lồng. Một chiếc nhốt con sư tử mà các nô lệ của cha tôi bắt từ sa mạc Ninavah đem về; chiếc kia nhốt một con chim sẻ không biết hót.

Every day at dawn the sparrow calls to the lion, “Good morrow to thee, brother prisoner.”

Mỗi ngày, lúc rạng đông, con chim sẻ gọi sư tử: “Chào ngày mới, hỡi anh em tù nhân.”

The Three Ants

Ba con kiến

Three ants met on the nose of a man who was asleep in the sun. And after they had saluted one another, each according to the custom of his tribe, they stood there conversing.

Ba con kiến gặp nhau trên mũi một người đang ngủ dưới nắng. Sau khi chào nhau, mỗi con theo tục lệ của bộ tộc mình, chúng đứng đó chuyện trò.

The first ant said, “These hills and plains are the most barren I have known. I have searched all day for a grain of some sort, and there is none to be found.”

Con kiến thứ nhất nói: “Những ngọn đồi và đồng bằng này cằn cỗi nhất mà tôi từng biết. Tôi tìm suốt ngày một hạt thóc nào đó mà không thấy.”

Said the second ant, “I too have found nothing, though I have visited every nook and glade. This is, I believe, what my people call the soft, moving land where nothing grows.”

Con kiến thứ hai nói: “Tôi cũng chẳng tìm thấy gì, dù đã đến mọi ngóc ngách, mọi bãi trống. Tôi tin đây chính là miền đất mềm và chuyển động, nơi không gì mọc được, như dân tộc tôi vẫn kể.”

Then the third ant raised his head and said, “My friends, we are standing now on the nose of the Supreme Ant, the mighty and infinite Ant, whose body is so great that we cannot see it, whose shadow is so vast that we cannot trace it, whose voice is so loud that we cannot hear it; and He is omnipresent.”

Rồi con kiến thứ ba ngẩng đầu lên và nói: “Các bạn của tôi, bây giờ chúng ta đang đứng trên mũi của Kiến Tối Cao, Con Kiến hùng mạnh và vô biên, thân thể Người lớn đến mức ta không thấy được, bóng Người rộng đến mức ta không lần theo được, tiếng Người vang đến mức ta không nghe được; và Người ở khắp mọi nơi.”

When the third ant spoke thus the other ants looked at each other and laughed.

Khi con kiến thứ ba nói như thế, hai con kia nhìn nhau và cười.

At that moment the man moved and in his sleep raised his hand and scratched his nose, and the three ants were crushed.

Đúng lúc ấy, người kia cựa mình, trong giấc ngủ đưa tay lên gãi mũi, và ba con kiến bị nghiền nát.

The Grave-Digger

Người đào mộ

Once, as I was burying one of my dead selves, the grave-digger came by and said to me, “Of all those who come here to bury, you alone I like.”

Có lần, khi tôi đang chôn một cái tôi đã chết của mình, người đào mộ đi ngang qua và bảo tôi: “Trong tất cả những người đến đây chôn cất, chỉ có ông là tôi mến.”

Said I, “You please me exceedingly, but why do you like me?”

Tôi nói: “Ông làm tôi rất vui, nhưng vì sao ông mến tôi?”

“Because,” said he, “They come weeping and go weeping—you only come laughing and go laughing.”

“Vì,” ông ta đáp, “họ đến thì khóc và đi cũng khóc; chỉ có ông đến thì cười và đi cũng cười.”

On the Steps of the Temple

Trên bậc thềm đền

Yestereve, on the marble steps of the Temple, I saw a woman sitting between two men. One side of her face was pale, the other was blushing.

Chiều qua, trên những bậc đá cẩm thạch của Đền, tôi thấy một người đàn bà ngồi giữa hai người đàn ông. Một bên mặt nàng tái nhợt, bên kia ửng đỏ.

The Blessed City

Thành phố hạnh phúc

In my youth I was told that in a certain city every one lived according to the Scriptures.

Thuở trẻ, tôi nghe kể rằng ở một thành phố nọ, mọi người đều sống theo Kinh Thánh.

And I said, “I will seek that city and the blessedness thereof.” And it was far. And I made great provision for my journey. And after forty days I beheld the city and on the forty-first day I entered into it.

Tôi nói: “Tôi sẽ đi tìm thành phố ấy và phúc lành của nó.” Thành phố ở xa. Tôi sắm sửa chu đáo cho chuyến đi. Sau bốn mươi ngày tôi thấy thành phố, và ngày thứ bốn mươi mốt tôi bước vào.

And lo! the whole company of the inhabitants had each but a single eye and but one hand. And I was astonished and said to myself, “Shall they of this so holy city have but one eye and one hand?”

Kìa! Toàn thể dân cư ở đó, ai cũng chỉ có một mắt và một tay. Tôi kinh ngạc và tự nhủ: “Dân của thành phố thánh thiện đến thế mà chỉ có một mắt và một tay ư?”

Then I saw that they too were astonished, for they were marveling greatly at my two hands and my two eyes. And as they were speaking together I inquired of them saying, “Is this indeed the Blessed City, where each man lives according to the Scriptures?” And they said, “Yes, this is that city.”

Rồi tôi thấy họ cũng kinh ngạc, vì họ đang hết sức lấy làm lạ trước hai bàn tay và hai con mắt của tôi. Khi họ đang bàn tán với nhau, tôi hỏi họ: “Đây thật là Thành phố Hạnh phúc, nơi mỗi người sống theo Kinh Thánh sao?” Họ đáp: “Phải, đây chính là thành phố ấy.”

“And what,” said I, “hath befallen you, and where are your right eyes and your right hands?”

“Vậy,” tôi hỏi, “điều gì đã xảy đến cho các vị, và mắt phải, tay phải của các vị đâu rồi?”

And all the people were moved. And they said, “Come thou and see.”

Mọi người đều xúc động. Họ nói: “Hãy đến mà xem.”

And they took me to the temple in the midst of the city. And in the temple I saw a heap of hands and eyes. All withered. Then said I, “Alas! what conqueror hath committed this cruelty upon you?”

Họ dẫn tôi đến ngôi đền giữa thành phố. Trong đền tôi thấy một đống tay và mắt. Tất cả đều héo khô. Tôi nói: “Than ôi! Kẻ chinh phục nào đã làm điều tàn nhẫn này với các vị?”

And there went a murmur amongst them. And one of their elders stood forth and said, “This doing is of ourselves. God hath made us conquerors over the evil that was in us.”

Một tiếng xì xào nổi lên trong họ. Rồi một vị trưởng lão bước ra và nói: “Việc này do chính chúng tôi làm. Thượng Đế đã cho chúng tôi thắng cái ác ở trong mình.”

And he led me to a high altar, and all the people followed. And he showed me above the altar an inscription graven, and I read:

Ông dẫn tôi đến một bàn thờ cao, và mọi người đi theo. Ông chỉ cho tôi một dòng chữ khắc phía trên bàn thờ, và tôi đọc:

“If thy right eye offend thee, pluck it out and cast it from thee; for it is profitable for thee that one of thy members should perish, and not that the whole body should be cast into hell. And if thy right hand offend thee, cut it off and cast it from thee; for it is profitable for thee that one of thy members should perish, and not that thy whole body should be cast into hell.”

“Nếu mắt phải ngươi làm ngươi sa ngã, hãy móc nó ra mà quăng khỏi mình; vì thà mất một phần thân thể còn hơn cả thân ngươi bị ném vào hỏa ngục. Và nếu tay phải ngươi làm ngươi sa ngã, hãy chặt nó đi mà quăng khỏi mình; vì thà mất một phần thân thể còn hơn cả thân ngươi bị ném vào hỏa ngục.”

Then I understood. And I turned about to all the people and cried, “Hath no man or woman among you two eyes or two hands?”

Bấy giờ tôi hiểu. Tôi quay lại phía mọi người và kêu lên: “Trong các vị không có ai, đàn ông hay đàn bà, còn đủ hai mắt hai tay sao?”

And they answered me saying, “No, not one. There is none whole save such as are yet too young to read the Scripture and to understand its commandment.”

Họ đáp: “Không, không một ai. Chỉ những đứa trẻ còn quá nhỏ, chưa đọc được Kinh Thánh và chưa hiểu giới luật của nó, mới còn nguyên vẹn.”

And when we had come out of the temple, I straightway left that Blessed City; for I was not too young, and I could read the scripture.

Khi chúng tôi ra khỏi đền, tôi rời ngay Thành phố Hạnh phúc ấy; vì tôi không còn quá nhỏ, và tôi đọc được Kinh Thánh.

The Good God and the Evil God

Thần lành và thần dữ

The Good God and the Evil God met on the mountain top.

Thần lành và thần dữ gặp nhau trên đỉnh núi.

The Good God said, “Good day to you, brother.”

Thần lành nói: “Chào anh.”

The Evil God did not answer.

Thần dữ không đáp.

And the Good God said, “You are in a bad humour today.”

Thần lành lại nói: “Hôm nay anh đang bực bội.”

“Yes,” said the Evil God, “for of late I have been often mistaken for you, called by your name, and treated as if I were you, and it ill-pleases me.”

“Phải,” thần dữ nói, “vì gần đây tôi hay bị nhầm với anh, bị gọi bằng tên anh, và bị đối xử như thể tôi là anh, điều đó làm tôi khó chịu.”

And the Good God said, “But I too have been mistaken for you and called by your name.”

Thần lành nói: “Nhưng tôi cũng bị nhầm với anh và bị gọi bằng tên anh.”

The Evil God walked away cursing the stupidity of man.

Thần dữ bỏ đi, nguyền rủa sự ngu dốt của loài người.

Defeat

Thất bại

Defeat, my Defeat, my solitude and my aloofness; You are dearer to me than a thousand triumphs, And sweeter to my heart than all world-glory.

Thất bại, Thất bại của tôi, nỗi cô độc và sự xa cách của tôi; Ngươi quý với tôi hơn ngàn chiến thắng, Và ngọt với lòng tôi hơn mọi vinh quang thế gian.

Defeat, my Defeat, my self-knowledge and my defiance, Through you I know that I am yet young and swift of foot And not to be trapped by withering laurels. And in you I have found aloneness And the joy of being shunned and scorned.

Thất bại, Thất bại của tôi, sự tự biết mình và sự ngang tàng của tôi, Nhờ ngươi tôi biết mình còn trẻ và nhanh chân Và không sa vào bẫy của những vòng nguyệt quế úa tàn. Và nơi ngươi tôi tìm thấy sự một mình Và niềm vui bị xa lánh, bị khinh thường.

Defeat, my Defeat, my shining sword and shield, In your eyes I have read That to be enthroned is to be enslaved, And to be understood is to be leveled down, And to be grasped is but to reach one's fullness And like a ripe fruit to fall and be consumed.

Thất bại, Thất bại của tôi, thanh gươm và tấm khiên sáng ngời của tôi, Trong mắt ngươi tôi đã đọc thấy Rằng lên ngôi là bị làm nô lệ, Và được hiểu là bị san phẳng, Và bị nắm bắt chỉ là chạm tới độ viên mãn của mình Và như trái chín mà rụng xuống để bị ăn đi.

Defeat, my Defeat, my bold companion, You shall hear my songs and my cries and my silences, And none but you shall speak to me of the beating of wings, And urging of seas, And of mountains that burn in the night, And you alone shall climb my steep and rocky soul.

Thất bại, Thất bại của tôi, người bạn gan dạ của tôi, Ngươi sẽ nghe những bài hát, tiếng kêu và những im lặng của tôi, Và ngoài ngươi không ai nói với tôi về tiếng vỗ của đôi cánh, Về sự thúc giục của biển, Về những ngọn núi cháy trong đêm, Và chỉ mình ngươi sẽ leo lên tâm hồn dốc đá của tôi.

Defeat, my Defeat, my deathless courage, You and I shall laugh together with the storm, And together we shall dig graves for all that die in us, And we shall stand in the sun with a will, And we shall be dangerous.

Thất bại, Thất bại của tôi, lòng can đảm bất tử của tôi, Ngươi và tôi sẽ cùng cười với cơn bão, Và cùng nhau đào mộ cho tất cả những gì chết đi trong tôi, Và chúng ta sẽ đứng dưới nắng với ý chí, Và chúng ta sẽ trở nên nguy hiểm.

Night and the Madman

Đêm và kẻ điên

“I am like thee, O, Night, dark and naked; I walk on the flaming path which is above my day-dreams, and whenever my foot touches earth a giant oak tree comes forth.”

“Tôi giống ngươi, hỡi Đêm, tối tăm và trần trụi; tôi đi trên con đường rực lửa ở trên những giấc mộng ban ngày của tôi, và mỗi khi chân tôi chạm đất, một cây sồi khổng lồ mọc lên.”

“Nay, thou art not like me, O, Madman, for thou still lookest backward to see how large a foot-print thou leavest on the sand.”

“Không, ngươi không giống ta, hỡi Kẻ điên, vì ngươi còn ngoảnh lại nhìn xem dấu chân mình trên cát lớn đến đâu.”

“I am like thee, O, Night, silent and deep; and in the heart of my loneliness lies a Goddess in child-bed; and in him who is being born Heaven touches Hell.”

“Tôi giống ngươi, hỡi Đêm, lặng lẽ và sâu thẳm; và trong lòng nỗi cô đơn của tôi có một Nữ thần đang trong cơn sinh nở; và trong kẻ đang được sinh ra ấy, Thiên đường chạm vào Địa ngục.”

“Nay, thou art not like me, O, Madman, for thou shudderest yet before pain, and the song of the abyss terrifies thee.”

“Không, ngươi không giống ta, hỡi Kẻ điên, vì ngươi còn run sợ trước đau đớn, và khúc hát của vực thẳm làm ngươi khiếp hãi.”

“I am like thee, O, Night, wild and terrible; for my ears are crowded with cries of conquered nations and sighs for forgotten lands.”

“Tôi giống ngươi, hỡi Đêm, hoang dại và khủng khiếp; vì tai tôi đầy những tiếng kêu của các dân tộc bại trận và tiếng thở than về những miền đất bị lãng quên.”

“Nay, thou art not like me, O, Madman, for thou still takest thy little-self for a comrade, and with thy monster-self thou canst not be friend.”

“Không, ngươi không giống ta, hỡi Kẻ điên, vì ngươi còn coi cái tôi nhỏ bé của mình là bạn, và với cái tôi quái vật của ngươi thì ngươi không thể làm bạn.”

“I am like thee, O, Night, cruel and awful; for my bosom is lit by burning ships at sea, and my lips are wet with blood of slain warriors.”

“Tôi giống ngươi, hỡi Đêm, tàn nhẫn và kinh hoàng; vì ngực tôi sáng lên bởi những con tàu cháy giữa biển, và môi tôi ướt máu những chiến binh bị giết.”

“Nay, thou art not like me, O, Madman; for the desire for a sister-spirit is yet upon thee, and thou has not become alone unto thyself.”

“Không, ngươi không giống ta, hỡi Kẻ điên; vì ngươi vẫn còn khao khát một tâm hồn tri kỷ, và ngươi chưa trở nên một mình với chính mình.”

“I am like thee, O, Night, joyous and glad; for he who dwells in my shadow is now drunk with virgin wine, and she who follows me is sinning mirthfully.”

“Tôi giống ngươi, hỡi Đêm, vui tươi và hân hoan; vì kẻ ở dưới bóng tôi nay say rượu trinh, và nàng đi theo tôi đang phạm tội trong niềm vui.”

“Nay, thou art not like me, O, Madman, for thy soul is wrapped in the veil of seven folds and thou holdest not thy heart in thine hand.”

“Không, ngươi không giống ta, hỡi Kẻ điên, vì linh hồn ngươi bị bọc trong tấm màn bảy lớp và ngươi không cầm trái tim mình trong tay.”

“I am like thee, O, Night, patient and passionate; for in my breast a thousand dead lovers are buried in shrouds of withered kisses.”

“Tôi giống ngươi, hỡi Đêm, kiên nhẫn và cuồng nhiệt; vì trong ngực tôi một ngàn người tình đã chết được chôn trong những tấm khăn liệm làm bằng những nụ hôn héo úa.”

“Yea, Madman, art thou like me? Art thou like me? And canst thou ride the tempest as a steed, and grasp the lightning as a sword?”

“Vậy sao, Kẻ điên, ngươi giống ta ư? Ngươi giống ta ư? Và ngươi có thể cưỡi giông bão như cưỡi ngựa, và nắm tia chớp như nắm thanh gươm không?”

“Like thee, O, Night, like thee, mighty and high, and my throne is built upon heaps of fallen Gods; and before me too pass the days to kiss the hem of my garment but never to gaze at my face.”

“Giống ngươi, hỡi Đêm, giống ngươi, hùng mạnh và cao vời, và ngai của tôi dựng trên những đống thần linh đã ngã; và trước mặt tôi cũng có những ngày đi qua để hôn gấu áo tôi nhưng không bao giờ nhìn vào mặt tôi.”

“Art thou like me, child of my darkest heart? And dost thou think my untamed thoughts and speak my vast language?”

“Ngươi giống ta sao, đứa con của trái tim tối thẳm nhất của ta? Và ngươi có nghĩ những tư tưởng chưa thuần của ta và nói ngôn ngữ bao la của ta không?”

“Yea, we are twin brothers, O, Night; for thou revealest space and I reveal my soul.”

“Phải, chúng ta là anh em sinh đôi, hỡi Đêm; vì ngươi mở ra không gian và tôi mở ra linh hồn mình.”

Faces

Những gương mặt

I have seen a face with a thousand countenances, and a face that was but a single countenance as if held in a mould.

Tôi đã thấy một gương mặt có ngàn diện mạo, và một gương mặt chỉ có một diện mạo duy nhất như thể bị giữ trong khuôn.

I have seen a face whose sheen I could look through to the ugliness beneath, and a face whose sheen I had to lift to see how beautiful it was.

Tôi đã thấy một gương mặt mà lớp bóng của nó tôi có thể nhìn xuyên qua để thấy cái xấu bên dưới, và một gương mặt mà tôi phải vén lớp bóng lên mới thấy nó đẹp đến thế nào.

I have seen an old face much lined with nothing, and a smooth face in which all things were graven.

Tôi đã thấy một gương mặt già nhăn nhúm vì chẳng có gì, và một gương mặt mịn màng trong đó mọi điều đều được khắc.

I know faces, because I look through the fabric my own eye weaves, and behold the reality beneath.

Tôi biết các gương mặt, vì tôi nhìn xuyên qua tấm vải do chính mắt tôi dệt, và thấy thực tại bên dưới.

The Greater Sea

Biển lớn hơn

My soul and I went to the great sea to bathe. And when we reached the shore, we went about looking for a hidden and lonely place.

Linh hồn tôi và tôi ra biển lớn để tắm. Đến bờ, chúng tôi đi quanh tìm một chỗ kín đáo và vắng vẻ.

But as we walked, we saw a man sitting on a grey rock taking pinches of salt from a bag and throwing them into the sea.

Nhưng đang đi, chúng tôi thấy một người ngồi trên tảng đá xám, bốc từng nhúm muối trong túi ném xuống biển.

“This is the pessimist,” said my soul, “Let us leave this place. We cannot bathe here.”

“Đây là kẻ bi quan,” linh hồn tôi nói, “Ta rời chỗ này thôi. Ở đây ta không tắm được.”

We walked on until we reached an inlet. There we saw, standing on a white rock, a man holding a bejeweled box, from which he took sugar and threw it into the sea.

Chúng tôi đi tiếp cho đến một vịnh nhỏ. Ở đó chúng tôi thấy một người đứng trên tảng đá trắng, cầm chiếc hộp nạm ngọc, lấy đường trong hộp ném xuống biển.

“And this is the optimist,” said my soul, “And he too must not see our naked bodies."

“Còn đây là kẻ lạc quan,” linh hồn tôi nói, “và anh ta cũng không được thấy thân thể trần của ta.”

Further on we walked. And on a beach we saw a man picking up dead fish and tenderly putting them back into the water.

Chúng tôi đi xa hơn. Trên một bãi cát, chúng tôi thấy một người nhặt những con cá chết và dịu dàng thả chúng lại xuống nước.

“And we cannot bathe before him,” said my soul. “He is the humane philanthropist.”

“Và ta không thể tắm trước mặt anh ta,” linh hồn tôi nói. “Anh ta là nhà từ thiện nhân đạo.”

And we passed on.

Và chúng tôi đi qua.

Then we came where we saw a man tracing his shadow on the sand. Great waves came and erased it. But he went on tracing it again and again.

Rồi chúng tôi đến nơi thấy một người đang vẽ lại cái bóng của mình trên cát. Những con sóng lớn ập đến xóa đi. Nhưng anh ta vẫn vẽ đi vẽ lại.

“He is the mystic,” said my soul, “Let us leave him.”

“Anh ta là nhà thần bí,” linh hồn tôi nói, “Ta bỏ anh ta lại thôi.”

And we walked on, till in a quiet cover we saw a man scooping up the foam and putting it into an alabaster bowl.

Và chúng tôi đi tiếp, đến một vũng yên tĩnh thì thấy một người đang vớt bọt sóng bỏ vào chiếc bát bằng thạch cao tuyết hoa.

“He is the idealist,” said my soul, “Surely he must not see our nudity.”

“Anh ta là nhà lý tưởng,” linh hồn tôi nói, “Chắc chắn anh ta không được thấy thân thể trần của ta.”

And on we walked. Suddenly we heard a voice crying, “This is the sea. This is the deep sea. This is the vast and mighty sea.” And when we reached the voice it was a man whose back was turned to the sea, and at his ear he held a shell, listening to its murmur.

Và chúng tôi đi tiếp. Bỗng nghe một giọng kêu: “Đây là biển. Đây là biển sâu. Đây là biển rộng lớn và hùng mạnh.” Khi đến chỗ có tiếng kêu, đó là một người quay lưng lại biển, kề tai một chiếc vỏ ốc, nghe tiếng rì rầm của nó.

And my soul said, “Let us pass on. He is the realist, who turns his back on the whole he cannot grasp, and busies himself with a fragment.”

Linh hồn tôi nói: “Ta đi qua thôi. Anh ta là nhà hiện thực, kẻ quay lưng lại cái toàn thể mà mình không nắm được, và bận rộn với một mảnh vụn.”

So we passed on. And in a weedy place among the rocks was a man with his head buried in the sand. And I said to my soul, “We can bath here, for he cannot see us.”

Vậy chúng tôi đi qua. Ở một chỗ đầy rong giữa các tảng đá có một người vùi đầu trong cát. Tôi nói với linh hồn tôi: “Ta tắm ở đây được, vì anh ta không thấy ta.”

“Nay,” said my soul, “For he is the most deadly of them all. He is the puritan.”

“Không,” linh hồn tôi nói, “vì anh ta là kẻ nguy hiểm đến chết người nhất trong tất cả. Anh ta là người đạo đức khắc khổ.”

Then a great sadness came over the face of my soul, and into her voice.

Rồi một nỗi buồn lớn phủ lên gương mặt linh hồn tôi, và vào cả giọng nàng.

“Let us go hence,” she said, “For there is no lonely, hidden place where we can bathe. I would not have this wind lift my golden hair, or bare my white bosom in this air, or let the light disclose my sacred nakedness.”

“Ta đi khỏi đây thôi,” nàng nói, “vì không có chỗ nào vắng vẻ, kín đáo để ta tắm. Ta không muốn ngọn gió này nâng mái tóc vàng của ta, hay để lộ bộ ngực trắng của ta trong không khí này, hay để ánh sáng phơi bày thân thể trần thiêng liêng của ta.”

Then we left that sea to seek the Greater Sea.

Rồi chúng tôi rời biển ấy để đi tìm Biển lớn hơn.

Crucified

Bị đóng đinh

I cried to men, “I would be crucified!”

Tôi kêu với loài người: “Tôi muốn bị đóng đinh!”

And they said, “Why should your blood be upon our heads?”

Họ nói: “Sao máu của ngươi lại đổ lên đầu chúng ta?”

And I answered, “How else shall you be exalted except by crucifying madmen?”

Và tôi đáp: “Không đóng đinh những kẻ điên thì làm sao các người được nâng lên?”

And they heeded and I was crucified. And the crucifixion appeased me.

Họ nghe theo và tôi bị đóng đinh. Và sự đóng đinh làm tôi nguôi.

And when I was hanged between earth and heaven they lifted up their heads to see me. And they were exalted, for their heads had never before been lifted.

Khi tôi bị treo giữa đất và trời, họ ngẩng đầu lên để nhìn tôi. Và họ được nâng cao, vì đầu họ chưa bao giờ được ngẩng lên như thế.

But as they stood looking up at me one called out, “For what art thou seeking to atone?”

Nhưng khi họ đứng nhìn lên tôi, một người kêu: “Ngươi muốn chuộc tội gì?”

And another cried, “In what cause dost thou sacrifice thyself?”

Một người khác kêu: “Ngươi hy sinh bản thân vì chính nghĩa nào?”

And a third said, “Thinkest thou with this price to buy world glory?”

Người thứ ba nói: “Ngươi nghĩ với cái giá này mà mua được vinh quang thế gian sao?”

Then said a fourth, “Behold, how he smiles! Can such pain be forgiven?”

Rồi người thứ tư nói: “Xem kìa, hắn cười! Nỗi đau như thế mà tha thứ được ư?”

And I answered them all, and said:

Và tôi đáp tất cả họ, rằng:

“Remember only that I smiled. I do not atone—nor sacrifice—nor wish for glory; and I have nothing to forgive. I thirsted—and I besought you to give me my blood to drink. For what is there can quench a madman's thirst but his own blood? I was dumb—and I asked wounds of you for mouths. I was imprisoned in your days and nights—and I sought a door into larger days and nights.

“Chỉ xin nhớ rằng tôi đã cười. Tôi không chuộc tội—không hy sinh—không mong vinh quang; và tôi chẳng có gì để tha thứ. Tôi khát—và tôi xin các người cho tôi uống máu của tôi. Vì có gì dập được cơn khát của kẻ điên ngoài máu của chính hắn? Tôi câm—và tôi xin các người cho những vết thương làm miệng. Tôi bị giam trong những ngày đêm của các người—và tôi tìm một cánh cửa ra những ngày đêm rộng lớn hơn.

And now I go—as others already crucified have gone. And think not we are weary of crucifixion. For we must be crucified by larger and yet larger men, between greater earths and greater heavens.”

Và nay tôi đi—như những kẻ đã bị đóng đinh khác đã đi. Và đừng nghĩ chúng tôi chán việc bị đóng đinh. Vì chúng tôi phải bị đóng đinh bởi những con người lớn hơn nữa và lớn hơn nữa, giữa những mặt đất lớn hơn và những bầu trời lớn hơn.”

The Astronomer

Nhà thiên văn

In the shadow of the temple my friend and I saw a blind man sitting alone. And my friend said, “Behold the wisest man of our land.”

Trong bóng ngôi đền, tôi và bạn tôi thấy một người mù ngồi một mình. Bạn tôi nói: “Hãy nhìn người khôn ngoan nhất xứ ta.”

Then I left my friend and approached the blind man and greeted him. And we conversed.

Tôi rời bạn, đến gần người mù và chào ông. Chúng tôi chuyện trò.

After a while I said, “Forgive my question; but since when has thou been blind?”

Một lúc sau tôi nói: “Xin tha thứ cho câu hỏi của tôi; nhưng ông mù từ bao giờ?”

“From my birth,” he answered.

“Từ lúc sinh ra,” ông đáp.

Said I, “And what path of wisdom followest thou?”

Tôi nói: “Vậy ông theo con đường thông thái nào?”

Said he, “I am an astronomer.”

Ông nói: “Tôi là nhà thiên văn.”

Then he placed his hand upon his breast saying, “I watch all these suns and moons and stars.”

Rồi ông đặt tay lên ngực mà nói: “Tôi quan sát tất cả những mặt trời, mặt trăng và vì sao này.”

The Great Longing

Khát vọng lớn

Here I sit between my brother the mountain and my sister the sea.

Tôi ngồi đây giữa người anh là ngọn núi và người chị là biển.

We three are one in loneliness, and the love that binds us together is deep and strong and strange. Nay, it is deeper than my sister's depth and stronger than my brother's strength, and stranger than the strangeness of my madness.

Ba chúng tôi là một trong cô độc, và tình yêu buộc chúng tôi lại với nhau thì sâu, mạnh và lạ. Không, nó sâu hơn chiều sâu của chị tôi, mạnh hơn sức mạnh của anh tôi, và lạ hơn cái lạ của cơn điên tôi.

Aeons upon aeons have passed since the first grey dawn made us visible to one another; and though we have seen the birth and the fullness and the death of many worlds, we are still eager and young.

Hết kỷ nguyên này đến kỷ nguyên khác đã qua từ buổi bình minh xám đầu tiên làm chúng tôi thấy nhau; và dù đã thấy nhiều thế giới sinh ra, tròn đầy rồi chết đi, chúng tôi vẫn háo hức và trẻ.

We are young and eager and yet we are mateless and unvisited, and though we lie in unbroken half embrace, we are uncomforted. And what comfort is there for controlled desire and unspent passion? Whence shall come the flaming god to warm my sister's bed? And what she-torrent shall quench my brother's fire? And who is the woman that shall command my heart?

Chúng tôi trẻ và háo hức, vậy mà không bạn đời, không người thăm; và dù nằm trong nửa vòng ôm không đứt, chúng tôi không được an ủi. Và có gì an ủi cho dục vọng bị kìm và đam mê chưa tiêu? Thần lửa sẽ từ đâu đến sưởi giường chị tôi? Và nàng thác nào sẽ dập lửa anh tôi? Và người đàn bà nào sẽ ra lệnh cho trái tim tôi?

In the stillness of the night my sister murmurs in her sleep the fire-god's unknown name, and my brother calls afar upon the cool and distant goddess. But upon whom I call in my sleep I know not.

Trong tĩnh lặng của đêm, chị tôi nói mơ cái tên không ai biết của thần lửa, và anh tôi gọi từ xa nữ thần mát lạnh và xa xôi. Nhưng tôi gọi ai trong giấc ngủ thì tôi không biết.

Here I sit between my brother the mountain and my sister the sea. We three are one in loneliness, and the love that binds us together is deep and strong and strange.

Tôi ngồi đây giữa người anh là ngọn núi và người chị là biển. Ba chúng tôi là một trong cô độc, và tình yêu buộc chúng tôi lại với nhau thì sâu, mạnh và lạ.

Said a Blade of Grass

Một ngọn cỏ nói

Said a blade of grass to an autumn leaf, “You make such a noise falling! You scatter all my winter dreams.”

Một ngọn cỏ nói với chiếc lá thu: “Chị rơi ồn ào quá! Chị làm tan hết những giấc mơ mùa đông của tôi.”

Said the leaf indignant, “Low-born and low-dwelling! Songless, peevish thing! You live not in the upper air and you cannot tell the sound of singing.”

Chiếc lá phẫn nộ nói: “Đồ sinh hèn, sống thấp! Đồ không biết hát, đồ gắt gỏng! Ngươi không sống trên không trung cao và ngươi không biết tiếng hát là gì.”

Then the autumn leaf lay down upon the earth and slept. And when spring came she waked again—and she was a blade of grass.

Rồi chiếc lá thu nằm xuống đất và ngủ. Khi xuân đến nàng thức dậy, và nàng là một ngọn cỏ.

And when it was autumn and her winter sleep was upon her, and above her through all the air the leaves were falling, she muttered to herself, “O these autumn leaves! They make such noise! They scatter all my winter dreams.”

Rồi khi thu về và giấc ngủ mùa đông đến với nàng, và trên nàng khắp không trung lá đang rơi, nàng lẩm bẩm: “Ôi những chiếc lá thu này! Chúng ồn ào quá! Chúng làm tan hết những giấc mơ mùa đông của tôi.”

The Eye

Con mắt

Said the Eye one day, “I see beyond these valleys a mountain veiled with blue mist. Is it not beautiful?”

Một hôm Con Mắt nói: “Tôi thấy bên kia những thung lũng này một ngọn núi phủ sương mù xanh. Chẳng đẹp sao?”

The Ear listened, and after listening intently awhile, said, “But where is any mountain? I do not hear it.”

Cái Tai lắng nghe, và sau khi chăm chú nghe một lúc, nói: “Nhưng núi nào đâu? Tôi không nghe thấy.”

Then the Hand spoke and said, “I am trying in vain to feel it or touch it, and I can find no mountain.”

Rồi Bàn Tay lên tiếng: “Tôi cố sờ nó, chạm nó mà vô ích, và tôi không tìm ra ngọn núi nào.”

And the Nose said, “There is no mountain, I cannot smell it.”

Và Cái Mũi nói: “Không có núi nào cả, tôi không ngửi thấy.”

Then the Eye turned the other way, and they all began to talk together about the Eye's strange delusion. And they said, “Something must be the matter with the Eye.”

Rồi Con Mắt quay sang hướng khác, và tất cả cùng bàn tán về ảo tưởng kỳ lạ của Con Mắt. Họ nói: “Chắc Con Mắt có gì không ổn.”

The Two Learned Men

Hai nhà thông thái

Once there lived in the ancient city of Afkar two learned men who hated and belittled each other's learning. For one of them denied the existence of the gods and the other was a believer.

Xưa ở thành Afkar cổ có hai nhà thông thái ghét nhau và coi thường học vấn của nhau. Vì một người phủ nhận sự tồn tại của các thần, còn người kia là kẻ tin.

One day the two met in the marketplace, and amidst their followers they began to dispute and to argue about the existence or the non-existence of the gods. And after hours of contention they parted.

Một hôm hai người gặp nhau ở chợ, và giữa các môn đồ họ bắt đầu cãi vã, tranh luận về việc các thần có hay không. Sau nhiều giờ tranh cãi họ chia tay.

That evening the unbeliever went to the temple and prostrated himself before the altar and prayed the gods to forgive his wayward past.

Chiều hôm ấy, người không tin đến đền, phủ phục trước bàn thờ và cầu các thần tha thứ quá khứ lầm lạc của mình.

And the same hour the other learned man, he who had upheld the gods, burned his sacred books. For he had become an unbeliever.

Và cũng giờ đó, nhà thông thái kia, người đã bênh vực các thần, đốt các sách thánh của mình. Vì ông đã trở thành kẻ không tin.

When My Sorrow Was Born

Khi nỗi buồn tôi ra đời

When my Sorrow was born I nursed it with care, and watched over it with loving tenderness.

Khi Nỗi buồn của tôi ra đời, tôi nâng niu nuôi nó, và trông chừng nó bằng sự dịu dàng yêu thương.

And my Sorrow grew like all living things, strong and beautiful and full of wondrous delights.

Và Nỗi buồn của tôi lớn lên như mọi sinh vật, mạnh mẽ, đẹp đẽ và đầy những niềm vui kỳ diệu.

And we loved one another, my Sorrow and I, and we loved the world about us; for Sorrow had a kindly heart and mine was kindly with Sorrow.

Và chúng tôi yêu nhau, Nỗi buồn của tôi và tôi, và chúng tôi yêu thế giới quanh mình; vì Nỗi buồn có trái tim nhân hậu và trái tim tôi cũng nhân hậu cùng Nỗi buồn.

And when we conversed, my Sorrow and I, our days were winged and our nights were girdled with dreams; for Sorrow had an eloquent tongue, and mine was eloquent with Sorrow.

Và khi chúng tôi trò chuyện, Nỗi buồn của tôi và tôi, ngày của chúng tôi có cánh và đêm của chúng tôi quấn đầy mộng; vì Nỗi buồn có lưỡi hùng biện, và lưỡi tôi hùng biện cùng Nỗi buồn.

And when we sang together, my Sorrow and I, our neighbors sat at their windows and listened; for our songs were deep as the sea and our melodies were full of strange memories.

Và khi chúng tôi hát cùng nhau, Nỗi buồn của tôi và tôi, hàng xóm ngồi bên cửa sổ lắng nghe; vì những bài hát của chúng tôi sâu như biển và những giai điệu đầy những ký ức lạ.

And when we walked together, my Sorrow and I, people gazed at us with gentle eyes and whispered in words of exceeding sweetness. And there were those who looked with envy upon us, for Sorrow was a noble thing and I was proud with Sorrow.

Và khi chúng tôi đi cùng nhau, Nỗi buồn của tôi và tôi, người ta nhìn chúng tôi bằng ánh mắt hiền và thì thầm những lời ngọt ngào khôn tả. Và có kẻ nhìn chúng tôi với lòng ghen tị, vì Nỗi buồn là một vật cao quý và tôi tự hào cùng Nỗi buồn.

But my Sorrow died, like all living things, and alone I am left to muse and ponder.

Nhưng Nỗi buồn của tôi đã chết, như mọi sinh vật, và tôi còn lại một mình để trầm ngâm suy nghĩ.

And now when I speak my words fall heavily upon my ears.

Và giờ khi tôi nói, lời tôi rơi nặng nề vào tai tôi.

And when I sing my songs my neighbours come not to listen.

Và khi tôi hát, hàng xóm không đến nghe.

And when I walk the streets no one looks at me.

Và khi tôi đi qua các phố, không ai nhìn tôi.

Only in my sleep I hear voices saying in pity, “See, there lies the man whose Sorrow is dead.”

Chỉ trong giấc ngủ tôi nghe những giọng nói thương hại: “Xem kìa, người nằm đó là người có Nỗi buồn đã chết.”

And When my Joy was Born

Và khi niềm vui tôi ra đời

And when my Joy was born, I held it in my arms and stood on the house-top shouting, “Come ye, my neighbours, come and see, for Joy this day is born unto me. Come and behold this gladsome thing that laugheth in the sun.”

Và khi Niềm vui của tôi ra đời, tôi bế nó trong tay và đứng trên mái nhà hét lên: “Hỡi các hàng xóm của tôi, hãy đến mà xem, vì hôm nay Niềm vui đã sinh ra cho tôi. Hãy đến mà nhìn vật hân hoan này đang cười dưới nắng.”

But none of my neighbours came to look upon my Joy, and great was my astonishment.

Nhưng không một người hàng xóm nào đến nhìn Niềm vui của tôi, và tôi hết sức ngạc nhiên.

And every day for seven moons I proclaimed my Joy from the house-top—and yet no one heeded me. And my Joy and I were alone, unsought and unvisited.

Và mỗi ngày suốt bảy tuần trăng tôi rao Niềm vui của tôi từ mái nhà—vậy mà không ai để ý. Và Niềm vui của tôi và tôi ở một mình, không ai tìm, không ai thăm.

Then my Joy grew pale and weary because no other heart but mine held its loveliness and no other lips kissed its lips.

Rồi Niềm vui của tôi xanh xao và mệt mỏi vì không trái tim nào ngoài trái tim tôi giữ vẻ đáng yêu của nó và không đôi môi nào hôn môi nó.

Then my Joy died of isolation.

Rồi Niềm vui của tôi chết vì lẻ loi.

And now I only remember my dead Joy in remembering my dead Sorrow. But memory is an autumn leaf that murmurs a while in the wind and then is heard no more.

Và giờ tôi chỉ nhớ Niềm vui đã chết của tôi khi nhớ Nỗi buồn đã chết của tôi. Nhưng ký ức là chiếc lá thu rì rầm một lúc trong gió rồi không còn nghe thấy nữa.

“The Perfect World”

“Thế giới hoàn hảo”

God of lost souls, thou who are lost amongst the gods, hear me:

Thượng Đế của những linh hồn lạc lối, Người là kẻ lạc giữa các thần, xin nghe con:

Gentle Destiny that watchest over us, mad, wandering spirits, hear me:

Số Phận dịu dàng đang trông chừng chúng con, những tinh thần điên dại, lang thang, xin nghe con:

I dwell in the midst of a perfect race, I the most imperfect.

Con sống giữa một giống nòi hoàn hảo, con là kẻ bất toàn nhất.

I, a human chaos, a nebula of confused elements, I move amongst finished worlds—peoples of complete laws and pure order, whose thoughts are assorted, whose dreams are arranged, and whose visions are enrolled and registered.

Con, một hỗn mang của loài người, một tinh vân của những nguyên tố rối loạn, con đi giữa những thế giới đã thành hình, những dân tộc có luật lệ trọn vẹn và trật tự thuần khiết, tư tưởng của họ được phân loại, giấc mơ của họ được sắp đặt, và thị kiến của họ được ghi tên vào sổ.

Their virtues, O God, are measured, their sins are weighed, and even the countless things that pass in the dim twilight of neither sin nor virtue are recorded and catalogued.

Đức hạnh của họ, lạy Thượng Đế, được đo lường, tội lỗi của họ được cân, và cả vô số điều đi qua trong hoàng hôn mờ của cái không phải tội cũng không phải đức cũng được ghi chép và lập danh mục.

Here days and night are divided into seasons of conduct and governed by rules of blameless accuracy.

Ở đây ngày và đêm được chia thành những mùa của hành vi và được cai quản bởi những quy tắc chính xác không tì vết.

To eat, to drink, to sleep, to cover one's nudity, and then to be weary in due time.

Ăn, uống, ngủ, che thân thể trần, rồi mệt đúng lúc.

To work, to play, to sing, to dance, and then to lie still when the clock strikes the hour.

Làm việc, chơi, hát, nhảy, rồi nằm yên khi đồng hồ điểm giờ.

To think thus, to feel thus much, and then to cease thinking and feeling when a certain star rises above yonder horizon.

Nghĩ như thế này, cảm chừng này, rồi thôi nghĩ thôi cảm khi một vì sao nhất định mọc lên khỏi chân trời kia.

To rob a neighbour with a smile, to bestow gifts with a graceful wave of the hand, to praise prudently, to blame cautiously, to destroy a sound with a word, to burn a body with a breath, and then to wash the hands when the day's work is done.

Cướp của người hàng xóm bằng nụ cười, ban quà bằng cái vẫy tay duyên dáng, khen một cách thận trọng, chê một cách dè dặt, phá hủy một âm thanh bằng một lời, thiêu một thân thể bằng một hơi thở, rồi rửa tay khi công việc ngày đã xong.

To love according to an established order, to entertain one's best self in a preconceived manner, to worship the gods becomingly, to intrigue the devils artfully—and then to forget all as though memory were dead.

Yêu theo một trật tự đã định, tiếp đãi cái tôi tốt nhất của mình theo một cách đã nghĩ trước, thờ các thần cho xứng, bày mưu với ma quỷ cho khéo, rồi quên hết như thể ký ức đã chết.

To fancy with a motive, to contemplate with consideration, to be happy sweetly, to suffer nobly—and then to empty the cup so that tomorrow may fill it again.

Mơ tưởng có mục đích, chiêm nghiệm có cân nhắc, vui một cách ngọt ngào, đau một cách cao thượng, rồi đổ cạn chén để ngày mai lại được rót đầy.

All these things, O God, are conceived with forethought, born with determination, nursed with exactness, governed by rules, directed by reason, and then slain and buried after a prescribed method. And even their silent graves that lie within the human soul are marked and numbered.

Tất cả những điều ấy, lạy Thượng Đế, được hình dung có tính toán, được sinh ra có quyết tâm, được nuôi dưỡng chính xác, được cai quản bằng quy tắc, được dẫn dắt bằng lý trí, rồi bị giết và chôn theo một phương pháp quy định. Và ngay cả những nấm mồ im lặng của chúng nằm trong tâm hồn con người cũng được đánh dấu và đánh số.

It is a perfect world, a world of consummate excellence, a world of supreme wonders, the ripest fruit in God's garden, the master-thought of the universe.

Đó là một thế giới hoàn hảo, một thế giới của sự ưu tú trọn vẹn, một thế giới của những kỳ quan tối thượng, trái chín nhất trong vườn Thượng Đế, tư tưởng tối cao của vũ trụ.

But why should I be here, O God, I a green seed of unfulfilled passion, a mad tempest that seeketh neither east nor west, a bewildered fragment from a burnt planet?

Nhưng sao con lại ở đây, lạy Thượng Đế, con, một hạt giống xanh của đam mê chưa thành, một cơn bão điên không tìm đông cũng không tìm tây, một mảnh vỡ hoang mang của một hành tinh đã cháy?

Why am I here, O God of lost souls, thou who art lost amongst the gods?

Sao con lại ở đây, lạy Thượng Đế của những linh hồn lạc lối, Người là kẻ lạc giữa các thần?