Ông Cát (Der Sandmann)

Nathanael an Lothar

Nathanael gửi Lothar

Gewiß seid Ihr alle voll Unruhe, daß ich so lange - lange nicht geschrieben. Mutter zürnt wohl, und Clara mag glauben, ich lebe hier in Saus und Braus und vergesse mein holdes Engelsbild, so tief mir in Herz und Sinn eingeprägt, ganz und gar. - Dem ist aber nicht so; täglich und stündlich gedenke ich Eurer aller und in süßen Träumen geht meines holden Clärchens freundliche Gestalt vorüber und lächelt mich mit ihren hellen Augen so anmutig an, wie sie wohl pflegte, wenn ich zu Euch hineintrat. - Ach wie vermochte ich denn Euch zu schreiben, in der zerrissenen Stimmung des Geistes, die mir bisher alle Gedanken verstörte! - Etwas Entsetzliches ist in mein Leben getreten! - Dunkle Ahnungen eines gräßlichen mir drohenden Geschicks breiten sich wie schwarze Wolkenschatten über mich aus, undurchdringlich jedem freundlichen Sonnenstrahl. - Nun soll ich Dir sagen, was mir widerfuhr. Ich muß es, das sehe ich ein, aber nur es denkend, lacht es wie toll aus mir heraus. - Ach mein herzlieber Lothar! wie fange ich es denn an, Dich nur einigermaßen empfinden zu lassen, daß das, was mir vor einigen Tagen geschah, denn wirklich mein Leben so feindlich zerstören konnte! Wärst Du nur hier, so könntest Du selbst schauen; aber jetzt hältst Du mich gewiß für einen aberwitzigen Geisterseher. - Kurz und gut, das Entsetzliche, was mir geschah, dessen tödlichen Eindruck zu vermeiden ich mich vergebens bemühe, besteht in nichts anderm, als daß vor einigen Tagen, nämlich am 30. Oktober mittags um 12 Uhr, ein Wetterglashändler in meine Stube trat und mir seine Ware anbot. Ich kaufte nichts und drohte, ihn die Treppe herabzuwerfen, worauf er aber von selbst fortging.

Chắc hẳn mọi người đều nóng ruột lắm vì tôi đã lâu — lâu lắm rồi không viết thư. Mẹ hẳn đang giận, còn Clara có lẽ tưởng tôi sống ở đây xa hoa phóng túng mà quên hẳn hình bóng thiên thần đáng yêu của mình, vốn khắc sâu trong tim trong óc tôi. — Nhưng không phải thế đâu; ngày ngày, giờ giờ tôi nhớ đến tất cả mọi người, và trong những giấc mơ ngọt ngào, dáng hình hiền hậu của Clärchen yêu dấu của tôi lướt qua, mỉm cười với tôi bằng đôi mắt sáng, duyên dáng như xưa kia nàng vẫn thường mỉm cười mỗi khi tôi bước vào nhà mọi người. — Ôi, làm sao tôi viết thư cho mọi người được, trong cái tâm trạng rã rời của tinh thần khiến mọi ý nghĩ của tôi bấy lâu nay rối loạn! — Một điều khủng khiếp đã bước vào đời tôi! — Những linh cảm u ám về một số phận ghê gớm đang đe dọa tôi trải ra trên đầu như bóng mây đen, không tia nắng thân thiện nào xuyên qua nổi. — Giờ tôi phải kể cho cậu nghe điều đã xảy ra với tôi. Tôi phải kể, tôi hiểu thế, nhưng chỉ cần nghĩ đến thôi, nó đã bật ra khỏi người tôi thành một tràng cười như điên dại. — Ôi Lothar thân yêu của tôi! làm sao tôi bắt đầu đây, để cậu cảm được dù chỉ phần nào rằng chuyện xảy ra với tôi mấy hôm trước thật sự đã có thể phá nát đời tôi một cách thù nghịch đến thế! Giá cậu ở đây thì cậu tự mắt thấy được; còn bây giờ chắc cậu cho tôi là một kẻ thấy ma điên rồ. — Nói ngắn gọn, điều khủng khiếp xảy ra với tôi, mà tôi cố tránh cái ấn tượng chết người của nó nhưng uổng công, chẳng là gì khác ngoài việc mấy hôm trước, cụ thể là ngày 30 tháng Mười, vào lúc mười hai giờ trưa, một người bán phong vũ biểu và thấu kính bước vào phòng tôi chào hàng. Tôi không mua gì cả và dọa ném hắn xuống cầu thang, thế là hắn tự bỏ đi.

Du ahnest, daß nur ganz eigne, tief in mein Leben eingreifende Beziehungen diesem Vorfall Bedeutung geben können, ja, daß wohl die Person jenes unglückseligen Krämers gar feindlich auf mich wirken muß. So ist es in der Tat. Mit aller Kraft fasse ich mich zusammen, um ruhig und geduldig Dir aus meiner frühern Jugendzeit so viel zu erzählen, daß Deinem regen Sinn alles klar und deutlich in leuchtenden Bildern aufgehen wird. Indem ich anfangen will, höre ich Dich lachen und Clara sagen: »Das sind ja rechte Kindereien!« - Lacht, ich bitte Euch, lacht mich recht herzlich aus! - ich bitt Euch sehr! - Aber Gott im Himmel! die Haare sträuben sich mir und es ist, als flehe ich Euch an, mich auszulachen, in wahnsinniger Verzweiflung, wie Franz Moor den Daniel. - Nun fort zur Sache!

Cậu đoán được rằng chỉ những mối quan hệ rất riêng, can thiệp sâu vào cuộc đời tôi mới có thể làm cho sự việc này có ý nghĩa, và rằng chính con người của gã bán hàng bất hạnh kia hẳn phải tác động lên tôi một cách thù địch. Đúng là như vậy. Tôi dồn hết sức tự trấn tĩnh để bình tâm, kiên nhẫn kể cho cậu nghe về thời thơ ấu của mình đủ nhiều, để trí óc nhạy bén của cậu thấy mọi điều rõ ràng, sáng tỏ trong những hình ảnh rực rỡ. Đang định bắt đầu, tôi nghe thấy cậu cười và Clara nói: “Trò trẻ con cả thôi!” — Cứ cười đi, tôi xin mọi người, cứ cười tôi thật thoải mái đi! — tôi xin mọi người lắm! — Nhưng lạy Chúa trên trời! tóc tôi dựng đứng cả lên, và cứ như tôi đang van nài mọi người cười nhạo mình trong nỗi tuyệt vọng điên cuồng, như Franz Moor van nài lão Daniel. — Thôi, vào chuyện!

Außer dem Mittagsessen sahen wir, ich und mein Geschwister, tagüber den Vater wenig. Er mochte mit seinem Dienst viel beschäftigt sein. Nach dem Abendessen, das alter Sitte gemäß schon um sieben Uhr aufgetragen wurde, gingen wir alle, die Mutter mit uns, in des Vaters Arbeitszimmer und setzten uns um einen runden Tisch. Der Vater rauchte Tabak und trank ein großes Glas Bier dazu. Oft erzählte er uns viele wunderbare Geschichten und geriet darüber so in Eifer, daß ihm die Pfeife immer ausging, die ich, ihm brennend Papier hinhaltend, wieder anzünden mußte, welches mir denn ein Hauptspaß war. Oft gab er uns aber Bilderbücher in die Hände, saß stumm und starr in seinem Lehnstuhl und blies starke Dampfwolken von sich, daß wir alle wie im Nebel schwammen. An solchen Abenden war die Mutter sehr traurig und kaum schlug die Uhr neun, so sprach sie: »Nun Kinder! - zu Bette! zu Bette! der Sandmann kommt, ich merk es schon.« Wirklich hörte ich dann jedesmal etwas schweren langsamen Tritts die Treppe heraufpoltern; das mußte der Sandmann sein. Einmal war mir jenes dumpfe Treten und Poltern besonders graulich; ich frug die Mutter, indem sie uns fortführte: »Ei Mama! wer ist denn der böse Sandmann, der uns immer von Papa forttreibt? - wie sieht er denn aus?« - »Es gibt keinen Sandmann, mein liebes Kind«, erwiderte die Mutter: »wenn ich sage, der Sandmann kommt, so will das nur heißen, ihr seid schläfrig und könnt die Augen nicht offen behalten, als hätte man euch Sand hineingestreut.« - Der Mutter Antwort befriedigte mich nicht, ja in meinem kindischen Gemüt entfaltete sich deutlich der Gedanke, daß die Mutter den Sandmann nur verleugne, damit wir uns vor ihm nicht fürchten sollten, ich hörte ihn ja immer die Treppe heraufkommen. Voll Neugierde, Näheres von diesem Sandmann und seiner Beziehung auf uns Kinder zu erfahren, frug ich endlich die alte Frau, die meine jüngste Schwester wartete: was denn das für ein Mann sei, der Sandmann? »Ei Thanelchen«, erwiderte diese, »weißt du das noch nicht? Das ist ein böser Mann, der kommt zu den Kindern, wenn sie nicht zu Bett gehen wollen und wirft ihnen Händevoll Sand in die Augen, daß sie blutig zum Kopf herausspringen, die wirft er dann in den Sack und trägt sie in den Halbmond zur Atzung für seine Kinderchen; die sitzen dort im Nest und haben krumme Schnäbel, wie die Eulen, damit picken sie der unartigen Menschenkindlein Augen auf.« - Gräßlich malte sich nun im Innern mir das Bild des grausamen Sandmanns aus; sowie es abends die Treppe heraufpolterte, zitterte ich vor Angst und Entsetzen. Nichts als den unter Tränen hergestotterten Ruf. »Der Sandmann! der Sandmann! « konnte die Mutter aus mir herausbringen. Ich lief darauf in das Schlafzimmer, und wohl die ganze Nacht über quälte mich die fürchterliche Erscheinung des Sandmanns. - Schon alt genug war ich geworden, um einzusehen, daß das mit dem Sandmann und seinem Kindernest im Halbmonde, so wie es mir die Wartefrau erzählt hatte, wohl nicht ganz seine Richtigkeit haben könne; indessen blieb mir der Sandmann ein fürchterliches Gespenst, und Grauen - Entsetzen ergriff mich, wenn ich ihn nicht allein die Treppe heraufkommen, sondern auch meines Vaters Stubentür heftig aufreißen und hineintreten hörte. Manchmal blieb er lange weg, dann kam er öfter hintereinander. Jahrelang dauerte das, und nicht gewöhnen konnte ich mich an den unheimlichen Spuk, nicht bleicher wurde in mir das Bild des grausigen Sandmanns. Sein Umgang mit dem Vater fing an meine Fantasie immer mehr und mehr zu beschäftigen: den Vater darum zu befragen hielt mich eine unüberwindliche Scheu zurück, aber selbst - selbst das Geheimnis zu erforschen, den fabelhaften Sandmann zu sehen, dazu keimte mit den Jahren immer mehr die Lust in mir empor. Der Sandmann hatte mich auf die Bahn des Wunderbaren, Abenteuerlichen gebracht, das so schon leicht im kindlichen Gemüt sich einnistet. Nichts war mir lieber, als schauerliche Geschichten von Kobolten, Hexen, Däumlingen usw. zu hören oder zu lesen; aber obenan stand immer der Sandmann, den ich in den seltsamsten, abscheulichsten Gestalten überall auf Tische, Schränke und Wände mit Kreide, Kohle, hinzeichnete. Als ich zehn Jahre alt geworden, wies mich die Mutter aus der Kinderstube in ein Kämmerchen, das auf dem Korridor unfern von meines Vaters Zimmer lag. Noch immer mußten wir uns, wenn auf den Schlag neun Uhr sich jener Unbekannte im Hause hören ließ, schnell entfernen. In meinem Kämmerchen vernahm ich, wie er bei dem Vater hineintrat und bald darauf war es mir dann, als verbreite sich im Hause ein feiner seltsam riechender Dampf. Immer höher mit der Neugierde wuchs der Mut, auf irgend eine Weise des Sandmanns Bekanntschaft zu machen. Oft schlich ich schnell aus dem Kämmerchen auf den Korridor, wenn die Mutter vorübergegangen, aber nichts konnte ich erlauschen, denn immer war der Sandmann schon zur Türe hinein, wenn ich den Platz erreicht hatte, wo er mir sichtbar werden mußte. Endlich von unwiderstehlichem Drange getrieben, beschloß ich, im Zimmer des Vaters selbst mich zu verbergen und den Sandmann zu erwarten.

Ngoài bữa trưa ra, ban ngày chị em tôi và tôi ít khi thấy cha. Chắc ông bận rộn nhiều với công việc. Sau bữa tối, theo lệ cũ dọn ra từ bảy giờ, tất cả chúng tôi, cả mẹ nữa, đi vào phòng làm việc của cha và ngồi quanh một chiếc bàn tròn. Cha hút thuốc và uống kèm một cốc bia lớn. Ông thường kể cho chúng tôi nghe nhiều chuyện kỳ diệu, say sưa đến mức cái tẩu cứ tắt luôn, và tôi phải châm tờ giấy đang cháy đưa tới để đốt lại cho ông — đó là trò vui nhất của tôi. Nhưng cũng nhiều lần ông đưa sách tranh cho chúng tôi, rồi ngồi lặng im, đờ đẫn trong chiếc ghế bành, nhả ra những đám khói dày đặc khiến tất cả chúng tôi như bơi giữa sương mù. Vào những buổi tối ấy mẹ rất buồn, và đồng hồ vừa điểm chín giờ là mẹ nói: “Nào các con! — đi ngủ! đi ngủ thôi! Ông Cát đến rồi, mẹ nghe thấy rồi.” Quả thật lần nào tôi cũng nghe có tiếng bước chân nặng nề, chậm chạp thình thịch lên cầu thang; hẳn đó là Ông Cát. Một lần, tiếng bước nặng nề ì ạch ấy làm tôi rợn người đặc biệt; trong lúc mẹ dẫn chúng tôi đi, tôi hỏi: “Ơ mẹ ơi! Ông Cát xấu xa, cứ đuổi chúng con khỏi chỗ cha mãi ấy, là ai vậy? — trông ông ta thế nào ạ?” — “Không có Ông Cát nào cả, con yêu ạ,” mẹ đáp: “khi mẹ nói Ông Cát đến, chỉ có nghĩa là các con buồn ngủ rồi, không mở nổi mắt nữa, như thể có ai rắc cát vào.” — Câu trả lời của mẹ không làm tôi thỏa lòng; trái lại, trong trí óc trẻ con của tôi hiện rõ ý nghĩ rằng mẹ chỉ chối Ông Cát đi để chúng tôi khỏi sợ ông ta, vì tôi vẫn luôn nghe thấy ông ta lên cầu thang. Tò mò muốn biết thêm về Ông Cát này và mối liên quan của ông ta với lũ trẻ, cuối cùng tôi hỏi bà già trông em gái út của tôi: Ông Cát là người thế nào? “Ôi, Thanelchen,” bà đáp, “con chưa biết à? Đó là một ông xấu tính, đến với những đứa trẻ không chịu đi ngủ, và ném từng vốc cát vào mắt chúng, làm mắt chúng chảy máu nhảy tọt ra khỏi đầu; rồi ông ta bỏ mắt vào bị, đem lên Trăng Khuyết làm mồi cho đàn con của ông ta; chúng ngồi trong tổ trên đó, có cái mỏ quặp như loài cú, dùng nó mổ mắt những đứa trẻ hư.” — Hình ảnh Ông Cát tàn nhẫn giờ hiện lên ghê rợn trong lòng tôi; hễ buổi tối có tiếng thình thịch trên cầu thang là tôi run lên vì sợ hãi và kinh hoàng. Mẹ chẳng moi được gì ở tôi ngoài tiếng kêu nức nở trong nước mắt: “Ông Cát! Ông Cát!” Tôi chạy vào phòng ngủ, và gần như suốt đêm bóng dáng khủng khiếp của Ông Cát giày vò tôi. — Tôi đã lớn đủ để hiểu rằng chuyện Ông Cát và tổ con nhỏ của ông ta trên Trăng Khuyết, như bà vú kể, hẳn không hoàn toàn đúng sự thật; tuy vậy Ông Cát vẫn là một bóng ma đáng sợ đối với tôi, và nỗi rùng mình — kinh hoàng chiếm lấy tôi khi tôi nghe ông ta không chỉ lên cầu thang, mà còn giật mạnh cửa phòng cha tôi và bước vào. Có khi ông ta vắng mặt lâu, rồi lại đến liên tiếp nhiều lần. Chuyện ấy kéo dài nhiều năm, và tôi không sao quen được với bóng ma rùng rợn kia, hình ảnh Ông Cát khủng khiếp trong tôi không hề nhạt đi. Mối giao thiệp của ông ta với cha ngày càng chiếm lấy trí tưởng tượng của tôi: nỗi e sợ không thể vượt qua ngăn tôi hỏi cha, nhưng tự mình — tự mình dò ra bí mật, nhìn tận mắt Ông Cát huyền thoại, thì ham muốn ấy với năm tháng cứ trỗi lên mạnh hơn. Ông Cát đã dẫn tôi vào con đường của điều kỳ diệu, phiêu lưu, thứ vốn dễ làm tổ trong tâm hồn trẻ thơ. Tôi chẳng thích gì hơn nghe hay đọc những chuyện rùng rợn về yêu tinh, phù thủy, người tí hon và đủ thứ; nhưng đứng đầu luôn là Ông Cát, mà tôi vẽ bằng phấn, bằng than lên bàn, tủ, tường khắp nơi, dưới những hình dạng kỳ quái, ghê tởm nhất. Khi tôi lên mười, mẹ chuyển tôi từ phòng trẻ sang một căn phòng nhỏ ở hành lang, không xa phòng cha. Vẫn như trước, hễ đúng chín giờ kẻ lạ mặt ấy xuất hiện trong nhà thì chúng tôi phải rút đi ngay. Trong căn phòng nhỏ, tôi nghe ông ta bước vào chỗ cha, và chẳng bao lâu sau tôi có cảm giác như một thứ khói mảnh, mùi lạ lùng lan khắp nhà. Càng tò mò, tôi càng thêm gan tìm cách nào đó làm quen với Ông Cát. Nhiều lần, khi mẹ vừa đi qua, tôi lẻn nhanh ra hành lang, nhưng chẳng nghe ngóng được gì, vì lúc tôi tới chỗ đáng lẽ ông ta phải hiện ra trước mắt thì ông ta luôn đã vào cửa rồi. Cuối cùng, bị thôi thúc bởi một sức mạnh không cưỡng nổi, tôi quyết định tự trốn ngay trong phòng cha để đợi Ông Cát.

An des Vaters Schweigen, an der Mutter Traurigkeit merkte ich eines Abends, daß der Sandmann kommen werde; ich schützte daher große Müdigkeit vor, verließ schon vor neun Uhr das Zimmer und verbarg mich dicht neben der Türe in einen Schlupfwinkel. Die Haustür knarrte, durch den Flur ging es, langsamen, schweren, dröhnenden Schrittes nach der Treppe. Die Mutter eilte mit dem Geschwister mir vorüber. Leise - leise öffnete ich des Vaters Stubentür. Er saß, wie gewöhnlich, stumm und starr den Rücken der Türe zugekehrt, er bemerkte mich nicht, schnell war ich hinein und hinter der Gardine, die einem gleich neben der Türe stehenden offnen Schrank, worin meines Vaters Kleider hingen, vorgezogen war. - Näher - immer näher dröhnten die Tritte - es hustete und scharrte und brummte seltsam draußen. Das Herz bebte mir vor Angst und Erwartung. - Dicht, dicht vor der Türe ein scharfer Tritt - ein heftiger Schlag auf die Klinke, die Tür springt rasselnd auf! - Mit Gewalt mich ermannend gucke ich behutsam hervor. Der Sandmann steht mitten in der Stube vor meinem Vater, der helle Schein der Lichter brennt ihm ins Gesicht! - Der Sandmann, der fürchterliche Sandmann ist der alte Advokat Coppelius, der manchmal bei uns zu Mittage ißt!

Một buổi tối, nhìn sự im lặng của cha, nỗi buồn của mẹ, tôi nhận ra Ông Cát sắp đến; tôi bèn viện cớ mệt lả, rời phòng từ trước chín giờ và nấp vào một chỗ khuất sát cạnh cửa. Cửa nhà kẽo kẹt, có tiếng bước đi qua tiền sảnh, chậm chạp, nặng nề, vang rền về phía cầu thang. Mẹ vội vã đi qua tôi cùng các em. Khẽ — khẽ thôi tôi mở cửa phòng cha. Cha ngồi như thường lệ, lặng im đờ đẫn, lưng quay ra cửa, ông không để ý đến tôi; tôi lọt vào nhanh, và ẩn sau tấm màn kéo che chiếc tủ mở ngay cạnh cửa, trong đó treo quần áo của cha. — Gần hơn — mỗi lúc một gần hơn những bước chân vang rền — bên ngoài có tiếng ho, tiếng cào, tiếng lầm bầm kỳ quái. Tim tôi run lên vì sợ hãi và chờ đợi. — Sát, sát ngay trước cửa một bước chân sắc gắt — một cú đập mạnh vào tay nắm, cánh cửa bật mở loảng xoảng! — Gắng hết sức lấy lại can đảm, tôi thận trọng ló mắt ra. Ông Cát đứng giữa phòng, trước mặt cha tôi, ánh sáng chói của những ngọn nến rọi thẳng vào mặt ông ta! — Ông Cát, Ông Cát khủng khiếp ấy chính là luật sư Coppelius già, người thỉnh thoảng vẫn ăn trưa ở nhà chúng tôi!

Aber die gräßlichste Gestalt hätte mir nicht tieferes Entsetzen erregen können, als eben dieser Coppelius. - Denke Dir einen großen breitschultrigen Mann mit einem unförmlich dicken Kopf, erdgelbem Gesicht, buschigten grauen Augenbrauen, unter denen ein Paar grünliche Katzenaugen stechend hervorfunkeln, großer, starker über die Oberlippe gezogener Nase. Das schiefe Maul verzieht sich oft zum hämischen Lachen; dann werden auf den Backen ein paar dunkelrote Flecke sichtbar und ein seltsam zischender Ton fährt durch die zusammengekniffenen Zähne. Coppelius erschien immer in einem altmodisch zugeschnittenen aschgrauen Rocke, eben solcher Weste und gleichen Beinkleidern, aber dazu schwarze Strümpfe und Schuhe mit kleinen Steinschnallen. Die kleine Perücke reichte kaum bis über den Kopfwirbel heraus, die Kleblocken standen hoch über den großen roten Ohren und ein breiter verschlossener Haarbeutel starrte von dem Nacken weg, so daß man die silberne Schnalle sah, die die gefältelte Halsbinde schloß. Die ganze Figur war überhaupt widrig und abscheulich; aber vor allem waren uns Kindern seine großen knotigten, haarigten Fäuste zuwider, so daß wir, was er damit berührte, nicht mehr mochten. Das hatte er bemerkt und nun war es seine Freude, irgend ein Stückchen Kuchen, oder eine süße Frucht, die uns die gute Mutter heimlich auf den Teller gelegt, unter diesem, oder jenem Vorwande zu berühren, daß wir, helle Tränen in den Augen, die Näscherei, der wir uns erfreuen sollten, nicht mehr genießen mochten vor Ekel und Abscheu. Ebenso machte er es, wenn uns an Feiertagen der Vater ein klein Gläschen süßen Weins eingeschenkt hatte. Dann fuhr er schnell mit der Faust herüber, oder brachte wohl gar das Glas an die blauen Lippen und lachte recht teuflisch, wenn wir unsern Ärger nur leise schluchzend äußern durften. Er pflegte uns nur immer die kleinen Bestien zu nennen; wir durften, war er zugegen, keinen Laut von uns geben und verwünschten den häßlichen, feindlichen Mann, der uns recht mit Bedacht und Absicht auch die kleinste Freude verdarb. Die Mutter schien ebenso, wie wir, den widerwärtigen Coppelius zu hassen; denn so wie er sich zeigte, war ihr Frohsinn, ihr heiteres unbefangenes Wesen umgewandelt in traurigen, düstern Ernst. Der Vater betrug sich gegen ihn, als sei er ein höheres Wesen, dessen Unarten man dulden und das man auf jede Weise bei guter Laune erhalten müsse. Er durfte nur leise andeuten und Lieblingsgerichte wurden gekocht und seltene Weine kredenzt.

Nhưng hình hài ghê rợn nhất cũng không thể gieo vào tôi nỗi kinh hoàng sâu hơn chính Coppelius này. — Cậu hãy tưởng tượng một người đàn ông cao lớn, vai rộng, cái đầu to dị dạng, gương mặt vàng như đất, lông mày xám rậm rạp, dưới đó cặp mắt mèo xanh xanh lóe lên đâm chích, cái mũi to khỏe cong xuống phủ qua môi trên. Cái miệng méo xệch thường nhếch lên thành nụ cười hiểm độc; khi ấy hai má hiện ra vài vệt đỏ sẫm và một âm thanh rít lạ lùng phát ra qua hàm răng nghiến chặt. Coppelius luôn xuất hiện trong chiếc áo cắt may kiểu cổ lỗ màu xám tro, cùng loại gile và quần, nhưng lại đi tất đen và giày có khóa đá nhỏ. Bộ tóc giả bé tí chỉ vừa trùm quá đỉnh đầu, những lọn tóc quăn dán keo dựng cao trên đôi tai to đỏ, và một cái túi tóc rộng đóng kín chìa ra từ gáy, để lộ chiếc khóa bạc cài chiếc cravat xếp nếp. Cả hình dáng thật gớm ghiếc, đáng ghê tởm; nhưng hơn hết, lũ trẻ chúng tôi ghê sợ đôi nắm tay to, lắm mấu, đầy lông của ông ta, đến mức thứ gì ông ta chạm vào chúng tôi cũng không còn muốn đụng. Ông ta nhận ra điều đó, và từ đó lấy làm vui, hễ mẹ hiền lén đặt lên đĩa chúng tôi miếng bánh hay trái cây ngọt, là ông ta tìm cớ này cớ nọ để chạm vào, khiến chúng tôi, nước mắt ròng ròng, không còn nuốt nổi món ngon đáng lẽ để vui hưởng, vì ghê tởm và kinh tởm. Ông ta cũng làm y như vậy khi ngày lễ cha rót cho chúng tôi một ly rượu ngọt nhỏ. Lúc ấy ông ta chộp nhanh nắm tay qua, hoặc thậm chí đưa ly lên đôi môi xanh của mình, rồi cười như quỷ khi chúng tôi chỉ dám tỏ nỗi tức giận bằng tiếng nức nở khe khẽ. Ông ta chỉ quen gọi chúng tôi là “lũ súc vật con”; có mặt ông ta thì chúng tôi không được ho he một tiếng, và nguyền rủa người đàn ông xấu xí, thù địch ấy, kẻ cố tình, có chủ ý phá hỏng cả niềm vui nhỏ nhất của chúng tôi. Mẹ dường như cũng ghét Coppelius đáng gớm ấy như chúng tôi; vì ông ta vừa xuất hiện, niềm vui, vẻ vui tươi thanh thản của mẹ liền biến thành nỗi nghiêm nghị buồn thảm, u ám. Cha đối xử với ông ta như với một bậc cao hơn, mà người ta phải chịu đựng thói xấu và phải tìm mọi cách giữ cho ông ta vui lòng. Ông ta chỉ cần gợi nhẹ là các món ưa thích được nấu ngay và các thứ rượu hiếm được rót mời.

Als ich nun diesen Coppelius sah, ging es grausig und entsetzlich in meiner Seele auf, daß ja niemand anders, als er, der Sandmann sein könne, aber der Sandmann war mir nicht mehr jener Popanz aus dem Ammenmärchen, der dem Eulennest im Halbmonde Kinderaugen zur Atzung holt - nein! - ein häßlicher gespenstischer Unhold, der überall, wo er einschreitet, Jammer - Not - zeitliches, ewiges Verderben bringt.

Khi tôi nhìn thấy Coppelius này, trong tâm hồn tôi chợt bừng lên một nhận thức rùng rợn, kinh hoàng rằng chẳng ai khác ngoài ông ta có thể là Ông Cát; nhưng Ông Cát đối với tôi không còn là con ngáo ộp trong chuyện bà vú, kẻ đem mắt trẻ con lên tổ cú ở Trăng Khuyết làm mồi — không! — mà là một con quỷ dữ xấu xí, ma quái, đi đến đâu cũng mang theo thảm cảnh — khốn cùng — sự diệt vong ở đời này và đời sau.

Ich war fest gezaubert. Auf die Gefahr entdeckt, und, wie ich deutlich dachte, hart gestraft zu werden, blieb ich stehen, den Kopf lauschend durch die Gardine hervorgestreckt. Mein Vater empfing den Coppelius feierlich. »Auf! - zum Werk«, rief dieser mit heiserer, schnurrender Stimme und warf den Rock ab. Der Vater zog still und finster seinen Schlafrock aus und beide kleideten sich in lange schwarze Kittel. Wo sie die hernahmen, hatte ich übersehen. Der Vater öffnete die Flügeltür eines Wandschranks; aber ich sah, daß das, was ich solange dafür gehalten, kein Wandschrank, sondern vielmehr eine schwarze Höhlung war, in der ein kleiner Herd stand. Coppelius trat hinzu und eine blaue Flamme knisterte auf dem Herde empor. Allerlei seltsames Geräte stand umher. Ach Gott! - wie sich nun mein alter Vater zum Feuer herabbückte, da sah er ganz anders aus. Ein gräßlicher krampfhafter Schmerz schien seine sanften ehrlichen Züge zum häßlichen widerwärtigen Teufelsbilde verzogen zu haben. Er sah dem Coppelius ähnlich. Dieser schwang die glutrote Zange und holte damit hellblinkende Massen aus dem dicken Qualm, die er dann emsig hämmerte. Mir war es als würden Menschengesichter ringsumher sichtbar, aber ohne Augen - scheußliche, tiefe schwarze Höhlen statt ihrer. »Augen her, Augen her!« rief Coppelius mit dumpfer dröhnender Stimme. Ich kreischte auf von wildem Entsetzen gewaltig erfaßt und stürzte aus meinem Versteck heraus auf den Boden. Da ergriff mich Coppelius, »kleine Bestie! - kleine Bestie!« meckerte er zähnfletschend! - riß mich auf und warf mich auf den Herd, daß die Flamme mein Haar zu sengen begann: »Nun haben wir Augen - Augen - ein schön Paar Kinderaugen.« So flüsterte Coppelius, und griff mit den Fäusten glutrote Körner aus der Flamme, die er mir in die Augen streuen wollte. Da hob mein Vater flehend die Hände empor und rief. »Meister! Meister! laß meinem Nathanael die Augen - laß sie ihm!« Coppelius lachte gellend auf und rief. »Mag denn der Junge die Augen behalten und sein Pensum flennen in der Welt; aber nun wollen wir doch den Mechanismus der Hände und der Füße recht observieren.« Und damit faßte er mich gewaltig, daß die Gelenke knackten, und schrob mir die Hände ab und die Füße und setzte sie bald hier, bald dort wieder ein. »'s steht doch überall nicht recht! 's gut so wie es war! - Der Alte hat's verstanden!« So zischte und lispelte Coppelius; aber alles um mich her wurde schwarz und finster, ein jäher Krampf durchzuckte Nerv und Gebein - ich fühlte nichts mehr. Ein sanfter warmer Hauch glitt über mein Gesicht, ich erwachte wie aus dem Todesschlaf, die Mutter hatte sich über mich hingebeugt. »Ist der Sandmann noch da?« stammelte ich. »Nein, mein liebes Kind, der ist lange, lange fort, der tut dir keinen Schaden!« - So sprach die Mutter und küßte und herzte den wiedergewonnenen Liebling.

Tôi như bị bỏ bùa đóng đinh tại chỗ. Bất chấp nguy cơ bị phát hiện và, như tôi nghĩ rõ ràng, bị phạt nặng, tôi vẫn đứng đó, đầu thò ra khỏi tấm màn để nghe ngóng. Cha tôi đón Coppelius một cách trang trọng. “Nào! — vào việc,” ông ta quát bằng giọng khàn khàn, rin rít, và quăng áo choàng xuống. Cha lặng lẽ, ủ rũ cởi áo ngủ ra, và cả hai khoác lên mình những chiếc áo dài đen. Họ lấy ở đâu ra, tôi đã không để ý. Cha mở cánh cửa đôi của chiếc tủ âm tường; nhưng tôi thấy cái mà bấy lâu tôi vẫn tưởng là tủ âm tường thực ra là một hốc đen, trong đó có một cái lò nhỏ. Coppelius bước tới và ngọn lửa xanh tí tách bốc lên trong lò. Xung quanh bày đủ thứ dụng cụ kỳ quái. Ôi Chúa ơi! — khi cha già của tôi cúi xuống bên lửa, trông ông khác hẳn. Một cơn đau co giật ghê gớm dường như đã bóp méo những nét hiền lành, chân thật của ông thành một hình quỷ xấu xí, đáng ghê. Ông giống Coppelius. Hắn vung chiếc kẹp đỏ rực như than, gắp từ làn khói dày ra những khối sáng chói, rồi hăm hở nện búa. Tôi có cảm giác như những khuôn mặt người hiện ra xung quanh, nhưng không có mắt — thay vào đó là những hốc đen sâu hoắm, ghê tởm. “Mắt đây, mắt đây!” Coppelius hét bằng giọng ồm ồm vang rền. Tôi thét lên, bị nỗi kinh hoàng dữ dội túm lấy, và lao ra khỏi chỗ nấp ngã xuống sàn. Coppelius chộp lấy tôi, “súc vật con! — súc vật con!” hắn rít lên, nhe răng! — nhấc tôi dậy rồi ném lên lò, ngọn lửa bắt đầu thiêu cháy tóc tôi: “Giờ ta có mắt rồi — mắt — mắt — một đôi mắt trẻ con đẹp đấy.” Coppelius thì thào như vậy, và dùng nắm tay vốc những hạt đỏ rực như than từ trong lửa ra, định rắc vào mắt tôi. Bấy giờ cha tôi giơ hai tay lên van nài mà kêu: “Thưa sư phụ! Thưa sư phụ! xin để mắt cho Nathanael của tôi — xin để cho nó!” Coppelius phá lên cười the thé và quát: “Thì cứ để thằng bé giữ lại mắt mà khóc cho hết bài học của nó ở đời; nhưng giờ chúng ta hãy quan sát cho kỹ cơ cấu của bàn tay và bàn chân.” Nói rồi hắn túm chặt tôi đến nỗi các khớp kêu răng rắc, vặn tay vặn chân tôi ra, rồi lắp lại lúc chỗ này lúc chỗ kia. “Chỗ nào cũng chẳng ổn cả! Cứ như cũ là tốt! — Lão già đã hiểu rõ rồi!” Coppelius rít lên, lúng búng như vậy; nhưng mọi thứ quanh tôi chìm vào đen tối, một cơn co giật chợt xé qua dây thần kinh và xương cốt — tôi không còn cảm thấy gì nữa. Một hơi thở dịu dàng ấm áp lướt qua mặt tôi, tôi tỉnh dậy như từ giấc ngủ chết, mẹ đang cúi xuống trên tôi. “Ông Cát còn ở đó không?” tôi lắp bắp. “Không, con yêu, ông ấy đi lâu rồi, lâu rồi, ông ấy sẽ không làm hại con đâu!” — Mẹ nói vậy, rồi hôn và ôm ấp đứa con cưng tìm lại được.

Was soll ich Dich ermüden, mein herzlieber Lothar! was soll ich so weitläufig einzelnes hererzählen, da noch so vieles zu sagen übrig bleibt? Genug! - ich war bei der Lauscherei entdeckt, und von Coppelius gemißhandelt worden. Angst und Schrecken hatten mir ein hitziges Fieber zugezogen, an dem ich mehrere Wochen krank lag. »Ist der Sandmann noch da?« - Das war mein erstes gesundes Wort und das Zeichen meiner Genesung, meiner Rettung. - Nur noch den schrecklichsten Moment meiner Jugendjahre darf ich Dir erzählen; dann wirst Du überzeugt sein, daß es nicht meiner Augen Blödigkeit ist, wenn mir nun alles farblos erscheint, sondern, daß ein dunkles Verhängnis wirklich einen trüben Wolkenschleier über mein Leben gehängt hat, den ich vielleicht nur sterbend zerreiße.

Tôi làm cậu mệt làm gì, Lothar thân yêu của tôi! kể tỉ mỉ từng chi tiết làm gì, khi còn quá nhiều điều phải nói? Đủ rồi! — tôi bị phát hiện khi rình trộm, và bị Coppelius hành hạ. Nỗi sợ và nỗi kinh hoàng khiến tôi lên cơn sốt cao, nằm bệnh mấy tuần liền. “Ông Cát còn ở đó không?” — Đó là lời tỉnh táo đầu tiên của tôi và là dấu hiệu tôi hồi phục, tôi được cứu. — Tôi chỉ còn phải kể cậu nghe khoảnh khắc khủng khiếp nhất của tuổi thơ; khi ấy cậu sẽ tin rằng không phải vì mắt tôi yếu mà giờ đây mọi thứ hiện ra vô sắc, mà là vì một định mệnh u ám thật sự đã phủ lên đời tôi một tấm màn mây mờ đục, có lẽ chỉ khi chết tôi mới xé nổi.

Coppelius ließ sich nicht mehr sehen, es hieß, er habe die Stadt verlassen.

Coppelius không còn xuất hiện nữa; người ta nói ông ta đã rời khỏi thành phố.

Ein Jahr mochte vergangen sein, als wir der alten unveränderten Sitte gemäß abends an dem runden Tische saßen. Der Vater war sehr heiter und erzählte viel Ergötzliches von den Reisen, die er in seiner Jugend gemacht. Da hörten wir, als es neune schlug, plötzlich die Haustür in den Angeln knarren und langsame eisenschwere Schritte dröhnten durch den Hausflur die Treppe herauf. »Das ist Coppelius«, sagte meine Mutter erblassend. »Ja! - es ist Coppelius«, wiederholte der Vater mit matter gebrochener Stimme. Die Tränen stürzten der Mutter aus den Augen. »Aber Vater, Vater!« rief sie, »muß es denn so sein?« - »Zum letzten Male!« erwiderte dieser, »zum letzten Male kommt er zu mir, ich verspreche es dir. Geh nur, geh mit den Kindern! - Geht - geht zu Bette! Gute Nacht!«

Chắc đã một năm trôi qua khi chúng tôi, theo lệ cũ không thay đổi, ngồi buổi tối quanh chiếc bàn tròn. Cha rất vui, kể nhiều chuyện thú vị về những chuyến đi thời trẻ. Rồi khi đồng hồ điểm chín giờ, chúng tôi bỗng nghe cánh cửa nhà kêu kẽo kẹt trên bản lề, và những bước chân chậm chạp nặng như sắt vang rền qua tiền sảnh lên cầu thang. “Coppelius đấy,” mẹ tôi nói, mặt tái đi. “Ừ! — Coppelius đấy,” cha lặp lại bằng giọng yếu ớt, rã rời. Nước mắt trào ra từ mắt mẹ. “Nhưng anh ơi, anh ơi!” bà kêu, “có nhất thiết phải như vậy sao?” — “Lần cuối!” cha đáp, “lần cuối cùng ông ta đến với anh, anh hứa với em. Em đi đi, đưa các con đi! — Đi — đi ngủ đi! Chúc ngủ ngon!”

Mir war es, als sei ich in schweren kalten Stein eingepreßt - mein Atem stockte! - Die Mutter ergriff mich beim Arm als ich unbeweglich stehen blieb: »Komm Nathanael, komme nur!« Ich ließ mich fortführen, ich trat in meine Kammer. »Sei ruhig, sei ruhig, lege dich ins Bette! - schlafe - schlafe«, rief mir die Mutter nach; aber von unbeschreiblicher innerer Angst und Unruhe gequält, konnte ich kein Auge zutun. Der verhaßte abscheuliche Coppelius stand vor mir mit funkelnden Augen und lachte mich hämisch an, vergebens trachtete ich sein Bild los zu werden. Es mochte wohl schon Mitternacht sein, als ein entsetzlicher Schlag geschah, wie wenn ein Geschütz losgefeuert würde. Das ganze Haus erdröhnte, es rasselte und rauschte bei meiner Türe vorüber, die Haustüre wurde klirrend zugeworfen. »Das ist Coppelius!« rief ich entsetzt und sprang aus dem Bette. Da kreischte es auf in schneidendem trostlosen Jammer, fort stürzte ich nach des Vaters Zimmer, die Türe stand offen, erstickender Dampf quoll mir entgegen, das Dienstmädchen schrie: »Ach, der Herr! - der Herr!« - Vor dem dampfenden Herde auf dem Boden lag mein Vater tot mit schwarz verbranntem gräßlich verzerrtem Gesicht, um ihn herum heulten und winselten die Schwestern - die Mutter ohnmächtig daneben! - »Coppelius, verruchter Satan, du hast den Vater erschlagen!« - So schrie ich auf, mir vergingen die Sinne. Als man zwei Tage darauf meinen Vater in den Sarg legte, waren seine Gesichtszüge wieder mild und sanft geworden, wie sie im Leben waren. Tröstend ging es in meiner Seele auf, daß sein Bund mit dem teuflischen Coppelius ihn nicht ins ewige Verderben gestürzt haben könne.

Tôi có cảm giác như bị ép vào một khối đá nặng và lạnh — hơi thở tôi nghẹn lại! — Mẹ nắm cánh tay tôi khi tôi đứng bất động: “Đi nào Nathanael, đi nào con!” Tôi để mẹ dẫn đi, tôi bước vào buồng mình. “Bình tĩnh, bình tĩnh nào, nằm xuống giường đi! — ngủ đi — ngủ đi,” mẹ gọi theo; nhưng bị giày vò bởi nỗi sợ và sự bồn chồn trong lòng không tả nổi, tôi không sao nhắm mắt. Coppelius đáng ghét, đáng gớm hiện ra trước mặt tôi với đôi mắt lóe sáng, cười tôi một cách hiểm độc, tôi cố xua hình ảnh ấy đi nhưng vô ích. Chắc đã gần nửa đêm khi một tiếng nổ khủng khiếp vang lên, như tiếng súng đại bác. Cả nhà rung chuyển, có tiếng loảng xoảng, ào ào lướt qua cửa phòng tôi, cửa nhà bị đóng sập lại đánh rầm. “Coppelius đấy!” tôi kinh hoàng kêu lên và nhảy khỏi giường. Rồi có tiếng gào lên trong nỗi thảm thiết cắt da, tuyệt vọng, tôi lao như bay tới phòng cha, cửa mở toang, khói ngạt cuộn vào mặt tôi, cô hầu thét: “Ôi, ông chủ! — ông chủ!” — Trước cái lò đang bốc khói, trên sàn, cha tôi nằm chết, mặt cháy đen, méo mó ghê rợn, quanh ông các em gái tôi gào khóc rên rỉ — mẹ ngất xỉu bên cạnh! — “Coppelius, tên Satan hung ác, ông đã giết cha tôi!” — Tôi kêu lên như vậy, rồi các giác quan tôi mất hết. Hai ngày sau, khi người ta đặt cha tôi vào quan tài, nét mặt ông đã trở lại hiền hòa và dịu dàng như lúc còn sống. Một niềm an ủi chợt bừng lên trong tâm hồn tôi: giao ước của ông với Coppelius quỷ quái hẳn chưa đẩy ông vào chốn diệt vong đời đời.

Die Explosion hatte die Nachbarn geweckt, der Vorfall wurde ruchtbar und kam vor die Obrigkeit, welche den Coppelius zur Verantwortung vorfordern wollte. Der war aber spurlos vom Orte verschwunden.

Vụ nổ đã đánh thức hàng xóm, sự việc loan ra và đến tai nhà chức trách, họ định triệu Coppelius đến để giải trình. Nhưng hắn đã biến khỏi nơi này không để lại dấu vết.

Wenn ich Dir nun sage, mein herzlieber Freund! daß jener Wetterglashändler eben der verruchte Coppelius war, so wirst Du mir es nicht verargen, daß ich die feindliche Erscheinung als schweres Unheil bringend deute. Er war anders gekleidet, aber Coppelius' Figur und Gesichtszüge sind zu tief in mein Innerstes eingeprägt, als daß hier ein Irrtum möglich sein sollte. Zudem hat Coppelius nicht einmal seinen Namen geändert. Er gibt sich hier, wie ich höre, für einen piemontesischen Mechanikus aus, und nennt sich Giuseppe Coppola.

Giờ nếu tôi nói với cậu, bạn thân yêu của tôi! rằng gã bán phong vũ biểu và thấu kính ấy chính là Coppelius hung ác, thì cậu sẽ không trách tôi khi tôi hiểu sự xuất hiện thù địch ấy là điềm báo tai họa nặng nề. Hắn ăn mặc khác, nhưng hình dáng và nét mặt của Coppelius đã khắc quá sâu vào tận đáy lòng tôi, nên không thể nhầm ở đây được. Hơn nữa Coppelius thậm chí còn chẳng đổi tên. Theo tôi nghe, ở đây hắn xưng là thợ cơ khí người Piemonte, và tự gọi mình là Giuseppe Coppola.

Ich bin entschlossen es mit ihm aufzunehmen und des Vaters Tod zu rächen, mag es denn nun gehen wie es will.

Tôi đã quyết định đối đầu với hắn và trả thù cho cái chết của cha, dù mọi chuyện có ra sao đi nữa.

Der Mutter erzähle nichts von dem Erscheinen des gräßlichen Unholds - Grüße meine liebe holde Clara, ich schreibe ihr in ruhigerer Gemütsstimmung. Lebe wohl etc. etc.

Đừng kể gì với mẹ về sự xuất hiện của con quỷ ghê rợn ấy — Cho tôi gửi lời chào Clara yêu dấu đáng mến của tôi, tôi sẽ viết cho nàng khi tâm trạng đã bình tĩnh hơn. Chúc cậu mạnh khỏe, v.v. v.v.

Clara an Nathanael

Clara gửi Nathanael

Wahr ist es, daß Du recht lange mir nicht geschrieben hast, aber dennoch glaube ich, daß Du mich in Sinn und Gedanken trägst. Denn meiner gedachtest Du wohl recht lebhaft, als Du Deinen letzten Brief an Bruder Lothar absenden wolltest und die Aufschrift, statt an ihn an mich richtetest. Freudig erbrach ich den Brief und wurde den Irrtum erst bei den Worten inne: »Ach mein herzlieber Lothar!« - Nun hätte ich nicht weiter lesen, sondern den Brief dem Bruder geben sollen. Aber, hast Du mir auch sonst manchmal in kindischer Neckerei vorgeworfen, ich hätte solch ruhiges, weiblich besonnenes Gemüt, daß ich wie jene Frau, drohe das Haus den Einsturz, noch vor schneller Flucht ganz geschwinde einen falschen Kniff in der Fenstergardine glattstreichen würde, so darf ich doch wohl kaum versichern, daß Deines Briefes Anfang mich tief erschütterte. Ich konnte kaum atmen, es flimmerte mir vor den Augen. - Ach, mein herzgeliebter Nathanael! was konnte so Entsetzliches in Dein Leben getreten sein! Trennung von Dir, Dich niemals wiedersehen, der Gedanke durchfuhr meine Brust wie ein glühender Dolchstich. - Ich las und las! - Deine Schilderung des widerwärtigen Coppelius ist gräßlich. Erst jetzt vernahm ich, wie Dein guter alter Vater solch entsetzlichen, gewaltsamen Todes starb. Bruder Lothar, dem ich sein Eigentum zustellte, suchte mich zu beruhigen, aber es gelang ihm schlecht. Der fatale Wetterglashändler Giuseppe Coppola verfolgte mich auf Schritt und Tritt und beinahe schäme ich mich, es zu gestehen, daß er selbst meinen gesunden, sonst so ruhigen Schlaf in allerlei wunderlichen Traumgebilden zerstören konnte. Doch bald, schon den andern Tag, hatte sich alles anders in mir gestaltet. Sei mir nur nicht böse, mein Inniggeliebter, wenn Lothar Dir etwa sagen möchte, daß ich trotz Deiner seltsamen Ahnung, Coppelius werde Dir etwas Böses antun, ganz heitern unbefangenen Sinnes bin, wie immer.

Đúng là anh đã lâu lắm không viết thư cho em, nhưng em vẫn tin anh mang em trong tâm trí và suy nghĩ. Vì anh hẳn đã nghĩ về em rất sôi nổi khi định gửi bức thư cuối cùng cho anh Lothar mà lại đề địa chỉ gửi cho em thay vì cho anh ấy. Em vui mừng xé thư ra, và chỉ nhận ra sự nhầm lẫn khi đọc tới những chữ: “Ôi Lothar thân yêu của tôi!” — Lẽ ra em không nên đọc tiếp mà phải đưa thư cho anh trai. Nhưng dù đôi lần anh đùa trẻ con trách em rằng em có tâm hồn điềm tĩnh, thận trọng kiểu đàn bà đến mức, như người đàn bà kia, nhà sắp sập mà trước khi vội chạy trốn còn kịp vuốt phẳng một nếp nhăn sai trên tấm rèm cửa sổ, thì em chắc chẳng cần quả quyết rằng phần mở đầu bức thư của anh làm em chấn động sâu sắc. Em gần như không thở nổi, mắt em hoa lên. — Ôi, Nathanael yêu dấu nhất của em! điều gì khủng khiếp đến thế đã bước vào đời anh! Xa anh, không bao giờ gặp lại anh, ý nghĩ ấy xuyên qua ngực em như một nhát dao găm nung đỏ. — Em đọc, đọc mãi! — Anh tả Coppelius đáng ghê thật là khủng khiếp. Đến giờ em mới biết người cha già hiền lành của anh đã chết một cái chết kinh khủng, dữ dội như thế. Anh Lothar, người em đã trao lại thư của anh, cố trấn an em, nhưng không thành. Gã bán phong vũ biểu đáng nguyền rủa Giuseppe Coppola đeo đuổi em từng bước, và em gần như xấu hổ khi thú nhận rằng hắn thậm chí còn phá được giấc ngủ vốn lành mạnh, êm đềm của em bằng đủ thứ hình ảnh mộng mị kỳ quặc. Nhưng chẳng bao lâu, ngay hôm sau, trong em mọi thứ đã đổi khác. Anh chớ giận em, anh yêu nhất, nếu anh Lothar có nói với anh rằng, bất chấp linh cảm kỳ lạ của anh là Coppelius sẽ làm điều ác với anh, em vẫn giữ lòng thanh thản vô tư, như mọi khi.

Geradeheraus will ich es Dir nur gestehen, daß, wie ich meine, alles Entsetzliche und Schreckliche, wovon Du sprichst, nur in Deinem Innern vorging, die wahre wirkliche Außenwelt aber daran wohl wenig teilhatte. Widerwärtig genug mag der alte Coppelius gewesen sein, aber daß er Kinder haßte, das brachte in Euch Kindern wahren Abscheu gegen ihn hervor.

Em xin thú thẳng với anh rằng, theo em nghĩ, mọi điều khủng khiếp kinh hoàng anh nói chỉ xảy ra trong nội tâm anh, còn thế giới bên ngoài, thế giới thực, hầu như chẳng dự phần vào đó. Coppelius già hẳn đã đủ đáng ghét, nhưng chính việc ông ta ghét trẻ con mới làm lũ trẻ các anh sinh ra lòng ghê sợ thật sự đối với ông.

Natürlich verknüpfte sich nun in Deinem kindischen Gemüt der schreckliche Sandmann aus dem Ammenmärchen mit dem alten Coppelius, der Dir, glaubtest Du auch nicht an den Sandmann, ein gespenstischer, Kindern vorzüglich gefährlicher, Unhold blieb. Das unheimliche Treiben mit Deinem Vater zur Nachtzeit war wohl nichts anders, als daß beide insgeheim alchymistische Versuche machten, womit die Mutter nicht zufrieden sein konnte, da gewiß viel Geld unnütz verschleudert und obendrein, wie es immer mit solchen Laboranten der Fall sein soll, des Vaters Gemüt ganz von dem trügerischen Drange nach hoher Weisheit erfüllt, der Familie abwendig gemacht wurde. Der Vater hat wohl gewiß durch eigne Unvorsichtigkeit seinen Tod herbeigeführt, und Coppelius ist nicht schuld daran: Glaubst Du, daß ich den erfahrnen Nachbar Apotheker gestern frug, ob wohl bei chemischen Versuchen eine solche augenblicklich tötende Explosion möglich sei? Der sagte: »Ei allerdings« und beschrieb mir nach seiner Art gar weitläufig und umständlich, wie das zugehen könne, und nannte dabei so viel sonderbar klingende Namen, die ich gar nicht zu behalten vermochte. - Nun wirst Du wohl unwillig werden über Deine Clara, Du wirst sagen: »In dies kalte Gemüt dringt kein Strahl des Geheimnisvollen, das den Menschen oft mit unsichtbaren Armen umfaßt; sie erschaut nur die bunte Oberfläche der Welt und freut sich, wie das kindische Kind über die goldgleißende Frucht, in deren Innern tödliches Gift verborgen.«

Dĩ nhiên trong tâm hồn trẻ thơ của anh, Ông Cát đáng sợ trong chuyện bà vú đã gắn liền với Coppelius già, người mà, dù anh không tin vào Ông Cát, vẫn là một con quỷ ma quái, đặc biệt nguy hiểm với trẻ con. Những việc làm rùng rợn với cha anh vào ban đêm hẳn chẳng gì khác ngoài chuyện hai người bí mật làm thí nghiệm giả kim, điều mà mẹ anh không thể bằng lòng, vì chắc chắn tốn tiền vô ích, hơn nữa, như vẫn thường xảy ra với những người mày mò thí nghiệm như thế, lòng cha anh bị đầy ắp khát vọng hão huyền về trí tuệ cao siêu, khiến ông xa rời gia đình. Cha anh chắc chắn đã tự mình gây ra cái chết vì thiếu thận trọng, và Coppelius không có lỗi gì ở đó: anh có tin không, hôm qua em đã hỏi ông dược sĩ hàng xóm giàu kinh nghiệm xem trong thí nghiệm hóa học có thể xảy ra vụ nổ giết người ngay tức khắc như vậy không? Ông ấy nói: “Ồ, tất nhiên rồi,” và theo kiểu của ông, kể dài dòng tỉ mỉ điều ấy có thể xảy ra thế nào, lại nêu ra bao nhiêu cái tên nghe lạ tai đến mức em không nhớ nổi. — Giờ chắc anh sẽ bực với Clara của anh, anh sẽ nói: “Trong tâm hồn lạnh lẽo này không một tia sáng nào của điều huyền bí lọt vào, thứ thường vòng những cánh tay vô hình ôm lấy con người; nàng chỉ thấy lớp ngoài sặc sỡ của thế giới và vui thích như đứa trẻ ngây thơ trước quả vàng lấp lánh mà bên trong ẩn chất độc chết người.”

Ach mein herzgeliebter Nathanael! glaubst Du denn nicht, daß auch in heitern - unbefangenen - sorglosen Gemütern die Ahnung wohnen könne von einer dunklen Macht, die feindlich uns in unserm eignen Selbst zu verderben strebt? - Aber verzeih es mir, wenn ich einfältig Mädchen mich unterfange, auf irgend eine Weise Dir anzudeuten, was ich eigentlich von solchem Kampfe im Innern glaube. - Ich finde wohl gar am Ende nicht die rechten Worte und Du lachst mich aus, nicht, weil ich was Dummes meine, sondern weil ich mich so ungeschickt anstelle, es zu sagen.

Ôi Nathanael yêu quý nhất của em! anh không tin rằng ngay cả trong những tâm hồn vui vẻ — vô tư — thanh thản, cũng có thể có linh cảm về một thế lực đen tối thù địch đang tìm cách hủy hoại ta ngay trong chính bản thân ta sao? — Nhưng xin anh tha thứ, nếu em, một cô gái ngờ nghệch, dám tìm cách nào đó bày tỏ với anh điều em thực sự tin về cuộc chiến nội tâm ấy. — Biết đâu cuối cùng em lại không tìm được đúng lời, và anh cười em, không phải vì em nghĩ điều ngốc nghếch mà vì em vụng về khi nói ra.

Gibt es eine dunkle Macht, die so recht feindlich und verräterisch einen Faden in unser Inneres legt, woran sie uns dann festpackt und fortzieht auf einem gefahrvollen verderblichen Wege, den wir sonst nicht betreten haben würden - gibt es eine solche Macht, so muß sie in uns sich, wie wir selbst gestalten, ja unser Selbst werden; denn nur so glauben wir an sie und räumen ihr den Platz ein, dessen sie bedarf, um jenes geheime Werk zu vollbringen. Haben wir festen, durch das heitre Leben gestärkten, Sinn genug, um fremdes feindliches Einwirken als solches stets zu erkennen und den Weg, in den uns Neigung und Beruf geschoben, ruhigen Schrittes zu verfolgen, so geht wohl jene unheimliche Macht unter in dem vergeblichen Ringen nach der Gestaltung, die unser eignes Spiegelbild sein sollte. Es ist auch gewiß, fügt Lothar hinzu, daß die dunkle psychische Macht, haben wir uns durch uns selbst ihr hingegeben, oft fremde Gestalten, die die Außenwelt uns in den Weg wirft, in unser Inneres hineinzieht, so, daß wir selbst nur den Geist entzünden, der, wie wir in wunderlicher Täuschung glauben, aus jener Gestalt spricht. Es ist das Phantom unseres eigenen Ichs, dessen innige Verwandtschaft und dessen tiefe Einwirkung auf unser Gemüt uns in die Hölle wirft, oder in den Himmel verzückt. - Du merkst, mein herzlieber Nathanael! daß wir, ich und Bruder Lothar uns recht über die Materie von dunklen Mächten und Gewalten ausgesprochen haben, die mir nun, nachdem ich nicht ohne Mühe das Hauptsächlichste aufgeschrieben, ordentlich tiefsinnig vorkommt. Lothars letzte Worte verstehe ich nicht ganz, ich ahne nur, was er meint, und doch ist es mir, als sei alles sehr wahr. Ich bitte Dich, schlage Dir den häßlichen Advokaten Coppelius und den Wetterglasmann Giuseppe Coppola ganz aus dem Sinn. Sei überzeugt, daß diese fremden Gestalten nichts über Dich vermögen; nur der Glaube an ihre feindliche Gewalt kann sie Dir in der Tat feindlich machen. Spräche nicht aus jeder Zeile Deines Briefes die tiefste Aufregung Deines Gemüts, schmerzte mich nicht Dein Zustand recht in innerster Seele, wahrhaftig, ich könnte über den Advokaten Sandmann und den Wetterglashändler Coppelius scherzen. Sei heiter - heiter! - Ich habe mir vorgenommen, bei Dir zu erscheinen, wie Dein Schutzgeist, und den häßlichen Coppola, sollte er es sich etwa beikommen lassen, Dir im Traum beschwerlich zu fallen, mit lautem Lachen fortzubannen. Ganz und gar nicht fürchte ich mich vor ihm und vor seinen garstigen Fäusten, er soll mir weder als Advokat eine Näscherei, noch als Sandmann die Augen verderben.

Nếu có một thế lực đen tối, thù địch và phản trắc, giăng một sợi chỉ vào trong ta để rồi nắm chặt ta mà kéo đi trên con đường đầy hiểm nguy, tai hại mà ta không bao giờ tự bước vào — nếu có một thế lực như thế, thì nó phải tự hình thành trong ta, giống như ta, thậm chí trở thành chính ta; vì chỉ như vậy ta mới tin nó và dành cho nó chỗ đứng mà nó cần để hoàn thành công việc bí mật ấy. Nếu ta có đủ tâm trí vững vàng, được cuộc sống vui tươi làm cho cứng cáp, để luôn nhận ra tác động ngoại lai thù địch đúng là như thế, và bước đều đặn theo con đường mà thiên hướng và nghề nghiệp đã đẩy ta vào, thì thế lực u ám kia hẳn sẽ diệt vong trong cuộc vật lộn vô ích để tạo nên hình hài lẽ ra phải là chiếc gương soi của chính ta. Lothar còn thêm rằng cũng chắc chắn là thế lực tâm linh đen tối, nếu ta tự trao mình cho nó, thường kéo vào trong ta những hình hài xa lạ mà thế giới bên ngoài ném lên đường ta, đến mức chính ta chỉ đốt lên cái tinh thần mà, trong ảo tưởng kỳ lạ, ta tin là đang cất tiếng từ hình hài ấy. Đó là bóng ma của cái tôi chính ta, mối thân thuộc sâu kín và tác động sâu xa của nó lên tâm hồn ta ném ta xuống địa ngục, hoặc đưa ta lên thiên đường trong cơn ngây ngất. — Anh thấy đấy, Nathanael yêu dấu nhất của em! em và anh Lothar đã trò chuyện rất nhiều về đề tài những thế lực và quyền năng đen tối, mà giờ đây, sau khi em không ít nhọc công ghi lại những điều chính yếu, thì với em dường như thật sự sâu xa. Những lời cuối của Lothar em không hiểu hết, em chỉ đoán ra ý anh ấy, vậy mà em có cảm giác mọi điều đều rất đúng. Em xin anh, hãy đuổi khỏi đầu anh luật sư Coppelius xấu xí và gã bán phong vũ biểu và thấu kính Giuseppe Coppola. Hãy tin chắc rằng những hình hài xa lạ ấy không làm gì được anh; chỉ có niềm tin vào quyền lực thù địch của chúng mới thật sự khiến chúng thù địch với anh. Nếu từng dòng trong thư anh không bộc lộ nỗi xúc động sâu xa nhất của tâm hồn anh, nếu tình trạng của anh không làm em đau tận đáy lòng, thì thật tình em đã có thể đùa về luật sư Cát và gã bán phong vũ biểu và thấu kính Coppelius. Hãy vui lên — vui lên nào! — Em đã quyết định đến bên anh như thiên thần hộ mệnh của anh, và nếu Coppola xấu xí nào dám đến quấy rầy anh trong giấc mơ thì em sẽ đuổi hắn đi bằng một tràng cười vang. Em hoàn toàn không sợ hắn và cặp nắm tay gớm ghiếc của hắn, hắn sẽ không phá được của em miếng bánh ngọt với tư cách luật sư, cũng không làm hại được mắt em với tư cách Ông Cát.

Ewig, mein herzinnigstgeliebter Nathanael etc. etc. etc.

Mãi mãi, Nathanael yêu quý nhất của lòng em, v.v. v.v. v.v.

Nathanael an Lothar

Nathanael gửi Lothar

Sehr unlieb ist es mir, daß Clara neulich den Brief an Dich aus, freilich durch meine Zerstreutheit veranlagtem, Irrtum erbrach und las. Sie hat mir einen sehr tiefsinnigen philosophischen Brief geschrieben, worin sie ausführlich beweiset, daß Coppelius und Coppola nur in meinem Innern existieren und Phantome meines Ichs sind, die augenblicklich zerstäuben, wenn ich sie als solche erkenne. In der Tat, man sollte gar nicht glauben, daß der Geist, der aus solch hellen holdlächelnden Kindesaugen, oft wie ein lieblicher süßer Traum, hervorleuchtet, so gar verständig, so magistermäßig distinguieren könne. Sie beruft sich auf Dich. Ihr habt über mich gesprochen. Du liesest ihr wohl logische Kollegia, damit sie alles fein sichten und sondern lerne. - Laß das bleiben! - Übrigens ist es wohl gewiß, daß der Wetterglashändler Giuseppe Coppola keinesweges der alte Advokat Coppelius ist. Ich höre bei dem erst neuerdings angekommenen Professor der Physik, der, wie jener berühmte Naturforscher, Spalanzani heißt und italienischer Abkunft ist, Kollegia. Der kennt den Coppola schon seit vielen Jahren und überdem hört man es auch seiner Aussprache an, daß er wirklich Piemonteser ist. Coppelius war ein Deutscher, aber wie mich dünkt, kein ehrlicher. Ganz beruhigt bin ich nicht. Haltet Ihr, Du und Clara, mich immerhin für einen düstern Träumer, aber nicht los kann ich den Eindruck werden, den Coppelius' verfluchtes Gesicht auf mich macht. Ich bin froh, daß er fort ist aus der Stadt, wie mir Spalanzani sagt. Dieser Professor ist ein wunderlicher Kauz. Ein kleiner rundlicher Mann, das Gesicht mit starken Backenknochen, feiner Nase, aufgeworfenen Lippen, kleinen stechenden Augen. Doch besser, als in jeder Beschreibung, siehst Du ihn, wenn Du den Cagliostro, wie er von Chodowiecki in irgend einem Berlinischen Taschenkalender steht, anschauest. - So sieht Spalanzani aus. - Neulich steige ich die Treppe herauf und nehme wahr, daß die sonst einer Glastüre dicht vorgezogene Gardine zur Seite einen kleinen Spalt läßt. Selbst weiß ich nicht, wie ich dazu kam, neugierig durchzublicken. Ein hohes, sehr schlank im reinsten Ebenmaß gewachsenes, herrlich gekleidetes Frauenzimmer saß im Zimmer vor einem kleinen Tisch, auf den sie beide Ärme, die Hände zusammengefaltet, gelegt hatte. Sie saß der Türe gegenüber, so, daß ich ihr engelschönes Gesicht ganz erblickte. Sie schien mich nicht zu bemerken, und überhaupt hatten ihre Augen etwas Starres, beinahe möcht ich sagen, keine Sehkraft, es war mir so, als schliefe sie mit offnen Augen. Mir wurde ganz unheimlich und deshalb schlich ich leise fort ins Auditorium, das daneben gelegen. Nachher erfuhr ich, daß die Gestalt, die ich gesehen, Spalanzanis Tochter, Olimpia war, die er sonderbarer und schlechter Weise einsperrt, so, daß durchaus kein Mensch in ihre Nähe kommen darf. - Am Ende hat es eine Bewandtnis mit ihr, sie ist vielleicht blödsinnig oder sonst. - Weshalb schreibe ich Dir aber das alles? Besser und ausführlicher hätte ich Dir das mündlich erzählen können. Wisse nämlich, daß ich über vierzehn Tage bei Euch bin. Ich muß mein süßes liebes Engelsbild, meine Clara, wiedersehen. Weggehaucht wird dann die Verstimmung sein, die sich (ich muß das gestehen) nach dem fatalen verständigen Briefe meiner bemeistern wollte. Deshalb schreibe ich auch heute nicht an sie.

Tôi rất bực vì hôm nọ Clara bóc thư gửi cậu ra đọc, dĩ nhiên là do tôi lơ đãng mà nhầm. Em đã viết cho tôi một bức thư triết lý hết sức sâu sắc, trong đó em chứng minh dài dòng rằng Coppelius và Coppola chỉ tồn tại trong nội tâm tôi, rằng chúng là những bóng ma của cái tôi, và sẽ tan thành bụi ngay khi tôi nhận ra chúng đúng là như thế. Quả thật, ai mà ngờ được rằng cái tinh thần vẫn tỏa sáng từ đôi mắt trẻ thơ trong trẻo, mỉm cười dịu dàng ấy, thường như một giấc mơ ngọt ngào đáng yêu, lại có thể phân biệt sáng suốt đến thế, cứ như một ông thầy giáo kinh viện. Em viện cả đến cậu. Hai người đã bàn về tôi. Chắc cậu giảng cho em mấy khóa logic để em học cách sàng lọc, phân loại mọi thứ cho tinh tường. — Thôi đừng làm thế nữa! — Vả lại, chắc chắn rằng người bán phong vũ biểu và thấu kính Giuseppe Coppola tuyệt nhiên không phải lão luật sư Coppelius. Tôi đang nghe giảng ở một giáo sư vật lý mới đến gần đây, ông ấy cũng như nhà tự nhiên học lừng danh kia, tên là Spalanzani và gốc Ý. Ông biết Coppola đã nhiều năm, hơn nữa nghe giọng hắn cũng biết hắn đúng là người Piemonte. Coppelius là người Đức, nhưng tôi thấy không phải hạng lương thiện. Tôi vẫn chưa hoàn toàn yên tâm. Cậu và Clara cứ coi tôi là kẻ mộng mơ u ám đi, nhưng tôi không sao rũ bỏ được ấn tượng mà bộ mặt đáng nguyền rủa của Coppelius đã khắc vào tôi. Tôi mừng là hắn đã rời khỏi thành phố, theo lời Spalanzani. Vị giáo sư này là một lão lập dị. Một người đàn ông thấp, tròn trĩnh, mặt gò má cao, mũi thanh, môi trề, mắt nhỏ nhìn như đâm. Nhưng cậu sẽ thấy ông ta rõ hơn mọi lời tả nếu xem bức Cagliostro do Chodowiecki vẽ trong một cuốn lịch bỏ túi Berlin nào đó. — Spalanzani trông y như thế. — Hôm nọ tôi bước lên cầu thang thì nhận ra tấm rèm vốn che kín cửa kính nay hé một khe nhỏ ở bên cạnh. Tôi cũng không hiểu vì sao mình lại tò mò nhòm qua. Một thiếu nữ cao, rất mảnh, dáng cân đối hoàn hảo, ăn mặc lộng lẫy, ngồi trong phòng trước một chiếc bàn nhỏ, hai tay đặt lên bàn, các ngón đan vào nhau. Nàng ngồi đối diện cửa, nên tôi thấy trọn khuôn mặt đẹp như thiên thần. Nàng dường như không nhận ra tôi, và nói chung mắt nàng có gì đó đờ đẫn, tôi gần như muốn nói là không có thị lực; tôi có cảm giác như nàng đang ngủ mà mắt mở. Tôi bỗng thấy rợn người, bèn nhẹ chân lẻn đi sang giảng đường bên cạnh. Sau đó tôi biết người mình thấy là Olimpia, con gái Spalanzani, người mà ông ta giam giữ một cách kỳ quặc và tệ bạc, đến nỗi tuyệt nhiên không ai được lại gần nàng. — Rốt cuộc chắc nàng có điều gì đó, có lẽ nàng ngờ nghệch hoặc đại loại. — Nhưng sao tôi lại viết cho cậu tất cả những chuyện này? Kể miệng thì hay hơn và đầy đủ hơn nhiều. Số là cậu nên biết rằng hai tuần nữa tôi sẽ ở chỗ các bạn. Tôi phải gặp lại hình bóng thiên thần ngọt ngào của tôi, Clara. Khi ấy nỗi ủ ê (tôi phải thú nhận) đã toan chế ngự tôi sau bức thư lý trí đáng ngán kia sẽ tan biến như một làn hơi thở. Vì thế hôm nay tôi cũng không viết cho em.

Tausend Grüße etc. etc. etc.

Nghìn lời chào, v.v. v.v. v.v.

Seltsamer und wunderlicher kann nichts erfunden werden, als dasjenige ist, was sich mit meinem armen Freunde, dem jungen Studenten Nathanael, zugetragen, und was ich dir, günstiger Leser! zu erzählen unternommen. Hast du, Geneigtester! wohl jemals etwas erlebt, das deine Brust, Sinn und Gedanken ganz und gar erfüllte, alles andere daraus verdrängend? Es gärte und kochte in dir, zur siedenden Glut entzündet sprang das Blut durch die Adern und färbte höher deine Wangen. Dein Blick war so seltsam als wolle er Gestalten, keinem andern Auge sichtbar, im leeren Raum erfassen und die Rede zerfloß in dunkle Seufzer. Da frugen dich die Freunde: »Wie ist Ihnen, Verehrter? - Was haben Sie, Teurer?« Und nun wolltest du das innere Gebilde mit allen glühenden Farben und Schatten und Lichtern aussprechen und mühtest dich ab, Worte zu finden, um nur anzufangen. Aber es war dir, als müßtest du nun gleich im ersten Wort alles Wunderbare, Herrliche, Entsetzliche, Lustige, Grauenhafte, das sich zugetragen, recht zusammengreifen, so daß es, wie ein elektrischer Schlag, alle treffe. Doch jedes Wort, alles was Rede vermag, schien dir farblos und frostig und tot. Du suchst und suchst, und stotterst und stammelst, und die nüchternen Fragen der Freunde schlagen, wie eisige Windeshauche, hinein in deine innere Glut, bis sie verlöschen will. Hattest du aber, wie ein kecker Maler, erst mit einigen verwegenen Strichen, den Umriß deines innern Bildes hingeworfen, so trugst du mit leichter Mühe immer glühender und glühender die Farben auf und das lebendige Gewühl mannigfacher Gestalten riß die Freunde fort und sie sahen, wie du, sich selbst mitten im Bilde, das aus deinem Gemüt hervorgegangen! - Mich hat, wie ich es dir, geneigter Leser! gestehen muß, eigentlich niemand nach der Geschichte des jungen Nathanael gefragt; du weißt ja aber wohl, daß ich zu dem wunderlichen Geschlechte der Autoren gehöre, denen, tragen sie etwas so in sich, wie ich es vorhin beschrieben, so zumute wird, als frage jeder, der in ihre Nähe kommt und nebenher auch wohl noch die ganze Welt: »Was ist es denn? Erzählen Sie Liebster?« - So trieb es mich denn gar gewaltig, von Nathanaels verhängnisvollem Leben zu dir zu sprechen. Das Wunderbare, Seltsame davon erfüllte meine ganze Seele, aber eben deshalb und weil ich dich, o mein Leser! gleich geneigt machen mußte, Wunderliches zu ertragen, welches nichts Geringes ist, quälte ich mich ab, Nathanaels Geschichte, bedeutend - originell, ergreifend, anzufangen: »Es war einmal« - der schönste Anfang jeder Erzählung, zu nüchtern! - »In der kleinen Provinzialstadt S. lebte« - etwas besser, wenigstens ausholend zum Klimax. - Oder gleich medias in res: »>Scher er sich zum Teufel<, rief, Wut und Entsetzen im wilden Blick, der Student Nathanael, als der Wetterglashändler Giuseppe Coppola« - Das hatte ich in der Tat schon aufgeschrieben, als ich in dem wilden Blick des Studenten Nathanael etwas Possierliches zu verspüren glaubte; die Geschichte ist aber gar nicht spaßhaft. Mir kam keine Rede in den Sinn, die nur im mindesten etwas von dem Farbenglanz des innern Bildes abzuspiegeln schien. Ich beschloß gar nicht anzufangen. Nimm, geneigter Leser! die drei Briefe, welche Freund Lothar mir gütigst mitteilte, für den Umriß des Gebildes, in das ich nun erzählend immer mehr und mehr Farbe hineinzutragen mich bemühen werde. Vielleicht gelingt es mir, manche Gestalt, wie ein guter Porträtmaler, so aufzufassen, daß du es ähnlich findest, ohne das Original zu kennen, ja daß es dir ist, als hättest du die Person recht oft schon mit leibhaftigen Augen gesehen. Vielleicht wirst du, o mein Leser! dann glauben, daß nichts wunderlicher und toller sei, als das wirkliche Leben und daß dieses der Dichter doch nur, wie in eines matt geschliffnen Spiegels dunklem Widerschein, auffassen könne.

Không gì có thể bịa ra lạ lùng và kỳ quặc hơn những điều đã xảy đến với người bạn tội nghiệp của tôi, chàng sinh viên Nathanael, mà tôi đã nhận lời kể cho bạn nghe, bạn đọc thân mến! Bạn, hỡi người rộng lượng nhất, bạn đã bao giờ trải qua điều gì lấp đầy hẳn lồng ngực, tâm trí và ý nghĩ của bạn, đuổi mọi thứ khác ra ngoài chưa? Trong bạn nó sôi lên, sục lên; máu bị đốt thành lửa nóng chạy vọt trong huyết quản và nhuộm má bạn đỏ hơn. Cái nhìn của bạn lạ lùng như muốn bắt lấy, giữa khoảng không, những hình thù không con mắt nào khác thấy được, và lời nói tan ra thành những tiếng thở dài tăm tối. Bạn bè liền hỏi: “Ông làm sao thế, ông bạn quý? Có chuyện gì thế, bạn thân?” Và lúc đó bạn muốn nói ra hình ảnh trong lòng với đủ màu sắc rực rỡ, bóng tối và ánh sáng của nó, và cố vắt óc tìm lời để chỉ mới bắt đầu thôi. Nhưng bạn có cảm giác phải ngay từ chữ đầu tiên túm gọn tất cả những gì kỳ diệu, huy hoàng, kinh khủng, vui nhộn, rùng rợn đã xảy ra, để nó, như một cú điện giật, đánh trúng mọi người. Song mọi từ ngữ, tất cả những gì lời nói làm được, đều có vẻ nhạt màu, lạnh giá và chết cứng. Bạn tìm, tìm mãi, ấp úng, lắp bắp, và những câu hỏi tỉnh táo của bạn bè, như những làn gió băng giá, thổi vào ngọn lửa trong bạn cho đến lúc nó muốn tắt. Nhưng nếu bạn, như một họa sĩ táo bạo, trước hết phác bằng vài nét liều lĩnh đường viền của hình ảnh trong lòng, thì bạn sẽ dễ dàng đắp màu lên, mỗi lúc một rực lửa hơn, và đám đông sống động của muôn hình vạn dạng cuốn bạn bè đi, và họ thấy, như bạn, chính mình ở giữa bức tranh đã bước ra từ tâm hồn bạn! — Còn tôi, tôi phải thú nhận với bạn, bạn đọc thân mến, thật ra chẳng ai hỏi tôi về câu chuyện chàng Nathanael cả; nhưng bạn biết đấy, tôi thuộc cái giống tác giả kỳ quặc ấy, giống người mà hễ mang trong mình điều gì như tôi vừa tả thì cảm thấy như thể ai đến gần họ, và tiện thể cả thế giới nữa, cũng hỏi: “Chuyện gì thế? Kể đi nào, bạn quý?” — Thế là tôi bị thôi thúc dữ dội phải nói với bạn về cuộc đời định mệnh của Nathanael. Cái kỳ diệu, cái lạ lùng của nó chiếm trọn tâm hồn tôi, nhưng chính vì thế, và vì tôi phải khiến bạn, ôi bạn đọc của tôi, sẵn lòng chịu đựng những điều kỳ quặc, mà đó không phải việc nhỏ, nên tôi dằn vặt tìm cách mở đầu câu chuyện Nathanael sao cho trọng yếu — độc đáo — lay động: “Ngày xửa ngày xưa” — mở đầu đẹp nhất của mọi câu chuyện, nhưng nhạt quá! — “Ở thị trấn tỉnh lẻ S. có một” — khá hơn một chút, ít nhất cũng dẫn lên đỉnh điểm. — Hay vào thẳng giữa chuyện: “‘Cút xéo đi cho quỷ!’, chàng sinh viên Nathanael hét lên, ánh mắt dại đi vì giận dữ và kinh hoàng, khi người bán phong vũ biểu và thấu kính Giuseppe Coppola” — Tôi quả thật đã viết xuống rồi, thì chợt thấy trong ánh mắt dại đi của chàng sinh viên Nathanael có gì đó buồn cười; mà câu chuyện thì chẳng đùa chút nào. Không lời nào chợt đến với tôi có vẻ phản chiếu được dù chỉ chút ít ánh màu rực rỡ của hình ảnh trong lòng. Tôi quyết định không mở đầu gì cả. Bạn đọc thân mến, hãy nhận ba bức thư mà bạn Lothar tốt bụng đã cho tôi xem làm nét phác của bức tranh mà tôi, trong khi kể, sẽ gắng đắp thêm mỗi lúc một nhiều màu hơn. Có lẽ tôi sẽ thành công, như một họa sĩ chân dung giỏi, nắm bắt được vài gương mặt sao cho bạn thấy giống mà không cần biết người thật, thậm chí cảm thấy như đã nhiều lần tận mắt nhìn thấy họ. Có lẽ, ôi bạn đọc của tôi, khi ấy bạn sẽ tin rằng không gì kỳ quặc và điên rồ hơn cuộc sống thực, và rằng nhà thơ chỉ có thể nắm bắt nó như ánh phản chiếu mờ tối trong một tấm gương mài mờ.

Damit klarer werde, was gleich anfangs zu wissen nötig, ist jenen Briefen noch hinzuzufügen, daß bald darauf, als Nathanaels Vater gestorben, Clara und Lothar, Kinder eines weitläuftigen Verwandten, der ebenfalls gestorben und sie verwaist nachgelassen, von Nathanaels Mutter ins Haus genommen wurden. Clara und Nathanael faßten eine heftige Zuneigung zueinander, wogegen kein Mensch auf Erden etwas einzuwenden hatte; sie waren daher Verlobte, als Nathanael den Ort verließ um seine Studien in G. - fortzusetzen. Da ist er nun in seinem letzten Brief und hört Kollegia bei dem berühmten Professor Physices, Spalanzani.

Để những điều cần biết ngay từ đầu được rõ hơn, phải thêm vào các bức thư ấy rằng, chẳng bao lâu sau khi cha Nathanael mất, Clara và Lothar, con của một người họ hàng xa cũng đã qua đời và để lại hai đứa trẻ mồ côi, được mẹ Nathanael nhận về nhà. Clara và Nathanael nảy sinh tình cảm mãnh liệt với nhau, điều mà không ai trên đời có gì để phản đối; vì vậy họ đã là một đôi hứa hôn khi Nathanael rời quê đi tiếp tục việc học ở G. — Giờ đây anh đang ở đó, như trong lá thư cuối, nghe giảng ở vị giáo sư Vật lý lừng danh Spalanzani.

Nun könnte ich getrost in der Erzählung fortfahren; aber in dem Augenblick steht Claras Bild so lebendig mir vor Augen, daß ich nicht wegschauen kann, so wie es immer geschah, wenn sie mich holdlächelnd anblickte. - Für schön konnte Clara keinesweges gelten; das meinten alle, die sich von Amtswegen auf Schönheit verstehen. Doch lobten die Architekten die reinen Verhältnisse ihres Wuchses, die Maler fanden Nacken, Schultern und Brust beinahe zu keusch geformt, verliebten sich dagegen sämtlich in das wunderbare Magdalenenhaar und faselten überhaupt viel von Battonischem Kolorit. Einer von ihnen, ein wirklicher Fantast, verglich aber höchstseltsamer Weise Claras Augen mit einem See von Ruisdael, in dem sich des wolkenlosen Himmels reines Azur, Wald- und Blumenflur, der reichen Landschaft ganzes buntes, heitres Leben spiegelt. Dichter und Meister gingen aber weiter und sprachen: »Was See - was Spiegel! - Können wir denn das Mädchen anschauen, ohne daß uns aus ihrem Blick wunderbare himmlische Gesänge und Klänge entgegenstrahlen, die in unser Innerstes dringen, daß da alles wach und rege wird? Singen wir selbst dann nichts wahrhaft Gescheutes, so ist überhaupt nicht viel an uns und das lesen wir denn auch deutlich in dem um Claras Lippen schwebenden feinen Lächeln, wenn wir uns unterfangen, ihr etwas vorzuquinkelieren, das so tun will als sei es Gesang, unerachtet nur einzelne Töne verworren durcheinander springen.« Es war dem so. Clara hatte die lebenskräftige Fantasie des heitern unbefangenen, kindischen Kindes, ein tiefes weiblich zartes Gemüt, einen gar hellen scharf sichtenden Verstand. Die Nebler und Schwebler hatten bei ihr böses Spiel; denn ohne zu viel zu reden, was überhaupt in Claras schweigsamer Natur nicht lag, sagte ihnen der helle Blick, und jenes feine ironische Lächeln: Lieben Freunde! wie möget ihr mir denn zumuten, daß ich eure verfließende Schattengebilde für wahre Gestalten ansehen soll, mit Leben und Regung? - Clara wurde deshalb von vielen kalt, gefühllos, prosaisch gescholten; aber andere, die das Leben in klarer Tiefe aufgefaßt, liebten ungemein das gemütvolle, verständige, kindliche Mädchen, doch keiner so sehr, als Nathanael, der sich in Wissenschaft und Kunst kräftig und heiter bewegte. Clara hing an dem Geliebten mit ganzer Seele; die ersten Wolkenschatten zogen durch ihr Leben, als er sich von ihr trennte. Mit welchem Entzücken flog sie in seine Arme, als er nun, wie er im letzten Briefe an Lothar es verheißen, wirklich in seiner Vaterstadt ins Zimmer der Mutter eintrat. Es geschah so wie Nathanael geglaubt; denn in dem Augenblick, als er Clara wiedersah, dachte er weder an den Advokaten Coppelius, noch an Claras verständigen Brief, jede Verstimmung war verschwunden.

Giờ tôi có thể yên tâm kể tiếp; nhưng đúng lúc này hình bóng Clara hiện lên sống động trước mắt tôi đến mức tôi không thể rời mắt đi, như vẫn xảy ra mỗi khi nàng nhìn tôi mỉm cười dịu dàng. — Clara tuyệt nhiên không thể gọi là đẹp; đó là ý của tất cả những ai vì nghề nghiệp mà am hiểu cái đẹp. Tuy vậy các kiến trúc sư khen tỷ lệ thanh khiết của vóc dáng nàng, các họa sĩ thấy cổ, vai và ngực nàng gần như quá trinh bạch, nhưng đều say mê mái tóc Magdalena tuyệt diệu và nói huyên thuyên nhiều về sắc màu kiểu Battoni. Một người trong số họ, một kẻ mộng mơ thực thụ, lại so sánh, kỳ quặc hết mức, đôi mắt Clara với một hồ nước của Ruisdael, nơi phản chiếu màu xanh lam trong trẻo của bầu trời không mây, đồng rừng và hoa, cả đời sống rực rỡ, vui tươi của một phong cảnh trù phú. Nhưng các thi sĩ và bậc thầy đi xa hơn và nói: “Hồ nào — gương nào! — Chúng ta có thể nhìn cô gái ấy mà không thấy từ ánh mắt nàng phát ra những khúc ca, những âm thanh thiên đường kỳ diệu thấm vào tận đáy lòng, khiến mọi thứ trong ta thức dậy, xao động chăng? Nếu khi ấy chính ta không hát nổi điều gì thật sự khá, thì xưa nay ta cũng chẳng đáng là bao, và điều đó ta đọc rõ ràng trong nụ cười tinh tế lơ lửng quanh môi nàng, mỗi khi ta dám bày ra trước mặt nàng thứ gì giả bộ làm ca khúc, tuy chỉ là mấy nốt lộn xộn nhảy tứ tung.” Quả đúng như vậy. Clara có trí tưởng tượng đầy sức sống của một đứa trẻ vui tươi, vô tư, ngây thơ, một tâm hồn sâu sắc, dịu dàng như người phụ nữ, và một trí tuệ sáng suốt, phân tích sắc bén. Đám mơ hồ và bay bổng chơi với nàng chẳng dễ chịu gì; vì chẳng cần nói nhiều (điều ấy vốn không hợp bản tính ít lời của Clara), ánh mắt sáng và nụ cười mỉa mai tinh tế kia nói với họ: Các bạn thân mến! Sao các bạn lại đòi tôi coi những hình bóng tan loãng của các bạn là những hình thể thật, có sự sống và chuyển động? — Vì thế nhiều người trách Clara là lạnh lùng, vô cảm, khô khan; nhưng những người khác, đã thấu hiểu cuộc sống trong chiều sâu trong trẻo, thì hết sức yêu cô gái giàu tình cảm, sáng suốt, thơ trẻ ấy, mà không ai yêu bằng Nathanael, người xưa nay hăng hái và vui vẻ dấn thân vào khoa học và nghệ thuật. Clara gắn bó với người yêu bằng cả tâm hồn; những bóng mây đầu tiên lướt qua đời nàng khi chàng rời xa. Nàng bay vào vòng tay chàng với niềm hân hoan biết bao, khi chàng, đúng như đã hứa trong lá thư cuối gửi Lothar, thực sự bước vào phòng mẹ trong thành phố quê hương. Mọi chuyện diễn ra đúng như Nathanael tin; bởi vì khoảnh khắc nhìn thấy lại Clara, chàng không còn nghĩ đến luật sư Coppelius, cũng chẳng nghĩ đến bức thư lý trí của Clara, mọi nỗi ủ ê đều tan biến.

Recht hatte aber Nathanael doch, als er seinem Freunde Lothar schrieb, daß des widerwärtigen Wetterglashändlers Coppola Gestalt recht feindlich in sein Leben getreten sei. Alle fühlten das, da Nathanael gleich in den ersten Tagen in seinem ganzen Wesen durchaus verändert sich zeigte. Er versank in düstre Träumereien, und trieb es bald so seltsam, wie man es niemals von ihm gewohnt gewesen. Alles, das ganze Leben war ihm Traum und Ahnung geworden; immer sprach er davon, wie jeder Mensch, sich frei wähnend, nur dunklen Mächten zum grausamen Spiel diene, vergeblich lehne man sich dagegen auf, demütig müsse man sich dem fügen, was das Schicksal verhängt habe. Er ging so weit, zu behaupten, daß es töricht sei, wenn man glaube, in Kunst und Wissenschaft nach selbsttätiger Willkür zu schaffen; denn die Begeisterung, in der man nur zu schaffen fähig sei, komme nicht aus dem eignen Innern, sondern sei das Einwirken irgend eines außer uns selbst liegenden höheren Prinzips.

Tuy vậy Nathanael đã đúng khi viết cho bạn Lothar rằng hình bóng người bán phong vũ biểu và thấu kính đáng ghét Coppola đã bước vào đời anh như một kẻ thù. Mọi người đều cảm thấy điều đó, vì ngay trong những ngày đầu Nathanael tỏ ra đã thay đổi hẳn toàn bộ con người. Anh chìm vào những mộng mị u ám, và chẳng bao lâu làm những điều kỳ quặc chưa từng thấy ở anh. Mọi thứ, cả cuộc sống đối với anh đã thành mộng và linh cảm; anh luôn nói rằng ai cũng ngỡ mình tự do mà thực ra chỉ phục vụ cho trò chơi tàn nhẫn của những thế lực tăm tối; chống lại chúng là vô ích, phải khiêm tốn chịu theo điều số phận đã giáng xuống. Anh đi xa đến mức khẳng định rằng thật ngu ngốc nếu tin mình sáng tạo trong nghệ thuật và khoa học bằng ý chí tự chủ; vì cảm hứng, thứ duy nhất khiến ta có khả năng sáng tạo, không đến từ nội tâm của chính mình, mà là tác động của một nguyên lý cao hơn nào đó nằm ngoài chúng ta.

Der verständigen Clara war diese mystische Schwärmerei im höchsten Grade zuwider, doch schien es vergebens, sich auf Widerlegung einzulassen. Nur dann, wenn Nathanael bewies, daß Coppelius das böse Prinzip sei, was ihn in dem Augenblick erfaßt habe, als er hinter dem Vorhange lauschte, und daß dieser widerwärtige Dämon auf entsetzliche Weise ihr Liebesglück stören werde, da wurde Clara sehr ernst und sprach: »Ja Nathanael! du hast recht, Coppelius ist ein böses feindliches Prinzip, er kann Entsetzliches wirken, wie eine teuflische Macht, die sichtbarlich in das Leben trat, aber nur dann, wenn du ihn nicht aus Sinn und Gedanken verbannst. Solange du an ihn glaubst, ist er auch und wirkt, nur dein Glaube ist seine Macht.« - Nathanael, ganz erzürnt, daß Clara die Existenz des Dämons nur in seinem eignen Innern statuiere, wollte dann hervorrücken mit der ganzen mystischen Lehre von Teufeln und grausen Mächten, Clara brach aber verdrüßlich ab, indem sie irgend etwas Gleichgültiges dazwischen schob, zu Nathanaels nicht geringem Ärger. Der dachte, kalten unempfänglichen Gemütern verschließen sich solche tiefe Geheimnisse, ohne sich deutlich bewußt zu sein, daß er Clara eben zu solchen untergeordneten Naturen zähle, weshalb er nicht abließ mit Versuchen, sie in jene Geheimnisse einzuweihen. Am frühen Morgen, wenn Clara das Frühstück bereiten half, stand er bei ihr und las ihr aus allerlei mystischen Büchern vor, daß Clara bat: »Aber lieber Nathanael, wenn ich dich nun das böse Prinzip schelten wollte, das feindlich auf meinen Kaffee wirkt? - Denn, wenn ich, wie du es willst, alles stehen und liegen lassen und dir, indem du liesest, in die Augen schauen soll, so läuft mir der Kaffee ins Feuer und ihr bekommt alle kein Frühstück!« - Nathanael klappte das Buch heftig zu und rannte voll Unmut fort in sein Zimmer. Sonst hatte er eine besondere Stärke in anmutigen, lebendigen Erzählungen, die er aufschrieb, und die Clara mit dem innigsten Vergnügen anhörte, jetzt waren seine Dichtungen düster, unverständlich, gestaltlos, so daß, wenn Clara schonend es auch nicht sagte, er doch wohl fühlte, wie wenig sie davon angesprochen wurde. Nichts war für Clara tötender, als das Langweilige; in Blick und Rede sprach sich dann ihre nicht zu besiegende geistige Schläfrigkeit aus. Nathanaels Dichtungen waren in der Tat sehr langweilig. Sein Verdruß über Claras kaltes prosaisches Gemüt stieg höher, Clara konnte ihren Unmut über Nathanaels dunkle, düstere, langweilige Mystik nicht überwinden, und so entfernten beide im Innern sich immer mehr voneinander, ohne es selbst zu bemerken. Die Gestalt des häßlichen Coppelius war, wie Nathanael selbst es sich gestehen mußte, in seiner Fantasie erbleicht und es kostete ihm oft Mühe, ihn in seinen Dichtungen, wo er als grauser Schicksalspopanz auftrat, recht lebendig zu kolorieren. Es kam ihm endlich ein, jene düstre Ahnung, daß Coppelius sein Liebesglück stören werde, zum Gegenstande eines Gedichts zu machen. Er stellte sich und Clara dar, in treuer Liebe verbunden, aber dann und wann war es, als griffe eine schwarze Faust in ihr Leben und risse irgend eine Freude heraus, die ihnen aufgegangen. Endlich, als sie schon am Traualtar stehen, erscheint der entsetzliche Coppelius und berührt Claras holde Augen; die springen in Nathanaels Brust wie blutige Funken sengend und brennend, Coppelius faßt ihn und wirft ihn in einen flammenden Feuerkreis, der sich dreht mit der Schnelligkeit des Sturmes und ihn sausend und brausend fortreißt. Es ist ein Tosen, als wenn der Orkan grimmig hineinpeitscht in die schäumenden Meereswellen, die sich wie schwarze, weißhauptige Riesen emporbäumen in wütendem Kampfe. Aber durch dies wilde Tosen hört er Claras Stimme: »Kannst du mich denn nicht erschauen? Coppelius hat dich getäuscht, das waren ja nicht meine Augen, die so in deiner Brust brannten, das waren ja glühende Tropfen deines eignen Herzbluts - ich habe ja meine Augen, sieh mich doch nur an!« - Nathanael denkt: Das ist Clara, und ich bin ihr eigen ewiglich. - Da ist es, als faßt der Gedanke gewaltig in den Feuerkreis hinein, daß er stehen bleibt, und im schwarzen Abgrund verrauscht dumpf das Getöse. Nathanael blickt in Claras Augen; aber es ist der Tod, der mit Claras Augen ihn freundlich anschaut.

Clara sáng suốt hết sức ghét thứ say mê thần bí ấy, nhưng dường như dấn vào bác bỏ cũng vô ích. Chỉ khi Nathanael chứng minh rằng Coppelius là nguyên lý ác, nguyên lý đã chộp lấy anh vào lúc anh nấp sau tấm màn, và rằng con quỷ ghê tởm ấy sẽ phá hạnh phúc yêu đương của họ một cách khủng khiếp, thì Clara mới trở nên rất nghiêm nghị và nói: “Vâng, Nathanael! anh nói đúng, Coppelius là một nguyên lý ác, thù địch, hắn có thể gây ra những điều khủng khiếp, như một thế lực quỷ dữ hiện hình trong đời, nhưng chỉ khi anh không xua hắn ra khỏi tâm trí và ý nghĩ. Chừng nào anh còn tin hắn thì hắn còn tồn tại và còn tác động; chỉ niềm tin của anh là sức mạnh của hắn.” — Nathanael, hoàn toàn nổi giận vì Clara chỉ cho là con quỷ tồn tại trong nội tâm anh, định kéo ra cả học thuyết thần bí về ma quỷ và các thế lực rùng rợn, nhưng Clara bực bội cắt ngang, chen vào một chuyện vu vơ nào đó, khiến Nathanael không ít phần khó chịu. Anh nghĩ: những bí mật sâu xa ấy khép kín với những tâm hồn lạnh lùng, không biết đón nhận, mà không ý thức rõ rằng mình đang xếp chính Clara vào hạng bản tính thấp kém ấy, nên anh không ngừng tìm cách đưa nàng vào những bí mật đó. Sáng sớm, khi Clara giúp pha bữa sáng, anh đứng bên nàng và đọc cho nàng nghe đủ thứ sách thần bí, đến nỗi Clara phải xin: “Nhưng Nathanael thân yêu, giả như em gọi anh là nguyên lý ác đang tác động thù địch lên cà phê của em thì sao? — Vì nếu em phải bỏ hết mọi thứ như anh muốn mà nhìn vào mắt anh trong khi anh đọc, thì cà phê sẽ trào vào lửa và tất cả mọi người sẽ chẳng có bữa sáng!” — Nathanael đóng sập sách lại, bực bội chạy về phòng. Trước kia anh có sở trường đặc biệt về những truyện kể duyên dáng, sinh động mà anh chép lại và Clara nghe với niềm vui sâu sắc nhất; giờ các sáng tác của anh u ám, khó hiểu, vô định hình; đến nỗi dù Clara nhẹ nhàng không nói ra, anh vẫn thấy rõ nàng chẳng mấy hứng thú. Với Clara, không gì làm nàng chán chết bằng sự tẻ nhạt; trong ánh mắt và lời nói, cơn buồn ngủ tinh thần không gì thắng nổi của nàng lộ ra. Các sáng tác của Nathanael quả thực rất tẻ nhạt. Nỗi bực của anh với tâm hồn lạnh lùng, tầm thường của Clara tăng lên, Clara không sao vượt qua nỗi chán trước thứ thần bí tăm tối, u ám, tẻ nhạt của Nathanael, và thế là cả hai trong lòng ngày càng xa nhau, mà chính họ không nhận ra. Hình bóng Coppelius xấu xí, như chính Nathanael cũng phải thú nhận với mình, đã nhạt đi trong tưởng tượng của anh, và anh thường tốn công để tô cho hắn thật sống động trong những sáng tác, nơi hắn xuất hiện như con ngáo ộp rùng rợn của định mệnh. Cuối cùng anh nảy ra ý đưa chính linh cảm u ám rằng Coppelius sẽ phá hạnh phúc yêu đương của mình vào làm đề tài một bài thơ. Anh tả mình và Clara gắn bó trong tình yêu chung thủy, nhưng thỉnh thoảng như có một nắm đấm đen thò vào đời họ và giật mất niềm vui nào đó vừa nở. Cuối cùng, khi họ đã đứng trước bàn thờ cưới, Coppelius khủng khiếp hiện ra và chạm vào đôi mắt dịu dàng của Clara; đôi mắt nhảy vào lồng ngực Nathanael như những tia lửa máu, thiêu và đốt; Coppelius túm anh và ném vào một vòng lửa rực cháy, quay với tốc độ cơn bão và cuốn anh đi vù vù, ào ào. Đó là tiếng gầm như khi cuồng phong dữ dội quất vào những đợt sóng biển bọt trắng, dựng lên như những người khổng lồ đen, đầu trắng xóa, trong trận chiến điên cuồng. Nhưng xuyên qua tiếng gầm hoang dại ấy anh nghe thấy tiếng Clara: “Anh không nhìn thấy em được sao? Coppelius đã lừa anh, đó đâu phải mắt em đã cháy trong ngực anh, đó là những giọt nóng của chính máu tim anh — em vẫn có mắt của em đây, nhìn em đi mà!” — Nathanael nghĩ: Đó là Clara, và ta thuộc về nàng mãi mãi. — Bấy giờ như ý nghĩ ấy túm mạnh lấy vòng lửa, khiến nó dừng lại, và trong vực đen tiếng gầm tắt dần âm u. Nathanael nhìn vào mắt Clara; nhưng đó là Thần Chết, nhìn anh thân thiện bằng đôi mắt Clara.

Während Nathanael dies dichtete, war er sehr ruhig und besonnen, er feilte und besserte an jeder Zeile und da er sich dem metrischen Zwange unterworfen, ruhte er nicht, bis alles rein und wohlklingend sich fügte. Als er jedoch nun endlich fertig worden, und das Gedicht für sich laut las, da faßte ihn Grausen und wildes Entsetzen und er schrie auf. »Wessen grauenvolle Stimme ist das?« - Bald schien ihm jedoch das Ganze wieder nur eine sehr gelungene Dichtung, und es war ihm, als müsse Claras kaltes Gemüt dadurch entzündet werden, wiewohl er nicht deutlich dachte, wozu denn Clara entzündet, und wozu es denn nun eigentlich führen solle, sie mit den grauenvollen Bildern zu ängstigen, die ein entsetzliches, ihre Liebe zerstörendes Geschick weissagten. Sie, Nathanael und Clara, saßen in der Mutter kleinem Garten, Clara war sehr heiter, weil Nathanael sie seit drei Tagen, in denen er an jener Dichtung schrieb, nicht mit seinen Träumen und Ahnungen geplagt hatte. Auch Nathanael sprach lebhaft und froh von lustigen Dingen wie sonst, so, daß Clara sagte: »Nun erst habe ich dich ganz wieder, siehst du es wohl, wie wir den häßlichen Coppelius vertrieben haben?« Da fiel dem Nathanael erst ein, daß er ja die Dichtung in der Tasche trage, die er habe vorlesen wollen. Er zog auch sogleich die Blätter hervor und fing an zu lesen: Clara, etwas Langweiliges wie gewöhnlich vermutend und sich darein ergebend, fing an, ruhig zu stricken. Aber so wie immer schwärzer und schwärzer das düstre Gewölk aufstieg, ließ sie den Strickstrumpf sinken und blickte starr dem Nathanael ins Auge. Den riß seine Dichtung unaufhaltsam fort, hochrot färbte seine Wangen die innere Glut, Tränen quollen ihm aus den Augen. - Endlich hatte er geschlossen, er stöhnte in tiefer Ermattung - er faßte Claras Hand und seufzte wie aufgelöst in trostlosem Jammer: »Ach! - Clara - Clara!« - Clara drückte ihn sanft an ihren Busen und sagte leise, aber sehr langsam und ernst: »Nathanael - mein herzlieber Nathanael! - wirf das tolle - unsinnige - wahnsinnige Märchen ins Feuer.« Da sprang Nathanael entrüstet auf und rief, Clara von sich stoßend: »Du lebloses, verdammtes Automat!« Er rannte fort, bittre Tränen vergoß die tief verletzte Clara: »Ach er hat mich niemals geliebt, denn er versteht mich nicht«, schluchzte sie laut. - Lothar trat in die Laube; Clara mußte ihm erzählen was vorgefallen; er liebte seine Schwester mit ganzer Seele, jedes Wort ihrer Anklage fiel wie ein Funke in sein Inneres, so, daß der Unmut, den er wider den träumerischen Nathanael lange im Herzen getragen, sich entzündete zum wilden Zorn. Er lief zu Nathanael, er warf ihm das unsinnige Betragen gegen die geliebte Schwester in harten Worten vor, die der aufbrausende Nathanael ebenso erwiderte. Ein fantastischer, wahnsinniger Geck wurde mit einem miserablen, gemeinen Alltagsmenschen erwidert. Der Zweikampf war unvermeidlich. Sie beschlossen, sich am folgenden Morgen hinter dem Garten nach dortiger akademischer Sitte mit scharfgeschliffenen Stoßrapieren zu schlagen. Stumm und finster schlichen sie umher, Clara hatte den heftigen Streit gehört und gesehen, daß der Fechtmeister in der Dämmerung die Rapiere brachte. Sie ahnte was geschehen sollte. Auf dem Kampfplatz angekommen hatten Lothar und Nathanael soeben düsterschweigend die Röcke abgeworfen, blutdürstige Kampflust im brennenden Auge wollten sie gegeneinander ausfallen, als Clara durch die Gartentür herbeistürzte. Schluchzend rief sie laut: »Ihr wilden entsetzlichen Menschen! - stoßt mich nur gleich nieder, ehe ihr euch anfallt; denn wie soll ich denn länger leben auf der Welt, wenn der Geliebte den Bruder, oder wenn der Bruder den Geliebten ermordet hat!« - Lothar ließ die Waffe sinken und sah schweigend zur Erde nieder, aber in Nathanaels Innern ging in herzzerreißender Wehmut alle Liebe wieder auf, wie er sie jemals in der herrlichen Jugendzeit schönsten Tagen für die holde Clara empfunden. Das Mordgewehr entfiel seiner Hand, er stürzte zu Claras Füßen. »Kannst du mir denn jemals verzeihen, du meine einzige, meine herzgeliebte Clara! - Kannst du mir verzeihen, mein herzlieber Bruder Lothar!« - Lothar wurde gerührt von des Freundes tiefem Schmerz; unter tausend Tränen umarmten sich die drei versöhnten Menschen und schwuren, nicht voneinander zu lassen in steter Liebe und Treue.

Khi làm bài thơ này, Nathanael rất bình tĩnh và tỉnh táo, anh gọt giũa, sửa từng dòng, và vì đã tự buộc mình vào khuôn vần luật, anh không nghỉ cho đến khi mọi thứ khớp lại trong sáng và êm tai. Nhưng khi cuối cùng làm xong và đọc to bài thơ cho riêng mình, thì nỗi rùng rợn và khiếp đảm điên cuồng chộp lấy anh và anh thét lên. “Giọng nói của ai ghê rợn thế này?” — Song chẳng bao lâu anh lại thấy toàn bộ chỉ là một bài thơ rất thành công, và anh có cảm giác tấm lòng lạnh lùng của Clara hẳn sẽ bị nó thắp lên, dù anh không nghĩ rõ vì sao Clara phải bị thắp lên, và rốt cuộc việc làm nàng hoảng sợ bằng những hình ảnh rùng rợn tiên báo một định mệnh khủng khiếp phá hủy tình yêu của họ sẽ dẫn tới đâu. Hai người, Nathanael và Clara, ngồi trong khu vườn nhỏ của mẹ; Clara rất vui, vì ba ngày nay, trong lúc anh viết bài thơ ấy, anh không quấy nhiễu nàng bằng những giấc mộng và linh cảm của mình. Nathanael cũng nói chuyện hào hứng, vui vẻ về những điều vui như trước, đến nỗi Clara nói: “Giờ em mới có lại anh trọn vẹn, anh thấy chưa, chúng ta đã đuổi được lão Coppelius xấu xí đi rồi.” Lúc ấy Nathanael mới nhớ ra mình mang trong túi bài thơ định đọc. Anh liền rút những tờ giấy ra và bắt đầu đọc: Clara, đoán là lại một thứ tẻ nhạt như thường lệ và cam chịu, bắt đầu lặng lẽ đan len. Nhưng khi mây đen mỗi lúc một đen hơn dâng lên, nàng để chiếc tất đang đan rơi xuống và nhìn trừng trừng vào mắt Nathanael. Bài thơ cuốn anh đi không gì cản nổi, ngọn lửa trong lòng nhuộm đỏ má anh, nước mắt trào ra từ mắt anh. — Cuối cùng anh đọc xong, anh rên lên trong kiệt sức — anh nắm tay Clara và thở dài như rã rời trong nỗi thảm sầu vô vọng: “Ôi! — Clara — Clara!” — Clara nhẹ nhàng ép anh vào ngực và nói khẽ nhưng rất chậm rãi và nghiêm trang: “Nathanael — Nathanael thân yêu của em! — hãy ném cái chuyện cổ tích điên — vô nghĩa — loạn trí ấy vào lửa.” Nathanael nhảy dựng lên phẫn nộ và hét, đẩy Clara ra: “Đồ người máy vô hồn, đáng nguyền rủa!” Anh chạy đi, Clara bị tổn thương sâu sắc nức nở khóc: “Ôi, anh ấy chưa bao giờ yêu mình, vì anh ấy không hiểu mình”, nàng khóc to. — Lothar bước vào giàn cây; Clara phải kể anh nghe chuyện vừa xảy ra; anh yêu em gái bằng cả tâm hồn, từng lời nàng tố cáo rơi như tia lửa vào lòng anh, khiến nỗi bất bình bấy lâu anh nuôi trong tim với Nathanael mơ mộng bùng thành cơn giận dữ. Lothar chạy đến chỗ Nathanael, trách cậu ta bằng những lời gay gắt về cách cư xử điên rồ với cô em gái yêu quý, và Nathanael nóng nảy đáp trả y như thế. Một gã công tử mộng mị điên loạn được đáp lại bằng một kẻ phàm phu thường nhật tồi tệ. Cuộc đấu tay đôi không thể tránh khỏi. Họ quyết định sáng hôm sau, ở phía sau khu vườn, theo lệ sinh viên nơi ấy, đấu bằng kiếm đâm mài sắc. Họ lầm lì, tối sầm đi lại; Clara đã nghe thấy và thấy cuộc cãi vã dữ dội, và thấy thầy đấu kiếm lúc chạng vạng mang kiếm đến. Nàng đoán ra điều sắp xảy ra. Đến bãi đấu, Lothar và Nathanael vừa lặng lẽ, ảm đạm cởi áo ngoài, trong mắt cháy rực khát vọng chiến đấu khát máu, định lao vào nhau, thì Clara chạy ào qua cửa vườn đến. Nàng nức nở thét lớn: “Các anh, những con người hung dữ khủng khiếp! — hãy đâm em chết ngay đi, trước khi các anh xông vào nhau; vì em còn sống nổi thế nào trên đời nữa, nếu người yêu giết anh trai, hay anh trai giết người yêu!” — Lothar buông vũ khí và lặng lẽ nhìn xuống đất, còn trong lòng Nathanael, trong nỗi sầu thương xé ruột, mọi tình yêu lại dâng lên, như anh từng cảm với Clara dịu dàng trong những ngày đẹp nhất của tuổi trẻ huy hoàng. Khí giới giết người rơi khỏi tay anh, anh gục xuống chân Clara. “Em có bao giờ tha thứ được cho anh không, Clara duy nhất, Clara yêu dấu của anh! — Cậu có tha thứ được cho tôi không, Lothar, người anh em thân yêu!” — Lothar xúc động vì nỗi đau sâu thẳm của bạn; trong nghìn giọt nước mắt, ba con người đã hòa giải ôm lấy nhau và thề không rời nhau, trong tình yêu và lòng chung thủy mãi mãi.

Dem Nathanael war es zumute, als sei eine schwere Last, die ihn zu Boden gedrückt, von ihm abgewälzt, ja als habe er, Widerstand leistend der finstern Macht, die ihn befangen, sein ganzes Sein, dem Vernichtung drohte, gerettet. Noch drei selige Tage verlebte er bei den Lieben, dann kehrte er zurück nach G., wo er noch ein Jahr zu bleiben, dann aber auf immer nach seiner Vaterstadt zurückzukehren gedachte.

Nathanael cảm thấy như một gánh nặng đè anh xuống đất đã được lăn khỏi mình, và rằng anh, chống lại thế lực đen tối đã giam giữ mình, đã cứu được toàn bộ con người mình vốn bị đe dọa hủy diệt. Anh còn sống ba ngày hạnh phúc bên những người thân yêu, rồi trở về G., nơi anh định ở thêm một năm, sau đó trở về thành phố quê hương mãi mãi.

Der Mutter war alles, was sich auf Coppelius bezog, verschwiegen worden; denn man wußte, daß sie nicht ohne Entsetzen an ihn denken konnte, weil sie, wie Nathanael, ihm den Tod ihres Mannes schuld gab.

Mọi điều liên quan đến Coppelius đã được giấu mẹ; vì người ta biết bà không thể nghĩ đến hắn mà không kinh hoàng, bởi bà, cũng như Nathanael, đổ cho hắn tội gây ra cái chết của chồng bà.

Wie erstaunte Nathanael, als er in seine Wohnung wollte und sah, daß das ganze Haus niedergebrannt war, so daß aus dem Schutthaufen nur die nackten Feuermauern hervorragten. Unerachtet das Feuer in dem Laboratorium des Apothekers, der im untern Stocke wohnte, ausgebrochen war, das Haus daher von unten herauf gebrannt hatte, so war es doch den kühnen, rüstigen Freunden gelungen, noch zu rechter Zeit in Nathanaels im obern Stock gelegenes Zimmer zu dringen, und Bücher, Manuskripte, Instrumente zu retten. Alles hatten sie unversehrt in ein anderes Haus getragen, und dort ein Zimmer in Beschlag genommen, welches Nathanael nun sogleich bezog. Nicht sonderlich achtete er darauf, daß er dem Professor Spalanzani gegenüber wohnte, und ebensowenig schien es ihm etwas Besonderes, als er bemerkte, daß er aus seinem Fenster gerade hinein in das Zimmer blickte, wo oft Olimpia einsam saß, so, daß er ihre Figur deutlich erkennen konnte, wiewohl die Züge des Gesichts undeutlich und verworren blieben. Wohl fiel es ihm endlich auf, daß Olimpia oft stundenlang in derselben Stellung, wie er sie einst durch die Glastüre entdeckte, ohne irgend eine Beschäftigung an einem kleinen Tische saß und daß sie offenbar unverwandten Blickes nach ihm herüberschaute; er mußte sich auch selbst gestehen, daß er nie einen schöneren Wuchs gesehen; indessen, Clara im Herzen, blieb ihm die steife, starre Olimpia höchst gleichgültig und nur zuweilen sah er flüchtig über sein Kompendium herüber nach der schönen Bildsäule, das war alles. - Eben schrieb er an Clara, als es leise an die Türe klopfte; sie öffnete sich auf seinen Zuruf und Coppolas widerwärtiges Gesicht sah hinein. Nathanael fühlte sich im Innersten erbeben; eingedenk dessen, was ihm Spalanzani über den Landsmann Coppola gesagt und was er auch rücksichts des Sandmanns Coppelius der Geliebten so heilig versprochen, schämte er sich aber selbst seiner kindischen Gespensterfurcht, nahm sich mit aller Gewalt zusammen und sprach so sanft und gelassen, als möglich: »Ich kaufe kein Wetterglas, mein lieber Freund! gehen Sie nur!« Da trat aber Coppola vollends in die Stube und sprach mit heiserem Ton, indem sich das weite Maul zum häßlichen Lachen verzog und die kleinen Augen unter den grauen langen Wimpern stechend hervorfunkelten: »Ei, nix Wetterglas, nix Wetterglas! - hab auch sköne Oke - sköne Oke!« - Entsetzt rief Nathanael: »Toller Mensch, wie kannst du Augen haben? - Augen - Augen? -« Aber in dem Augenblick hatte Coppola seine Wettergläser beiseite gesetzt, griff in die weiten Rocktaschen und holte Lorgnetten und Brillen heraus, die er auf den Tisch legte. - »Nu - Nu - Brill - Brill auf der Nas su setze, das sein meine Oke - sköne Oke!« - Und damit holte er immer mehr und mehr Brillen heraus, so, daß es auf dem ganzen Tisch seltsam zu flimmern und zu funkeln begann. Tausend Augen blickten und zuckten krampfhaft und starrten auf zum Nathanael; aber er konnte nicht wegschauen von dem Tisch, und immer mehr Brillen legte Coppola hin, und immer wilder und wilder sprangen flammende Blicke durcheinander und schossen ihre blutrote Strahlen in Nathanaels Brust. Übermannt von tollem Entsetzen schrie er auf.- »Halt ein! halt ein, fürchterlicher Mensch!« - Er hatte Coppola, der eben in die Tasche griff, um noch mehr Brillen herauszubringen, unerachtet schon der ganze Tisch überdeckt war, beim Arm festgepackt. Coppola machte sich mit heiserem widrigen Lachen sanft los und mit den Worten: »Ah! - nix für Sie - aber hier sköne Glas« - hatte er alle Brillen zusammengerafft, eingesteckt und aus der Seitentasche des Rocks eine Menge großer und kleiner Perspektive hervorgeholt. Sowie die Brillen fort waren, wurde Nathanael ganz ruhig und an Clara denkend sah er wohl ein, daß der entsetzliche Spuk nur aus seinem Innern hervorgegangen, sowie daß Coppola ein höchst ehrlicher Mechanikus und Optikus, keineswegs aber Coppelii verfluchter Doppeltgänger und Revenant sein könne. Zudem hatten alle Gläser, die Coppola nun auf den Tisch gelegt, gar nichts Besonderes, am wenigsten so etwas Gespenstisches wie die Brillen und, um alles wieder gutzumachen, beschloß Nathanael dem Coppola jetzt wirklich etwas abzukaufen. Er ergriff ein kleines sehr sauber gearbeitetes Taschenperspektiv und sah, um es zu prüfen, durch das Fenster. Noch im Leben war ihm kein Glas vorgekommen, das die Gegenstände so rein, scharf und deutlich dicht vor die Augen rückte. Unwillkürlich sah er hinein in Spalanzanis Zimmer; Olimpia saß, wie gewöhnlich, vor dem kleinen Tisch, die Arme darauf gelegt, die Hände gefaltet. - Nun erschaute Nathanael erst Olimpias wunderschön geformtes Gesicht. Nur die Augen schienen ihm gar seltsam starr und tot. Doch wie er immer schärfer und schärfer durch das Glas hinschaute, war es, als gingen in Olimpias Augen feuchte Mondesstrahlen auf. Es schien, als wenn nun erst die Sehkraft entzündet würde; immer lebendiger und lebendiger flammten die Blicke. Nathanael lag wie festgezaubert im Fenster, immer fort und fort die himmlisch-schöne Olimpia betrachtend. Ein Räuspern und Scharren weckte ihn, wie aus tiefem Traum. Coppola stand hinter ihm: »Tre Zechini - drei Dukat« - Nathanael hatte den Optikus rein vergessen, rasch zahlte er das Verlangte. »Nick so? - sköne Glas - sköne Glas!« frug Coppola mit seiner widerwärtigen heisern Stimme und dem hämischen Lächeln. »Ja ja, ja!« erwiderte Nathanael verdrießlich. »Adieu, lieber Freund!« - Coppola verließ nicht ohne viele seltsame Seitenblicke auf Nathanael, das Zimmer. Er hörte ihn auf der Treppe laut lachen. »Nun ja«, meinte Nathanael, »er lacht mich aus, weil ich ihm das kleine Perspektiv gewiß viel zu teuer bezahlt habe - zu teuer bezahlt!« - Indem er diese Worte leise sprach, war es, als halle ein tiefer Todesseufzer grauenvoll durch das Zimmer, Nathanaels Atem stockte vor innerer Angst. - Er hatte ja aber selbst so aufgeseufzt, das merkte er wohl. »Clara«, sprach er zu sich selber, »hat wohl recht, daß sie mich für einen abgeschmackten Geisterseher hält; aber närrisch ist es doch - ach wohl mehr, als närrisch, daß mich der dumme Gedanke, ich hätte das Glas dem Coppola zu teuer bezahlt, noch jetzt so sonderbar ängstigt; den Grund davon sehe ich gar nicht ein.« - Jetzt setzte er sich hin, um den Brief an Clara zu enden, aber ein Blick durchs Fenster überzeugte ihn, daß Olimpia noch dasäße und im Augenblick, wie von unwiderstehlicher Gewalt getrieben, sprang er auf, ergriff Coppolas Perspektiv und konnte nicht los von Olimpias verführerischem Anblick, bis ihn Freund und Bruder Siegmund abrief ins Kollegium bei dem Professor Spalanzani. Die Gardine vor dem verhängnisvollen Zimmer war dicht zugezogen, er konnte Olimpia ebensowenig hier, als die beiden folgenden Tage hindurch in ihrem Zimmer, entdecken, unerachtet er kaum das Fenster verließ und fortwährend durch Coppolas Perspektiv hinüberschaute. Am dritten Tage wurden sogar die Fenster verhängt. Ganz verzweifelt und getrieben von Sehnsucht und glühendem Verlangen lief er hinaus vors Tor. Olimpias Gestalt schwebte vor ihm her in den Lüften und trat aus dem Gebüsch, und guckte ihn an mit großen strahlenden Augen, aus dem hellen Bach. Claras Bild war ganz aus seinem Innern gewichen, er dachte nichts, als Olimpia und klagte ganz laut und weinerlich: »Ach du mein hoher herrlicher Liebesstern, bist du mir denn nur aufgegangen, um gleich wieder zu verschwinden, und mich zu lassen in finstrer hoffnungsloser Nacht?«

Nathanael sững sờ biết bao khi muốn vào nhà trọ thì thấy cả ngôi nhà đã cháy rụi, chỉ còn mấy bức tường chắn lửa trơ trọi nhô lên khỏi đống đổ nát. Tuy lửa bắt đầu từ phòng thí nghiệm của người dược sĩ ở tầng dưới, và ngôi nhà vì thế cháy từ dưới lên, các bạn gan dạ, nhanh nhẹn vẫn kịp thời xông được vào phòng Nathanael ở tầng trên, cứu sách vở, bản thảo, dụng cụ. Họ đã mang mọi thứ nguyên vẹn sang một ngôi nhà khác, và chiếm ở đó một căn phòng, mà Nathanael lập tức dọn vào. Anh không mấy để ý rằng mình ở đối diện giáo sư Spalanzani, cũng chẳng thấy có gì đặc biệt khi nhận ra từ cửa sổ mình nhìn thẳng vào căn phòng nơi Olimpia thường ngồi một mình, đến nỗi anh nhận ra rõ dáng nàng, tuy đường nét khuôn mặt vẫn mờ nhòe, lẫn lộn. Cuối cùng anh cũng chợt để ý rằng Olimpia thường hàng giờ ngồi nguyên một tư thế như anh từng phát hiện qua cửa kính, chẳng làm gì, bên chiếc bàn nhỏ, và rõ ràng nhìn không chớp về phía anh; anh cũng phải tự thú nhận chưa từng thấy dáng người nào đẹp hơn; tuy nhiên, với Clara trong tim, Olimpia cứng đờ, đờ đẫn vẫn hoàn toàn thờ ơ với anh, và chỉ thỉnh thoảng anh liếc nhanh qua cuốn giáo trình nhìn bức tượng đẹp ấy, chỉ có thế. — Anh đang viết cho Clara thì có tiếng gõ cửa khẽ; cửa mở khi anh gọi vào, và bộ mặt đáng ghét của Coppola ló vào. Nathanael cảm thấy run lên tận đáy lòng; nhớ lại điều Spalanzani đã nói về người đồng hương Coppola, và cả điều anh đã hứa thiêng liêng với người yêu về Ông Cát Coppelius, anh xấu hổ vì nỗi sợ ma trẻ con của mình, dồn hết sức tự chủ và nói nhẹ nhàng, bình thản hết mức có thể: “Tôi không mua phong vũ biểu, anh bạn ạ! Anh cứ đi đi!” Nhưng Coppola bước hẳn vào phòng và nói giọng khàn khàn, cái miệng rộng nhếch ra thành nụ cười xấu xí và đôi mắt nhỏ dưới hàng mi dài xám lóe lên như đâm: “Ơ, không phong vũ biểu, không phong vũ biểu! — tôi có cả mắt đẹk — mắt đẹk!” — Nathanael kinh hoàng thét: “Đồ điên, làm sao anh có mắt được? — Mắt — mắt?” — Nhưng lúc ấy Coppola đã đặt mấy chiếc phong vũ biểu sang bên, thò vào những túi áo rộng, lôi ra kính cầm tay và kính đeo mắt, bày lên bàn. — “Nà — Nà — Kính — kính đeo lên mũi, đó là mắt của tôi — mắt đẹk!” — Và hắn cứ lôi ra thêm, thêm nhiều kính nữa, đến nỗi khắp mặt bàn bắt đầu lấp lánh, nhấp nháy kỳ dị. Hàng nghìn con mắt nhìn chằm chằm, giật giật co quắp, trừng trừng ngước lên Nathanael; nhưng anh không rời mắt khỏi chiếc bàn được, và Coppola vẫn đặt thêm kính, và những ánh nhìn rực lửa mỗi lúc một điên cuồng hơn nhảy loạn vào nhau và bắn những tia đỏ như máu vào ngực Nathanael. Bị cơn kinh hoàng điên dại đè bẹp, anh hét lên. — “Dừng lại! dừng lại, đồ khủng khiếp!” — Anh đã túm chặt cánh tay Coppola, kẻ đang thò tay vào túi để lôi thêm kính, mặc dù cả mặt bàn đã đầy. Coppola dịu dàng gỡ mình ra với tiếng cười khàn ghê tởm và với câu: “A! — không phải cho ông — nhưng đây kính đẹk” — hắn vơ hết kính nhét vào túi và từ túi áo bên lôi ra vô số ống nhòm to nhỏ. Kính đeo mắt vừa biến mất, Nathanael hoàn toàn bình tĩnh, và nghĩ đến Clara, anh hiểu rõ rằng bóng ma khủng khiếp chỉ sinh ra từ nội tâm mình, và rằng Coppola là một thợ cơ khí và quang học hết sức lương thiện, tuyệt nhiên không thể là kẻ song trùng và hồn ma của Coppelius đáng nguyền rủa. Hơn nữa tất cả những thấu kính Coppola giờ đặt lên bàn chẳng có gì đặc biệt, nhất là chẳng có gì như ma quái như những chiếc kính đeo mắt, và để chuộc lại mọi chuyện, Nathanael quyết định thực sự mua của Coppola một thứ. Anh cầm một chiếc ống nhòm bỏ túi nhỏ, làm rất sạch, và để thử, nhìn qua cửa sổ. Chưa bao giờ trong đời anh thấy một thấu kính nào đưa sự vật sát ngay trước mắt, trong, sắc và rõ đến thế. Anh vô tình nhìn vào phòng Spalanzani; Olimpia ngồi như thường lệ trước chiếc bàn nhỏ, hai tay đặt lên, các ngón đan vào nhau. — Giờ Nathanael mới lần đầu thấy khuôn mặt tuyệt đẹp của Olimpia. Chỉ đôi mắt anh thấy cứng đờ và chết lạ lùng. Nhưng khi anh nhìn qua kính mỗi lúc một sắc nét hơn, dường như trong mắt Olimpia ánh trăng ẩm ướt bắt đầu mọc. Như thể bấy giờ thị lực mới được thắp lên; ánh nhìn rực lên mỗi lúc một sống động hơn. Nathanael nằm đó như bị phù phép ghim vào cửa sổ, cứ mãi ngắm Olimpia đẹp như thiên đường. Một tiếng hắng giọng và tiếng cọ chân đánh thức anh như từ một giấc mơ sâu. Coppola đứng sau lưng: “Tre Zechini — ba đồng ducat” — Nathanael đã hoàn toàn quên anh thợ quang học, vội trả số tiền hắn đòi. “Phải không nhỉ? — kính đẹk — kính đẹk!” Coppola hỏi bằng giọng khàn đáng ghét và nụ cười hiểm độc. “Vâng vâng, vâng!” Nathanael đáp bực dọc. “Chào anh bạn!” — Coppola rời phòng, không thiếu những cái liếc ngang kỳ lạ về phía Nathanael. Anh nghe thấy hắn cười lớn ngoài cầu thang. “Thôi được”, Nathanael nghĩ, “hắn cười mình vì mình chắc đã trả cái ống nhòm nhỏ đắt quá nhiều — đắt quá!” — Vừa khẽ nói những lời ấy, dường như một tiếng thở dài hấp hối vang rùng rợn khắp phòng, hơi thở Nathanael nghẹn lại vì sợ hãi trong lòng. — Nhưng chính anh đã thở dài như thế, anh nhận ra rõ. “Clara”, anh nói với chính mình, “có lý khi cho mình là kẻ thấy ma lố bịch; nhưng thật điên rồ — ôi, hơn cả điên rồ — khi cái ý nghĩ ngớ ngẩn rằng mình đã trả đắt cho Coppola cái kính vẫn làm mình sợ hãi đến lạ lùng đến giờ; mình hoàn toàn không hiểu lý do.” — Giờ anh ngồi xuống để viết xong bức thư cho Clara, nhưng một cái nhìn qua cửa sổ cho anh biết Olimpia vẫn còn ngồi đó, và ngay lập tức, như bị một sức mạnh không cưỡng nổi thúc đẩy, anh nhảy dựng lên, chộp lấy ống nhòm của Coppola và không sao rời được cảnh tượng quyến rũ của Olimpia, cho đến khi người bạn như anh em Siegmund gọi anh đi nghe giảng ở giáo sư Spalanzani. Tấm rèm trước căn phòng định mệnh kéo kín mít, anh không sao thấy Olimpia trong phòng, cũng như suốt hai ngày sau, mặc dù hầu như không rời cửa sổ và liên tục nhìn sang qua ống nhòm của Coppola. Đến ngày thứ ba, cả cửa sổ cũng bị che lại. Hoàn toàn tuyệt vọng, bị thúc đẩy bởi nỗi nhớ và khát khao rực lửa, anh chạy ra ngoài cổng thành. Hình bóng Olimpia lơ lửng trước anh trong không trung và bước ra từ bụi cây, và nhìn anh bằng đôi mắt to rực sáng từ dòng suối trong. Hình bóng Clara hoàn toàn biến khỏi lòng anh, anh chẳng nghĩ gì ngoài Olimpia và than khóc thật to, thút thít: “Ôi ngôi sao tình yêu cao cả huy hoàng của anh, em mọc lên với anh chỉ để lập tức biến mất, bỏ anh lại trong đêm đen vô vọng sao?”

Als er zurückkehren wollte in seine Wohnung, wurde er in Spalanzanis Hause ein geräuschvolles Treiben gewahr. Die Türen standen offen, man trug allerlei Geräte hinein, die Fenster des ersten Stocks waren ausgehoben, geschäftige Mägde kehrten und stäubten mit großen Haarbesen hin- und herfahrend, inwendig klopften und hämmerten Tischler und Tapezierer. Nathanael blieb in vollem Erstaunen auf der Straße stehen; da trat Siegmund lachend zu ihm und sprach: »Nun, was sagst du zu unserem alten Spalanzani?« Nathanael versicherte, daß er gar nichts sagen könne, da er durchaus nichts vom Professor wisse, vielmehr mit großer Verwunderung wahrnehme, wie in dem stillen düstern Hause ein tolles Treiben und Wirtschaften losgegangen; da erfuhr er denn von Siegmund, daß Spalanzani morgen ein großes Fest geben wolle, Konzert und Ball, und daß die halbe Universität eingeladen sei. Allgemein verbreite man, daß Spalanzani seine Tochter Olimpia, die er so lange jedem menschlichen Auge recht ängstlich entzogen, zum erstenmal erscheinen lassen werde.

Khi anh định về nhà trọ, anh nhận thấy trong nhà Spalanzani một cảnh nhộn nhịp ồn ào. Cửa mở toang, người ta khuân đủ thứ đồ đạc vào, cửa sổ tầng hai được tháo ra, những cô hầu tất bật quét và phủi bụi, vung chổi lông lớn qua lại, bên trong thợ mộc và thợ bọc nệm gõ búa rầm rầm. Nathanael đứng sững giữa phố trong nỗi kinh ngạc; lúc ấy Siegmund cười bước tới và nói: “Này, cậu nghĩ sao về lão Spalanzani của chúng ta?” Nathanael quả quyết rằng mình chẳng nói được gì, vì hoàn toàn không biết gì về vị giáo sư, mà chỉ thấy hết sức ngạc nhiên rằng trong ngôi nhà tĩnh lặng u ám lại bùng lên một cảnh loạn xạ và bận rộn; thế rồi anh biết từ Siegmund rằng ngày mai Spalanzani muốn mở một đại tiệc, hòa nhạc và dạ hội, và rằng nửa trường đại học được mời. Người ta đồn khắp nơi rằng Spalanzani sẽ cho con gái Olimpia, người ông giấu kỹ mọi ánh mắt con người bấy lâu, xuất hiện lần đầu tiên.

Nathanael fand eine Einladungskarte und ging mit hochklopfendem Herzen zur bestimmten Stunde, als schon die Wagen rollten und die Lichter in den geschmückten Sälen schimmerten, zum Professor. Die Gesellschaft war zahlreich und glänzend. Olimpia erschien sehr reich und geschmackvoll gekleidet. Man mußte ihr schöngeformtes Gesicht, ihren Wuchs bewundern. Der etwas seltsam eingebogene Rücken, die wespenartige Dünne des Leibes schien von zu starkem Einschnüren bewirkt zu sein. In Schritt und Stellung hatte sie etwas Abgemessenes und Steifes, das manchem unangenehm auffiel; man schrieb es dem Zwange zu, den ihr die Gesellschaft auflegte. Das Konzert begann. Olimpia spielte den Flügel mit großer Fertigkeit und trug ebenso eine Bravour-Arie mit heller, beinahe schneidender Glasglockenstimme vor. Nathanael war ganz entzückt; er stand in der hintersten Reihe und konnte im blendenden Kerzenlicht Olimpias Züge nicht ganz erkennen. Ganz unvermerkt nahm er deshalb Coppolas Glas hervor und schaute hin nach der schönen Olimpia. Ach! - da wurde er gewahr, wie sie voll Sehnsucht nach ihm herübersah, wie jeder Ton erst deutlich aufging in dem Liebesblick, der zündend sein Inneres durchdrang. Die künstlichen Rouladen schienen dem Nathanael das Himmelsjauchzen des in Liebe verklärten Gemüts, und als nun endlich nach der Kadenz der lange Trillo recht schmetternd durch den Saal gellte, konnte er wie von glühenden Ärmen plötzlich erfaßt sich nicht mehr halten, er mußte vor Schmerz und Entzücken laut aufschreien: »Olimpia!« - Alle sahen sich um nach ihm, manche lachten. Der Domorganist schnitt aber noch ein finstreres Gesicht, als vorher und sagte bloß: »Nun nun!« - Das Konzert war zu Ende, der Ball fing an. »Mit ihr zu tanzen! - mit ihr!« das war nun dem Nathanael das Ziel aller Wünsche, alles Strebens; aber wie sich erheben zu dem Mut, sie, die Königin des Festes, aufzufordern? Doch! - er selbst wußte nicht wie es geschah, daß er, als schon der Tanz angefangen, dicht neben Olimpia stand, die noch nicht aufgefordert worden, und daß er, kaum vermögend einige Worte zu stammeln, ihre Hand ergriff. Eiskalt war Olimpias Hand, er fühlte sich durchbebt von grausigem Todesfrost, er starrte Olimpia ins Auge, das strahlte ihm voll Liebe und Sehnsucht entgegen und in dem Augenblick war es auch, als fingen an in der kalten Hand Pulse zu schlagen und des Lebensblutes Ströme zu glühen. Und auch in Nathanaels Innerm glühte höher auf die Liebeslust, er umschlang die schöne Olimpia und durchflog mit ihr die Reihen. - Er glaubte sonst recht taktmäßig getanzt zu haben, aber an der ganz eignen rhythmischen Festigkeit, womit Olimpia tanzte und die ihn oft ordentlich aus der Haltung brachte, merkte er bald, wie sehr ihm der Takt gemangelt. Er wollte jedoch mit keinem andern Frauenzimmer mehr tanzen und hätte jeden, der sich Olimpia näherte, um sie aufzufordern, nur gleich ermorden mögen. Doch nur zweimal geschah dies, zu seinem Erstaunen blieb darauf Olimpia bei jedem Tanze sitzen und er ermangelte nicht, immer wieder sie aufzuziehen. Hätte Nathanael außer der schönen Olimpia noch etwas andres zu sehen vermocht, so wäre allerlei fataler Zank und Streit unvermeidlich gewesen; denn offenbar ging das halbleise, mühsam unterdrückte Gelächter, was sich in diesem und jenem Winkel unter den jungen Leuten erhob, auf die schöne Olimpia, die sie mit ganz kuriosen Blicken verfolgten, man konnte gar nicht wissen, warum? Durch den Tanz und durch den reichlich genossenen Wein erhitzt, hatte Nathanael alle ihm sonst eigne Scheu abgelegt. Er saß neben Olimpia, ihre Hand in der seinigen und sprach hochentflammt und begeistert von seiner Liebe in Worten, die keiner verstand, weder er, noch Olimpia. Doch diese vielleicht; denn sie sah ihm unverrückt ins Auge und seufzte einmal übers andere: »Ach - Ach - Ach!« - worauf denn Nathanael also sprach: »O du herrliche, himmlische Frau! - du Strahl aus dem verheißenen Jenseits der Liebe - du tiefes Gemüt, in dem sich mein ganzes Sein spiegelt« und noch mehr dergleichen, aber Olimpia seufzte bloß immer wieder: »Ach, Ach!« - Der Professor Spalanzani ging einigemal bei den Glücklichen vorüber und lächelte sie ganz seltsam zufrieden an. Dem Nathanael schien es, unerachtet er sich in einer ganz andern Welt befand, mit einemmal, als würd es hienieden beim Professor Spalanzani merklich finster; er schaute um sich und wurde zu seinem nicht geringen Schreck gewahr, daß eben die zwei letzten Lichter in dem leeren Saal herniederbrennen und ausgehen wollten. Längst hatten Musik und Tanz aufgehört. »Trennung, Trennung«, schrie er ganz wild und verzweifelt, er küßte Olimpias Hand, er neigte sich zu ihrem Munde, eiskalte Lippen begegneten seinen glühenden! - So wie, als er Olimpias kalte Hand berührte, fühlte er sich von innerem Grausen erfaßt, die Legende von der toten Braut ging ihm plötzlich durch den Sinn; aber fest hatte ihn Olimpia an sich gedrückt, und in dem Kuß schienen die Lippen zum Leben zu erwarmen. - Der Professor Spalanzani schritt langsam durch den leeren Saal, seine Schritte klangen hohl wieder und seine Figur, von flackernden Schlagschatten umspielt, hatte ein grauliches gespenstisches Ansehen. »Liebst du mich - liebst du mich Olimpia? - Nur dies Wort! - Liebst du mich?« So flüsterte Nathanael, aber Olimpia seufzte, indem sie aufstand, nur: »Ach - Ach!« - »Ja du mein holder, herrlicher Liebesstern«, sprach Nathanael, »bist mir aufgegangen und wirst leuchten, wirst verklären mein Inneres immerdar!« - »Ach, ach!« replizierte Olimpia fortschreitend. Nathanael folgte ihr, sie standen vor dem Professor. »Sie haben sich außerordentlich lebhaft mit meiner Tochter unterhalten«, sprach dieser lächelnd: »Nun, nun, lieber Herr Nathanael, finden Sie Geschmack daran, mit dem blöden Mädchen zu konvergieren, so sollen mir Ihre Besuche willkommen sein.« - Einen ganzen hellen strahlenden Himmel in der Brust schied Nathanael von dannen. Spalanzanis Fest war der Gegenstand des Gesprächs in den folgenden Tagen. Unerachtet der Professor alles getan hatte, recht splendid zu erscheinen, so wußten doch die lustigen Köpfe von allerlei Unschicklichem und Sonderbarem zu erzählen, das sich begeben, und vorzüglich fiel man über die todstarre, stumme Olimpia her, der man, ihres schönen Äußern unerachtet, totalen Stumpfsinn andichten und darin die Ursache finden wollte, warum Spalanzani sie so lange verborgen gehalten. Nathanael vernahm das nicht ohne innern Grimm, indessen schwieg er; denn, dachte er, würde es wohl verlohnen, diesen Burschen zu beweisen, daß eben ihr eigner Stumpfsinn es ist, der sie Olimpias tiefes herrliches Gemüt zu erkennen hindert? »Tu mir den Gefallen, Bruder«, sprach eines Tages Siegmund, »tu mir den Gefallen und sage, wie es dir gescheuten Kerl möglich war, dich in das Wachsgesicht, in die Holzpuppe da drüben zu vergaffen?« Nathanael wollte zornig auffahren, doch schnell besann er sich und erwiderte: »Sage du mir Siegmund, wie deinem, sonst alles Schöne klar auffassenden Blick, deinem regen Sinn, Olimpias himmlischer Liebreiz entgehen konnte? Doch eben deshalb habe ich, Dank sei es dem Geschick, dich nicht zum Nebenbuhler; denn sonst müßte einer von uns blutend fallen.« Siegmund merkte wohl, wie es mit dem Freunde stand, lenkte geschickt ein, und fügte, nachdem er geäußert, daß in der Liebe niemals über den Gegenstand zu richten sei, hinzu: »Wunderlich ist es doch, daß viele von uns über Olimpia ziemlich gleich urteilen. Sie ist uns - nimm es nicht übel, Bruder! - auf seltsame Weise starr und seelenlos erschienen. Ihr Wuchs ist regelmäßig, so wie ihr Gesicht, das ist wahr! - Sie könnte für schön gelten, wenn ihr Blick nicht so ganz ohne Lebensstrahl, ich möchte sagen, ohne Sehkraft wäre. Ihr Schritt ist sonderbar abgemessen, jede Bewegung scheint durch den Gang eines aufgezogenen Räderwerks bedingt. Ihr Spiel, ihr Singen hat den unangenehm richtigen geistlosen Takt der singenden Maschine und ebenso ist ihr Tanz. Uns ist diese Olimpia ganz unheimlich geworden, wir mochten nichts mit ihr zu schaffen haben, es war uns als tue sie nur so wie ein lebendiges Wesen und doch habe es mit ihr eine eigne Bewandtnis.« - Nathanael gab sich dem bittern Gefühl, das ihn bei diesen Worten Siegmunds ergreifen wollte, durchaus nicht hin, er wurde Herr seines Unmuts und sagte bloß sehr ernst: »Wohl mag euch, ihr kalten prosaischen Menschen, Olimpia unheimlich sein. Nur dem poetischen Gemüt entfaltet sich das gleich organisierte! - Nur mir ging ihr Liebesblick auf und durchstrahlte Sinn und Gedanken, nur in Olimpias Liebe finde ich mein Selbst wieder. Euch mag es nicht recht sein, daß sie nicht in platter Konversation faselt, wie die andern flachen Gemüter. Sie spricht wenig Worte, das ist wahr; aber diese wenigen Worte erscheinen als echte Hieroglyphe der innern Welt voll Liebe und hoher Erkenntnis des geistigen Lebens in der Anschauung des ewigen Jenseits. Doch für alles das habt ihr keinen Sinn und alles sind verlorne Worte.« - »Behüte dich Gott, Herr Bruder«, sagte Siegmund sehr sanft, beinahe wehmütig, »aber mir scheint es, du seist auf bösem Wege. Auf mich kannst du rechnen, wenn alles - Nein, ich mag nichts weiter sagen! -« Dem Nathanael war es plötzlich, als meine der kalte prosaische Siegmund es sehr treu mit ihm, er schüttelte daher die ihm dargebotene Hand recht herzlich.

Nathanael tìm được một tấm thiệp mời và đến nhà giáo sư đúng giờ định với trái tim đập thình thịch, khi xe đã lăn bánh và đèn nến lấp lánh trong những phòng khánh tiết trang hoàng. Khách đông và lộng lẫy. Olimpia xuất hiện ăn mặc rất sang trọng và trang nhã. Người ta phải ngưỡng mộ khuôn mặt đẹp và dáng người của nàng. Tấm lưng hơi cong kỳ lạ, thân hình mảnh như thắt ong, dường như do bó quá chặt. Bước đi và tư thế của nàng có gì đó đo đếm và cứng nhắc, khiến nhiều người khó chịu; người ta gán nó cho sự gò bó mà xã giao đặt lên nàng. Buổi hòa nhạc bắt đầu. Olimpia chơi đàn dương cầm rất điêu luyện, và cũng hát một aria bravura bằng giọng trong, gần như xé tai, như chuông thủy tinh. Nathanael hoàn toàn mê đắm; anh đứng ở hàng ghế cuối cùng và dưới ánh nến chói lòa không nhìn rõ nét mặt Olimpia. Vì thế anh bí mật lấy chiếc kính của Coppola ra và nhìn về phía Olimpia xinh đẹp. Ôi! — anh bắt gặp nàng nhìn sang anh đầy khát khao, và từng âm thanh chỉ thực sự mở ra trong ánh nhìn tình yêu xuyên vào lòng anh như lửa. Những tràng luyến láy cầu kỳ ấy với Nathanael là tiếng reo hò thiên đường của một tâm hồn được tình yêu biến hình, và khi cuối cùng, sau đoạn cadenza, tiếng trillo dài vang chói khắp phòng, anh như bị những cánh tay rực lửa bất chợt ôm chặt, không kìm được nữa, phải kêu lên vì đau đớn và sung sướng: “Olimpia!” — Mọi người quay lại nhìn anh, vài người cười. Nhưng nhạc công organ nhà thờ lớn càng nhăn mặt hơn trước và chỉ nói: “Nào nào!” — Buổi hòa nhạc kết thúc, dạ hội bắt đầu. “Được khiêu vũ với nàng! — với nàng!” đó giờ là đích của mọi ước muốn, mọi nỗ lực của Nathanael; nhưng làm sao đủ can đảm mời nàng, nữ hoàng của bữa tiệc? Thế mà! — chính anh cũng không biết sao lại thế, khi điệu nhảy đã bắt đầu, anh đứng sát cạnh Olimpia, người chưa ai mời, và, hầu như chẳng ấp úng nổi vài lời, anh nắm lấy tay nàng. Tay Olimpia lạnh như băng, anh cảm thấy rùng mình trong cái giá lạnh chết chóc ghê rợn, anh nhìn trừng trừng vào mắt Olimpia, mắt ấy tràn đầy tình yêu và khát khao ngước lên anh, và lúc ấy cũng như thể trong bàn tay lạnh bắt đầu có mạch đập và những dòng máu sự sống bắt đầu nóng rực. Và trong lòng Nathanael niềm khoái yêu cũng bừng cháy cao hơn, anh ôm chặt Olimpia xinh đẹp và bay cùng nàng qua các hàng người. — Trước đây anh tưởng mình nhảy khá đúng nhịp, nhưng qua sự vững chắc nhịp điệu rất riêng mà Olimpia nhảy, điều thường khiến anh mất thăng bằng, anh chẳng bao lâu nhận ra mình thiếu nhịp đến thế nào. Tuy vậy anh không muốn nhảy với người phụ nữ nào khác nữa, và chỉ muốn giết ngay bất cứ ai đến gần Olimpia để mời nàng. Nhưng chuyện đó chỉ xảy ra hai lần, và anh ngạc nhiên thấy sau đó Olimpia ngồi yên qua mỗi điệu, còn anh không quên mời nàng lần này đến lần khác. Nếu Nathanael ngoài Olimpia xinh đẹp mà còn thấy được thứ gì khác, thì hẳn đã không tránh khỏi những cuộc cãi cọ tai hại; vì rõ ràng tiếng cười thì thầm, cố nén một cách khó nhọc, nổi lên ở góc này góc nọ trong đám thanh niên là nhắm vào Olimpia xinh đẹp, người mà họ dõi theo bằng những cái nhìn rất quái lạ, không ai biết vì sao. Nóng bừng vì khiêu vũ và vì rượu uống nhiều, Nathanael đã vứt bỏ mọi nhút nhát vốn có. Anh ngồi cạnh Olimpia, tay nàng trong tay anh, và nói cháy bỏng, hứng khởi về tình yêu của mình bằng những lời không ai hiểu, cả anh lẫn Olimpia. Nhưng có lẽ nàng thì hiểu; vì nàng nhìn không rời vào mắt anh và hết lần này đến lần khác thở dài: “Ôi — ôi — ôi!” — mà Nathanael liền nói: “Ôi em cao quý, thiên thần! — ánh sáng từ cõi bên kia hứa hẹn của tình yêu — tâm hồn sâu thẳm trong đó toàn bộ con người anh soi bóng” và nhiều lời tương tự, nhưng Olimpia chỉ luôn thở dài: “Ôi, ôi!” — Giáo sư Spalanzani đi qua chỗ đôi người hạnh phúc vài lần và mỉm cười với họ vẻ hài lòng rất lạ. Nathanael, dù đang ở một thế giới hoàn toàn khác, bỗng thấy chốn trần gian này, nhà giáo sư Spalanzani, tối sầm đi rõ rệt; anh nhìn quanh và, không ít hoảng hốt, nhận ra hai ngọn nến cuối cùng trong phòng khách trống không đang cháy lụi và sắp tắt. Từ lâu nhạc và vũ đã ngừng. “Chia ly, chia ly”, anh kêu lên hoang dại và tuyệt vọng, anh hôn tay Olimpia, anh cúi xuống miệng nàng, đôi môi lạnh như băng gặp môi anh rực cháy! — Như khi chạm bàn tay lạnh của Olimpia, anh thấy nỗi rùng mình nội tâm chộp lấy, truyền thuyết về cô dâu chết chợt lướt qua tâm trí; nhưng Olimpia đã ôm chặt anh vào mình, và trong nụ hôn dường như đôi môi ấm lên với sự sống. — Giáo sư Spalanzani chậm rãi bước qua phòng khách trống, tiếng bước chân vang rỗng, và dáng ông, bị những cái bóng đổ chập chờn bao quanh, mang vẻ ma quái rợn người. “Em yêu anh chứ — em yêu anh chứ, Olimpia? — Chỉ cần lời ấy! — Em yêu anh chứ?” Nathanael thì thầm như thế, nhưng Olimpia, trong khi đứng dậy, chỉ thở dài: “Ôi — ôi!” — “Phải, ngôi sao tình yêu dịu dàng, huy hoàng của anh, em đã mọc lên với anh và sẽ chiếu sáng, sẽ biến hình tâm hồn anh mãi mãi!” — “Ôi, ôi!” Olimpia đáp lại, bước đi. Nathanael theo nàng, họ đứng trước giáo sư. “Ông đã trò chuyện rất sôi nổi với con gái tôi”, ông mỉm cười nói: “Nào, nào, ông Nathanael thân mến, nếu ông thấy thú khi chuyện trò với cô bé ngờ nghệch này, thì sự lui tới của ông sẽ được chào đón.” — Mang cả một bầu trời sáng rực trong ngực, Nathanael từ biệt ra về. Bữa tiệc của Spalanzani là đề tài bàn tán suốt mấy ngày sau. Mặc dù giáo sư đã làm mọi cách để tỏ ra thật xa hoa, các tay hay đùa vẫn kể đủ chuyện không phải phép và kỳ quặc đã xảy ra, và nhất là xúm vào Olimpia cứng như xác chết, câm lặng, người mà, bất chấp vẻ ngoài xinh đẹp, họ vu cho sự đần độn hoàn toàn, và muốn tìm ở đó lý do khiến Spalanzani giấu nàng lâu đến vậy. Nathanael nghe thế không khỏi nổi giận ngầm, nhưng anh im lặng; vì, anh nghĩ, có đáng gì để chứng minh cho những gã ấy rằng chính sự đần độn của họ ngăn họ nhận ra tâm hồn sâu thẳm huy hoàng của Olimpia? “Cậu làm ơn đi, anh bạn”, một hôm Siegmund nói, “làm ơn nói cho tớ biết, sao một người thông minh như cậu lại có thể mê mẩn cái mặt sáp, con búp bê gỗ bên kia?” Nathanael định nổi giận, nhưng chợt nghĩ lại và đáp: “Cậu nói cho tớ biết, Siegmund, vì sao con mắt của cậu, vốn nắm bắt rõ mọi vẻ đẹp, vì sao tâm trí nhạy bén của cậu lại để lọt mất nét duyên thiên thần của Olimpia? Nhưng chính vì thế, may nhờ số phận, tớ không có cậu làm tình địch; nếu không thì một trong hai ta phải ngã xuống đẫm máu.” Siegmund thấy rõ bạn đang ra sao, khéo léo xuống nước, và sau khi bày tỏ rằng trong tình yêu không bao giờ nên phán xét đối tượng, bèn thêm: “Nhưng lạ là nhiều người trong chúng tớ đánh giá Olimpia khá giống nhau. Với bọn tớ — đừng giận nhé, anh bạn! — nàng có vẻ cứng đờ và vô hồn một cách kỳ quặc. Dáng nàng cân đối, mặt cũng vậy, đúng thế! — Nàng có thể được coi là đẹp, nếu ánh nhìn không hoàn toàn thiếu tia sống, tớ muốn nói là thiếu thị lực. Bước đi của nàng đo đếm một cách lạ lùng, mỗi cử động dường như bị chi phối bởi chuyển động của một bộ bánh răng lên dây. Cách nàng chơi, hát có nhịp điệu đúng đến khó chịu, vô hồn, của một cỗ máy biết hát, và điệu nhảy cũng thế. Olimpia này đã thành ra rợn người với bọn tớ, bọn tớ chẳng muốn dính dáng, bọn tớ có cảm giác nàng chỉ giả vờ như một sinh thể sống mà thực ra ở nàng có điều bí ẩn riêng.” — Nathanael tuyệt nhiên không buông mình theo cảm giác cay đắng muốn chộp lấy anh qua lời Siegmund, anh làm chủ cơn bực và chỉ nói rất nghiêm: “Phải, các cậu, những kẻ lạnh lùng tầm thường, có thể thấy Olimpia rợn người. Chỉ tâm hồn thi sĩ mới mở ra được thứ cùng bản chất! — Chỉ với tớ ánh nhìn tình yêu của nàng mới mọc lên và rọi sáng tâm trí và ý nghĩ, chỉ trong tình yêu của Olimpia tớ mới tìm lại chính mình. Các cậu có thể không ưa chuyện nàng không nói lăng nhăng trong cuộc chuyện trò nhạt nhẽo như những tâm hồn nông cạn khác. Nàng nói ít lời, đúng thế; nhưng vài lời ấy là chữ tượng hình đích thực của thế giới nội tâm đầy tình yêu và sự nhận thức cao cả về đời sống tinh thần trong sự chiêm ngưỡng cõi bên kia vĩnh cửu. Nhưng các cậu chẳng có giác quan nào cho tất cả những điều ấy, và mọi lời đều là lời phí.” — “Trời phù hộ cậu, anh bạn”, Siegmund nói rất dịu dàng, gần như buồn bã, “nhưng tớ thấy hình như cậu đang đi vào đường xấu. Cậu có thể trông cậy vào tớ khi mọi thứ — Không, tớ không muốn nói thêm gì nữa! —” Nathanael bỗng thấy Siegmund lạnh lùng tầm thường ấy hóa ra thật lòng tốt với mình, anh bèn bắt tay chặt tay cậu đang chìa ra rất nồng nhiệt.

Nathanael hatte rein vergessen, daß es eine Clara in der Welt gebe, die er sonst geliebt; - die Mutter - Lothar - alle waren aus seinem Gedächtnis entschwunden, er lebte nur für Olimpia, bei der er täglich stundenlang saß und von seiner Liebe, von zum Leben erglühter Sympathie, von psychischer Wahlverwandtschaft fantasierte, welches alles Olimpia mit großer Andacht anhörte. Aus dem tiefsten Grunde des Schreibpults holte Nathanael alles hervor, was er jemals geschrieben. Gedichte, Fantasien, Visionen, Romane, Erzählungen, das wurde täglich vermehrt mit allerlei ins Blaue fliegenden Sonetten, Stanzen, Kanzonen, und das alles las er der Olimpia stundenlang hintereinander vor, ohne zu ermüden. Aber auch noch nie hatte er eine solche herrliche Zuhörerin gehabt. Sie stickte und strickte nicht, sie sah nicht durchs Fenster, sie fütterte keinen Vogel, sie spielte mit keinem Schoßhündchen, mit keiner Lieblingskatze, sie drehte keine Papierschnitzchen, oder sonst etwas in der Hand, sie durfte kein Gähnen durch einen leisen erzwungenen Husten bezwingen - kurz! - stundenlang sah sie mit starrem Blick unverwandt dem Geliebten ins Auge, ohne sich zu rücken und zu bewegen und immer glühender, immer lebendiger wurde dieser Blick. Nur wenn Nathanael endlich aufstand und ihr die Hand, auch wohl den Mund küßte, sagte sie: »Ach, Ach!« - dann aber: »Gute Nacht, mein Lieber!« - »O du herrliches, du tiefes Gemüt«, rief Nathanael auf seiner Stube: »nur von dir, von dir allein werd ich ganz verstanden.« Er erbebte vor innerm Entzücken, wenn er bedachte, welch wunderbarer Zusammenklang sich in seinem und Olimpias Gemüt täglich mehr offenbare; denn es schien ihm, als habe Olimpia über seine Werke, über seine Dichtergabe überhaupt recht tief aus seinem Innern gesprochen, ja als habe die Stimme aus seinem Innern selbst herausgetönt. Das mußte denn wohl auch sein; denn mehr Worte als vorhin erwähnt, sprach Olimpia niemals. Erinnerte sich aber auch Nathanael in hellen nüchternen Augenblicken, z.B. morgens gleich nach dem Erwachen, wirklich an Olimpias gänzliche Passivität und Wortkargheit, so sprach er doch: »Was sind Worte - Worte! - Der Blick ihres himmlischen Auges sagt mehr als jede Sprache hienieden. Vermag denn überhaupt ein Kind des Himmels sich einzuschichten in den engen Kreis, den ein klägliches irdisches Bedürfnis gezogen?« - Professor Spalanzani schien hocherfreut über das Verhältnis seiner Tochter mit Nathanael; er gab diesem allerlei unzweideutige Zeichen seines Wohlwollens und als es Nathanael endlich wagte von ferne auf eine Verbindung mit Olimpia anzuspielen, lächelte dieser mit dem ganzen Gesicht und meinte: er werde seiner Tochter völlig freie Wahl lassen. - Ermutigt durch diese Worte, brennendes Verlangen im Herzen, beschloß Nathanael, gleich am folgenden Tage Olimpia anzusehen, daß sie das unumwunden in deutlichen Worten ausspreche, was längst ihr holder Liebesblick ihm gesagt, daß sie sein eigen immerdar sein wolle. Er suchte nach dem Ringe, den ihm beim Abschiede die Mutter geschenkt, um ihn Olimpia als Symbol seiner Hingebung, seines mit ihr aufkeimenden, blühenden Lebens darzureichen. Claras, Lothars Briefe fielen ihm dabei in die Hände; gleichgültig warf er sie beiseite, fand den Ring, steckte ihn ein und rannte herüber zu Olimpia. Schon auf der Treppe, auf dem Flur, vernahm er ein wunderliches Getöse; es schien aus Spalanzanis Studierzimmer herauszuschallen. - Ein Stampfen - ein Klirren - ein Stoßen - Schlagen gegen die Tür, dazwischen Flüche und Verwünschungen. Laß los - laß los - Infamer - Verruchter! - Darum Leib und Leben daran gesetzt? - ha ha ha ha! - so haben wir nicht gewettet - ich, ich hab die Augen gemacht - ich das Räderwerk - dummer Teufel mit deinem Räderwerk - verfluchter Hund von einfältigem Uhrmacher - fort mit dir - Satan - halt - Peipendreher - teuflische Bestie! - halt - fort - laß los! - Es waren Spalanzanis und des gräßlichen Coppelius Stimmen, die so durcheinander schwirrten und tobten. Hinein stürzte Nathanael von namenloser Angst ergriffen. Der Professor hatte eine weibliche Figur bei den Schultern gepackt, der Italiener Coppola bei den Füßen, die zerrten und zogen sie hin und her, streitend in voller Wut um den Besitz. Voll tiefen Entsetzens prallte Nathanael zurück, als er die Figur für Olimpia erkannte; aufflammend in wildem Zorn wollte er den Wütenden die Geliebte entreißen, aber in dem Augenblick wand Coppola sich mit Riesenkraft drehend die Figur dem Professor aus den Händen und versetzte ihm mit der Figur selbst einen fürchterlichen Schlag, daß er rücklings über den Tisch, auf dem Phiolen, Retorten, Flaschen, gläserne Zylinder standen, taumelte und hinstürzte; alles Gerät klirrte in tausend Scherben zusammen. Nun warf Coppola die Figur über die Schulter und rannte mit fürchterlich gellendem Gelächter rasch fort die Treppe herab, so daß die häßlich herunterhängenden Füße der Figur auf den Stufen hölzern klapperten und dröhnten. - Erstarrt stand Nathanael - nur zu deutlich hatte er gesehen, Olimpias toderbleichtes Wachsgesicht hatte keine Augen, statt ihrer schwarze Höhlen; sie war eine leblose Puppe. Spalanzani wälzte sich auf der Erde, Glasscherben hatten ihm Kopf, Brust und Arm zerschnitten, wie aus Springquellen strömte das Blut empor. Aber er raffte seine Kräfte zusammen. - »Ihm nach - ihm nach, was zauderst du? - Coppelius - Coppelius, mein bestes Automat hat er mir geraubt - Zwanzig Jahre daran gearbeitet - Leib und Leben daran gesetzt - das Räderwerk - Sprache - Gang - mein - die Augen - die Augen dir gestohlen. - Verdammter - Verfluchter - ihm nach - hol mir Olimpia - da hast du die Augen! -« Nun sah Nathanael, wie ein Paar blutige Augen auf dem Boden liegend ihn anstarrten, die ergriff Spalanzani mit der unverletzten Hand und warf sie nach ihm, daß sie seine Brust trafen. - Da packte ihn der Wahnsinn mit glühenden Krallen und fuhr in sein Inneres hinein Sinn und Gedanken zerreißend. »Hui - hui - hui! - Feuerkreis - Feuerkreis! dreh dich Feuerkreis - lustig - lustig! - Holzpüppchen hui schön Holzpüppchen dreh dich -« damit warf er sich auf den Professor und drückte ihm die Kehle zu. Er hätte ihn erwürgt, aber das Getöse hatte viele Menschen herbeigelockt, die drangen ein, rissen den wütenden Nathanael auf und retteten so den Professor, der gleich verbunden wurde. Siegmund, so stark er war, vermochte nicht den Rasenden zu bändigen; der schrie mit fürchterlicher Stimme immerfort: »Holzpüppchen dreh dich« und schlug um sich mit geballten Fäusten. Endlich gelang es der vereinten Kraft mehrerer, ihn zu überwältigen, indem sie ihn zu Boden warfen und banden. Seine Worte gingen unter in entsetzlichem tierischen Gebrüll. So in gräßlicher Raserei tobend wurde er nach dem Tollhause gebracht.

Nathanael đã hoàn toàn quên rằng trên đời có một Clara mà anh từng yêu; — mẹ — Lothar — tất cả đã biến khỏi trí nhớ anh, anh sống chỉ vì Olimpia, bên nàng anh ngồi hàng giờ mỗi ngày mơ mộng về tình yêu, về sự đồng cảm bừng sống, về ái lực tâm linh, mà Olimpia nghe tất cả với lòng thành kính lớn lao. Từ đáy sâu nhất của ngăn bàn viết Nathanael lôi ra mọi thứ anh từng viết. Thơ, mộng tưởng, thị kiến, tiểu thuyết, truyện kể, những thứ ấy ngày một nhiều thêm với đủ thứ sonnet, thơ stanza, canzone bay bổng vô định, và anh đọc hết cho Olimpia hàng giờ liền, không mệt. Nhưng cũng chưa bao giờ anh có một thính giả tuyệt vời đến thế. Nàng không thêu, không đan, không nhìn ra cửa sổ, không cho chim ăn, không nghịch con chó nhỏ nào, con mèo cưng nào, không vê mẩu giấy hay thứ gì khác trong tay, nàng chẳng bao giờ phải nén cái ngáp bằng tiếng ho khẽ gượng gạo — tóm lại! — hàng giờ nàng nhìn không rời vào mắt người yêu bằng cái nhìn đờ đẫn, chẳng nhúc nhích, và cái nhìn ấy mỗi lúc một nóng rực, một sống động hơn. Chỉ khi Nathanael cuối cùng đứng dậy và hôn tay nàng, cả môi nàng, nàng mới nói: “Ôi, ôi!” — rồi sau đó: “Chúc ngủ ngon, anh yêu!” — “Ôi tâm hồn huy hoàng, sâu thẳm”, Nathanael kêu lên trong phòng mình: “chỉ có em, chỉ mình em hiểu hết anh.” Anh run lên vì sung sướng nội tâm mỗi khi nghĩ rằng sự hòa âm kỳ diệu ngày càng lộ ra trong tâm hồn anh và Olimpia; vì anh có cảm giác Olimpia đã nói về tác phẩm của anh, về tài thơ của anh nói chung, rất sâu từ đáy lòng anh, thậm chí giọng nói ấy vang ra từ chính nội tâm anh. Chắc hẳn đúng thế; vì Olimpia chưa bao giờ nói nhiều lời hơn mấy lời đã nhắc. Nhưng nếu trong những phút sáng suốt tỉnh táo, chẳng hạn sáng sớm ngay khi thức dậy, Nathanael thật sự nhớ đến sự hoàn toàn thụ động và kiệm lời của Olimpia, anh vẫn nói: “Lời là gì — lời! — Ánh nhìn của đôi mắt thiên đường nói nhiều hơn mọi ngôn ngữ dưới trần. Một đứa con của trời liệu có thể nhét mình vào vòng tròn chật hẹp mà nhu cầu trần tục đáng thương vạch ra không?” — Giáo sư Spalanzani có vẻ rất hài lòng về quan hệ giữa con gái ông và Nathanael; ông cho anh đủ dấu hiệu thiện chí không thể nhầm lẫn, và khi Nathanael cuối cùng dám nói bóng gió từ xa về hôn ước với Olimpia, ông cười bằng cả khuôn mặt và nói: ông sẽ để con gái hoàn toàn tự do lựa chọn. — Được những lời ấy khích lệ, với niềm khát khao cháy bỏng trong tim, Nathanael quyết định ngay hôm sau nài Olimpia nói thẳng ra bằng lời rõ ràng điều ánh nhìn tình yêu dịu dàng của nàng đã nói với anh từ lâu, rằng nàng muốn mãi mãi thuộc về anh. Anh tìm chiếc nhẫn mẹ tặng khi chia tay, để trao cho Olimpia làm biểu tượng của sự hiến dâng, của cuộc sống đang nảy mầm, nở hoa cùng nàng. Trong lúc ấy thư của Clara, của Lothar rơi vào tay anh; anh thờ ơ ném sang bên, tìm thấy nhẫn, nhét vào túi và chạy sang Olimpia. Ngay ở cầu thang, ở hành lang, anh nghe thấy một tiếng ồn lạ; có vẻ vọng ra từ phòng làm việc của Spalanzani. — Tiếng giậm chân — tiếng loảng xoảng — tiếng xô đẩy — đập vào cánh cửa, xen lẫn những lời chửi rủa nguyền rủa. Buông ra — buông ra — đồ hèn — đồ gian ác! — Vì thế mà dốc cả thân thể và sinh mạng? — ha ha ha ha! — ta không thỏa thuận thế — chính ta làm mắt — ta làm bộ bánh răng — đồ quỷ ngu với bộ bánh răng của mi — đồ chó chết thợ đồng hồ ngu xuẩn — cút đi — Satan — dừng lại — đồ thợ tiện tẩu — súc sinh quỷ quái! — dừng lại — cút — buông ra! — Đó là giọng Spalanzani và Coppelius ghê tởm, quyện lẫn và gầm gào. Nathanael lao vào, bị nỗi sợ không tên chộp lấy. Giáo sư đã túm một hình người nữ ở hai vai, gã Ý Coppola túm ở hai chân, hai kẻ giật và kéo qua kéo lại, đánh nhau điên cuồng để giành quyền sở hữu. Đầy kinh hoàng sâu thẳm, Nathanael giật lùi khi nhận ra hình người ấy là Olimpia; bùng lên trong cơn giận dữ hoang dại, anh muốn giật người yêu khỏi hai kẻ cuồng nộ, nhưng đúng lúc ấy Coppola xoay mình với sức khổng lồ giật hình người khỏi tay giáo sư và giáng vào ông chính bằng hình người một cú khủng khiếp, khiến ông ngã ngửa qua chiếc bàn đặt ống nghiệm, bình cổ cong, chai lọ, ống thủy tinh, ngã nhào xuống; mọi dụng cụ vỡ loảng xoảng thành nghìn mảnh. Bấy giờ Coppola quẳng hình người lên vai và chạy vụt xuống cầu thang với tiếng cười gào rợn người, đến nỗi đôi chân buông thõng xấu xí của hình người va gỗ lên bậc thềm, lộp cộp, vang rền. — Nathanael đứng chết lặng — anh đã thấy quá rõ, khuôn mặt sáp trắng bệch như xác chết của Olimpia không có mắt, thay vào đó là hai hốc đen; nàng là con búp bê vô hồn. Spalanzani lăn lộn trên sàn, những mảnh thủy tinh đã cứa đầu, ngực và tay ông, máu vọt lên như từ vòi phun. Nhưng ông gom hết sức lực. — “Đuổi theo hắn — đuổi theo hắn, còn chần chừ gì? — Coppelius — Coppelius, hắn cướp mất người máy tuyệt nhất của ta — Hai mươi năm làm việc — dốc cả thân thể và sinh mạng — bộ bánh răng — tiếng nói — dáng đi — của ta — mắt — hắn đã trộm mắt của ngươi. — Đồ đáng nguyền rủa — đồ chết tiệt — đuổi theo hắn — mang Olimpia về cho ta — đây, mắt đây, của ngươi! —” Nathanael bấy giờ thấy một đôi mắt đẫm máu nằm trên sàn nhìn trừng trừng anh, Spalanzani chộp lấy chúng bằng bàn tay không bị thương và ném vào anh, trúng ngực anh. — Bấy giờ cơn điên chộp lấy anh bằng những móng vuốt rực lửa và chui vào trong anh, xé nát tâm trí và ý nghĩ. “Hui — hui — hui! — Vòng lửa — vòng lửa! quay đi vòng lửa — vui — vui quá! — Búp bê gỗ, hui, đẹp quá, búp bê gỗ quay đi —” nói rồi anh lao vào giáo sư và bóp cổ ông. Anh hẳn đã bóp chết ông, nhưng tiếng ồn đã thu hút nhiều người đến, họ xông vào, lôi Nathanael đang cuồng nộ ra và cứu giáo sư, người lập tức được băng bó. Siegmund, dù khỏe, cũng không chế ngự nổi kẻ điên; kẻ điên ấy liên tục hét bằng giọng khủng khiếp: “Búp bê gỗ quay đi” và đấm tứ tung bằng nắm tay siết chặt. Cuối cùng sức mạnh hợp lại của nhiều người cũng khuất phục được anh, họ quật anh xuống đất và trói lại. Lời anh chìm trong tiếng gầm thú vật khủng khiếp. Cứ thế, gào thét trong cơn cuồng dại ghê rợn, anh bị đưa vào nhà thương điên.

Ehe ich, günstiger Leser! dir zu erzählen fortfahre, was sich weiter mit dem unglücklichen Nathanael zugetragen, kann ich dir, solltest du einigen Anteil an dem geschickten Mechanikus und Automat-Fabrikanten Spalanzani nehmen, versichern, daß er von seinen Wunden völlig geheilt wurde. Er mußte indes die Universität verlassen, weil Nathanaels Geschichte Aufsehen erregt hatte und es allgemein für gänzlich unerlaubten Betrug gehalten wurde, vernünftigen Teezirkeln (Olimpia hatte sie mit Glück besucht) statt der lebendigen Person eine Holzpuppe einzuschwärzen. Juristen nannten es sogar einen feinen und um so härter zu bestrafenden Betrug, als er gegen das Publikum gerichtet und so schlau angelegt worden, daß kein Mensch (ganz kluge Studenten ausgenommen) es gemerkt habe, unerachtet jetzt alle weise tun und sich auf allerlei Tatsachen berufen wollten, die ihnen verdächtig vorgekommen. Diese letzteren brachten aber eigentlich nichts Gescheutes zutage. Denn konnte z.B. wohl irgend jemanden verdächtig vorgekommen sein, daß nach der Aussage eines eleganten Teeisten Olimpia gegen alle Sitte öfter genieset, als gegähnt hatte? Ersteres, meinte der Elegant, sei das Selbstaufziehen des verborgenen Triebwerks gewesen, merklich habe es dabei geknarrt usw. Der Professor der Poesie und Beredsamkeit nahm eine Prise, klappte die Dose zu, räusperte sich und sprach feierlich: »Hochzuverehrende Herren und Damen! merken Sie denn nicht, wo der Hase im Pfeffer liegt? Das Ganze ist eine Allegorie - eine fortgeführte Metapher! - Sie verstehen mich! - Sapienti sat!« Aber viele hochzuverehrende Herren beruhigten sich nicht dabei; die Geschichte mit dem Automat hatte tief in ihrer Seele Wurzel gefaßt und es schlich sich in der Tat abscheuliches Mißtrauen gegen menschliche Figuren ein. Um nun ganz überzeugt zu werden, daß man keine Holzpuppe liebe, wurde von mehrern Liebhabern verlangt, daß die Geliebte etwas taktlos singe und tanze, daß sie beim Vorlesen sticke, stricke, mit dem Möpschen spiele usw. vor allen Dingen aber, daß sie nicht bloß höre, sondern auch manchmal in der Art spreche, daß dies Sprechen wirklich ein Denken und Empfinden voraussetze. Das Liebesbündnis vieler wurde fester und dabei anmutiger, andere dagegen gingen leise auseinander. »Man kann wahrhaftig nicht dafür stehen«, sagte dieser und jener. In den Tees wurde unglaublich gegähnt und niemals genieset, um jedem Verdacht zu begegnen. - Spalanzani mußte, wie gesagt, fort, um der Kriminaluntersuchung wegen [des] der menschlichen Gesellschaft betrüglicherweise eingeschobenen Automats zu entgehen. Coppola war auch verschwunden.

Trước khi tôi, bạn đọc rộng lượng, tiếp tục kể bạn nghe những gì xảy ra thêm với Nathanael bất hạnh, tôi có thể bảo đảm với bạn, nếu bạn có chút quan tâm tới Spalanzani, vị thợ cơ khí và nhà chế tạo người máy khéo tay ấy, rằng ông đã khỏi hẳn các vết thương. Tuy vậy ông phải rời trường đại học, vì chuyện của Nathanael đã gây xôn xao và người ta nhất trí cho là một vụ lừa đảo hoàn toàn không thể chấp nhận, khi lén đưa một con búp bê gỗ thay cho người sống vào các buổi trà đàm lịch sự của những người biết điều (Olimpia đã đến đó và gặp may). Các luật gia thậm chí gọi đó là một vụ lừa tinh vi và càng đáng bị trừng phạt nặng, vì nó nhắm vào công chúng và được bày đặt khôn khéo đến nỗi không ai (trừ vài sinh viên thật sáng dạ) nhận ra, mặc dù giờ ai cũng làm ra vẻ khôn và viện đủ thứ sự kiện từng khiến họ nghi ngờ. Nhưng những người sau này thật ra chẳng đưa ra được điều gì khá. Vì có ai nghi ngờ được chăng, chẳng hạn theo lời một người uống trà lịch lãm, rằng Olimpia trái hẳn thói thường lại hắt xì nhiều hơn ngáp? Cái trước, anh chàng bảnh bao cho là tiếng tự lên dây của bộ máy ẩn bên trong, nghe rõ tiếng kẽo kẹt, vân vân. Giáo sư Thi ca và Hùng biện hít một hơi thuốc bột, đóng nắp hộp, hắng giọng và nói trịnh trọng: “Thưa quý ông quý bà đáng kính! các vị không thấy mấu chốt nằm ở đâu sao? Toàn bộ là một ẩn dụ — một phép ẩn dụ kéo dài! — Các vị hiểu tôi chứ! — Sapienti sat!” Nhưng nhiều quý ông đáng kính không yên tâm với điều đó; chuyện người máy đã bén rễ sâu trong tâm hồn họ và quả thật một mối nghi ngờ ghê tởm len vào đối với những hình người. Để hoàn toàn chắc chắn rằng mình không yêu một con búp bê gỗ, nhiều người yêu đòi người mình yêu phải hát và nhảy hơi lệch nhịp một chút, khi nghe đọc phải thêu, đan, chơi với con chó nhỏ, vân vân, nhưng trên hết là không chỉ nghe mà thỉnh thoảng cũng phải nói theo cách để lời nói ấy thực sự đòi hỏi có suy nghĩ và cảm xúc. Mối tình của nhiều người trở nên vững hơn và đồng thời duyên dáng hơn, còn những người khác thì lặng lẽ chia xa. “Thật sự không ai bảo đảm được”, người này người kia nói. Trong các buổi trà người ta ngáp nhiều đến khó tin và không bao giờ hắt xì, để tránh mọi nghi ngờ. — Spalanzani, như đã nói, phải đi để tránh cuộc điều tra hình sự vì người máy bị lén đưa vào xã hội loài người một cách gian lận. Coppola cũng biến mất.

Nathanael erwachte wie aus schwerem, fürchterlichem Traum, er schlug die Augen auf und fühlte wie ein unbeschreibliches Wonnegefühl mit sanfter himmlischer Wärme ihn durchströmte. Er lag in seinem Zimmer in des Vaters Hause auf dem Bette, Clara hatte sich über ihn hingebeugt und unfern standen die Mutter und Lothar. »Endlich, endlich, o mein herzlieber Nathanael - nun bist du genesen von schwerer Krankheit - nun bist du wieder mein!« - So sprach Clara recht aus tiefer Seele und faßte den Nathanael in ihre Arme. Aber dem quollen vor lauter Wehmut und Entzücken die hellen glühenden Tränen aus den Augen und er stöhnte tief auf. »Meine - meine Clara!« - Siegmund, der getreulich ausgeharrt bei dem Freunde in großer Not, trat herein. Nathanael reichte ihm die Hand: »Du treuer Bruder hast mich doch nicht verlassen.« - Jede Spur des Wahnsinns war verschwunden, bald erkräftigte sich Nathanael in der sorglichen Pflege der Mutter, der Geliebten, der Freunde. Das Glück war unterdessen in das Haus eingekehrt; denn ein alter karger Oheim, von dem niemand etwas gehofft, war gestorben und hatte der Mutter nebst einem nicht unbedeutenden Vermögen ein Gütchen in einer angenehmen Gegend unfern der Stadt hinterlassen. Dort wollten sie hinziehen, die Mutter, Nathanael mit seiner Clara, die er nun zu heiraten gedachte, und Lothar. Nathanael war milder, kindlicher geworden, als er je gewesen und erkannte nun erst recht Claras himmlisch reines, herrliches Gemüt. Niemand erinnerte ihn auch nur durch den leisesten Anklang an die Vergangenheit. Nur, als Siegmund von ihm schied, sprach Nathanael: »Bei Gott Bruder! ich war auf schlimmen Wege, aber zu rechter Zeit leitete mich ein Engel auf den lichten Pfad! - Ach es war ja Clara! -« Siegmund ließ ihn nicht weiter reden, aus Besorgnis, tief verletzende Erinnerungen möchten ihm zu hell und flammend aufgehen. - Es war an der Zeit, daß die vier glücklichen Menschen nach dem Gütchen ziehen wollten. Zur Mittagsstunde gingen sie durch die Straßen der Stadt. Sie hatten manches eingekauft, der hohe Ratsturm warf seinen Riesenschatten über den Markt. »Ei!« sagte Clara: »steigen wir doch noch einmal herauf und schauen in das ferne Gebirge hinein!« Gesagt, getan! Beide, Nathanael und Clara, stiegen herauf, die Mutter ging mit der Dienstmagd nach Hause, und Lothar, nicht geneigt, die vielen Stufen zu erklettern, wollte unten warten. Da standen die beiden Liebenden Arm in Arm auf der höchsten Galerie des Turmes und schauten hinein in die duftigen Waldungen, hinter denen das blaue Gebirge, wie eine Riesenstadt, sich erhob.

Nathanael tỉnh dậy như từ một cơn ác mộng nặng nề, kinh khủng, anh mở mắt và cảm thấy một niềm hạnh phúc khôn tả cùng hơi ấm dịu dàng của thiên đường chảy khắp người. Anh nằm trong phòng mình ở nhà cha, trên giường, Clara cúi xuống anh và không xa đó là mẹ và Lothar. “Cuối cùng, cuối cùng, ôi Nathanael thân yêu của em — giờ anh đã khỏi bệnh nặng — giờ anh lại là của em rồi!” — Clara nói từ tận đáy lòng và ôm Nathanael vào vòng tay. Nhưng những giọt nước mắt nóng hổi, long lanh, trào ra khỏi mắt anh vì bao nỗi bồi hồi và niềm sung sướng và anh rên lên thật sâu. “Clara — Clara của anh!” — Siegmund, người đã trung thành ở bên bạn trong cơn hoạn nạn lớn, bước vào. Nathanael đưa tay cho cậu: “Cậu, người anh em trung thành, rốt cuộc không bỏ rơi tớ.” — Mọi dấu vết điên loạn đã tan biến, chẳng bao lâu Nathanael hồi sức nhờ sự chăm sóc ân cần của mẹ, người yêu, bạn bè. Trong lúc ấy hạnh phúc đã vào nhà; vì một ông chú già keo kiệt, người mà không ai hy vọng điều gì, đã mất và để lại cho mẹ, cùng một gia sản không nhỏ, một điền trang nhỏ ở vùng đẹp gần thành phố. Họ định chuyển đến đó, mẹ, Nathanael cùng Clara mà anh giờ định cưới, và Lothar. Nathanael đã hiền hơn, thơ trẻ hơn bao giờ hết và giờ mới thực sự nhận ra tâm hồn Clara thanh khiết thiên đường, huy hoàng. Không ai nhắc anh đến quá khứ, dù chỉ bằng chút âm vang nhẹ nhất. Chỉ khi Siegmund chia tay anh, Nathanael nói: “Lạy Chúa, anh bạn! tớ đã đi vào đường xấu, nhưng đúng lúc một thiên thần dẫn tớ sang con đường sáng! — Ôi, đó chính là Clara! —” Siegmund không để anh nói tiếp, vì e những ký ức làm đau sâu sắc sẽ bùng lên quá sáng và rực lửa trong anh. — Đã đến lúc bốn con người hạnh phúc chuyển đến điền trang. Giữa trưa họ đi qua các phố trong thành phố. Họ đã mua nhiều thứ, tháp Hội đồng thành phố cao đổ bóng khổng lồ xuống quảng trường. “Ơ kìa!” Clara nói: “ta lên thêm một lần nữa nhìn về dãy núi xa đi!” Nói là làm! Cả hai, Nathanael và Clara, leo lên, mẹ cùng cô hầu về nhà, và Lothar, không muốn leo nhiều bậc thang, định đợi ở dưới. Hai người yêu nhau đứng tay trong tay trên hành lang cao nhất của tòa tháp và nhìn vào những khu rừng mờ hơi, phía sau là dãy núi xanh nhô lên như một thành phố khổng lồ.

»Sieh doch den sonderbaren kleinen grauen Busch, der ordentlich auf uns los zu schreiten scheint«, frug Clara. - Nathanael faßte mechanisch nach der Seitentasche; er fand Coppolas Perspektiv, er schaute seitwärts - Clara stand vor dem Glase! - Da zuckte es krampfhaft in seinen Pulsen und Adern - totenbleich starrte er Clara an, aber bald glühten und sprühten Feuerströme durch die rollenden Augen, gräßlich brüllte er auf, wie ein gehetztes Tier; dann sprang er hoch in die Lüfte und grausig dazwischen lachend schrie er in schneidendem Ton: »Holzpüppchen dreh dich - Holzpüppchen dreh dich« - und mit gewaltiger Kraft faßte er Clara und wollte sie herabschleudern, aber Clara krallte sich in verzweifelnder Todesangst fest an das Geländer. Lothar hörte den Rasenden toben, er hörte Claras Angstgeschrei, gräßliche Ahnung durchflog ihn, er rannte herauf, die Tür der zweiten Treppe war verschlossen - stärker hallte Claras Jammergeschrei. Unsinnig vor Wut und Angst stieß er gegen die Tür, die endlich aufsprang - Matter und matter wurden nun Claras Laute: »Hülfe - rettet - rettet -« so erstarb die Stimme in den Lüften. »Sie ist hin - ermordet von dem Rasenden«, so schrie Lothar. Auch die Tür zur Galerie war zugeschlagen. - Die Verzweiflung gab ihm Riesenkraft, er sprengte die Tür aus den Angeln. Gott im Himmel - Clara schwebte von dem rasenden Nathanael erfaßt über der Galerie in den Lüften - nur mit einer Hand hatte sie noch die Eisenstäbe umklammert. Rasch wie der Blitz erfaßte Lothar die Schwester, zog sie hinein, und schlug im demselben Augenblick mit geballter Faust dem Wütenden ins Gesicht, daß er zurückprallte und die Todesbeute fallen ließ.

“Nhìn cái bụi cây nhỏ màu xám kỳ lạ kia kìa, như đang bước thẳng đến chúng ta?” Clara hỏi. — Nathanael máy móc thò tay vào túi bên; anh thấy ống nhòm của Coppola, anh nhìn sang bên — Clara đứng ngay trước kính! — Bấy giờ mạch máu anh giật từng cơn co quắp — mặt tái nhợt như xác chết, anh nhìn trừng trừng vào Clara, nhưng chẳng mấy chốc dòng lửa bừng lên và bắn tia qua đôi mắt đang đảo, anh gầm lên ghê rợn như thú bị săn đuổi; rồi anh nhảy vọt lên không, vừa hét bằng giọng the thé xé tai, vừa xen vào những tràng cười rợn người: “Búp bê gỗ quay đi — Búp bê gỗ quay đi” — và với sức mạnh dữ dội anh chộp lấy Clara và muốn quẳng nàng xuống, nhưng Clara trong nỗi hoảng sợ chết người tuyệt vọng bám chặt lan can. Lothar nghe kẻ điên gào thét, nghe tiếng thét sợ hãi của Clara, một linh cảm rùng rợn lướt qua anh, anh chạy lên, cửa cầu thang thứ hai bị khóa — tiếng kêu thảm thiết của Clara vang mạnh hơn. Điên lên vì giận dữ và sợ hãi, anh xô vào cửa, cửa cuối cùng bật tung — Tiếng Clara mỗi lúc một yếu đi: “Cứu — cứu em — cứu —” rồi giọng tắt giữa không trung. “Nàng chết rồi — bị kẻ điên giết”, Lothar kêu. Cả cửa lên hành lang cũng bị đóng sập. — Nỗi tuyệt vọng cho anh sức khổng lồ, anh phá cửa bật khỏi bản lề. Lạy Chúa trên trời — Clara lơ lửng trên không phía trên hành lang, bị Nathanael điên cuồng chộp lấy — nàng chỉ còn một tay ôm những thanh sắt. Nhanh như chớp Lothar chộp lấy em gái, kéo vào, và cùng khoảnh khắc ấy giáng nắm đấm siết chặt vào mặt kẻ cuồng nộ, khiến hắn giật lùi và thả con mồi của Thần Chết.

Lothar rannte herab, die ohnmächtige Schwester in den Armen. - Sie war gerettet. - Nun raste Nathanael herum auf der Galerie und sprang hoch in die Lüfte und schrie »Feuerkreis dreh dich - Feuerkreis dreh dich« - Die Menschen liefen auf das wilde Geschrei zusammen; unter ihnen ragte riesengroß der Advokat Coppelius hervor, der eben in die Stadt gekommen und gerades Weges nach dem Markt geschritten war. Man wollte herauf, um sich des Rasenden zu bemächtigen, da lachte Coppelius sprechend: »Ha ha - wartet nur, der kommt schon herunter von selbst«, und schaute wie die übrigen hinauf. Nathanael blieb plötzlich wie erstarrt stehen, er bückte sich herab, wurde den Coppelius gewahr und mit dem gellenden Schrei: »Ha! Sköne Oke - Sköne Oke«, sprang er über das Geländer.

Lothar chạy xuống, em gái ngất lịm trong vòng tay. — Nàng đã được cứu. — Giờ Nathanael điên cuồng chạy quanh trên hành lang, nhảy vọt lên không và hét “Vòng lửa quay đi — Vòng lửa quay đi” — Người ta chạy đến vì tiếng gào dại; giữa họ nổi lên cao lớn như khổng lồ luật sư Coppelius, vừa mới vào thành phố và đi thẳng ra quảng trường. Người ta muốn lên để khống chế kẻ điên, thì Coppelius cười, nói: “Ha ha — cứ đợi, hắn sẽ tự xuống thôi”, và nhìn lên như những người khác. Nathanael bỗng đứng sững như hóa đá, anh cúi xuống, nhìn thấy Coppelius và với tiếng thét chói: “Ha! Mắt đẹk — Mắt đẹk”, anh nhảy qua lan can.

Als Nathanael mit zerschmettertem Kopf auf dem, Steinpflaster lag, war Coppelius im Gewühl verschwunden.

Khi Nathanael nằm trên nền đá lát với cái đầu nát bét, Coppelius đã biến mất trong đám đông.

Nach mehreren Jahren will man in einer entfernten Gegend Clara gesehen haben, wie sie mit einem freundlichen Mann, Hand in Hand vor der Türe eines schönen Landhauses saß und vor ihr zwei muntre Knaben spielten. Es wäre daraus zu schließen, daß Clara das ruhige häusliche Glück noch fand, das ihrem heitern lebenslustigen Sinn zusagte und das ihr der im Innern zerrissene Nathanael niemals hätte gewähren können.

Nhiều năm sau, người ta bảo đã thấy Clara ở một vùng xa, ngồi tay trong tay với một người đàn ông hiền hậu trước cửa một ngôi nhà đẹp ở nông thôn và trước mặt nàng hai cậu bé hoạt bát đang chơi đùa. Từ đó có thể suy ra rằng Clara vẫn tìm thấy hạnh phúc gia đình yên ả hợp với tính tình vui tươi, yêu đời của nàng, thứ mà Nathanael, kẻ tan nát trong lòng, không bao giờ có thể trao cho nàng.