Bọn cướp

Vì sao đáng đọc

Bọn cướp là vở kịch năm hồi được xuất bản đầu tiên của Friedrich Schiller, kể về hai anh em trong một gia đình quý tộc. Karl Moor, người con phóng khoáng và nổi loạn mà cha yêu quý, bị Franz, đứa em lạnh lùng và toan tính, dùng một lá thư giả đẩy vào cảnh lưu lạc. Karl rồi trở thành thủ lĩnh một băng cướp trong rừng Bohemia, vẫn hy vọng làm một tên cướp đáng kính. Vở kịch vẫn sống vì nó đặt câu hỏi tự do cá nhân dừng ở đâu và pháp luật bắt đầu từ đâu, và vì hai anh em, một người liều lĩnh, một người tính toán, vẫn hiện ra như những con người chứ không phải kiểu nhân vật.

Vở kịch được viết vào lúc phong trào Sturm und Drang gần hồi kết. Theo Wikipedia tiếng Anh, nhà phê bình Peter Brooks xếp nó vào số những tác phẩm định hình melodrama châu Âu. Bản in năm 1781 lúc đầu không ghi tên tác giả và gây xôn xao vì phê phán công khai chế độ phong kiến. Buổi công diễn tại Nhà hát Quốc gia Mannheim ngày 13/1/1782 khiến Schiller nổi tiếng gần như chỉ sau một đêm. Ông mượn cảm hứng từ Schubart và từ những thủ lĩnh cướp có thật như Nikol List. Sau này, vở kịch làm nền cho hai vở opera: I briganti của Mercadante (Paris, 1836) và I masnadieri của Verdi (London, 1847).

Hãy để ý rằng phần lớn bi kịch dựa vào một văn bản duy nhất. Franz đọc cho cha nghe một lá thư do chính hắn viết, và ông già tin rồi từ bỏ Karl. Hãy để ý Dalberg, giám đốc nhà hát Mannheim, đưa câu chuyện lùi về ba trăm năm trước để làm dịu tính chính trị, nhưng August Wilhelm Iffland trong vai Franz lại mặc trang phục đương thời. Và hãy để ý lời thề: lời hứa sống thủy chung với băng cướp trở thành sợi dây Karl không thể cắt đứt. Bản in đầu tiên mở đầu bằng câu châm ngôn của Hippocrates: thứ gì thuốc không chữa được thì sắt chữa, thứ gì sắt không chữa được thì lửa chữa.

Phần giới thiệu do LitMundi soạn với sự hỗ trợ của AI và đối chiếu với các nguồn dưới đây.