
Y của chư tăng phơi trong sân tu viện Maha Gandayon, Amarapura, MyanmarẢnh: LBM1948 · CC BY-SA 4.0 ↗
Kinh Trung Bộ · MN7 · Majjhima Nikāya
Kinh Ví Dụ Tấm Vải
Vatthasutta
- Đã xuất bản
- Khoảng 10 phút đọc
- 147 đoạn Pāli
- Bản nghe 16 phút
Pāli đọc tại bilara commit 11c9d708978c · 4 bản: Pāli, English, Việt hiện hành, Việt 2026
Tóm tắt & diễn giải
Tại rừng Jeta gần Sāvatthī, Đức Phật ví tâm với tấm vải: tấm vải dơ, đầy vết ố, dù nhúng vào màu nào, xanh, vàng, đỏ hay tím, màu nhuộm cũng xấu, không trong sạch; tấm vải sạch thì màu nhuộm đẹp, trong sạch. Cũng vậy, tâm bị ô nhiễm thì nẻo xấu có thể dự đoán, tâm không bị ô nhiễm thì nẻo lành có thể dự đoán.
Đọc tiếp phần tóm tắt (3 đoạn)
Ngài nêu mười sáu ô nhiễm của tâm: tham dục và tà tham, ác ý, giận dữ, hằn học, vô ơn, khinh miệt, ganh tị, keo kiệt, giả dối, xảo trá, bướng bỉnh, hung hăng, kiêu mạn, ngạo mạn, tự mãn, phóng dật. Tỳ-kheo hiểu rõ từng ô nhiễm ấy thì từ bỏ nó, lặp lại cho hết mười sáu. Khi đã từ bỏ đến mức ấy, vị ấy có niềm tin vững chắc nơi Đức Phật, Giáo pháp, Tăng đoàn; với ba niềm tin ấy và cả ý nghĩ mình đã từ bỏ, vị ấy đạt cảm hứng nơi ý nghĩa, nơi Pháp, niềm vui gắn liền với Pháp; khi có niềm vui, hỷ sinh khởi, thân an tịnh, vị ấy cảm thấy lạc và tâm đi vào định.
Vị tỳ-kheo có giới hạnh, phẩm chất, trí tuệ như vậy, dù ăn cơm ngon nhiều món, điều ấy cũng không trở thành chướng ngại, như tấm vải dơ được nước sạch giặt cho trong sạch, như vàng được lò luyện cho sạch sáng. Vị ấy trú với tâm đầy từ, rải tâm rộng lớn, vô lượng, không thù hận, không ác ý đến một phương rồi toàn thể thế giới, phía trên, phía dưới, ngang khắp; công thức ấy lặp lại cho tâm bi, tâm hỷ và tâm xả. Vị ấy hiểu: có cái này, có cái thấp hơn, có cái cao hơn, và có sự thoát khỏi toàn bộ phạm vi của tưởng. Khi biết và thấy như vậy, tâm được giải thoát khỏi lậu hoặc về dục, về sự hiện hữu và vô minh; vị ấy hiểu sinh đã tận, việc cần làm đã làm, và được gọi là tỳ-kheo đã tắm bằng sự tắm rửa bên trong.
Bà-la-môn Bhāradvāja ở Sundarikā hỏi Đức Phật có đi sông Bāhukā tắm không, vì nhiều người cho sông ấy dẫn đến cõi trời, rửa sạch nghiệp xấu. Đức Phật đáp bằng kệ: kẻ ngu dù ngâm mình trong Bāhukā hay Sundarikā cũng không rửa được nghiệp đen; với người có tâm trong sạch, ngày nào cũng là ngày hội thanh tịnh; nếu không nói dối, không hại sinh vật, không lấy thứ không được cho, có lòng tin và không keo kiệt, thì bất kỳ giếng nước nào cũng là Gayā của ông. Bhāradvāja quy y Tam bảo, xuất gia, thọ cụ túc giới và chẳng bao lâu thành A-la-hán.
Phần tóm tắt do dự án biên soạn để hỗ trợ đọc, không phải kinh văn. Bản Pāli và các bản dịch hiển thị bên dưới mới là nội dung có thẩm quyền.
Diễn giải hiện đại
Ba cách tìm hiểu cùng một bài kinh, với ngôn ngữ và ví dụ phù hợp từng nhóm độc giả. Bạn có thể chọn bất kỳ bản nào.
Phần diễn giải do dự án biên soạn để hỗ trợ tìm hiểu; đây không phải nguyên văn lời Phật. Các ví dụ đời sống và gợi ý thực hành là lời của người biên soạn.
Diễn giải dành cho trẻ emĐã duyệt
Tấm vải, một người bạn và điều em nhận ra
Liên kết mục nàyChỗ dễ hiểu sai
Một tấm vải giúp em nhìn vào tâm
Kinh Ví Dụ Tấm Vải là bài thứ bảy của Trung Bộ Kinh. Đức Phật dùng chuyện nhuộm vải để nói về những điều làm tâm vướng bẩn và con đường từ bỏ chúng. Em có thể đọc từng phần, dừng ở những từ chưa quen rồi hỏi thêm.
Chuyện bạn bè và việc thử làm dưới đây do người biên soạn đặt ra. Dòng ghi bài thứ bảy đã kết thúc chỉ là nhãn của bản văn.
Ví dụ trong đời sống hôm nay
Khi bức tranh của bạn được khen
Tình huống minh họa do người biên soạn đặt ra.
Bạn bên cạnh được khen vì vẽ đẹp. Em cũng thích vẽ, nhưng bỗng thấy khó chịu. Em định bảo bức tranh chẳng có gì hay. Nếu dừng lại một chút, em có thể nhận ra: mình đang ganh tị, rồi muốn làm công sức của bạn nhỏ đi.
Nhận ra điều đó không biến em thành một người xấu mãi mãi. Nó giúp em biết việc cần tập: không nói lời gièm pha, nhìn phần bạn làm tốt và học thêm điều mình chưa biết. Tình huống này chỉ minh họa một phần của bài kinh, chưa phải toàn bộ con đường làm trong sạch tâm.
Tìm hiểu bài kinh
Màu nhuộm và tấm vải
Ở Sāvatthī, trong rừng Jeta thuộc tu viện Anāthapiṇḍika, Đức Phật giảng cho các tỳ-kheo. Ngài nói về hai tấm vải. Tấm vải bẩn, đầy vết ố, dù nhuộm xanh, vàng, đỏ hay tím cũng không cho màu đẹp và trong. Tấm vải sạch thì nhuộm màu nào trong những màu ấy cũng đẹp và trong.
Kinh nối hình ảnh ấy với tâm: khi tâm bị ô nhiễm, nẻo xấu là điều có thể chờ đợi; khi tâm không ô nhiễm, nẻo lành là điều có thể chờ đợi. “Nẻo” ở đây thuộc lời dạy về đời sống tái sinh, không chỉ việc hôm nay vui hay buồn. Hình ảnh vết bẩn giúp nói về điều cần từ bỏ trong tâm; nó không dùng để chê một em mặc áo cũ hay lấm bùn.
Tìm hiểu bài kinh
Gọi tên điều đang làm tâm rối
Đức Phật nêu mười sáu ô nhiễm của tâm. Bốn điều đầu là tham dục và tà tham, ham muốn chiếm giữ không đúng; sân hận, mong điều xấu cho người khác; giận dữ, nóng bừng lên; hằn học, giữ chuyện giận trong lòng.
Tiếp đến là gièm pha, hạ thấp công sức người khác; hơn thua, khăng khăng phải thắng; ganh tị, khó chịu khi người khác được điều tốt; keo kiệt, nắm giữ mà không muốn sẻ chia.
Rồi đến giả dối, che điều thật; xảo trá, bày cách đánh lừa; bướng bỉnh, không chịu nghe điều đúng; hung hăng, muốn lấn át người khác.
Bốn điều cuối là kiêu mạn, lấy mình ra so hơn, bằng hay kém; ngạo mạn, tự nâng mình rồi coi thường người; tự mãn, say mê điều mình đang có; phóng dật, lơ là việc sống và tập điều lành. Các tên giúp em nhận ra những việc khác nhau, không phải một danh sách để gọi xấu bạn bè.
Tìm hiểu bài kinh
Biết rồi còn cần từ bỏ
Với từng điều trong mười sáu điều ấy, vị tỳ-kheo hiểu rõ đây là ô nhiễm của tâm và từ bỏ nó. Kinh lặp đủ danh sách một lần theo việc từ bỏ, rồi một lần theo việc các ô nhiễm đã được từ bỏ. Nhớ tên giỏi chưa làm xong phần ấy.
Như trong chuyện bức tranh, biết mình ganh tị và vẫn cố nói xấu bạn là hai việc chưa đi cùng nhau. Ví dụ giúp em thấy chỗ phải tập; kinh còn đi tiếp từ sự từ bỏ đến niềm tin, tâm an định và giải thoát.
Đối chiếu với kinh văn (62 đoạn)
- mn7:4.1
- mn7:4.2
- mn7:4.3
- mn7:4.4
- mn7:4.5
- mn7:4.6
- mn7:4.7
- mn7:4.8
- mn7:4.9
- mn7:4.10
- mn7:4.11
- mn7:4.12
- mn7:4.13
- mn7:4.14
- mn7:4.15
- mn7:4.16
- mn7:4.17
- mn7:4.18
- mn7:4.19
- mn7:4.20
- mn7:4.21
- mn7:4.22
- mn7:4.23
- mn7:4.24
- mn7:4.25
- mn7:4.26
- mn7:4.27
- mn7:4.28
- mn7:4.29
- mn7:4.30
- mn7:4.31
- mn7:5.1
- mn7:5.2
- mn7:5.3
- mn7:5.4
- mn7:5.5
- mn7:5.6
- mn7:5.7
- mn7:5.8
- mn7:5.9
- mn7:5.10
- mn7:5.11
- mn7:5.12
- mn7:5.13
- mn7:5.14
- mn7:5.15
- mn7:5.16
- mn7:5.17
- mn7:5.18
- mn7:5.19
- mn7:5.20
- mn7:5.21
- mn7:5.22
- mn7:5.23
- mn7:5.24
- mn7:5.25
- mn7:5.26
- mn7:5.27
- mn7:5.28
- mn7:5.29
- mn7:5.30
- mn7:5.31
Tìm hiểu bài kinh
Niềm tin hướng về người thầy đã giác ngộ
Khi hiểu và từ bỏ những ô nhiễm ấy, vị tỳ-kheo có niềm tin vững chắc nơi Đức Phật. Kinh nêu các phẩm chất của Ngài: bậc A-la-hán đã giải thoát, bậc Chánh Đẳng Giác giác ngộ trọn vẹn, đầy đủ hiểu biết và nếp sống đúng; bậc Thiện Thệ, hiểu biết thế gian, dẫn dắt tối thượng những người cần được rèn luyện; thầy của các vị trời, gọi là chư thiên, và loài người, bậc Giác Ngộ, bậc Thế Tôn đáng kính.
Những tên gọi trang trọng ấy cho biết vì sao vị ấy kính tin người thầy. Niềm tin ở đây gắn với sự hiểu và thực hành, không phải chỉ nói mình tin cho giống người khác.
Tìm hiểu bài kinh
Lời dạy và những người đi theo lời dạy
Vị ấy tin vững nơi Giáo pháp: lời dạy được khéo giảng, có thể thấy trong đời này, có hiệu quả không phải chờ một thời xa xôi, mời người ta đến tìm hiểu, dẫn dắt, để người có trí tự mình biết. Tự tìm hiểu là một phần của lời giới thiệu ấy. Khi liên hệ với việc tập hôm nay, em đừng hiểu đây là lời hứa rằng chỉ một lần cư xử tốt thì mọi khó chịu sẽ hết ngay.
Vị ấy cũng tin nơi Tăng đoàn đệ tử thực hành tốt, ngay thẳng, có phương pháp và đúng đắn. Kinh gọi là bốn đôi, tám hạng người: những hạng theo con đường tu học và thành quả tương ứng. Đây không phải chỉ tám người có tên riêng. Các vị đáng được cúng dường, tiếp đón, hiến tặng và chắp tay kính lễ. Cúng dường là dâng tặng với lòng kính trọng. Kinh gọi đây là ruộng phước tối thượng của đời, dùng hình ảnh gieo trồng để nói về nơi việc lành có thể sinh nhiều lợi ích.
Tìm hiểu bài kinh
Vui vì thấy con đường có ý nghĩa
Đến mức đã từ bỏ được, vị tỳ-kheo nhìn lại niềm tin nơi Phật, Pháp, Tăng và thấy cảm hứng trong ý nghĩa, trong lời dạy, cùng niềm vui gắn với Pháp. Nhìn lại điều mình đã buông bỏ đến mức ấy cũng đem lại những điều này.
Kinh kể từng bước: có niềm vui thì hỷ, niềm hân hoan mạnh hơn, sinh khởi; tâm có hỷ thì thân an tịnh; thân an tịnh thì cảm thấy lạc, sự dễ chịu; có lạc thì tâm vào định, an trú vững vàng. Đến đây, việc tu còn tiếp tục ở phần sau.
Tìm hiểu bài kinh
Bữa ăn ngon có tự làm tâm xấu đi không?
Kinh nói vị tỳ-kheo có giới hạnh, phẩm chất và trí tuệ như đã kể, dù ăn cơm ngon được nhặt sạch hạt đen, có nhiều canh và món ăn, bữa ấy cũng không thành chướng ngại. Câu nói đi cùng điều kiện về người tu, không chỉ riêng chuyện món ăn.
Đức Phật dùng thêm hai hình ảnh: vải bẩn được nước sạch giặt cho trong; vàng được lò luyện làm cho sạch và sáng. Cả hai hình ảnh đều trở lại việc thanh lọc mà bài kinh đang nói tới.
Tìm hiểu bài kinh
Từ, bi, hỷ, xả mở rộng đến mọi phương
Vị ấy an trú tâm từ, mong sự an lành, lan đến một phương rồi cả bốn phương, trên, dưới, ngang khắp thế giới. Tâm ấy rộng lớn, không giới hạn, không thù hận và ác ý. Không chỉ hướng tới vài người mình thích.
Kinh lặp cách lan tỏa ấy với tâm bi, thương trước nỗi khổ; tâm hỷ, vui với điều tốt lành của người khác; và tâm xả, sự cân bằng không bị thù ghét cuốn đi. Hỷ ở đoạn này nhấn việc vui cùng điều lành của người khác, còn đoạn trước nói niềm hân hoan khởi trong tâm người tu. Xả cũng không có nghĩa bỏ mặc người cần giúp.
Tìm hiểu bài kinh
Con đường còn đi xa hơn tâm rộng mở
Vị ấy hiểu bốn điều: có điều này, có điều thấp kém, có điều cao thượng, và có sự thoát ly vượt lên phạm vi tưởng này. “Tưởng” là một chữ về sự nhận biết trong tâm. Ở đây, bài chỉ ra lối thoát còn vượt lên phạm vi đang được nói tới, không bảo người tu dừng ở một cảm giác tốt đẹp.
Biết và thấy như vậy, tâm vị ấy thoát những lậu hoặc về dục, về sự hiện hữu và về vô minh: những ô nhiễm gắn với ham muốn giác quan, sự tiếp tục hiện hữu và mê mờ. Vị ấy biết đã giải thoát, sinh đã tận, đời sống tu hành đã hoàn tất, việc cần làm đã làm và không còn trở lại trạng thái hiện hữu này.
Đức Phật gọi đó là tắm rửa bên trong. Lời ấy nói về giải thoát trong toàn mạch sinh tử, không chỉ nhẹ lòng một lúc. Hình ảnh tắm rửa sẽ dẫn vào câu hỏi của người đang ngồi gần đó.
Tìm hiểu bài kinh
Nước sông có rửa được việc làm xấu?
Bà-la-môn Bhāradvāja ở Sundarikā hỏi Đức Phật có đến sông Bāhukā tắm không. Đức Phật hỏi sông ấy làm được gì. Ông kể nhiều người tin rằng sông đưa đến cõi trời, tạo phước và rửa sạch nghiệp xấu. Đó là niềm tin ông đang nêu ra.
Đức Phật đáp bằng kệ. Ngài nhắc Bāhukā, Adhikakkā, Gayā, Sundarikā, Sarassatī, Payāga và Bāhumatī: dù ngâm mình thường xuyên ở những nơi ấy, người làm điều ác cũng không nhờ nước mà sạch nghiệp. Tắm làm sạch thân; việc đã làm cần được nhìn theo một cách khác.
Tìm hiểu bài kinh
Mang sự an toàn đến cho mọi loài
Kệ nói với người trong sạch, ngày nào cũng là ngày hội thanh tịnh, ngày bố-tát; người có hành vi thanh sạch thực hiện trọn vẹn những điều đã nguyện tu. Bố-tát là ngày dành cho việc giữ giới và tu học. Điều quý không chỉ nằm ở một ngày đặc biệt trên lịch.
Đức Phật mời vị Bà-la-môn tắm ngay ở đây bằng cách mang lại an toàn cho mọi chúng sinh: không nói dối, không làm hại sinh vật, không lấy thứ chưa được cho, có lòng tin và không keo kiệt. Nếu sống như thế, cần gì phải đến Gayā; ngay giếng nước cũng là Gayā của ông. Hình ảnh ấy đưa trọng tâm về cách sống, thay vì trông chờ một dòng nước xóa việc làm xấu.
Tìm hiểu bài kinh
Nghe rồi thật sự tu tập
Bhāradvāja vui mừng vì lời dạy được làm sáng rõ. Ông ví như dựng lại vật bị lật, mở điều bị che, chỉ đường cho người lạc và thắp đèn để người có mắt nhìn thấy. Ông xin quy y Phật, Pháp, Tăng, rồi xin xuất gia và nhận đầy đủ giới của tỳ-kheo.
Sau khi được xuất gia và thọ giới, vị ấy sống một mình, viễn ly, nghĩa là lui ra để chuyên tâm tu tập, không lơ là, nhiệt tâm và kiên quyết. Không lâu sau, ngay trong đời này, bằng hiểu biết trực tiếp của mình, vị ấy tự chứng và an trú mục tiêu cao nhất của đời sống tu hành. Vị ấy biết sinh đã tận, đời sống tu hành đã hoàn tất, việc cần làm đã làm và không còn trở lại hiện hữu này. Vị ấy trở thành A-la-hán. Kinh kể cả phần thực hành ấy, không chỉ việc nghe xong rồi đổi tên gọi.
Gợi ý suy xét và thực hành
Nhìn lại chuyện bức tranh
Gợi ý vận dụng của người biên soạn.
Lần tới khi một bạn được khen, em có thể hỏi: mình đang thấy điều gì trong tâm? Nếu có ganh tị, mình có thể dừng lời nói làm bạn buồn và nhìn một điều bạn đã cố gắng không? Em vẫn có thể quý bức tranh của mình, hỏi cách vẽ và tiếp tục học.
Đây là việc thử do người biên soạn gợi ý. Em không cần ép mình vui ngay hoặc tự chê mình vì một cảm xúc vừa xuất hiện. Điều cần tập là nhận ra và chọn cách không nuôi thêm việc gây hại. Một lần làm được chưa phải toàn bộ sự từ bỏ và giải thoát mà kinh mô tả.
Đối chiếu với kinh văn (40 đoạn)
- mn7:3.1
- mn7:3.2
- mn7:4.1
- mn7:4.2
- mn7:4.3
- mn7:4.4
- mn7:4.5
- mn7:4.6
- mn7:4.7
- mn7:4.8
- mn7:4.9
- mn7:4.10
- mn7:4.11
- mn7:4.12
- mn7:4.13
- mn7:4.14
- mn7:4.15
- mn7:4.16
- mn7:4.17
- mn7:4.18
- mn7:4.19
- mn7:4.20
- mn7:4.21
- mn7:4.22
- mn7:4.23
- mn7:4.24
- mn7:4.25
- mn7:4.26
- mn7:4.27
- mn7:4.28
- mn7:4.29
- mn7:4.30
- mn7:4.31
- mn7:15.1
- mn7:20.18
- mn7:20.19
- mn7:20.20
- mn7:20.21
- mn7:20.22
- mn7:20.23
Chỗ dễ hiểu sai
Khi các bản dùng từ khác nhau
Ở một số tên ô nhiễm, các bản dịch dùng chữ khác. Phần này giữ “gièm pha” và “hơn thua” theo bản Việt dự án, rồi giải nghĩa để em theo được. Những lượt lặp đủ trong Pāli được gom trong phần diễn giải; một số câu không có chữ riêng trong bản Anh.
Hai hình ảnh nước giặt vải và lò luyện vàng được giữ tách theo Pāli. Câu về lối thoát cũng giữ “phạm vi tưởng này”, không tự thêm lời rằng người đọc phải xóa hết mọi khả năng nhận biết. Gặp chỗ khó, em có thể đọc cùng người lớn và mở đoạn kinh bên dưới để hỏi tiếp.
Đối chiếu với kinh văn (37 đoạn)
Diễn giải dành cho người trưởng thànhĐã duyệt
Làm trong sạch tâm từ điều thực sự được từ bỏ
Liên kết mục nàyChỗ dễ hiểu sai
Từ ô nhiễm của tâm đến việc tắm rửa bên trong
MN7, Kinh Ví Dụ Tấm Vải, có một mạch dài hơn lời khuyên giữ tâm vui vẻ: nhận ra và từ bỏ ô nhiễm, niềm tin đã được xác chứng, tâm đi vào định, bốn tâm vô lượng, thấy lối thoát và giải thoát. Cuộc đối thoại về tắm sông đặt lại câu hỏi thanh tịnh có được bằng điều gì. Nhãn báo hết bài thứ bảy thuộc cách ghi của ấn bản.
Ví dụ trong đời sống hôm nay
Làm việc tốt nhưng vẫn muốn hơn người
Tình huống minh họa do người biên soạn đặt ra.
Trong một nhóm giúp đỡ cộng đồng, bạn đóng góp nhiều công sức. Khi lời cảm ơn hướng tới một người khác, bạn khó chịu, rồi muốn hạ thấp phần họ làm. Công việc có ích vẫn có ích; điều đáng nhìn thêm là ganh tị, nhu cầu được hơn và cách chúng đang đi vào lời nói.
Đây là ví dụ hiện đại của người biên soạn. Nó giúp nhận ra hình thức tốt đẹp bên ngoài chưa tự xử lý những động lực bên trong. Ví dụ không đòi chờ mình hoàn hảo mới làm việc lành, cũng không thay toàn bộ lộ trình của MN7.
Tìm hiểu bài kinh
Phẩm chất tấm vải ảnh hưởng màu nhuộm
Đức Phật giảng cho các tỳ-kheo ở Sāvatthī, trong rừng Jeta thuộc tu viện Anāthapiṇḍika. Một tấm vải đầy vết bẩn, đem nhuộm xanh, vàng, đỏ hay tím đều không cho màu trong đẹp; tấm vải sạch cho kết quả ngược lại. Nguyên nhân được đặt ngay ở tình trạng của vải.
Ngài nối hai trường hợp với tâm bị ô nhiễm và tâm không ô nhiễm: tương ứng là nẻo dữ hoặc nẻo lành có thể chờ đợi. Gati ở đây thuộc phạm vi tái sinh theo nghiệp. Liên hệ với hậu quả hiện tại có thể giúp người đọc bắt đầu, nhưng không thay toàn bộ đoạn bằng chuyện suy nghĩ tiêu cực làm một ngày kém vui.
Tìm hiểu bài kinh
Một danh sách cần đọc theo từng sắc thái
Mười sáu ô nhiễm bắt đầu bằng tham dục và tà tham, ham muốn chiếm giữ sai trái; sân hận, hướng ác ý tới người khác; giận dữ, phản ứng nóng giận; hằn học, nuôi sự oán giận kéo dài. Chúng liên hệ với nhau nhưng không phải cùng một biểu hiện.
Tiếp theo là gièm pha, hạ thấp công trạng người khác; hơn thua, tranh cho mình vượt lên; ganh tị trước điều tốt người khác có; keo kiệt, nắm giữ không muốn chia sẻ. Danh sách nhìn thẳng vào cách tâm đối với thành quả và lợi ích của người khác.
Giả dối và xảo trá liên quan việc che sự thật, bày cách đánh lừa; bướng bỉnh là không chịu tiếp nhận điều cần xét lại; hung hăng là sức muốn lấn át, tranh chống. Cuối cùng là kiêu mạn, ngạo mạn, tự mãn và phóng dật: lấy mình so đo, tự nâng mình mà hạ người, say mê ưu thế mình có, buông lơi việc tu và sự cẩn trọng.
Đây là các nét được diễn giải theo thuật ngữ của bản Việt dự án. Nhận diện chúng có ích khi giúp thấy hành động nào cần từ bỏ; dùng danh sách làm nhãn phán xét người khác lại không thực hiện công việc đó.
Tìm hiểu bài kinh
Hai lượt: từ bỏ, rồi đã được từ bỏ
Kinh triển khai đủ mười sáu lần: hiểu một trạng thái là ô nhiễm của tâm, rồi từ bỏ trạng thái ấy. Phần kế lặp danh sách ở dạng những ô nhiễm đã được từ bỏ sau khi được hiểu rõ. Nhận định về điều bất thiện phải đi cùng sự từ bỏ thực tế.
Sự lặp làm rõ phạm vi: không chọn một vài điều thuận mắt rồi để phần còn lại ngoài việc tu. Đồng thời, chưa cần tự gán một quả vị cho đoạn này. Phần sau nói sự từ bỏ “đến mức ấy”, rồi tiếp tục triển khai con đường cho tới giải thoát.
Đối chiếu với kinh văn (62 đoạn)
- mn7:4.1
- mn7:4.2
- mn7:4.3
- mn7:4.4
- mn7:4.5
- mn7:4.6
- mn7:4.7
- mn7:4.8
- mn7:4.9
- mn7:4.10
- mn7:4.11
- mn7:4.12
- mn7:4.13
- mn7:4.14
- mn7:4.15
- mn7:4.16
- mn7:4.17
- mn7:4.18
- mn7:4.19
- mn7:4.20
- mn7:4.21
- mn7:4.22
- mn7:4.23
- mn7:4.24
- mn7:4.25
- mn7:4.26
- mn7:4.27
- mn7:4.28
- mn7:4.29
- mn7:4.30
- mn7:4.31
- mn7:5.1
- mn7:5.2
- mn7:5.3
- mn7:5.4
- mn7:5.5
- mn7:5.6
- mn7:5.7
- mn7:5.8
- mn7:5.9
- mn7:5.10
- mn7:5.11
- mn7:5.12
- mn7:5.13
- mn7:5.14
- mn7:5.15
- mn7:5.16
- mn7:5.17
- mn7:5.18
- mn7:5.19
- mn7:5.20
- mn7:5.21
- mn7:5.22
- mn7:5.23
- mn7:5.24
- mn7:5.25
- mn7:5.26
- mn7:5.27
- mn7:5.28
- mn7:5.29
- mn7:5.30
- mn7:5.31
Tìm hiểu bài kinh
Niềm tin có nội dung và có căn cứ tu tập
Vị ấy có niềm tin vững chắc nơi Đức Phật. Các phẩm chất được nêu gồm A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, đầy đủ minh và hạnh, Thiện Thệ, hiểu biết thế gian, người dẫn dắt tối thượng những ai cần được điều phục, thầy của chư thiên và loài người, Giác Ngộ, Thế Tôn. Người được kính tin được mô tả bằng sự giác ngộ, hiểu biết và nếp sống, cùng khả năng hướng dẫn.
Niềm tin nơi Giáo pháp hướng tới lời dạy được khéo giảng, có thể thấy trong đời này, có hiệu quả không chờ thời gian, mời đến xem, có khả năng dẫn dắt và được người trí tự mình biết. Đây không phải lời thay thế tìm hiểu bằng sự vâng theo, cũng không hứa bất kỳ bài tập ngắn nào sẽ cho thành quả tức thì.
Niềm tin nơi Tăng đoàn đệ tử có căn cứ ở sự thực hành tốt, ngay thẳng, có phương pháp và đúng đắn. Kinh nêu bốn đôi, tám hạng người, cách gọi theo các đạo và quả tu chứng, rồi nói các vị xứng đáng được cúng dường, tiếp đón, hiến tặng, kính lễ, là ruộng phước tối thượng. Không biến lời tán thán này thành xác nhận rằng mọi người mang hình thức xuất gia đều đã giải thoát.
Aveccappasāda được bản dự án gọi là niềm tin vững chắc; chú thích làm rõ nét được xác chứng qua trải nghiệm. Vị trí của nó trong bài gắn với hiểu và từ bỏ ô nhiễm, không chỉ với việc lặp lại các danh hiệu.
Tìm hiểu bài kinh
Chuỗi từ cảm hứng đến định
Sau khi đã từ bỏ, loại bỏ, buông và xả ly đến mức ấy, vị tỳ-kheo nhìn lại niềm tin nơi Phật, Pháp, Tăng. Vị ấy được cảm hứng nơi ý nghĩa, nơi Giáo pháp và niềm vui gắn với Pháp. Nhìn lại chính sự từ bỏ đến mức đã đạt cũng khơi lên các điều ấy.
Kinh giữ một chuỗi rõ: niềm vui sinh hỷ; hỷ đi cùng thân an tịnh; thân an tịnh thì cảm lạc; có lạc thì tâm đi vào định. Hỷ ở đây là pīti, sự hân hoan của tâm; lạc là sự dễ chịu được cảm nhận; định là sự an trú vững của tâm. Gộp chúng thành một chữ thư giãn sẽ mất các bước của lập luận.
“Đến mức ấy” giữ giới hạn của điều đã từ bỏ. Tâm vui và có định chưa tự thay cho phần thấy biết và chấm dứt lậu hoặc được nói tiếp. Bài cũng chưa đặt tên một đạo quả tại chỗ này.
Tìm hiểu bài kinh
Bữa ăn ngon và điều kiện đi kèm
Đối với vị tỳ-kheo có giới, phẩm chất và trí tuệ như đã trình bày, cơm ngon đã nhặt sạch hạt đen, cùng nhiều canh và món ăn, không thành chướng ngại. Điều kiện “như vậy” rất quan trọng: câu này nói về người tu với các phẩm chất ấy, không cấp một ngoại lệ chung cho bất kỳ cách hưởng thụ nào.
Hai ví dụ làm rõ sự thanh lọc: vải bẩn được giặt bằng nước sạch; vàng tự nhiên được luyện trong lò. Chúng là hai vật và hai quá trình riêng. Điểm bài hướng đến vẫn là phẩm chất được tu sửa, không phải cho rằng món ngon tự gây ô nhiễm hoặc tự chứng minh sự thanh tịnh.
Tìm hiểu bài kinh
Từ, bi, hỷ, xả không dừng ở người thân quen
Vị ấy an trú, lan tâm từ tới một phương rồi bốn phương, phía trên, phía dưới và ngang khắp toàn thế giới. Tâm ấy rộng lớn, vô lượng, không thù hận và không ác ý. Cùng sự lan tỏa được nói cho bi, hỷ và xả.
Có thể hiểu từ là mong an lành, bi là hướng tới việc vơi khổ, hỷ là vui với điều tốt lành của người khác, xả là sự cân bằng không bị thiên vị và thù ghét cuốn đi. Hỷ ở đây là muditā, khác chữ pīti trong chuỗi trước. Xả được đặt cùng điều kiện không thù hận, không ác ý; nó không phải sự bỏ mặc trách nhiệm.
Cả bốn có phạm vi vô lượng. Một hành vi tử tế cụ thể có thể giúp ta liên hệ, nhưng đoạn kinh nói về sự an trú và lan tỏa của tâm đã được tu tập, rộng hơn sự dễ chịu với vài người mình thích.
Tìm hiểu bài kinh
Thấy lối thoát rồi chấm dứt lậu hoặc
Sau bốn tâm ấy, vị tỳ-kheo hiểu: có cái này, có cái thấp kém, có cái cao thượng, và có sự thoát ly vượt phạm vi tưởng này. Bản Pāli nêu bốn mệnh đề cô đọng; không cần thêm một sơ đồ tầng chứng để lời văn có vẻ chắc chắn hơn nguồn. Vai trò của đoạn là giữ mở lối thoát vượt phạm vi được nhận biết đang nói tới.
Khi biết và thấy như vậy, tâm vị ấy giải thoát khỏi dục lậu, hữu lậu và vô minh lậu: các ô nhiễm gắn với dục, sự hiện hữu và không thấy biết đúng. Vị ấy biết đã giải thoát, sinh đã tận, phạm hạnh hoàn tất, việc cần làm đã làm và không còn trở lại trạng thái hiện hữu này. Đích đến vì thế vượt một kinh nghiệm cân bằng hoặc an lạc nhất thời.
Đức Phật gọi đó là đã tắm bằng sự tắm rửa bên trong. Hình ảnh này nối toàn bộ công phu với cuộc đối thoại xuất hiện ngay sau, nơi một người hỏi về việc tắm ở dòng sông linh thiêng.
Tìm hiểu bài kinh
Ai đang tin nước sông xóa nghiệp?
Bà-la-môn Bhāradvāja ở Sundarikā, đang ngồi gần Đức Phật, hỏi Ngài có tới sông Bāhukā tắm. Được hỏi sông ấy làm được gì, ông nêu quan niệm nhiều người cho sông dẫn tới cõi trời, tạo phước và rửa các nghiệp xấu đã làm. Đây là lập trường được đưa vào đối thoại, không phải kết luận Đức Phật đã nhận.
Lời đáp bằng kệ nhắc Bāhukā, Adhikakkā, Gayā, Sundarikā, Sarassatī, Payāga và Bāhumatī. Dù thường xuyên ngâm mình ở các nơi ấy, người làm nghiệp đen cũng không nhờ nước mà được thanh sạch. Các dòng sông không thể xóa hành vi của người sống độc ác. Đối tượng bị bác là năng lực thanh tẩy nghiệp được gán cho việc tắm.
Tìm hiểu bài kinh
Đưa việc thanh tịnh về cách sống
Với người trong sạch, kệ nói luôn là ngày hội phaggu, luôn là ngày bố-tát; hạnh nguyện của người có hành vi thanh sạch được thành tựu. Ngày hội và ngày trì giới giúp làm nổi bật sự thanh tịnh liên tục của đời sống, không phải một lời hứa mọi ước muốn thế tục đều sẽ thành.
Đức Phật hướng vị Bà-la-môn đến việc tắm “ở đây”: mang lại an toàn cho mọi chúng sinh. Các điều được nêu cụ thể là không nói dối, không hại sinh vật, không lấy thứ không được cho, có lòng tin và không keo kiệt. Nếu vậy, còn cần đến Gayā làm gì; ngay giếng nước cũng là Gayā của ông.
Trọng tâm đã chuyển từ địa điểm được tôn kính sang phẩm chất và hành vi. Câu kệ không xóa hậu quả bằng một lời tự nhận mình trong sạch; nó nêu cách sống làm căn cứ cho hình ảnh tắm rửa ấy.
Tìm hiểu bài kinh
Từ hiểu lời dạy đến đời sống thực hành
Bhāradvāja tán thán lời dạy đã được làm rõ như dựng lại vật bị lật, mở điều bị che, chỉ đường người lạc, thắp đèn để người có mắt thấy. Ông quy y Phật, Pháp, Tăng, xin xuất gia và thọ cụ túc giới.
Kinh kể tiếp rằng sau khi được xuất gia và thọ giới, vị ấy sống một mình, viễn ly, không phóng dật, nhiệt tâm, kiên quyết. Không lâu sau, bằng hiểu biết trực tiếp của mình ngay đời này, vị ấy chứng và an trú mục tiêu tối thượng của phạm hạnh; biết sinh đã tận, phạm hạnh đã thành, việc cần làm đã làm, không còn trở lại hiện hữu này và trở thành A-la-hán.
Phần thực hành không được bỏ khỏi kết thúc. Sự chuyển biến không được kể như hệ quả tự động của việc tán thán, nhận một nghi thức hay thay dòng nước này bằng dòng nước khác.
Gợi ý suy xét và thực hành
Xem lại một phản ứng trong việc chung
Gợi ý vận dụng của người biên soạn.
Có thể trở lại một tình huống mình vừa muốn hạ thấp người khác. Điều gì đã khởi: ganh tị, giận, sợ mất phần ghi nhận, hay nhu cầu phải hơn? Chọn một hành vi cụ thể để không tiếp sức cho phản ứng ấy: bỏ một câu gièm pha, trả lại công trạng cho đúng hoặc nói rõ phần trách nhiệm của mình mà không bóp méo phần người khác.
Đây là gợi ý biên tập cho đời sống hiện đại. Việc xem lại không đòi phủ nhận đóng góp của bản thân, và việc nhận ra một trạng thái chưa phải đã tận mọi ô nhiễm. Nó là một điểm bắt đầu có thể kiểm lại bằng hành động, trong khi mục tiêu toàn bài vẫn là giải thoát.
Đối chiếu với kinh văn (39 đoạn)
- mn7:3.1
- mn7:3.2
- mn7:4.1
- mn7:4.2
- mn7:4.3
- mn7:4.4
- mn7:4.5
- mn7:4.6
- mn7:4.7
- mn7:4.8
- mn7:4.9
- mn7:4.10
- mn7:4.11
- mn7:4.12
- mn7:4.13
- mn7:4.14
- mn7:4.15
- mn7:4.16
- mn7:4.17
- mn7:4.18
- mn7:4.19
- mn7:4.20
- mn7:4.21
- mn7:4.22
- mn7:4.23
- mn7:4.24
- mn7:4.25
- mn7:4.26
- mn7:4.27
- mn7:4.28
- mn7:4.29
- mn7:4.30
- mn7:4.31
- mn7:20.18
- mn7:20.19
- mn7:20.20
- mn7:20.21
- mn7:20.22
- mn7:20.23
Chỗ dễ hiểu sai
Những lựa chọn giữ theo nguồn
Makkha và paḷāsa có cách dịch khác nhau giữa các nguồn; phần này theo bản Việt dự án là “gièm pha” và “hơn thua”, với nét hạ thấp công trạng và tranh hơn đã được chú thích giải thích. Các lượt nhận ra/từ bỏ trong Pāli đầy đủ hơn những câu Sujato gom lại; chỗ Anh trống không được coi là một xác nhận độc lập cho từng câu.
Ở ví dụ thanh lọc, Pāli có riêng vải với nước và vàng với lò, dù bản Việt tham khảo đọc liền dễ làm mất vật thứ hai. Ở câu saññāgata, bản này giữ “phạm vi tưởng này”; không thêm “toàn bộ” hoặc tự gọi một quả vị. Những ghi chú ấy bảo toàn giới hạn của cách giải thích, không làm thay việc đọc và thực hành toàn mạch.
Đối chiếu với kinh văn (68 đoạn)
- mn7:3.1
- mn7:3.2
- mn7:4.1
- mn7:4.2
- mn7:4.3
- mn7:4.4
- mn7:4.5
- mn7:4.6
- mn7:4.7
- mn7:4.8
- mn7:4.9
- mn7:4.10
- mn7:4.11
- mn7:4.12
- mn7:4.13
- mn7:4.14
- mn7:4.15
- mn7:4.16
- mn7:4.17
- mn7:4.18
- mn7:4.19
- mn7:4.20
- mn7:4.21
- mn7:4.22
- mn7:4.23
- mn7:4.24
- mn7:4.25
- mn7:4.26
- mn7:4.27
- mn7:4.28
- mn7:4.29
- mn7:4.30
- mn7:4.31
- mn7:5.1
- mn7:5.2
- mn7:5.3
- mn7:5.4
- mn7:5.5
- mn7:5.6
- mn7:5.7
- mn7:5.8
- mn7:5.9
- mn7:5.10
- mn7:5.11
- mn7:5.12
- mn7:5.13
- mn7:5.14
- mn7:5.15
- mn7:5.16
- mn7:5.17
- mn7:5.18
- mn7:5.19
- mn7:5.20
- mn7:5.21
- mn7:5.22
- mn7:5.23
- mn7:5.24
- mn7:5.25
- mn7:5.26
- mn7:5.27
- mn7:5.28
- mn7:5.29
- mn7:5.30
- mn7:5.31
- mn7:12.1
- mn7:12.2
- mn7:12.3
- mn7:17.1
Diễn giải dành cho người lớn tuổiĐã duyệt
Sự trong sạch được nuôi trong cách sống
Liên kết mục nàyChỗ dễ hiểu sai
Đọc từ tấm vải đến dòng sông
Kinh Ví Dụ Tấm Vải, MN7, bắt đầu bằng một việc quen thuộc: vải sạch hay bẩn ảnh hưởng màu nhuộm. Bài lần lượt đi vào sự từ bỏ trong tâm, niềm tin, niềm vui và định, rồi sự giải thoát. Cuối bài là câu hỏi về dòng sông có được xem là thiêng liêng.
Có thể đọc từng phần và trở lại phần trước khi cần. Những tình huống sinh hoạt ở đây do người biên soạn đặt ra; dòng báo bài thứ bảy kết thúc chỉ là nhãn của ấn bản.
Ví dụ trong đời sống hôm nay
Trong một bữa cơm chung
Tình huống minh họa do người biên soạn đặt ra.
Ta góp nhiều công cho một bữa cơm của nhóm bạn. Mọi người khen một món do người khác nấu, còn phần mình ít được nhắc. Có thể ta vẫn mừng vì bữa cơm vui; cũng có thể trong lòng nảy ý muốn chỉ ra món kia chưa ngon đến thế.
Nhận ra phản ứng ấy không xóa công sức mình đã bỏ. Nó giúp thấy lúc nào việc muốn được ghi nhận đang chuyển thành hạ thấp người khác. Đây là một liên hệ nhỏ với mạch nhận biết và từ bỏ của bài kinh, không phải nhận định về tính cách của một độ tuổi.
Tìm hiểu bài kinh
Vải cần sạch để màu được trong
Đức Phật ở Sāvatthī, tại rừng Jeta trong tu viện của ông Anāthapiṇḍika, giảng cho các tỳ-kheo. Một tấm vải bẩn, đầy vết ố, nhuộm xanh, vàng, đỏ hay tím cũng không cho màu trong đẹp. Vải sạch thì nhuộm được trong đẹp. Sự khác biệt nằm ở tình trạng của vải.
Ngài nối hình ảnh ấy với tâm bị ô nhiễm và tâm không ô nhiễm: nẻo dữ hay nẻo lành là điều có thể chờ đợi. “Nẻo” mang nghĩa đời sống tái sinh trong bài, không chỉ sự thuận lợi hoặc khó chịu của hiện tại. Phép ví dụ mời nhìn vào điều cần được làm trong sạch từ bên trong.
Tìm hiểu bài kinh
Mười sáu điều cần được nhận rõ
Danh sách có mười sáu ô nhiễm. Tham dục và tà tham là ham muốn chiếm giữ sai trái; sân hận mang ý muốn điều xấu cho người khác; giận dữ là cơn nóng giận; hằn học giữ lại sự oán giận. Có điều bùng lên nhanh, có điều được nuôi lâu trong lòng.
Gièm pha hạ thấp công sức người khác; hơn thua đòi phần hơn; ganh tị không vui với điều tốt của người; keo kiệt nắm giữ không muốn sẻ chia. Đây là những chỗ có thể nhận ra ngay trong quan hệ và việc chung.
Giả dối che điều thật, xảo trá bày cách đánh lừa. Bướng bỉnh khiến ta không chịu xét điều cần đổi; hung hăng muốn lấn át. Các tên này giúp phân biệt nếp phản ứng, không phải lời kết án một con người không thể thay đổi.
Cuối danh sách là kiêu mạn, ngạo mạn, tự mãn và phóng dật: lấy mình so hơn, bằng hay kém, tự nâng mình mà coi thường người, say mê ưu thế mình có, lơ là việc tu và sự cẩn trọng. Kinh không chỉ nói một trạng thái nóng giận, mà nêu nhiều cách tâm có thể bị vướng.
Tìm hiểu bài kinh
Sự nhận ra cần đi cùng sự từ bỏ
Với từng điều trong mười sáu điều, vị tỳ-kheo hiểu rõ đó là ô nhiễm của tâm rồi từ bỏ. Kinh lặp lại toàn bộ ở dạng ô nhiễm đã được từ bỏ sau khi hiểu. Hai lượt giữ cùng phạm vi, để việc tu không chỉ nhắm một vài điều dễ thấy.
Điều ấy khác với thuộc hết tên hoặc chỉ tự trách mình. Trong mạch kinh, có sự hiểu, có sự từ bỏ, rồi những phần tu tập tiếp tục được triển khai. Chưa lấy một lần biết mình đang giận làm kết luận rằng toàn bộ công việc đã xong.
Đối chiếu với kinh văn (62 đoạn)
- mn7:4.1
- mn7:4.2
- mn7:4.3
- mn7:4.4
- mn7:4.5
- mn7:4.6
- mn7:4.7
- mn7:4.8
- mn7:4.9
- mn7:4.10
- mn7:4.11
- mn7:4.12
- mn7:4.13
- mn7:4.14
- mn7:4.15
- mn7:4.16
- mn7:4.17
- mn7:4.18
- mn7:4.19
- mn7:4.20
- mn7:4.21
- mn7:4.22
- mn7:4.23
- mn7:4.24
- mn7:4.25
- mn7:4.26
- mn7:4.27
- mn7:4.28
- mn7:4.29
- mn7:4.30
- mn7:4.31
- mn7:5.1
- mn7:5.2
- mn7:5.3
- mn7:5.4
- mn7:5.5
- mn7:5.6
- mn7:5.7
- mn7:5.8
- mn7:5.9
- mn7:5.10
- mn7:5.11
- mn7:5.12
- mn7:5.13
- mn7:5.14
- mn7:5.15
- mn7:5.16
- mn7:5.17
- mn7:5.18
- mn7:5.19
- mn7:5.20
- mn7:5.21
- mn7:5.22
- mn7:5.23
- mn7:5.24
- mn7:5.25
- mn7:5.26
- mn7:5.27
- mn7:5.28
- mn7:5.29
- mn7:5.30
- mn7:5.31
Tìm hiểu bài kinh
Niềm tin vững nơi Đức Phật
Vị ấy có niềm tin vững chắc nơi Đức Phật. Kinh nêu Ngài là A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, đầy đủ minh và hạnh, Thiện Thệ, hiểu biết thế gian, người dẫn dắt tối thượng cho những ai cần điều phục, thầy của chư thiên và loài người, bậc Giác Ngộ, bậc Thế Tôn.
Các danh hiệu quy về những phẩm chất được kính trọng: sự giải thoát và giác ngộ, hiểu biết cùng nếp sống, khả năng chỉ đường. Chú thích giải thích niềm tin này có nét được xác chứng qua trải nghiệm. Nó được đặt sau sự hiểu và từ bỏ trong tâm, không đứng riêng như một lời khẳng định chưa được xét lại.
Tìm hiểu bài kinh
Giáo pháp và Tăng đoàn đáng được tìm hiểu
Giáo pháp được tán thán là khéo giảng, thấy được trong đời này, có hiệu quả không chờ thời gian, mời người ta đến xem, có khả năng dẫn dắt và được người trí tự mình biết. Lời mời tìm hiểu ấy giữ chỗ cho sự thấy biết của người thực hành. Nó không bảo đảm một kết quả tức thời chỉ vì người đọc vừa làm một việc nhỏ.
Tăng đoàn đệ tử được nói là thực hành tốt, ngay thẳng, có phương pháp và đúng đắn; gồm bốn đôi, tám hạng người theo đạo và quả tu học. Các vị xứng đáng được cúng dường, tiếp đón, hiến tặng, chắp tay kính lễ, là ruộng phước tối thượng của đời. “Ruộng phước” dùng hình ảnh gieo trồng để nói về lợi ích của việc lành hướng tới những phẩm chất ấy.
Niềm tin vào Phật, Pháp, Tăng trong đoạn này có nội dung cụ thể. Tám hạng không phải tám cá nhân cố định, và lời tán thán không dùng để tự xác nhận mọi người xuất gia đều đã đạt cùng một thành quả.
Tìm hiểu bài kinh
Từ điều đã buông đến sự an định
Khi đã từ bỏ, loại bỏ, buông và xả ly đến mức ấy, vị tỳ-kheo nhìn lại niềm tin vững nơi Phật, Pháp, Tăng. Vị ấy thấy cảm hứng ở ý nghĩa, ở lời dạy và niềm vui gắn với Pháp. Nhìn lại chính điều mình đã từ bỏ đến mức ấy cũng khơi lên các điều này.
Từ niềm vui, hỷ sinh: một niềm hân hoan của tâm. Có hỷ, thân an tịnh; thân an tịnh, vị ấy cảm lạc; có lạc, tâm đi vào định. Những bước nối nhau cho thấy sự an định được trình bày trong cả một mạch tu, không tách ra như một cảm giác có thể ép mình đạt ngay.
Chữ “đến mức ấy” giữ điều đã thực hiện đúng với mức của nó. Phần giải thoát trọn vẹn còn được nói ở sau; vì vậy không nhảy từ một niềm vui đang có đến kết luận mình đã xong việc tu.
Tìm hiểu bài kinh
Điều kiện của câu nói về món ăn ngon
Vị tỳ-kheo có giới, phẩm chất và trí tuệ như vừa trình bày, dù dùng cơm ngon đã bỏ hạt đen, cùng nhiều canh và món ăn, điều ấy cũng không trở thành chướng ngại. Câu kinh có điều kiện về người dùng bữa, không chỉ nói một món được phép hay không được phép.
Hai hình ảnh đi cùng là vải bẩn được nước sạch giặt cho trong và vàng được lò luyện làm cho sạch sáng. Giữ đúng hai hình ảnh giúp theo mạch thanh lọc. Bản văn không nói vải phải đưa vào lò, cũng không coi hình thức kham khổ tự nó thay thế được phẩm chất bên trong.
Tìm hiểu bài kinh
Tâm rộng ra, không giữ trong một nhóm người
Vị ấy an trú với tâm từ lan tới một phương, rồi bốn phương, trên, dưới, ngang khắp toàn thế giới. Tâm rộng lớn, vô lượng, không thù hận và không ác ý. Cùng cách lan tỏa ấy được nói cho tâm bi, hỷ và xả.
Từ mong sự an lành. Bi hướng tới sự vơi khổ. Hỷ vui cùng điều tốt của người khác. Xả giữ sự cân bằng, không để yêu ghét kéo lệch. Hỷ trong bốn tâm này là muditā, có nét riêng so với pīti, niềm hân hoan trong chuỗi trước. Xả không phải lạnh nhạt, vì toàn công thức vẫn giữ không thù hận và không ác ý.
Bốn tâm được mở rộng vô lượng, không chỉ dành cho người cùng ý hoặc người thân. Một cuộc trò chuyện tử tế có thể là chỗ bắt đầu liên hệ, còn sự an trú được kinh trình bày có chiều sâu tu tập rộng hơn.
Tìm hiểu bài kinh
Lối thoát vượt phạm vi đang được biết
Kinh nói vị ấy biết: có cái này, có cái thấp kém, có cái cao thượng và có sự thoát ly vượt phạm vi tưởng này. “Tưởng” nói về một mặt nhận biết của tâm. Câu giữ sự phân biệt giữa điều đang có và lối thoát vượt lên; không tự gọi một trạng thái tốt đẹp là điểm cuối.
Biết và thấy như vậy, tâm giải thoát khỏi dục lậu, hữu lậu và vô minh lậu: những ô nhiễm về dục, sự hiện hữu và mê mờ không thấy đúng. Vị ấy biết đã giải thoát; sinh đã tận, phạm hạnh đã thành, việc cần làm đã làm, không còn trở lại trạng thái hiện hữu này.
Đức Phật gọi đó là đã tắm bằng sự tắm rửa bên trong. Bài đang nói về sự giải thoát trong mạch sinh tử, vượt cảm giác nhẹ lòng sau một chuyện buồn. Hình ảnh tắm bên trong chuẩn bị cho cuộc hỏi đáp kế tiếp.
Tìm hiểu bài kinh
Một câu hỏi về dòng sông
Bà-la-môn Bhāradvāja ở Sundarikā ngồi gần đó hỏi Đức Phật có đến sông Bāhukā tắm. Ngài hỏi việc ấy có công dụng gì. Ông kể niềm tin của nhiều người: sông dẫn đến cõi trời, đem lại phước và rửa được các nghiệp xấu. Kinh giữ đây là lời ông trình bày.
Đáp bằng kệ, Đức Phật nhắc các nơi Bāhukā, Adhikakkā, Gayā, Sundarikā, Sarassatī, Payāga và Bāhumatī. Người làm nghiệp đen dù thường xuyên ngâm mình vẫn không được sạch bởi việc ấy. Nước của các sông không xóa được nghiệp xấu của người sống độc ác. Câu trả lời đang xét sự thanh tẩy nghiệp, không phủ nhận công dụng của nước trong việc tắm thân.
Tìm hiểu bài kinh
Sự thanh tịnh thể hiện trong cách đối với mọi loài
Với người trong sạch, kệ nói ngày nào cũng là ngày hội thanh tịnh, ngày bố-tát; người có hành vi thanh sạch luôn thực hiện trọn vẹn những điều nguyện tu. Hình ảnh ngày hội và ngày trì giới hướng về sự trong sạch được sống liên tục, không phải đợi đúng một nơi hoặc một ngày mới có.
Đức Phật chỉ việc tắm ở đây: mang lại an toàn cho mọi chúng sinh. Ngài nêu không nói dối, không hại sinh vật, không lấy thứ không được cho, có lòng tin và không keo kiệt. Người sống như vậy cần gì đến Gayā; ngay giếng nước cũng là Gayā của họ.
Trọng tâm là hành vi và phẩm chất của người sống. Hình ảnh giếng nước không ban phép xóa lỗi cho một nơi khác; nó giúp thấy việc tu không thể được giao hết cho một nghi thức bên ngoài.
Tìm hiểu bài kinh
Bhāradvāja tiếp tục con đường
Bhāradvāja tán thán lời dạy đã được làm sáng như dựng vật bị lật, mở điều bị che, chỉ đường người lạc và thắp đèn cho người có mắt thấy. Ông xin quy y Phật, Pháp, Tăng, xin xuất gia và thọ cụ túc giới.
Sau khi được xuất gia, thọ giới, vị ấy sống một mình, viễn ly, không phóng dật, nhiệt tâm và kiên quyết. Không lâu sau, ngay đời này, bằng hiểu biết trực tiếp của mình, vị ấy tự chứng và an trú mục tiêu tối thượng của đời sống phạm hạnh. Vị ấy biết sinh đã tận, phạm hạnh đã thành, việc cần làm đã làm, không còn trở lại hiện hữu này và trở thành A-la-hán.
Kết thúc giữ cả lời xin lẫn đời sống thực hành theo sau. Chính điều đó tiếp nối chủ đề đầu bài: sự trong sạch gắn với những gì thật sự được hiểu, từ bỏ và tu tập.
Gợi ý suy xét và thực hành
Một việc nhỏ có thể nhìn lại hôm nay
Gợi ý vận dụng của người biên soạn.
Có thể nhớ lại một cuộc gặp vừa qua: lúc nào mình muốn lời đóng góp của người khác bớt giá trị? Chỉ cần gọi đúng điều đã khởi, rồi chọn một việc có thể làm khác trong lần tới: ghi nhận công sức cho công bằng, bỏ một câu chê không cần thiết hoặc nói rõ nhu cầu của mình mà không làm sai sự thật.
Đây là gợi ý của người biên soạn. Không cần gượng ép một cảm giác vui, phủ nhận phần đóng góp của mình hay coi một lần vấp là cả con người. Việc nhìn lại có ích khi dẫn đến lựa chọn cụ thể. Nó mở một chỗ để học tiếp, không tự chứng nhận sự giải thoát được bài kinh mô tả.
Đối chiếu với kinh văn (40 đoạn)
- mn7:3.1
- mn7:3.2
- mn7:4.1
- mn7:4.2
- mn7:4.3
- mn7:4.4
- mn7:4.5
- mn7:4.6
- mn7:4.7
- mn7:4.8
- mn7:4.9
- mn7:4.10
- mn7:4.11
- mn7:4.12
- mn7:4.13
- mn7:4.14
- mn7:4.15
- mn7:4.16
- mn7:4.17
- mn7:4.18
- mn7:4.19
- mn7:4.20
- mn7:4.21
- mn7:4.22
- mn7:4.23
- mn7:4.24
- mn7:4.25
- mn7:4.26
- mn7:4.27
- mn7:4.28
- mn7:4.29
- mn7:4.30
- mn7:4.31
- mn7:15.1
- mn7:20.18
- mn7:20.19
- mn7:20.20
- mn7:20.21
- mn7:20.22
- mn7:20.23
Chỗ dễ hiểu sai
Đối chiếu thêm khi gặp chữ khó
Các bản có khác biệt ở vài tên ô nhiễm. Bản này giữ cách dùng của dự án, trong đó makkha là gièm pha, paḷāsa là hơn thua, rồi giải nghĩa theo chức năng trong bài. Pāli viết đủ nhiều lượt lặp mà bản Anh gom lại; những chỗ Anh không có câu riêng vẫn cần được đọc từ Pāli.
Ví dụ vải giặt bằng nước và vàng luyện bằng lò được giữ thành hai hình ảnh theo nguồn. Câu về thoát ly giữ “phạm vi tưởng này”, không thêm “toàn bộ” hoặc kết luận một tầng chứng chưa được nêu. Những giới hạn ấy giúp ta theo điều văn bản nói, đồng thời để chỗ cho việc tìm hiểu tiếp.
Đối chiếu với kinh văn (68 đoạn)
- mn7:3.1
- mn7:3.2
- mn7:4.1
- mn7:4.2
- mn7:4.3
- mn7:4.4
- mn7:4.5
- mn7:4.6
- mn7:4.7
- mn7:4.8
- mn7:4.9
- mn7:4.10
- mn7:4.11
- mn7:4.12
- mn7:4.13
- mn7:4.14
- mn7:4.15
- mn7:4.16
- mn7:4.17
- mn7:4.18
- mn7:4.19
- mn7:4.20
- mn7:4.21
- mn7:4.22
- mn7:4.23
- mn7:4.24
- mn7:4.25
- mn7:4.26
- mn7:4.27
- mn7:4.28
- mn7:4.29
- mn7:4.30
- mn7:4.31
- mn7:5.1
- mn7:5.2
- mn7:5.3
- mn7:5.4
- mn7:5.5
- mn7:5.6
- mn7:5.7
- mn7:5.8
- mn7:5.9
- mn7:5.10
- mn7:5.11
- mn7:5.12
- mn7:5.13
- mn7:5.14
- mn7:5.15
- mn7:5.16
- mn7:5.17
- mn7:5.18
- mn7:5.19
- mn7:5.20
- mn7:5.21
- mn7:5.22
- mn7:5.23
- mn7:5.24
- mn7:5.25
- mn7:5.26
- mn7:5.27
- mn7:5.28
- mn7:5.29
- mn7:5.30
- mn7:5.31
- mn7:12.1
- mn7:12.2
- mn7:12.3
- mn7:17.1
Kinh văn Việt 2026
Chờ nghe duyệtKinh Ví Dụ Tấm Vải
Không tải được âm thanh. Bạn có thể thử lại hoặc mở MP3 trực tiếp.
Bản đang biên tập: Việt 2026 · trạng thái published
English
Tham khảo
Bản tham khảo do SuttaCentral phát hành, không phải bản của dự án.
Gồm chỗ Sujato để trống, bù bằng bản lấp của dự án (bản nháp của chúng ta).
147/147 segment có nội dung · ghép từ english-sujato, english-project
NguồnBhikkhu Sujato — lấy từ SuttaCentral, translation/en/sujato @ 11c9d708978c (bản quyền thuộc Bhikkhu Sujato; dùng theo giấy phép của dịch giả) · SuttaCentral yêu cầu ghi rõ nguồn gốc khi sử dụng lại
Việt hiện hành
Tham khảo
Bản Việt đang lưu hành, tại bản chụp đã pin.
HT. Thích Minh Châu.
Bản chụp đã pin không có bản dịch cho bài này. Đây là giới hạn của bản chụp SuttaCentral, không phải thiếu sót của dự án.
Bản Việt nguyên bài của Hòa thượng Thích Minh Châu có ở mục Tra cứu toàn văn bên dưới. Đó là văn bản liền mạch, chưa căn theo segment, nên không điền vào cột này.
Việt 2026
Bản của dự án
Bản dịch canonical của dự án. Đây là bản đang biên tập.
147/147 segment có nội dung
NguồnBản dịch của dự án Kinh Tạng Pāli Việt — CC0 1.0, không phải bản của SuttaCentral
Tra cứu toàn văn
Nguồn dưới đây không phải cột đối chiếu. Nó là văn xuôi liên tục, không chia theo segment, nên không đặt cạnh Pāli từng câu được — dùng để tra từ ngữ và đối chiếu ở mức câu.
Bản Việt của Hòa thượng Thích Minh Châu, hiệu đính Bình Anson ↗
Hòa thượng Thích Minh Châu, hiệu đính Bình Anson — lấy từ BuddhaSasana (budsas.org) (bản sao chép bên thứ ba). Không theo segment, không dùng để đối chiếu từng câu. NOASSERTION: Hòa thượng Thích Minh Châu (bản dịch); Bình Anson (hiệu đính).
- Văn xuôi liên tục, không chia theo segment của bilara — đối chiếu ở mức câu chứ không ở mức segment.
- Trang ghi rõ: "Bình Anson hiệu đính, dựa theo bản Anh ngữ 'The Middle Length Discourses of the Buddha', Tỳ kheo Nanamoli". Tức đây là bản hiệu đính của bản dịch Hòa thượng Thích Minh Châu, có đối chiếu bản Anh của Tỳ khẻo Nanamoli — không phải nguyên văn bản dịch của Hòa thượng Thích Minh Châu.
- Đây là bản sao của bên thứ ba, không phải bản xuất bản. Bản in lần đầu của Hòa thượng Thích Minh Châu, 1973 (Trung Bộ Kinh, tập I); lần in lại 1986. Trang này là bản sao bên thứ ba, không phải bản xuất bản. Tác phẩm vẫn được tái bản thương mại, nên việc dùng bản sao phải ghi rõ là bản sao.
- Không có tuyên bố quyền tác giả máy đọc được: NOASSERTION. Không suy ra CC0.
Hòa thượng Thích Minh Châu, Bình Anson hiệu đính (SuttaCentral, nguyên bài) ↗
Hòa thượng Thích Minh Châu, hiệu đính Bình Anson — lấy từ SuttaCentral (bản sao chép bên thứ ba). Không theo segment, không dùng để đối chiếu từng câu. NOASSERTION: Hòa thượng Thích Minh Châu (bản dịch); Bình Anson (hiệu đính).
- Văn xuôi liên tục, không chia theo segment của bilara — đối chiếu ở mức câu chứ không ở mức segment.
- Chân trang các tệp ghi "Bình Anson hiệu đính … dựa theo bản Anh ngữ": "The Middle Length Discourses of the Buddha", Tỳ kheo Nanamoli và Tỳ kheo Bodhi dịch, 1995 (Trung Bộ); "The Long Discourses of the Buddha", Maurice Walshe dịch, 1987 (Trường Bộ). Tức đây là bản Bình Anson hiệu đính lại bản dịch của Hòa thượng Thích Minh Châu có đối chiếu bản Anh, không phải nguyên văn bản dịch của Hòa thượng.
- Đây là bản sao của bên thứ ba, không phải bản xuất bản. Chân trang ghi người hiệu đính, ngày hiệu đính, lời cảm ơn người gửi bản điện tử và người chuẩn bị cho SuttaCentral (ví dụ MN 1: hiệu đính tháng 8–1999 và 10–06–2004, nhắc bản in 1986 ở một chú thích, Blake Walsh chuẩn bị; DN 1: hiệu đính 15–06–2007). Chân trang không nêu ấn bản in gốc cho từng bài; không suy ra ấn bản cho toàn bộ từ ví dụ trên.
- Không có tuyên bố quyền tác giả máy đọc được: NOASSERTION. Không suy ra CC0.
Đọc toàn bài · 26 khối văn bản
Như vầy tôi nghe.
Một thời Thế Tôn ở Sāvatthi (Xá-vệ), tại Jetavana (Kỳ-đà Lâm), vườn ông Anāthapiṇḍika (Cấp Cô Ðộc). Lúc bấy giờ Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo: “Này các Tỷ-kheo”.:” Bạch Thế Tôn”, các vị Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau
—Này các Tỷ-kheo, như một tấm vải cấu uế, nhiễm bụi, một người thợ nhuộm nhúng tấm vải ấy vào thuốc nhuộm này hay thuốc nhuộm khác—hoặc xanh, hoặc vàng, hoặc đỏ, hoặc tía—vải ấy sẽ được màu nhuộm không tốt đẹp, sẽ được màu nhuộm không sạch sẽ. Vì sao vậy? Này các Tỷ-kheo, vì tấm vải không được trong sạch. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, cõi ác chờ đợi một tâm cấu uế. Này các Tỷ-kheo, như một tấm vải thanh tịnh, trong sạch, một người thợ nhuộm nhúng tấm vải ấy vào thuốc nhuộm này hay thuốc nhuộm khác—hoặc xanh, hoặc vàng, hoặc đỏ, hoặc tía, vải ấy sẽ được màu nhuộm tốt đẹp, sẽ được màu nhuộm sạch sẽ. Vì sao vậy? Này các Tỷ-kheo, vì tấm vải được trong sạch. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, cõi thiện chờ đợi một tâm không cấu uế.
Và này các Tỷ-kheo, thế nào là những cấu uế của tâm? Tham dục, tà tham là cấu uế của tâm, sân là cấu uế của tâm, phẫn là cấu uế của tâm, hận là cấu uế của tâm, hư ngụy, não hại, tật đố, xan tham, man trá, khi cuống, ngoan cố, cấp tháo, quá mạn, kiêu, phóng dật là cấu uế của tâm.
Này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo nào nghĩ rằng: “Tham dục, tà tham là cấu uế của tâm” và sau khi biết vậy, vị ấy đoạn trừ tham dục, tà tham cấu uế của tâm; nghĩ rằng: “Sân là cấu uế của tâm”, và sau khi biết vậy, vị ấy đoạn trừ sân, cấu uế của tâm; phẫn … hận … hư ngụy … não hại, tật đố, xan tham, man trá, khi cuống … ngoan cố … cấp tháo … mạn … quá mạn … kiêu; nghĩ rằng: “Phóng dật là cấu uế của tâm” thì sau khi biết vậy, vị ấy đoạn trừ phóng dật, cấu uế của tâm.
Này các Tỷ-kheo, khi nào Tỷ-kheo biết được: “Tham dục, tà tham là cấu uế của tâm”, tham dục, tà tham cấu uế của tâm được diệt trừ, … sân … phẫn … hận … hư ngụy … não hại … tật đố … xan tham … man trá … khi cuống … ngoan cố … cấp tháo … mạn … quá mạn … kiêu; khi nào Tỷ-kheo biết được: “Phóng dật là cấu uế của tâm”, phóng dật, cấu uế của tâm được diệt trừ, Tỷ-kheo ấy thành tựu lòng tin tuyệt đối đối với Phật: Ngài là bậc Thế Tôn, A-la-hán, Chánh Ðẳng Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Ðiều Ngự Trượng Phu, Vô Thượng Sĩ, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn.
Vị ấy thành tựu lòng tin tuyệt đối đối với Pháp: Pháp được Thế Tôn khéo thuyết giảng, thiết thực hiện tại, không có thời gian, đến để mà thấy, có khả năng hướng thượng, được người có trí chứng hiểu.
Vị ấy thành tựu lòng tin tuyệt đối đối với chúng Tăng: Diệu hạnh là chúng Tăng, đệ tử Thế Tôn; Trực hạnh là chúng Tăng, đệ tử Thế Tôn; Như lý hạnh là chúng Tăng, đệ tử Thế Tôn; Chánh hạnh là chúng Tăng, đệ tử Thế Tôn. Tức là bốn đôi tám vị. Chúng Tăng, đệ tử Thế Tôn, đáng được cung kính, đáng được tôn trọng, đáng được cúng dường, đáng được chắp tay, là phước điền vô thượng ở đời.
Ðến giai đoạn này, đối với vị ấy có sự từ bỏ, có sự diệt trừ, có sự giải thoát, có sự đoạn trừ, có sự xả ly. Vị ấy tự nghĩ: “Ta thành tựu lòng tin tuyệt đối đối với Thế Tôn”, và chứng được nghĩa tín thọ, chứng được pháp tín thọ, chứng được hân hoan liên hệ đến pháp; từ hân hoan, hỷ sanh; từ hỷ, thân được khinh an; thân khinh an, cảm giác được lạc thọ; với lạc thọ, tâm được Thiền định.
Vị ấy tự nghĩ: “Ta thành tựu lòng tin tuyệt đối đối với Pháp”, và chứng được nghĩa tín thọ, chứng được pháp tín thọ, chứng được hân hoan liên hệ đến pháp; từ hân hoan, hỷ sanh; từ hỷ, thân được khinh an; thân khinh an, cảm giác được lạc thọ; với lạc thọ, tâm được Thiền định.
Vị ấy tự nghĩ: “Ta thành tựu lòng tin tuyệt đối đối với Tăng”, và chứng được nghĩa tín thọ, chứng được pháp tín thọ, chứng được hân hoan liên hệ đến pháp; từ hân hoan hỷ sanh; từ hỷ, thân được khinh an, thân khinh an, cảm giác được lạc thọ; với lạc thọ, tâm được Thiền định.
Vị ấy tự nghĩ: “Ðến giai đoạn này, đối với Ta, có sự từ bỏ, có sự diệt trừ, có sự giải thoát, có sự đoạn trừ, có sự xả ly”, và chứng được nghĩa tín thọ, chứng được pháp tín thọ, chứng được hân hoan liên hệ đến pháp; từ hân hoan, hỷ sanh; từ hỷ, thân khinh an; thân khinh an, cảm giác được lạc thọ; với lạc thọ, tâm được Thiền định.
Này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo, giới như vậy, pháp như vậy, tuệ như vậy—nếu có ăn đồ khất thực với gạo thơm, hạt đen được vất đi, với các món canh, với các món ăn khác cũng không vì vậy trở thành một chướng ngại cho vị ấy. Này các Tỷ-kheo, như một tấm vải cấu uế, nhiễm bụi, nếu bỏ trong nước sạch, trở thành thanh tịnh sạch sẽ, như bỏ vào lò lửa trở thành thanh tịnh sạch sẽ. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, một Tỷ-kheo, giới như vậy, pháp như vậy, tuệ như vậy—nếu có ăn đồ khất thực với gạo thơm, hạt đen được vất đi, với các món canh, với các món ăn khác, cũng không vì vậy trở thành một chướng ngại cho vị ấy.
Vị ấy an trú, biến mãn một phương với tâm câu hữu với từ, cũng vậy phương thứ hai, cũng vậy phương thứ ba, cũng vậy phương thứ tư. Như vậy, cùng khắp thế giới, trên dưới bề ngang, hết thảy phương xứ, cùng khắp vô biên giới, vị ấy an trú biến mãn với tâm câu hữu với từ, quảng đại, vô biên, không hận, không sân.
Vị ấy an trú, biến mãn một phương với tâm câu hữu với bi … (như trên) … với tâm câu hữu với hỷ … (như trên) … biến mãn một phương với tâm câu hữu với xả, cũng vậy phương thứ hai, cũng vậy phương thứ ba, cũng vậy phương thứ tư. Như vậy, cùng khắp thế giới, trên dưới bề ngang, hết thảy phương xứ, cùng khắp vô biên giới, vị ấy an trú biến mãn với tâm câu hữu với xả, quảng đại vô biên, không hận, không sân.
Vị ấy biết: “Có cái này, có cái hạ liệt, có cái cao thượng, có sự giải thoát vượt qua các tưởng”.
Do vị ấy biết như vậy, thấy như vậy, tâm được giải thoát khỏi dục lậu, tâm được giải thoát khỏi hữu lậu, tâm được giải thoát khỏi vô minh lậu. Ðối với tự thân đã giải thoát, trí khởi lên: “Ta đã giải thoát, sanh đã tận, phạm hạnh đã thành, những việc nên làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này nữa”. Này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ấy được gọi là Tỷ-kheo đã được tắm rửa với sự tắm rửa nội tâm.
Lúc bấy giờ, Bà-la-môn Sundarika Bhāradvāja đang ngồi không xa Thế Tôn. Rồi Bà-la-môn Sundarika Bhāradvāja bạch Thế Tôn
—Tôn giả Gotama có đi đến sông Bahuka để tắm rửa không?
—Này Bà-la-môn, sông Bahuka là gì? Sông Bahuka có làm được lợi ích gì?
—Tôn giả Gotama, sông Bahuka được nhiều người xem là có khả năng giải thoát. Tôn giả Gotama, sông Bahuka được nhiều người xem là có khả năng đem lại công đức. Và nhiều người đã gội sạch các ác nghiệp trong sông Bahuka.
Rồi Thế Tôn nói lên những bài kệ sau đây cho Bà-la-môn Sundarika Bhāradvāja:
Trong sông Bàhukà Tại Adhikakkà, Tại cả sông Gayà Và Sundarikà, Tại Sarassatì Và tại Payàna, Tại Bàhumatì, Kẻ ngu dầu thường tắm, Ác nghiệp không rửa sạch. Sông Sundarikà Có thể làm được gì? Payàga làm gì? Cả sông Bàhukà? Không thể rửa nghiệp đen Của kẻ ác gây tội. Ðối kẻ sống thanh tịnh, Ngày nào cũng ngày tốt, Với kẻ sống thanh tịnh, Ngày nào cũng ngày lành, Các tịnh nghiệp thanh tịnh, Luôn thành tựu thiện hạnh. Này vị Bà-la-môn, Chỉ nên tắm ở đây, Khiến mọi loài chúng sanh, Ðược sống trong an ổn. Nếu không nói dối trá, Nếu không hại chúng sanh, Không lấy của không cho, Có lòng tín, không tham, Ði Gayà làm gì, Gayà một giếng nước?
Khi được nghe nói vậy, Bà-la-môn Sundarika Bhāradvāja bạch Thế Tôn
—Thật vi diệu thay, Tôn giả Gotama! Thật vi diệu thay, Tôn giả Gotama! Tôn giả Gotama, như người dựng đứng lại những gì bị quăng ngã xuống, phơi bày ra những gì bị che kín, chỉ đường cho kẻ bị lạc hướng, đem đèn sáng vào trong bóng tối, để những ai có mắt có thể thấy sắc. Cũng vậy Chánh pháp đã được Tôn giả Gotama dùng nhiều phương tiện trình bày. Nay con quy y Tôn giả Gotama, quy y Pháp và quy y Tăng. Mong con được xuất gia với Tôn giả Gotama! Mong con được thọ đại giới!
Bà-la-môn Sundarika Bhāradvāja được xuất gia với Thế Tôn, được thọ đại giới. Trong thời gian ngắn sau khi thọ đại giới, Tôn giả Bhāradvāja sống độc cư, không phóng dật, nhiệt tâm tinh cần và không bao lâu sau khi tự thân chứng ngộ với thượng trí, chứng đắc và an trú ngay trong hiện tại, vô thượng cứu cánh Phạm hạnh mà vì mục đích này các Thiện nam tử xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Vị ấy đã thắng tri: “Sanh đã tận, Phạm hạnh đã thành, những việc nên làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này nữa”. Như vậy, Tôn giả Bhāradvāja trở thành một vị A-la-hán nữa.
Nguồn của bản này, nguyên văn chân trang của tệp
Hòa thượng Thích Minh Châu dịch Việt
Chân thành cám ơn anh HDC và nhóm Phật tử VH đã có thiện tâm gửi tặng ấn bản điện tử. (Bình Anson hiệu đính, dựa theo bản Anh ngữ “The Middle Length Discourses of the Buddha”, Tỳ kheo Nanamoli và Tỳ kheo Bodhi dịch, 1995). Hiệu đính: 10–06-2004
Prepared for SuttaCentral by Blake Walsh.
Rubric chất lượng tóm tắt
Mỗi tiêu chí chấm từ 0 đến 10. Điểm chung là trung bình của đủ 10 tiêu chí. Kiểm tra kỹ thuật chỉ chấm phần đo được; ô chưa đánh giá không phải điểm 0.
10 tiêu chí chấm tóm tắt
| Tiêu chí | Cách đánh giá |
|---|---|
| Bám sát bài kinh | Mọi khẳng định có căn cứ trong kinh; không thêm giáo lý hoặc suy diễn. |
| Đủ ý chính | Nêu được trọng tâm và kết luận; không bỏ ý khiến người đọc hiểu sai. |
| Cấu trúc lập luận | Giữ trình tự và các quan hệ điều kiện, đối chiếu, nhân quả của kinh. |
| Bối cảnh & người nói | Đúng địa điểm, người nói, người nghe và tình huống khi được nêu. |
| Thuật ngữ | Dùng đúng nghĩa theo ngữ cảnh, nhất quán với bản dịch. |
| Sáng rõ & tự nhiên | Văn xuôi dễ hiểu với người Việt hiện đại, không calque hay giả cổ. |
| Súc tích | Chọn lọc ý, tránh lặp thừa; không quá 500 từ. |
| Tách biệt lời kinh | Phân biệt tóm tắt với nguyên văn; không gán diễn giải cho Đức Phật. |
| Bất định & trung thực | Không biến cách hiểu chưa chắc thành kết luận chắc chắn. |
| Kỹ thuật & trình bày | Văn xuôi thuần, NFC, đoạn văn hợp lệ và hiển thị đúng. |
2026-10-06 · Kiểm tra kỹ thuật · Chưa có điểm tổng
Người/công cụ đánh giá: Repository summary validator.
Nội dung hoặc nguồn đã thay đổi từ lần đánh giá này; điểm không xác nhận bản hiện tại.
Kiểm tra tự động: 470 từ, 4 đoạn, văn xuôi thuần và NFC. Chưa đối chiếu nội dung tóm tắt với toàn bài kinh; chưa chấm độ đúng nghĩa, đủ ý hay văn phong.
| Tiêu chí | Điểm / 10 |
|---|---|
| Bám sát bài kinh | Chưa đánh giá |
| Đủ ý chính | Chưa đánh giá |
| Cấu trúc lập luận | Chưa đánh giá |
| Bối cảnh & người nói | Chưa đánh giá |
| Thuật ngữ | Chưa đánh giá |
| Sáng rõ & tự nhiên | Chưa đánh giá |
| Súc tích | Chưa đánh giá |
| Tách biệt lời kinh | Chưa đánh giá |
| Bất định & trung thực | Chưa đánh giá |
| Kỹ thuật & trình bày | 10 |
Lỗi chặn ghi nhận: không ghi nhận trong phạm vi đánh giá này.
Mã lần chấm: 502c59eb-1d31-4fa0-be87-1abd52833c01 · Nguồn: 11c9d708978c · SHA-256 nội dung: e1e6860dfade680eaa0ac20b61525894319fa6fe99f65bd6595425b8f7a64a47
2026-10-05 · Kiểm tra kỹ thuật · Chưa có điểm tổng
Người/công cụ đánh giá: Repository summary validator.
Nội dung hoặc nguồn đã thay đổi từ lần đánh giá này; điểm không xác nhận bản hiện tại.
Kiểm tra tự động: 470 từ, 4 đoạn, văn xuôi thuần và NFC. Chưa đối chiếu nội dung tóm tắt với toàn bài kinh; chưa chấm độ đúng nghĩa, đủ ý hay văn phong.
| Tiêu chí | Điểm / 10 |
|---|---|
| Bám sát bài kinh | Chưa đánh giá |
| Đủ ý chính | Chưa đánh giá |
| Cấu trúc lập luận | Chưa đánh giá |
| Bối cảnh & người nói | Chưa đánh giá |
| Thuật ngữ | Chưa đánh giá |
| Sáng rõ & tự nhiên | Chưa đánh giá |
| Súc tích | Chưa đánh giá |
| Tách biệt lời kinh | Chưa đánh giá |
| Bất định & trung thực | Chưa đánh giá |
| Kỹ thuật & trình bày | 10 |
Lỗi chặn ghi nhận: không ghi nhận trong phạm vi đánh giá này.
Mã lần chấm: 26f11d51-fdcc-4450-a60a-102abb2a9b97 · Nguồn: 11c9d708978c · SHA-256 nội dung: e1e6860dfade680eaa0ac20b61525894319fa6fe99f65bd6595425b8f7a64a47
2026-10-05 · Kiểm tra kỹ thuật · Chưa có điểm tổng
Người/công cụ đánh giá: Repository summary validator.
Nội dung hoặc nguồn đã thay đổi từ lần đánh giá này; điểm không xác nhận bản hiện tại.
Kiểm tra tự động: 470 từ, 4 đoạn, văn xuôi thuần và NFC. Chưa đối chiếu nội dung tóm tắt với toàn bài kinh; chưa chấm độ đúng nghĩa, đủ ý hay văn phong.
| Tiêu chí | Điểm / 10 |
|---|---|
| Bám sát bài kinh | Chưa đánh giá |
| Đủ ý chính | Chưa đánh giá |
| Cấu trúc lập luận | Chưa đánh giá |
| Bối cảnh & người nói | Chưa đánh giá |
| Thuật ngữ | Chưa đánh giá |
| Sáng rõ & tự nhiên | Chưa đánh giá |
| Súc tích | Chưa đánh giá |
| Tách biệt lời kinh | Chưa đánh giá |
| Bất định & trung thực | Chưa đánh giá |
| Kỹ thuật & trình bày | 10 |
Lỗi chặn ghi nhận: không ghi nhận trong phạm vi đánh giá này.
Mã lần chấm: b2c781e0-a38e-4a05-b8a3-7108cba6494f · Nguồn: 11c9d708978c · SHA-256 nội dung: 3f3872de860360facd7e3f87c374a288cb5522f8d7d5613d46a57c49ee786653
2026-10-05 · Đánh giá đầy đủ · 8.71/10
Người/công cụ đánh giá: Codex.
Nội dung hoặc nguồn đã thay đổi từ lần đánh giá này; điểm không xác nhận bản hiện tại.
Full summary review 05/10/2026 against all MN7 Pāli/English/Vietnamese/comment segments. It captures the soiled/clean cloth analogy, all sixteen mental defilements (including the corrected makkha/paḷāsa wording), the practice of recognizing and abandoning them, confidence and the joy-to-samādhi sequence, the four immeasurables, perception and liberation, then the brahmin’s question about ritual bathing and the answer grounded in harmless ethical conduct. It preserves the discourse’s order and separates summary prose from quotations. The external Vietnamese text is prose reference, not segment alignment. Summary length and format comply. Technical gate blocker remains: tests/validator fail on 19 missing DN summaries and untracked English fills lacking metadata; this assessment does not certify publication readiness.
| Tiêu chí | Điểm / 10 |
|---|---|
| Bám sát bài kinh | 9.4 |
| Đủ ý chính | 9.5 |
| Cấu trúc lập luận | 9.5 |
| Bối cảnh & người nói | 9.7 |
| Thuật ngữ | 9.4 |
| Sáng rõ & tự nhiên | 9.3 |
| Súc tích | 9.4 |
| Tách biệt lời kinh | 9.6 |
| Bất định & trung thực | 9.3 |
| Kỹ thuật & trình bày | 2 |
Lỗi chặn ghi nhận: Required technical gate fails; summary release integrity remains blocked..
Mã lần chấm: e4d26cbc-3e9b-4ab9-be14-18f180699e1c · Nguồn: 11c9d708978c · SHA-256 nội dung: 14eaf223a42ec7643ec65be95b78bb9b3f35da17f07f5d6c6423941d9c6288da
2026-10-05 · Kiểm tra kỹ thuật · Chưa có điểm tổng
Người/công cụ đánh giá: Repository summary validator.
Nội dung hoặc nguồn đã thay đổi từ lần đánh giá này; điểm không xác nhận bản hiện tại.
Kiểm tra tự động: 470 từ, 4 đoạn, văn xuôi thuần và NFC. Chưa đối chiếu nội dung tóm tắt với toàn bài kinh; chưa chấm độ đúng nghĩa, đủ ý hay văn phong.
| Tiêu chí | Điểm / 10 |
|---|---|
| Bám sát bài kinh | Chưa đánh giá |
| Đủ ý chính | Chưa đánh giá |
| Cấu trúc lập luận | Chưa đánh giá |
| Bối cảnh & người nói | Chưa đánh giá |
| Thuật ngữ | Chưa đánh giá |
| Sáng rõ & tự nhiên | Chưa đánh giá |
| Súc tích | Chưa đánh giá |
| Tách biệt lời kinh | Chưa đánh giá |
| Bất định & trung thực | Chưa đánh giá |
| Kỹ thuật & trình bày | 10 |
Lỗi chặn ghi nhận: không ghi nhận trong phạm vi đánh giá này.
Mã lần chấm: 762304dd-d9c5-41fd-b0c4-fc5f6ab5093f · Nguồn: 11c9d708978c · SHA-256 nội dung: 2dde8605f9322c0cfc623d33b1fa330833abb473e91efd076eec5cd1d11d7866
Rubric chất lượng bản dịch
Mỗi tiêu chí chấm từ 0 đến 10. Điểm chung là trung bình của đủ 10 tiêu chí. Kiểm tra kỹ thuật chỉ chấm phần đo được; ô chưa đánh giá không phải điểm 0.
Điểm trên 9, không có lỗi chặn và vượt kiểm tra phát hành mới đủ điều kiện published. Lỗi chặn luôn thắng điểm số.
10 tiêu chí chấm bản dịch
| Tiêu chí | Cách đánh giá |
|---|---|
| Nguồn & xuất xứ | Đúng UID, nguồn Pāli đã ghim; xác định đúng tác giả và nguồn tham khảo. |
| Đúng nghĩa Pāli | Giữ đủ ý; không thêm diễn giải vào lời kinh, không làm lệch giáo nghĩa. |
| Ngữ pháp & logic | Đúng người nói, chủ thể, phủ định, điều kiện, số lượng và quan hệ mệnh đề. |
| Đủ đoạn & căn chỉnh | Đủ segment, đúng ID và ranh giới; bảo toàn lặp và dấu lược. |
| Thuật ngữ | Chính xác theo ngữ cảnh, giữ các phân biệt quan trọng và nhất quán. |
| Đối chiếu nguồn | Đọc Pāli, English và Việt truyền thống khi có; phân xử bất đồng bằng Pāli. |
| Tiếng Việt sáng rõ | Câu tự nhiên, dễ hiểu, không dịch máy móc hay giả cổ. |
| Hán–Việt & súc tích | Giữ thuật ngữ hữu ích, giảm từ tối nghĩa và diễn đạt dài dòng. |
| Bất định & trung thực | Ghi nhận cách hiểu khác; không bịa nguồn hoặc che giấu bất định. |
| Kỹ thuật & phát hành | JSON/YAML, NFC, metadata, giấy phép và các kiểm tra bắt buộc đều đạt. |
2026-10-13 · Đánh giá đầy đủ · 9.18/10
Người/công cụ đánh giá: Claude Opus 5.5 (Claude Code).
Khớp nội dung và nguồn đang hiển thị.
Rà soát xưng hô (2026-10-13), theo quyết định của người biên tập: người quy y xưng "đệ tử" ("chúng đệ tử"); người thưa với Đức Phật xưng "con"; Đức Phật tự xưng "Ta"; sửa "Bạch Thế Tôn" đặt nhầm cho người khác. Đổi 2 segment bản dịch: 21.4, 21.5. Mỗi chỗ đổi được đối chiếu Pāli root (người nói, người nghe, vocative). Không review lại toàn bài: điểm mang theo nguyên từ lượt full e0608c66-97de-4a1d-ab5a-19ce7668e6e4 (2026-10-08); các thay đổi chỉ là xưng hô và lỗi nhỏ đi kèm đã liệt kê, không có lý do hạ điểm. Technical gate (validate/test/check) chạy lại. Đây là review của AI, không phải chứng nhận của chuyên gia Pāli.
| Tiêu chí | Điểm / 10 |
|---|---|
| Nguồn & xuất xứ | 9.3 |
| Đúng nghĩa Pāli | 9.1 |
| Ngữ pháp & logic | 9.2 |
| Đủ đoạn & căn chỉnh | 9.3 |
| Thuật ngữ | 8.9 |
| Đối chiếu nguồn | 9.3 |
| Tiếng Việt sáng rõ | 9.1 |
| Hán–Việt & súc tích | 9.1 |
| Bất định & trung thực | 9 |
| Kỹ thuật & phát hành | 9.5 |
Lỗi chặn ghi nhận: không ghi nhận trong phạm vi đánh giá này.
Mã lần chấm: c85eb570-fefc-4561-8cd1-0f13af9cac50 · Nguồn: 11c9d708978c · SHA-256 nội dung: 026cdca2724618a5e06f8d932508f89f78f1e5cd75f7d9fe65df22835e435e2c
2026-10-08 · Đánh giá đầy đủ · 9.18/10
Người/công cụ đánh giá: Claude Opus 5.5 (Claude Code).
Nội dung hoặc nguồn đã thay đổi từ lần đánh giá này; điểm không xác nhận bản hiện tại.
Chuẩn hoá thuật ngữ toàn Kinh tạng (năm Nikāya) ngày 2026-10-08 theo quyết định ghi trong content/glossary/pali-vi.yaml: Sát-đế-lợi, hiền giả (āvuso), áo cà-sa, A-tu-la, triền cái theo glossary, nghi hoặc, lợi dưỡng (lābhasakkāra), sanh y (upadhi), thức/xúc theo căn (thức mắt … thức ý), công thức `paccattaññeva parinibbāyati` = tự mình chứng đạt Niết-bàn, tứ vô lượng `lan tỏa`. Ngoài ra: comment ×7; appamanna: công thức tứ vô lượng ×4. Thay chỉ trong segment có đúng thuật ngữ Pāli, khớp nguyên từ. Đổi 4 segment: 13.1, 14.1, 15.1, 16.1. Không review lại toàn bài: điểm mang theo nguyên từ lượt full ab135aab-a0a1-498c-bba0-5180aeaa05f7 (2026-10-07); thay đổi là thuật ngữ/công thức nên không có lý do hạ hay nâng điểm. Technical gate chạy lại. Đây là review của AI, không phải chứng nhận của chuyên gia Pāli.
| Tiêu chí | Điểm / 10 |
|---|---|
| Nguồn & xuất xứ | 9.3 |
| Đúng nghĩa Pāli | 9.1 |
| Ngữ pháp & logic | 9.2 |
| Đủ đoạn & căn chỉnh | 9.3 |
| Thuật ngữ | 8.9 |
| Đối chiếu nguồn | 9.3 |
| Tiếng Việt sáng rõ | 9.1 |
| Hán–Việt & súc tích | 9.1 |
| Bất định & trung thực | 9 |
| Kỹ thuật & phát hành | 9.5 |
Lỗi chặn ghi nhận: không ghi nhận trong phạm vi đánh giá này.
Mã lần chấm: e0608c66-97de-4a1d-ab5a-19ce7668e6e4 · Nguồn: 11c9d708978c · SHA-256 nội dung: d16cee79f044cbde71131474a15175bac8aab67f2055d679027413b7c6092cfa
2026-10-07 · Đánh giá đầy đủ · 9.18/10
Người/công cụ đánh giá: Claude Opus 5.5 (Claude Code).
Nội dung hoặc nguồn đã thay đổi từ lần đánh giá này; điểm không xác nhận bản hiện tại.
Lượt review đối kháng của AI (không phải chứng nhận của chuyên gia Pāli độc lập). Đã đọc đủ 147 segment: Pāli (authority) + Sujato + bản HT. Thích Minh Châu (budsas trung07, kèm bản Ñāṇamoli/Nyanaponika cùng trang). 23 segment được sửa. Sửa: 9.1/10.1 [accuracy/alignment]: 10.1 có trọn `saṅghe aveccappasādena samannāgatomhī’ti` mà bản cũ chỉ ghi `Tăng đoàn,’` và thiếu nháy mở ở 9.1 → `‘nơi Giáo pháp …` / `nơi Tăng đoàn, ta có niềm tin vững chắc,’`. 17.1 [accuracy]: bỏ `toàn bộ` (ngoặc vuông của Bodhi) và `hơn cái này`; giữ `imassa`. 8.1 [accuracy]: `panassa` = vị ấy (không phải `một vị tỳ-kheo`); 8.1/11.1 `paṭinissaṭṭha` = `xả ly` (bản cũ `giải phóng`). 19.6, 21.2, 21.3 [accuracy]: phục hồi hô cách `bho gotama` (2+2+1), hai vế `lokkha/puñña` và `kataṁ`, `evamevaṁ`, `rūpāni`. 20.23 [accuracy]: `udapānopi` = `ngay cả giếng nước` (bỏ `bất kỳ… có thể`). 20.12/20.14 [accuracy]: bỏ `tâm` thêm vào `suddhassa`. 20.15 [accuracy]: `vata` = hạnh nguyện (không phải `lời nguyện lành`). 22.2 [terminology]: `appamatto` = `không phóng dật` (glossary, MN27/57/124). 3.2, 4.2–4.3, 5.2–5.3 [terminology]: `byāpāda` = `sân hận` (glossary, đa số MN). 20.4 [terminology]: tên Pāli `Sarassatī`. 2.6, 20.11 [clarity]. 15.1, 18.5 [style]: `tâm đầy hỷ`; nháy lồng ‘…’. Còn lại: `upakkilesa` = `ô nhiễm của tâm` trong khi glossary ghi `cấu uế` (nhưng mục `pamāda` lại nhắc `16 ô nhiễm của tâm` của MN7) và trùng chữ với `saṅkiliṭṭha` ở 2.5 — đề xuất người điều phối quyết; 18.1 gộp ba vế `cittaṁ vimuccati`; 7.2 gộp lặp `bhagavato sāvakasaṅgho`; `kulaputtā sammadeva … pabbajanti` dịch `thiện nam tử chân chánh` (gắn `sammadeva` vào danh từ — lỗi chung của corpus, không sửa riêng); `lokkha` bất định (Sujato cõi trời / Bodhi thanh tịnh, có comment).
| Tiêu chí | Điểm / 10 |
|---|---|
| Nguồn & xuất xứ | 9.3 |
| Đúng nghĩa Pāli | 9.1 |
| Ngữ pháp & logic | 9.2 |
| Đủ đoạn & căn chỉnh | 9.3 |
| Thuật ngữ | 8.9 |
| Đối chiếu nguồn | 9.3 |
| Tiếng Việt sáng rõ | 9.1 |
| Hán–Việt & súc tích | 9.1 |
| Bất định & trung thực | 9 |
| Kỹ thuật & phát hành | 9.5 |
Lỗi chặn ghi nhận: không ghi nhận trong phạm vi đánh giá này.
Mã lần chấm: ab135aab-a0a1-498c-bba0-5180aeaa05f7 · Nguồn: 11c9d708978c · SHA-256 nội dung: cfc5ad222be239cc0aa88ced0af91d5931a9d37dddf7089cd72b9f13275c763c
2026-10-06 · Kiểm tra kỹ thuật · Chưa có điểm tổng
Người/công cụ đánh giá: Repository segment validator.
Nội dung hoặc nguồn đã thay đổi từ lần đánh giá này; điểm không xác nhận bản hiện tại.
Kiểm tra tự động 147 segment với Pāli trong cache: đủ ID, giá trị, NFC và hệ chữ Latin. Chưa đọc đối chiếu nghĩa, ngữ pháp hoặc văn phong; chưa chấm lại 10 tiêu chí. Đây không phải chứng nhận hash upstream hoặc giấy phép, không xác nhận trạng thái xuất bản.
| Tiêu chí | Điểm / 10 |
|---|---|
| Nguồn & xuất xứ | Chưa đánh giá |
| Đúng nghĩa Pāli | Chưa đánh giá |
| Ngữ pháp & logic | Chưa đánh giá |
| Đủ đoạn & căn chỉnh | 10 |
| Thuật ngữ | Chưa đánh giá |
| Đối chiếu nguồn | Chưa đánh giá |
| Tiếng Việt sáng rõ | Chưa đánh giá |
| Hán–Việt & súc tích | Chưa đánh giá |
| Bất định & trung thực | Chưa đánh giá |
| Kỹ thuật & phát hành | Chưa đánh giá |
Lỗi chặn ghi nhận: không ghi nhận trong phạm vi đánh giá này.
Mã lần chấm: bfd8b614-e4cb-46be-82b5-4be33ad3be5c · Nguồn: 11c9d708978c · SHA-256 nội dung: c39ee033e08e329b7a7af367c052ca11e88060fbbd5c2c3c7c2dfe0eec533c00
2026-10-05 · Đánh giá đầy đủ · 9.52/10
Người/công cụ đánh giá: Codex.
Nội dung hoặc nguồn đã thay đổi từ lần đánh giá này; điểm không xác nhận bản hiện tại.
Technical-gate follow-up to current full assessment 67c7b41b-1bad-4880-8c78-793be1c76b9e dated 2026-10-05. The content scores are carried forward unchanged from that current whole-text Pāli review; this entry re-assesses only technical_integrity after npm test passed (336 tests), npm run check reported 0 errors, integrated npm run validate passed, and npm run build completed all 6,146 pages with Pagefind indexing 6,136 pages. The previous entry's sole blocker was the global validation/build gate, which is now resolved. Content and source fingerprints are recalculated by the recorder.
| Tiêu chí | Điểm / 10 |
|---|---|
| Nguồn & xuất xứ | 9.7 |
| Đúng nghĩa Pāli | 9.4 |
| Ngữ pháp & logic | 9.5 |
| Đủ đoạn & căn chỉnh | 10 |
| Thuật ngữ | 9.4 |
| Đối chiếu nguồn | 9 |
| Tiếng Việt sáng rõ | 9.4 |
| Hán–Việt & súc tích | 9.4 |
| Bất định & trung thực | 9.4 |
| Kỹ thuật & phát hành | 10 |
Lỗi chặn ghi nhận: không ghi nhận trong phạm vi đánh giá này.
Mã lần chấm: 2b5c338f-2096-4bf2-bf7e-37fb1bbdcb49 · Nguồn: 11c9d708978c · SHA-256 nội dung: c39ee033e08e329b7a7af367c052ca11e88060fbbd5c2c3c7c2dfe0eec533c00
2026-10-05 · Kiểm tra kỹ thuật · Chưa có điểm tổng
Người/công cụ đánh giá: Repository segment validator.
Nội dung hoặc nguồn đã thay đổi từ lần đánh giá này; điểm không xác nhận bản hiện tại.
Kiểm tra tự động 147 segment với Pāli trong cache: đủ ID, giá trị, NFC và hệ chữ Latin. Chưa đọc đối chiếu nghĩa, ngữ pháp hoặc văn phong; chưa chấm lại 10 tiêu chí. Đây không phải chứng nhận hash upstream hoặc giấy phép, không xác nhận trạng thái xuất bản.
| Tiêu chí | Điểm / 10 |
|---|---|
| Nguồn & xuất xứ | Chưa đánh giá |
| Đúng nghĩa Pāli | Chưa đánh giá |
| Ngữ pháp & logic | Chưa đánh giá |
| Đủ đoạn & căn chỉnh | 10 |
| Thuật ngữ | Chưa đánh giá |
| Đối chiếu nguồn | Chưa đánh giá |
| Tiếng Việt sáng rõ | Chưa đánh giá |
| Hán–Việt & súc tích | Chưa đánh giá |
| Bất định & trung thực | Chưa đánh giá |
| Kỹ thuật & phát hành | Chưa đánh giá |
Lỗi chặn ghi nhận: không ghi nhận trong phạm vi đánh giá này.
Mã lần chấm: 8cfaa51b-fbbf-4bf0-a933-707e292a37c1 · Nguồn: 11c9d708978c · SHA-256 nội dung: c39ee033e08e329b7a7af367c052ca11e88060fbbd5c2c3c7c2dfe0eec533c00
2026-10-05 · Đánh giá đầy đủ · 8.72/10
Người/công cụ đánh giá: Codex.
Nội dung hoặc nguồn đã thay đổi từ lần đánh giá này; điểm không xác nhận bản hiện tại.
Full adversarial review 05/10/2026 after correcting the lexicon choices. Read all 147 Pāli root segments, all 147 project Vietnamese segments/comments, the available 86 Sujato segments, and the whole Thích Minh Châu/Bình Anson text at https://www.budsas.org/uni/u-kinh-trungbo/trung07.htm. Pāli root at bilara commit 11c9d708978cde8ba61096d8a75f7ddfb846f639 is authority; Budsas is a third-party copy with NOASSERTION, not an aligned store layer. A material terminology error was found and corrected before this score: the existing Vietnamese used “vô ơn” for makkha and “khinh miệt” for paḷāsa. Direct DPD lookups on 2026-10-05 (https://dpdict.net/?q=makkha and https://dpdict.net/?q=pa%E1%B8%B7%C4%81sa) give depreciating/denigrating/besmirching for makkha and rivalry/competitiveness/contentiousness for paḷāsa. TMC has hư ngụy/ não hại and Sujato disdain/contempt; considered those parallel renderings, then chose gièm pha/hơn thua based on Pāli plus DPD and consistency with MN3’s same list. Updated the summary and all repeated instances in sections 4 and 5 so the mapping is consistent; reread those full repetitive spans after the fix. Review confirmed all sixteen items remain in the list and are repeated in full at Pāli’s 16 segment pairs, even where Sujato compresses them. Verified the four possible person types, the distinction that a blemished person who knows it may be better than a spotless person who does not, the effort/abandonment causal clauses, the mind-beauty sign contrast, the three Saṅgha confidence formulas, the sequence from confidence through gladness to samādhi, the four brahmavihāras, perception escape and release. The bathing discourse retains its conditionals: external rivers do not wash bad deeds; ethical conduct and harmlessness are what matter. “sallekha” in the summary remains an explicitly contextual “đoạn giảm” term and is not turned into advice for self-harm. English Sujato supplies only 58% of substantive Pāli prose (32 blank substantive segments); blanks were checked against the root and whole-text TMC and were not treated as agreement. Full TMC supports the story and the list but differs on two terms as noted. No known high-impact content blocker remains after correction. Technical release gate is still blocked: repository tests/validator fail due 19 missing DN summaries and new English fill files AN4.108/AN4.110 without metadata. The official score is therefore draft regardless of the content score; technical score 2 is the observed gate failure, not a semantic rating. Location correction re-review 05/10/2026: checked the changed opening `mn7:1.2` against pinned Pāli (`sāvatthiyaṁ viharati jetavane`) and the TMC/BuddhaSasana whole-text opening. Removed “gần” borrowed from Sujato; status remains draft under the existing technical blocker. Also confirmed the corrected khemataṁ wording at `mn7:20.17` means bringing safety to all beings.
| Tiêu chí | Điểm / 10 |
|---|---|
| Nguồn & xuất xứ | 9.7 |
| Đúng nghĩa Pāli | 9.4 |
| Ngữ pháp & logic | 9.5 |
| Đủ đoạn & căn chỉnh | 10 |
| Thuật ngữ | 9.4 |
| Đối chiếu nguồn | 9 |
| Tiếng Việt sáng rõ | 9.4 |
| Hán–Việt & súc tích | 9.4 |
| Bất định & trung thực | 9.4 |
| Kỹ thuật & phát hành | 2 |
Lỗi chặn ghi nhận: Required technical gate fails: repository tests/validator report 19 missing DN summaries and English fill files AN4.108/AN4.110 without metadata. Publication is blocked until those checks pass..
Mã lần chấm: 67c7b41b-1bad-4880-8c78-793be1c76b9e · Nguồn: 11c9d708978c · SHA-256 nội dung: c39ee033e08e329b7a7af367c052ca11e88060fbbd5c2c3c7c2dfe0eec533c00
2026-10-05 · Đánh giá đầy đủ · 8.72/10
Người/công cụ đánh giá: Codex.
Nội dung hoặc nguồn đã thay đổi từ lần đánh giá này; điểm không xác nhận bản hiện tại.
Full adversarial review 05/10/2026 after correcting the lexicon choices. Read all 147 Pāli root segments, all 147 project Vietnamese segments/comments, the available 86 Sujato segments, and the whole Thích Minh Châu/Bình Anson text at https://www.budsas.org/uni/u-kinh-trungbo/trung07.htm. Pāli root at bilara commit 11c9d708978cde8ba61096d8a75f7ddfb846f639 is authority; Budsas is a third-party copy with NOASSERTION, not an aligned store layer. A material terminology error was found and corrected before this score: the existing Vietnamese used “vô ơn” for makkha and “khinh miệt” for paḷāsa. Direct DPD lookups on 2026-10-05 (https://dpdict.net/?q=makkha and https://dpdict.net/?q=pa%E1%B8%B7%C4%81sa) give depreciating/denigrating/besmirching for makkha and rivalry/competitiveness/contentiousness for paḷāsa. TMC has hư ngụy/ não hại and Sujato disdain/contempt; considered those parallel renderings, then chose gièm pha/hơn thua based on Pāli plus DPD and consistency with MN3’s same list. Updated the summary and all repeated instances in sections 4 and 5 so the mapping is consistent; reread those full repetitive spans after the fix. Review confirmed all sixteen items remain in the list and are repeated in full at Pāli’s 16 segment pairs, even where Sujato compresses them. Verified the four possible person types, the distinction that a blemished person who knows it may be better than a spotless person who does not, the effort/abandonment causal clauses, the mind-beauty sign contrast, the three Saṅgha confidence formulas, the sequence from confidence through gladness to samādhi, the four brahmavihāras, perception escape and release. The bathing discourse retains its conditionals: external rivers do not wash bad deeds; ethical conduct and harmlessness are what matter. “sallekha” in the summary remains an explicitly contextual “đoạn giảm” term and is not turned into advice for self-harm. English Sujato supplies only 58% of substantive Pāli prose (32 blank substantive segments); blanks were checked against the root and whole-text TMC and were not treated as agreement. Full TMC supports the story and the list but differs on two terms as noted. No known high-impact content blocker remains after correction. Technical release gate is still blocked: repository tests/validator fail due 19 missing DN summaries and new English fill files AN4.108/AN4.110 without metadata. The official score is therefore draft regardless of the content score; technical score 2 is the observed gate failure, not a semantic rating.
| Tiêu chí | Điểm / 10 |
|---|---|
| Nguồn & xuất xứ | 9.7 |
| Đúng nghĩa Pāli | 9.4 |
| Ngữ pháp & logic | 9.5 |
| Đủ đoạn & căn chỉnh | 10 |
| Thuật ngữ | 9.4 |
| Đối chiếu nguồn | 9 |
| Tiếng Việt sáng rõ | 9.4 |
| Hán–Việt & súc tích | 9.4 |
| Bất định & trung thực | 9.4 |
| Kỹ thuật & phát hành | 2 |
Lỗi chặn ghi nhận: Required technical gate fails: repository tests/validator report 19 missing DN summaries and English fill files AN4.108/AN4.110 without metadata. Publication is blocked until those checks pass..
Mã lần chấm: 941fed51-4659-44b2-8926-dca7c53fb532 · Nguồn: 11c9d708978c · SHA-256 nội dung: 2e862cc1e0288e23cca694eecdf65b0b647bd79099ac34cce62279f187d8e98f
2026-10-05 · Kiểm tra kỹ thuật · Chưa có điểm tổng
Người/công cụ đánh giá: Repository segment validator.
Nội dung hoặc nguồn đã thay đổi từ lần đánh giá này; điểm không xác nhận bản hiện tại.
Kiểm tra tự động 147 segment với Pāli trong cache: đủ ID, giá trị, NFC và hệ chữ Latin. Chưa đọc đối chiếu nghĩa, ngữ pháp hoặc văn phong; chưa chấm lại 10 tiêu chí. Đây không phải chứng nhận hash upstream hoặc giấy phép, không xác nhận trạng thái xuất bản.
| Tiêu chí | Điểm / 10 |
|---|---|
| Nguồn & xuất xứ | Chưa đánh giá |
| Đúng nghĩa Pāli | Chưa đánh giá |
| Ngữ pháp & logic | Chưa đánh giá |
| Đủ đoạn & căn chỉnh | 10 |
| Thuật ngữ | Chưa đánh giá |
| Đối chiếu nguồn | Chưa đánh giá |
| Tiếng Việt sáng rõ | Chưa đánh giá |
| Hán–Việt & súc tích | Chưa đánh giá |
| Bất định & trung thực | Chưa đánh giá |
| Kỹ thuật & phát hành | Chưa đánh giá |
Lỗi chặn ghi nhận: không ghi nhận trong phạm vi đánh giá này.
Mã lần chấm: b16f6034-3000-4a2c-8767-5f0c6f05444a · Nguồn: 11c9d708978c · SHA-256 nội dung: 481105c2a2b0d60c7b0b2c27ee7e431134afbada31dec18b45252a9608981003
2026-09-11 · Scorecard lịch sử · 9.59/10
Người/công cụ đánh giá: GLM-5.3 Flash (ZCode).
Scorecard trong metadata cũ; chưa lưu dấu vân tay nội dung hoặc ghi chú của lần chấm. Không coi đây là một lượt chấm lại.
| Tiêu chí | Điểm / 10 |
|---|---|
| Nguồn & xuất xứ | 9.8 |
| Đúng nghĩa Pāli | 9.5 |
| Ngữ pháp & logic | 9.5 |
| Đủ đoạn & căn chỉnh | 10 |
| Thuật ngữ | 9.3 |
| Đối chiếu nguồn | 9.5 |
| Tiếng Việt sáng rõ | 9.5 |
| Hán–Việt & súc tích | 9.4 |
| Bất định & trung thực | 9.4 |
| Kỹ thuật & phát hành | 10 |
Lỗi chặn: không ghi nhận.