Vườn anh đào

Действие первое

Hồi thứ nhất

(Комната, которая до сих пор называется детскою. Одна из дверей ведет в комнату Ани. Рассвет, скоро взойдет солнце. Уже май, цветут вишневые деревья, но в саду холодно, утренник. Окна в комнате закрыты.)

(Căn phòng vẫn còn gọi là phòng trẻ con. Một cánh cửa dẫn sang phòng Ania. Rạng sáng, mặt trời sắp mọc. Đã sang tháng Năm, anh đào đang nở hoa, nhưng ngoài vườn lạnh, sương sớm. Cửa sổ trong phòng đóng kín.)

(Входят Дуняша со свечой и Лопахин с книгой в руке.)

(Dunyasha cầm nến và Lopakhin cầm sách trong tay bước vào.)

Лопахин. Пришел поезд, слава богу. Который час?

Lopakhin. Tàu đến rồi, cảm ơn trời. Mấy giờ rồi?

Дуняша. Скоро два. (Тушит свечу.) Уже светло.

Dunyasha. Sắp hai giờ. (Thổi tắt nến.) Trời sáng rồi.

Лопахин. На сколько же это опоздал поезд? Часа на два, по крайней мере. (Зевает и потягивается.) Я-то хорош, какого дурака свалял! Нарочно приехал сюда, чтобы на станции встретить, и вдруг проспал… Сидя уснул. Досада… Хоть бы ты меня разбудила.

Lopakhin. Vậy là tàu trễ bao nhiêu? Ít nhất cũng hai tiếng. (Ngáp và vươn vai.) Tôi cũng hay thật, đúng là đồ ngốc! Cố tình đến đây để đón ở ga, mà lại ngủ quên… Ngồi ngủ gục. Bực thật… Đáng lẽ cô phải đánh thức tôi chứ.

Дуняша. Я думала, что вы уехали. (Прислушивается.) Вот, кажется, уже едут.

Dunyasha. Tôi tưởng anh đi rồi. (Lắng nghe.) Kìa, hình như họ đang đến.

Лопахин (прислушивается). Нет… Багаж получить, то да се…

Lopakhin (lắng nghe). Không… Lấy hành lý, rồi lại này nọ…

(Пауза.)

(Im lặng.)

Любовь Андреевна прожила за границей пять лет, не знаю, какая она теперь стала… Хороший она человек. Легкий, простой человек. Помню, когда я был мальчонком лет пятнадцати, отец мой покойный — он тогда здесь на деревне в лавке торговал — ударил меня по лицу кулаком, кровь пошла из носу… Мы тогда вместе пришли зачем-то во двор, и он выпивши был. Любовь Андреевна, как сейчас помню, еще молоденькая, такая худенькая, подвела меня к рукомойнику, вот в этой самой комнате, в детской. «Не плачь, говорит, мужичок, до свадьбы заживет…»

Lyubov Andreyevna sống ở nước ngoài năm năm, không biết bây giờ bà ấy ra sao… Người tốt đấy. Dễ gần, giản dị. Tôi nhớ hồi mình còn là thằng nhóc mười lăm tuổi, cha tôi quá cố, lúc đó bán hàng ở cái quán nhỏ trong làng, đã đấm tôi một cú vào mặt, máu chảy ra mũi… Hôm đó chúng tôi vào sân vì việc gì đó, mà ông ấy đã uống rượu. Lyubov Andreyevna, tôi nhớ như in, khi ấy còn trẻ, gầy gò, bà đưa tôi đến chậu rửa mặt, ngay trong căn phòng này, trong phòng trẻ con. “Đừng khóc, bà nói, người nông dân bé nhỏ, đến ngày cưới vợ là lành thôi…”

(Пауза.)

(Im lặng.)

Мужичок… Отец мой, правда, мужик был, а я вот в белой жилетке, желтых башмаках. Со свиным рылом в калашный ряд… Только что вот богатый, денег много, а ежели подумать и разобраться, то мужик мужиком… (Перелистывает книгу.) Читал вот книгу и ничего не понял. Читал и заснул.

Người nông dân bé nhỏ… Cha tôi thật ra là người nông dân, còn tôi thì mặc áo gi-lê trắng, đi giày vàng. Mõm lợn mà đòi vào hàng bánh… Chỉ có điều là giàu, nhiều tiền, nhưng nghĩ kỹ ra thì vẫn là người nông dân thôi… (Lật sách.) Đọc quyển sách này mà chẳng hiểu gì cả. Đọc rồi ngủ thiếp đi.

(Пауза.)

(Im lặng.)

Дуняша. А собаки всю ночь не спали, чуют, что хозяева едут.

Dunyasha. Mấy con chó thức cả đêm, chúng ngửi thấy chủ về đấy.

Лопахин. Что ты, Дуняша, такая…

Lopakhin. Cô sao vậy, Dunyasha…

Дуняша. Руки трясутся. Я в обморок упаду.

Dunyasha. Tay tôi run hết cả. Tôi sắp ngất mất.

Лопахин. Очень уж ты нежная, Дуняша. И одеваешься, как барышня, и прическа тоже. Так нельзя. Надо себя помнить.

Lopakhin. Cô mỏng manh quá, Dunyasha. Ăn mặc như tiểu thư, tóc tai cũng vậy. Như thế không được. Phải biết mình là ai chứ.

(Входит Епиходов с букетом; он в пиджаке и в ярко вычищенных сапогах, которые сильно скрипят; войдя, он роняет букет.)

(Yepikhodov bước vào với bó hoa; anh ta mặc áo jacket và đi đôi ủng đánh bóng loáng, kêu cọt kẹt; vừa bước vào, anh ta làm rơi bó hoa.)

Епиходов (поднимает букет). Вот садовник прислал, говорит, в столовой поставить. (Отдает Дуняше букет.)

Yepikhodov (nhặt bó hoa). Người làm vườn gửi đến, bảo đặt trong phòng ăn. (Đưa bó hoa cho Dunyasha.)

Лопахин. И квасу мне принесешь.

Lopakhin. Và mang cho tôi cốc kvas.

Дуняша. Слушаю. (Уходит.)

Dunyasha. Dạ. (Đi ra.)

Епиходов. Сейчас утренник, мороз в три градуса, а вишня вся в цвету. Не могу одобрить нашего климата. (Вздыхает.) Не могу. Наш климат не может способствовать в самый раз. Вот, Ермолай Алексеич, позвольте вам присовокупить, купил я себе третьего дня сапоги, а они, смею вас уверить, скрипят так, что нет никакой возможности. Чем бы смазать?

Yepikhodov. Bây giờ là sương sớm, lạnh ba độ, mà anh đào thì nở rộ cả. Tôi không thể tán thành khí hậu của chúng ta. (Thở dài.) Không thể. Khí hậu của chúng ta không thể nào góp phần cho đúng lúc. Xin phép được thưa thêm với anh Ermolai Alexeyich, hôm kia tôi vừa mua một đôi ủng, mà xin đảm bảo với anh, chúng kêu cọt kẹt đến mức không chịu nổi. Bôi gì cho nó hết kêu nhỉ?

Лопахин. Отстань. Надоел.

Lopakhin. Thôi đi. Chán quá.

Епиходов. Каждый день случается со мной какое-нибудь несчастье. И я не ропщу, привык и даже улыбаюсь.

Yepikhodov. Ngày nào tôi cũng gặp chuyện xui xẻo. Nhưng tôi không than vãn, quen rồi, còn mỉm cười nữa.

(Дуняша входит, подает Лопахину квас.)

(Dunyasha bước vào, đưa cho Lopakhin cốc kvas.)

Я пойду. (Натыкается на стул, который падает.) Вот… (Как бы торжествуя.) Вот видите, извините за выражение, какое обстоятельство, между прочим… Это просто даже замечательно! (Уходит.)

Tôi đi đây. (Vấp phải cái ghế, ghế đổ.) Đây… (Như thể đắc thắng.) Anh thấy đấy, xin lỗi vì cách nói, cái tình huống này, nhân tiện… Thật là tuyệt đấy chứ! (Đi ra.)

Дуняша. А мне, Ермолай Алексеич, признаться, Епиходов предложение сделал.

Dunyasha. Thưa ông Ermolai Alexeyich, thật lòng mà nói, Yepikhodov vừa cầu hôn tôi.

Лопахин. А!

Lopakhin. À!

Дуняша. Не знаю уж как… Человек он смирный, а только иной раз как начнет говорить, ничего не поймешь. И хорошо, и чувствительно, только непонятно. Мне он как будто и нравится. Он меня любит безумно. Человек он несчастливый, каждый день что-нибудь. Его так и дразнят у нас: двадцать два несчастья…

Dunyasha. Không biết nữa… Anh ấy hiền lành, nhưng đôi khi bắt đầu nói thì chẳng ai hiểu gì. Nghe thì hay, cảm động, nhưng khó hiểu. Tôi thì có vẻ cũng thích anh ấy. Anh ấy yêu tôi điên dại. Số anh ấy hẩm hiu, ngày nào cũng gặp chuyện gì đó. Ở đây người ta cứ trêu anh ấy: “hai mươi hai nỗi bất hạnh”…

Лопахин (прислушивается). Вот, кажется, едут…

Lopakhin (lắng nghe). Kìa, hình như họ đến rồi…

Дуняша. Едут! Что ж это со мной… похолодела вся.

Dunyasha. Đến rồi! Sao người tôi lạnh toát thế này…

Лопахин. Едут, в самом деле. Пойдем встречать. Узнает ли она меня? Пять лет не видались.

Lopakhin. Đến thật rồi. Đi ra đón thôi. Không biết bà ấy có nhận ra tôi không. Năm năm rồi không gặp nhau.

Дуняша (в волнении). Я сейчас упаду… Ах, упаду!

Dunyasha (bối rối). Tôi sắp ngã mất… Ôi, tôi ngã mất!

(Слышно, как к дому подъезжают два экипажа. Лопахин и Дуняша быстро уходят. Сцена пуста. В соседних комнатах начинается шум. Через сцену, опираясь на палочку, торопливо проходит Фирс, ездивший встречать Любовь Андреевну; он в старинной ливрее и в высокой шляпе; что-то говорит сам с собой, но нельзя разобрать ни одного слова. Шум за сценой все усиливается. Голос: «Вот пройдемте здесь…» Любовь Андреевна, Аня и Шарлотта Ивановна с собачкой на цепочке, одетые по-дорожному. Варя в пальто и платке, Гаев, Симеонов-Пищик, Лопахин, Дуняша с узлом и зонтиком, прислуга с вещами — все идут через комнату.)

(Nghe thấy hai chiếc xe ngựa đang dừng trước nhà. Lopakhin và Dunyasha vội vã đi ra. Sân khấu trống. Trong các phòng bên cạnh bắt đầu có tiếng ồn. Qua sân khấu, chống gậy, Firs vội vã đi ngang—ông là người đã đi đón bà Ranevskaya; ông mặc đồng phục hầu cận kiểu cũ và đội mũ cao; ông lẩm bẩm một mình, nhưng không nghe rõ một chữ nào. Tiếng ồn ngoài sân khấu càng lúc càng lớn. Giọng nói: “Mời đi lối này…” Bà Ranevskaya, Ania và Charlotte Ivanovna với con chó nhỏ buộc dây xích, ăn mặc đi đường. Varya khoác áo choàng và trùm khăn, Gaev, Simeonov-Pishchik, Lopakhin, Dunyasha cầm bọc đồ và ô, người hầu mang hành lý, tất cả đi qua phòng.)

Аня. Пройдемте здесь. Ты, мама, помнишь, какая это комната?

Ania. Lối này. Mẹ có nhớ đây là phòng nào không?

Любовь Андреевна (радостно, сквозь слезы). Детская!

Lyubov Andreyevna (vui mừng, qua nước mắt). Phòng trẻ con!

Варя. Как холодно, у меня руки закоченели. (Любови Андреевне.) Ваши комнаты, белая и фиолетовая, такими же и остались, мамочка.

Varya. Lạnh quá, tay con cóng hết rồi. (Với Lyubov Andreyevna.) Phòng của mẹ, phòng trắng và phòng tím, vẫn y như xưa, mẹ ạ.

Любовь Андреевна. Детская, милая моя, прекрасная комната… Я тут спала, когда была маленькой… (Плачет.) И теперь я как маленькая… (Целует брата, Варю, потом опять брата.) А Варя по-прежнему все такая же, на монашку похожа. И Дуняшу я узнала… (Целует Дуняшу.)

Lyubov Andreyevna. Phòng trẻ con, con yêu của mẹ, căn phòng đẹp… Hồi nhỏ mẹ ngủ ở đây… (Khóc.) Và giờ mẹ lại như trẻ con… (Hôn anh trai, Varya, rồi lại hôn anh trai.) Varya vẫn như xưa, trông như bà tu. Còn Dunyasha, mẹ cũng nhận ra… (Hôn Dunyasha.)

Гаев. Поезд опоздал на два часа. Каково? Каковы порядки?

Gaev. Tàu đến trễ hai tiếng. Thế có được không? Phép tắc gì thế này?

Шарлотта (Пищику). Моя собака и орехи кушает.

Charlotte (nói với Simeonov-Pishchik). Con chó của tôi còn ăn cả hạt đấy.

Пищик (удивленно). Вы подумайте!

Simeonov-Pishchik (ngạc nhiên). Anh nghĩ xem!

(Уходят все, кроме Ани и Дуняши.)

(Mọi người đi ra, trừ Ania và Dunyasha.)

Дуняша. Заждались мы… (Снимает с Ани пальто, шляпу.)

Dunyasha. Chúng tôi chờ mãi… (Cởi áo khoác và mũ của Ania.)

Аня. Я не спала в дороге четыре ночи… теперь озябла очень.

Ania. Tôi không ngủ suốt bốn đêm trên đường… Giờ lạnh quá.

Дуняша. Вы уехали в Великом посту, тогда был снег, был мороз, а теперь? Милая моя! (Смеется, целует ее.) Заждалась вас, радость моя, светик… Я скажу вам сейчас, одной минутки не могу утерпеть…

Dunyasha. Cô đi hồi Mùa Chay, lúc đó có tuyết, có sương giá, còn bây giờ? Cô của tôi! (Cười, hôn cô.) Chờ cô mãi, niềm vui của tôi, cưng của tôi… Tôi phải kể ngay bây giờ, một phút cũng không nhịn được…

Аня (вяло). Опять что-нибудь…

Ania (uể oải). Lại chuyện gì nữa…

Дуняша. Конторщик Епиходов после Святой мне предложение сделал.

Dunyasha. Thư ký Yepikhodov đã cầu hôn tôi sau Lễ Phục sinh.

Аня. Ты все об одном… (Поправляет волосы.) Я растеряла все шпильки… (Она очень утомлена, даже пошатывается.)

Ania. Lúc nào cũng chuyện đó… (Sửa tóc.) Con làm rơi hết kẹp tóc rồi… (Cô rất mệt, thậm chí loạng choạng.)

Дуняша. Уж я не знаю, что и думать. Он меня любит, так любит!

Dunyasha. Tôi chẳng biết nghĩ sao nữa. Anh ấy yêu tôi, yêu đến thế!

Аня (глядит в свою дверь, нежно). Моя комната, мои окна, как будто я не уезжала. Я дома! Завтра утром встану, побегу в сад… О, если бы я могла уснуть! Я не спала всю дорогу, томило меня беспокойство.

Ania (nhìn ra cửa phòng, dịu dàng). Phòng của mình, cửa sổ của mình, cứ như mình chưa từng đi xa. Mình về nhà rồi! Sáng mai dậy, mình sẽ chạy ra vườn… Ôi, giá mà ngủ được! Suốt dọc đường mình không ngủ, nỗi bất an cứ dày vò.

Дуняша. Третьего дня Петр Сергеич приехали.

Dunyasha. Hôm kia Petr Sergeich đã về.

Аня (радостно). Петя!

Ania (vui mừng). Petya!

Дуняша. В бане спят, там и живут. Боюсь, говорят, стеснить. (Взглянув на свои карманные часы.) Надо бы их разбудить, да Варвара Михайловна не велела. Ты, говорит, его не буди.

Dunyasha. Anh ấy ngủ trong nhà tắm, ở đó luôn. Anh ấy bảo sợ làm phiền. (Nhìn đồng hồ bỏ túi.) Đáng lẽ nên đánh thức anh ấy, nhưng Varvara Mikhailovna không cho. Cô ấy bảo: “Cô đừng đánh thức cậu ấy.”

(Входит Варя, на поясе у нее вязка ключей.)

(Varya bước vào, bên hông có chùm chìa khóa.)

Варя. Дуняша, кофе поскорей… Мамочка кофе просит.

Varya. Dunyasha, pha cà phê nhanh lên… Mẹ đang đòi cà phê.

Дуняша. Сию минуточку. (Уходит.)

Dunyasha. Ngay đây ạ. (Đi ra.)

Варя. Ну, слава богу, приехали. Опять ты дома. (Ласкаясь.) Душечка моя приехала! Красавица приехала!

Varya. Ôi, cuối cùng cũng về. Lại được ở nhà rồi. (Âu yếm.) Em yêu của chị về rồi! Người đẹp về rồi!

Аня. Натерпелась я.

Ania. Em đã chịu đủ rồi.

Варя. Воображаю!

Varya. Tưởng tượng được!

Аня. Выехала я на Страстной неделе, тогда было холодно. Шарлотта всю дорогу говорит, представляет фокусы. И зачем ты навязала мне Шарлотту…

Ania. Em đi hồi Tuần Thánh, lúc đó trời lạnh. Charlotte suốt dọc đường cứ kể chuyện, còn làm trò ảo thuật. Sao chị lại ép em đi cùng Charlotte…

Варя. Нельзя же тебе одной ехать, душечка. В семнадцать лет!

Varya. Em không thể đi một mình được, cưng ạ. Mới mười bảy tuổi!

Аня. Приезжаем в Париж, там холодно, снег. По-французски говорю я ужасно. Мама живет на пятом этаже, прихожу к ней, у нее какие-то французы, дамы, старый патер с книжкой, и накурено, неуютно. Мне вдруг стало жаль мамы, так жаль, я обняла ее голову, сжала руками и не могу выпустить. Мама потом все ласкалась, плакала…

Ania. Đến Paris thì trời lạnh, có tuyết. Em nói tiếng Pháp kém lắm. Mẹ ở tầng năm, em lên thăm, có mấy người Pháp, mấy bà quý phái, một cha xứ già cầm sách, phòng đầy khói thuốc, chẳng ấm cúng gì. Đột nhiên em thấy thương mẹ quá, thương vô cùng, em ôm lấy đầu mẹ, siết chặt trong tay mà không buông ra được. Sau đó mẹ cứ âu yếm, khóc mãi…

Варя (сквозь слезы). Не говори, не говори…

Varya (qua nước mắt). Đừng kể nữa, đừng kể nữa…

Аня. Дачу свою около Ментоны она уже продала, у нее ничего не осталось, ничего. У меня тоже не осталось ни копейки, едва доехали. И мама не понимает! Сядем на вокзале обедать, и она требует самое дорогое и на чай лакеям дает по рублю. Шарлотта тоже. Яша тоже требует себе порцию, просто ужасно. Ведь у мамы лакей Яша, мы привезли его сюда…

Ania. Mẹ đã bán căn biệt thự nghỉ mát gần Menton rồi, không còn gì nữa, không còn gì hết. Em cũng không còn một xu, khó khăn lắm mới về đến nơi. Mà mẹ không hiểu! Ngồi ăn trưa ở nhà ga, mẹ gọi toàn món đắt nhất, còn cho bồi bàn mỗi người một rúp tiền boa. Charlotte cũng vậy. Yasha cũng đòi phần cho mình, thật là kinh khủng. Mà mẹ có người hầu Yasha, chúng ta đưa cậu ta về đây…

Варя. Видела подлеца.

Varya. Thấy thằng khốn đó rồi.

Аня. Ну что, как? Заплатили проценты?

Ania. Sao? Thế nào? Trả lãi chưa?

Варя. Где там.

Varya. Đâu có.

Аня. Боже мой, боже мой…

Ania. Trời ơi, trời ơi…

Варя. В августе будут продавать имение…

Varya. Tháng Tám sẽ đem điền sản ra bán…

Аня. Боже мой…

Ania. Trời ơi…

Лопахин (заглядывает в дверь и мычит). Ме-е-е… (Уходит.)

Lopakhin (ngó vào cửa và kêu). Mê-ê-ê… (Đi ra.)

Варя (сквозь слезы). Вот так бы и дала ему… (Грозит кулаком.)

Varya (qua nước mắt). Nếu được thì tôi đã cho hắn một trận… (Giơ nắm đấm.)

Аня (обнимает Варю, тихо). Варя, он сделал предложение? (Варя отрицательно качает головой.) Ведь он же тебя любит… Отчего вы не объяснитесь, чего вы ждете?

Ania (ôm Varya, khẽ). Varya, anh ấy cầu hôn chưa? (Varya lắc đầu.) Anh ấy yêu chị mà… Sao hai người không nói rõ ra, còn chờ gì nữa?

Варя. Я так думаю, ничего у нас не выйдет. У него дела много, ему не до меня… и внимания не обращает. Бог с ним совсем, тяжело мне его видеть… Все говорят о нашей свадьбе, все поздравляют, а на самом деле ничего нет, всё как сон… (Другим тоном.) У тебя брошка вроде как пчелка.

Varya. Chị nghĩ giữa chúng ta chẳng đi đến đâu. Anh ấy bận nhiều việc, chẳng để ý đến chị… Thôi kệ, chị thấy nặng nề khi gặp anh ấy… Ai cũng nói về đám cưới của chị và anh ấy, mọi người đều chúc mừng, nhưng thật ra chẳng có gì cả, như một giấc mơ… (Giọng khác.) Cái ghim cài áo của em giống con ong nhỉ.

Аня (печально). Это мама купила. (Идет в свою комнату, говорит весело, по-детски.) А в Париже я на воздушном шаре летала!

Ania (buồn). Mẹ mua đấy. (Đi vào phòng mình, nói vui vẻ, như trẻ con.) Ở Paris, em còn đi khinh khí cầu nữa!

Варя. Душечка моя приехала! Красавица приехала!

Varya. Em yêu của chị về rồi! Người đẹp về rồi!

(Дуняша уже вернулась с кофейником и варит кофе.)

(Dunyasha đã quay lại với bình cà phê và đang pha.)

(Стоит около двери.) Хожу я, душечка, цельный день по хозяйству и все мечтаю. Выдать бы тебя за богатого человека, и я бы тогда была покойней, пошла бы себе в пустынь, потом в Киев… в Москву, и так бы все ходила по святым местам… Ходила бы и ходила. Благолепие!..

(Đứng cạnh cửa.) Cưng ơi, cả ngày tôi lo việc nhà và cứ mơ mộng. Giá gả được cô cho người giàu có, thì tôi sẽ yên tâm, rồi đi về am thanh vắng, sau đó đến Kiev… rồi Moskva, và cứ thế đi thăm các nơi linh thiêng… đi mãi, đi mãi. Thiêng liêng quá!…

Аня. Птицы поют в саду. Который теперь час?

Ania. Chim đang hót trong vườn. Bây giờ là mấy giờ rồi?

Варя. Должно, третий. Тебе пора спать, душечка. (Входя в комнату к Ане.) Благолепие!

Varya. Chắc khoảng ba giờ. Em phải đi ngủ đi, cưng. (Vào phòng Ania.) Thiêng liêng quá!

(Входит Яша с пледом, дорожной сумочкой.)

(Yasha bước vào, mang tấm chăn và túi du lịch.)

Яша (идет через сцену, деликатно). Тут можно пройти-с?

Yasha (đi qua sân khấu, lịch sự). Cho tôi đi qua đây được không ạ?

Дуняша. И не узнаешь вас, Яша. Какой вы стали за границей.

Dunyasha. Chẳng nhận ra anh nữa, Yasha. Anh thay đổi nhiều quá khi ở nước ngoài.

Яша. Гм… А вы кто?

Yasha. Hừm… Cô là ai?

Дуняша. Когда вы уезжали отсюда, я была этакой… (Показывает от пола.) Дуняша, Федора Козоедова дочь. Вы не помните!

Dunyasha. Lúc anh rời khỏi đây, em còn nhỏ thế này… (Đưa tay ngang đầu gối.) Dunyasha, con gái của Fyodor Kozoedov. Anh không nhớ à!

Яша. Гм… Огурчик! (Оглядывается и обнимает ее; она вскрикивает и роняет блюдечко. Яша быстро уходит.)

Yasha. Hừm… Dưa leo non! (Nhìn quanh rồi ôm lấy cô; cô kêu lên và làm rơi cái đĩa nhỏ. Yasha vội vã đi ra.)

Варя (в дверях, недовольным голосом). Что еще тут?

Varya (ở cửa, giọng không hài lòng). Chuyện gì nữa đây?

Дуняша (сквозь слезы). Блюдечко разбила…

Dunyasha (qua nước mắt). Tôi làm vỡ cái đĩa rồi…

Варя. Это к добру.

Varya. Điềm lành đấy.

Аня (выйдя из своей комнаты). Надо бы маму предупредить: Петя здесь…

Ania (bước ra từ phòng mình). Phải báo mẹ trước: Petya đang ở đây…

Варя. Я приказала его не будить.

Varya. Chị đã dặn không được đánh thức anh ấy.

Аня (задумчиво.). Шесть лет тому назад умер отец, через месяц утонул в реке брат Гриша, хорошенький семилетний мальчик. Мама не перенесла, ушла, ушла без оглядки… (Вздрагивает.) Как я ее понимаю, если бы она знала!

Ania (trầm ngâm). Sáu năm trước, cha mất; một tháng sau em Grisha chết đuối trong sông, cậu bé bảy tuổi xinh xắn. Mẹ không chịu nổi, bỏ đi, bỏ đi không ngoảnh lại… (Rùng mình.) Con hiểu mẹ, giá mà mẹ biết!

(Пауза.)

(Im lặng.)

А Петя Трофимов был учителем Гриши, он может напомнить…

Còn Petya Trofimov là gia sư của Grisha, anh ấy có thể nhắc lại…

(Входит Фирс; он в пиджаке и белом жилете.)

(Firs bước vào; ông mặc áo jacket và áo gi-lê trắng.)

Фирс (идет к кофейнику, озабоченно). Барыня здесь будут кушать… (Надевает белые перчатки.) Готов кофий? (Строго Дуняше.) Ты! А сливки?

Firs (đi về phía bình cà phê, lo lắng). Bà chủ sẽ dùng bữa ở đây… (Đeo găng tay trắng.) Cà phê xong chưa? (Nghiêm khắc với Dunyasha.) Cô! Còn kem sữa đâu?

Дуняша. Ах, боже мой… (Быстро уходит.)

Dunyasha. Ôi trời… (Vội vã đi ra.)

Фирс (хлопочет около кофейника). Эх ты, недотёпа… (Бормочет про себя.) Приехали из Парижа… И барин когда-то ездил в Париж… на лошадях… (Смеется.)

Firs (loay hoay bên bình cà phê). Ôi chao, đồ vụng về! (Lẩm bẩm.) Từ Paris về… Ngày xưa ông chủ cũng từng đi Paris… bằng xe ngựa… (Cười.)

Варя. Фирс, ты о чем?

Varya. Firs, ông nói gì đó?

Фирс. Чего изволите? (Радостно.) Барыня моя приехала! Дождался! Теперь хоть и помереть… (Плачет от радости.)

Firs. Dạ, cô cần gì ạ? (Vui mừng.) Bà chủ của tôi về rồi! Tôi đã chờ được rồi! Giờ có chết cũng được… (Khóc vì vui mừng.)

(Входят Любовь Андреевна, Гаев, Лопахин и Симеонов-Пищик; Симеонов-Пищик в поддевке из тонкого сукна и шароварах. Гаев, входя, руками и туловищем делает движения, как будто играет на биллиарде.)

(Bà Ranevskaya, Gaev, Lopakhin và Simeonov-Pishchik bước vào; Simeonov-Pishchik mặc áo khoác kiểu Nga (poddevka) bằng dạ mỏng và quần ống rộng. Gaev, khi bước vào, dùng tay và thân mình làm những động tác như đang chơi bi-a.)

Любовь Андреевна. Как это? Дай-ка вспомнить… Желтого в угол! Дуплет в середину!

Lyubov Andreyevna. Thế nào nhỉ? Để nhớ đã… Vàng vào góc! Đúp vào giữa!

Гаев. Режу в угол! Когда-то мы с тобой, сестра, спали вот в этой самой комнате, а теперь мне уже пятьдесят один год, как это ни странно…

Gaev. Cắt vào góc! Ngày xưa anh với em, em gái à, từng ngủ chung trong căn phòng này, vậy mà giờ anh đã năm mươi mốt tuổi, thật là lạ quá…

Лопахин. Да, время идет.

Lopakhin. Đúng vậy, thời gian trôi đi.

Гаев. Кого?

Gaev. Ai cơ?

Лопахин. Время, говорю, идет.

Lopakhin. Thời gian, tôi nói, trôi đi.

Гаев. А здесь пачулями пахнет.

Gaev. Ở đây có mùi pachuli.

Аня. Я спать пойду. Спокойной ночи, мама. (Целует мать.)

Ania. Con đi ngủ đây. Chúc mẹ ngủ ngon. (Hôn mẹ.)

Любовь Андреевна. Ненаглядная дитюся моя. (Целует ей руки.) Ты рада, что ты дома? Я никак в себя не приду.

Lyubov Andreyevna. Đứa con gái yêu quý của mẹ. (Hôn tay con.) Con có vui vì đã về nhà không? Mẹ vẫn chưa tỉnh hẳn.

Аня. Прощай, дядя.

Ania. Cháu chào cậu ạ.

Гаев (целует ей лицо, руки). Господь с тобой. Как ты похожа на свою мать! (Сестре.) Ты, Люба, в ее годы была точно такая.

Gaev (hôn lên mặt, lên tay cô). Chúa phù hộ con. Con giống mẹ con quá! (Với em gái.) Em Lyuba, hồi bằng tuổi nó, em cũng y hệt vậy.

(Аня подает руку Лопахину и Пищику, уходит и затворяет за собой дверь.)

(Ania đưa tay cho Lopakhin và Pishchik, rồi đi ra và đóng cửa lại sau lưng.)

Любовь Андреевна. Она утомилась очень.

Lyubov Andreyevna. Nó mệt lắm rồi.

Пищик. Дорога, небось, длинная.

Simeonov-Pishchik. Đường xa chắc dài lắm nhỉ.

Варя (Лопахину и Пищику). Что ж, господа? Третий час, пора и честь знать.

Varya (với Lopakhin và Pishchik). Thế nào, thưa các ông? Ba giờ rồi, cũng nên biết điều chứ.

Любовь Андреевна (смеется). Ты все такая же, Варя. (Привлекает ее к себе и целует.) Вот выпью кофе, тогда все уйдем.

Lyubov Andreyevna (cười). Con vẫn như xưa, Varya. (Kéo cô lại và hôn.) Để mẹ uống xong cà phê, rồi mọi người đi hết.

(Фирс кладет ей под ноги подушечку.)

(Firs kê chiếc gối nhỏ dưới chân bà.)

Спасибо, родной. Я привыкла к кофе. Пью его и днем и ночью. Спасибо, мой старичок. (Целует Фирса.)

Cảm ơn ông, ông già thân yêu. Tôi quen uống cà phê rồi. Uống cả ngày lẫn đêm. Cảm ơn ông già của tôi. (Hôn Firs.)

Варя. Поглядеть, все ли вещи привезли… (Уходит.)

Varya. Để xem đã chở đủ đồ chưa… (Đi ra.)

Любовь Андреевна. Неужели это я сижу? (Смеется.) Мне хочется прыгать, размахивать руками. (Закрывает лицо руками.) А вдруг я сплю! Видит бог, я люблю родину, люблю нежно, я не могла смотреть из вагона, все плакала. (Сквозь слезы.) Однако же надо пить кофе. Спасибо тебе, Фирс, спасибо, мой старичок. Я так рада, что ты еще жив.

Lyubov Andreyevna. Tôi đang ngồi đây thật sao? (Cười.) Tôi muốn nhảy nhót, vung tay. (Che mặt bằng hai tay.) Biết đâu tôi đang mơ! Chúa chứng giám, tôi yêu quê hương, yêu tha thiết, tôi đã không thể nhìn ra ngoài cửa toa tàu, cứ khóc mãi. (Qua nước mắt.) Nhưng thôi, phải uống cà phê đã. Cảm ơn ông, Firs, cảm ơn ông già của tôi. Tôi vui mừng biết bao vì ông vẫn còn sống.

Фирс. Позавчера.

Firs. Hôm kia.

Гаев. Он плохо слышит.

Gaev. Ông ấy nghe kém lắm.

Лопахин. Мне сейчас, в пятом часу утра, в Харьков ехать. Такая досада! Хотелось поглядеть на вас, поговорить… Вы все такая же великолепная.

Lopakhin. Gần năm giờ sáng rồi, tôi phải đi Kharkov. Thật bực mình! Tôi muốn được ngắm bà, nói chuyện với bà… Bà vẫn lộng lẫy như xưa.

Пищик (тяжело дышит). Даже похорошела… Одета по-парижскому… пропадай моя телега, все четыре колеса…

Simeonov-Pishchik (thở nặng nhọc). Còn đẹp hơn cả xưa… Ăn mặc kiểu Paris… Mất luôn cái xe này cũng được, bốn bánh cũng đành vậy…

Лопахин. Ваш брат, вот Леонид Андреич, говорит про меня, что я хам, я кулак, но это мне решительно все равно. Пускай говорит. Хотелось бы только, чтобы вы мне верили по-прежнему, чтобы ваши удивительные, трогательные глаза глядели на меня, как прежде. Боже милосердный! Мой отец был крепостным у вашего деда и отца, но вы, собственно вы, сделали для меня когда-то так много, что я забыл все и люблю вас, как родную… больше, чем родную.

Lopakhin. Anh bà, đây là Leonid Andreich, nói về tôi rằng tôi là đồ thô bỉ, là tên cu-lắc, nhưng tôi thấy hoàn toàn không sao. Cứ việc nói. Tôi chỉ mong bà vẫn tin tôi như trước, mong đôi mắt kỳ diệu, cảm động của bà vẫn nhìn tôi như xưa. Trời ơi! Cha tôi từng là nông nô của ông nội và cha bà, nhưng chính bà, đúng là bà, đã làm cho tôi biết bao điều ngày trước, nên tôi quên hết mọi chuyện và yêu bà như người thân ruột thịt… hơn cả ruột thịt.

Любовь Андреевна. Я не могу усидеть, не в состоянии… (Вскакивает и ходит в сильном волнении.) Я не переживу этой радости… Смейтесь надо мной, я глупая… Шкафик мой родной… (Целует шкаф.) Столик мой.

Lyubov Andreyevna. Tôi không ngồi yên được… (Đứng bật dậy và đi lại trong xúc động mạnh.) Tôi không chịu nổi niềm vui này… Cứ cười tôi đi, tôi ngốc quá… Cái tủ thân yêu của tôi… (Hôn tủ.) Cái bàn nhỏ của tôi.

Гаев. А без тебя тут няня умерла.

Gaev. Trong lúc em đi vắng, bà vú nuôi đã mất.

Любовь Андреевна (садится и пьет кофе). Да, царство небесное. Мне писали.

Lyubov Andreyevna (ngồi xuống uống cà phê). Ừ, cầu cho bà yên nghỉ. Tôi có nhận thư rồi.

Гаев. И Анастасий умер. Петрушка Косой от меня ушел и теперь в городе у пристава живет. (Вынимает из кармана коробку с леденцами, сосет.)

Gaev. Anastasy cũng mất rồi. Petrushka Kosoy bỏ tôi đi và giờ sống ở thành phố, trong nhà viên cảnh sát trưởng. (Lấy hộp kẹo mút trong túi, mút kẹo.)

Пищик. Дочка моя, Дашенька… вам кланяется…

Simeonov-Pishchik. Con gái tôi, Dashenka… cũng gửi lời chào bà…

Лопахин. Мне хочется сказать вам что-нибудь очень приятное, веселое. (Взглянув на часы.) Сейчас уеду, некогда разговаривать… ну, да я в двух-трех словах. Вам уже известно, вишневый сад ваш продается за долги, на двадцать второе августа назначены торги, но вы не беспокойтесь, моя дорогая, спите себе спокойно, выход есть… Вот мой проект. Прошу внимания! Ваше имение находится только в двадцати верстах от города, возле прошла железная дорога, и если вишневый сад и землю по реке разбить на дачные участки и отдавать потом в аренду под дачи, то вы будете иметь самое малое двадцать пять тысяч в год дохода.

Lopakhin. Tôi muốn nói với bà điều gì đó thật dễ chịu, vui vẻ. (Nhìn đồng hồ.) Sắp phải đi rồi, không có thời gian nói nhiều… Thôi, tôi nói ngắn gọn thôi. Bà đã biết rồi, vườn anh đào của bà sắp bị bán để trả nợ, đã định phiên đấu giá vào ngày hai mươi hai tháng Tám, nhưng bà đừng lo, thưa bà thân mến, cứ yên tâm ngủ đi, có lối thoát… Đây là đề án của tôi. Xin chú ý! Điền sản của bà chỉ cách thành phố hai mươi cây số, bên cạnh có đường sắt chạy qua, nếu chia vườn anh đào và đất dọc sông thành các khu đất biệt thự nghỉ mát, rồi cho thuê làm nhà nghỉ, thì bà sẽ có ít nhất hai mươi lăm nghìn rúp thu nhập mỗi năm.

Гаев. Извините, какая чепуха!

Gaev. Xin lỗi, toàn chuyện vớ vẩn!

Любовь Андреевна. Я вас не совсем понимаю, Ермолай Алексеич.

Lyubov Andreyevna. Tôi không hiểu rõ ý anh, Ermolai Alexeyich.

Лопахин. Вы будете брать с дачников самое малое по двадцати пяти рублей в год за десятину, и если теперь же объявите, то я ручаюсь чем угодно, у вас до осени не останется ни одного свободного клочка, всё разберут. Одним словом, поздравляю, вы спасены. Местоположение чудесное, река глубокая. Только, конечно, нужно поубрать, почистить… например, скажем, снести все старые постройки, вот этот дом, который уже никуда не годится, вырубить старый вишневый сад…

Lopakhin. Bà sẽ thu của dân nghỉ mát ít nhất hai mươi lăm rúp mỗi năm cho mỗi đê-xi-a-tin, và nếu bà thông báo ngay bây giờ, tôi xin đảm bảo bằng bất cứ thứ gì, đến mùa thu sẽ không còn một mảnh đất trống nào, tất cả sẽ bị người ta mua hết. Tóm lại, xin chúc mừng, bà được cứu rồi. Vị trí thì tuyệt vời, sông thì sâu. Chỉ có điều, dĩ nhiên, phải dọn dẹp, sửa sang… chẳng hạn như phải phá hết các công trình cũ, cái nhà này, nó chẳng còn dùng được nữa, và chặt hết cây anh đào già đi…

Любовь Андреевна. Вырубить? Милый мой, простите, вы ничего не понимаете. Если во всей губернии есть что-нибудь интересное, даже замечательное, так это только наш вишневый сад.

Lyubov Andreyevna. Chặt à? Anh thân mến, xin lỗi, anh không hiểu gì cả. Nếu trong cả tỉnh này có cái gì đáng chú ý, thậm chí tuyệt vời, thì chỉ có vườn anh đào của chúng tôi thôi.

Лопахин. Замечательного в этом саду только то, что он очень большой. Вишня родится раз в два года, да и ту девать некуда, никто не покупает.

Lopakhin. Điều đáng chú ý trong khu vườn này chỉ là nó rất lớn. Hai năm mới có một vụ anh đào, mà số quả đó cũng chẳng biết để đâu, không ai mua.

Гаев. И в «Энциклопедическом словаре» упоминается про этот сад.

Gaev. Và trong “Từ điển bách khoa” người ta có nhắc đến khu vườn này đấy.

Лопахин (взглянув на часы). Если ничего не придумаем и ни к чему не придем, то двадцать второго августа и вишневый сад, и все имение будут продавать с аукциона. Решайтесь же! Другого выхода нет, клянусь вам. Нет и нет.

Lopakhin (nhìn đồng hồ). Nếu chúng ta không nghĩ ra cách gì, không đi đến quyết định nào, thì vào ngày hai mươi hai tháng Tám, cả vườn anh đào lẫn toàn bộ điền sản sẽ bị bán đấu giá. Quyết định đi! Không còn lối thoát nào khác, tôi thề với bà. Không, không đời nào.

Фирс. В прежнее время, лет сорок-пятьдесят назад, вишню сушили, мочили, мариновали, варенье варили, и, бывало…

Firs. Ngày xưa, bốn mươi năm, năm mươi năm trước, người ta sấy anh đào, ngâm, muối, nấu mứt, và có lúc…

Гаев. Помолчи, Фирс.

Gaev. Im đi, Firs.

Фирс. И, бывало, сушеную вишню возами отправляли в Москву и в Харьков. Денег было! И сушеная вишня тогда была мягкая, сочная, сладкая, душистая… Способ тогда знали…

Firs. Và ngày ấy, anh đào sấy khô được chở đi bằng xe bò tới Moskva và Kharkov. Có tiền biết bao! Anh đào sấy khô hồi ấy mềm, mọng nước, ngọt, thơm… Họ biết cách làm.

Любовь Андреевна. А где же теперь этот способ?

Lyubov Andreyevna. Vậy giờ cách đó đâu rồi?

Фирс. Забыли. Никто не помнит.

Firs. Quên mất. Không ai còn nhớ.

Пищик (Любови Андреевне). Что в Париже? Как? Ели лягушек?

Simeonov-Pishchik (nói với Lyubov Andreyevna). Ở Paris thế nào? Có ăn ếch không?

Любовь Андреевна. Крокодилов ела.

Lyubov Andreyevna. Tôi ăn cá sấu.

Пищик. Вы подумайте…

Simeonov-Pishchik. Anh nghĩ xem!

Лопахин. До сих пор в деревне были только господа и мужики, а теперь появились еще дачники. Все города, даже самые небольшие, окружены теперь дачами. И можно сказать, дачник лет через двадцать размножится до необычайности. Теперь он только чай пьет на балконе, но ведь может случиться, что на своей одной десятине он займется хозяйством, и тогда ваш вишневый сад станет счастливым, богатым, роскошным…

Lopakhin. Từ trước đến nay ở nông thôn chỉ có chủ đất và nông dân, mà bây giờ lại xuất hiện thêm dân nghỉ mát. Tất cả các thành phố, dù nhỏ nhất, giờ đều bị các biệt thự nghỉ mát bao quanh. Và có thể nói, dân nghỉ mát sau hai mươi năm nữa sẽ sinh sôi đến mức khó tin. Giờ anh ta chỉ uống trà trên ban công, nhưng có thể xảy ra là trên mảnh đất một đê-xi-a-tin của mình, họ sẽ làm ăn, và lúc đó vườn anh đào của bà sẽ trở nên hạnh phúc, giàu có, sung túc…

Гаев (возмущаясь). Какая чепуха!

Gaev (phẫn nộ). Toàn chuyện vớ vẩn!

(Входят Варя и Яша.)

(Varya và Yasha bước vào.)

Варя. Тут, мамочка, вам две телеграммы. (Выбирает ключ и со звоном отпирает старинный шкаф.) Вот они.

Varya. Thưa mẹ, có hai bức điện cho mẹ đây. (Lấy chìa khóa và mở tủ cổ bằng tiếng leng keng.) Đây ạ.

Любовь Андреевна. Это из Парижа. (Рвет телеграммы, не прочитав.) С Парижем кончено…

Lyubov Andreyevna. Từ Paris đấy. (Xé các bức điện mà chưa đọc.) Thế là hết chuyện với Paris rồi…

Гаев. А ты знаешь, Люба, сколько этому шкафу лет? Неделю назад я выдвинул нижний ящик, гляжу, а там выжжены цифры. Шкаф сделан ровно сто лет тому назад. Каково? А? Можно было бы юбилей отпраздновать. Предмет неодушевленный, а все-таки, как-никак, книжный шкаф.

Gaev. Em có biết cái tủ này bao nhiêu tuổi không, Lyuba? Tuần trước, anh kéo ngăn dưới, nhìn thấy có chữ số đốt in vào. Tủ được làm đúng một trăm năm trước. Thế nào? Hả? Có thể tổ chức kỷ niệm rồi đấy. Đồ vật không có linh hồn, nhưng dù sao thì, cũng là một tủ sách.

Пищик (удивленно). Сто лет… Вы подумайте!..

Simeonov-Pishchik (ngạc nhiên). Một trăm năm… Anh nghĩ xem!…

Гаев. Да… Это вещь… (Ощупав шкаф.) Дорогой, многоуважаемый шкаф! Приветствую твое существование, которое вот уже больше ста лет было направлено к светлым идеалам добра и справедливости; твой молчаливый призыв к плодотворной работе не ослабевал в течение ста лет, поддерживая (сквозь слезы) в поколениях нашего рода бодрость, веру в лучшее будущее и воспитывая в нас идеалы добра и общественного самосознания.

Gaev. Ừ… Đây là món đồ… (Sờ tủ.) Chiếc tủ thân yêu, đáng kính! Ta chào mừng sự tồn tại của ngươi, sự tồn tại đã hướng tới những lý tưởng sáng ngời của thiện và công bằng hơn một trăm năm nay; tiếng gọi thầm lặng của ngươi về công việc sinh sôi không hề suy yếu suốt một trăm năm, nâng đỡ (qua nước mắt) trong các thế hệ của dòng họ chúng ta niềm lạc quan, niềm tin vào tương lai tốt đẹp hơn, và nuôi dưỡng trong chúng ta lý tưởng của thiện và ý thức xã hội.

(Пауза.)

(Im lặng.)

Лопахин. Да…

Lopakhin. Ừ…

Любовь Андреевна. Ты все такой же, Леня.

Lyubov Andreyevna. Anh vẫn y như xưa, Leonya.

Гаев (немного сконфуженный). От шара направо в угол! Режу в среднюю!

Gaev (hơi bối rối). Từ quả bi đi sang góc phải! Cắt vào giữa!

Лопахин (поглядев на часы). Ну, мне пора.

Lopakhin (nhìn đồng hồ). Thôi, tôi phải đi rồi.

Яша (подает Любови Андреевне лекарства). Может, примете сейчас пилюли…

Yasha (đưa thuốc cho Lyubov Andreyevna). Bà có thể uống thuốc viên ngay bây giờ…

Пищик. Не надо принимать медикаменты, милейшая… от них ни вреда, ни пользы… Дайте-ка сюда… многоуважаемая. (Берет пилюли, высыпает их себе на ладонь, дует на них, кладет в рот и запивает квасом.) Вот!

Simeonov-Pishchik. Đừng uống thuốc làm gì, bà quý mến… chẳng có hại gì mà cũng chẳng có lợi… Đưa đây… bà đáng kính. (Lấy viên thuốc, đổ ra lòng bàn tay, thổi, bỏ vào miệng và uống với kvas.) Xong!

Любовь Андреевна (испуганно). Да вы с ума сошли!

Lyubov Andreyevna (hoảng hốt). Ôi, ông mất trí rồi sao!

Пищик. Все пилюли принял.

Simeonov-Pishchik. Tôi uống hết các viên thuốc rồi.

Лопахин. Экая прорва.

Lopakhin. Đúng là cái hố không đáy.

(Все смеются.)

(Mọi người đều cười.)

Фирс. Они были у нас на Святой, полведра огурцов скушали… (Бормочет.)

Firs. Hồi lễ Phục sinh họ đến nhà chúng tôi, ăn hết nửa xô dưa chuột… (Lẩm bẩm.)

Любовь Андреевна. О чем это он?

Lyubov Andreyevna. Ông ấy nói gì vậy?

Варя. Уж три года так бормочет. Мы привыкли.

Varya. Đã ba năm nay ông cứ lẩm bẩm vậy. Chúng tôi quen rồi.

Яша. Преклонный возраст.

Yasha. Tuổi già rồi.

(Шарлотта Ивановна в белом платье, очень худая, стянутая, с лорнеткой на поясе проходит через сцену.)

(Charlotte Ivanovna, mặc áo trắng, rất gầy, thắt lưng bó chặt, có chiếc kính lorgnette đeo ở thắt lưng, đi ngang qua sân khấu.)

Лопахин. Простите, Шарлотта Ивановна, я не успел еще поздороваться с вами. (Хочет поцеловать у нее руку.)

Lopakhin. Xin lỗi, Charlotte Ivanovna, tôi vẫn chưa kịp chào cô. (Định hôn tay cô.)

Шарлотта (отнимая руку). Если позволить вам поцеловать руку, то вы потом пожелаете в локоть, потом в плечо…

Charlotte (rụt tay lại). Nếu để anh hôn tay tôi, thì sau này anh sẽ đòi hôn đến khuỷu tay, rồi đến vai…

Лопахин. Не везет мне сегодня.

Lopakhin. Hôm nay tôi xui thật.

(Все смеются.)

(Mọi người đều cười.)

Шарлотта Ивановна, покажите фокус!

Charlotte Ivanovna, biểu diễn một trò đi!

Любовь Андреевна. Шарлотта, покажите фокус!

Lyubov Andreyevna. Charlotte, biểu diễn một trò đi!

Шарлотта. Не надо. Я спать желаю. (Уходит.)

Charlotte. Không cần. Tôi buồn ngủ rồi. (Đi ra.)

Лопахин. Через три недели увидимся. (Целует, Любови Андреевне руку.) Пока прощайте. Пора. (Гаеву.) До свиданция. (Целуется с Пищиком.) До свиданция. (Подает руку Варе, потом Фирсу и Яше.) Не хочется уезжать. (Любови Андреевне.) Ежели надумаете насчет дач и решите, тогда дайте знать, я взаймы тысяч пятьдесят достану. Серьезно подумайте.

Lopakhin. Ba tuần nữa chúng ta sẽ gặp lại. (Hôn tay Lyubov Andreyevna.) Tạm biệt. Đến giờ rồi. (Với Gaev.) Chào tạm biệt nhé. (Hôn Simeonov-Pishchik.) Chào tạm biệt. (Bắt tay Varya, rồi Firs và Yasha.) Không muốn đi chút nào. (Với Lyubov Andreyevna.) Nếu bà có nghĩ đến chuyện biệt thự nghỉ mát và quyết định, thì báo cho tôi biết nhé, tôi sẽ vay giúp bà năm chục nghìn rúp. Hãy suy nghĩ nghiêm túc.

Варя (сердито). Да уходите же наконец!

Varya (giận dữ). Thôi đi nào, đi đi!

Лопахин. Ухожу, ухожу… (Уходит.)

Lopakhin. Đi đây, đi đây… (Đi ra.)

Гаев. Хам. Впрочем, пардон… Варя выходит за него замуж, это Варин женишок.

Gaev. Đồ thô bỉ. Mà thôi, xin lỗi… Varya lấy anh ta đấy, cái anh chàng rể tương lai ấy của Varya.

Варя. Не говорите, дядечка, лишнего.

Varya. Cậu đừng nói linh tinh, cậu ạ.

Любовь Андреевна. Что ж, Варя, я буду очень рада. Он хороший человек.

Lyubov Andreyevna. Vậy à, Varya, mẹ sẽ rất vui. Anh ta là người tốt.

Пищик. Человек, надо правду говорить… достойнейший… И моя Дашенька… тоже говорит, что… разные слова говорит. (Храпит, но тотчас же просыпается.) А все-таки, многоуважаемая, одолжите мне… взаймы двести сорок рублей… завтра по закладной проценты платить…

Simeonov-Pishchik. Người ta phải nói thật chứ… đáng kính nhất… Dashenka con gái tôi cũng nói thế, nó nói đủ thứ… (Ngáy, nhưng tỉnh ngay.) Dù sao thì, bà đáng kính, cho tôi vay… hai trăm bốn chục rúp… ngày mai còn phải trả lãi thế chấp…

Варя (испуганно). Нету, нету!

Varya (hoảng hốt). Không có, không có!

Любовь Андреевна. У меня в самом деле нет ничего.

Lyubov Andreyevna. Mẹ thật sự không có gì cả.

Пищик. Найдутся. (Смеется.) Не теряю никогда надежды. Вот, думаю, уж все пропало, погиб, ан глядь, — железная дорога по моей земле прошла, и… мне заплатили. А там, гляди, еще что-нибудь случится не сегодня-завтра… Двести тысяч выиграет Дашенька… у нее билет есть.

Simeonov-Pishchik. Sẽ có thôi. (Cười.) Tôi không bao giờ từ bỏ hy vọng. Tôi nghĩ mọi thứ đã mất hết, đã tiêu tùng, rồi bỗng nhiên—đường sắt chạy qua đất của tôi, và… tôi đã được trả tiền. Rồi biết đâu, chẳng bao lâu nữa lại có chuyện gì xảy ra… Dashenka sẽ trúng hai trăm nghìn… nó có một tấm vé số.

Любовь Андреевна. Кофе выпит, можно на покой.

Lyubov Andreyevna. Cà phê uống xong rồi, đi nghỉ thôi.

Фирс (чистит щеткой Гаева, наставительно). Опять не те брючки надели. И что мне с вами делать!

Firs (chải Gaev bằng bàn chải, nghiêm nghị). Lại mặc nhầm quần rồi. Biết làm sao với mấy người đây!

Варя (тихо). Аня спит. (Тихо отворяет окно.) Уже взошло солнце, не холодно. Взгляните, мамочка: какие чудесные деревья! Боже мой, воздух! Скворцы поют!

Varya (khẽ). Ania ngủ rồi. (Khẽ mở cửa sổ.) Mặt trời đã lên, không lạnh nữa. Mẹ xem: cây cối đẹp biết bao! Trời ơi, không khí! Chim sáo đang hót!

Гаев (отворяет другое окно). Сад весь белый. Ты не забыла, Люба? Вот эта длинная аллея идет прямо, прямо, точно протянутый ремень, она блестит в лунные ночи. Ты помнишь? Не забыла?

Gaev (mở cửa sổ khác). Vườn trắng xóa. Em không quên chứ, Lyuba? Con đường dài kia kéo thẳng tắp, tắp, như sợi dây căng ra, nó ánh lên trong những đêm trăng. Em nhớ không? Không quên chứ?

Любовь Андреевна (глядит в окно на сад). О, мое детство, чистота моя! В этой детской я спала, глядела отсюда на сад, счастье просыпалось вместе со мною каждое утро, и тогда он был точно таким, ничто не изменилось. (Смеется от радости.) Весь, весь белый! О, сад мой! После темной, ненастной осени и холодной зимы опять ты молод, полон счастья, ангелы небесные не покинули тебя… Если бы снять с груди и с плеч моих тяжелый камень, если бы я могла забыть мое прошлое!

Lyubov Andreyevna (nhìn ra vườn qua cửa sổ). Ôi, tuổi thơ của tôi, sự trong sạch của tôi! Trong căn phòng trẻ con này tôi đã ngủ, từ đây nhìn ra vườn, hạnh phúc thức dậy cùng tôi mỗi buổi sáng, và khi ấy nó cũng y hệt như vậy, chẳng có gì thay đổi. (Cười vì vui sướng.) Trắng xóa cả! Ôi, vườn của tôi! Sau mùa thu tối tăm, ẩm ướt và mùa đông lạnh giá, em lại trẻ trung, đầy hạnh phúc… Các thiên thần trên trời vẫn không rời bỏ em… Giá có thể gỡ khỏi ngực và vai tôi tảng đá nặng nề này, giá có thể quên đi quá khứ của mình!

Гаев. Да, и сад продадут за долги, как это ни странно…

Gaev. Ừ, khu vườn cũng bị đem bán để trả nợ, thật lạ, phải không…

Любовь Андреевна. Посмотрите, покойная мама идет по саду… в белом платье! (Смеется от радости.) Это она.

Lyubov Andreyevna. Nhìn kìa, mẹ quá cố đang đi dạo trong vườn… mặc váy trắng! (Cười vui sướng.) Chính là mẹ.

Гаев. Где?

Gaev. Đâu?

Варя. Господь с вами, мамочка.

Varya. Trời ơi, mẹ đừng nói thế, mẹ ơi.

Любовь Андреевна. Никого нет, мне показалось. Направо, на повороте к беседке, белое деревцо склонилось, похоже на женщину…

Lyubov Andreyevna. Không có ai cả, có vẻ như tôi nhìn nhầm. Bên phải, ở chỗ rẽ về phía chòi nghỉ trong vườn, một cây non trắng đang nghiêng, giống như một người đàn bà…

(Входит Трофимов, в поношенном студенческом мундире, в очках.)

(Trofimov bước vào, mặc đồng phục sinh viên cũ đã sờn, đeo kính.)

Какой изумительный сад! Белые массы цветов, голубое небо…

Khu vườn tuyệt diệu làm sao! Những khối hoa trắng, bầu trời xanh…

Трофимов. Любовь Андреевна!

Trofimov. Lyubov Andreyevna!

(Она оглянулась на него.)

(Bà quay lại nhìn anh.)

Я только поклонюсь вам и тотчас же уйду. (Горячо целует руку.) Мне приказано было ждать до утра, но у меня не хватило терпения…

Tôi chỉ cúi chào bà rồi đi ngay thôi. (Hôn tay bà thắm thiết.) Tôi được dặn phải đợi đến sáng, nhưng tôi không kiềm nổi lòng mình…

(Любовь Андреевна глядит с недоумением.)

(Bà Ranevskaya nhìn anh đầy ngạc nhiên.)

Варя (сквозь слезы). Это Петя Трофимов…

Varya (qua nước mắt). Đó là Petya Trofimov…

Трофимов. Петя Трофимов, бывший учитель вашего Гриши… Неужели я так изменился?

Trofimov. Petya Trofimov, gia sư trước đây của Grisha con bà. Thật sự tôi thay đổi nhiều đến vậy sao?

(Любовь Андреевна обнимает его и тихо плачет.)

(Bà Ranevskaya ôm anh và khẽ khóc.)

Гаев (смущенно). Полно, полно, Люба.

Gaev (bối rối). Thôi nào, thôi nào, Lyuba.

Варя (плачет). Говорила ведь, Петя, чтобы погодили до завтра.

Varya (khóc). Em đã nói rồi, anh Petya, đợi đến mai hãy vào mà…

Любовь Андреевна. Гриша мой… мой мальчик… Гриша… сын…

Lyubov Andreyevna. Grisha của mẹ… con trai mẹ… Grisha… con trai…

Варя. Что же делать, мамочка. Воля божья.

Varya. Biết làm sao, mẹ ơi. Ý Chúa.

Трофимов (мягко, сквозь слезы). Будет, будет…

Trofimov (nhẹ nhàng, qua nước mắt). Thôi, thôi…

Любовь Андреевна (тихо плачет). Мальчик погиб, утонул… Для чего? Для чего, мой друг? (Тише.) Там Аня спит, а я громко говорю… поднимаю шум… Что же, Петя? Отчего вы так подурнели? Отчего постарели?

Lyubov Andreyevna (khóc khẽ). Cậu bé chết rồi, chết đuối… Vì sao? Vì sao chứ, bạn của tôi? (Nhỏ hơn.) Ania đang ngủ trong đó, còn tôi lại nói to, làm ầm lên… Thế nào, Petya? Sao cậu xấu đi thế này? Sao lại già đi thế?

Трофимов. Меня в вагоне одна баба назвала так: облезлый барин.

Trofimov. Một bà trên toa tàu đã gọi tôi thế này: ông chủ xơ xác.

Любовь Андреевна. Вы были тогда совсем мальчиком, милым студентиком, а теперь волосы не густые, очки. Неужели вы все еще студент? (Идет к двери.)

Lyubov Andreyevna. Hồi đó cậu vẫn còn là cậu bé, cậu sinh viên đáng yêu, còn giờ tóc cậu thưa rồi, lại đeo kính nữa. Cậu vẫn còn là sinh viên đấy à? (Đi về phía cửa.)

Трофимов. Должно быть, я буду вечным студентом.

Trofimov. Hẳn là tôi sẽ là sinh viên mãi mãi.

Любовь Андреевна (целует брата, потом Варю). Ну, идите спать… Постарел и ты, Леонид.

Lyubov Andreyevna (hôn anh trai, rồi Varya). Thôi, đi ngủ đi… Anh cũng già đi rồi, Leonid.

Пищик (идет за ней). Значит, теперь спать… Ох, подагра моя. Я у вас останусь… Мне бы, Любовь Андреевна, душа моя, завтра утречком… двести сорок рублей…

Simeonov-Pishchik (đi theo bà). Vậy là giờ đi ngủ… Ối, cái chân gút của tôi. Tôi ở lại đây với bà nhé… Thưa bà thân mến, sáng mai sớm… hai trăm bốn chục rúp…

Гаев. А этот все свое.

Gaev. Ông này vẫn một điệp khúc.

Пищик. Двести сорок рублей… проценты по закладной платить.

Simeonov-Pishchik. Hai trăm bốn chục rúp… để trả lãi thế chấp.

Любовь Андреевна. Нет у меня денег, голубчик.

Lyubov Andreyevna. Tôi không có tiền, anh bạn ơi.

Пищик. Отдам, милая… Сумма пустяшная…

Simeonov-Pishchik. Tôi sẽ trả lại, bà thân mến… Số tiền này chẳng đáng gì…

Любовь Андреевна. Ну, хорошо, Леонид даст… Ты дай, Леонид.

Lyubov Andreyevna. Thôi được, Leonid sẽ cho. Anh cho ông ấy đi, Leonid.

Гаев. Дам я ему, держи карман.

Gaev. Tôi cho hắn à? Mơ đi, giữ chặt túi đi.

Любовь Андреевна. Что же делать, дай… Ему нужно… Он отдаст.

Lyubov Andreyevna. Thì làm sao được, cứ cho đi… Ông ấy cần mà. Ông ấy sẽ trả.

(Любовь Андреевна, Трофимов, Пищик и Фирс уходят. Остаются Гаев, Варя и Яша.)

(Bà Ranevskaya, Trofimov, Simeonov-Pishchik và Firs đi ra. Còn lại Gaev, Varya và Yasha.)

Гаев. Сестра не отвыкла еще сорить деньгами. (Яше.) Отойди, любезный, от тебя курицей пахнет.

Gaev. Em tôi vẫn chưa bỏ được thói quen tiêu tiền như rắc. (Với Yasha.) Tránh ra, anh bạn, người anh có mùi gà.

Яша (с усмешкой). А вы, Леонид Андреич, все такой же, как были.

Yasha (cười khẩy). Ông vẫn như xưa, thưa ông Leonid Andreich.

Гаев. Кого? (Варе.) Что он сказал?

Gaev. Ai cơ? (Với Varya.) Nó nói gì vậy?

Варя (Яше). Твоя мать пришла из деревни, со вчерашнего дня сидит в людской, хочет повидаться…

Varya (với Yasha). Mẹ anh từ làng lên, từ hôm qua đã ngồi trong phòng người hầu, muốn gặp anh…

Яша. Бог с ней совсем!

Yasha. Kệ bà ấy đi!

Варя. Ах, бесстыдник!

Varya. Ôi, đồ vô liêm sỉ!

Яша. Очень нужно. Могла бы и завтра прийти. (Уходит.)

Yasha. Có cần thiết gì đâu. Bà ấy có thể mai hãy đến. (Đi ra.)

Варя. Мамочка такая же, как была, нисколько не изменилась. Если б ей волю, она бы все раздала.

Varya. Mẹ vẫn như xưa, chẳng thay đổi gì cả. Nếu để mẹ làm theo ý, mẹ sẽ cho hết tất cả.

Гаев. Да…

Gaev. Ừ…

(Пауза.)

(Im lặng.)

Если против какой-нибудь болезни предлагается очень много средств, то это значит, что болезнь неизлечима. Я думаю, напрягаю мозги, у меня много средств, очень много и, значит, в сущности ни одного. Хорошо бы получить от кого-нибудь наследство, хорошо бы выдать нашу Аню за очень богатого человека, хорошо бы поехать в Ярославль и попытать счастья у тетушки-графини. Тетка ведь очень, очень богата.

Nếu chống một căn bệnh nào đó có quá nhiều phương thuốc, thì điều đó có nghĩa là căn bệnh không chữa được. Tôi nghĩ, tôi căng óc, tôi có nhiều phương thuốc, rất nhiều, và như vậy, thật ra là chẳng có cái nào hết. Giá mà được thừa kế từ ai đó, giá mà gả Ania cho một người rất giàu, giá mà đến Yaroslavl thử vận may với bà cô nữ bá tước. Bà cô ấy rất, rất giàu.

Варя (плачет). Если бы бог помог.

Varya (khóc). Giá như Chúa giúp chúng ta.

Гаев. Не реви. Тетка очень богата, но нас она не любит. Сестра, во-первых, вышла замуж за присяжного поверенного, не дворянина…

Gaev. Đừng khóc nữa. Bà cô rất giàu, nhưng bà không thương chúng ta. Em tôi, trước hết, đã lấy một luật sư tòa án, không phải quý tộc…

(Аня показывается в дверях.)

(Ania xuất hiện ở cửa.)

Вышла за не дворянина и вела себя нельзя сказать чтобы очень добродетельно. Она хорошая, добрая, славная, я ее очень люблю, но, как там ни придумывай смягчающие обстоятельства, все же, надо сознаться, она порочна. Это чувствуется в ее малейшем движении.

Lấy một người không phải quý tộc, và cư xử không mấy đoan chính. Cô ấy tốt, hiền lành, dễ thương, tôi rất yêu cô ấy, nhưng dù có tìm bao nhiêu tình tiết giảm nhẹ, thì cũng phải thừa nhận, cô ấy là người sa đọa. Điều đó cảm nhận được qua từng cử động nhỏ nhất.

Варя (шепотом). Аня стоит в дверях.

Varya (thì thầm). Ania đang đứng ở cửa.

Гаев. Кого?

Gaev. Ai cơ?

(Пауза.)

(Im lặng.)

Удивительно, мне что-то в правый глаз попало… плохо стал видеть. И в четверг, когда я был в окружном суде…

Lạ thật, có cái gì bay vào mắt phải của tôi… Tôi nhìn kém hẳn. Và thứ Năm, khi tôi ở tòa án địa hạt…

(Входит Аня.)

(Ania bước vào.)

Варя. Что же ты не спишь, Аня?

Varya. Sao em chưa ngủ, Ania?

Аня. Не спится. Не могу.

Ania. Không ngủ được. Em không thể.

Гаев. Крошка моя. (Целует Ане лицо, руки.) Дитя мое… (Сквозь слезы.) Ты не племянница, ты мой ангел, ты для меня все. Верь мне, верь…

Gaev. Cục cưng của cậu. (Hôn mặt, tay Ania.) Con của cậu… (Qua nước mắt.) Con không chỉ là cháu gái, con là thiên thần của cậu, con là tất cả đối với cậu. Tin cậu đi, tin đi…

Аня. Я верю тебе, дядя. Тебя все любят, уважают… но, милый дядя, тебе надо молчать, только молчать. Что ты говорил только что про мою маму, про свою сестру? Для чего ты это говорил?

Ania. Con tin cậu, cậu ạ. Mọi người đều yêu quý cậu, kính trọng cậu… nhưng cậu ơi, cậu phải im lặng, chỉ im lặng thôi. Cậu vừa nói gì về mẹ con, về em gái của cậu? Sao cậu lại nói như thế?

Гаев. Да, да… (Ее рукой закрывает себе лицо.) В самом деле, это ужасно! Боже мой! Боже, спаси меня! И сегодня я речь говорил перед шкафом… так глупо! И только когда кончил, понял, что глупо.

Gaev. Đúng, đúng… (Lấy tay cô che mặt mình.) Thật là khủng khiếp! Trời ơi! Trời ơi, cứu tôi với! Và hôm nay tôi đã đọc diễn văn trước cái tủ… thật ngớ ngẩn! Và chỉ khi nói xong mới nhận ra là ngớ ngẩn.

Варя. Правда, дядечка, вам надо бы молчать. Молчите себе, и все.

Varya. Đúng vậy, cậu ạ, cậu nên im lặng. Cậu cứ im đi là xong.

Аня. Если будешь молчать, то тебе же самому будет покойнее.

Ania. Nếu cậu im lặng, thì chính cậu sẽ thấy nhẹ nhõm hơn.

Гаев. Молчу. (Целует Ане и Варе руки.) Молчу. Только вот о деле. В четверг я был в окружном суде, ну, сошлась компания, начался разговор о том, о сем, пятое-десятое, и, кажется, вот можно будет устроить заем под векселя, чтобы заплатить проценты в банк.

Gaev. Cậu im đây. (Hôn tay Ania và Varya.) Cậu im rồi. Chỉ có điều về công việc. Thứ Năm tôi đã đến tòa án địa hạt, rồi tình cờ gặp một nhóm người, bắt đầu nói chuyện đủ thứ, chuyện đông chuyện tây, và hình như có thể thu xếp một khoản vay bằng hối phiếu, để trả lãi cho ngân hàng.

Варя. Если бы господь помог!

Varya. Nếu Chúa giúp chúng ta!

Гаев. Во вторник поеду, еще раз поговорю. (Варе.) Не реви. (Ане.) Твоя мама поговорит с Лопахиным; он, конечно, ей не откажет… А ты, как отдохнешь, поедешь в Ярославль к графине, твоей бабушке. Вот так и будем действовать с трех концов — и дело наше в шляпе. Проценты мы заплатим, я убежден… (Кладет в рот леденец.) Честью моей, чем хочешь, клянусь, имение не будет продано! (Возбужденно.) Счастьем моим клянусь! Вот тебе моя рука, назови меня тогда дрянным, бесчестным человеком, если я допущу до аукциона! Всем существом моим клянусь!

Gaev. Thứ Ba tôi sẽ đi, nói chuyện thêm lần nữa. (Với Varya.) Đừng khóc. (Với Ania.) Mẹ con sẽ nói chuyện với Lopakhin; ông ấy chắc chắn sẽ không từ chối bà… Còn con, khi nghỉ ngơi xong, con sẽ đến Yaroslavl, gặp bà nữ bá tước, bà của con. Cứ như vậy, từ ba phía chúng ta sẽ hành động, và việc của chúng ta coi như chắc như đinh đóng cột. Lãi thì chúng ta sẽ trả, tôi tin chắc… (Cho một viên kẹo vào miệng.) Lấy danh dự của tôi, lấy bất cứ thứ gì các con muốn mà thề, điền sản sẽ không bị bán! (Hào hứng.) Lấy hạnh phúc của tôi mà thề! Đây, tay tôi đây, cứ gọi tôi là đồ tồi, đồ không ra gì, nếu tôi để nó bị đem đấu giá! Cả con người tôi xin thề!

Аня (спокойное настроение вернулось к ней, она счастлива). Какой ты хороший, дядя, какой умный! (Обнимает дядю.) Я теперь покойна! Я покойна! Я счастлива!

Ania (sự yên bình đã trở lại với cô, cô hạnh phúc). Cậu tốt biết bao, cậu ạ, thông minh biết bao! (Ôm lấy cậu.) Con yên lòng rồi! Con yên lòng rồi! Con hạnh phúc!

(Входит Фирс.)

(Firs bước vào.)

Фирс (укоризненно). Леонид Андреич, бога вы не боитесь! Когда же спать?

Firs (trách móc). Leonid Andreich, cậu không sợ Chúa à! Khi nào mới đi ngủ?

Гаев. Сейчас, сейчас. Ты уходи, Фирс. Я уж, так и быть, сам разденусь. Ну, детки, бай-бай… Подробности завтра, а теперь идите спать. (Целует Аню и Варю.) Я человек восьмидесятых годов… Не хвалят это время, но все же могу сказать, за убеждения мне доставалось немало в жизни. Недаром меня мужик любит. Мужика надо знать! Надо знать, с какой…

Gaev. Ngay, ngay đây. Ông đi đi, Firs. Cậu sẽ tự cởi đồ. Thôi, các cháu bé, ngủ ngon nhé… Chuyện chi tiết mai rồi nói, còn bây giờ đi ngủ đi. (Hôn Ania và Varya.) Tôi là người thuộc thời những năm tám mươi… Người ta không khen thời đó, nhưng tôi vẫn có thể nói, vì những niềm tin của mình, trong đời tôi đã phải chịu không ít… Chẳng uổng công mà người nông dân yêu quý tôi. Phải hiểu người nông dân! Phải biết họ là loại người nào…

Аня. Опять ты, дядя!

Ania. Lại nữa rồi, cậu!

Варя. Вы, дядечка, молчите.

Varya. Cậu im lặng đi, cậu ạ.

Фирс (сердито). Леонид Андреич!

Firs (giận dữ). Leonid Andreich!

Гаев. Иду, иду… Ложитесь. От двух бортов в середину! Кладу чистого… (Уходит, за ним семенит Фирс.)

Gaev. Đi đây, đi đây… Các con đi ngủ đi. Từ hai băng vào giữa! Bi trắng vào lỗ!… (Đi ra; Firs lật đật đi theo sau.)

Аня. Я теперь покойна. В Ярославль ехать не хочется, я не люблю бабушку, но все же я покойна. Спасибо дяде. (Садится.)

Ania. Giờ con đã yên lòng. Không muốn đi Yaroslavl chút nào, con không thích bà nội, nhưng dù sao con cũng yên lòng. Cảm ơn cậu. (Ngồi xuống.)

Варя. Надо спать. Пойду. А тут без тебя было неудовольствие. В старой людской, как тебе известно, живут одни старые слуги: Ефимьюшка, Поля, Евстигней, ну и Карп. Стали они пускать к себе ночевать каких-то проходимцев — я промолчала. Только вот, слышу, распустили слух, будто я велела кормить их одним только горохом. От скупости, видишь ли… И это все Евстигней… Хорошо, думаю. Коли так, думаю, то погоди же. Зову я Евстигнея… (Зевает.) Приходит… Как же ты, говорю, Евстигней… дурак ты этакой… (Поглядев на Аню.) Анечка!..

Varya. Phải đi ngủ thôi. Chị đi đây. Trong lúc em đi vắng, đã có chuyện phiền. Trong nhà người hầu cũ, như em biết đấy, chỉ có những người hầu già: Efimyushka, Polya, Yevstigney, và cả Karp. Họ bắt đầu cho những kẻ lang thang vô lại vào trọ qua đêm—chị đã im lặng. Chỉ có điều chị nghe thấy họ đồn rằng chị ra lệnh chỉ cho họ ăn đậu Hà Lan. Vì keo kiệt, em thấy đấy… Và tất cả là do Yevstigney… Được, chị nghĩ, nếu vậy thì cứ chờ đấy. Chị gọi Yevstigney… (Ngáp.) Ông ấy đến… Ông làm thế nào vậy, Yevstigney, chị nói… đồ ngốc thế này… (Nhìn Ania.) Ania ơi!…

(Пауза.)

(Im lặng.)

Заснула!.. (Берет Аню под руку.) Пойдем в постельку… Пойдем!.. (Ведет ее.) Душечка моя уснула! Пойдем…

Ngủ rồi!… (Khoác tay Ania.) Vào giường nào… Đi nào!… (Dẫn cô đi.) Em yêu của chị ngủ rồi! Đi thôi…

(Идут.)

(Đi.)

(Далеко за садом пастух играет на свирели.)

(Xa tít ngoài vườn, người chăn cừu đang thổi sáo.)

(Трофимов идет через сцену и, увидев Варю и Аню, останавливается.)

(Trofimov đi ngang sân khấu và, khi thấy Varya và Ania, dừng lại.)

Тссс… Она спит… спит… Пойдем, родная.

Suỵt… Cô ấy ngủ rồi… ngủ rồi… Đi thôi, cưng.

Аня (тихо, в полусне). Я так устала… все колокольчики… Дядя… милый… и мама и дядя…

Ania (khẽ, nửa mê). Con mệt quá… những tiếng chuông… Cậu ơi… cậu yêu quý… và mẹ, và cậu…

Варя. Пойдем, родная, пойдем… (Уходят в комнату Ани.)

Varya. Đi nào, em yêu, đi thôi… (Đi vào phòng Ania.)

Трофимов (в умилении). Солнышко мое! Весна моя!

Trofimov (xúc động). Mặt trời nhỏ của tôi! Mùa xuân của tôi!

(Занавес)

(Hạ màn.)

Действие второе

Hồi thứ hai

(Поле. Старая, покривившаяся, давно заброшенная часовенка, возле нее колодец, большие камни, когда-то бывшие, по-видимому, могильными плитами, и старая скамья. Видна дорога в усадьбу Гаева. В стороне, возвышаясь, темнеют тополи: там начинается вишневый сад. Вдали ряд телеграфных столбов, и далеко-далеко на горизонте неясно обозначается большой город, который бывает виден только в очень хорошую, ясную погоду. Скоро сядет солнце. Шарлотта, Яша и Дуняша сидят на скамье; Епиходов стоит возле и играет на гитаре; все сидят задумавшись. Шарлотта в старой фуражке; она сняла с плеч ружье и поправляет пряжку на ремне.)

(Cánh đồng. Một nhà nguyện nhỏ cũ kỹ, nghiêng ngả, đã bỏ hoang từ lâu; bên cạnh là cái giếng, vài tảng đá lớn, hình như xưa kia là bia mộ, và một chiếc ghế dài cũ. Nhìn thấy con đường dẫn về điền trang của Gaev. Ở một bên, cao vút và tối sẫm, là những cây dương: nơi vườn anh đào bắt đầu. Xa xa là một hàng cột điện báo, và thật xa, tít chân trời, mờ mờ hiện một thành phố lớn, chỉ thấy được khi trời thật đẹp và quang đãng. Mặt trời sắp lặn. Charlotte, Yasha và Dunyasha ngồi trên ghế dài; Yepikhodov đứng bên cạnh và gảy đàn ghi-ta; ai nấy đều ngồi trầm ngâm. Charlotte đội chiếc mũ lưỡi trai cũ; cô vừa tháo khẩu súng khỏi vai và đang chỉnh khóa dây đeo.)

Шарлотта (в раздумье). У меня нет настоящего паспорта, я не знаю, сколько мне лет, и мне все кажется, что я молоденькая. Когда я была маленькой девочкой, то мой отец и мамаша ездили по ярмаркам и давали представления, очень хорошие. А я прыгала salto mortale и разные штучки. И когда папаша и мамаша умерли, меня взяла к себе одна немецкая госпожа и стала меня учить. Хорошо. Я выросла, потом пошла в гувернантки. А откуда я и кто я — не знаю… Кто мои родители, может, они не венчались… не знаю. (Достает из кармана огурец и ест.) Ничего не знаю.

Charlotte (trầm ngâm). Tôi không có giấy tờ chính thức, không biết mình bao nhiêu tuổi, và lúc nào tôi cũng thấy mình còn trẻ lắm. Hồi tôi còn là con bé, bố mẹ tôi đi các hội chợ, biểu diễn, hay lắm. Tôi nhảy salto mortale và đủ thứ trò khác. Rồi khi bố mẹ tôi mất, một bà người Đức nhận nuôi tôi và dạy tôi. Ừ, thế cũng được. Lớn lên, tôi đi làm gia sư. Còn tôi từ đâu đến và là ai thì tôi không biết… Cha mẹ tôi là ai, có lẽ họ chưa từng cưới nhau… tôi không biết. (Lấy trong túi ra một quả dưa leo và ăn.) Tôi chẳng biết gì cả.

(Пауза.)

(Im lặng.)

Так хочется поговорить, а не с кем… Никого у меня нет.

Muốn trò chuyện lắm mà chẳng có ai để nói… Tôi chẳng có ai cả.

Епиходов (играет на гитаре и поет). «Что мне до шумного света, что мне друзья и враги…» Как приятно играть на мандолине!

Yepikhodov (gảy đàn ghi-ta và hát). “Ta cần chi ánh sáng ồn ào, cần chi bạn bè hay kẻ thù…” Chơi mandolin thích thật!

Дуняша. Это гитара, а не мандолина. (Глядится в зеркальце и пудрится.)

Dunyasha. Đó là đàn ghi-ta, không phải mandolin. (Soi gương nhỏ và thoa phấn.)

Епиходов. Для безумца, который влюблен, это мандолина… (Напевает.) «Было бы сердце согрето жаром взаимной любви…»

Yepikhodov. Với kẻ điên đang yêu, thì đó là mandolin… (Ngân nga.) “Giá mà trái tim được sưởi ấm bởi hơi nóng của tình yêu đáp lại…”

(Яша подпевает.)

(Yasha hát theo.)

Шарлотта. Ужасно поют эти люди… фуй! Как шакалы.

Charlotte. Hát nghe kinh quá… phì! Như lũ chó rừng.

Дуняша (Яше). Все-таки какое счастье побывать за границей.

Dunyasha (nói với Yasha). Dù sao thì được đi nước ngoài cũng là một điều hạnh phúc.

Яша. Да, конечно. Не могу с вами не согласиться. (Зевает, потом закуривает сигару.)

Yasha. Đúng vậy. Tôi không thể không đồng ý với cô. (Ngáp, rồi châm xì gà.)

Епиходов. Понятное дело. За границей всё давно уж в полной комплекции.

Yepikhodov. Đương nhiên. Bên đó mọi thứ từ lâu đã đủ cả rồi.

Яша. Само собой.

Yasha. Tất nhiên rồi.

Епиходов. Я развитой человек, читаю разные замечательные книги, но никак не могу понять направления, чего мне собственно хочется, жить мне или застрелиться, собственно говоря, но тем не менее я всегда ношу при себе револьвер. Вот он… (Показывает револьвер.)

Yepikhodov. Tôi là người có học thức, đọc nhiều sách hay, nhưng không sao hiểu nổi mình thực sự muốn gì: sống hay là tự bắn mình, nói cho đúng ra thì… Dù vậy, lúc nào tôi cũng mang theo bên người một khẩu súng lục. Đây… (Cho xem khẩu súng lục.)

Шарлотта. Кончила. Теперь пойду. (Надевает ружье.) Ты, Епиходов, очень умный человек и очень страшный; тебя должны безумно любить женщины. Бррр! (Идет.) Эти умники все такие глупые, не с кем мне поговорить… Все одна, одна, никого у меня нет и… и кто я, зачем я, неизвестно… (Уходит не спеша.)

Charlotte. Xong rồi. Giờ tôi đi đây. (Đeo súng lên vai.) Anh Yepikhodov, anh là người rất thông minh mà cũng rất đáng sợ; hẳn phụ nữ phải điên cuồng yêu anh. Brrr! (Đi.) Mấy người thông minh ấy toàn là lũ ngốc, chẳng có ai để nói chuyện cùng… Một mình, một mình, chẳng có ai cả, và… và tôi là ai, tôi sống để làm gì, cũng không biết… (Thong thả bước đi.)

Епиходов. Собственно говоря, не касаясь других предметов, я должен выразиться о себе, между прочим, что судьба относится ко мне без сожаления, как буря к небольшому кораблю. Если, допустим, я ошибаюсь, тогда зачем же сегодня утром я просыпаюсь, к примеру сказать, гляжу, а у меня на груди страшной величины паук… Вот такой. (Показывает обеими руками.) И тоже квасу возьмешь, чтобы напиться, а там, глядишь, что-нибудь в высшей степени неприличное, вроде таракана.

Yepikhodov. Nói thật ra, không cần bàn đến những chuyện khác, tôi phải tự nói về mình, nhân tiện, rằng số phận đối với tôi không chút thương xót, như bão tố với một con tàu nhỏ. Giả sử tôi có nhầm đi nữa, thì tại sao sáng nay khi thức dậy, tôi nhìn xuống, trên ngực tôi là một con nhện khủng khiếp… To thế này. (Dang hai tay ra để chỉ.) Và cả lúc tôi lấy chút kvas để giải khát nữa, thì bỗng thấy ngay một thứ cực kỳ không đứng đắn, kiểu như con gián.

(Пауза.)

(Im lặng.)

Вы читали Бокля?

Anh đã đọc Buckle chưa?

(Пауза.)

(Im lặng.)

Я желаю побеспокоить вас, Авдотья Федоровна, на пару слов.

Tôi muốn làm phiền cô, Avdotya Fyodorovna, vài lời.

Дуняша. Говорите.

Dunyasha. Anh cứ nói.

Епиходов. Мне бы желательно с вами наедине… (Вздыхает.)

Yepikhodov. Tôi muốn được nói chuyện với cô riêng… (Thở dài.)

Дуняша (смущенно). Хорошо… только сначала принесите мне мою тальмочку… Она около шкафа… тут немножко сыро…

Dunyasha (lúng túng). Được thôi… nhưng trước hết anh mang cho em chiếc áo choàng ngắn của em nhé… nó để cạnh tủ… chỗ đó hơi ẩm…

Епиходов. Хорошо-с… принесу-с… Теперь я знаю, что мне делать с моим револьвером… (Берет гитару и уходит, наигрывая.)

Yepikhodov. Vâng ạ, tôi mang đến ngay ạ… Giờ thì tôi biết phải làm gì với khẩu súng của mình rồi… (Cầm đàn ghi-ta và đi, vừa đi vừa gảy.)

Яша. Двадцать два несчастья! Глупый человек, между нами говоря. (Зевает.)

Yasha. Hai mươi hai nỗi xui xẻo! Nói giữa chúng ta thì thằng cha này ngốc thật. (Ngáp.)

Дуняша. Не дай бог, застрелится.

Dunyasha. Chúa phù hộ đừng để anh ta tự bắn mình.

(Пауза.)

(Im lặng.)

Я стала тревожная, все беспокоюсь. Меня еще девочкой взяли к господам, я теперь отвыкла от простой жизни, и вот руки белые-белые, как у барышни. Нежная стала, такая деликатная, благородная, всего боюсь… Страшно так. И если вы, Яша, обманете меня, то я не знаю, что будет с моими нервами.

Em hay lo lắng, lúc nào cũng bồn chồn. Hồi còn bé em đã được đưa vào nhà các ông chủ, giờ em quen xa rời cuộc sống giản dị rồi, và tay em trắng nõn như tay cô. Em trở nên dịu dàng, tinh tế, quý phái, cái gì cũng sợ… Đáng sợ lắm. Và nếu anh lừa dối em, Yasha, thì em không biết thần kinh của em sẽ ra sao.

Яша (целует ее). Огурчик! Конечно, каждая девушка должна себя помнить, и я больше всего не люблю, ежели девушка дурного поведения.

Yasha (hôn cô). Dưa leo của anh ơi! Đương nhiên, cô gái nào cũng phải biết giữ mình; anh ghét nhất là con gái hư hỏng.

Дуняша. Я страстно полюбила вас, вы образованный, можете обо всем рассуждать.

Dunyasha. Em đã yêu anh say đắm, anh có học thức, anh có thể bàn luận về mọi chuyện.

(Пауза.)

(Im lặng.)

Яша (зевает). Да-с… По-моему, так: ежели девушка кого любит, то она, значит, безнравственная.

Yasha (ngáp). Ừ… Theo anh thì thế này: nếu cô gái nào yêu ai, nghĩa là cô ấy vô đạo đức.

(Пауза.)

(Im lặng.)

Приятно выкурить сигару на чистом воздухе… (Прислушивается.) Сюда идут… Это господа…

Hút xì gà ngoài trời trong lành thì thật dễ chịu… (Lắng nghe.) Có người đến kìa… Là các ông chủ đấy…

(Дуняша порывисто обнимает его.)

(Dunyasha bất chợt ôm lấy anh.)

Идите домой, будто ходили на реку купаться, идите этой дорожкой, а то встретятся и подумают про меня, будто я с вами на свидании. Терпеть этого не могу.

Anh về đi, cứ như thể anh vừa đi tắm sông về, đi theo đường mòn này, kẻo gặp họ lại nghĩ em hẹn hò với anh. Em không chịu được chuyện đó.

Дуняша (тихо кашляет). У меня от сигары голова разболелась… (Уходит.)

Dunyasha (khẽ ho). Xì gà của anh làm đầu em đau quá… (Đi ra.)

(Яша остается, сидит возле часовни. Входят Любовь Андреевна, Гаев и Лопахин.)

(Yasha ở lại, ngồi bên nhà nguyện. Lyubov Andreyevna, Gaev và Lopakhin bước vào.)

Лопахин. Надо окончательно решить — время не ждет. Вопрос ведь совсем пустой. Согласны вы отдать землю под дачи или нет? Ответьте одно слово: да или нет? Только одно слово!

Lopakhin. Phải quyết định dứt khoát, thời gian không chờ đợi. Câu hỏi có gì đâu mà khó. Bà và ông có đồng ý đem đất ra cho thuê làm biệt thự nghỉ mát hay không? Trả lời một chữ thôi: có hay không? Chỉ một chữ thôi!

Любовь Андреевна. Кто это здесь курит отвратительные сигары… (Садится.)

Lyubov Andreyevna. Ai hút cái xì gà kinh tởm này vậy… (Ngồi xuống.)

Гаев. Вот железную дорогу построили, и стало удобно. (Садится.) Съездили в город и позавтракали… желтого в середину! Мне бы сначала пойти в дом, сыграть одну партию…

Gaev. Vừa xây xong đường sắt, tiện thật đấy. (Ngồi xuống.) Đi thành phố về rồi ăn trưa… Bi vàng vào lỗ giữa! Anh muốn vào nhà trước, chơi một ván…

Любовь Андреевна. Успеешь.

Lyubov Andreyevna. Còn kịp mà.

Лопахин. Только одно слово! (Умоляюще.) Дайте же мне ответ!

Lopakhin. Chỉ một chữ thôi! (Van vỉ.) Cho tôi câu trả lời đi!

Гаев (зевая). Кого?

Gaev (ngáp). Ai cơ?

Любовь Андреевна (глядит в свое портмоне). Вчера было много денег, а сегодня совсем мало. Бедная моя Варя из экономии кормит всех молочным супом, на кухне старикам дают один горох, а я трачу как-то бессмысленно… (Уронила портмоне, рассыпала золотые.) Ну, посыпались… (Ей досадно.)

Lyubov Andreyevna (nhìn vào ví). Hôm qua còn nhiều tiền, hôm nay đã gần hết rồi. Varya tội nghiệp của tôi vì tiết kiệm nên cho mọi người ăn toàn súp sữa; trong bếp, người già chỉ được ăn đậu Hà Lan… Còn tôi thì tiêu tiền một cách vô nghĩa… (Làm rơi ví, đồng vàng rơi tung tóe.) Ôi, rơi hết rồi… (Bực bội.)

Яша. Позвольте, я сейчас подберу. (Собирает монеты.)

Yasha. Để tôi nhặt cho ạ. (Nhặt tiền.)

Любовь Андреевна. Будьте добры, Яша. И зачем я поехала завтракать… Дрянной ваш ресторан с музыкой, скатерти пахнут мылом… Зачем так много пить, Леня? Зачем так много есть? Зачем так много говорить? Сегодня в ресторане ты говорил опять много и все некстати. О семидесятых годах, о декадентах. И кому? Половым говорить о декадентах!

Lyubov Andreyevna. Làm ơn đi, Yasha. Sao tôi lại đi ăn trưa làm gì không biết… Cái nhà hàng có nhạc của các anh tệ quá, khăn trải bàn thì thơm mùi xà phòng… Sao lại uống nhiều thế, Lênia? Sao lại ăn nhiều thế? Sao lại nói nhiều thế? Hôm nay ở nhà hàng anh lại nói nhiều, mà toàn chuyện không đúng lúc. Về những năm bảy mươi, về bọn suy đồi. Mà nói với ai? Nói với mấy anh bồi bàn về suy đồi!

Лопахин. Да.

Lopakhin. Đúng vậy.

Гаев (машет рукой). Я неисправим, это очевидно… (Раздраженно Яше.) Что такое, постоянно вертишься перед глазами…

Gaev (vẫy tay). Tôi không sửa được, điều đó quá rõ rồi… (Bực bội nói với Yasha.) Gì thế này, cứ đi đi lại lại trước mắt…

Яша (смеется). Я не могу без смеха вашего голоса слышать.

Yasha (cười). Nghe giọng ông là tôi không nhịn nổi cười.

Гаев (сестре). Или я, или он…

Gaev (nói với em). Hoặc anh, hoặc hắn…

Любовь Андреевна. Уходите, Яша, ступайте…

Lyubov Andreyevna. Đi đi, Yasha, đi đi…

Яша (отдает Любови Андреевне кошелек). Сейчас уйду. (Едва удерживается от смеха.) Сию минуту… (Уходит.)

Yasha (đưa ví cho Lyubov Andreyevna). Đi ngay đây ạ. (Khó nhịn cười.) Ngay lập tức… (Đi.)

Лопахин. Ваше имение собирается купить богач Дериганов. На торги, говорят, приедет сам лично.

Lopakhin. Điền sản của bà sắp được nhà giàu Deriganov mua lại. Người ta nói hắn sẽ đích thân đến dự buổi đấu giá.

Любовь Андреевна. А вы откуда слышали?

Lyubov Andreyevna. Anh nghe ở đâu thế?

Лопахин. В городе говорят.

Lopakhin. Ở trong thành phố người ta đồn vậy.

Гаев. Ярославская тетушка обещала прислать, а когда и сколько пришлет, неизвестно…

Gaev. Bà cô ở Yaroslavl đã hứa sẽ gửi tiền, nhưng khi nào và gửi bao nhiêu thì không biết…

Лопахин. Сколько она пришлет? Тысяч сто? Двести?

Lopakhin. Bà ấy gửi bao nhiêu? Một trăm nghìn rúp? Hai trăm?

Любовь Андреевна. Ну… Тысяч десять-пятнадцать, и на том спасибо.

Lyubov Andreyevna. Ừm… Mười, mười lăm nghìn là may lắm rồi, cũng đỡ.

Лопахин. Простите, таких легкомысленных людей, как вы, господа, таких неделовых, странных, я еще не встречал. Вам говорят русским языком, имение ваше продается, а вы точно не понимаете.

Lopakhin. Xin lỗi các vị, tôi chưa từng gặp những người nhẹ dạ, không biết tính toán, lạ lùng như các vị. Người ta nói tiếng người rõ ràng rành rành rằng điền sản của các vị sắp bị bán, mà các vị dường như chẳng hiểu gì cả.

Любовь Андреевна. Что же нам делать? Научите, что?

Lyubov Andreyevna. Vậy chúng tôi phải làm gì? Anh dạy chúng tôi đi, làm gì?

Лопахин. Я вас каждый день учу. Каждый день я говорю все одно и то же. И вишневый сад, и землю необходимо отдать в аренду под дачи, сделать это теперь же, поскорее — аукцион на носу! Поймите! Раз окончательно решите, чтоб были дачи, так денег вам дадут сколько угодно, и вы тогда спасены.

Lopakhin. Tôi dạy các vị mỗi ngày đấy thôi. Ngày nào tôi cũng nói đi nói lại một điều. Cả vườn anh đào lẫn đất đai, phải đem cho thuê làm biệt thự nghỉ mát, làm ngay bây giờ, càng nhanh càng tốt, cuộc đấu giá đã kề bên rồi! Hiểu chưa! Một khi các vị quyết hẳn làm biệt thự, thì người ta sẽ cho các vị vay bao nhiêu cũng được, và lúc đó các vị được cứu.

Любовь Андреевна. Дачи и дачники — это так пошло, простите.

Lyubov Andreyevna. Biệt thự với người nghỉ mát, nghe tầm thường quá, xin lỗi anh.

Гаев. Совершенно с тобой согласен.

Gaev. Hoàn toàn đồng ý với em.

Лопахин. Я или зарыдаю, или закричу, или в обморок упаду. Не могу! Вы меня замучили! (Гаеву.) Баба вы!

Lopakhin. Tôi sắp khóc, hoặc hét lên, hoặc ngất đi. Không chịu nổi nữa! Các vị hành hạ tôi quá! (Với Gaev.) Ông chỉ là một mụ đàn bà thôi!

Гаев. Кого?

Gaev. Ai cơ?

Лопахин. Баба! (Хочет уйти.)

Lopakhin. Đàn bà! (Định đi.)

Любовь Андреевна (испуганно). Нет, не уходите, останьтесь, голубчик. Прошу вас. Может быть, надумаем что-нибудь!

Lyubov Andreyevna (hốt hoảng). Không, đừng đi, ở lại đi anh bạn. Xin anh đấy. Biết đâu chúng ta nghĩ ra được điều gì!

Лопахин. О чем тут думать!

Lopakhin. Nghĩ gì nữa!

Любовь Андреевна. Не уходите, прошу вас. С вами все-таки веселее…

Lyubov Andreyevna. Đừng đi, xin anh. Dù sao có anh thì vui hơn…

(Пауза.)

(Im lặng.)

Я все жду чего-то, как будто над нами должен обвалиться дом.

Tôi cứ chờ đợi điều gì đó, như thể ngôi nhà sắp đổ sập xuống đầu chúng ta.

Гаев (в глубоком раздумье). Дуплет в угол… Круазе в середину…

Gaev (trầm ngâm sâu). Đôi bi vào góc… Bi chéo vào lỗ giữa…

Любовь Андреевна. Уж очень много мы грешили…

Lyubov Andreyevna. Chúng ta đã phạm quá nhiều tội lỗi…

Лопахин. Какие у вас грехи…

Lopakhin. Bà có tội lỗi gì đâu…

Гаев (кладет в рот леденец). Говорят, что я все свое состояние проел на леденцах… (Смеется.)

Gaev (bỏ viên kẹo vào miệng). Người ta nói tôi đã ăn hết cả gia sản vào kẹo mút… (Cười.)

Любовь Андреевна. О, мои грехи… Я всегда сорила деньгами без удержу, как сумасшедшая, и вышла замуж за человека, который делал одни только долги. Муж мой умер от шампанского, — он страшно пил, — и на несчастье я полюбила другого, сошлась, и как раз в это время, — это было первое наказание, удар прямо в голову, — вот тут на реке… утонул мой мальчик, и я уехала за границу, совсем уехала, чтобы никогда не возвращаться, не видеть этой реки… Я закрыла глаза, бежала, себя не помня, а он за мной… безжалостно, грубо. Купила я дачу возле Ментоны, так как он заболел там, и три года я не знала отдыха ни днем, ни ночью; больной измучил меня, душа моя высохла. А в прошлом году, когда дачу продали за долги, я уехала в Париж, и там он обобрал меня, бросил, сошелся с другой, я пробовала отравиться… Так глупо, так стыдно… И потянуло вдруг в Россию, на родину, к девочке моей… (Утирает слезы.) Господи, господи, будь милостив, прости мне грехи мои! Не наказывай меня больше! (Достает из кармана телеграмму.) Получила сегодня из Парижа… Просит прощения, умоляет вернуться… (Рвет телеграмму.) Словно где-то музыка. (Прислушивается.)

Lyubov Andreyevna. Ồ, tội lỗi của tôi… Tôi lúc nào cũng tiêu tiền không tiếc tay, như người điên, rồi lấy một người chồng chỉ toàn gây nợ. Chồng tôi chết vì rượu sâm-banh—ông ấy uống dữ lắm—và không may tôi lại yêu một người khác, chung sống với anh ta, và đúng lúc đó—đó là cú đòn đầu tiên, đánh thẳng vào đầu tôi—thằng bé của tôi chết đuối ngay đây bên sông… Tôi bỏ đi nước ngoài, đi hẳn, không bao giờ trở về, không bao giờ phải nhìn lại con sông này nữa… Tôi nhắm mắt lại mà chạy, chẳng còn biết mình đang làm gì, còn hắn đuổi theo tôi… tàn nhẫn, thô bạo. Tôi mua một biệt thự gần Menton, vì hắn ốm ở đó, và ba năm trời tôi không biết nghỉ ngơi, ngày cũng như đêm; người bệnh làm tôi kiệt sức, tâm hồn tôi khô héo. Năm ngoái, khi biệt thự bị bán để trả nợ, tôi đi Paris, và ở đó hắn vét sạch tiền của tôi, bỏ tôi, đi với người khác; tôi đã thử uống thuốc độc tự tử… Thật ngu ngốc, thật nhục nhã… Rồi bỗng dưng lòng tôi hướng về nước Nga, về quê hương, về đứa con gái nhỏ của tôi… (Lau nước mắt.) Chúa ơi, Chúa ơi, xin Người thương xót, tha thứ cho tội lỗi con! Đừng trừng phạt con nữa! (Lấy trong túi ra một bức điện tín.) Hôm nay nhận được từ Paris… Hắn xin lỗi, van xin tôi trở về… (Xé bức điện.) Như đâu đó có tiếng nhạc… (Lắng nghe.)

Гаев. Это наш знаменитый еврейский оркестр. Помнишь, четыре скрипки, флейта и контрабас.

Gaev. Đó là dàn nhạc Do Thái nổi tiếng của chúng ta. Em nhớ không? Bốn cây vĩ cầm, một cây sáo và một đàn contrabass.

Любовь Андреевна. Он еще существует? Его бы к нам зазвать как-нибудь, устроить вечерок.

Lyubov Andreyevna. Nó vẫn còn tồn tại à? Mời họ đến một lần nào đó, tổ chức một buổi tối nhạc.

Лопахин (прислушивается). Не слыхать… (Тихо напевает.) «И за деньги русака немцы офранцузят». (Смеется.) Какую я вчера пьесу смотрел в театре, очень смешно.

Lopakhin (lắng nghe). Chẳng nghe thấy gì… (Khẽ ngân nga.) “Vì đồng tiền, người Đức sẽ Pháp hóa người Nga…” (Cười.) Hôm qua tôi xem một vở kịch ở nhà hát, buồn cười lắm.

Любовь Андреевна. И, наверное, ничего нет смешного. Вам не пьесы смотреть, а смотреть бы почаще на самих себя. Как вы все серо живете, как много говорите ненужного.

Lyubov Andreyevna. Chắc chẳng có gì buồn cười đâu. Anh không nên đi xem kịch, mà nên nhìn lại chính mình nhiều hơn. Sống sao mà xám xịt thế, nói sao mà nhiều chuyện vô ích thế.

Лопахин. Это правда. Надо прямо говорить, жизнь у нас дурацкая…

Lopakhin. Đúng thế. Phải nói thẳng ra, cuộc sống của chúng ta thật ngớ ngẩn…

(Пауза.)

(Im lặng.)

Мой папаша был мужик, идиот, ничего не понимал, меня не учил, а только бил спьяна, и все палкой. В сущности, и я такой же болван и идиот. Ничему не обучался, почерк у меня скверный, пишу я так, что от людей совестно, как свинья.

Bố tôi là người nông dân, một kẻ ngu ngốc, chẳng hiểu gì, không dạy dỗ tôi, chỉ đánh tôi khi say rượu, và toàn bằng gậy. Thực ra tôi cũng là một thằng ngốc, một kẻ đần độn. Tôi chẳng được học hành gì, chữ viết thì xấu, viết đến mức ngượng với người đời, như heo.

Любовь Андреевна. Жениться вам нужно, мой друг.

Lyubov Andreyevna. Anh phải cưới vợ đi, bạn tôi ạ.

Лопахин. Да… Это правда.

Lopakhin. Ừ… Đúng là vậy.

Любовь Андреевна. На нашей бы Варе. Она хорошая девушка.

Lyubov Andreyevna. Lấy Varya nhà tôi thì hơn. Con bé ngoan lắm.

Лопахин. Да.

Lopakhin. Vâng.

Любовь Андреевна. Она у меня из простых, работает целый день, а главное, вас любит. Да и вам-то давно нравится.

Lyubov Andreyevna. Con bé xuất thân bình dân, làm việc suốt ngày, mà quan trọng hơn là con bé yêu anh. Và anh cũng đã thích con bé từ lâu rồi.

Лопахин. Что же? Я не прочь… Она хорошая девушка.

Lopakhin. Thì sao nào? Tôi cũng không phản đối… Cô ấy là một cô gái tốt.

(Пауза.)

(Im lặng.)

Гаев. Мне предлагают место в банке. Шесть тысяч в год… Слыхала?

Gaev. Người ta mời tôi làm việc ở ngân hàng. Sáu nghìn một năm… Em nghe chưa?

Любовь Андреевна. Где тебе! Сиди уж…

Lyubov Andreyevna. Anh thì làm được gì! Ngồi yên đi…

(Фирс входит; он принес пальто.)

(Firs bước vào; ông mang áo khoác.)

Фирс (Гаеву). Извольте, сударь, надеть, а то сыро.

Firs (nói với Gaev). Thưa cậu, mặc áo vào đi ạ, trời ẩm lắm.

Гаев (надевает пальто). Надоел ты, брат.

Gaev (mặc áo khoác). Chán ông quá, ông bạn.

Фирс. Нечего там… Утром уехали, не сказавшись. (Оглядывает его.)

Firs. Có gì đâu… Sáng nay ông bà đi mà không nói một tiếng. (Nhìn ông ta.)

Любовь Андреевна. Как ты постарел, Фирс!

Lyubov Andreyevna. Ông già đi nhiều quá, Firs!

Фирс. Чего изволите?

Firs. Bà hỏi gì ạ?

Лопахин. Говорят, ты постарел очень!

Lopakhin. Nghe nói ông già đi nhiều lắm!

Фирс. Живу давно. Меня женить собирались, а вашего папаши еще на свете не было… (Смеется.) А воля вышла, я уже старшим камердинером был. Тогда я не согласился на волю, остался при господах…

Firs. Tôi sống lâu rồi. Người ta định cưới vợ cho tôi, mà khi ấy bố ông còn chưa sinh ra… (Cười.) Rồi đến lúc có chiếu chỉ giải phóng, tôi đã là hầu phòng trưởng rồi. Hồi đó tôi không chịu nhận tự do, vẫn ở lại hầu các ông chủ…

(Пауза.)

(Im lặng.)

И помню, все рады, а чему рады, и сами не знают.

Tôi nhớ, ai cũng vui mừng, mà vui cái gì thì chính họ cũng không biết.

Лопахин. Прежде очень хорошо было. По крайней мере, драли.

Lopakhin. Ngày trước sống tốt hơn nhiều. Ít nhất là còn có đòn roi.

Фирс (не расслышав). А еще бы. Мужики при господах, господа при мужиках, а теперь все враздробь, не поймешь ничего.

Firs (không nghe rõ). Đương nhiên rồi. Người nông dân phụ thuộc chủ, chủ phụ thuộc người nông dân, còn bây giờ thì tất cả rời rạc, lộn xộn, chẳng hiểu gì cả.

Гаев. Помолчи, Фирс. Завтра мне нужно в город. Обещали познакомить с одним генералом, который может дать под вексель.

Gaev. Im đi, Firs. Ngày mai tôi phải vào thành phố. Người ta hứa giới thiệu cho tôi một vị tướng, ông ấy có thể cho vay bằng giấy nợ.

Лопахин. Ничего у вас не выйдет. И не заплатите вы процентов, будьте покойны.

Lopakhin. Ông chẳng được gì đâu. Mà ông cũng sẽ không trả nổi lãi, ông cứ yên tâm.

Любовь Андреевна. Это он бредит. Никаких генералов нет.

Lyubov Andreyevna. Anh ấy nói mê đấy thôi. Làm gì có tướng nào.

(Входят Трофимов, Аня и Варя.)

(Trofimov, Ania và Varya bước vào.)

Гаев. А вот и наши идут.

Gaev. Kìa, người nhà đang đến.

Аня. Мама сидит.

Ania. Mẹ đang ngồi đây.

Любовь Андреевна (нежно). Иди, иди… Родные мои… (Обнимая Аню и Варю.) Если бы вы обе знали, как я вас люблю. Садитесь рядом, вот так.

Lyubov Andreyevna (dịu dàng). Lại đây, lại đây… Các con của mẹ… (Ôm Ania và Varya.) Nếu hai con biết mẹ yêu các con biết bao nhiêu. Ngồi cạnh mẹ đây, như thế này nhé.

(Все усаживаются.)

(Mọi người ngồi xuống.)

Лопахин. Наш вечный студент все с барышнями ходит.

Lopakhin. Sinh viên vĩnh cửu của chúng ta lại đi theo các cô rồi.

Трофимов. Не ваше дело.

Trofimov. Không phải việc của anh.

Лопахин. Ему пятьдесят лет скоро, а он все еще студент.

Lopakhin. Sắp năm mươi tuổi đến nơi rồi mà vẫn còn là sinh viên.

Трофимов. Оставьте ваши дурацкие шутки.

Trofimov. Xin anh đừng đùa cợt ngớ ngẩn nữa.

Лопахин. Что же ты, чудак, сердишься?

Lopakhin. Sao vậy, anh bạn kỳ quặc? Sao lại giận thế?

Трофимов. А ты не приставай.

Trofimov. Đừng có làm phiền tôi.

Лопахин (смеется). Позвольте вас спросить, как вы обо мне понимаете?

Lopakhin (cười). Cho phép tôi hỏi, anh hiểu về tôi thế nào?

Трофимов. Я, Ермолай Алексеич, так понимаю: вы богатый человек, будете скоро миллионером. Вот как в смысле обмена веществ нужен хищный зверь, который съедает все, что попадается ему на пути, так и ты нужен.

Trofimov. Tôi thấy thế này, Ermolai Alexeich: anh là người giàu có, sắp trở thành triệu phú. Cũng như trong quá trình trao đổi chất, cần đến loài thú săn mồi nuốt chửng mọi thứ trên đường đi của nó, thì anh cũng cần thiết như thế.

(Все смеются.)

(Mọi người cười.)

Варя. Вы, Петя, расскажите лучше о планетах.

Varya. Anh Petya, thôi anh kể về các hành tinh đi.

Любовь Андреевна. Нет, давайте продолжим вчерашний разговор.

Lyubov Andreyevna. Không, tiếp tục câu chuyện hôm qua đi.

Трофимов. О чем это?

Trofimov. Chuyện gì thế?

Гаев. О гордом человеке.

Gaev. Về con người kiêu hãnh.

Трофимов. Мы вчера говорили долго, но ни к чему не пришли. В гордом человеке, в вашем смысле, есть что-то мистическое. Быть может, вы и правы по-своему, но если рассуждать попросту, без затей, то какая там гордость, есть ли в ней смысл, если человек физиологически устроен неважно, если в своем громадном большинстве он груб, неумен, глубоко несчастлив. Надо перестать восхищаться собой. Надо бы только работать.

Trofimov. Hôm qua chúng ta nói rất lâu mà không đi đến đâu. Trong cái khái niệm con người kiêu hãnh theo nghĩa của ông, có điều gì đó huyền bí. Có lẽ theo cách riêng của mình, ông cũng có lý, nhưng nếu nói giản dị, không rườm rà, thì kiêu hãnh có nghĩa gì, nếu con người về mặt sinh lý được cấu tạo không ra gì, nếu phần đông họ thô kệch, ngu dốt, khốn khổ sâu sắc? Phải thôi chiêm ngưỡng chính mình. Chỉ cần làm việc thôi.

Гаев. Все равно умрешь.

Gaev. Dù sao cũng chết cả thôi.

Трофимов. Кто знает? И что значит — умрешь? Быть может, у человека сто чувств и со смертью погибают только пять, известных нам, а остальные девяносто пять остаются живы.

Trofimov. Ai biết được? Và chết có nghĩa là gì? Có lẽ con người có một trăm cảm giác, và khi chết chỉ có năm cảm giác mà chúng ta biết là mất đi, còn chín mươi lăm cảm giác khác vẫn còn sống.

Любовь Андреевна. Какой вы умный, Петя!..

Lyubov Andreyevna. Petya, anh thông minh quá đi…

Лопахин (иронически). Страсть!

Lopakhin (mỉa mai). Cuồng nhiệt ghê!

Трофимов. Человечество идет вперед, совершенствуя свои силы. Все, что недосягаемо для него теперь, когда-нибудь станет близким, понятным, только вот надо работать, помогать всеми силами тем, кто ищет истину. У нас, в России, работают пока очень немногие. Громадное большинство той интеллигенции, какую я знаю, ничего не ищет, ничего не делает и к труду пока не способно. Называют себя интеллигенцией, а прислуге говорят «ты», с мужиками обращаются как с животными, учатся плохо, серьезно ничего не читают, ровно ничего не делают, о науках только говорят, в искусстве понимают мало. Все серьезны, у всех строгие лица, все говорят только о важном, философствуют, а между тем у всех на глазах рабочие едят отвратительно, спят без подушек, по тридцати, по сорока в одной комнате, везде клопы, смрад, сырость, нравственная нечистота… И, очевидно, все хорошие разговоры у нас для того только, чтобы отвести глаза себе и другим. Укажите мне, где у нас ясли, о которых говорят так много и часто, где читальни? О них только в романах пишут, на деле же их нет совсем. Есть только грязь, пошлость, азиатчина… Я боюсь и не люблю очень серьезных физиономий, боюсь серьезных разговоров. Лучше помолчим!

Trofimov. Loài người tiến lên, không ngừng hoàn thiện sức mạnh của mình. Tất cả những gì bây giờ còn xa tầm với, một ngày nào đó sẽ trở nên gần gũi, dễ hiểu; chỉ có điều phải lao động, phải giúp đỡ hết sức những ai đang tìm kiếm chân lý. Ở nước ta, ở nước Nga, hiện nay rất ít người làm việc. Phần lớn giới trí thức mà tôi biết chẳng tìm kiếm gì, chẳng làm gì, và còn chưa biết làm việc. Họ tự gọi mình là trí thức, nhưng nói với người hầu thì họ xưng “mày”, đối xử với người nông dân như với súc vật, học hành qua loa, chẳng đọc sách nghiêm túc, hoàn toàn không làm gì cả, chỉ bàn về khoa học mà thôi, còn về nghệ thuật thì hiểu biết rất ít. Ai cũng nghiêm nghị, ai cũng mặt lạnh tanh, ai cũng chỉ nói chuyện quan trọng, triết lý, vậy mà ngay trước mắt tất cả, công nhân ăn uống kinh khủng, ngủ không gối, ba bốn chục người trong một phòng, khắp nơi rệp, hôi thối, ẩm thấp, bẩn thỉu về đạo đức… Và rõ ràng là mọi cuộc trò chuyện hay ho của chúng ta chỉ để đánh lạc hướng chính mình và người khác. Hãy chỉ cho tôi xem, ở đâu có nhà trẻ mà người ta nói đến nhiều và thường xuyên đến thế, ở đâu có phòng đọc sách? Người ta chỉ viết về chúng trong tiểu thuyết, còn thực tế thì hoàn toàn không có. Chỉ có bùn đất, tầm thường, thói phương Đông lạc hậu… Tôi sợ và không thích những gương mặt nghiêm nghị lắm, tôi sợ những cuộc trò chuyện nghiêm túc. Thôi, im lặng là hơn!

Лопахин. Знаете, я встаю в пятом часу утра, работаю с утра до вечера, ну, у меня постоянно деньги свои и чужие, и я вижу, какие кругом люди. Надо только начать делать что-нибудь, чтобы понять, как мало честных, порядочных людей. Иной раз, когда не спится, я думаю: господи, ты дал нам громадные леса, необъятные поля, глубочайшие горизонты, и, живя тут, мы сами должны бы по-настоящему быть великанами…

Lopakhin. Anh biết không, tôi dậy lúc gần năm giờ sáng, làm việc từ sáng đến tối; tôi có tiền của mình, và cả tiền của người khác, nên tôi thấy xung quanh có đủ loại người. Chỉ cần bắt đầu làm gì đó là sẽ hiểu có ít người trung thực, đứng đắn đến nhường nào. Đôi khi không ngủ được, tôi nghĩ: Chúa ơi, Ngài đã ban cho chúng ta những khu rừng mênh mông, những cánh đồng bao la, những chân trời thăm thẳm, vậy mà sống ở đây, chúng ta lẽ ra phải thực sự là những người khổng lồ…

Любовь Андреевна. Вам понадобились великаны… Они только в сказках хороши, а так они пугают.

Lyubov Andreyevna. Anh cần người khổng lồ à… Họ chỉ hay trong truyện cổ thôi, còn ngoài đời thì làm người ta sợ.

(В глубине сцены проходит Епиходов и играет на гитаре.)

(Ở xa trên sân khấu, Yepikhodov đi ngang, gảy đàn ghi-ta.)

(Задумчиво.) Епиходов идет…

(Trầm ngâm.) Yepikhodov đi kìa…

Аня (задумчиво). Епиходов идет…

Ania (trầm ngâm). Yepikhodov đi kìa…