← Kinh Trung Bộ
Phù điêu đá xám: một con voi quỳ phục trước Đức Phật đang đứng, phía sau có nhiều người đứng xem.

Phù điêu Gandhāra: Đức Phật hàng phục voi dữ Nālāgiri, Bảo tàng Ấn Độ, KolkataẢnh: Anandajoti Bhikkhu (Photo Dharma) · CC BY 2.0 ↗

Kinh Trung Bộ · MN21 · Majjhima Nikāya

Kinh Ví Dụ Cái Cưa

Kakacūpamasutta

Pāli đọc tại bilara commit 11c9d708978c · 4 bản: Pāli, English, Việt hiện hành, Việt 2026

Tóm tắt & diễn giải

Tại rừng Jeta ở Sāvatthī, một vị tỳ-kheo tố cáo Tôn giả Moḷiyaphagguna giao du quá thân mật với các tỳ-kheo-ni, đến mức hai bên nổi giận, khởi tranh tụng khi ai nói xấu phía kia. Đức Phật răn dạy: một thiện nam tử vì lòng tin xuất gia thì việc đó không thích hợp; dù ai nói điều không hay hay dùng tay, cục đất, gậy, vũ khí đánh các tỳ-kheo-ni hay đánh chính thầy, phải từ bỏ ham muốn và suy nghĩ gắn với đời sống gia đình, tập cho tâm không biến đổi theo hướng xấu, không thốt ra lời ác, sống với lòng cảm thông, với tâm từ, không sân hận bên trong.

Đọc tiếp phần tóm tắt (4 đoạn)

Đức Phật nhớ lại thời các tỳ-kheo làm Ngài hài lòng: dạy một lần về việc ăn trong một lần ngồi là đủ, chỉ cần khơi dậy niệm, ví như người đánh xe giỏi lên cỗ xe thuần thục, roi đặt sẵn. Ngài cũng ví Tăng chúng như khu rừng sāla: chặt bỏ cây non cong queo hút dưỡng chất, chăm sóc cây thẳng khỏe — hãy từ bỏ điều bất thiện, chuyên tâm vào các pháp thiện.

Nữ gia chủ Vedehikā có tiếng hiền hòa; nữ tỳ Kāḷī thử chủ bằng cách dậy muộn ba lần, lần thứ ba bị then cửa đánh rách đầu, cô kể với hàng xóm và tiếng tốt của bà chủ chuyển thành tiếng xấu. Đức Phật rút ra: tỳ-kheo tỏ ra hiền hòa, khiêm nhường, an tịnh chỉ chừng nào chưa bị lời nói khó chịu chạm đến; và dễ được khuyên dạy vì y phục, thức ăn, chỗ ở, thuốc men thì không tính — chỉ người kính trọng, coi trọng, tôn kính Pháp mới đúng nghĩa ấy.

Có năm cách người khác có thể nói với mình: đúng lúc hoặc không, đúng sự thật hoặc không, nhẹ nhàng hoặc thô ác, có lợi hoặc không, với tâm từ hoặc với sân hận bên trong. Dù theo cách nào, hãy tập cho tâm không biến đổi theo hướng xấu, không thốt lời ác, sống với lòng cảm thông và tâm từ, rồi rải tâm từ đến người ấy và toàn thế giới. Bốn ví dụ minh họa tâm ấy khó lay chuyển: như đất lớn không thể bị làm cho không còn là đất, như hư không không thể vẽ hình lên được, như sông Hằng không thể bị bó cỏ cháy thiêu đốt, như túi da mèo thuộc kỹ không còn phát tiếng sột soạt.

Kinh khép lại bằng lời dạy ví dụ cái cưa: ngay cả khi những tên cướp hèn hạ dùng cưa hai cán cưa tay chân từng phần, ai để tâm sinh ác ý là không làm theo lời dạy của Đức Phật; ngay trong trường hợp ấy cũng phải rải tâm từ đến kẻ đó và đến toàn thế giới. Các tỳ-kheo xác nhận không còn cách nói nào, dù nhỏ hay lớn, mình không chịu đựng nổi.

Phần tóm tắt do dự án biên soạn để hỗ trợ đọc, không phải kinh văn. Bản Pāli và các bản dịch hiển thị bên dưới mới là nội dung có thẩm quyền.

Diễn giải hiện đại

Ba cách tìm hiểu cùng một bài kinh, với ngôn ngữ và ví dụ phù hợp từng nhóm độc giả. Bạn có thể chọn bất kỳ bản nào.

Phần diễn giải do dự án biên soạn để hỗ trợ tìm hiểu; đây không phải nguyên văn lời Phật. Các ví dụ đời sống và gợi ý thực hành là lời của người biên soạn.

Diễn giải dành cho trẻ emĐã duyệt

Khi nghe một lời làm mình muốn nổi giận

Liên kết mục này

Ví dụ trong đời sống hôm nay

Một chuyện ở sân chơi

Tình huống minh họa do người biên soạn đặt ra.

Bạn chê đội của em chơi dở. Em định nói ngay một câu thật đau để bạn im đi. Nhưng em cũng có thể thấy: mình đang muốn làm bạn đau, chứ không chỉ muốn nói rõ chuyện chơi.

Đây là ví dụ hôm nay. Kinh Ví Dụ Cái Cưa giúp ta tìm hiểu một việc khó: nghe điều không thích mà vẫn tập không nuôi lòng muốn hại người nói.

Đối chiếu với kinh văn (15 đoạn)

Chỗ dễ hiểu sai

Lòng từ vẫn cần đi cùng sự bảo vệ

Cách vận dụng hôm nay không phải cố làm người khác nổi nóng để thử họ, cũng không phải ở lại cho ai đánh mình. Nếu em hay bạn bị đe dọa, hãy rời chỗ nguy hiểm khi có thể và nhờ người lớn đáng tin giúp. Ngăn việc gây hại vẫn cần làm. Đây là lời hướng dẫn của người biên soạn để em không dùng sai các phép ví.

Đối chiếu với kinh văn (49 đoạn)

Tìm hiểu bài kinh

Chuyện bắt đầu từ những người thân với nhau

MN21, Kinh Ví Dụ Cái Cưa, kể rằng Đức Phật đang ở rừng Jeta, tu viện Anāthapiṇḍika, tại Sāvatthī. Một thầy tu tên Moḷiyaphagguna quá thân cận với một nhóm nữ tu. Tỳ-kheo là người nam xuất gia; tỳ-kheo-ni là người nữ xuất gia.

Ai chê các nữ tu trước mặt thầy, thầy liền giận, bực và gây chuyện tranh tụng. Ai chê thầy trước mặt các nữ tu, các vị cũng làm như thế. Một tỳ-kheo trình sự việc lên Đức Phật. Ngài cho mời Phagguna đến hỏi; thầy nhận là đúng và nhận mình đã rời đời sống gia đình để tu vì lòng tin.

Đối chiếu với kinh văn (29 đoạn)

Tìm hiểu bài kinh

Thương một người có cần ghét người khác không?

Đức Phật nhắc rằng cách gắn bó ấy không hợp với đời xuất gia thầy đã chọn. Ngài nêu đủ bốn trường hợp: các nữ tu bị chê; các vị bị đánh ngay trước mặt; chính Phagguna bị chê; hoặc chính thầy bị đánh. Việc đánh được kể bằng tay, cục đất, gậy hay vũ khí.

Trong mỗi trường hợp, thầy cần buông những ham muốn và suy nghĩ gắn với đời gia đình. Thầy tập giữ tâm không đổi sang hướng xấu, không nói lời ác, vẫn mong lợi ích cho người kia, có tâm từ và không giấu sân trong lòng. Tâm từ là lòng mong người khác được an lành. Bài không chỉ nói giữ vẻ mặt yên mà bên trong vẫn muốn trả thù.

Đối chiếu với kinh văn (15 đoạn)

Tìm hiểu bài kinh

Nhớ lời là bắt tay vào tập

Đức Phật kể có thời các tỳ-kheo làm Ngài hài lòng. Ngài nói mình ăn trong một lần ngồi và nhận thấy ít bệnh, ít đau, thân nhẹ, có sức, sống thoải mái. Ngài mời các thầy thực hành như vậy. Với những người ấy, Ngài chỉ cần nhắc cho nhớ, không phải dạy đi dạy lại mãi.

Ngài ví điều ấy với xe đã thắng ngựa thuần thục, đứng trên nền bằng ở ngã tư. Người đánh xe giỏi cầm cương tay trái, roi tay phải, cho xe tới lui theo ý. Sự thuần thục đến từ rèn luyện. Các thầy cũng cần bỏ điều bất thiện và chăm làm điều thiện để lớn lên trong Pháp và Luật, tức lời dạy và nếp tu.

Chuyện ăn một lần ngồi được nói với các tỳ-kheo. Phần diễn giải này không giao cho em việc nhịn hoặc bớt các bữa ăn của mình.

Đối chiếu với kinh văn (15 đoạn)

Tìm hiểu bài kinh

Chăm điều tốt như chăm một khu rừng

Một rừng sāla gần làng bị cây thầu dầu phủ kín. Người muốn rừng được tốt và an toàn dọn những cây sāla non cong queo đang hút dưỡng chất, mang chúng ra ngoài và làm sạch bên trong. Người ấy chăm những cây non thẳng, khỏe. Sau một thời gian, rừng lớn lên.

Đức Phật dùng hình ảnh ấy để nhắc hai việc đi cùng nhau: bỏ điều bất thiện và nuôi điều thiện. Không chỉ cố ngăn một lời cay nghiệt; còn tập nói lời có ích, với lòng không muốn hại.

Đối chiếu với kinh văn (8 đoạn)

Tìm hiểu bài kinh

Bà chủ được tiếng hiền

Đức Phật kể về bà Vedehikā ở Sāvatthī, nổi tiếng hiền hòa, khiêm nhường và yên tĩnh. Kāḷī là nữ tỳ của bà, một người phải phục dịch trong nhà theo thân phận thời ấy. Cô làm việc khéo, siêng và chu đáo. Cô tự hỏi: bà thật sự không giận, hay mọi việc luôn vừa ý nên cơn giận chưa lộ?

Kāḷī cố tình dậy muộn để thử. Lần đầu bà cau mặt. Cô nhận ra bà vẫn có giận nên thử thêm: dậy muộn hơn, bà nói lời giận dữ. Lần thứ ba, cô lại dậy muộn hơn; mỗi lần được hỏi, cô đều đáp rằng không có việc gì. Bà cầm then cửa đánh cô bị thương ở đầu.

Kāḷī mang vết thương đang chảy máu đến kể với hàng xóm: chỉ vì người nữ tỳ duy nhất dậy muộn mà bà chủ đã đánh như vậy. Sau đó bà bị biết đến là nóng dữ, không khiêm nhường, không yên tĩnh. Chuyện cho thấy điều đang có trong tâm có thể khác với tiếng tốt người khác vẫn khen.

Đối chiếu với kinh văn (45 đoạn)

Tìm hiểu bài kinh

Chịu nghe vì quý điều đúng

Đức Phật nói có thầy trông rất hiền khi chưa gặp lời khó nghe. Đến lúc bị nói điều không thích, mới biết sự hiền ấy có vững không.

Cũng vậy, nếu thầy chỉ chịu nghe lời khuyên để được y áo, thức ăn, chỗ ở và thuốc men, khi thiếu những thứ ấy thầy lại khó khuyên. Người dễ khuyên thật sự làm vậy vì kính trọng Pháp. Em có thể hiểu bước đầu là quý việc học điều đúng hơn việc được quà vì tỏ ra biết nghe.

Đối chiếu với kinh văn (8 đoạn)

Tìm hiểu bài kinh

Năm điều cần phân biệt trong một lời nói

Người khác có thể nói với các thầy đúng lúc hoặc sai lúc; nói thật hoặc không thật; nói nhẹ hoặc thô; nói điều có ích hoặc không có ích; nói với lòng từ hoặc lòng giận.

Đó là năm cặp khác nhau. Một lời nghe dịu chưa chắc đúng. Một lời làm mình khó chịu chưa chắc sai. Đức Phật đang dạy cách người nghe rèn tâm trước những lời như thế.

Đối chiếu với kinh văn (11 đoạn)

Tìm hiểu bài kinh

Từ một người đến mọi người

Dù gặp lời nào, các thầy tập không để tâm thành ác, không buông lời hại, vẫn thương tưởng đến lợi ích và không ôm sân. Rồi các thầy hướng tâm từ đến chính người ấy.

Từ người ấy, các thầy mở lòng đến toàn thế giới: rộng lớn, cao cả, không giới hạn, không thù ghét và không muốn hại. Ý bài đi xa hơn việc thắng một cuộc cãi nhau. Nó hướng đến một lòng từ không chỉ dành riêng cho người nói dễ nghe.

Đối chiếu với kinh văn (4 đoạn)

Tìm hiểu bài kinh

Rộng và vững như đất

Một người cầm cuốc và giỏ, đào đất, tung đất, nhổ nước bọt, đi tiểu lên đất, rồi muốn làm cả đất lớn không còn là đất. Các thầy nói việc ấy không làm được: đất sâu rộng không thể đo hết; người kia chỉ mệt và bực.

Đức Phật nhắc lại năm cặp lời nói, rồi dạy tập tâm như đất. Vẫn bắt đầu bằng tâm từ với người nói, rồi mở đến toàn thế giới, không thù và không hại. Đây là hình ảnh giúp nhớ sự rộng vững của tâm, không phải bảo mình không biết đau.

Đối chiếu với kinh văn (27 đoạn)

Tìm hiểu bài kinh

Không có chỗ để vẽ lên

Một người mang sơn đỏ, nghệ vàng, chàm xanh hoặc màu đỏ thẫm, muốn vẽ một bức hình lên khoảng không. Khoảng không không có hình sắc, không thể thấy như một vật để vẽ lên. Người ấy chỉ chuốc mệt và bực.

Trong cả năm kiểu gặp lời nói, các thầy tập tâm như hư không, tức khoảng không ấy. Tâm từ vẫn hướng đến người đang nói rồi mở rộng khắp thế giới; không lấy lời khó nghe làm nơi giữ mãi sự thù ghét.

Đối chiếu với kinh văn (13 đoạn)

Tìm hiểu bài kinh

Một bó cỏ lửa trước dòng sông

Một người muốn dùng bó cỏ đang cháy hâm nóng, thiêu đốt sông Hằng. Sông sâu rộng đến nỗi bó cỏ ấy không làm nổi. Người muốn làm vậy chỉ mệt và bực.

Bài lại nhắc năm cặp lời nói và cách tập tâm từ, lần này ví tâm với sông Hằng. Các thầy tập cho lòng không bị đốt thành sân bởi lời người khác, rồi mở tâm rộng lớn, không thù, không hại đến khắp thế giới.

Đối chiếu với kinh văn (13 đoạn)

Tìm hiểu bài kinh

Mềm dịu, không còn tiếng sột soạt

Kinh còn dùng một đồ vật thời xưa: túi bằng da mèo đã được thuộc, nghĩa là xử lý cho rất mềm. Túi mềm như bông, không còn tiếng sột soạt hay lạo xạo. Có người lấy khúc gỗ hoặc mảnh sành muốn làm nó phát những tiếng ấy, nhưng không làm được, chỉ mệt và bực.

Đây là phép ví trong kinh, không phải việc em phải làm với một con vật. Các thầy được nhắc lại năm cặp lời nói và tập tâm mềm dịu như túi ấy. Tâm vẫn rộng lớn, không giới hạn, có từ với người trước mặt rồi đến mọi người. Mềm dịu không có nghĩa là phải nhận điều sai làm đúng.

Đối chiếu với kinh văn (26 đoạn)

Tìm hiểu bài kinh

Vì sao bài có tên Cái Cưa?

Cuối bài có một ví dụ rất dữ dội: giả sử kẻ cướp dùng cái cưa có cán ở hai đầu làm đứt từng phần tay chân của người tu. Đây là tình huống giả định, không phải chuyện đã xảy ra với các thầy trong bài.

Đức Phật nói ngay trong hoàn cảnh ấy, nếu để tâm sinh ác ý vì việc đó thì chưa làm theo lời Ngài. Các thầy vẫn tập không lời ác, không sân, có tâm từ với người gây hại rồi mở đến toàn thế giới.

Đối chiếu với kinh văn (5 đoạn)

Tìm hiểu bài kinh

Nhớ để tập trước lời khó nghe

Đức Phật hỏi: nếu thường suy ngẫm ví dụ cái cưa, các thầy còn thấy lời nói nhỏ hay lớn nào mình không thể kham nhẫn không? Các thầy đáp không. Ngài dạy thường nhớ lời ấy vì lợi ích và hạnh phúc lâu dài. Các thầy vui mừng tán đồng.

Ấn bản ghi đây là bài thứ nhất của phẩm; số của nó trong toàn Trung Bộ là MN21. Điều có thể mang theo sau khi đọc là hướng tập: thấy cơn giận, không nuôi lời ác, tiếp tục học lòng từ.

Đối chiếu với kinh văn (8 đoạn)

Gợi ý suy xét và thực hành

Thử với một lời chê nhỏ

Gợi ý vận dụng của người biên soạn.

Khi an toàn, em thử nhớ một lời chê gần đây. Lời ấy đúng hay sai? Có điều gì mình nên sửa? Mình có thể trả lời rõ mà không tìm câu làm người kia đau không? Đây là gợi ý thực hành, không bài kiểm tra bắt em phải hết giận ngay.

Đối chiếu với kinh văn (15 đoạn)

Điểm đánh giá bản diễn giải: 9.24/10.

Người/công cụ kiểm tra: Codex · OpenAI.

Ngày đánh giá: .

Đánh giá này dành riêng cho phần diễn giải; không thay thế đánh giá bản dịch kinh.

Diễn giải dành cho người trưởng thànhĐã duyệt

Lòng từ có còn khi điều mình quý bị chạm tới?

Liên kết mục này

Ví dụ trong đời sống hôm nay

Khi người thân cận bị phê bình

Tình huống minh họa do người biên soạn đặt ra.

Một người trong nhóm bị phê bình, bạn lập tức tìm điểm sai của người góp ý để phản công. Có thể lời phê bình ấy thiếu công bằng. Nhưng khi chưa kiểm nội dung mà đã muốn làm đối phương mất mặt, việc bảo vệ người quen đang đi cùng sân hận. Đây là tình huống hiện đại để đọc MN21, Kinh Ví Dụ Cái Cưa.

Đối chiếu với kinh văn (26 đoạn)

Tìm hiểu bài kinh

Một quan hệ biến thành tranh tụng

Đức Phật đang ở Sāvatthī, tại rừng Jeta, tu viện Anāthapiṇḍika. Moḷiyaphagguna quá thân cận với một nhóm tỳ-kheo-ni: ai chê các vị trước mặt thầy thì thầy giận, bất mãn, khởi tranh tụng; ai chê thầy trước mặt các vị thì các vị phản ứng tương tự.

Một tỳ-kheo trình lên Đức Phật. Ngài sai người mời Phagguna, hỏi lại hai chiều sự việc và nhận được lời xác nhận. Phagguna cũng xác nhận mình là người đã vì lòng tin mà rời gia đình, sống đời xuất gia.

Đối chiếu với kinh văn (29 đoạn)

Tìm hiểu bài kinh

Bốn trường hợp, cùng một việc cần rèn

Đức Phật chỉ ra cách thân cận ấy không phù hợp lựa chọn xuất gia của Phagguna. Dù các tỳ-kheo-ni bị phê bình hay bị đánh trước mặt, dù chính thầy bị phê bình hay bị đánh, thầy cần từ bỏ dục và tầm dựa trên đời sống gia đình: những ham muốn và đường suy nghĩ gắn với sự quyến luyến ấy. Lời kinh kể cả đánh bằng tay, cục đất, gậy hoặc vũ khí.

Ở cả bốn tình huống, việc tập là giữ tâm không biến nhiễm, không thốt lời ác, sống thương tưởng đến lợi ích với tâm từ, không có sân bên trong. Điều này đòi hỏi hơn sự kiềm chế biểu hiện. Tâm từ phải đến được cả người đang làm điều khó chấp nhận, thay vì chỉ bảo vệ vòng người mình quý.

Đối chiếu với kinh văn (15 đoạn)

Tìm hiểu bài kinh

Sự thuần thục giúp lời nhắc có tác dụng

Chuyển sang đại chúng, Đức Phật nhớ thời các tỳ-kheo làm Ngài hài lòng. Ngài đã nói về ăn trong một lần ngồi: tự nhận ít bệnh, ít đau, nhẹ thân, có sức và sống thoải mái; mời các thầy thực hành với những lợi ích ấy. Ngài không phải liên tục chỉ dạy, chỉ cần khơi niệm, tức nhắc để họ nhớ điều tu học.

Phép ví là cỗ xe thắng ngựa tốt đứng sẵn ở ngã tư bằng phẳng, có roi đặt sẵn. Người đánh xe giỏi cầm cương tay trái, roi tay phải, cho xe đi tới lui tùy ý. Đức Phật nối hình ảnh này với lời khuyên bỏ bất thiện, chuyên tâm vào thiện để trưởng thành trong Pháp và Luật. Chi tiết ăn uống thuộc lời dạy cho tỳ-kheo trong bối cảnh này, không một chỉ định dinh dưỡng chung cho mọi độc giả.

Đối chiếu với kinh văn (15 đoạn)

Tìm hiểu bài kinh

Không chỉ dẹp bỏ, còn phải nuôi dưỡng

Một khu rừng sāla gần làng hay thị trấn bị thầu dầu phủ. Người muốn rừng được lợi ích, tốt đẹp và an toàn chặt những cây sāla non cong đang hút dưỡng chất, mang ra ngoài, dọn sạch trong rừng; đồng thời chăm cây thẳng khỏe. Nhờ vậy rừng phát triển.

Cặp việc ấy làm rõ sự rèn tâm: từ bỏ bất thiện và chuyên tâm vào thiện. Không nuôi sân cần đi cùng nuôi lòng từ; sự tu tập không dừng ở việc tạm nén một phản ứng để giữ hình ảnh.

Đối chiếu với kinh văn (8 đoạn)

Tìm hiểu bài kinh

Danh tiếng hiền hòa chưa cho biết toàn bộ

Vedehikā, nữ gia chủ ở Sāvatthī, được tiếng hiền hòa, khiêm nhường, an tịnh. Nữ tỳ Kāḷī của bà vốn khéo việc, siêng năng, tổ chức chu đáo. Kāḷī đặt câu hỏi liệu sân thực sự vắng mặt hay chỉ chưa biểu lộ vì mọi việc thuận ý, rồi chủ ý dậy muộn để thử.

Lần đầu bà cau mặt. Kāḷī kết luận sân vẫn còn và thử nữa. Lần hai dậy muộn hơn, bà buông lời giận dữ. Cô lại dậy muộn hơn để thử; lần ba bà lấy then cửa đánh rách đầu cô. Trong các cuộc hỏi đáp, cô đều nói không có việc gì.

Kāḷī mang đầu bị thương, máu chảy, đến kể với hàng xóm, chỉ ra bà đã đánh người nữ tỳ duy nhất chỉ vì dậy muộn. Tiếng tốt đổi thành tiếng nóng dữ, không khiêm, không tịnh. Đây là quan hệ chủ–nữ tỳ trong xã hội được bài kể; hiểu vai trò câu chuyện không có nghĩa tán thành thân phận lệ thuộc hay hành vi đánh người.

Đối chiếu với kinh văn (45 đoạn)

Tìm hiểu bài kinh

Dễ được khuyên vì Pháp

Đức Phật áp dụng câu chuyện vào tỳ-kheo: chỉ khi gặp lời khó nghe mới thấy rõ sự hiền hòa, khiêm nhường và an tịnh. Sự êm thuận trong điều kiện chưa bị thử thách chưa đủ để kết luận sân đã vắng.

Tương tự, dễ khuyên vì được y áo, thức ăn khất thực, chỗ ở và thuốc men thì sẽ đổi khi thiếu những thứ ấy. Điều Ngài gọi là dễ khuyên xuất phát từ tôn trọng, coi trọng, tôn kính, cúng dường và khiêm cung trước Pháp. Nền tảng của việc nhận lời sửa là kính trọng con đường mình học, không giao dịch để giữ lợi dưỡng.

Đối chiếu với kinh văn (8 đoạn)

Tìm hiểu bài kinh

Tách chất lượng lời nói khỏi phản ứng của mình

Bài liệt kê năm cặp mà lời người khác nói với ta có thể mang: đúng lúc hoặc không đúng lúc; thật hoặc không thật; nhẹ hoặc thô; có lợi hoặc không có lợi; phát từ tâm từ hoặc sân hận. Đây không phải năm nhãn loại trừ nhau, cũng không đồng nhất sự khó chịu với sự sai trái.

Đúng chủ thể rất quan trọng: đoạn này đặt các tỳ-kheo ở vị trí người nhận lời. Một lời vô ích hoặc sai sự thật vẫn là hoàn cảnh để tập không sân; giữ tâm không sân không làm lời đó tự nhiên thành đúng.

Đối chiếu với kinh văn (11 đoạn)

Tìm hiểu bài kinh

Không chỉ tránh trả đũa

Trong mọi trường hợp ấy, các thầy tập không để tâm biến nhiễm, không ác ngữ, vẫn thương tưởng lợi ích, với tâm từ và không sân bên trong. Sau đó an trú với tâm từ bao phủ người đang nói, rồi lấy người ấy làm đối tượng để mở khắp thế giới.

Phạm vi cuối là tâm rộng lớn, cao cả, vô lượng, không thù hận và không ác ý. Chỉ im lặng để giữ lợi thế chưa tương đương điều này; đối tượng từ ái cũng không bị giới hạn trong người có cùng quan điểm.

Đối chiếu với kinh văn (4 đoạn)

Tìm hiểu bài kinh

Đất: sự sâu rộng không bị một người đào mất

Một người có cuốc và giỏ muốn biến đại địa thành không còn đất. Người ấy đào, tung đất, nhổ nước bọt và tiểu tiện nhiều chỗ. Đại địa sâu, không thể đo lường; người ấy chỉ chuốc mệt nhọc và bực bội, không đạt việc đã muốn.

Sau phép ví, Đức Phật lặp năm cặp lời nói và toàn bộ hướng tập, thêm tâm như đất. Tâm từ khởi với người ấy rồi lan khắp thế giới. Hình ảnh diễn tả độ rộng vững, không phủ nhận cảm giác đau hay trách nhiệm ngăn hành vi sai.

Đối chiếu với kinh văn (27 đoạn)

Tìm hiểu bài kinh

Hư không: không có bề mặt để giữ bức vẽ

Người mang sơn đỏ, nghệ, chàm hoặc màu đỏ thẫm muốn vẽ hình và làm hình hiện ra trong hư không. Nhưng hư không không có hình sắc, không thể thấy như một vật để vẽ lên; việc ấy chỉ đưa đến mệt và bực.

Trong phần lặp kế tiếp, tâm được ví với hư không. Giữ cùng năm cặp hoàn cảnh và cùng hướng tâm từ đến người ấy rồi toàn thế giới giúp hiểu đúng phép ví: không tạo thêm một giáo thuyết về một tâm vô hình thường hằng.

Đối chiếu với kinh văn (13 đoạn)

Tìm hiểu bài kinh

Sông Hằng: bó cỏ lửa không thiêu đốt được

Người khác mang một bó cỏ đang cháy, định hâm nóng và thiêu đốt sông Hằng. Dòng sông sâu, không thể đo lường, không bị bó cỏ ấy thiêu đốt; người cố làm chỉ mệt và bực.

Lần này, trong cùng việc nghe năm loại lời, các thầy tập tâm như sông Hằng: rộng lớn, cao cả, vô lượng, không thù và không hại. Vẫn có bước hướng từ đến người kia trước khi mở khắp thế giới.

Đối chiếu với kinh văn (13 đoạn)

Tìm hiểu bài kinh

Túi da: độ mềm do được làm thuần

Túi da mèo của phép ví đã được thuộc rất kỹ, mềm như bông, không còn tiếng sột soạt, lạo xạo. Có người dùng gỗ hoặc mảnh sành muốn làm nó phát những tiếng ấy. Các tỳ-kheo đáp không làm được; chỉ gây mệt và bực cho người cố làm.

Kinh lặp đủ năm cặp lời nói, việc không ác ngữ và tâm từ, rồi ví tâm với túi mềm. Rộng lớn, cao cả, vô lượng là tính chất của tâm đang lan khắp thế giới, không mô tả kích thước túi. Sự mềm ở đây đi cùng quá trình được làm thuần, không phải tê liệt hoặc thuận theo mọi yêu cầu.

Đối chiếu với kinh văn (26 đoạn)

Tìm hiểu bài kinh

Ví dụ cực hạn giữ nguyên đòi hỏi không sân

Đức Phật đặt giả định kẻ cướp hèn hạ dùng cưa hai cán cưa các tỳ-kheo từng phần tay chân. Ai vì thế làm tâm ô nhiễm bởi ác ý thì không làm theo lời Ngài. Ngay trong trường hợp ấy, Ngài lặp việc không ác ngữ, thương tưởng, tâm từ không sân; từ người gây hại mở ra khắp thế giới.

Đây là đòi hỏi rất cao của sự rèn tâm, không phải một cuộc tấn công được kể đã xảy ra. Giảm nó thành chịu được vài lời phê bình sẽ mất sức nặng của kinh. Đem nó buộc một người đang bị bạo hành ở lại để chứng minh mình tu tốt cũng là suy thêm điều bản kinh không chỉ dẫn.

Đối chiếu với kinh văn (5 đoạn)

Tìm hiểu bài kinh

Một lời dạy để thường xuyên trở lại

Nếu các thầy thường suy ngẫm ví dụ cái cưa, Đức Phật hỏi, còn lời nói nhỏ hoặc lớn nào họ thấy không thể kham nhẫn? Các thầy đáp không. Ngài dạy thường suy ngẫm vì lợi ích và hạnh phúc lâu dài; họ hoan hỷ tán đồng.

Nhãn cuối ghi bài thứ nhất của phẩm; số trong Trung Bộ là MN21. Đoạn kết không tuyên bố tất cả người nghe vừa chứng đắc; nó trở lại một việc cần tiếp tục rèn.

Đối chiếu với kinh văn (8 đoạn)

Gợi ý suy xét và thực hành

Một lần phản hồi có thể kiểm lại được

Gợi ý vận dụng của người biên soạn.

Gợi ý hiện đại: trước khi trả lời một phê bình, tách hai câu hỏi: nội dung nào đúng hoặc cần làm rõ; và mình đang muốn giải quyết việc gì, hay muốn đối phương bị đau? Có thể sửa thông tin, từ chối lời xúc phạm, rời tình huống nguy hiểm hoặc tìm hỗ trợ, đồng thời không tiếp tục nuôi ý trả thù.

Đừng cố dựng tình huống khiêu khích để đo người khác hiền đến đâu. Những lựa chọn bảo vệ và cách đặt câu hỏi trên là vận dụng biên tập; không được kể như các bước Đức Phật trực tiếp liệt kê trong MN21.

Đối chiếu với kinh văn (30 đoạn)

Điểm đánh giá bản diễn giải: 9.50/10.

Người/công cụ kiểm tra: GPT-6 Astra Pro · OpenAI.

Ngày đánh giá: .

Đánh giá này dành riêng cho phần diễn giải; không thay thế đánh giá bản dịch kinh.

Diễn giải dành cho người lớn tuổiĐã duyệt

Giữ lòng rộng khi một lời nói chạm vào mình

Liên kết mục này

Ví dụ trong đời sống hôm nay

Một lời góp ý trong nhóm quen

Tình huống minh họa do người biên soạn đặt ra.

Trong nhóm sinh hoạt, ta đã góp công nhiều năm. Một người mới nói cách làm cũ không còn phù hợp. Ta có thể cần giải thích lý do và nhắc điều họ chưa biết. Nhưng nếu đang tìm một câu để làm người ấy xấu hổ, ta cũng có điều cần nhìn lại trong lòng mình. Tình huống hôm nay này mở vào câu hỏi của Kinh Ví Dụ Cái Cưa: sự hiền hòa còn vững đến đâu khi gặp điều trái ý?

Đối chiếu với kinh văn (23 đoạn)

Tìm hiểu bài kinh

Lời nhắc cho một người xuất gia

MN21 diễn ra tại Sāvatthī, nơi Đức Phật ở rừng Jeta, tu viện Anāthapiṇḍika. Moḷiyaphagguna sống quá thân cận với một nhóm tỳ-kheo-ni. Khi các vị bị chê trước mặt thầy, thầy giận, bất mãn, gây tranh tụng. Khi thầy bị chê trước mặt các vị, các vị cũng phản ứng như thế.

Một tỳ-kheo trình lại. Đức Phật cho gọi Phagguna đến và hỏi rõ; thầy nhận sự việc, đồng thời nhận mình đã vì lòng tin mà xuất gia. Bài đặt lời nhắc trong chính sự lựa chọn đời tu ấy, không kết luận rằng mọi quan hệ thân tình đều xấu.

Đối chiếu với kinh văn (29 đoạn)

Tìm hiểu bài kinh

Không để sự gắn bó nuôi sân

Đức Phật nói cách thân cận ấy không thích hợp với người đã rời gia đình để tu. Ngài nêu bốn hoàn cảnh: các nữ tu bị phê bình hoặc bị đánh trước mặt; bản thân thầy bị phê bình hoặc bị đánh. Nguồn kể cả tay, cục đất, gậy, vũ khí.

Trong cả bốn, Phagguna cần bỏ những ham muốn và suy nghĩ dựa trên đời gia đình, giữ tâm không chuyển sang xấu, không buông lời ác, vẫn thương tưởng lợi ích với tâm từ và không có sân bên trong. Đây là công việc với tâm, đi sâu hơn việc bên ngoài cố giữ bình thản.

Đối chiếu với kinh văn (15 đoạn)

Tìm hiểu bài kinh

Điều đã được rèn có thể được đánh thức bằng lời nhắc

Đức Phật kể một thời các tỳ-kheo làm Ngài hài lòng. Ngài nói việc mình ăn trong một lần ngồi giúp ít bệnh, ít đau, thân nhẹ, có sức và sống thoải mái; Ngài mời các thầy thực hành như vậy. Với họ, Ngài không cần chỉ dạy mãi, chỉ cần khơi niệm: nhắc để nhớ điều đã học.

Hình ảnh là chiếc xe ngựa thuần thục sẵn ở ngã tư bằng phẳng, có roi đặt sẵn. Người điều khiển giỏi cầm dây cương bên trái, roi bên phải, đưa xe tới lui theo ý. Từ đó Ngài nhắc bỏ bất thiện, nỗ lực trong thiện để trưởng thành trong Pháp và Luật, tức giáo pháp và nếp sống tu học.

Chi tiết bữa ăn thuộc bối cảnh tỳ-kheo. Người đọc không cần tự đổi nếp ăn của mình để thực hành ý về tiếp nhận lời nhắc trong đoạn này.

Đối chiếu với kinh văn (15 đoạn)

Tìm hiểu bài kinh

Chăm một khu rừng có hai việc

Rừng sāla ở gần làng hay thị trấn bị thầu dầu phủ. Người muốn rừng được lợi và an toàn dọn những cây sāla non cong đang hút dưỡng chất, mang ra ngoài, làm sạch bên trong; rồi chăm những cây thẳng và khỏe. Khu rừng dần phát triển.

Bỏ điều bất thiện và vun điều thiện cũng cần đi cùng. Có khi ta đã thôi nói một lời cay, nhưng còn cần học cách nghe, cách nói có ích và lòng mong người kia được tốt. Hình ảnh rừng là của bài kinh; cách nhìn lại cuộc trò chuyện là lối diễn giải để bắt đầu hiểu.

Đối chiếu với kinh văn (8 đoạn)

Tìm hiểu bài kinh

Chuyện một tiếng tốt bị thử thách

Vedehikā là nữ gia chủ tại Sāvatthī, được tiếng hiền hòa, khiêm nhường và an tịnh. Kāḷī, nữ tỳ duy nhất của bà, làm việc khéo léo, siêng năng, chu toàn. Cô nghĩ có thể bà vẫn còn sân nhưng vì việc nhà đâu vào đấy nên chưa biểu lộ; cô quyết thử bằng việc dậy muộn.

Lần đầu bà cau mặt. Cô nhận ra sân còn và thử nữa. Lần thứ hai cô dậy muộn hơn, bà nói giận dữ. Đến lần thứ ba, cô lại dậy muộn hơn, bà lấy then cửa đánh rách đầu cô. Mỗi lần được hỏi vì sao, cô đều đáp không có việc gì.

Kāḷī đầu bị thương, máu chảy, đến kể với hàng xóm, cho thấy sự trái ngược giữa tiếng hiền và việc đánh người chỉ vì dậy muộn. Về sau, bà bị biết đến là nóng dữ, không khiêm, không an tịnh. Câu chuyện cho thấy bình yên khi mọi việc thuận ý chưa hẳn là sân đã được buông.

Đối chiếu với kinh văn (45 đoạn)

Tìm hiểu bài kinh

Còn biết học khi điều kiện không vừa ý

Đức Phật nói một tỳ-kheo có thể tỏ ra rất hiền, khiêm và yên khi chưa gặp lời khó nghe. Lúc lời ấy chạm đến mới biết phẩm chất đó có thực hay không.

Nếu chỉ dễ khuyên vì được y, thức ăn, chỗ ở, thuốc men và vật dụng khi bệnh, đến lúc không được sẽ hết dễ khuyên. Ngài khen người tiếp nhận vì kính trọng, coi trọng, tôn kính và quý Pháp. Kinh dùng nhiều từ cung kính để nhấn nền tảng ấy; điều cần học không tùy vào việc mình được lợi bao nhiêu.

Đối chiếu với kinh văn (8 đoạn)

Tìm hiểu bài kinh

Năm mặt của điều người khác nói

Lời đến với mình có thể đúng hoặc không đúng lúc; thật hoặc không thật; nhẹ nhàng hoặc thô; có ích hoặc không có ích; xuất phát từ tâm từ hoặc sân hận. Năm cặp này giúp nhìn cho rõ, không gom mọi lời khó chịu vào một loại.

Phần này nói người khác nói với các tỳ-kheo. Giữ tâm không sân khi nghe không đòi phải đồng ý với mọi nội dung. Ta vẫn có thể nhận phần đúng và làm rõ phần chưa đúng.

Đối chiếu với kinh văn (11 đoạn)

Tìm hiểu bài kinh

Mở rộng từ ngay người đang làm mình khó chịu

Dù lời đến thuộc trường hợp nào, người tu tập giữ tâm không biến nhiễm, không nói lời ác, thương tưởng lợi ích, có tâm từ và không sân bên trong. Tâm từ là lòng mong an lành, được hướng đến chính người ấy.

Rồi lấy người ấy làm đối tượng, tâm mở ra toàn thế giới: rộng lớn, cao cả, vô lượng, không thù, không hại. Bài không dừng ở chuyện giữ hòa khí cho một nhóm; nó tập tháo giới hạn chỉ thương người khiến mình dễ chịu.

Đối chiếu với kinh văn (4 đoạn)

Tìm hiểu bài kinh

Đất lớn

Có người cầm cuốc, giỏ, muốn làm đất lớn không còn là đất. Người ấy đào, rải, nhổ nước bọt, tiểu tiện nơi này nơi khác. Vì đất sâu rộng không thể đo hết, người ấy không làm được điều mình muốn, chỉ mệt và bực.

Sau đó Đức Phật nhắc đủ năm cặp lời nói và cách tập tâm từ, thêm hình ảnh tâm như đất. Từ người đang nói, lòng từ mở khắp thế giới. Ta đọc hình ảnh ấy để hiểu độ vững rộng, không để phủ nhận một tổn thương đang cần chăm sóc.

Đối chiếu với kinh văn (27 đoạn)

Tìm hiểu bài kinh

Khoảng không

Người mang sơn đỏ, nghệ vàng, chàm hoặc màu đỏ thẫm muốn vẽ hình lên hư không. Hư không không có hình sắc, không thể thấy như một vật để vẽ vào; người ấy chỉ chuốc mệt và bực.

Bài lặp việc nghe năm cặp lời và tập tâm như hư không. Vẫn hướng từ đến người ấy rồi mở rộng khắp thế giới, không thù, không hại. Đây là phép ví của sự rèn tâm, không khẳng định ta phải mất hết cảm xúc.

Đối chiếu với kinh văn (13 đoạn)

Tìm hiểu bài kinh

Dòng sông Hằng

Một bó cỏ cháy không thể hâm nóng, thiêu đốt sông Hằng sâu rộng không thể đo lường. Người quyết làm chuyện ấy chỉ mệt và bực. Hình ảnh tiếp theo của tâm vì thế là dòng sông.

Trong cả năm kiểu lời đến với mình, người tu giữ cùng hướng không ác ngữ, không sân, có lòng từ. Từ người kia, tâm như sông Hằng mở ra toàn thế giới, rộng lớn, cao cả và không giới hạn.

Đối chiếu với kinh văn (13 đoạn)

Tìm hiểu bài kinh

Sự mềm của một vật đã được thuộc kỹ

Một chiếc túi da mèo được thuộc rất kỹ, mềm như bông, đã hết tiếng sột soạt, lạo xạo. Người dùng khúc gỗ hoặc mảnh sành để buộc nó phát những tiếng ấy cũng không làm được; chỉ mệt và bực.

Kinh lại nhắc năm cặp lời và tâm từ, lần này dùng hình ảnh tâm như túi mềm. Cụm rộng lớn, cao cả, vô lượng nói về tâm mở khắp thế giới, không phải túi da. Đây là đồ vật trong phép ví cổ, không lời khuyên tạo ra vật ấy hay cư xử mềm đến mức bỏ mọi giới hạn.

Đối chiếu với kinh văn (26 đoạn)

Tìm hiểu bài kinh

Đòi hỏi rất cao trong ví dụ cái cưa

Tình huống cuối được đặt giả định: những tên cướp hèn hạ dùng cưa hai cán cưa người tu từng phần tay chân. Đức Phật nói ai vì thế mà để tâm thành ác thì chưa làm theo lời Ngài.

Ngay ở mức tổn hại ấy, lời tập vẫn là không biến nhiễm, không ác ngữ, thương tưởng lợi ích, tâm từ không sân, từ người gây hại mở đến toàn thế giới. Đọc đúng cần giữ sức nặng này; không đổi nó thành một mẹo để thấy dễ chịu trước lời chê.

Đối chiếu với kinh văn (5 đoạn)

Tìm hiểu bài kinh

Một hướng rèn luyện lâu dài

Đức Phật hỏi: nếu thường suy ngẫm lời dạy ví dụ cái cưa, còn lời nói nhỏ hay lớn nào các thầy thấy không thể kham nhẫn? Các thầy đáp không. Ngài nhắc thường suy ngẫm vì lợi ích và hạnh phúc lâu dài; đại chúng vui mừng tán đồng.

Dòng kết của ấn bản gọi đây là bài thứ nhất trong phẩm, còn mã toàn bộ là MN21. Việc thường trở lại với lời dạy quan trọng hơn tự vội nhận rằng mình đã có một tâm không sân.

Đối chiếu với kinh văn (8 đoạn)

Chỗ dễ hiểu sai

Không dùng nhẫn nại để bỏ việc bảo vệ

Trong cách vận dụng hôm nay, không nuôi sân vẫn đi cùng quyền từ chối, rời một nơi nguy hiểm, nhờ hỗ trợ và ngăn hành vi gây hại. Không cần thử người khác bằng cách cố chọc giận họ; cũng không lấy phản ứng của người bị hại để che trách nhiệm người gây hại. Đây là những giới hạn biên tập khi đưa các phép ví vào đời sống.

Đối chiếu với kinh văn (49 đoạn)

Gợi ý suy xét và thực hành

Giữ một khoảng để nhìn lại

Gợi ý vận dụng của người biên soạn.

Gợi ý: với một bất đồng an toàn, dành một khoảng trước khi đáp để nhận phần đúng, phần chưa đúng và ý muốn trả đũa của mình. Chọn lời nói rõ việc, không nhằm hạ nhục. Có thể chưa hết bực; việc tập là nhận ra và không tiếp tục nuôi hướng gây hại, không tự trách vì chưa đạt ngay lý tưởng của bài.

Đối chiếu với kinh văn (15 đoạn)

Điểm đánh giá bản diễn giải: 9.26/10.

Người/công cụ kiểm tra: Codex · OpenAI.

Ngày đánh giá: .

Đánh giá này dành riêng cho phần diễn giải; không thay thế đánh giá bản dịch kinh.

Kinh văn Việt 2026

Chờ nghe duyệt

Kinh Ví Dụ Cái Cưa

MN21 · 27 phút

Bản đang biên tập: Việt 2026 · trạng thái published

Majjhima Nikāya 21
Middle Discourses 21
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Trung Bộ Kinh 21
Kakacūpamasutta
The Simile of the Saw
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Kinh Ví Dụ Cái Cưa
Evaṁ me sutaṁ—
So I have heard.
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Tôi nghe như vầy.
ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme.
At one time the Buddha was staying near Sāvatthī in Jeta’s Grove, Anāthapiṇḍika’s monastery.
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Một thời, Đức Phật ở Sāvatthī, tại rừng Jeta, trong tu viện của ông Anāthapiṇḍika.
Tena kho pana samayena āyasmā moḷiyaphagguno bhikkhunīhi saddhiṁ ativelaṁ saṁsaṭṭho viharati.
Now at that time, Venerable Phagguna of the Top-Knot was spending too long mixing closely with some nuns.
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Lúc ấy, Tôn giả Moḷiyaphagguna giao du quá thân mật với các tỳ-kheo-ni.
Evaṁ saṁsaṭṭho āyasmā moḷiyaphagguno bhikkhunīhi saddhiṁ viharati—
So much so that
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Tôn giả Moḷiyaphagguna thân cận với các tỳ-kheo-ni đến mức này:
sace koci bhikkhu āyasmato moḷiyaphaggunassa sammukhā tāsaṁ bhikkhunīnaṁ avaṇṇaṁ bhāsati, tenāyasmā moḷiyaphagguno kupito anattamano adhikaraṇampi karoti.
if any mendicant criticized those nuns in his presence, Phagguna of the Top-Knot got angry and upset, and even instigated disciplinary proceedings.
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
nếu có vị tỳ-kheo nào nói điều không hay về các tỳ-kheo-ni trước mặt Tôn giả Moḷiyaphagguna, Tôn giả nổi giận, bất mãn, thậm chí còn khởi một vụ tranh tụng.
Sace pana koci bhikkhu tāsaṁ bhikkhunīnaṁ sammukhā āyasmato moḷiyaphaggunassa avaṇṇaṁ bhāsati, tena tā bhikkhuniyo kupitā anattamanā adhikaraṇampi karonti.
And if any mendicant criticized Phagguna of the Top-Knot in their presence, those nuns got angry and upset, and even instigated disciplinary proceedings.
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Nếu có vị tỳ-kheo nào nói điều không hay về Tôn giả Moḷiyaphagguna trước mặt các tỳ-kheo-ni, các tỳ-kheo-ni ấy cũng nổi giận, bất mãn, thậm chí còn khởi một vụ tranh tụng.
Evaṁ saṁsaṭṭho āyasmā moḷiyaphagguno bhikkhunīhi saddhiṁ viharati.
That’s how close Phagguna of the Top-Knot was with those nuns.
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Tôn giả Moḷiyaphagguna thân cận với các tỳ-kheo-ni như vậy.
Atha kho aññataro bhikkhu yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho so bhikkhu bhagavantaṁ etadavoca:
Then a mendicant went up to the Buddha, bowed, sat down to one side, and told him what was going on.
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Bấy giờ, một vị tỳ-kheo đến gặp Đức Phật, đảnh lễ Ngài rồi ngồi xuống một bên. Vị ấy thưa:
“āyasmā, bhante, moḷiyaphagguno bhikkhunīhi saddhiṁ ativelaṁ saṁsaṭṭho viharati.
“Sir, Venerable Phagguna of the Top-Knot is spending too long mixing closely with some nuns.bản lấp của dự án
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
“Bạch Thế Tôn, Tôn giả Moḷiyaphagguna giao du quá thân mật với các tỳ-kheo-ni.
Evaṁ saṁsaṭṭho, bhante, āyasmā moḷiyaphagguno bhikkhunīhi saddhiṁ viharati—
So much so, sir, thatbản lấp của dự án
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Bạch Thế Tôn, Tôn giả Moḷiyaphagguna thân cận với các tỳ-kheo-ni đến mức này:
sace koci bhikkhu āyasmato moḷiyaphaggunassa sammukhā tāsaṁ bhikkhunīnaṁ avaṇṇaṁ bhāsati, tenāyasmā moḷiyaphagguno kupito anattamano adhikaraṇampi karoti.
if any mendicant criticized those nuns in his presence, Phagguna of the Top-Knot got angry and upset, and even instigated disciplinary proceedings.bản lấp của dự án
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
nếu có vị tỳ-kheo nào nói điều không hay về các tỳ-kheo-ni trước mặt Tôn giả, Tôn giả nổi giận, bất mãn, thậm chí còn khởi một vụ tranh tụng.
Sace pana koci bhikkhu tāsaṁ bhikkhunīnaṁ sammukhā āyasmato moḷiyaphaggunassa avaṇṇaṁ bhāsati, tena tā bhikkhuniyo kupitā anattamanā adhikaraṇampi karonti.
And if any mendicant criticized Phagguna of the Top-Knot in their presence, those nuns got angry and upset, and even instigated disciplinary proceedings.bản lấp của dự án
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Nếu có vị tỳ-kheo nào nói điều không hay về Tôn giả trước mặt các tỳ-kheo-ni, các tỳ-kheo-ni ấy cũng nổi giận, bất mãn, thậm chí còn khởi một vụ tranh tụng.
Evaṁ saṁsaṭṭho, bhante, āyasmā moḷiyaphagguno bhikkhunīhi saddhiṁ viharatī”ti.
That’s how close Venerable Phagguna of the Top-Knot is with those nuns, sir.”bản lấp của dự án
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Bạch Thế Tôn, Tôn giả Moḷiyaphagguna thân cận với các tỳ-kheo-ni như vậy.”
Atha kho bhagavā aññataraṁ bhikkhuṁ āmantesi:
So the Buddha addressed one of the monks,
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Rồi Đức Phật bảo một vị tỳ-kheo:
“ehi tvaṁ, bhikkhu, mama vacanena moḷiyaphaggunaṁ bhikkhuṁ āmantehi:
“Please, monk, in my name tell the mendicant Phagguna of the Top-Knot that
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
“Này tỳ-kheo, hãy nhân danh Ta gọi tỳ-kheo Moḷiyaphagguna và nói:
‘satthā taṁ, āvuso phagguna, āmantetī’”ti.
the Teacher summons him.”
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
‘Hiền giả Phagguna, bậc Đạo sư gọi hiền giả.’”
“Evaṁ, bhante”ti kho so bhikkhu bhagavato paṭissutvā yenāyasmā moḷiyaphagguno tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṁ moḷiyaphaggunaṁ etadavoca:
“Yes, sir,” that monk replied. He went to Phagguna of the Top-Knot and said to him,
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
“Thưa vâng, bạch Thế Tôn,” vị tỳ-kheo ấy đáp. Vị ấy đến gặp Tôn giả Moḷiyaphagguna và nói:
“satthā taṁ, āvuso phagguna, āmantetī”ti.
“Reverend Phagguna, the Teacher summons you.”
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
“Hiền giả Phagguna, bậc Đạo sư gọi hiền giả.”
“Evamāvuso”ti kho āyasmā moḷiyaphagguno tassa bhikkhuno paṭissutvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinnaṁ kho āyasmantaṁ moḷiyaphaggunaṁ bhagavā etadavoca:
“Yes, reverend,” Phagguna replied. He went to the Buddha, bowed, and sat down to one side. The Buddha said to him:
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
“Thưa vâng, hiền giả,” Tôn giả Moḷiyaphagguna đáp. Tôn giả đến gặp Đức Phật, đảnh lễ rồi ngồi xuống một bên. Đức Phật hỏi:
“Saccaṁ kira tvaṁ, phagguna, bhikkhunīhi saddhiṁ ativelaṁ saṁsaṭṭho viharasi?
“Is it really true, Phagguna, that you’ve been spending too long mixing closely with some nuns?
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
“Phagguna, có thật là thầy giao du quá thân mật với các tỳ-kheo-ni không?
Evaṁ saṁsaṭṭho kira tvaṁ, phagguna, bhikkhunīhi saddhiṁ viharasi—
So much so that
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Phagguna, có thật là thầy thân cận với các tỳ-kheo-ni đến mức này:
sace koci bhikkhu tuyhaṁ sammukhā tāsaṁ bhikkhunīnaṁ avaṇṇaṁ bhāsati, tena tvaṁ kupito anattamano adhikaraṇampi karosi.
if any mendicant criticizes those nuns in your presence, you get angry and upset, and even instigate disciplinary proceedings?
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
nếu có vị tỳ-kheo nào nói điều không hay về các tỳ-kheo-ni trước mặt thầy, thầy nổi giận, bất mãn, thậm chí còn khởi một vụ tranh tụng;
Sace pana koci bhikkhu tāsaṁ bhikkhunīnaṁ sammukhā tuyhaṁ avaṇṇaṁ bhāsati, tena tā bhikkhuniyo kupitā anattamanā adhikaraṇampi karonti.
And if any mendicant criticizes you in those nuns’ presence, they get angry and upset, and even instigate disciplinary proceedings?
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
và nếu có vị tỳ-kheo nào nói điều không hay về thầy trước mặt các tỳ-kheo-ni, các tỳ-kheo-ni ấy cũng nổi giận, bất mãn, thậm chí còn khởi một vụ tranh tụng?
Evaṁ saṁsaṭṭho kira tvaṁ, phagguna, bhikkhunīhi saddhiṁ viharasī”ti?
Is that how close you’ve become with those nuns?”
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Phagguna, có thật là thầy thân cận với các tỳ-kheo-ni như vậy không?”
“Evaṁ, bhante”ti.
“Yes, sir.”
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
“Đúng vậy, bạch Thế Tôn.”
“Nanu tvaṁ, phagguna, kulaputto saddhā agārasmā anagāriyaṁ pabbajito”ti?
“Phagguna, are you not a gentleman who has gone forth out of faith from the lay life to homelessness?”
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
“Phagguna, chẳng phải thầy là một thiện nam tử đã vì lòng tin mà rời đời sống gia đình để xuất gia sống không nhà sao?”
“Evaṁ, bhante”ti.
“Yes, sir.”
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
“Đúng vậy, bạch Thế Tôn.”
“Na kho te etaṁ, phagguna, patirūpaṁ kulaputtassa saddhā agārasmā anagāriyaṁ pabbajitassa, yaṁ tvaṁ bhikkhunīhi saddhiṁ ativelaṁ saṁsaṭṭho vihareyyāsi.
“As such, it’s not appropriate for you to mix so closely with those nuns.
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
“Phagguna, với một thiện nam tử đã vì lòng tin mà rời đời sống gia đình để xuất gia sống không nhà, việc thầy giao du quá thân mật với các tỳ-kheo-ni là không thích hợp.
Tasmātiha, phagguna, tava cepi koci sammukhā tāsaṁ bhikkhunīnaṁ avaṇṇaṁ bhāseyya, tatrāpi tvaṁ, phagguna, ye gehasitā chandā ye gehasitā vitakkā te pajaheyyāsi.
So if anyone criticizes those nuns in your presence, you should give up any desires or thoughts of domestic life.
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Vì vậy, Phagguna, nếu có ai nói điều không hay về các tỳ-kheo-ni trước mặt thầy, thì ngay lúc ấy, Phagguna, thầy phải từ bỏ những ham muốn và suy nghĩ gắn với đời sống gia đình.
Tatrāpi te, phagguna, evaṁ sikkhitabbaṁ:
If that happens, you should train like this:
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Trong trường hợp ấy, Phagguna, thầy nên tập như sau:
‘na ceva me cittaṁ vipariṇataṁ bhavissati, na ca pāpikaṁ vācaṁ nicchāressāmi, hitānukampī ca viharissāmi mettacitto, na dosantaro’ti.
‘My mind will not degenerate. I will blurt out no bad words. I will remain full of sympathy, with a heart of love and no secret hate.’
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
‘Tâm tôi sẽ không biến đổi theo hướng xấu; tôi sẽ không thốt ra lời ác. Tôi sẽ sống với lòng thương tưởng vì lợi ích của họ, với tâm từ, không có sân hận bên trong.’
Evañhi te, phagguna, sikkhitabbaṁ.
That’s how you should train.
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Phagguna, thầy nên tập như vậy.
Tasmātiha, phagguna, tava cepi koci sammukhā tāsaṁ bhikkhunīnaṁ pāṇinā pahāraṁ dadeyya, leḍḍunā pahāraṁ dadeyya, daṇḍena pahāraṁ dadeyya, satthena pahāraṁ dadeyya. Tatrāpi tvaṁ, phagguna, ye gehasitā chandā ye gehasitā vitakkā te pajaheyyāsi.
So even if someone strikes those nuns with fists, stones, rods, and swords in your presence, you should give up any desires or thoughts of domestic life.
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Vì vậy, Phagguna, dù có ai trước mặt thầy dùng tay, cục đất, gậy hay vũ khí đánh các tỳ-kheo-ni ấy, thì ngay lúc ấy, Phagguna, thầy cũng phải từ bỏ những ham muốn và suy nghĩ gắn với đời sống gia đình.
Tatrāpi te, phagguna, evaṁ sikkhitabbaṁ
If that happens, you should train like this:
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Trong trường hợp ấy, Phagguna, thầy nên tập như sau:
‘na ceva me cittaṁ vipariṇataṁ bhavissati, na ca pāpikaṁ vācaṁ nicchāressāmi, hitānukampī ca viharissāmi mettacitto, na dosantaro’ti.
‘My mind will not degenerate. I will blurt out no bad words. I will remain full of sympathy, with a heart of love and no secret hate.’
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
‘Tâm tôi sẽ không biến đổi theo hướng xấu; tôi sẽ không thốt ra lời ác. Tôi sẽ sống với lòng thương tưởng vì lợi ích của họ, với tâm từ, không có sân hận bên trong.’
Evañhi te, phagguna, sikkhitabbaṁ.
That’s how you should train.
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Phagguna, thầy nên tập như vậy.
Tasmātiha, phagguna, tava cepi koci sammukhā avaṇṇaṁ bhāseyya, tatrāpi tvaṁ, phagguna, ye gehasitā chandā ye gehasitā vitakkā te pajaheyyāsi.
So if anyone criticizes you in your presence, you should give up any desires or thoughts of domestic life.
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Vì vậy, Phagguna, dù có ai nói điều không hay về chính thầy trước mặt thầy, thì ngay lúc ấy, Phagguna, thầy cũng phải từ bỏ những ham muốn và suy nghĩ gắn với đời sống gia đình.
Tatrāpi te, phagguna, evaṁ sikkhitabbaṁ ‘na ceva me cittaṁ vipariṇataṁ bhavissati, na ca pāpikaṁ vācaṁ nicchāressāmi, hitānukampī ca viharissāmi mettacitto, na dosantaro’ti.
If that happens, you should train like this: ‘My mind will not degenerate. I will blurt out no bad words. I will remain full of sympathy, with a heart of love and no secret hate.’
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Trong trường hợp ấy, Phagguna, thầy nên tập: ‘Tâm tôi sẽ không biến đổi theo hướng xấu; tôi sẽ không thốt ra lời ác. Tôi sẽ sống với lòng thương tưởng vì lợi ích của họ, với tâm từ, không có sân hận bên trong.’
Evañhi te, phagguna, sikkhitabbaṁ.
That’s how you should train.
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Phagguna, thầy nên tập như vậy.
Tasmātiha, phagguna, tava cepi koci pāṇinā pahāraṁ dadeyya, leḍḍunā pahāraṁ dadeyya, daṇḍena pahāraṁ dadeyya, satthena pahāraṁ dadeyya, tatrāpi tvaṁ, phagguna, ye gehasitā chandā ye gehasitā vitakkā te pajaheyyāsi.
So Phagguna, even if someone strikes you with fists, stones, rods, and swords, you should give up any desires or thoughts of domestic life.
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Vì vậy, Phagguna, dù có ai dùng tay, cục đất, gậy hay vũ khí đánh chính thầy, thì ngay lúc ấy, Phagguna, thầy cũng phải từ bỏ những ham muốn và suy nghĩ gắn với đời sống gia đình.
Tatrāpi te, phagguna, evaṁ sikkhitabbaṁ ‘na ceva me cittaṁ vipariṇataṁ bhavissati, na ca pāpikaṁ vācaṁ nicchāressāmi, hitānukampī ca viharissāmi mettacitto, na dosantaro’ti.
If that happens, you should train like this: ‘My mind will not degenerate. I will blurt out no bad words. I will remain full of sympathy, with a heart of love and no secret hate.’
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Trong trường hợp ấy, Phagguna, thầy nên tập: ‘Tâm tôi sẽ không biến đổi theo hướng xấu; tôi sẽ không thốt ra lời ác. Tôi sẽ sống với lòng thương tưởng vì lợi ích của họ, với tâm từ, không có sân hận bên trong.’
Evañhi te, phagguna, sikkhitabban”ti.
That’s how you should train.”
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Phagguna, thầy nên tập như vậy.”
Atha kho bhagavā bhikkhū āmantesi:
Then the Buddha said to the mendicants:
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Rồi Đức Phật nói với các vị tỳ-kheo:
“ārādhayiṁsu vata me, bhikkhave, bhikkhū ekaṁ samayaṁ cittaṁ.
“Mendicants, I used to be satisfied with the mendicants.
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
“Này các tỳ-kheo, đã có thời các tỳ-kheo làm Ta rất hài lòng.
Idhāhaṁ, bhikkhave, bhikkhū āmantesiṁ—
Once, I addressed them:
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Này các tỳ-kheo, khi ấy Ta bảo họ:
ahaṁ kho, bhikkhave, ekāsanabhojanaṁ bhuñjāmi.
‘I eat my food in one sitting per day.
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
‘Này các tỳ-kheo, Ta ăn thức ăn trong một lần ngồi.
Ekāsanabhojanaṁ kho ahaṁ, bhikkhave, bhuñjamāno appābādhatañca sañjānāmi appātaṅkatañca lahuṭṭhānañca balañca phāsuvihārañca.
Doing so, I find that I’m healthy and well, nimble, strong, and living comfortably.
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Khi ăn trong một lần ngồi, này các tỳ-kheo, Ta nhận thấy mình ít bệnh, ít đau, thân nhẹ, có sức và sống thoải mái.
Etha tumhepi, bhikkhave, ekāsanabhojanaṁ bhuñjatha.
You too should eat your food in one sitting per day.
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Này các tỳ-kheo, các thầy cũng hãy ăn thức ăn trong một lần ngồi.
Ekāsanabhojanaṁ kho, bhikkhave, tumhepi bhuñjamānā appābādhatañca sañjānissatha appātaṅkatañca lahuṭṭhānañca balañca phāsuvihārañcāti.
Doing so, you’ll find that you’re healthy and well, nimble, strong, and living comfortably.’
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Khi cũng ăn trong một lần ngồi, này các tỳ-kheo, các thầy sẽ nhận thấy mình ít bệnh, ít đau, thân nhẹ, có sức và sống thoải mái.’
Na me, bhikkhave, tesu bhikkhūsu anusāsanī karaṇīyā ahosi;
I didn’t have to keep on instructing those mendicants;
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Này các tỳ-kheo, đối với những tỳ-kheo ấy, Ta không cần phải liên tục chỉ dạy;
satuppādakaraṇīyameva me, bhikkhave, tesu bhikkhūsu ahosi.
I just had to prompt their mindfulness.
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
này các tỳ-kheo, Ta chỉ cần khơi dậy niệm nơi họ.
Seyyathāpi, bhikkhave, subhūmiyaṁ catumahāpathe ājaññaratho yutto assa ṭhito odhastapatodo.
Suppose a chariot stood harnessed to thoroughbreds at a level crossroads, with a goad ready.
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Này các tỳ-kheo, ví như trên một khu đất bằng phẳng ở ngã tư đường có một cỗ xe thắng ngựa thuần thục đang chờ, roi đặt sẵn.
Tamenaṁ dakkho yoggācariyo assadammasārathi abhiruhitvā, vāmena hatthena rasmiyo gahetvā, dakkhiṇena hatthena patodaṁ gahetvā, yenicchakaṁ yadicchakaṁ sāreyyapi paccāsāreyyapi.
A deft horse trainer, a master charioteer, might mount the chariot, taking the reins in his right hand and goad in the left. He’d drive out and back wherever he wishes, whenever he wishes.
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Một người huấn luyện ngựa lành nghề, một người đánh xe giỏi, bước lên xe, tay trái cầm dây cương, tay phải cầm roi, có thể điều khiển xe đi tới hay lui, đến bất cứ nơi nào, theo bất cứ cách nào mình muốn.
Evameva kho, bhikkhave, na me tesu bhikkhūsu anusāsanī karaṇīyā ahosi,
In the same way, I didn’t have to keep on instructing those mendicants;
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Cũng vậy, này các tỳ-kheo, đối với những tỳ-kheo ấy, Ta không cần phải liên tục chỉ dạy;
satuppādakaraṇīyameva me, bhikkhave, tesu bhikkhūsu ahosi.
I just had to prompt their mindfulness.
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
này các tỳ-kheo, Ta chỉ cần khơi dậy niệm nơi họ.
Tasmātiha, bhikkhave, tumhepi akusalaṁ pajahatha, kusalesu dhammesu āyogaṁ karotha.
So, mendicants, you too should give up what’s unskillful and devote yourselves to skillful qualities.
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Vì vậy, này các tỳ-kheo, các thầy hãy từ bỏ điều bất thiện và chuyên tâm vào các pháp thiện.
Evañhi tumhepi imasmiṁ dhammavinaye vuddhiṁ virūḷhiṁ vepullaṁ āpajjissatha.
In this way you’ll achieve growth, improvement, and maturity in this teaching and training.
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Như vậy các thầy sẽ tăng trưởng, phát triển và lớn mạnh trong Giáo pháp và giới luật này.
Seyyathāpi, bhikkhave, gāmassa vā nigamassa vā avidūre mahantaṁ sālavanaṁ.
Suppose that not far from a town or village there was a large grove of sal trees
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Này các tỳ-kheo, ví như gần một làng hay thị trấn có một khu rừng sāla lớn
Tañcassa eḷaṇḍehi sañchannaṁ.
that was choked with castor-oil weeds.
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
bị cây thầu dầu mọc phủ kín.
Tassa kocideva puriso uppajjeyya atthakāmo hitakāmo yogakkhemakāmo.
Then along comes a person who wants to help protect and nurture that grove.
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Có một người xuất hiện, muốn khu rừng ấy được lợi ích, được tốt đẹp và an toàn.
So yā tā sālalaṭṭhiyo kuṭilā ojāpaharaṇiyo tā chetvā bahiddhā nīhareyya, antovanaṁ suvisodhitaṁ visodheyya.
They’d cut down the crooked sal saplings that were robbing the sap, and throw them out. They’d clean up the interior of the grove,
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Người ấy chặt bỏ những cây sāla non cong queo hút mất dưỡng chất, mang chúng ra ngoài và dọn sạch bên trong khu rừng.
Yā pana tā sālalaṭṭhiyo ujukā sujātā tā sammā parihareyya.
and properly care for the straight, well-formed sal saplings.
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Còn những cây sāla non thẳng và khỏe, người ấy chăm sóc đúng cách.
Evañhetaṁ, bhikkhave, sālavanaṁ aparena samayena vuddhiṁ virūḷhiṁ vepullaṁ āpajjeyya.
In this way, in due course, that sal grove would grow, increase, and mature.
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Nhờ vậy, này các tỳ-kheo, về sau khu rừng sāla ấy sẽ tăng trưởng, phát triển và lớn mạnh.
Evameva kho, bhikkhave, tumhepi akusalaṁ pajahatha, kusalesu dhammesu āyogaṁ karotha.
In the same way, mendicants, you too should give up what’s unskillful and devote yourselves to skillful qualities.
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Cũng vậy, này các tỳ-kheo, các thầy hãy từ bỏ điều bất thiện và chuyên tâm vào các pháp thiện.
Evañhi tumhepi imasmiṁ dhammavinaye vuddhiṁ virūḷhiṁ vepullaṁ āpajjissatha.
In this way you’ll achieve growth, improvement, and maturity in this teaching and training.
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Như vậy các thầy sẽ tăng trưởng, phát triển và lớn mạnh trong Giáo pháp và giới luật này.
Bhūtapubbaṁ, bhikkhave, imissāyeva sāvatthiyā vedehikā nāma gahapatānī ahosi.
Once upon a time, mendicants, right here in Sāvatthī there was a housewife named Vedehikā.
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Này các tỳ-kheo, thuở trước, ngay tại Sāvatthī này có một nữ gia chủ tên Vedehikā.
Vedehikāya, bhikkhave, gahapatāniyā evaṁ kalyāṇo kittisaddo abbhuggato:
She had this good reputation:
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Này các tỳ-kheo, bà Vedehikā có tiếng tốt như sau:
‘soratā vedehikā gahapatānī, nivātā vedehikā gahapatānī, upasantā vedehikā gahapatānī’ti.
‘The housewife Vedehikā is gentle, placid, and calm.’
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
‘Nữ gia chủ Vedehikā hiền hòa, khiêm nhường và an tịnh.’
Vedehikāya kho pana, bhikkhave, gahapatāniyā kāḷī nāma dāsī ahosi dakkhā analasā susaṁvihitakammantā.
Now, Vedehikā had a bonded maid named Kāḷī who was deft, tireless, and well-organized in her work.
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Này các tỳ-kheo, bà Vedehikā có một nữ tỳ tên Kāḷī, khéo léo, siêng năng và làm việc có tổ chức.
Atha kho, bhikkhave, kāḷiyā dāsiyā etadahosi:
Then Kāḷī thought,
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Rồi, này các tỳ-kheo, nữ tỳ Kāḷī nghĩ:
‘mayhaṁ kho ayyāya evaṁ kalyāṇo kittisaddo abbhuggato:
‘My mistress has a good reputation as being
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
‘Bà chủ của ta có tiếng tốt rằng:
“soratā vedehikā gahapatānī, nivātā vedehikā gahapatānī, upasantā vedehikā gahapatānī”ti.
gentle, placid, and calm.
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
“Nữ gia chủ Vedehikā hiền hòa, khiêm nhường và an tịnh.”
Kiṁ nu kho me ayyā santaṁyeva nu kho ajjhattaṁ kopaṁ na pātukaroti udāhu asantaṁ
But does she actually have anger in her and just not show it? Or does she have no anger?
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Không biết bà chủ có sân bên trong nhưng không biểu lộ ra, hay thật sự không có sân?
udāhu mayhamevete kammantā susaṁvihitā yena me ayyā santaṁyeva ajjhattaṁ kopaṁ na pātukaroti, no asantaṁ?
Or is it just because my work is well-organized that she doesn’t show anger, even though she still has it inside?
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Hay là vì công việc của ta được sắp xếp chu đáo nên bà chủ có sân bên trong mà không biểu lộ ra, chứ không phải không có sân?
Yannūnāhaṁ ayyaṁ vīmaṁseyyan’ti.
Why don’t I test my mistress?’
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Ta nên thử bà chủ xem sao.’
Atha kho, bhikkhave, kāḷī dāsī divā uṭṭhāsi.
So Kāḷī got up during the day.
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Rồi, này các tỳ-kheo, Kāḷī dậy muộn, khi trời đã sáng.
Atha kho, bhikkhave, vedehikā gahapatānī kāḷiṁ dāsiṁ etadavoca:
Vedehikā said to her,
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Rồi, này các tỳ-kheo, bà Vedehikā nói với nữ tỳ Kāḷī:
‘he je kāḷī’ti.
‘Oi wench, Kāḷī!’
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
‘Này Kāḷī!’
‘Kiṁ, ayye’ti?
‘What is it, ma’am?’
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
‘Thưa bà, có việc gì?’
‘Kiṁ, je, divā uṭṭhāsī’ti?
‘You’re getting up in the day—what’s up with you, wench?’
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
‘Sao hôm nay con dậy muộn?’
‘Na khvayye, kiñcī’ti.
‘Nothing, ma’am.’
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
‘Không có gì cả, thưa bà.’
‘No vata re kiñci, pāpi dāsi, divā uṭṭhāsī’ti kupitā anattamanā bhākuṭiṁ akāsi.
‘Oh, so nothing’s up, you naughty maid, but you get up in the day!’ Angry and upset, she scowled.
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
‘Không có gì mà con lại dậy muộn sao, đồ nữ tỳ hư!’ Bà nổi giận, bất mãn và cau mặt.
Atha kho, bhikkhave, kāḷiyā dāsiyā etadahosi:
Then Kāḷī thought,
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Rồi, này các tỳ-kheo, Kāḷī nghĩ:
‘santaṁyeva kho me ayyā ajjhattaṁ kopaṁ na pātukaroti, no asantaṁ;
‘My mistress actually has anger in her and just doesn’t show it; it’s not that she has no anger.
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
‘Bà chủ ta thật sự có sân bên trong, chỉ là không biểu lộ ra; không phải bà không có sân.
mayhamevete kammantā susaṁvihitā, yena me ayyā santaṁyeva ajjhattaṁ kopaṁ na pātukaroti, no asantaṁ.
It’s just because my work is well-organized that she doesn’t show anger, even though she still has it inside.
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Chỉ vì công việc của ta được sắp xếp chu đáo nên bà chủ có sân mà không biểu lộ ra.
Yannūnāhaṁ bhiyyoso mattāya ayyaṁ vīmaṁseyyan’ti.
Why don’t I test my mistress further?’
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Ta nên thử bà chủ thêm nữa.’
Atha kho, bhikkhave, kāḷī dāsī divātaraṁyeva uṭṭhāsi.
So Kāḷī got up later in the day.
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Rồi, này các tỳ-kheo, Kāḷī thức dậy còn muộn hơn.
Atha kho, bhikkhave, vedehikā gahapatānī kāḷiṁ dāsiṁ etadavoca:
Vedehikā said to her,
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Rồi, này các tỳ-kheo, bà Vedehikā nói với nữ tỳ Kāḷī:
‘he je kāḷī’ti.
‘Oi wench, Kāḷī!’
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
‘Này Kāḷī!’
‘Kiṁ, ayye’ti?
‘What is it, ma’am?’
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
‘Thưa bà, có việc gì?’
‘Kiṁ, je, divātaraṁ uṭṭhāsī’ti?
‘You’re getting up later in the day—what’s up with you, wench?’
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
‘Sao hôm nay con dậy còn muộn hơn?’
‘Na khvayye, kiñcī’ti.
‘Nothing, ma’am.’
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
‘Không có gì cả, thưa bà.’
‘No vata re kiñci, pāpi dāsi, divātaraṁ uṭṭhāsī’ti kupitā anattamanā anattamanavācaṁ nicchāresi.
‘Oh, so nothing’s up, you naughty maid, but you get up later in the day!’ Angry and upset, she blurted out angry words.
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
‘Không có gì mà con lại dậy muộn như vậy sao, đồ nữ tỳ hư!’ Bà nổi giận, bất mãn và buông lời giận dữ.
Atha kho, bhikkhave, kāḷiyā dāsiyā etadahosi:
Then Kāḷī thought,
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Rồi, này các tỳ-kheo, Kāḷī nghĩ:
‘santaṁyeva kho me ayyā ajjhattaṁ kopaṁ na pātukaroti, no asantaṁ.
‘My mistress actually has anger in her and just doesn’t show it; it’s not that she has no anger.
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
‘Bà chủ ta thật sự có sân bên trong, chỉ là không biểu lộ ra; không phải bà không có sân.
Mayhamevete kammantā susaṁvihitā, yena me ayyā santaṁyeva ajjhattaṁ kopaṁ na pātukaroti, no asantaṁ.
It’s just because my work is well-organized that she doesn’t show anger, even though she still has it inside.
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Chỉ vì công việc của ta được sắp xếp chu đáo nên bà chủ có sân mà không biểu lộ ra.
Yannūnāhaṁ bhiyyoso mattāya ayyaṁ vīmaṁseyyan’ti.
Why don’t I test my mistress further?’
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Ta nên thử bà chủ thêm nữa.’
Atha kho, bhikkhave, kāḷī dāsī divātaraṁyeva uṭṭhāsi.
So Kāḷī got up even later in the day.
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Rồi, này các tỳ-kheo, Kāḷī lại thức dậy muộn hơn nữa.
Atha kho, bhikkhave, vedehikā gahapatānī kāḷiṁ dāsiṁ etadavoca:
Vedehikā said to her,
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Rồi, này các tỳ-kheo, bà Vedehikā nói với nữ tỳ Kāḷī:
‘he je kāḷī’ti.
‘Oi wench, Kāḷī!’
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
‘Này Kāḷī!’
‘Kiṁ, ayye’ti?
‘What is it, ma’am?’
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
‘Thưa bà, có việc gì?’
‘Kiṁ, je, divā uṭṭhāsī’ti?
‘You’re getting up even later in the day—what’s up with you, wench?’
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
‘Sao hôm nay con dậy muộn?’
‘Na khvayye, kiñcī’ti.
‘Nothing, ma’am.’
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
‘Không có gì cả, thưa bà.’
‘No vata re kiñci, pāpi dāsi, divā uṭṭhāsī’ti kupitā anattamanā aggaḷasūciṁ gahetvā sīse pahāraṁ adāsi, sīsaṁ vobhindi.
‘Oh, so nothing’s up, you naughty maid, but you get up even later in the day!’ Angry and upset, she grabbed a door-pin and hit Kāḷī on the head, cracking it open.
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
‘Không có gì mà con lại dậy muộn sao, đồ nữ tỳ hư!’ Bà nổi giận, bất mãn, cầm then cửa đánh vào đầu Kāḷī làm đầu cô bị rách.
Atha kho, bhikkhave, kāḷī dāsī bhinnena sīsena lohitena galantena paṭivissakānaṁ ujjhāpesi:
Then Kāḷī, with blood pouring from her cracked skull, denounced her mistress to the neighbors,
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Rồi, này các tỳ-kheo, Kāḷī, đầu bị rách và máu chảy, đi kể lể với những người hàng xóm:
‘passathayye, soratāya kammaṁ;
‘See, ladies, what the gentle one did!
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
‘Các bà hãy xem việc làm của người hiền hòa này;
passathayye, nivātāya kammaṁ, passathayye, upasantāya kammaṁ.
See what the placid one did! See what the calm one did!
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
các bà hãy xem việc làm của người khiêm nhường này, các bà hãy xem việc làm của người an tịnh này!
Kathañhi nāma ekadāsikāya divā uṭṭhāsīti kupitā anattamanā aggaḷasūciṁ gahetvā sīse pahāraṁ dassati, sīsaṁ vobhindissatī’ti.
How on earth can she grab a door-pin and hit her only maid on the head, cracking it open, just for getting up late?’
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Chỉ vì nữ tỳ duy nhất dậy muộn mà bà ta nổi giận, bất mãn, cầm then cửa đánh vào đầu làm đầu tôi bị rách!’
Atha kho, bhikkhave, vedehikāya gahapatāniyā aparena samayena evaṁ pāpako kittisaddo abbhuggacchi:
Then after some time the housewife Vedehikā got this bad reputation:
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Rồi, này các tỳ-kheo, sau một thời gian, bà Vedehikā lại nổi tiếng xấu như sau:
‘caṇḍī vedehikā gahapatānī, anivātā vedehikā gahapatānī, anupasantā vedehikā gahapatānī’ti.
‘The housewife Vedehikā is fierce, ill-tempered, and not calm at all.’
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
‘Nữ gia chủ Vedehikā nóng nảy, không khiêm nhường, không an tịnh.’
Evameva kho, bhikkhave, idhekacco bhikkhu tāvadeva soratasorato hoti nivātanivāto hoti upasantūpasanto hoti yāva na amanāpā vacanapathā phusanti.
In the same way, a mendicant may be the gentlest of the gentle, the most placid of the placid, the calmest of the calm, so long as they don’t encounter any disagreeable criticism.
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Cũng vậy, này các tỳ-kheo, có vị tỳ-kheo tỏ ra rất hiền hòa, rất khiêm nhường và rất an tịnh chỉ chừng nào chưa bị những lời nói khó chịu chạm đến.
Yato ca, bhikkhave, bhikkhuṁ amanāpā vacanapathā phusanti, atha bhikkhu ‘sorato’ti veditabbo, ‘nivāto’ti veditabbo, ‘upasanto’ti veditabbo.
But it’s when they encounter disagreeable criticism that you’ll know whether they’re really gentle, placid, and calm.
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Nhưng, này các tỳ-kheo, chính khi những lời nói khó chịu chạm đến vị ấy, lúc đó mới biết vị ấy có thật sự hiền hòa, khiêm nhường và an tịnh hay không.
Nāhaṁ taṁ, bhikkhave, bhikkhuṁ ‘suvaco’ti vadāmi yo cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārahetu suvaco hoti, sovacassataṁ āpajjati.
I don’t say that a mendicant is easy to admonish if they make themselves easy to admonish only for the sake of robes, almsfood, lodgings, and medicines and supplies for the sick.
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Này các tỳ-kheo, Ta không gọi một tỳ-kheo là dễ được khuyên dạy nếu vị ấy chỉ trở nên dễ được khuyên dạy vì y phục, thức ăn khất thực, chỗ ở, thuốc men và vật dụng cho người bệnh.
Taṁ kissa hetu?
Why is that?
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Vì sao vậy?
Tañhi so, bhikkhave, bhikkhu cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhāraṁ alabhamāno na suvaco hoti, na sovacassataṁ āpajjati.
Because when they don’t get robes, almsfood, lodgings, and medicines and supplies for the sick, they’re no longer easy to admonish.
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Vì, này các tỳ-kheo, khi không nhận được y phục, thức ăn khất thực, chỗ ở, thuốc men và vật dụng cho người bệnh, vị tỳ-kheo ấy sẽ không còn dễ được khuyên dạy nữa.
Yo ca kho, bhikkhave, bhikkhu dhammaṁyeva sakkaronto, dhammaṁ garuṁ karonto, dhammaṁ mānento, dhammaṁ pūjento, dhammaṁ apacāyamāno suvaco hoti, sovacassataṁ āpajjati, tamahaṁ ‘suvaco’ti vadāmi.
But when a mendicant is easy to admonish purely because they honor, respect, revere, worship, and venerate the teaching, then I say that they’re easy to admonish.
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Nhưng, này các tỳ-kheo, một tỳ-kheo trở nên dễ được khuyên dạy chỉ vì kính trọng Pháp, coi trọng Pháp, tôn kính Pháp, cúng dường Pháp và khiêm cung trước Pháp, người ấy Ta gọi là dễ được khuyên dạy.
Tasmātiha, bhikkhave, ‘dhammaṁyeva sakkarontā, dhammaṁ garuṁ karontā, dhammaṁ mānentā, dhammaṁ pūjentā, dhammaṁ apacāyamānā suvacā bhavissāma, sovacassataṁ āpajjissāmā’ti.
So, mendicants, you should train yourselves: ‘We will be easy to admonish purely because we honor, respect, revere, worship, and venerate the teaching.’
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Vì vậy, này các tỳ-kheo, các thầy nên tập: ‘Chúng ta sẽ là những người dễ được khuyên dạy chỉ vì kính trọng Pháp, coi trọng Pháp, tôn kính Pháp, cúng dường Pháp và khiêm cung trước Pháp.’
Evañhi vo, bhikkhave, sikkhitabbaṁ.
That’s how you should train.
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Này các tỳ-kheo, các thầy nên tập như vậy.
Pañcime, bhikkhave, vacanapathā yehi vo pare vadamānā vadeyyuṁ—
Mendicants, there are these five ways in which others might criticize you.
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Này các tỳ-kheo, có năm cách người khác có thể nói với các thầy:
kālena vā akālena vā;
Their speech may be timely or untimely,
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
đúng lúc hoặc không đúng lúc;
bhūtena vā abhūtena vā;
true or false,
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
đúng sự thật hoặc không đúng sự thật;
saṇhena vā pharusena vā;
gentle or harsh,
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
nhẹ nhàng hoặc thô ác;
atthasaṁhitena vā anatthasaṁhitena vā;
beneficial or harmful,
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
có lợi hoặc không có lợi;
mettacittā vā dosantarā vā.
from a heart of love or from secret hate.
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
với tâm từ hoặc với sân hận bên trong.
Kālena vā, bhikkhave, pare vadamānā vadeyyuṁ akālena vā;
When others criticize you, they may do so in any of these ways.
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Này các tỳ-kheo, người khác có thể nói với các thầy đúng lúc hoặc không đúng lúc;
bhūtena vā, bhikkhave, pare vadamānā vadeyyuṁ abhūtena vā;
When others criticize you, mendicants, their speech may be true or false;bản lấp của dự án
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
này các tỳ-kheo, người khác có thể nói đúng sự thật hoặc không đúng sự thật;
saṇhena vā, bhikkhave, pare vadamānā vadeyyuṁ pharusena vā;
When others criticize you, mendicants, their speech may be gentle or harsh;bản lấp của dự án
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
này các tỳ-kheo, người khác có thể nói nhẹ nhàng hoặc thô ác;
atthasaṁhitena vā, bhikkhave, pare vadamānā vadeyyuṁ anatthasaṁhitena vā;
When others criticize you, mendicants, their speech may be beneficial or harmful;bản lấp của dự án
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
này các tỳ-kheo, người khác có thể nói điều có lợi hoặc không có lợi;
mettacittā vā, bhikkhave, pare vadamānā vadeyyuṁ dosantarā vā.
When others criticize you, mendicants, they may do so from a heart of love or from secret hate.bản lấp của dự án
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
này các tỳ-kheo, người khác có thể nói với tâm từ hoặc với sân hận bên trong.
Tatrāpi vo, bhikkhave, evaṁ sikkhitabbaṁ:
If that happens, you should train like this:
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Dù vậy, này các tỳ-kheo, các thầy nên tập như sau:
‘na ceva no cittaṁ vipariṇataṁ bhavissati, na ca pāpikaṁ vācaṁ nicchāressāma, hitānukampī ca viharissāma mettacittā, na dosantarā.
‘Our minds will not degenerate. We will blurt out no bad words. We will remain full of sympathy, with a heart of love and no secret hate.
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
‘Tâm chúng ta sẽ không biến đổi theo hướng xấu; chúng ta sẽ không thốt ra lời ác. Chúng ta sẽ sống với lòng thương tưởng vì lợi ích của họ, với tâm từ, không có sân hận bên trong.
Tañca puggalaṁ mettāsahagatena cetasā pharitvā viharissāma, tadārammaṇañca sabbāvantaṁ lokaṁ mettāsahagatena cittena vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyābajjhena pharitvā viharissāmā’ti.
We will meditate spreading a heart of love to that individual. And with them as a basis, we will meditate spreading a heart full of love to everyone in the world—abundant, expansive, limitless, free of enmity and ill will.’
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Chúng ta sẽ an trú với tâm từ lan tỏa đến người ấy; rồi lấy người ấy làm đối tượng, chúng ta sẽ an trú với tâm từ rộng lớn, cao cả, vô lượng, không thù hận, không ác ý, lan tỏa khắp toàn thế giới.’
Evañhi vo, bhikkhave, sikkhitabbaṁ.
That’s how you should train.
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Này các tỳ-kheo, các thầy nên tập như vậy.
Seyyathāpi, bhikkhave, puriso āgaccheyya kudālapiṭakaṁ ādāya.
Suppose a person was to come along carrying a spade and basket
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Này các tỳ-kheo, ví như có một người mang cuốc và giỏ đến.
So evaṁ vadeyya:
and say,
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Người ấy nói:
‘ahaṁ imaṁ mahāpathaviṁ apathaviṁ karissāmī’ti.
‘I shall make this great earth be without earth!’
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
‘Ta sẽ làm cho quả đất lớn này không còn là đất!’
So tatra tatra vikhaṇeyya, tatra tatra vikireyya, tatra tatra oṭṭhubheyya, tatra tatra omutteyya:
And they’d dig all over, scatter all over, spit all over, and urinate all over, saying,
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Rồi người ấy đào chỗ này chỗ kia, rải đất chỗ này chỗ kia, nhổ nước bọt chỗ này chỗ kia, tiểu tiện chỗ này chỗ kia và nói:
‘apathavī bhavasi, apathavī bhavasī’ti.
‘Be without earth! Be without earth!’
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
‘Hãy không còn là đất! Hãy không còn là đất!’
Taṁ kiṁ maññatha, bhikkhave,
What do you think, mendicants?
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Các thầy nghĩ sao, này các tỳ-kheo?
api nu so puriso imaṁ mahāpathaviṁ apathaviṁ kareyyā”ti?
Could that person make this great earth be without earth?”
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Người ấy có thể làm cho quả đất lớn này không còn là đất được không?”
“No hetaṁ, bhante”.
“No, sir.
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
“Không, bạch Thế Tôn.”
“Taṁ kissa hetu”?
Why is that?
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
“Vì sao vậy?”
“Ayañhi, bhante, mahāpathavī gambhīrā appameyyā.
Because this great earth is deep and limitless.
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
“Bạch Thế Tôn, vì quả đất lớn này sâu và không thể đo lường.
Sā na sukarā apathavī kātuṁ;
It’s not easy to make it be without earth.
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Không dễ gì làm nó không còn là đất;
yāvadeva ca pana so puriso kilamathassa vighātassa bhāgī assā”ti.
That person will eventually get weary and frustrated.”
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
người ấy cuối cùng chỉ chuốc lấy mệt mỏi và bực bội.”
“Evameva kho, bhikkhave, pañcime vacanapathā yehi vo pare vadamānā vadeyyuṁ—
“In the same way, there are these five ways in which others might criticize you.
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
“Cũng vậy, này các tỳ-kheo, có năm cách người khác có thể nói với các thầy:
kālena vā akālena vā;
Their speech may be timely or untimely,
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
đúng lúc hoặc không đúng lúc;
bhūtena vā abhūtena vā;
true or false,
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
đúng sự thật hoặc không đúng sự thật;
saṇhena vā pharusena vā;
gentle or harsh,
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
nhẹ nhàng hoặc thô ác;
atthasaṁhitena vā anatthasaṁhitena vā;
beneficial or harmful,
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
có lợi hoặc không có lợi;
mettacittā vā dosantarā vā.
from a heart of love or from secret hate.
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
với tâm từ hoặc với sân hận bên trong.
Kālena vā, bhikkhave, pare vadamānā vadeyyuṁ akālena vā;
When others criticize you, they may do so in any of these ways.
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Này các tỳ-kheo, người khác có thể nói với các thầy đúng lúc hoặc không đúng lúc;
bhūtena vā bhikkhave, pare vadamānā vadeyyuṁ abhūtena vā;
When others criticize you, mendicants, their speech may be true or false;bản lấp của dự án
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
này các tỳ-kheo, người khác có thể nói đúng sự thật hoặc không đúng sự thật;
saṇhena vā, bhikkhave, pare vadamānā vadeyyuṁ pharusena vā;
When others criticize you, mendicants, their speech may be gentle or harsh;bản lấp của dự án
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
này các tỳ-kheo, người khác có thể nói nhẹ nhàng hoặc thô ác;
atthasaṁhitena vā, bhikkhave, pare vadamānā vadeyyuṁ anatthasaṁhitena vā;
When others criticize you, mendicants, their speech may be beneficial or harmful;bản lấp của dự án
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
này các tỳ-kheo, người khác có thể nói điều có lợi hoặc không có lợi;
mettacittā vā, bhikkhave, pare vadamānā vadeyyuṁ dosantarā vā.
When others criticize you, mendicants, they may do so from a heart of love or from secret hate.bản lấp của dự án
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
này các tỳ-kheo, người khác có thể nói với tâm từ hoặc với sân hận bên trong.
Tatrāpi vo, bhikkhave, evaṁ sikkhitabbaṁ:
If that happens, you should train like this:
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Dù vậy, này các tỳ-kheo, các thầy nên tập như sau:
‘na ceva no cittaṁ vipariṇataṁ bhavissati, na ca pāpikaṁ vācaṁ nicchāressāma, hitānukampī ca viharissāma mettacittā na dosantarā.
‘Our minds will not degenerate. We will blurt out no bad words. We will remain full of sympathy, with a heart of love and no secret hate.
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
‘Tâm chúng ta sẽ không biến đổi theo hướng xấu; chúng ta sẽ không thốt ra lời ác. Chúng ta sẽ sống với lòng thương tưởng vì lợi ích của họ, với tâm từ, không có sân hận bên trong.
Tañca puggalaṁ mettāsahagatena cetasā pharitvā viharissāma, tadārammaṇañca sabbāvantaṁ lokaṁ pathavisamena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyābajjhena pharitvā viharissāmā’ti.
We will meditate spreading a heart of love to that individual. And with them as a basis, we will meditate spreading a heart like the earth to everyone in the world—abundant, expansive, limitless, free of enmity and ill will.’
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Chúng ta sẽ an trú với tâm từ lan tỏa đến người ấy; rồi lấy người ấy làm đối tượng, chúng ta sẽ an trú với tâm như đất, rộng lớn, cao cả, vô lượng, không thù hận, không ác ý, lan tỏa khắp toàn thế giới.’
Evañhi vo, bhikkhave, sikkhitabbaṁ.
That’s how you should train.
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Này các tỳ-kheo, các thầy nên tập như vậy.
Seyyathāpi, bhikkhave, puriso āgaccheyya lākhaṁ vā haliddiṁ vā nīlaṁ vā mañjiṭṭhaṁ vā ādāya.
Suppose a person was to come along with dye such as red lac, turmeric, indigo, or rose madder,
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Này các tỳ-kheo, ví như có một người mang theo sơn đỏ, nghệ vàng, chàm hoặc màu đỏ thẫm.
So evaṁ vadeyya:
and say,
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Người ấy nói:
‘ahaṁ imasmiṁ ākāse rūpaṁ likhissāmi, rūpapātubhāvaṁ karissāmī’ti.
‘I shall draw pictures in space, making pictures appear there.’
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
‘Ta sẽ vẽ hình trong hư không, làm cho hình hiện ra ở đó.’
Taṁ kiṁ maññatha, bhikkhave,
What do you think, mendicants?
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Các thầy nghĩ sao, này các tỳ-kheo?
api nu so puriso imasmiṁ ākāse rūpaṁ likheyya, rūpapātubhāvaṁ kareyyā”ti?
Could that person draw pictures in space?”
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Người ấy có thể vẽ hình trong hư không, làm cho hình hiện ra ở đó không?”
“No hetaṁ, bhante”.
“No, sir.
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
“Không, bạch Thế Tôn.”
“Taṁ kissa hetu”?
Why is that?
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
“Vì sao vậy?”
“Ayañhi, bhante, ākāso arūpī anidassano.
Because space has no form or appearance.
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
“Bạch Thế Tôn, vì hư không không có hình sắc, không thể thấy được.
Tattha na sukaraṁ rūpaṁ likhituṁ, rūpapātubhāvaṁ kātuṁ;
It’s not easy to draw pictures there.
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Không dễ gì vẽ hình và làm cho hình hiện ra ở đó;
yāvadeva ca pana so puriso kilamathassa vighātassa bhāgī assā”ti.
That person will eventually get weary and frustrated.”
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
người ấy cuối cùng chỉ chuốc lấy mệt mỏi và bực bội.”
“Evameva kho, bhikkhave, pañcime vacanapathā yehi vo pare vadamānā vadeyyuṁ kālena vā akālena vā …pe…
“In the same way, if others criticize you in any of these five ways … you should train like this:
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
“Cũng vậy, này các tỳ-kheo, có năm cách người khác có thể nói với các thầy: đúng lúc hoặc không đúng lúc …
tadārammaṇañca sabbāvantaṁ lokaṁ ākāsasamena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyābajjhena pharitvā viharissāmā’ti.
‘… We will meditate spreading a heart of love to that person. And with them as a basis, we will meditate spreading a heart like space to everyone in the world—abundant, expansive, limitless, free of enmity and ill will.’
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
‘rồi lấy người ấy làm đối tượng, chúng ta sẽ an trú với tâm như hư không, rộng lớn, cao cả, vô lượng, không thù hận, không ác ý, lan tỏa khắp toàn thế giới.’
Evañhi vo, bhikkhave, sikkhitabbaṁ.
That’s how you should train.
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Này các tỳ-kheo, các thầy nên tập như vậy.
Seyyathāpi, bhikkhave, puriso āgaccheyya ādittaṁ tiṇukkaṁ ādāya.
Suppose a person was to come along carrying a blazing grass torch,
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Này các tỳ-kheo, ví như có một người mang theo một bó cỏ đang cháy.
So evaṁ vadeyya:
and say,
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Người ấy nói:
‘ahaṁ imāya ādittāya tiṇukkāya gaṅgaṁ nadiṁ santāpessāmi samparitāpessāmī’ti.
‘I shall burn and scorch the Ganges River with this blazing grass torch.’
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
‘Ta sẽ dùng bó cỏ cháy này hâm nóng và thiêu đốt sông Hằng.’
Taṁ kiṁ maññatha, bhikkhave,
What do you think, mendicants?
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Các thầy nghĩ sao, này các tỳ-kheo?
api nu so puriso ādittāya tiṇukkāya gaṅgaṁ nadiṁ santāpeyya samparitāpeyyā”ti?
Could that person burn and scorch the Ganges River with a blazing grass torch?”
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Người ấy có thể dùng bó cỏ cháy ấy hâm nóng và thiêu đốt sông Hằng không?”
“No hetaṁ, bhante”.
“No, sir.
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
“Không, bạch Thế Tôn.”
“Taṁ kissa hetu”?
Why is that?
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
“Vì sao vậy?”
“Gaṅgā hi, bhante, nadī gambhīrā appameyyā.
Because the Ganges River is deep and limitless.
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
“Bạch Thế Tôn, vì sông Hằng sâu và không thể đo lường.
Sā na sukarā ādittāya tiṇukkāya santāpetuṁ samparitāpetuṁ;
It’s not easy to burn and scorch it with a blazing grass torch.
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Không dễ gì dùng một bó cỏ cháy để hâm nóng và thiêu đốt nó;
yāvadeva ca pana so puriso kilamathassa vighātassa bhāgī assā”ti.
That person will eventually get weary and frustrated.”
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
người ấy cuối cùng chỉ chuốc lấy mệt mỏi và bực bội.”
“Evameva kho, bhikkhave, pañcime vacanapathā yehi vo pare vadamānā vadeyyuṁ kālena vā akālena vā …pe…
“In the same way, if others criticize you in any of these five ways … you should train like this:
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
“Cũng vậy, này các tỳ-kheo, có năm cách người khác có thể nói với các thầy: đúng lúc hoặc không đúng lúc …
tadārammaṇañca sabbāvantaṁ lokaṁ gaṅgāsamena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyābajjhena pharitvā viharissāmā’ti.
‘… We will meditate spreading a heart of love to that individual. And with them as a basis, we will meditate spreading a heart like the Ganges to everyone in the world—abundant, expansive, limitless, free of enmity and ill will.’
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
‘rồi lấy người ấy làm đối tượng, chúng ta sẽ an trú với tâm như sông Hằng, rộng lớn, cao cả, vô lượng, không thù hận, không ác ý, lan tỏa khắp toàn thế giới.’
Evañhi vo, bhikkhave, sikkhitabbaṁ.
That’s how you should train.
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Này các tỳ-kheo, các thầy nên tập như vậy.
Seyyathāpi, bhikkhave, biḷārabhastā madditā sumadditā suparimadditā, mudukā tūlinī chinnasassarā chinnabhabbharā.
Suppose there was a catskin bag that was rubbed, well-rubbed, very well-rubbed, soft, silky, rid of rustling and crackling.
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Này các tỳ-kheo, ví như một túi da mèo đã được thuộc kỹ, rất kỹ, thật kỹ, mềm mại như bông, không còn phát ra tiếng sột soạt hay lạo xạo.
Atha puriso āgaccheyya kaṭṭhaṁ vā kathalaṁ vā ādāya.
Then a person comes along carrying a stick or a stone,
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Có một người mang theo khúc gỗ hoặc mảnh sành đến.
So evaṁ vadeyya:
and says,
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Người ấy nói:
‘ahaṁ imaṁ biḷārabhastaṁ madditaṁ sumadditaṁ suparimadditaṁ, mudukaṁ tūliniṁ, chinnasassaraṁ chinnabhabbharaṁ kaṭṭhena vā kathalena vā sarasaraṁ karissāmi bharabharaṁ karissāmī’ti.
‘I shall make this soft catskin bag rustle and crackle with this stick or stone.’
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
‘Ta sẽ dùng khúc gỗ hoặc mảnh sành làm cho túi da mèo đã thuộc kỹ, mềm như bông, không còn tiếng sột soạt hay lạo xạo này lại phát ra tiếng sột soạt, lạo xạo.’
Taṁ kiṁ maññatha, bhikkhave,
What do you think, mendicants?
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Các thầy nghĩ sao, này các tỳ-kheo?
api nu so puriso amuṁ biḷārabhastaṁ madditaṁ sumadditaṁ suparimadditaṁ, mudukaṁ tūliniṁ, chinnasassaraṁ chinnabhabbharaṁ kaṭṭhena vā kathalena vā sarasaraṁ kareyya, bharabharaṁ kareyyā”ti?
Could that person make that soft catskin bag rustle and crackle with that stick or stone?”
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Người ấy có thể dùng khúc gỗ hoặc mảnh sành làm cho túi da mèo đã thuộc kỹ ấy phát ra tiếng sột soạt, lạo xạo không?”
“No hetaṁ, bhante”.
“No, sir.
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
“Không, bạch Thế Tôn.”
“Taṁ kissa hetu”?
Why is that?
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
“Vì sao vậy?”
“Amu hi, bhante, biḷārabhastā madditā sumadditā suparimadditā, mudukā tūlinī, chinnasassarā chinnabhabbharā.
Because that catskin bag is rubbed, well-rubbed, very well-rubbed, soft, silky, rid of rustling and crackling.
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
“Bạch Thế Tôn, vì túi da mèo ấy đã được thuộc kỹ, rất kỹ, thật kỹ, mềm mại như bông, không còn tiếng sột soạt hay lạo xạo.
Sā na sukarā kaṭṭhena vā kathalena vā sarasaraṁ kātuṁ bharabharaṁ kātuṁ;
It’s not easy to make it rustle or crackle with a stick or stone.
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Không dễ gì dùng khúc gỗ hoặc mảnh sành làm nó phát ra những tiếng ấy;
yāvadeva ca pana so puriso kilamathassa vighātassa bhāgī assā”ti.
That person will eventually get weary and frustrated.”
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
người ấy cuối cùng chỉ chuốc lấy mệt mỏi và bực bội.”
“Evameva kho, bhikkhave, pañcime vacanapathā yehi vo pare vadamānā vadeyyuṁ
“In the same way, there are these five ways in which others might criticize you.
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
“Cũng vậy, này các tỳ-kheo, có năm cách người khác có thể nói với các thầy:
kālena vā akālena vā;
Their speech may be timely or untimely,
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
đúng lúc hoặc không đúng lúc;
bhūtena vā abhūtena vā;
true or false,
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
đúng sự thật hoặc không đúng sự thật;
saṇhena vā pharusena vā;
gentle or harsh,
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
nhẹ nhàng hoặc thô ác;
atthasaṁhitena vā anatthasaṁhitena vā;
beneficial or harmful,
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
có lợi hoặc không có lợi;
mettacittā vā dosantarā vā.
from a heart of love or from secret hate.
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
với tâm từ hoặc với sân hận bên trong.
Kālena vā, bhikkhave, pare vadamānā vadeyyuṁ akālena vā;
When others criticize you, they may do so in any of these ways.
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Này các tỳ-kheo, người khác có thể nói với các thầy đúng lúc hoặc không đúng lúc;
bhūtena vā, bhikkhave, pare vadamānā vadeyyuṁ abhūtena vā;
When others criticize you, mendicants, their speech may be true or false;bản lấp của dự án
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
này các tỳ-kheo, người khác có thể nói đúng sự thật hoặc không đúng sự thật;
saṇhena vā, bhikkhave, pare vadamānā vadeyyuṁ pharusena vā;
When others criticize you, mendicants, their speech may be gentle or harsh;bản lấp của dự án
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
này các tỳ-kheo, người khác có thể nói nhẹ nhàng hoặc thô ác;
atthasaṁhitena vā, bhikkhave, pare vadamānā vadeyyuṁ anatthasaṁhitena vā;
When others criticize you, mendicants, their speech may be beneficial or harmful;bản lấp của dự án
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
này các tỳ-kheo, người khác có thể nói điều có lợi hoặc không có lợi;
mettacittā vā, bhikkhave, pare vadamānā vadeyyuṁ dosantarā vā.
When others criticize you, mendicants, they may do so from a heart of love or from secret hate.bản lấp của dự án
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
này các tỳ-kheo, người khác có thể nói với tâm từ hoặc với sân hận bên trong.
Tatrāpi vo, bhikkhave, evaṁ sikkhitabbaṁ:
If that happens, you should train like this:
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Dù vậy, này các tỳ-kheo, các thầy nên tập như sau:
‘na ceva no cittaṁ vipariṇataṁ bhavissati, na ca pāpikaṁ vācaṁ nicchāressāma hitānukampī ca viharissāma mettacittā na dosantarā.
‘Our minds will not degenerate. We will blurt out no bad words. We will remain full of sympathy, with a heart of love and no secret hate.
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
‘Tâm chúng ta sẽ không biến đổi theo hướng xấu; chúng ta sẽ không thốt ra lời ác. Chúng ta sẽ sống với lòng thương tưởng vì lợi ích của họ, với tâm từ, không có sân hận bên trong.
Tañca puggalaṁ mettāsahagatena cetasā pharitvā viharissāma, tadārammaṇañca sabbāvantaṁ lokaṁ biḷārabhastāsamena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyābajjhena pharitvā viharissāmā’ti.
We will meditate spreading a heart of love to that individual. And with them as a basis, we will meditate spreading a heart like a catskin bag to everyone in the world—abundant, expansive, limitless, free of enmity and ill will.’
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Chúng ta sẽ an trú với tâm từ lan tỏa đến người ấy; rồi lấy người ấy làm đối tượng, chúng ta sẽ an trú với tâm như túi da mèo, rộng lớn, cao cả, vô lượng, không thù hận, không ác ý, lan tỏa khắp toàn thế giới.’
Evañhi vo, bhikkhave, sikkhitabbaṁ.
That’s how you should train.
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Này các tỳ-kheo, các thầy nên tập như vậy.
Ubhatodaṇḍakena cepi, bhikkhave, kakacena corā ocarakā aṅgamaṅgāni okanteyyuṁ, tatrāpi yo mano padūseyya, na me so tena sāsanakaro.
Even if low-down bandits were to sever you limb from limb with a two-handed saw, anyone who had a malevolent thought on that account would not be following my instructions.
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Này các tỳ-kheo, ngay cả nếu những tên cướp hèn hạ dùng một cái cưa hai cán cưa các thầy từng phần tay chân, ai vì vậy mà để tâm mình sinh ác ý thì người ấy không làm theo lời dạy của Ta.
Tatrāpi vo, bhikkhave, evaṁ sikkhitabbaṁ:
If that happens, you should train like this:
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Ngay trong trường hợp ấy, này các tỳ-kheo, các thầy nên tập như sau:
‘na ceva no cittaṁ vipariṇataṁ bhavissati, na ca pāpikaṁ vācaṁ nicchāressāma, hitānukampī ca viharissāma mettacittā na dosantarā.
‘Our minds will not degenerate. We will blurt out no bad words. We will remain full of sympathy, with a heart of love and no secret hate.
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
‘Tâm chúng ta sẽ không biến đổi theo hướng xấu; chúng ta sẽ không thốt ra lời ác. Chúng ta sẽ sống với lòng thương tưởng vì lợi ích của họ, với tâm từ, không có sân hận bên trong.
Tañca puggalaṁ mettāsahagatena cetasā pharitvā viharissāma tadārammaṇañca sabbāvantaṁ lokaṁ mettāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyābajjhena pharitvā viharissāmā’ti.
We will meditate spreading a heart of love to that individual. And with them as a basis, we will meditate spreading a heart full of love to everyone in the world—abundant, expansive, limitless, free of enmity and ill will.’
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Chúng ta sẽ an trú với tâm từ lan tỏa đến người ấy; rồi lấy người ấy làm đối tượng, chúng ta sẽ an trú với tâm từ rộng lớn, cao cả, vô lượng, không thù hận, không ác ý, lan tỏa khắp toàn thế giới.’
Evañhi vo, bhikkhave, sikkhitabbaṁ.
That’s how you should train.
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Này các tỳ-kheo, các thầy nên tập như vậy.
Imañca tumhe, bhikkhave, kakacūpamaṁ ovādaṁ abhikkhaṇaṁ manasi kareyyātha.
If you frequently reflect on this advice on the simile of the saw,
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Này các tỳ-kheo, nếu các thầy thường xuyên suy ngẫm lời dạy bằng ví dụ cái cưa này,
Passatha no tumhe, bhikkhave, taṁ vacanapathaṁ, aṇuṁ vā thūlaṁ vā, yaṁ tumhe nādhivāseyyāthā”ti?
do you see any criticism, large or small, that you could not endure?”
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
thì, này các tỳ-kheo, các thầy có thấy cách nói nào, dù nhỏ hay lớn, mà mình không thể chịu đựng được không?”
“No hetaṁ, bhante”.
“No, sir.”
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
“Không, bạch Thế Tôn.”
“Tasmātiha, bhikkhave, imaṁ kakacūpamaṁ ovādaṁ abhikkhaṇaṁ manasikarotha.
“So, mendicants, you should frequently reflect on this advice on the simile of the saw.
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
“Vậy, này các tỳ-kheo, hãy thường xuyên suy ngẫm lời dạy bằng ví dụ cái cưa này.
Taṁ vo bhavissati dīgharattaṁ hitāya sukhāyā”ti.
This will be for your lasting welfare and happiness.”
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Điều ấy sẽ đem lại lợi ích và hạnh phúc lâu dài cho các thầy.”
Idamavoca bhagavā.
That is what the Buddha said.
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Đức Phật đã nói như vậy.
Attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṁ abhinandunti.
Satisfied, the mendicants approved what the Buddha said.
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Các vị tỳ-kheo hoan hỷ và tán đồng lời Đức Phật dạy.
Kakacūpamasuttaṁ niṭṭhitaṁ paṭhamaṁ.
The Simile of the Saw is finished—the first.bản lấp của dự án
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Kinh Ví Dụ Cái Cưa, bài thứ nhất, kết thúc.

Pāli

Nguồn chuẩn

Nguồn chuẩn quyết định nghĩa. Khi các bản bất đồng, Pāli là chốt.

SuttaCentral Mahāsaṅgīti (bilara, pli/ms).

227/227 segment có nội dung

NguồnSuttaCentral Mahāsaṅgīti (bilara, pli/ms) (phạm vi công cộng — Pāli là nguồn chuẩn duy nhất)

English

Tham khảo

Bản tham khảo do SuttaCentral phát hành, không phải bản của dự án.

Gồm chỗ Sujato để trống, bù bằng bản lấp của dự án (bản nháp của chúng ta).

227/227 segment có nội dung · ghép từ english-sujato, english-project

NguồnBhikkhu Sujato — lấy từ SuttaCentral, translation/en/sujato @ 11c9d708978c (bản quyền thuộc Bhikkhu Sujato; dùng theo giấy phép của dịch giả) · SuttaCentral yêu cầu ghi rõ nguồn gốc khi sử dụng lại

Việt hiện hành

Tham khảo

Bản Việt đang lưu hành, tại bản chụp đã pin.

HT. Thích Minh Châu.

Bản chụp đã pin không có bản dịch cho bài này. Đây là giới hạn của bản chụp SuttaCentral, không phải thiếu sót của dự án.

Bản Việt nguyên bài của Hòa thượng Thích Minh Châu có ở mục Tra cứu toàn văn bên dưới. Đó là văn bản liền mạch, chưa căn theo segment, nên không điền vào cột này.

Việt 2026

Bản của dự án

Bản dịch canonical của dự án. Đây là bản đang biên tập.

227/227 segment có nội dung

NguồnBản dịch của dự án Kinh Tạng Pāli Việt — CC0 1.0, không phải bản của SuttaCentral

Tra cứu toàn văn

Nguồn dưới đây không phải cột đối chiếu. Nó là văn xuôi liên tục, không chia theo segment, nên không đặt cạnh Pāli từng câu được — dùng để tra từ ngữ và đối chiếu ở mức câu.

Bản Việt của Hòa thượng Thích Minh Châu, hiệu đính Bình Anson ↗

Hòa thượng Thích Minh Châu, hiệu đính Bình Anson — lấy từ BuddhaSasana (budsas.org) (bản sao chép bên thứ ba). Không theo segment, không dùng để đối chiếu từng câu. NOASSERTION: Hòa thượng Thích Minh Châu (bản dịch); Bình Anson (hiệu đính).

  • Văn xuôi liên tục, không chia theo segment của bilara — đối chiếu ở mức câu chứ không ở mức segment.
  • Trang ghi rõ: "Bình Anson hiệu đính, dựa theo bản Anh ngữ 'The Middle Length Discourses of the Buddha', Tỳ kheo Nanamoli". Tức đây là bản hiệu đính của bản dịch Hòa thượng Thích Minh Châu, có đối chiếu bản Anh của Tỳ khẻo Nanamoli — không phải nguyên văn bản dịch của Hòa thượng Thích Minh Châu.
  • Đây là bản sao của bên thứ ba, không phải bản xuất bản. Bản in lần đầu của Hòa thượng Thích Minh Châu, 1973 (Trung Bộ Kinh, tập I); lần in lại 1986. Trang này là bản sao bên thứ ba, không phải bản xuất bản. Tác phẩm vẫn được tái bản thương mại, nên việc dùng bản sao phải ghi rõ là bản sao.
  • Không có tuyên bố quyền tác giả máy đọc được: NOASSERTION. Không suy ra CC0.

Hòa thượng Thích Minh Châu, Bình Anson hiệu đính (SuttaCentral, nguyên bài) ↗

Hòa thượng Thích Minh Châu, hiệu đính Bình Anson — lấy từ SuttaCentral (bản sao chép bên thứ ba). Không theo segment, không dùng để đối chiếu từng câu. NOASSERTION: Hòa thượng Thích Minh Châu (bản dịch); Bình Anson (hiệu đính).

  • Văn xuôi liên tục, không chia theo segment của bilara — đối chiếu ở mức câu chứ không ở mức segment.
  • Chân trang các tệp ghi "Bình Anson hiệu đính … dựa theo bản Anh ngữ": "The Middle Length Discourses of the Buddha", Tỳ kheo Nanamoli và Tỳ kheo Bodhi dịch, 1995 (Trung Bộ); "The Long Discourses of the Buddha", Maurice Walshe dịch, 1987 (Trường Bộ). Tức đây là bản Bình Anson hiệu đính lại bản dịch của Hòa thượng Thích Minh Châu có đối chiếu bản Anh, không phải nguyên văn bản dịch của Hòa thượng.
  • Đây là bản sao của bên thứ ba, không phải bản xuất bản. Chân trang ghi người hiệu đính, ngày hiệu đính, lời cảm ơn người gửi bản điện tử và người chuẩn bị cho SuttaCentral (ví dụ MN 1: hiệu đính tháng 8–1999 và 10–06–2004, nhắc bản in 1986 ở một chú thích, Blake Walsh chuẩn bị; DN 1: hiệu đính 15–06–2007). Chân trang không nêu ấn bản in gốc cho từng bài; không suy ra ấn bản cho toàn bộ từ ví dụ trên.
  • Không có tuyên bố quyền tác giả máy đọc được: NOASSERTION. Không suy ra CC0.
Đọc toàn bài · 67 khối văn bản

Như vầy tôi nghe.

Một thời, Thế Tôn ở Sāvatthi (Xá-vệ), tại Jetavana (Kỳ-đà Lâm), vườn ông Anāthapiṇḍika (Cấp Cô Ðộc).

Lúc bấy giờ, Tôn giả Moliya Phagguna sống liên hệ với các Tỷ-kheo ni một cách quá độ. Tôn giả Moliya Phagguna sống liên hệ với các Tỷ-kheo-ni như sau: Nếu có Tỷ-kheo nào, trước mặt Tôn giả Moliya Phagguna nói xấu các Tỷ-kheo-ni ấy, Tôn giả Moliya Phagguna liền phẫn nộ, bất mãn, vấn tội ngay; nếu có Tỷ-kheo nào, trước mặt các Tỷ-kheo ni ấy, nói xấu Tôn giả Moliya Phagguna, các Tỷ-kheo ni ấy liền phẫn nộ, bất mãn, vấn tội ngay. Tôn giả Moliya Phagguna sống liên hệ với các Tỷ-kheo-ni như vậy.

Có một Tỷ-kheo khác đi đến chỗ Thế Tôn ở, sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn và ngồi xuống một bên. Sau khi ngồi xuống một bên, Tỷ-kheo ấy bạch Thế Tôn

—Bạch Thế Tôn, Tôn giả Moliya Phagguna sống liên hệ với các Tỷ-kheo ni một cách quá độ. Bạch Thế Tôn, Tôn giả Moliya Phagguna sống liên hệ với các Tỷ-kheo-ni như sau: Nếu có Tỷ-kheo nào, trước mặt Tôn giả Moliya Phagguna nói xấu các Tỷ-kheo-ni ấy, Tôn giả Moliya Phagguna liền phẫn nộ, bất mãn và vấn tội ngay; nếu có Tỷ-kheo nào, trước mặt các Tỷ-kheo ni ấy, nói xấu Tôn giả Moliya Phagguna, các Tỷ-kheo-ni ấy liền phẫn nộ, bất mãn và vấn tội ngay. Bạch Thế Tôn, Tôn giả Moliya Phagguna sống liên hệ với các Tỷ-kheo-ni một cách quá độ như vậy.

Thế Tôn gọi một Tỷ-kheo khác và bảo

—Này Tỷ-kheo, hãy đi, nhân danh Ta, cho gọi Tỷ-kheo Moliya Phagguna: “Hiền giả Phagguna, bậc Ðạo Sư gọi Hiền giả”.

—Bạch Thế Tôn, vâng!

Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn, đi đến chỗ Tôn giả Moliya Phagguna, khi đến xong, liền thưa Tôn giả Moliya Phagguna

—Hiền giả Moliya Phagguna, bậc Ðạo Sư gọi Hiền giả.

—Vâng, Hiền giả.

Tỷ-kheo Moliya Phagguna vâng đáp Tỷ-kheo ấy, đến chỗ Thế Tôn ở, khi đến xong, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Thế Tôn nói với Tôn giả Moliya Phagguna đang ngồi xuống một bên

—Này Phagguna, có đúng sự thật không, như lời người ta đồn là Ông sống liên hệ với các Tỷ-kheo-ni một cách quá độ. Người ta đồn Ông sống liên hệ với các Tỷ-kheo-ni như sau: “Nếu Tỷ-kheo nào, trước mặt Ông nói xấu các Tỷ-kheo-ni ấy, Ông liền phẫn nộ, bất mãn, vấn tội ngay; nếu Tỷ-kheo nào, trước mặt các Tỷ-kheo-ni ấy, nói xấu Ông, các Tỷ-kheo-ni ấy liền phẫn nộ, bất mãn, vấn tội ngay”. Này Phagguna, có phải Ông sống liên hệ với các Tỷ-kheo-ni như vậy?

—Bạch Thế Tôn, có như vậy.

—Này Phagguna, có phải Ông là Thiện nam tử, vì lòng tin, đã xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình?

—Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

—Này Phagguna, thật không xứng đáng cho Ông, một Thiện nam tử, vì lòng tin đã xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình, mà sống liên hệ với các Tỷ-kheo-ni một cách quá độ như vậy. Do vậy, này Phagguna, nếu có ai trước mặt Ông, nói xấu các Tỷ-kheo-ni ấy, này Phagguna, Ông phải từ bỏ những dục liên hệ đến thế tục, những tư duy liên hệ đến thế tục. Này Phagguna, Ông phải học tập như sau: “Mong rằng tâm của ta sẽ không bi biến nhiễm! Mong rằng ta sẽ không nói những lời ác ngữ! Mong rằng ta sẽ sống với lòng lân mẫn, với tâm từ bi, không ôm lòng sân hận!” Này Phagguna, Ông phải học tập như vậy.

Do vậy, này Phagguna, nếu có ai trước mặt Ông, lấy tay đánh những Tỷ-kheo-ni ấy, lấy đất ném, lấy gậy đập, lấy gươm đánh, này Phagguna, Ông phải từ bỏ những dục … không ôm lòng sân hận. Này Phagguna, Ông phải học tập như vậy. Do vậy, này Phagguna, nếu có ai trước mặt Ông nói xấu (ai), này Phagguna, Ông phải từ bỏ những dục … không ôm lòng sân hận. Này Phagguna, Ông phải học tập như vậy. Do vậy, này Phagguna, nếu có ai trước mặt Ông lấy tay đánh, lấy đất ném, lấy gậy đập, lấy gươm đánh, này Phagguna, Ông phải từ bỏ những dục liên hệ đến thế tục, những tư duy liên hệ đến thế tục. Này Phagguna, Ông phải học tập như sau: “Mong rằng tâm của ta sẽ không bị biến nhiễm! Mong rằng ta sẽ không nói những lời ác ngữ! Mong rằng ta sẽ sống với lòng lân mẫn, với tâm từ bi, không ôm lòng sân hận!” Này Phagguna, Ông phải học tập như vậy.

Rồi Thế Tôn nói với các Tỷ-kheo

—Này các Tỷ-kheo, một thời các Tỷ-kheo của Ta có tâm rất thuần thục hoan hỷ. Này các Tỷ-kheo, ở đây, Ta bảo các Tỷ-kheo, này các Tỷ-kheo, Ta theo hạnh nhất tọa thực. Chư Tỷ-kheo, sống theo hạnh nhất tọa thực, Ta cảm thấy không bệnh tật, không ốm đau, nhẹ nhàng, khang kiện và sảng khoái. Chư Tỷ-kheo, các Ngươi hãy sống theo hạnh nhất tọa thực. Chư Tỷ-kheo, các Ngươi theo hạnh nhất tọa thực thời các Ngươi sẽ cảm thấy không bệnh tật, không ốm đau, nhẹ nhàng, khang kiện và sảng khoái. Chư Tỷ-kheo, Ta không cần phải giảng dạy gì cho các Tỷ-kheo ấy; chư Tỷ-kheo, Ta chỉ cần khơi dậy ức niệm nơi các Tỷ-kheo ấy. Chư Tỷ-kheo, ví như trên đất bằng, tại chỗ ngã tư, có một chiếc xe đang đậu, thắng với ngựa hay, có roi ngựa đặt ngang sẵn sàng. Có người mã thuật sư thiện xảo, người đánh xe điều ngự các con ngựa đáng được điều ngự, leo lên xe ấy, tay trái nắm lấy dây cương, tay mặt cầm lấy roi ngựa, có thể đánh xe ngựa ấy đi tới đi lui, tại chỗ nào và như thế nào, theo ý mình muốn. Cũng vậy chư Tỷ-kheo, Ta không cần phải giảng dạy gì cho các Tỷ-kheo ấy; chư Tỷ-kheo, Ta chỉ cần khơi dậy ức niệm nơi các Tỷ-kheo ấy.

Do vậy, này các Tỷ-kheo, hãy từ bỏ bất thiện, hãy nỗ lực đối với các thiện pháp, như vậy các Ngươi mới thành tựu sự trưởng thành, hưng thịnh, lớn mạnh trong Pháp và Luật này. Chư Tỷ-kheo, cũng như gần một thôn làng hay thị trấn nhỏ, có ngôi rừng cây tala lớn, ngôi rừng bị các cây leo y lan bao phủ. Có một người đến khu rừng này, muốn lợi ích cho ngôi rừng, muốn hạnh phúc, muốn an ổn khỏi các ách phược cho ngôi rừng. Người ấy chặt đứt các nhành cây cong thiếu hẳn sinh lực, vất chúng ra khỏi ngôi rừng, dọn dẹp trong rừng sạch sẽ. Người ấy săn sóc kỹ lưỡng các nhánh cây tala thẳng thắn, khéo mọc. Chư Tỷ-kheo, sau một thời gian, ngôi rừng như vậy được trưởng thành, hưng thịnh, lớn mạnh. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, các Ngươi hãy từ bỏ bất thiện, hãy nỗ lực đối với các thiện pháp, như vậy các Ngươi mới thành tựu sự trưởng thành, hưng thịnh, lớn mạnh trong Pháp và Luật này.

Chư Tỷ-kheo, thuở xưa, tại thành Sāvatthi này có nữ gia chủ tên là Vedehika. Chư Tỷ-kheo, tiếng đồn tốt đẹp sau đây được khởi lên về nữ gia chủ Vedehika: “Nữ gia chủ Vedehika là hiền thục, nữ gia chủ Vedehika là nhu thuận; nữ gia chủ Vedehika là ôn hòa”. Chư Tỷ-kheo, nữ gia chủ Vedehika có người nữ tỳ tên là Kālī, người này khéo tay, siêng năng, và làm việc cẩn thận chu toàn. Chư Tỷ-kheo, nữ tỳ Kālī khởi lên ý nghĩ: “Chủ của ta được tiếng đồn tốt đẹp khởi lên như sau: “Nữ gia chủ Vedehika là hiền thục; nữ gia chủ Vedehika là nhu thuận; nữ gia chủ Vedehika là ôn hòa”. Không biết nữ chủ của ta có nội sân mà không tỏ lộ hay không có nội sân, hay vì công việc ta làm cẩn thận chu toàn nên nữ chủ ta có nội sân nhưng không tỏ lộ, không phải không có. Vậy ta hãy thử nữ chủ của ta!”

Chư Tỷ-kheo, rồi nữ tỳ Kālī sáng ngày sau dậy thật trễ. Chư Tỷ-kheo, nữ gia chủ Vedehika nói với nữ tỳ Kālī

—Này Kālī!

—Thưa Nữ chủ, có việc gì?

—Sao hôm nay Ngươi dậy trễ vậy?

—Thưa nữ chủ, có việc gì đâu?

—Thật sự không có việc gì à? Ác nữ tỳ kia, hôm nay Ngươi dậy trễ!”

Và nữ chủ phẫn nộ, bất mãn, trừng mắt.

Chư Tỷ-kheo, nữ tỳ Kālī suy nghĩ: “Nữ chủ của ta thật sự có nội sân nhưng không tỏ lộ, không phải không có. Vì những công việc ta làm cẩn thận chu toàn, nên nữ chủ của ta tuy có nội sân nhưng không tỏ lộ, không phải không có. Vậy Ta hãy thử thêm nữa nữ chủ của ta!”

Chư Tỷ-kheo, rồi nữ tỳ Kālī ngày sau lại dậy trễ hơn nữa. Chư Tỷ-kheo, nữ chủ Vedehika nói với nữ tỳ Kālī

—Này Kālī!

—Thưa Nữ chủ, có việc gì?

—Sao hôm nay Ngươi dậy trễ vậy?

—Thưa Nữ chủ, có việc gì đâu?

—Thật sự không có việc gì à? Ác nữ tỳ kia, hôm nay Ngươi dậy trễ!

Và nữ chủ phẫn nộ, bất mãn, thốt lên những lời bất mãn.

Chư Tỷ-kheo, nữ tỳ Kālī suy nghĩ: “Nữ chủ của ta thật sự có nội sân nhưng không tỏ lộ, không phải không có. Vì những công việc ta làm cẩn thận chu toàn nên nữ chủ của ta tuy có nội sân nhưng không tỏ lộ, không phải không có. Vậy ta hãy thử thêm nữa nữ chủ của ta!”

Chư Tỷ-kheo, rồi nữ tỳ Kālī sáng hôm sau lại dậy trễ hơn nữa. Chư Tỷ-kheo, nữ chủ Vedehika nói với nữ tỳ Kālī

—Này Kālī!

—Thưa Nữ chủ, có việc gì?

—Sao hôm nay Ngươi dậy trễ vậy?

—Thưa Nữ chủ, có việc gì đâu?

—Thật sự không có việc gì à? Ác nữ tỳ kia, hôm nay Ngươi dậy trễ!

Rồi phẫn nộ, không hoan hỷ, nàng cầm cái then gài cửa, đánh một cú trên đầu nữ tỳ khiến bể đầu.

Chư Tỷ-kheo, nữ tỳ Kālī, với đầu bể máu chảy, liền đi kể lể với các nhà láng giềng

—Hãy xem việc làm của nữ chủ hiền thục! Hãy xem việc làm của nữ chủ nhu thuận! Hãy xem việc làm của nữ chủ ôn hòa! Sao nữ chủ nói với nữ tỳ độc nhất: “Hôm nay Ngươi dậy trễ”, rồi phẫn nộ, bất mãn, nàng cầm then gài cửa, đánh tôi một cú trên đầu khiến bể đầu”.

Chư Tỷ-kheo, sau một thời gian, tiếng đồn xấu sau đây được khởi lên về nữ chủ Vedehika: “Nữ chủ Vedehika là độc ác! Nữ chủ Vedehika là không nhu thuận! Nữ chủ Vedehika là không ôn hòa!”

Cũng vậy chư Tỷ-kheo, ở đây, Tỷ-kheo hết sức hiền lành, hết sức nhu thuận, hết sức ôn hòa trong khi chưa bị những lời nói bất khả ý, xúc phạm. Và chư Tỷ-kheo, chỉ khi nào Tỷ-kheo bị những lời nói bất khả ý, xúc phạm mà vị ấy vẫn hết sức hiền lành, hết sức nhu thuận, hết sức ôn hòa, khi ấy vị ấy mới được xem là hiền lành, mới được xem là nhu thuận, mới được xem là ôn hòa. Chư Tỷ-kheo, Ta không gọi một Tỷ-kheo là dễ nói, khi vị ấy dễ nói về các vật dụng như y áo, món ăn, sàng tọa, dược phẩm trị bệnh, khi vị ấy thành tựu được tánh dễ nói. Vì sao vậy? Chư Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ấy khi không được các vật dụng như y áo, thức ăn, sàng tọa, dược phẩm trị bệnh, không còn là dễ nói, không còn thành tựu tánh dễ nói. Chư Tỷ-kheo, Tỷ-kheo nào tôn trọng Pháp, cung kính Pháp, sùng kính Pháp trở thành dễ nói, thành tựu tánh dễ nói, vị ấy Ta mới gọi là dễ nói. Do vậy, này các Tỷ-kheo, hãy suy nghĩ: “Chỉ vì tôn trọng Pháp, cung kính Pháp, sùng kính Pháp chúng ta sẽ trở thành dễ nói, thành tựu tánh dễ nói”. Chư Tỷ-kheo, các Ngươi phải học tập như vậy.

Chư Tỷ-kheo, có năm loại ngôn ngữ mà các Ngươi có thể dùng khi nói với các người khác: đúng thời hay phi thời, chơn thực hay không chơn thực, nhu nhuyến hay thô bạo, có lợi ích hay không lợi ích, với từ tâm hay với sân tâm. Chư Tỷ-kheo, khi nói với các người khác, các Ngươi có thể nói đúng thời hay phi thời. Chư Tỷ-kheo, khi nói với các người khác, các Ngươi có thể nói lời chơn thực hay nói lời không chơn thực. Chư Tỷ-kheo, khi nói với các người khác, các Ngươi có thể nói lời nhu nhuyến hay nói lời thô bạo. Chư Tỷ-kheo, khi nói với các người khác, các Ngươi có thể nói lời lợi ích hay nói lời không lợi ích. Chư Tỷ-kheo, khi nói với các người khác, các Ngươi có thể nói với từ tâm hay với sân tâm. Chư Tỷ-kheo, ở tại đây, các Ngươi cần phải học tập như sau: “Chúng ta sẽ giữ tâm của chúng ta không biến nhiễm, chúng ta sẽ không thốt ra những lời ác ngữ, chúng ta sẽ sống với lòng lân mẫn, với tâm từ bi, với nội tâm không sân hận. Chúng ta sẽ sống bao phủ người này với tâm câu hữu với từ. Và với người này là đối tượng, ta sống biến mãn cùng khắp thế giới với tâm câu hữu với từ, quảng địa vô biên, không hận, không sân”. Chư Tỷ-kheo, như vậy các Ngươi cần phải học tập.

Chư Tỷ-kheo, ví như một người đến, cầm xẻng và thúng, nói như sau: “Tôi sẽ làm cho đất lớn này không thành đất nữa”, và người ấy đào chỗ này chỗ kia, rải đất chỗ này chỗ kia, nhổ nước miếng chỗ này chỗ kia, đi tiểu tiện chỗ này chỗ kia, với ý nghĩ: “Ngươi trở thành không phải đất, Ngươi trở thành không phải đất”. Chư Tỷ-kheo, nghĩ thế nào? Người ấy có thể làm cho đất lớn này trở thành không phải đất chăng?

—Bạch Thế Tôn, không. Vì sao vậy? Vì đất lớn này thâm sâu và vô lượng, không dễ gì khiến cho đất lớn này trở thành không phải đất, trước khi người ấy bị mệt nhoài và bị thất bại.

—Cũng vậy, này chư Tỷ-kheo, có năm loại ngôn ngữ này mà các Ông có thể nói với người khác: “Ðúng thời hay phi thời … hay với sân tâm”. Các Tỷ-kheo, khi nói với các người khác, các Ông có thể nói: “Ðúng thời … hay với sân tâm”. Các Tỷ-kheo, ở tại đây, các Ông cần phải học tập như sau: “Chúng ta sẽ giữ tâm của chúng ta không biến nhiễm; chúng ta sẽ không thốt ra những lời ác ngữ; chúng ta sẽ sống với lòng lân mẫn, với tâm từ bi, với nội tâm không sân hận; chúng ta sẽ sống biến mãn người này với tâm câu hữu với từ. Và với người này là đối tượng, ta sống biến mãn cùng khắp thế giới, với tâm câu hữu với từ, quảng đại, vô biên, không hận, không sân”. Các Tỷ-kheo, các Ông cần phải học tập như vậy.

Chư Tỷ-kheo, ví như một người đến, cầm màu sơn, màu vàng, màu xanh sẫm hay màu đỏ tía; người ấy có thể nói như sau: “Ta sẽ viết các hình sắc trên hư không này. Ta sẽ làm cho các hình sắc hiển hiện”. Các Tỷ-kheo, các Ông nghĩ thế nào? Người ấy có thể viết các hình sắc trên hư không và làm cho các hình sắc hiển hiện được không?

—Bạch Thế Tôn, không thể được. Vì sao vậy? Bạch Thế Tôn, hư không là vô sắc, không thể thấy được. Ở đây, không dễ gì viết các hình sắc và làm hình sắc hiển hiện, trước khi người ấy bị mệt nhoài và bị thất bại.

—Cũng vậy, này Tỷ-kheo, có năm loại ngôn ngữ này mà các Ông có thể nói với người khác: “Ðúng thời hay phi thời … hay với sân tâm … (như trên) … Và với người này là đối tượng, ta sống biến mãn cùng khắp thế giới với tâm câu hữu với từ, quảng đại, vô biên, không hận, không sân”. Chư Tỷ-kheo, các Ông cần phải học tập như vậy.

Chư Tỷ-kheo, ví như một người đến, cầm một bó cỏ khô đang cháy và nói như sau: “Ta với bó cỏ khô đang cháy này sẽ hâm nóng và đun sôi sông Hằng này. Chư Tỷ-kheo, các Ông nghĩ thế nào? Người ấy, với bỏ cỏ khô đang cháy có thể hâm nóng và đun sôi sông Hằng được không?

—Bạch Thế Tôn, không. Vì sao vậy? Bạch Thế Tôn, vì sông Hằng thâm sâu và vô lượng, không dễ gì với bó cỏ khô đang cháy có thể hâm nóng và đun sôi sông Hằng được, trước khi người ấy mệt nhoài và bị thất bại.

—Cũng vậy, này chư Tỷ-kheo, có năm loại ngôn ngữ này mà các Ông có thể nói với các người khác: “Ðúng thời hay phi thời … hay với sân tâm”. Chư Tỷ-kheo, khi nói với các người khác, các Ông có thể nói: “Ðúng thời … hay với sân tâm … (như trên) … Và với người này là đối tượng, ta sống biến mãn cùng khắp thế giới với tâm câu hữu với từ, quảng đại, vô biên, không hận, không sân”. Chư Tỷ-kheo, các Ông cần phải học tập như vậy.

—Chư Tỷ-kheo, ví như một cái bị bằng da mèo, đã được thuộc chín, khéo thuộc, khéo thuộc cùng khắp, nhu nhuyến, như bông, không còn tiếng xì, tiếng xọp, và một người đến, cầm gậy hay cầm mẻ sành và nói như sau: “Ta sẽ lấy cái gậy hay với cái mẻ sành làm cho cái bị bằng da mèo này, đã được thuộc chín, khéo thuộc, khéo thuộc cùng khắp, nhu nhuyễn, như bông, không còn tiếng xì, tiếng xọp, phát ra tiếng xì, tiếng xọp”. Chư Tỷ-kheo, các Ông nghĩ thế nào? Người ấy có thể, với cái gậy hay với cái mẻ sành làm cho cái bị bằng da mèo này đã được thuộc chín, khéo thuộc, khéo thuộc cùng khắp, nhu nhuyễn, như bông, không còn tiếng xì, tiếng xọp, phát ra tiếng xì, tiếng xọp được không?

—Bạch Thế Tôn, không. Vì sao vậy? Bạch Thế Tôn, cái bị bằng da mèo này đã được thuộc chín, khéo thuộc, khéo thuộc cùng khắp, nhu nhuyễn, như bông, không còn tiếng xì, tiếng xọp, không dễ gì làm cho cái bị ấy phát ra tiếng xì, tiếng xọp được, trước khi người ấy bị mệt nhoài và bị thất bại.

—Cũng vậy, chư Tỷ-kheo, có năm loại ngôn ngữ mà các Ông có thể dùng khi nói với các người khác: “Ðúng thời hay phi thời, chơn thực hay không chơn thực, nhu nhuyễn hay thô bạo, có lợi ích hay không lợi ích, với từ tâm hay với sân tâm”. Chư Tỷ-kheo, khi nói với các người khác, các Ông có thể nói đúng thời hay phi thời. Chư Tỷ-kheo, khi nói với các người khác, các Ông có thể nói lời chơn thực hay nói lời không chơn thực. Chư Tỷ-kheo, khi nói với các người khác, các Ông có thể nói lời nhu nhuyễn hay nói lời thô bạo. Chư Tỷ-kheo, khi nói với các người khác, các Ông có thể nói lời lợi ích hay nói lời không lợi ích. Chư Tỷ-kheo, khi nói với các người khác, các Ông có thể nói với từ tâm hay với sân tâm. Chư Tỷ-kheo, ở tại đây, các Ông cần phải học tập như sau: “Chúng ta sẽ giữ tâm của chúng ta không biến nhiễm, chúng ta sẽ không thốt ra những lời ác ngữ; chúng ta sẽ sống với lòng lân mẫn, với tâm từ bi, với nội tâm không sân hận. Chúng ta sẽ sống biến mãn người này với tâm câu hữu với từ. Và với người này là đối tượng, ta sống biến mãn cùng khắp thế giới với tâm câu hữu với từ, quảng đại, vô biên, không hận, không sân” Chư Tỷ-kheo, các Ông cần phải học tập như vậy.

Chư Tỷ-kheo, như những kẻ đạo tặc hạ liệt, dùng cưa hai lưỡi mà cưa tay, cưa chân; dầu vậy, nếu một ai ở đây khởi ý nhiễm loạn, người ấy do vậy không phải là người thực hành giáo pháp của Ta. Ở đây, chư Tỷ-kheo các Ông phải học tập như sau: “Chúng ta sẽ giữ tâm của chúng ta không biến nhiễm; chúng ta sẽ không thốt ra những lời ác ngữ; chúng ta sẽ sống với lòng lân mẫn, với tâm từ bi, với nội tâm không sân hận. Chúng ta sẽ sống bao phủ người này với tâm câu hữu với từ. Và với người này là đối tượng, ta sống biến mãn cùng khắp thế giới với tâm câu hữu với từ, quảng đại, vô biên, không hận, không sân”. Chư Tỷ-kheo, các Ông cần phải học tập như vậy.

Và này chư Tỷ-kheo, nếu các Ông luôn luôn suy tư lời dạy ví dụ cái cưa này, thì này các Tỷ-kheo, các Ông có thấy loại ngôn ngữ nào, dầu tế nhị hay thô bạo mà các Ông không kham nhẫn được chăng?

—Bạch Thế Tôn, không.

—Chư Tỷ-kheo, do vậy, hãy luôn luôn suy tư lời dạy ví như cái cưa này, và các Ông sẽ được hạnh phúc an lạc lâu ngày.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Các Tỷ-kheo ấy hoan hỷ, tín thọ lời Thế Tôn dạy.

Nguồn của bản này, nguyên văn chân trang của tệp

Hòa thượng Thích Minh Châu dịch Việt

Chân thành cám ơn anh HDC và nhóm Phật tử VH đã có thiện tâm gửi tặng ấn bản điện tử. (Bình Anson hiệu đính, dựa theo bản Anh ngữ “The Middle Length Discourses of the Buddha”, Tỳ kheo Nanamoli và Tỳ kheo Bodhi dịch, 1995). Hiệu đính: 11–06-2004

Prepared for SuttaCentral by Blake Walsh.

Rubric chất lượng tóm tắt

Mỗi tiêu chí chấm từ 0 đến 10. Điểm chung là trung bình của đủ 10 tiêu chí. Kiểm tra kỹ thuật chỉ chấm phần đo được; ô chưa đánh giá không phải điểm 0.

10 tiêu chí chấm tóm tắt
Tiêu chíCách đánh giá
Bám sát bài kinhMọi khẳng định có căn cứ trong kinh; không thêm giáo lý hoặc suy diễn.
Đủ ý chínhNêu được trọng tâm và kết luận; không bỏ ý khiến người đọc hiểu sai.
Cấu trúc lập luậnGiữ trình tự và các quan hệ điều kiện, đối chiếu, nhân quả của kinh.
Bối cảnh & người nóiĐúng địa điểm, người nói, người nghe và tình huống khi được nêu.
Thuật ngữDùng đúng nghĩa theo ngữ cảnh, nhất quán với bản dịch.
Sáng rõ & tự nhiênVăn xuôi dễ hiểu với người Việt hiện đại, không calque hay giả cổ.
Súc tíchChọn lọc ý, tránh lặp thừa; không quá 500 từ.
Tách biệt lời kinhPhân biệt tóm tắt với nguyên văn; không gán diễn giải cho Đức Phật.
Bất định & trung thựcKhông biến cách hiểu chưa chắc thành kết luận chắc chắn.
Kỹ thuật & trình bàyVăn xuôi thuần, NFC, đoạn văn hợp lệ và hiển thị đúng.
2026-10-06 · Kiểm tra kỹ thuật · Chưa có điểm tổng

Người/công cụ đánh giá: Repository summary validator.

Nội dung hoặc nguồn đã thay đổi từ lần đánh giá này; điểm không xác nhận bản hiện tại.

Kiểm tra tự động: 498 từ, 5 đoạn, văn xuôi thuần và NFC. Chưa đối chiếu nội dung tóm tắt với toàn bài kinh; chưa chấm độ đúng nghĩa, đủ ý hay văn phong.

Tiêu chíĐiểm / 10
Bám sát bài kinhChưa đánh giá
Đủ ý chínhChưa đánh giá
Cấu trúc lập luậnChưa đánh giá
Bối cảnh & người nóiChưa đánh giá
Thuật ngữChưa đánh giá
Sáng rõ & tự nhiênChưa đánh giá
Súc tíchChưa đánh giá
Tách biệt lời kinhChưa đánh giá
Bất định & trung thựcChưa đánh giá
Kỹ thuật & trình bày10

Lỗi chặn ghi nhận: không ghi nhận trong phạm vi đánh giá này.

Mã lần chấm: f79b1787-e96b-4d4a-ab32-1e1346629f79 · Nguồn: 11c9d708978c · SHA-256 nội dung: b4fd3968439e2b444987bb0f7ce0760f1a6fcaa112e5e4bea989b38df015d48a

2026-10-05 · Kiểm tra kỹ thuật · Chưa có điểm tổng

Người/công cụ đánh giá: Repository summary validator.

Nội dung hoặc nguồn đã thay đổi từ lần đánh giá này; điểm không xác nhận bản hiện tại.

Kiểm tra tự động: 498 từ, 5 đoạn, văn xuôi thuần và NFC. Chưa đối chiếu nội dung tóm tắt với toàn bài kinh; chưa chấm độ đúng nghĩa, đủ ý hay văn phong.

Tiêu chíĐiểm / 10
Bám sát bài kinhChưa đánh giá
Đủ ý chínhChưa đánh giá
Cấu trúc lập luậnChưa đánh giá
Bối cảnh & người nóiChưa đánh giá
Thuật ngữChưa đánh giá
Sáng rõ & tự nhiênChưa đánh giá
Súc tíchChưa đánh giá
Tách biệt lời kinhChưa đánh giá
Bất định & trung thựcChưa đánh giá
Kỹ thuật & trình bày10

Lỗi chặn ghi nhận: không ghi nhận trong phạm vi đánh giá này.

Mã lần chấm: 0aceae5f-82f1-416d-8405-46adc4e640d1 · Nguồn: 11c9d708978c · SHA-256 nội dung: b4fd3968439e2b444987bb0f7ce0760f1a6fcaa112e5e4bea989b38df015d48a

Rubric chất lượng bản dịch

Mỗi tiêu chí chấm từ 0 đến 10. Điểm chung là trung bình của đủ 10 tiêu chí. Kiểm tra kỹ thuật chỉ chấm phần đo được; ô chưa đánh giá không phải điểm 0.

Điểm trên 9, không có lỗi chặn và vượt kiểm tra phát hành mới đủ điều kiện published. Lỗi chặn luôn thắng điểm số.

10 tiêu chí chấm bản dịch
Tiêu chíCách đánh giá
Nguồn & xuất xứĐúng UID, nguồn Pāli đã ghim; xác định đúng tác giả và nguồn tham khảo.
Đúng nghĩa PāliGiữ đủ ý; không thêm diễn giải vào lời kinh, không làm lệch giáo nghĩa.
Ngữ pháp & logicĐúng người nói, chủ thể, phủ định, điều kiện, số lượng và quan hệ mệnh đề.
Đủ đoạn & căn chỉnhĐủ segment, đúng ID và ranh giới; bảo toàn lặp và dấu lược.
Thuật ngữChính xác theo ngữ cảnh, giữ các phân biệt quan trọng và nhất quán.
Đối chiếu nguồnĐọc Pāli, English và Việt truyền thống khi có; phân xử bất đồng bằng Pāli.
Tiếng Việt sáng rõCâu tự nhiên, dễ hiểu, không dịch máy móc hay giả cổ.
Hán–Việt & súc tíchGiữ thuật ngữ hữu ích, giảm từ tối nghĩa và diễn đạt dài dòng.
Bất định & trung thựcGhi nhận cách hiểu khác; không bịa nguồn hoặc che giấu bất định.
Kỹ thuật & phát hànhJSON/YAML, NFC, metadata, giấy phép và các kiểm tra bắt buộc đều đạt.
2026-10-08 · Đánh giá đầy đủ · 9.19/10

Người/công cụ đánh giá: Claude Opus 5.5 (Claude Code).

Khớp nội dung và nguồn đang hiển thị.

Chuẩn hoá thuật ngữ toàn Kinh tạng (năm Nikāya) ngày 2026-10-08 theo quyết định ghi trong content/glossary/pali-vi.yaml: Sát-đế-lợi, hiền giả (āvuso), áo cà-sa, A-tu-la, triền cái theo glossary, nghi hoặc, lợi dưỡng (lābhasakkāra), sanh y (upadhi), thức/xúc theo căn (thức mắt … thức ý), công thức `paccattaññeva parinibbāyati` = tự mình chứng đạt Niết-bàn, tứ vô lượng `lan tỏa`. Ngoài ra: appamanna: công thức tứ vô lượng ×6. Thay chỉ trong segment có đúng thuật ngữ Pāli, khớp nguyên từ. Đổi 6 segment: 11.14, 13.14, 15.2, 17.2, 19.14, 20.4. Không review lại toàn bài: điểm mang theo nguyên từ lượt full d3d63622-6e8a-4870-a531-ead3b83d3240 (2026-10-07); thay đổi là thuật ngữ/công thức nên không có lý do hạ hay nâng điểm. Technical gate chạy lại. Đây là review của AI, không phải chứng nhận của chuyên gia Pāli.

Tiêu chíĐiểm / 10
Nguồn & xuất xứ9.3
Đúng nghĩa Pāli9.2
Ngữ pháp & logic9.2
Đủ đoạn & căn chỉnh9.4
Thuật ngữ9
Đối chiếu nguồn9.3
Tiếng Việt sáng rõ8.8
Hán–Việt & súc tích9.1
Bất định & trung thực9.1
Kỹ thuật & phát hành9.5

Lỗi chặn ghi nhận: không ghi nhận trong phạm vi đánh giá này.

Mã lần chấm: 557537a8-10a7-487a-b634-a46c5a41b71d · Nguồn: 11c9d708978c · SHA-256 nội dung: a765f4df5d427fe15b41aeedf967647f07be2d676ece22ec15275e898510d3ef

2026-10-07 · Đánh giá đầy đủ · 9.19/10

Người/công cụ đánh giá: Claude Opus 5.5 (Claude Code).

Nội dung hoặc nguồn đã thay đổi từ lần đánh giá này; điểm không xác nhận bản hiện tại.

Lượt review đối kháng của AI (không phải chứng nhận của chuyên gia Pāli độc lập). Đã đọc đủ 227 segment: Pāli (authority) + Sujato + bản HT. Thích Minh Châu (budsas trung21, kèm Thanissaro trên cùng trang). Sửa 92 segment. [accuracy] 10.7: mất 'yeva' và đảo cấu trúc lời nguyện → 'sẽ dễ được khuyên dạy chỉ vì kính trọng Pháp…'. 21.1–21.2: optative 'manasi kareyyātha' là điều kiện (nếu… thì có thấy…?), khớp 21.4 và cả Sujato/Thanissaro/TMC; có comment. 7.11: thiếu 'yadicchakaṁ'. 6.6/6.10/6.13: mất 'tasmātiha'/'cepi' (bản cũ 'Và nếu'). 13.14/19.14 (và 15.2/17.2): 'vipula' bị gộp vào ví dụ ('tâm rộng lớn như túi da mèo') → tách 'một tâm như…, rộng lớn, …'; có comment. 15.1/17.1/15.2/17.2: bản cũ đổi sang 'các thầy sẽ…' và đóng nháy ’ không mở; khôi phục ngôi 'chúng ta' và cấu trúc 'có năm cách…'. 18.1/18.9: thiếu cấp thứ ba 'suparimadditā'. 9.40: 'ujjhāpesi' = kể lể/than trách, không chỉ 'kể'. [alignment] Khôi phục mọi hô cách Pāli bị bỏ theo Sujato (bhikkhave ~55 chỗ, bhante 3.3, phagguna 5.2/5.5 và vế thứ hai ở 6.2/6.6/6.10/6.13, ayye 9.42); 11.8–11.11, 13.8–13.11, 19.8–19.11: khôi phục mệnh đề 'người khác có thể nói…' mà bản cũ rút gọn. [terminology] 6.4/6.8/6.11/6.14/11.13/13.13/19.13/20.3: 'hitānukampī' = 'lòng thương tưởng' theo glossary (anukampā), thay 'lòng cảm thông'; comment 6.4 ghi chữ 'của họ' là suy từ ngữ cảnh. [clarity] 11.14/20.4 (tính từ đặt sau 'toàn thế giới' gây mơ hồ), 9.11, 21.4 ('suy ngẫm' cho manasikaroti). [style] 12.11/14.9/16.9/18.10: khoảng trắng cuối. Comment 20.1 sửa từ Pāli bị ghi sai ('ubhatobhāgagga' → 'ubhatodaṇḍaka'). Còn lại: 'Giáo pháp và giới luật' (dhammavinaya) và 'cao thượng' (mahaggata) lệch nhau giữa các bài MN — đề xuất thống nhất diện rộng, không tự sửa. Việc khôi phục mọi hô cách làm văn lặp nặng hơn (đúng quy ước round) nên hạ nhẹ tiêu chí sáng rõ. Người điều phối: bỏ dấu “…” mở đầu ở 15.2, 17.2 (Pāli segment ấy không có dấu lược; …pe… đã được thể hiện ở cuối segment trước) — theo tests/unit/truncation.test.ts.

Tiêu chíĐiểm / 10
Nguồn & xuất xứ9.3
Đúng nghĩa Pāli9.2
Ngữ pháp & logic9.2
Đủ đoạn & căn chỉnh9.4
Thuật ngữ9
Đối chiếu nguồn9.3
Tiếng Việt sáng rõ8.8
Hán–Việt & súc tích9.1
Bất định & trung thực9.1
Kỹ thuật & phát hành9.5

Lỗi chặn ghi nhận: không ghi nhận trong phạm vi đánh giá này.

Mã lần chấm: d3d63622-6e8a-4870-a531-ead3b83d3240 · Nguồn: 11c9d708978c · SHA-256 nội dung: 8811e1049acf20fe6544defee594b7ab252a785f8fc24ee5a4107c43c5ee0e1a

2026-10-06 · Kiểm tra kỹ thuật · Chưa có điểm tổng

Người/công cụ đánh giá: Repository segment validator.

Nội dung hoặc nguồn đã thay đổi từ lần đánh giá này; điểm không xác nhận bản hiện tại.

Kiểm tra tự động 227 segment với Pāli trong cache: đủ ID, giá trị, NFC và hệ chữ Latin. Chưa đọc đối chiếu nghĩa, ngữ pháp hoặc văn phong; chưa chấm lại 10 tiêu chí. Đây không phải chứng nhận hash upstream hoặc giấy phép, không xác nhận trạng thái xuất bản.

Tiêu chíĐiểm / 10
Nguồn & xuất xứChưa đánh giá
Đúng nghĩa PāliChưa đánh giá
Ngữ pháp & logicChưa đánh giá
Đủ đoạn & căn chỉnh10
Thuật ngữChưa đánh giá
Đối chiếu nguồnChưa đánh giá
Tiếng Việt sáng rõChưa đánh giá
Hán–Việt & súc tíchChưa đánh giá
Bất định & trung thựcChưa đánh giá
Kỹ thuật & phát hànhChưa đánh giá

Lỗi chặn ghi nhận: không ghi nhận trong phạm vi đánh giá này.

Mã lần chấm: 9ed089d6-a141-47cb-8d07-4dba845a6596 · Nguồn: 11c9d708978c · SHA-256 nội dung: 799a17188816dd33a957f18901f7e4863902ff9f9b64c7ada037cc1fa7c5dd97

2026-10-05 · Kiểm tra kỹ thuật · Chưa có điểm tổng

Người/công cụ đánh giá: Repository segment validator.

Nội dung hoặc nguồn đã thay đổi từ lần đánh giá này; điểm không xác nhận bản hiện tại.

Kiểm tra tự động 227 segment với Pāli trong cache: đủ ID, giá trị, NFC và hệ chữ Latin. Chưa đọc đối chiếu nghĩa, ngữ pháp hoặc văn phong; chưa chấm lại 10 tiêu chí. Đây không phải chứng nhận hash upstream hoặc giấy phép, không xác nhận trạng thái xuất bản.

Tiêu chíĐiểm / 10
Nguồn & xuất xứChưa đánh giá
Đúng nghĩa PāliChưa đánh giá
Ngữ pháp & logicChưa đánh giá
Đủ đoạn & căn chỉnh10
Thuật ngữChưa đánh giá
Đối chiếu nguồnChưa đánh giá
Tiếng Việt sáng rõChưa đánh giá
Hán–Việt & súc tíchChưa đánh giá
Bất định & trung thựcChưa đánh giá
Kỹ thuật & phát hànhChưa đánh giá

Lỗi chặn ghi nhận: không ghi nhận trong phạm vi đánh giá này.

Mã lần chấm: 128fc42b-d303-4cc5-912f-38850e7ea394 · Nguồn: 11c9d708978c · SHA-256 nội dung: 799a17188816dd33a957f18901f7e4863902ff9f9b64c7ada037cc1fa7c5dd97

2026-09-11 · Scorecard lịch sử · 9.63/10

Người/công cụ đánh giá: Muse Spark.

Scorecard trong metadata cũ; chưa lưu dấu vân tay nội dung hoặc ghi chú của lần chấm. Không coi đây là một lượt chấm lại.

Tiêu chíĐiểm / 10
Nguồn & xuất xứ10
Đúng nghĩa Pāli9.5
Ngữ pháp & logic9.5
Đủ đoạn & căn chỉnh10
Thuật ngữ9.4
Đối chiếu nguồn9.6
Tiếng Việt sáng rõ9.5
Hán–Việt & súc tích9.4
Bất định & trung thực9.4
Kỹ thuật & phát hành10

Lỗi chặn: không ghi nhận.