Bưu điện

Vì sao đáng đọc

Bưu điện, tên gốc Dakghar, là vở kịch Rabindranath Tagore xuất bản năm 1912; Wikipedia kể ông viết nó trong bốn ngày. Nhân vật chính là Amal, một đứa trẻ bị bệnh không chữa được, phải ở lại trong nhà người chú nuôi Madhav. Cậu ngồi ở sân, hỏi người qua đường về những nơi họ đến. Khi một bưu điện mới xây gần nhà, cậu mơ nhận thư của nhà vua, hoặc làm người đưa thư cho ông. Vở kịch ngắn và giản dị, và còn sống vì chính điều đó: một đứa trẻ bị giữ trong nhà nhìn ra thế giới bằng trí tưởng tượng, còn người lớn quanh cậu lo lắng, mỉa mai hoặc bất lực.

Điều đáng chú ý là hành trình vượt biên giới của vở kịch. Theo Wikipedia, W. B. Yeats là người đầu tiên đưa ra bản tiếng Anh và viết lời tựa; năm 1913 Nhà hát Abbey ở Dublin dựng nó dưới sự chỉ đạo của Yeats và Lady Gregory, rồi vở chuyển sang Court Theatre ở London cùng năm. Bản gốc tiếng Bengal đến năm 1917 mới lên sân khấu tại nhà Jorasanko của Tagore ở Calcutta. Cũng trang ấy ghi vở có 105 buổi diễn ở Đức, được André Gide dịch sang tiếng Pháp, Juan Ramón Jiménez dịch sang tiếng Tây Ban Nha, và một bản tiếng Ba Lan được diễn dưới sự giám sát của Janusz Korczak ở khu Do Thái Warsaw.

Hãy để ý cách vở kịch dựng toàn bộ sức căng từ một khung cảnh rất nhỏ: một sân nhà, một con đường, một cậu bé không được ra ngoài. Mạch kịch dựa trên những cuộc trò chuyện ngắn nên đọc khá nhanh. Wikipedia mô tả trưởng làng chế giễu Amal bằng một bức thư vua giả, rồi thầy thuốc của nhà vua đến thật; đoạn kết không được kể ở đây. Tagore gọi cái chết trong vở là một thứ “tự do tinh thần”. Lưu ý nội dung: bệnh nặng của một đứa trẻ, cái chết được gợi ý, không có cảnh ghê rợn. Bản tiếng Việt trên trang này là bản dịch của chính trang, làm trực tiếp từ nguyên bản tiếng Bengal.

Phần giới thiệu do LitMundi soạn với sự hỗ trợ của AI và đối chiếu với các nguồn dưới đây.