Đêm mười ba

例は威勢よき黒ぬり車の、それ門に音が止まつた娘ではないかと兩親に出迎はれつる物を、今宵は辻より飛のりの車さへ歸して悄然と格子戸の外に立てば、家内には父親が相かはらずの高聲、いはゞ私も福人の一人、いづれも柔順しい子供を持つて育てるに手は懸らず人には褒められる、分外の欲さへ渇かねば此上に望みもなし、やれ〳〵有難い事と物がたられる、あの相手は定めし母樣、あゝ何も御存じなしに彼のやうに喜んでお出遊ばす物を、何の顏さげて離縁状もらふて下されと言はれた物か、叱かられるは必定、太郎と言ふ子もある身にて置いて驅け出して來るまでには種々思案もし盡しての後なれど、今更にお老人を驚かして是れまでの喜びを水の泡にさせまする事つらや、寧そ話さずに戻ろうか、戻れば太郎の母と言はれて何時〳〵までも原田の奧樣、御兩親に奏任の聟がある身と自慢させ、私さへ身を節儉れば時たまはお口に合ふ物お小遣ひも差あげられるに、思ふまゝを通して離縁とならは太郎には繼母の憂き目を見せ、御兩親には今までの自慢の鼻にはかに低くさせまして、人の思はく、弟の行末、あゝ此身一つの心から出世の眞も止めずはならず、戻らうか、戻らうか、あの鬼のやうな我良人のもとに戻らうか、彼の鬼の、鬼の良人のもとへ、ゑゝ厭や厭やと身をふるはす途端、よろ〳〵として思はず格子にがたりと音さすれば、誰れだと大きく父親の聲、道ゆく惡太郎の惡戯とまがへてなるべし。

Mọi lần nàng về trên chiếc xe sơn đen bóng chạy rầm rộ oai vệ, vừa nghe tiếng bánh dừng trước cổng, cha mẹ đã bảo nhau kìa, con gái về rồi chăng, mà ra đón; vậy mà đêm nay, đến chiếc xe vội gọi ở đầu ngõ nàng cũng cho về, rồi thẫn thờ đứng một mình ngoài cửa song, thì trong nhà vẫn giọng người cha oang oang như mọi khi: nói ra thì tôi đây cũng là một người có phúc, con cái đứa nào cũng ngoan ngoãn, nuôi chẳng nhọc công mà lại được người đời khen, chỉ cần đừng thèm khát những gì quá phận thì còn mong gì hơn nữa, ôi chao, thật đáng tạ ơn thay, ông đang kể chuyện như thế; người ngồi nghe hẳn là mẹ; ôi, cha mẹ chẳng hay biết gì mà đang vui vẻ đến thế, thì con còn mặt mũi nào mà thưa rằng xin cha mẹ lấy giấy ly hôn cho con, bị mắng là điều chắc chắn; thân đã có đứa con là Tarō mà bỏ con lại chạy về đây, ấy là sau khi đã nghĩ đi nghĩ lại trăm đường, nhưng giờ đây làm hai cụ già kinh động, khiến bao niềm vui từ trước đến nay hóa thành bọt nước, nghĩ sao mà đau lòng; hay là chẳng nói gì mà quay về, quay về thì vẫn được gọi là mẹ của Tarō, mãi mãi là bà Harada, để cha mẹ được hãnh diện có chàng rể làm quan hàm tấu nhiệm, chỉ cần con chịu dè sẻn thì thỉnh thoảng còn biếu được cha mẹ món ngon hợp miệng, chút tiền tiêu vặt; còn nếu cứ làm theo ý mình mà ly hôn thì Tarō phải chịu cảnh khổ dưới tay mẹ kế, cha mẹ thì bỗng chốc phải cúi mặt sau bao năm hãnh diện, rồi miệng đời đàm tiếu, rồi tương lai của em trai, ôi, chỉ vì lòng riêng của một thân này mà con đường tiến thân của em cũng phải dừng lại; quay về chăng, quay về chăng, quay về với người chồng như quỷ dữ kia chăng, về với con quỷ ấy, người chồng quỷ dữ ấy, ôi, không, không đâu, nàng rùng mình, đúng lúc ấy người lảo đảo, bất giác va vào cửa song kêu đánh cạch, thì tiếng cha quát to: ai đấy, hẳn ông tưởng là trò nghịch của lũ trẻ ranh ngoài đường.

外なるはおほゝと笑ふて、お父樣私で御座んすといかにも可愛き聲、や、誰れだ、誰れであつたと障子を引明て、ほうお關か、何だな其樣な處に立つて居て、何うして又此おそくに出かけて來た、車もなし、女中も連れずか、やれ〳〵ま早く中へ這入れ、さあ這入れ、何うも不意に驚かされたやうでまご〳〵するわな、格子は閉めずとも宜い私しが閉める、兎も角も奧が好い、ずつとお月樣のさす方へ、さ、蒲團へ乘れ、蒲團へ、何うも疊が汚ないので大屋に言つては置いたが職人の都合があると言ふてな、遠慮も何も入らない着物がたまらぬから夫れを敷ひて呉れ、やれ〳〵何うして此遲くに出て來たお宅では皆お變りもなしかと例に替らずもてはやさるれば、針の席にのる樣にて奧さま扱かひ情なくじつと涕を呑込で、はい誰れも時候の障りも御座りませぬ、私は申譯のない御無沙汰して居りましたが貴君もお母樣も御機嫌よくいらつしやりますかと問へば、いや最う私は嚔一つせぬ位、お袋は時たま例の血の道と言ふ奴を始めるがの、夫れも蒲團かぶつて半日も居ればけろ〳〵とする病だから子細はなしさと元氣よく呵々と笑ふに、亥之さんが見えませぬが今晩は何處へか參りましたか、彼の子も替らず勉強で御座んすかと問へば、母親はほた〳〵として茶を進めながら、亥之は今しがた夜學に出て行ました、あれもお前お蔭さまで此間は昇給させて頂いたし、課長樣が可愛がつて下さるので何れ位心丈夫であらう、是れと言ふも矢張原田さんの縁引が有るからだとて宅では毎日いひ暮して居ます、お前に如才は有るまいけれど此後とも原田さんの御機嫌の好いやうに、亥之は彼の通り口の重い質だし何れお目に懸つてもあつけない御挨拶よりほか出來まいと思はれるから、何分ともお前が中に立つて私どもの心が通じるやう、亥之が行末をもお頼み申て置てお呉れ、ほんに替り目で陽氣が惡いけれど太郎さんは何時も惡戯をして居ますか、何故に今夜は連れてお出でない、お祖父さんも戀しがつてお出なされた物をと言はれて、又今更にうら悲しく、連れて來やうと思ひましたけれど彼の子は宵まどひで最う疾うに寐ましたから其まゝ置いて參りました、本當に惡戯ばかりつのりまして聞わけとては少しもなく、外へ出れば跡を追ひまするし、家内に居れば私の傍ばつかり覗ふて、ほんに〳〵手が懸つて成ませぬ、何故彼樣で御座りませうと言ひかけて思ひ出しの涙むねの中に漲るやうに、思ひ切つて置いては來たれど今頃は目を覺して母さん母さんと婢女どもを迷惑がらせ、煎餅やおこしの哆しも利かで、皆々手を引いて鬼に喰はすと威かしてゞも居やう、あゝ可愛さうな事をと聲たてゝも泣きたきを、さしも兩親の機嫌よげなるに言ひ出かねて、烟にまぎらす烟草二三服、空咳こん〳〵として涙を襦袢の袖にかくしぬ。

Người bên ngoài cười nhỏ nhẹ, cha ơi, con đây ạ, giọng nghe thật dễ thương; ơ, ai, ai thế nhỉ, ông kéo cửa giấy ra, ồ, Oseki đấy à, sao lại đứng ở chỗ ấy, mà sao khuya khoắt thế này lại đến, không có xe, cũng chẳng dắt theo người hầu à, thôi thôi, mau vào trong đi, nào vào đi, bất ngờ quá làm cha cuống cả lên, cửa song cứ để đấy, cha đóng cho, thôi vào nhà trong cho tiện, vào hẳn chỗ có trăng rọi kia, nào, ngồi lên nệm, ngồi lên nệm đi, chiếu bẩn quá, cha đã nói với chủ nhà rồi nhưng ông ấy bảo còn tùy thợ, chẳng khách khí gì đâu, kẻo hỏng áo con, cứ trải nệm ra mà ngồi, chà chà, sao lại khuya thế này mà đến, bên nhà mọi người vẫn bình yên cả chứ, ông vẫn niềm nở như mọi lần, khiến nàng như ngồi trên chiếu kim, tủi thân vì được tiếp đãi như một bà lớn, lặng lẽ nuốt nước mắt, thưa vâng, chẳng ai trái gió trở trời gì cả ạ, con thật có lỗi đã lâu không về thăm, cha và mẹ vẫn mạnh khỏe chứ ạ, nàng hỏi, thì ông đáp, ôi, cha thì đến cái hắt hơi cũng chẳng có, còn bà nó thỉnh thoảng lại lên cơn cái chứng khí huyết ấy, nhưng cũng chỉ trùm chăn nằm nửa ngày là lại tỉnh như không, chẳng có gì đáng lo, rồi cười ha hả khỏe khoắn; không thấy em Ino đâu, tối nay em đi đâu ạ, em vẫn chăm chỉ như trước chứ ạ, nàng hỏi, người mẹ hớn hở rót trà mời, Ino vừa mới đi học lớp tối, nó cũng nhờ phúc con, vừa rồi được lên lương, ông trưởng phòng lại thương nó, thật vững dạ biết bao, ở nhà ngày nào cũng nói với nhau rằng ấy cũng là nhờ có ông Harada đỡ đầu, mẹ biết con chẳng sơ suất gì, nhưng từ nay về sau cũng cố giữ cho ông Harada được vui lòng, Ino thì con biết đấy, tính nó ít lời, có gặp ông ấy chắc cũng chỉ chào hỏi được dăm câu cụt lủn, nên con làm sao đứng giữa cho tấm lòng nhà mình đến được với ông ấy, và gửi gắm luôn cả tương lai của Ino nhé, mà dạo này giao mùa, thời tiết thất thường, cháu Tarō vẫn nghịch ngợm luôn chứ, sao tối nay con không dắt cháu theo, ông ngoại cũng đang nhớ cháu lắm đấy; nghe mẹ nói vậy, nàng lại càng buồn tủi, con cũng định đưa cháu theo, nhưng cháu nó hay buồn ngủ sớm, đã ngủ từ lâu rồi nên con để cháu ở nhà mà đi, thật tình cháu càng ngày càng nghịch, chẳng chịu nghe lời chút nào, con ra ngoài là cháu đòi theo, ở trong nhà thì cứ quanh quẩn bên con, thật vất vả quá chừng, chẳng hiểu sao cháu lại thế, nói đến đó thì nước mắt nhớ thương như dâng đầy trong ngực, nàng đã đành lòng để con ở lại mà đi, nhưng giờ này hẳn nó đã thức giấc, khóc mẹ ơi mẹ ơi làm khổ bọn người hầu, bánh gạo nướng, bánh bỏng dỗ cũng chẳng nín, rồi chắc cả bọn kéo tay nó mà dọa đem cho quỷ ăn thịt, ôi, tội nghiệp con, nàng muốn khóc òa lên mà thấy cha mẹ vui vẻ đến thế lại chẳng nỡ mở lời, đành rít hai ba hơi thuốc để khói che lấp đi, ho khan khụ khụ, giấu nước mắt vào tay áo lót.

今宵は舊暦の十三夜、舊弊なれどお月見の眞似事に團子をこしらへてお月樣にお備へ申せし、これはお前も好物なれば少々なりとも亥之助に持たせて上やうと思ふたれど、亥之助も何か極りを惡るがつて其樣な物はお止なされと言ふし、十五夜にあげなんだから片月見に成つても惡るし、喰べさせたいと思ひながら思ふばかりで上る事が出來なんだに、今夜來て呉れるとは夢の樣な、ほんに心が屆いたのであらう、自宅で甘い物はいくらも喰べやうけれど親のこしらいたは又別物、奧樣氣を取すてゝ今夜は昔しのお關になつて、見得を搆はず豆なり栗なり氣に入つたを喰べて見せてお呉れ、いつでも父樣と噂すること、出世は出世に相違なく、人の見る目も立派なほど、お位の宜い方々や御身分のある奧樣がたとの御交際もして、兎も角も原田の妻と名告て通るには氣骨の折れる事もあらう、女子どもの使ひやう出入りの者の行渡り、人の上に立つものは夫れ丈に苦勞が多く、里方が此樣な身柄では猶更のこと人に侮られぬやうの心懸けもしなければ成るまじ、夫れを種々に思ふて見ると父さんだとて私だとて孫なり子なりの顏の見たいは當然なれど、餘りうるさく出入りをしてはと控へられて、ほんに御門の前を通る事はありとも木綿着物に毛繻子の洋傘さした時には見す〳〵お二階の簾を見ながら、吁お關は何をして居る事かと思ひやるばかり行過ぎて仕舞まする、實家でも少し何とか成つて居たならばお前の肩身も廣からうし、同じくでも少しは息のつけやう物を、何を云ふにも此通り、お月見の團子をあげやうにも重箱からしてお恥かしいでは無からうか、ほんにお前の心遣ひが思はれると嬉しき中にも思ふまゝの通路が叶はねば、愚痴の一トつかみ賤しき身分を情なげに言はれて、本當に私は親不孝だと思ひまする、それは成程和らかひ衣類きて手車に乘りあるく時は立派らしくも見えませうけれど、父さんや母さんに斯うして上やうと思ふ事も出來ず、いはゞ自分の皮一重、寧そ賃仕事してもお傍で暮した方が餘つぽど快よう御座いますと言ひ出すに、馬鹿、馬鹿、其樣な事を假にも言ふてはならぬ、嫁に行つた身が實家の親の貢をするなどゝ思ひも寄らぬこと、家に居る時は齋藤の娘、嫁入つては原田の奧方ではないか、勇さんの氣に入る樣にして家の内を納めてさへ行けば何の子細は無い、骨が折れるからとて夫れ丈の運のある身ならば堪へられぬ事は無い筈、女などゝ言ふ者は何うも愚痴で、お袋などが詰らぬ事を言ひ出すから困り切る、いや何うも團子を喰べさせる事が出來ぬとて一日大立腹であつた、大分熱心で調製たものと見えるから十分に喰べて安心させて遣つて呉れ、餘程甘からうぞと父親の滑稽を入れるに、再び言ひそびれて御馳走の栗枝豆ありがたく頂戴をなしぬ。嫁入りてより七年の間、いまだに夜に入りて客に來しこともなく、土産もなしに一人歩行して來るなど悉皆ためしのなき事なるに、思ひなしか衣類も例ほど燦かならず、稀に逢ひたる嬉しさに左のみは心も付かざりしが、聟よりの言傳とて何一言の口上もなく、無理に笑顏は作りながら底に萎れし處のあるは何か子細のなくては叶はず、父親は机の上の置時計を眺めて、これやモウ程なく十時になるが關は泊つて行つて宜いのかの、歸るならば最も歸らねば成るまいぞと氣を引いて見る親の顏、娘は今更のやうに見上げて御父樣私は御願ひがあつて出たので御座ります、何うぞ御聞遊してと屹となつて疊に手を突く時、はじめて一トしづく幾層の憂きを洩しそめぬ。

Đêm nay là đêm mười ba theo lịch cũ, cũ kỹ thì cũ kỹ, mẹ cũng bắt chước lệ ngắm trăng, nặn ít bánh viên dâng lên ông trăng, thứ này con cũng thích, mẹ định gửi Inosuke mang sang cho con ít nhiều, nhưng Inosuke nó lại ngượng ngùng sao đó, bảo thôi mẹ đừng gửi những thứ như thế, mà đêm rằm tháng tám đã không gửi cho con, giờ để thành ra ngắm trăng lẻ một đêm thì cũng kiêng, mẹ muốn cho con ăn mà chỉ nghĩ vậy thôi chứ không gửi được, thế mà đêm nay con lại đến, như trong mơ, hẳn là lòng mẹ đã thấu đến con, ở nhà con thì đồ ngọt ăn bao nhiêu chẳng có, nhưng cái do cha mẹ làm lại là thứ khác, đêm nay con hãy bỏ cái dáng bà lớn đi, làm lại cô Oseki ngày xưa, chẳng cần giữ ý, đậu hay hạt dẻ, thích gì thì cứ ăn cho mẹ xem, mẹ với cha con vẫn thường nói với nhau, con hiển đạt thì quả là hiển đạt, ai trông vào cũng thấy rỡ ràng, nào giao thiệp với các bậc quyền cao, các bà phu nhân có địa vị, dẫu sao mang danh vợ ông Harada mà đi lại ở đời thì hẳn cũng lắm điều nhọc lòng, nào sai bảo kẻ ăn người ở, nào chu toàn với người ra vào, đã đứng trên người thì càng lắm nỗi vất vả, mà nhà mẹ đẻ lại thấp hèn thế này, càng phải giữ gìn để khỏi bị người ta coi khinh, nghĩ đi nghĩ lại những điều ấy, cha con hay mẹ đây thì muốn thấy mặt cháu, mặt con là lẽ đương nhiên, nhưng sợ lui tới nhiều quá thành phiền nên đành phải giữ mình, thật đấy, có khi đi ngang trước cổng nhà con, nhưng áo vải bông, tay che chiếc ô sa-tanh pha len rẻ tiền, nên chỉ đành trơ mắt nhìn tấm mành trên lầu, ôi, không biết Oseki đang làm gì, chỉ nghĩ vậy rồi đi qua mất, giá nhà mẹ đẻ khá giả được chút ít thì con cũng nở mày nở mặt, mà cha mẹ dẫu vậy cũng dễ thở hơn đôi phần, đằng này nói gì thì nói cũng chỉ thế này, đến muốn gửi bánh ngắm trăng cho con thì ngay cái hộp sơn đựng bánh đã chẳng đáng xấu hổ hay sao, thật mẹ thương con phải giữ ý giữ tứ; giữa niềm vui vẫn vướng nỗi không được qua lại như lòng mong, nên bà vốc ra một nắm than thở, ngậm ngùi về thân phận thấp hèn, khiến nàng thưa, con thật thấy mình bất hiếu, đành rằng khi mặc áo lụa mềm, ngồi xe riêng đi lại thì trông cũng ra vẻ sang trọng, nhưng muốn làm điều gì cho cha cho mẹ cũng chẳng được, nói cho cùng chỉ là cái lớp da bọc ngoài, thà làm thuê lấy công mà được sống bên cha mẹ còn sướng lòng hơn nhiều; nàng vừa thốt ra thế thì cha gạt đi, dại dột! dại dột! dẫu nói chơi cũng không được nói thế, thân đã đi lấy chồng mà còn đòi phụng dưỡng cha mẹ đẻ, chuyện ấy chẳng ai nghĩ tới, ở nhà là con gái nhà Saitō, về nhà chồng là phu nhân nhà Harada, chẳng phải sao, cứ làm sao cho cậu Isamu vừa lòng, trong nhà êm ấm thì còn chuyện gì nữa, nhọc thì có nhọc, nhưng thân đã có phần số như thế thì chẳng lẽ lại không chịu nổi, đàn bà các người thật hay kêu ca, bà nó cứ hay nói những chuyện vớ vẩn khiến người ta khổ, ấy thế mà vì không cho con ăn được bánh mà bà ấy giận dỗi suốt cả ngày đấy, xem chừng bà ấy dồn hết tâm sức vào mà làm, con cứ ăn cho thật nhiều để bà yên lòng, chắc là ngon lắm đấy, người cha nói đùa chêm vào, khiến nàng lại lỡ dịp mở lời, đành cảm tạ mà ăn món hạt dẻ, đậu nành non cha mẹ đãi. Từ khi đi lấy chồng đến nay đã bảy năm, chưa lần nào nàng về chơi lúc trời đã tối, huống chi đi bộ một mình, chẳng quà cáp gì, lại càng là chuyện xưa nay chưa từng có; lại tưởng chừng áo xống cũng không rực rỡ như mọi khi; vì vui mừng được gặp con sau bao lâu nên cha mẹ chưa để ý mấy, nhưng chẳng có lấy một lời nhắn gửi từ chàng rể, nàng cố gượng tươi cười mà dưới đáy vẫn có gì héo hắt, hẳn phải có duyên cớ gì đây; người cha nhìn chiếc đồng hồ trên bàn, này, sắp mười giờ rồi đấy, Seki ở lại đêm nay có được không, nếu về thì phải về thôi chứ, ông dò ý con, nét mặt lo lắng của người làm cha; người con gái như chợt tỉnh ngẩng lên, thưa cha, con về đây vì có điều muốn xin, xin cha nghe con, nàng nghiêm mặt chống tay xuống chiếu, và lúc ấy mới bắt đầu để rỉ ra một giọt từ bao nhiêu tầng sầu khổ.

父は穩かならぬ色を動かして、改まつて何かのと膝を進めれば、私は今宵限り原田へ歸らぬ决心で出て參つたので御座ります、勇が許しで參つたのではなく、彼の子を寐かして、太郎を寐かしつけて、最早あの顏を見ぬ决心で出て參りました、まだ私の手より外誰れの守りでも承諾せぬほどの彼の子を、欺して寐かして夢の中に、私は鬼に成つて出て參りました、御父樣、御母樣、察して下さりませ私は今日まで遂ひに原田の身に就いて御耳に入れました事もなく、勇と私との中を人に言ふた事は御座りませぬけれど、千度も百度も考へ直して、二年も三年も泣盡して今日といふ今日どうでも離縁を貰ふて頂かうと决心の臍をかためました、何うぞ御願ひで御座ります離縁の状を取つて下され、私はこれから内職なり何なりして亥之助が片腕にもなられるやう心がけますほどに、一生一人で置いて下さりませとわつと聲たてるを噛しめる襦袢の袖、墨繪の竹も紫竹の色にや出ると哀れなり。

Sắc mặt người cha chợt không yên, ông nhích gối lại gần, chuyện gì mà trịnh trọng thế, thì nàng thưa, con đã quyết từ đêm nay không trở về nhà Harada nữa mới ra đi ạ, con đến đây chẳng phải được Isamu cho phép, con dỗ cháu ngủ, dỗ cho Tarō ngủ say, rồi ra đi với quyết tâm không bao giờ nhìn gương mặt ấy nữa, đứa bé ấy, ngoài tay con ra chưa chịu để ai trông, con đã lừa cho nó ngủ, rồi trong lúc nó đang mơ, con hóa thành quỷ dữ mà ra đi, thưa cha, thưa mẹ, xin hãy thấu cho con, cho đến hôm nay con chưa từng để lọt đến tai cha mẹ một lời nào về nhà Harada, chưa từng nói với ai chuyện giữa Isamu và con, nhưng con đã nghĩ đi nghĩ lại trăm lần nghìn lần, đã khóc cạn nước mắt suốt hai ba năm trời, để đến hôm nay mới quyết chí dù thế nào cũng xin cha mẹ cho con được ly hôn, con xin cha mẹ, hãy lấy giấy ly hôn về cho con, từ nay con sẽ nhận việc làm thêm ở nhà hay việc gì cũng được, cố sao đỡ đần được cho Inosuke, xin cho con được ở một mình suốt đời, nàng nói rồi toan òa lên thì cắn chặt tay áo lót mà nén lại, những khóm trúc vẽ mực trên ấy dường như cũng nhuốm sang màu trúc tím, trông mới thương tâm.

夫れは何ういふ子細でと父も母も詰寄つて問かゝるに今までは默つて居ましたれど私の家の夫婦さし向ひを半日見て下さつたら大底が御解りに成ませう、物言ふは用事のある時慳貪に申つけられるばかり、朝起まして機嫌をきけば不圖脇を向ひて庭の草花を態とらしき褒め詞、是にも腹はたてども良人の遊ばす事なればと我慢して私は何も言葉あらそひした事も御座んせぬけれど、朝飯あがる時から小言は絶えず、召使の前にて散々と私が身の不器用不作法を御並へなされ、夫れはまだ〳〵辛棒もしませうけれど、二言目には教育のない身、教育のない身と御蔑みなさる、それは素より華族女學校の椅子にかゝつて育つた物ではないに相違なく、御同僚の奧樣がたの樣にお花のお茶の、歌の畫のと習ひ立てた事もなければ其御話しの御相手は出來ませぬけれど、出來ずは人知れず習はせて下さつても濟むべき筈、何も表向き實家の惡るいを風聽なされて、召使ひの婢女どもに顏の見られるやうな事なさらずとも宜かりさうなもの、嫁入つて丁度半年ばかりの間は關や關やと下へも置かぬやうにして下さつたけれど、あの子が出來てからと言ふ物は丸で御人が變りまして、思ひ出しても恐ろしう御座ります、私はくら暗の谷へ突落されたやうに暖かい日の影といふを見た事が御座りませぬ、はじめの中は何か串談に態とらしく邪慳に遊ばすのと思ふて居りましたけれど、全くは私に御飽きなされたので此樣もしたら出てゆくか、彼樣もしたら離縁をと言ひ出すかと苦めて苦めて苦め拔くので御座りましよ、御父樣も御母樣も私の性分は御存じ、よしや良人が藝者狂ひなさらうとも、圍い者して御置きなさらうとも其樣な事に悋氣する私でもなく、侍婢どもから其樣な噂も聞えまするけれど彼れほど働きのある御方なり、男の身のそれ位はありうちと他處行には衣類にも氣をつけて氣に逆らはぬやう心がけて居りまするに、唯もう私の爲る事とては一から十まで面白くなく覺しめし、箸の上げ下しに家の内の樂しくないは妻が仕方が惡るいからだと仰しやる、夫れも何ういふ事が惡い、此處が面白くないと言ひ聞かして下さる樣ならば宜けれど、一筋に詰らぬくだらぬ、解らぬ奴、とても相談の相手にはならぬの、いはゞ太郎の乳母として置いて遣はすのと嘲つて仰しやる斗、ほんに良人といふではなく彼の御方は鬼で御座りまする、御自分の口から出てゆけとは仰しやりませぬけれど私が此樣な意久地なしで太郎の可愛さに氣が引かれ、何うでも御詞に異背せず唯々と御小言を聞いて居りますれば、張も意氣地もない愚うたらの奴、それからして氣に入らぬと仰しやりまする、左うかと言つて少しなりとも私の言條を立てゝ負けぬ氣に御返事をしましたら夫を取てに出てゆけと言はれるは必定、私は御母樣出て來るのは何でも御座んせぬ、名のみ立派の原田勇に離縁されたからとて夢さら殘りをしいとは思ひませぬけれど、何にも知らぬ彼の太郎が、片親に成るかと思ひますると意地もなく我慢もなく、詫て機嫌を取つて、何でも無い事に恐れ入つて、今日までも物言はず辛棒して居りました、御父樣、御母樣、私は不運で御座りますとて口惜しさ悲しさ打出し、思ひも寄らぬ事を談れば兩親は顏を見合せて、さては其樣の憂き中かと呆れて暫時いふ言もなし。

Sao lại thế, duyên cớ làm sao, cả cha lẫn mẹ cùng sát lại hỏi dồn, thì nàng kể, xưa nay con vẫn im lặng, nhưng nếu cha mẹ nhìn vợ chồng con ngồi đối diện nhau chỉ nửa ngày thôi cũng sẽ hiểu được phần lớn, ông ấy mở miệng chỉ là khi có việc, sai bảo cộc cằn, sáng dậy con hỏi han sức khỏe thì ông ngoảnh mặt đi, cố ý khen hoa cỏ ngoài vườn, điều ấy con cũng giận, nhưng nghĩ là việc chồng mình làm nên nhịn đi, con chưa hề cãi lại một lời, vậy mà từ bữa sáng đã cằn nhằn không ngớt, trước mặt kẻ hầu người hạ ông kể ra đủ điều con vụng về, con thất lễ, cái đó con còn nhịn được, nhưng hở ra là ông lại khinh rẻ, đồ không học, đồ không có học, cố nhiên con đâu phải người lớn lên trên ghế trường Nữ học Hoa tộc, cũng chưa từng học hành nào cắm hoa, trà đạo, nào thơ ca, hội họa như các bà vợ đồng liêu của ông, nên chẳng thể cùng ông chuyện trò những điều ấy, nhưng không biết thì ông cứ lặng lẽ cho con đi học cũng được kia mà, đâu cần phải phô ra trước mọi người rằng nhà mẹ đẻ con thấp hèn, khiến con bị cả bọn tớ gái nhìn mặt mà chê cười, lúc mới về làm dâu, chừng nửa năm đầu, ông gọi Seki ơi, Seki à, nâng niu chẳng nỡ đặt xuống, nhưng từ khi có đứa bé thì ông như thành người khác hẳn, nhớ lại con còn thấy sợ, con như bị xô xuống một thung lũng tối tăm, chưa từng được thấy bóng nắng ấm áp, ban đầu con cứ ngỡ ông đùa, cố tình làm ra vẻ ác nghiệt, nhưng thật ra là ông đã chán con rồi, làm thế này xem nó có bỏ đi không, làm thế kia xem nó có đòi ly hôn không, ông hành hạ, hành hạ, hành hạ con đến cùng cực đấy ạ, cha mẹ đều biết tính con, dẫu chồng có mê mẩn geisha, có nuôi vợ lẽ bên ngoài, con cũng chẳng phải người ghen tuông vì những chuyện ấy, bọn hầu gái cũng có rỉ tai con những lời đồn như thế, nhưng ông là người tài cán đến vậy, thân đàn ông thì chuyện ấy cũng thường tình, nên mỗi lần ông đi ra ngoài con lại lo chu đáo cả áo xống, giữ gìn sao cho khỏi trái ý ông, vậy mà mọi việc con làm, từ một đến mười, ông đều cho là chướng mắt, đến cái nhấc đũa đặt đũa cũng bảo trong nhà chẳng vui là bởi vợ cư xử không ra gì, giá như ông chỉ bảo cho con điều gì là sai, chỗ nào không vừa ý thì còn được, đằng này chỉ một mực chê con vô dụng, tầm thường, đồ chẳng hiểu gì, chẳng đáng để bàn bạc điều gì, nói cho cùng là cho ở lại làm vú nuôi cho Tarō thôi, ông chỉ buông lời chế giễu như thế, thật chẳng phải là chồng nữa, người ấy là quỷ dữ, ông chẳng tự miệng bảo con đi đi, nhưng con nhu nhược thế này, lại vì thương Tarō mà chùn lòng, nên lời ông nói gì cũng không dám trái, cứ vâng vâng dạ dạ nghe mắng, thế là ông bảo con là đồ đần độn, chẳng có chút khí khái, cốt cách nào, chính vì thế mà ông không ưa, nhưng nếu con thử giữ lấy lý lẽ của mình mà đáp lại một câu không chịu thua, thì chắc chắn ông sẽ lấy đó làm cớ đuổi con đi, thưa mẹ, ra đi thì với con chẳng có gì đáng kể, bị cái người chỉ được cái danh sang trọng là Harada Isamu bỏ đi, con chẳng hề tiếc nuối dẫu chỉ trong mơ, nhưng hễ nghĩ đến thằng Tarō còn chưa biết gì sẽ phải sống chỉ còn một bên cha mẹ, là con chẳng còn chút sĩ diện, chút cứng cỏi nào, con xin lỗi, con chiều lòng, chuyện chẳng đáng gì cũng cúi đầu nhận lỗi, im lặng chịu đựng cho đến hôm nay, thưa cha, thưa mẹ, con thật là người bạc phận; nàng trút ra hết nỗi uất ức, nỗi đau buồn, kể những điều không ai ngờ tới, khiến hai thân nhìn nhau, thì ra vợ chồng nó khổ sở đến thế, sững sờ hồi lâu chẳng nói nên lời.

母親は子に甘きならひ、聞く毎々に身にしみて口惜しく、父樣は何と思し召すか知らぬが元來此方から貰ふて下されと願ふて遣つた子ではなし、身分が惡いの學校が何うしたのと宜くも宜くも勝手な事が言はれた物、先方は忘れたかも知らぬが此方はたしかに日まで覺えて居る、阿關が十七の御正月、まだ門松を取もせぬ七日の朝の事であつた、舊の猿樂町の彼の家の前で御隣の小娘と追羽根して、彼の娘の突いた白い羽根が通り掛つた原田さんの車の中へ落たとつて、夫れをば阿關が貰ひに行きしに、其時はじめて見たとか言つて人橋かけてやい〳〵と貰ひたがる、御身分がらにも釣合ひませぬし、此方はまだ根つからの子供で何も稽古事も仕込んでは置ませず、支度とても唯今の有樣で御座いますからとて幾度斷つたか知れはせぬけれど、何も舅姑のやかましいが有るでは無し、我が欲しくて我が貰ふに身分も何も言ふ事はない、稽古は引取つてからでも充分させられるから其心配も要らぬ事、兎角くれさへすれば大事にして置かうからと夫は夫は火のつく樣に催促して、此方から強請た譯ではなけれど支度まで先方で調へて謂はゞ御前は戀女房、私や父樣が遠慮して左のみは出入りをせぬといふも勇さんの身分を恐れてゞは無い、これが妾手かけに出したのではなし正當にも正當にも百まんだら頼みによこして貰つて行つた嫁の親、大威張に出這入しても差つかへは無けれど、彼方が立派にやつて居るに、此方が此通りつまらぬ活計をして居れば、御前の縁にすがつて聟の助力を受けもするかと他人樣の處思が口惜しく、痩せ我慢では無けれど交際だけは御身分相應に盡して、平常は逢いたい娘の顏も見ずに居まする、夫れをば何の馬鹿々々しい親なし子でも拾つて行つたやうに大層らしい、物が出來るの出來ぬのと宜く其樣な口が利けた物、默つて居ては際限もなく募つて夫れは夫れは癖に成つて仕舞ひます、第一は婢女どもの手前奧樣の威光が削げて、末には御前の言ふ事を聞く者もなく、太郎を仕立るにも母樣を馬鹿にする氣になられたら何としまする、言ふだけの事は屹度言ふて、それが惡るいと小言をいふたら何の私にも家が有ますとて出て來るが宜からうでは無いか、實に馬鹿々々しいとつては夫れほどの事を今日が日まで默つて居るといふ事が有ります物か、餘り御前が温順し過るから我儘がつのられたのであろ、聞いた計でも腹が立つ、もう〳〵退けて居るには及びません、身分が何であらうが父もある母もある、年はゆかねど亥之助といふ弟もあればその樣な火の中にじつとして居るには及ばぬこと、なあ父樣一遍勇さんに逢ふて十分油を取つたら宜う御座りましよと母は猛つて前後もかへり見ず。

Người mẹ vốn dĩ thương chiều con, mỗi lời nghe được lại thấm vào da thịt mà căm tức, ông nó nghĩ sao thì tôi không biết, chứ xưa nay đâu phải nhà ta van xin người ta cưới con bé cho, thế mà nào thân phận thấp, nào trường lớp thế này thế nọ, sao mà nói được những lời ngang ngược đến thế, bên ấy có khi quên rồi, chứ bên này thì nhớ rõ đến cả ngày, ấy là tháng Giêng năm Oseki mười bảy, sáng mồng bảy, cây thông trước cổng còn chưa dỡ, trước căn nhà cũ ở Sarugakuchō, con bé đang chơi đánh cầu lông vũ với cô bé hàng xóm, quả cầu trắng cô bé kia đánh lên rơi vào xe ông Harada đang đi ngang qua, Oseki chạy lại xin, thế là ông ấy bảo lần đầu trông thấy, rồi nhờ người làm mối, nằng nặc đòi cưới, nhà ta đã bao lần từ chối, thưa rằng thân phận chẳng xứng, con bé lại còn non dại, chưa được dạy dỗ nghề gì, đồ cưới thì cảnh nhà như thế này đây, vậy mà ông ấy bảo chẳng có cha mẹ chồng khó tính gì, tự mình muốn, tự mình cưới, thân phận chẳng có gì phải bàn, học hành thì rước về rồi cho học bao nhiêu cũng được, chẳng phải lo, miễn là cứ gả cho, ông sẽ nâng niu chiều chuộng, rồi giục giã như lửa đốt, nào có phải nhà ta nài ép, đến đồ cưới cũng do bên ấy sắm sửa, nói cho đúng, con là người vợ cưới vì yêu, mẹ với cha con giữ ý không lui tới mấy, cũng chẳng phải vì sợ địa vị của cậu Isamu, có phải đem con cho làm thiếp làm hầu đâu, mà là cha mẹ của nàng dâu được người ta đường đường chính chính sai mối đến van nài trăm lượt mới rước đi, thì có ngẩng cao đầu ra vào cũng chẳng sao, nhưng bên ấy đang hiển đạt, còn bên này thì cảnh sống tầm thường thế này, sợ người ngoài nghĩ rằng nhà ta bám vào con mà nhờ vả chàng rể, nghĩ thế mà tức, chẳng phải sĩ diện hão, nhưng lễ nghĩa thì vẫn cố chu toàn cho xứng địa vị bên ấy, còn ngày thường thì nhớ con gái mà cũng đành không gặp mặt, thế mà ông ấy làm như nhặt về một đứa con không cha không mẹ không bằng, làm ra vẻ ta đây, nào giỏi nào dốt, sao lại có thể buông ra những lời như thế, cứ im lặng mãi thì ông ấy càng lấn tới không bờ bến, rồi thành thói quen mất thôi, trước hết là trước mặt bọn tớ gái, uy của bà chủ sẽ sụt đi, rồi về sau chẳng còn ai nghe lời con nữa, đến khi dạy dỗ Tarō mà nó cũng sinh lòng coi thường mẹ thì làm sao, điều gì đáng nói thì phải nói cho rành rọt, nếu ông ấy cằn nhằn bảo thế là hỗn, thì cứ bảo tôi cũng có nhà của tôi, rồi bỏ về đây, chẳng hay hơn sao, thật là dại dột, chuyện đến thế mà im lặng cho đến tận hôm nay, ai lại thế bao giờ, chính vì con hiền lành quá nên ông ấy mới càng sinh ngang ngạnh, mẹ mới nghe thôi đã sôi gan, thôi thôi, chẳng cần nhún nhường nữa, thân phận có ra sao thì con vẫn còn cha còn mẹ, lại còn đứa em là Inosuke tuy chưa lớn, việc gì phải ngồi im giữa đống lửa ấy, này ông nó, ông gặp cậu Isamu một lần mà sửa cho một trận ra trò có phải hay không, người mẹ hăng lên, chẳng còn nghĩ trước nghĩ sau.

父親は先刻より腕ぐみして目を閉ぢて有けるが、あゝ御袋、無茶の事を言ふてはならぬ、我しさへ始めて聞いて何うした物かと思案にくれる、阿關の事なれば並大底で此樣な事を言ひ出しさうにもなく、よく〳〵愁らさに出て來たと見えるが、して今夜は聟どのは不在か、何か改たまつての事件でもあつてか、いよ〳〵離縁するとでも言はれて來たのかと落ついて問ふに、良人は一昨日より家へとては歸られませぬ、五日六日と家を明けるは平常の事、左のみ珍らしいとは思ひませぬけれど出際に召物の揃へかたが惡いとて如何ほど詫びても聞入れがなく、其品をば脱いで擲きつけて、御自身洋服にめしかへて、吁、私位不仕合の人間はあるまい、御前のやうな妻を持つたのはと言ひ捨てに出て御出で遊しました、何といふ事で御座りませう一年三百六十五日物いふ事も無く、稀々言はれるは此樣な情ない詞をかけられて、夫れでも原田の妻と言はれたいか、太郎の母で候と顏おし拭つて居る心か、我身ながら我身の辛棒がわかりませぬ、もう〳〵もう私は良人も子も御座んせぬ嫁入せぬ昔しと思へば夫れまで、あの頑是ない太郎の寢顏を眺めながら置いて來るほどの心になりましたからは、最う何うでも勇の傍に居る事は出來ませぬ、親はなくとも子は育つと言ひまするし、私の樣な不運の母の手で育つより繼母御なり御手かけなり氣に適ふた人に育てゝ貰ふたら、少しは父御も可愛がつて後々あの子の爲にも成ませう、私はもう今宵かぎり何うしても歸る事は致しませぬとて、斷つても斷てぬ子の可憐さに、奇麗に言へども詞はふるへぬ。

Người cha từ nãy vẫn khoanh tay nhắm mắt, này bà nó, đừng nói những lời liều lĩnh, chính tôi đây mới nghe lần đầu cũng còn đang rối trí chẳng biết tính sao, Oseki thì chẳng phải đứa vì chuyện thường mà nói ra những điều như thế, hẳn là khổ lắm mới phải chạy về đây, thế đêm nay chàng rể đi vắng à, hay có chuyện gì hệ trọng xảy ra, hay là cậu ấy đã nói hẳn ra rằng sẽ ly hôn rồi con mới đến, ông bình tĩnh hỏi; chồng con từ hôm kia đến giờ chưa về nhà, năm ngày sáu ngày bỏ nhà đi là chuyện thường, con chẳng lấy làm lạ mấy, nhưng lúc ra đi ông bảo con sửa soạn áo xống không ra gì, con xin lỗi bao nhiêu cũng chẳng nghe, ông cởi bộ áo ra ném vào con, tự thay sang âu phục, rồi buông một câu, chao ôi, chẳng có kẻ nào bất hạnh bằng ta, lấy phải người vợ như cô, rồi bỏ đi, thế này là thế nào, một năm ba trăm sáu mươi lăm ngày chẳng nói với nhau câu nào, hiếm hoi lắm mới mở miệng thì lại buông những lời cay nghiệt như thế, vậy mà vẫn muốn được gọi là vợ nhà Harada sao, vẫn muốn lau mặt làm như không mà xưng ta đây là mẹ Tarō sao, chính con cũng chẳng hiểu sao mình nhẫn nhịn được đến thế, thôi, thôi, thôi, con chẳng còn chồng con gì nữa, cứ coi như thuở chưa lấy chồng là xong, con đã đến nỗi nhìn gương mặt ngủ say của thằng Tarō còn ngây dại mà vẫn đành bỏ nó lại ra đi, thì dù thế nào con cũng không thể ở bên Isamu được nữa, người ta nói không cha không mẹ con cũng lớn, thà để mẹ kế hay vợ lẽ, ai vừa ý ông ấy nuôi nấng, còn hơn lớn lên trong tay một người mẹ bạc phận như con, thì cha nó may ra còn thương nó đôi chút, về sau cũng tốt cho nó, con thì từ đêm nay dù thế nào cũng không về nữa, nàng nói, nhưng tình thương con muốn dứt mà chẳng dứt được, nên dẫu lời nói rành rọt mà giọng vẫn run run.

父は歎息して、無理は無い、居愁らくもあらう、困つた中に成つたものよと暫時阿關の顏を眺めしが、大丸髷に金輪の根を卷きて黒縮緬の羽織何の惜しげもなく、我が娘ながらもいつしか調ふ奧樣風、これをば結び髮に結ひかへさせて綿銘仙の半天に襷がけの水仕業さする事いかにして忍ばるべき、太郎といふ子もあるものなり、一端の怒りに百年の運を取はづして、人には笑はれものとなり、身はいにしへの齋藤主計が娘に戻らば、泣くとも笑ふとも再度原田太郎が母とは呼ばるゝ事成るべきにもあらず、良人に未練は殘さずとも我が子の愛の斷ちがたくは離れていよ〳〵物をも思ふべく、今の苦勞を戀しがる心も出づべし、斯く形よく生れたる身の不幸、不相應の縁につながれて幾らの苦勞をさする事と哀れさの増れども、いや阿關こう言ふと父が無慈悲で汲取つて呉れぬのと思ふか知らぬが決して御前を叱かるではない、身分が釣合はねば思ふ事も自然違ふて、此方は眞から盡す氣でも取りやうに寄つては面白くなく見える事もあらう、勇さんだからとて彼の通り物の道理を心得た、利發の人ではあり隨分學者でもある、無茶苦茶にいぢめ立る譯ではあるまいが、得て世間に褒め物の敏腕家などゝ言はれるは極めて恐ろしい我まゝ物、外では知らぬ顏に切つて廻せど勤め向きの不平などまで家内へ歸つて當りちらされる、的に成つては隨分つらい事もあらう、なれども彼れほどの良人を持つ身のつとめ、區役所がよひの腰辨當が釜の下を焚きつけて呉るのとは格が違ふ、隨がつてやかましくもあらう六づかしくもあろう夫を機嫌の好い樣にとゝのへて行くが妻の役、表面には見えねど世間の奧樣といふ人達の何れも面白くをかしき中ばかりは有るまじ、身一つと思へば恨みも出る、何の是れが世の勤めなり、殊には是れほど身がらの相違もある事なれば人一倍の苦もある道理、お袋などが口廣い事は言へど亥之が昨今の月給に有ついたも必竟は原田さんの口入れではなからうか、七光どころか十光もして間接ながらの恩を着ぬとは言はれぬに愁らからうとも一つは親の爲弟の爲、太郎といふ子もあるものを今日までの辛棒がなるほどならば、是れから後とて出來ぬ事はあるまじ、離縁を取つて出たが宜いか、太郎は原田のもの、其方は齋藤の娘、一度縁が切れては二度と顏見にゆく事もなるまじ、同じく不運に泣くほどならば原田の妻で大泣きに泣け、なあ關さうでは無いか、合點がいつたら何事も胸に納めて、知らぬ顏に今夜は歸つて、今まで通りつゝつしんで世を送つて呉れ、お前が口に出さんとても親も察しる弟も察しる、涙は各自に分て泣かうぞと因果を含めてこれも目を拭ふに、阿關はわつと泣いて夫れでは離縁をといふたも我まゝで御座りました、成程太郎に別れて顏も見られぬ樣にならば此世に居たとて甲斐もないものを、唯目の前の苦をのがれたとて何うなる物で御座んせう、ほんに私さへ死んだ氣にならば三方四方波風たゝず、兎もあれ彼の子も兩親の手で育てられまするに、つまらぬ事を思ひ寄まして、貴君にまで嫌やな事を御聞かせ申ました、今宵限り關はなくなつて魂一つが彼の子の身を守るのと思ひますれば良人のつらく當る位百年も辛棒出來さうな事、よく御言葉も合點が行きました、もう此樣な事は御聞かせ申ませぬほどに心配をして下さりますなとて拭ふあとから又涙、母親は聲たてゝ何といふ此娘は不仕合と又一しきり大泣きの雨、くもらぬ月も折から淋しくて、うしろの土手の自然生を弟の亥之が折て來て、瓶にさしたる薄の穗の招く手振りも哀れなる夜なり。

Người cha thở dài, cũng phải thôi, hẳn ở đó khổ lắm, vợ chồng thật đến nỗi khó xử rồi, ông nhìn mặt Oseki một lúc lâu: búi tóc marumage lớn quấn vòng vàng ở chân búi, áo khoác haori lụa crếp đen mặc chẳng chút tiếc, tuy là con gái mình mà tự lúc nào đã ra dáng một phu nhân đài các, bắt nó búi lại kiểu tóc buộc xoàng, mặc áo khoác ngắn bằng vải meisen sợi bông, thắt dây buộc tay áo mà làm việc rửa giặt bếp núc, thì làm sao nỡ lòng; lại còn có đứa con là Tarō, chỉ vì một cơn giận mà đánh mất vận trăm năm, thành trò cười cho thiên hạ, nếu thân trở về làm con gái của Saitō Kazue như thuở trước, thì khóc hay cười cũng chẳng bao giờ còn được gọi là mẹ của Harada Tarō nữa, dẫu không còn vương vấn chồng, nhưng tình thương con khó dứt, xa con rồi lại càng thêm sầu muộn, có khi còn sinh lòng nhớ cả nỗi khổ bây giờ; sinh ra xinh đẹp thế này mà lại bất hạnh, vướng vào mối duyên chẳng xứng, đã bắt con chịu bao nhiêu khổ sở, ông càng nghĩ càng thương, nhưng rồi nói, này Oseki, cha nói thế này có khi con cho là cha nhẫn tâm, chẳng thấu cho con, nhưng cha tuyệt nhiên không phải mắng con đâu, thân phận không cân xứng thì ý nghĩ tự nhiên cũng khác, bên này dẫu hết lòng hết dạ, nhưng tùy cách người ta nhìn mà có khi lại thấy chướng mắt, cậu Isamu thì như con thấy đấy, người hiểu lẽ phải, lại sáng dạ, cũng là người có học thức lắm, hẳn chẳng phải vô cớ mà hành hạ con, nhưng những kẻ được đời tán tụng là người tài cán thì thường lại là hạng ích kỷ đáng sợ vô cùng, ra ngoài thì mặt tỉnh bơ mà xoay xở mọi việc, đến cả những bực bội nơi công sở cũng đem về nhà mà trút lên, làm cái đích cho người ta trút giận thì hẳn cũng khổ lắm, nhưng ấy là bổn phận của kẻ có người chồng như thế, khác hẳn với mấy anh thư lại quèn đeo hộp cơm đi làm ở phòng quận, về nhà còn nhóm bếp hộ vợ, thế nên có khó tính, có hạch sách cũng phải, làm sao giữ cho chồng được vui lòng ấy là phận sự của người vợ, ngoài mặt chẳng thấy, chứ các bà phu nhân ở đời có ai được sống toàn những chuỗi ngày vui thú đâu, cứ nghĩ là chỉ một mình mình chịu thì sinh oán hận, chứ có gì đâu, ấy là bổn phận ở đời, huống chi thân phận chênh lệch đến thế thì khổ gấp đôi người khác cũng là lẽ thường, bà nó tuy nói những lời to tát, nhưng Ino nay được hưởng đồng lương ấy, rốt cuộc chẳng phải nhờ ông Harada nói vào cho hay sao, nào chỉ nhờ được bảy phần bóng mát, mà đến mười phần, dẫu là gián tiếp cũng chẳng thể nói là không mang ơn, nên dẫu có khổ, thì một là vì cha mẹ, vì em, lại còn có đứa con là Tarō, đã nhẫn nhịn được đến hôm nay thì từ nay về sau chẳng lẽ lại không được, ly hôn mà ra đi thì có hay không, Tarō là người nhà Harada, còn con là con gái nhà Saitō, một khi duyên đã đứt thì chẳng bao giờ còn được đến nhìn mặt con nữa, đằng nào cũng khóc vì phận rủi, thì hãy khóc cho thỏa trong thân phận vợ nhà Harada, này Seki, chẳng phải thế sao, nếu con hiểu rồi thì hãy giữ hết trong lòng, đêm nay cứ làm như không có gì mà về, rồi cẩn trọng sống như từ trước đến giờ, dẫu con không nói ra thì cha mẹ cũng hiểu, em con cũng hiểu, nước mắt ấy ta chia nhau mà khóc, ông giảng giải cho con hiểu lẽ phận, rồi chính ông cũng lau mắt; Oseki òa khóc, vậy thì lời con xin ly hôn cũng là ích kỷ mất rồi, quả thật, phải lìa Tarō đến không được nhìn mặt nó nữa thì sống trên đời cũng chẳng còn nghĩa gì, chỉ thoát được nỗi khổ trước mắt thì rồi sẽ ra sao, phải rồi, chỉ cần con coi như mình đã chết thì bốn bề yên sóng lặng gió, dẫu sao đứa bé cũng được cả cha lẫn mẹ nuôi nấng, thế mà con lại nghĩ quẩn, để đến cha cũng phải nghe những chuyện chẳng lành, cứ nghĩ rằng từ đêm nay Seki không còn nữa, chỉ còn một hồn phách giữ gìn cho đứa bé, thì chồng có cay nghiệt đến đâu con cũng chịu được đến trăm năm, lời cha dạy con đã hiểu thấu, con sẽ không bao giờ để cha mẹ phải nghe những chuyện như thế này nữa, xin cha mẹ đừng lo, nàng nói, lau rồi nước mắt lại trào; người mẹ bật khóc thành tiếng, sao con tôi lại khổ thế này, lại một hồi mưa lệ; vầng trăng không gợn mây lúc ấy cũng như hiu quạnh, những bông lau mọc dại trên bờ đê sau nhà, cậu em Ino bẻ về cắm trong bình, phất phơ như tay vẫy gọi, cũng não lòng thay, một đêm như thế.

實家は上野の新坂下、駿河臺への路なれば茂れる森の木のした暗侘しけれど、今宵は月もさやかなり、廣小路へ出れば晝も同樣、雇ひつけの車宿とて無き家なれば路ゆく車を窓から呼んで、合點が行つたら兎も角も歸れ、主人の留守に斷なしの外出、これを咎められるとも申譯の詞は有るまじ、少し時刻は遲れたれど車ならば遂ひ一ト飛、話しは重ねて聞きに行かう、先づ今夜は歸つて呉れとて手を取つて引出すやうなるも事あら立じの親の慈悲、阿關はこれまでの身と覺悟してお父樣、お母樣、今夜の事はこれ限り、歸りまするからは私は原田の妻なり、良人を誹るは濟みませぬほどに最う何も言ひませぬ、關は立派な良人を持つたので弟の爲にも好い片腕、あゝ安心なと喜んで居て下されば私は何も思ふ事は御座んせぬ、决して决して不了簡など出すやうな事はしませぬほどに夫れも案じて下さりますな、私の身體は今夜をはじめに勇のものだと思ひまして、彼の人の思うまゝに何となりして貰ひましよ、夫では最う私は戻ります、亥之さんが歸つたらば宜しくいふて置いて下され、お父樣もお母樣も御機嫌よう、此次には笑ふて參りまするとて是非なさゝうに立あがれば、母親は無けなしの巾着さげて出て駿河臺まで何程でゆくと門なる車夫に聲をかくるを、あ、お母樣それは私がやりまする、有がたう御座んしたと温順しく挨拶して、格子戸くゞれば顏に袖、涙をかくして乘り移る哀れさ、家には父が咳拂ひの是れもうるめる聲成し。

Nhà cha mẹ nàng ở dưới dốc Shinzaka vùng Ueno, đường về Surugadai phải đi dưới tán rừng rậm rạp tối tăm hiu hắt, nhưng đêm nay trăng sáng tỏ, ra đến Hirokōji thì sáng như ban ngày; nhà không có hiệu xe quen thuê, nên phải gọi qua cửa sổ một chiếc xe đang đi ngoài đường; đã hiểu rồi thì dẫu sao cũng về đi, chồng vắng nhà mà tự ý bỏ đi không xin phép, nếu bị trách thì chẳng có lời nào chống chế được, giờ có hơi muộn nhưng đi xe thì chỉ một thoáng là tới, chuyện kia cha sẽ đến nghe thêm sau, giờ thì đêm nay con hãy về đã, ông nói như nắm tay lôi con ra cửa, ấy cũng là tấm lòng từ ái của người cha không muốn sự tình thêm rắc rối; Oseki đã cam lòng rằng phận mình đành vậy, thưa cha, thưa mẹ, chuyện đêm nay xin dừng ở đây, đã về thì con là vợ nhà Harada, nói xấu chồng là có lỗi, nên con sẽ không nói gì nữa, cha mẹ cứ vui mà nghĩ rằng Seki có được người chồng sang trọng, là cánh tay đắc lực cho em nó, thế là yên lòng, thì con chẳng còn gì phải nghĩ ngợi, con tuyệt đối, tuyệt đối không làm điều gì dại dột đâu, xin cha mẹ cũng đừng lo điều ấy, từ đêm nay con sẽ coi thân này là của Isamu, người ấy muốn làm gì thì làm, thôi con về đây, em Ino về thì cha mẹ nói hộ con lời hỏi thăm, cha mẹ ở lại mạnh giỏi, lần sau con sẽ đến với nụ cười, nàng nói rồi đành lòng đứng dậy; người mẹ cầm chiếc túi tiền chẳng có là bao bước ra, hỏi người phu xe đứng ở cổng đi Surugadai bao nhiêu, ấy, mẹ ơi, để con trả, con cảm ơn mẹ, nàng dịu dàng chào, cúi qua cửa song, đưa tay áo lên mặt, giấu nước mắt mà bước lên xe, trông thật não lòng; trong nhà, tiếng người cha đằng hắng cũng nghe nghẹn ướt.

さやけき月に風のおと添ひて、虫の音たえ〴〵に物がなしき上野へ入りてよりまだ一町もやう〳〵と思ふに、いかにしたるか車夫はぴつたりと轅を止めて、誠に申かねましたが私はこれで御免を願ひます、代は入りませぬからお下りなすつてと突然にいはれて、思ひもかけぬ事なれば阿關は胸をどつきりとさせて、あれお前そんな事を言つては困るではないか、少し急ぎの事でもあり増しは上げやうほどに骨を折つてお呉れ、こんな淋しい處では代りの車も有るまいではないか、それはお前人困らせといふ物、愚圖らずに行つてお呉れと少しふるへて頼むやうに言へば、増しが欲しいと言ふのでは有ませぬ、私からお願ひです何うぞお下りなすつて、最う引くのが厭やに成つたので御座りますと言ふに、夫ではお前加减でも惡るいか、まあ何うしたと言ふ譯、此處まで挽いて來て厭やに成つたでは濟むまいがねと聲に力を入れて車夫を叱れば、御免なさいまし、もう何うでも厭やに成つたのですからとて提燈を持しまゝ不圖脇へのがれて、お前は我まゝの車夫さんだね、夫ならば約定の處までとは言ひませぬ、代りのある處まで行つて呉れゝば夫でよし、代はやるほどに何處か幵處らまで、切めて廣小路までは行つてお呉れと優しい聲にすかす樣にいへば、成るほど若いお方ではあり此淋しい處へおろされては定めしお困りなさりませう、これは私が惡う御座りました、ではお乘せ申ませう、お供を致しませう、嘸お驚きなさりましたろうとて惡者らしくもなく提燈を持かゆるに、お關もはじめて胸をなで、心丈夫に車夫の顏を見れば二十五六の色黒く、小男の痩せぎす、あ、月に背けたあの顏が誰れやらで有つた、誰れやらに似て居ると人の名も咽元まで轉がりながら、もしやお前さんはと我知らず聲をかけるに、ゑ、と驚いて振あふぐ男、あれお前さんは彼のお方では無いか、私をよもやお忘れはなさるまいと車より濘るやうに下りてつく〴〵と打まもれば、貴孃は齋藤の阿關さん、面目も無い此樣な姿で、背後に目が無ければ何の氣もつかずに居ました、夫れでも音聲にも心づくべき筈なるに、私は餘程の鈍に成りましたと下を向いて身を恥れば、阿關は頭の先より爪先まで眺めていゑ〳〵私だとて徃來で行逢ふた位ではよもや貴君と氣は付きますまい、唯た今の先までも知らぬ他人の車夫さんとのみ思ふて居ましたに御存じないは當然、勿體ない事であつたれど知らぬ事なればゆるして下され、まあ何時から此樣な業して、よく其か弱い身に障りもしませぬか、伯母さんが田舍へ引取られてお出なされて、小川町のお店をお廢めなされたといふ噂は他處ながら聞いても居ましたれど、私も昔しの身でなければ種々と障る事があつてな、お尋ね申すは更なること手紙あげる事も成ませんかつた、今は何處に家を持つて、お内儀さんも御健勝か、小兒のも出來てか、今も私は折ふし小川町の勸工塲見物に行まする度々、舊のお店がそつくり其儘同じ烟草店の能登やといふに成つて居まするを、何時通つても覗かれて、あゝ高坂の録さんが子供であつたころ、學校の行返りに寄つては卷烟草のこぼれを貰ふて、生意氣らしう吸立てた物なれど、今は何處に何をして、氣の優しい方なれば此樣な六づかしい世に何のやうの世渡りをしてお出ならうか、夫れも心にかゝりまして、實家へ行く度に御樣子を、もし知つても居るかと聞いては見まするけれど、猿樂町を離れたのは今で五年の前、根つからお便りを聞く縁がなく、何んなにお懷しう御座んしたらうと我身のほどをも忘れて問ひかくれば、男は流れる汗を手拭にぬぐふて、お恥かしい身に落まして今は家と言ふ物も御座りませぬ、寐處は淺草町の安宿、村田といふが二階に轉がつて、氣に向ひた時は今夜のやうに遲くまで挽く事もありまするし、厭やと思へば日がな一日ごろ〳〵として烟のやうに暮して居まする、貴孃は相變らずの美くしさ、奧樣にお成りなされたと聞いた時から夫でも一度は拜む事が出來るか、一生の内に又お言葉を交はす事が出來るかと夢のやうに願ふて居ました、今日までは入用のない命と捨て物に取あつかふて居ましたけれど命があればこその御對面、あゝ宜く私を高坂の録之助と覺えて居て下さりました、辱なう御座りますと下を向くに、阿關はさめ〴〵として誰れも憂き世に一人と思ふて下さるな。

Trăng trong vằng vặc lại thêm tiếng gió, tiếng côn trùng lúc có lúc không, buồn thê thiết; xe vào đến Ueno, tưởng mới được chừng trăm thước, chẳng hiểu vì sao người phu xe bỗng dừng phắt càng xe lại, thật khó mở lời quá, nhưng xin cô cho tôi thôi ở đây, tiền xe tôi không lấy, mời cô xuống cho; bị nói bất thình lình như thế, chuyện chẳng ngờ, Oseki giật thót trong lòng, ơ kìa, anh nói thế thì tôi biết làm sao, tôi đang có việc hơi vội, tôi sẽ trả thêm cho, anh chịu khó giúp tôi, chỗ vắng vẻ thế này làm gì có xe khác mà thay, thế là anh làm khó người ta, đừng lần chần nữa, đi đi cho, nàng hơi run run nói như van nài, thì anh ta đáp, tôi đâu có đòi thêm tiền, chính tôi xin cô đấy, mời cô xuống cho, tôi đã chán kéo xe rồi; thế anh có ốm đau gì không, mà rốt cuộc là làm sao, kéo đến đây rồi bảo chán là thế nào được, nàng cứng giọng mắng người phu xe, xin cô thứ lỗi, tôi thật là chán lắm rồi, anh ta nói rồi cứ cầm đèn lồng mà lảng sang một bên; anh là ông phu xe tùy tiện quá nhỉ, thôi thì tôi chẳng bắt đến tận chỗ đã giao, chỉ cần đến chỗ có xe khác là được, tôi vẫn trả tiền, đâu đó gần đây thôi, ít ra là đến Hirokōji, nàng dịu giọng dỗ dành; phải rồi, cô còn trẻ, bị bỏ xuống chỗ vắng vẻ thế này hẳn khổ lắm, ấy là tôi sai, thôi để tôi mời cô lên, tôi xin đưa cô đi, chắc cô sợ lắm, anh ta nói, chẳng có vẻ gì là kẻ xấu, rồi đổi tay cầm đèn lồng; Oseki lúc ấy mới vuốt ngực, yên lòng nhìn mặt người phu xe, chừng hai lăm hai sáu tuổi, da ngăm đen, người nhỏ thó gầy gò, à, gương mặt quay lưng lại với trăng kia là ai nhỉ, giống ai đó, cái tên đã lăn đến tận cổ họng, nàng bất giác cất tiếng, phải chăng anh là, hả, người đàn ông giật mình ngẩng lên, ơ kìa, anh chẳng phải là người ấy sao, hẳn anh không quên tôi đấy chứ, nàng như trượt từ trên xe xuống, chăm chăm nhìn anh, thì anh ta nói, cô là cô Oseki nhà Saitō, thật chẳng còn mặt mũi nào, trong bộ dạng thế này, sau lưng không có mắt nên tôi chẳng nhận ra gì, dẫu vậy nghe giọng cũng phải nhận ra mới phải, tôi đã thành ra đần độn quá rồi, anh cúi mặt xấu hổ; Oseki nhìn anh từ đầu đến chân, không, không đâu, đến tôi đây nếu gặp ngoài đường chắc cũng chẳng nhận ra anh, mới lúc nãy tôi cũng chỉ nghĩ là một bác phu xe xa lạ, anh không nhận ra tôi là phải, thật là thất lễ, nhưng vì không biết nên xin anh tha cho, mà anh làm nghề này từ bao giờ thế, tấm thân yếu ớt ấy có chịu nổi không, chuyện bác được đón về quê, cửa hàng ở Ogawamachi cũng thôi không buôn bán nữa, tôi cũng có nghe đồn từ xa, nhưng tôi chẳng còn là tôi ngày xưa, lắm điều vướng víu, đến thăm đã đành không được, đến viết một lá thư cũng không được, bây giờ anh ở đâu, chị nhà vẫn mạnh khỏe chứ, đã có cháu nào chưa, bây giờ tôi vẫn thỉnh thoảng đi xem khu bày bán hàng ở Ogawamachi, lần nào cũng thấy cửa hàng cũ vẫn y nguyên như thế, thành một hiệu thuốc lá tên là Notoya, lần nào đi qua tôi cũng không nhịn được ghé mắt nhìn vào, chao ôi, hồi anh Roku nhà Kōsaka còn bé, đi học về lại ghé vào xin những vụn thuốc lá rơi vãi, rồi phì phèo ra vẻ người lớn, giờ anh ở đâu, làm gì, anh vốn hiền lành, giữa cuộc đời khó khăn này không biết anh sống ra sao, điều ấy cứ canh cánh trong lòng tôi, mỗi lần về nhà cha mẹ tôi lại hỏi xem có ai biết tin anh không, nhưng nhà tôi rời Sarugakuchō đã năm năm nay, chẳng có dịp nào nghe được tin anh, tôi nhớ anh biết bao nhiêu, nàng quên cả thân phận mình mà hỏi han dồn dập; người đàn ông lấy khăn lau mồ hôi chảy ròng, tôi sa sút đến thân nhục nhã, nay chẳng còn có nhà cửa gì, chỗ ngủ là một quán trọ rẻ tiền ở Asakusamachi, nằm khoèo trên gác nhà trọ Murata, khi nào thích thì kéo xe đến khuya như đêm nay, chán thì nằm dài suốt ngày, sống vật vờ như làn khói, cô vẫn đẹp như xưa, từ khi nghe tin cô thành phu nhân, tôi vẫn mơ màng mong rằng dẫu sao cũng có ngày được nhìn thấy cô một lần, trong đời này còn được cùng cô trò chuyện một lần nữa, cho đến hôm nay tôi vẫn coi mạng mình là thứ vô dụng, đem vứt đi cũng được, nhưng có còn sống mới được gặp mặt cô thế này, ôi, cô vẫn còn nhớ tôi là Rokunosuke nhà Kōsaka, tôi thật cảm kích quá, anh cúi mặt, Oseki nức nở, xin anh đừng nghĩ rằng giữa cõi đời sầu khổ này chỉ có mình anh.

してお内儀さんはと阿關の問へば、御存じで御座りましよ筋向ふの杉田やが娘、色が白いとか恰好が何うだとか言ふて世間の人は暗雲に褒めたてた女で御座ります、私が如何にも放蕩をつくして家へとては寄りつかぬやうに成つたを、貰ふべき頃に貰ふ物を貰はぬからだと親類の中の解らずやが勘違ひして、彼れならばと母親が眼鏡にかけ、是非もらへ、やれ貰へと無茶苦茶に進めたてる五月蠅さ、何うなりと成れ、成れ、勝手に成れとて彼れを家へ迎へたは丁度貴孃が御懷妊だと聞ました時分の事、一年目には私が處にもお目出たうを他人からは言はれて、犬張子や風車を並べたてる樣に成りましたれど、何のそんな事で私が放蕩のやむ事か、人は顏の好い女房を持たせたら足が止まるか、子が生れたら氣が改まるかとも思ふて居たのであらうなれど、たとへ小町と西施と手を引いて來て、衣通姫が舞ひを舞つて見せて呉れても私の放蕩は直らぬ事に極めて置いたを、何で乳くさい子供の顏見て發心が出來ませう、遊んで遊んで遊び拔いて、呑んで呑んで呑み盡して、家も稼業もそつち除けに箸一本もたぬやうに成つたは一昨々年、お袋は田舍へ嫁入つた姉の處に引取つて貰ひまするし、女房は子をつけて實家へ戻したまゝ音信不通、女の子ではあり惜しいとも何とも思ひはしませぬけれど、其子も昨年の暮チプスに懸つて死んださうに聞ました、女はませな物ではあり、死ぬ際には定めし父樣とか何とか言ふたので御座りましよう、今年居れば五つになるので御座りました、何のつまらぬ身の上、お話しにも成りませぬ。

Thế còn chị nhà, Oseki hỏi, thì anh đáp, chắc cô cũng biết, con gái nhà Sugita ở chéo trước mặt, người mà thiên hạ cứ khen bừa nào là da trắng, nào là dáng dấp thế này thế nọ, tôi thì ăn chơi trác táng đến cùng, chẳng còn mò về nhà, thế mà trong họ hàng có kẻ chẳng hiểu gì lại tưởng lầm rằng ấy là vì đến tuổi cưới vợ mà không cưới, mẹ tôi ưng con bé ấy, bảo nhất định phải cưới, cưới đi, giục giã ráo riết đến phát phiền, ra sao thì ra, mặc kệ, muốn ra sao thì ra, tôi rước cô ta về nhà, ấy đúng vào lúc tôi nghe tin cô có mang, năm sau thì đến nhà tôi cũng được người ta chúc mừng, cũng bày ra nào chó giấy bồi, nào chong chóng, nhưng chuyện ấy đâu làm tôi thôi ăn chơi được, người ta hẳn nghĩ cho lấy vợ đẹp thì chân sẽ dừng, có con thì tính sẽ đổi, nhưng dẫu cho Komachi với Tây Thi dắt tay nhau đến, nàng Sotoori múa cho mà xem, thì tôi đã quyết chẳng bỏ thói trác táng rồi, lẽ nào nhìn mặt đứa trẻ còn hơi sữa mà hồi tâm được, chơi, chơi, chơi đến tận cùng, uống, uống, uống đến cạn kiệt, bỏ mặc cả nhà cửa lẫn nghề nghiệp, đến nỗi chẳng còn một chiếc đũa trong tay, ấy là ba năm trước, mẹ tôi thì về ở nhờ nhà người chị gái lấy chồng dưới quê, vợ tôi thì tôi trả về nhà ngoại kèm cả đứa con, từ đó bặt tin, đứa con gái, tôi cũng chẳng tiếc thương gì, nhưng nghe nói nó cũng mắc bệnh thương hàn mà chết hồi cuối năm ngoái, con gái thì vốn khôn sớm, lúc sắp chết hẳn nó cũng gọi cha ơi hay gì đó, nếu còn sống thì năm nay nó lên năm, chao, thân phận chẳng ra gì, chẳng đáng để kể.

男はうす淋しき顏に笑みを浮べて貴孃といふ事も知りませぬので、飛んだ我まゝの不調法、さ、お乘りなされ、お供をしまする、嘸不意でお驚きなさりましたろう、車を挽くと言ふも名ばかり、何が樂しみに轅棒をにぎつて、何が望みに牛馬の眞似をする、錢を貰へたら嬉しいか、酒が呑まれたら愉快なか、考へれば何も彼も悉皆厭やで、お客樣を乘せやうが空車の時だらうが嫌やとなると用捨なく嫌やに成まする、呆れはてる我まゝ男、愛想が盡きるでは有りませぬか、さ、お乘りなされ、お供をしますと進められて、あれ知らぬ中は仕方もなし、知つて其車に乘れます物か、夫れでも此樣な淋しい處を一人ゆくは心細いほどに、廣小路へ出るまで唯道づれに成つて下され、話しながら行ませうとてお關は小褄少し引あげて、ぬり下駄のおと是れも淋しげなり。

Người đàn ông thoáng nụ cười trên gương mặt buồn hiu, tôi chẳng biết là cô, nên mới tùy tiện thất lễ đến thế, nào, mời cô lên xe, tôi xin đưa cô đi, lúc nãy bất ngờ chắc cô sợ lắm, kéo xe cũng chỉ là cái danh, vui thú gì mà nắm càng xe, mong mỏi gì mà làm thân trâu ngựa, được tiền thì vui chăng, được uống rượu thì sướng chăng, nghĩ ra cái gì cũng chán tất, dẫu đang chở khách hay xe không, hễ chán là chán chẳng nể nang gì, thằng đàn ông tùy tiện đến khiếp, cô thấy có ngán không, nào, mời cô lên xe, tôi xin đưa cô đi; nghe anh mời, nàng đáp, ơ kìa, khi chưa biết thì đành vậy, chứ biết rồi lẽ nào tôi lại ngồi lên xe ấy, nhưng một mình đi qua chỗ vắng thế này thì cũng sợ, nên anh hãy cứ cùng tôi đi cho có bạn đến Hirokōji, ta vừa đi vừa chuyện trò, rồi Oseki khẽ kéo vạt áo lên, tiếng guốc sơn nghe cũng buồn hiu.

昔の友といふ中にもこれは忘られぬ由縁のある人、小川町の高坂とて小奇麗な烟草屋の一人息子、今は此樣に色も黒く見られぬ男になつては居れども、世にある頃の唐棧ぞろひに小氣の利いた前だれがけ、お世辭も上手、愛敬もありて、年の行かぬやうにも無い、父親の居た時よりは却つて店が賑やかなと評判された利口らしい人の、さても〳〵の替り樣、我身が嫁入りの噂聞え初た頃から、やけ遊びの底ぬけ騷ぎ、高坂の息子は丸で人間が變つたやうな、魔でもさしたか、祟りでもあるか、よもや只事では無いと其頃に聞きしが、今宵見れば如何にも淺ましい身の有樣、木賃泊りに居なさんすやうに成らうとは思ひも寄らぬ、私は此人に思はれて、十二の年より十七まで明暮れ顏を合せる毎に行々は彼の店の彼處へ座つて、新聞見ながら商ひするのと思ふても居たれど、量らぬ人に縁の定まりて、親々の言ふ事なれば何の異存を入られやう、烟草の録さんにはと思へど夫れはほんの子供ごゝろ、先方からも口へ出して言ふた事はなし、此方は猶さら、これは取とまらぬ夢の樣な戀なるを、思ひ切つて仕舞へ、思ひ切つて仕舞へ、あきらめて仕舞うと心を定めて、今の原田へ嫁入りの事には成つたれど、其際までも涙がこぼれて忘れかねた人、私が思ふほどは此人も思ふて、夫れ故の身の破滅かも知れぬ物を、我が此樣な丸髷などに、取濟したる樣な姿をいかばかり面にくゝ思はれるであらう、夢さらさうした樂しらしい身ではなけれどもと阿關は振かへつて録之助を見やるに、何を思ふか茫然とせし顏つき、時たま逢ひし阿關に向つて左のみは嬉しき樣子も見えざりき。

Trong số bạn cũ, đây là người có mối duyên không thể quên, con trai độc nhất nhà Kōsaka, hiệu thuốc lá nho nhỏ sạch sẽ ở Ogawamachi, bây giờ thì da đen sạm, thành gã đàn ông chẳng ra hình ra dáng thế này, nhưng thời còn phong lưu thì cả bộ vải sọc tōzan, thắt chiếc tạp dề trông nhanh nhảu, ăn nói khéo léo, lại dễ mến, chẳng ra vẻ non trẻ chút nào, người ta còn khen rằng cửa hàng đông khách hơn cả thời cha anh còn sống, một con người sáng dạ như thế, mà sao lại đổi thay đến thế; từ khi tin nàng sắp lấy chồng bắt đầu lan ra, anh lao vào ăn chơi chán chường, phá phách không đáy, hồi ấy nàng có nghe người ta bảo, cậu con nhà Kōsaka như hóa ra người khác, ma xui chăng, bị vật chăng, chắc chẳng phải chuyện thường, đêm nay gặp lại mới thấy thân phận thật thảm hại, nào ngờ đến nỗi phải ở nhà trọ rẻ tiền; mình được người này thương, từ năm mười hai đến năm mười bảy tuổi, sớm tối gặp mặt, mỗi lần lại nghĩ rằng mai này sẽ ngồi ở chỗ kia trong cửa hàng ấy, vừa đọc báo vừa buôn bán, nhưng rồi duyên lại định với một người không ngờ tới, cha mẹ đã bảo thì còn dám trái lời sao, tuy lòng nghĩ đến anh Roku hiệu thuốc lá, nhưng ấy chỉ là lòng con trẻ, bên ấy chưa từng nói ra, bên này lại càng không, đó là mối tình như giấc mộng không nắm bắt được, dứt đi thôi, dứt đi thôi, mình đành lòng buông bỏ, nàng quyết như thế rồi lấy chồng về nhà Harada như bây giờ, nhưng cho đến tận lúc ấy vẫn rơi nước mắt, vẫn là người khó quên; người này hẳn cũng thương mình như mình thương, biết đâu chính vì thế mà thân tàn ma dại, vậy mà mình lại búi tóc marumage thế này, dáng điệu ra vẻ đoan trang yên ổn, anh sẽ thấy đáng ghét biết chừng nào, dẫu thân mình thật chẳng sung sướng gì như vẻ ngoài ấy; Oseki ngoảnh lại nhìn Rokunosuke, chẳng biết anh nghĩ gì mà mặt cứ thẫn thờ, gặp lại Oseki sau bao lâu mà chẳng thấy anh tỏ ra vui mừng mấy.

廣小路を出れば車もあり、阿關は紙入れより紙幣いくらか取出して小菊の紙にしほらしく包みて、録さんこれは誠に失禮なれど鼻紙なりとも買つて下され、久し振でお目にかゝつて何か申たい事は澤山あるやうなれど口へ出ませぬは察して下され、では私は御別れに致します、隨分からだを厭ふて煩らはぬ樣に、伯母さんをも早く安心させておあげなさりまし、蔭ながら私も祈ります、何うぞ以前の録さんにお成りなされて、お立派にお店をお開きに成ります處を見せて下され、左樣ならばと挨拶すれば録之助は紙づゝみを頂いて、お辭儀申す筈なれど貴孃のお手より下されたのなれば、あり難く頂戴して思ひ出にしまする、お別れ申すが惜しいと言つても是れが夢ならば仕方のない事、さ、お出なされ、私も歸ります、更けては路が淋しう御座りますぞとて空車引いてうしろ向く、其人は東へ、此人は南へ、大路の柳月のかげに靡いて力なささうの塗り下駄のおと、村田の二階も原田の奧も憂きはお互ひの世におもふ事多し。

Ra đến Hirokōji thì có xe, Oseki lấy trong ví ra mấy tờ bạc, khéo léo gói vào tờ giấy bản mỏng, anh Roku, thế này thật là thất lễ, nhưng anh cầm lấy mua giấy lau mũi cũng được, lâu lắm mới gặp anh, dường như có biết bao điều muốn nói mà chẳng nói ra được, xin anh thấu cho, thôi, tôi xin từ biệt anh, anh giữ gìn sức khỏe, đừng để ốm đau, và sớm cho bác được yên lòng, ở xa tôi cũng cầu mong, xin anh trở lại là anh Roku ngày trước, để tôi được thấy anh khang trang mở lại cửa hàng, thôi, chào anh, nàng nói lời từ biệt; Rokunosuke cung kính đón gói giấy, lẽ ra tôi phải từ chối, nhưng vì là tay cô trao nên tôi xin cảm tạ mà nhận làm kỷ niệm, chia tay thì tiếc, nhưng nếu đây là giấc mộng thì cũng đành thôi, nào, cô đi đi, tôi cũng về, đêm khuya đường vắng lắm đấy, nói rồi anh kéo chiếc xe không quay lưng đi; người kia về phía đông, người này về phía nam, hàng liễu bên đại lộ rủ bóng dưới trăng, tiếng guốc sơn nghe như rã rời, căn gác nhà trọ Murata hay gian trong nhà Harada, đều là kiếp sầu, ai cũng mang trong đời bao nỗi niềm.