Quần thể tu viện đá đồ sộ hòa quyện vào vách núi hiểm trở miền tây bắc Gandhara.

Toàn cảnh tu viện Phật giáo Takht-i-Bahi trên triền núi đáẢnh: Varun Shiv Kapur from New Delhi, India · CC BY 2.0 ↗

Kinh Tiểu Bộ · NE10 · Khuddaka Nikāya

Phân Tích Phương Thức Quy Căn

Paṭiniddesavāra

Pāli đọc tại bilara commit 11c9d708978c · 4 bản: Pāli, English, Việt hiện hành, Việt 2026

Kinh văn Việt 2026

Chờ nghe duyệt

Phân Tích Phương Thức Quy Căn

NE10 · 19 phút

Bản đang biên tập: Việt 2026 · trạng thái published

Netti
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Netti
Paṭiniddesavāra
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Phần Giải Thích
Vibhaṅga 7
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Nhóm 7
Āvaṭṭahāravibhaṅga
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Phân Tích Phương Thức Quy Căn
Tattha katamo āvaṭṭo hāro?
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Ở đây, phương thức quy căn là gì?
“Ekamhi padaṭṭhāne”ti ayaṁ.
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
“Trong một nền tảng ứng với” — đó là phương thức quy căn.
“Ārambhatha nikkamatha,
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
“Hãy nỗ lực, hãy ra khỏi,
Yuñjatha buddhasāsane;
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
hãy tinh cần trong giáo pháp của bậc Giác Ngộ;
Dhunātha maccuno senaṁ,
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
hãy đánh tan đạo quân của tử thần,
Naḷāgāraṁva kuñjaro”ti.
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
như con voi đánh bay căn nhà bằng lau sậy.”
“Ārambhatha nikkamathā”ti vīriyassa padaṭṭhānaṁ.
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
“Hãy nỗ lực, hãy ra khỏi” là nền tảng ứng với tinh tấn.
“Yuñjatha buddhasāsane”ti samādhissa padaṭṭhānaṁ.
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
“Hãy tinh cần trong giáo pháp của bậc Giác Ngộ” là nền tảng ứng với định.
“Dhunātha maccuno senaṁ, naḷāgāraṁva kuñjaro”ti paññāya padaṭṭhānaṁ.
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
“Hãy đánh tan đạo quân của tử thần, như con voi đánh bay căn nhà bằng lau sậy” là nền tảng ứng với tuệ.
“Ārambhatha nikkamathā”ti vīriyindriyassa padaṭṭhānaṁ.
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
“Hãy nỗ lực, hãy ra khỏi” là nền tảng ứng với tinh tấn căn.
“Yuñjatha buddhasāsane”ti samādhindriyassa padaṭṭhānaṁ.
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
“Hãy tinh cần trong giáo pháp của bậc Giác Ngộ” là nền tảng ứng với định căn.
“Dhunātha maccuno senaṁ, naḷāgāraṁva kuñjaro”ti paññindriyassa padaṭṭhānaṁ.
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
“Hãy đánh tan đạo quân của tử thần, như con voi đánh bay căn nhà bằng lau sậy” là nền tảng ứng với tuệ căn.
Imāni padaṭṭhānāni desanā.
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Những nền tảng ứng với này là lời giảng.
Ayuñjantānaṁ vā sattānaṁ yoge, yuñjantānaṁ vā ārambho.
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Hoặc là sự tinh cần, đối với những chúng sinh không tinh cần; hoặc là sự nỗ lực, đối với những người đang tinh cần.
Tattha ye na yuñjanti, te pamādamūlakā na yuñjanti.
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Ở đây, những ai không tinh cần thì không tinh cần vì phóng dật làm gốc.
So pamādo duvidho taṇhāmūlako avijjāmūlako ca.
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Phóng dật ấy có hai loại: loại có tham ái làm gốc và loại có vô minh làm gốc.
Tattha avijjāmūlako yena aññāṇena nivuto ñeyyaṭṭhānaṁ nappajānāti pañcakkhandhā uppādavayadhammāti, ayaṁ avijjāmūlako.
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Ở đây, loại có vô minh làm gốc là: người bị sự không biết nào che phủ thì không biết rõ điều cần phải biết, rằng năm uẩn có bản chất sinh rồi diệt; đó là loại có vô minh làm gốc.
Yo taṇhāmūlako, so tividho anuppannānaṁ bhogānaṁ uppādāya pariyesanto pamādaṁ āpajjati, uppannānaṁ bhogānaṁ ārakkhanimittaṁ paribhoganimittañca pamādaṁ āpajjati ayaṁ loke catubbidho pamādo ekavidho avijjāya tividho taṇhāya.
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Loại có tham ái làm gốc thì có ba: người ấy rơi vào phóng dật khi tìm kiếm để của cải chưa có được phát sinh; rơi vào phóng dật vì việc gìn giữ của cải đã phát sinh; và rơi vào phóng dật vì việc thụ hưởng. Đây là phóng dật bốn loại ở đời: một loại do vô minh, ba loại do tham ái.
Tattha avijjāya nāmakāyo padaṭṭhānaṁ.
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Ở đây, nhóm danh là nền tảng ứng với vô minh.
Taṇhāya rūpakāyo padaṭṭhānaṁ.
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Nhóm sắc là nền tảng ứng với tham ái.
Taṁ kissa hetu, rūpīsu bhavesu ajjhosānaṁ, arūpīsu sammoho?
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Vì lý do gì? Ở các cõi hữu có sắc là sự đắm trước; ở các cõi vô sắc là sự mê muội.
Tattha rūpakāyo rūpakkhandho nāmakāyo cattāro arūpino khandhā.
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Ở đây, nhóm sắc là sắc uẩn; nhóm danh là bốn uẩn vô sắc.
Ime pañcakkhandhā katamena upādānena saupādānā, taṇhāya ca avijjāya ca?
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Năm uẩn này có chấp thủ bởi chấp thủ nào — bởi tham ái và bởi vô minh?
Tattha taṇhā dve upādānāni kāmupādānañca sīlabbatupādānañca.
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Ở đây, tham ái có hai chấp thủ: dục thủ và giới cấm thủ.
Avijjā dve upādānāni diṭṭhupādānañca attavādupādānañca.
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Vô minh có hai chấp thủ: kiến thủ và ngã luận thủ.
Imehi catūhi upādānehi ye saupādānā khandhā, idaṁ dukkhaṁ.
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Những uẩn có chấp thủ bởi bốn chấp thủ này, đó là khổ.
Cattāri upādānāni, ayaṁ samudayo.
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Bốn chấp thủ, đó là tập.
Pañcakkhandhā dukkhaṁ.
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Năm uẩn là khổ.
Tesaṁ bhagavā pariññāya pahānāya ca dhammaṁ deseti dukkhassa pariññāya samudayassa pahānāya.
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Để liễu tri và đoạn trừ hai điều ấy, Đức Thế Tôn thuyết pháp: để liễu tri khổ, để đoạn trừ tập.
Tattha yo tividho taṇhāmūlako pamādo anuppannānaṁ bhogānaṁ uppādāya pariyesati, uppannānaṁ bhogānaṁ ārakkhaṇañca karoti paribhoganimittañca, tassa sampaṭivedhena rakkhaṇā paṭisaṁharaṇā, ayaṁ samatho.
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Ở đây, phóng dật ba loại có tham ái làm gốc — tìm kiếm để của cải chưa có được phát sinh, và thực hiện việc gìn giữ của cải đã phát sinh cũng như vì lý do thụ hưởng — thì đối với phóng dật ấy, sự gìn giữ và sự thu nhiếp nhờ thấu suốt, đó là sự định tĩnh.
So kathaṁ bhavati?
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Điều ấy xảy ra như thế nào?
Yadā jānāti kāmānaṁ assādañca assādato ādīnavañca ādīnavato nissaraṇañca nissaraṇato okārañca saṅkilesañca vodānañca nekkhamme ca ānisaṁsaṁ.
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Khi người ấy biết vị ngọt của các dục là vị ngọt, nguy hại là nguy hại, lối thoát là lối thoát; biết sự thấp kém, sự ô nhiễm, sự thanh tịnh, và lợi ích trong sự xuất ly.
Tattha yā vīmaṁsā upaparikkhā ayaṁ vipassanā.
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Ở đây, sự khảo xét, sự quan sát nào, đó là sự quán.
Ime dve dhammā bhāvanāpāripūriṁ gacchanti samatho ca vipassanā ca.
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Hai pháp này đi đến sự viên mãn của tu tập: sự định tĩnh và sự quán.
Imesu dvīsu dhammesu bhāviyamānesu dve dhammā pahīyanti taṇhā ca avijjā ca, imesu dvīsu dhammesu pahīnesu cattāri upādānāni nirujjhanti.
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Khi hai pháp này được tu tập, hai pháp được đoạn trừ: tham ái và vô minh; khi hai pháp ấy đã được đoạn trừ, bốn chấp thủ diệt.
Upādānanirodhā bhavanirodho, bhavanirodhā jātinirodho, jātinirodhā jarāmaraṇaṁ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā nirujjhanti.
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Do chấp thủ diệt nên hữu diệt; do hữu diệt nên sinh diệt; do sinh diệt nên già chết, sầu, bi, khổ, ưu, não diệt.
Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hoti.
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Như vậy là toàn bộ khối khổ này đoạn diệt.
Iti purimakāni ca dve saccāni dukkhaṁ samudayo ca, samatho ca vipassanā ca maggo.
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Như vậy, hai sự thật trước là khổ và tập, còn sự định tĩnh và sự quán là đạo.
Bhavanirodho nibbānaṁ imāni cattāri saccāni.
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Sự diệt của hữu là Niết-bàn. Đây là bốn sự thật.
Tenāha bhagavā “ārambhatha nikkamathā”ti.
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Bởi vậy, Đức Thế Tôn nói: “hãy nỗ lực, hãy ra khỏi”.
“Yathāpi mūle anupaddave daḷhe,
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
“Như khi gốc rễ còn nguyên vẹn, vững chắc,
Chinnopi rukkho punareva rūhati;
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
cây dù bị chặt vẫn lại mọc lên;
Evampi taṇhānusaye anūhate,
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
cũng vậy, khi tùy miên tham ái chưa bị nhổ bỏ,
Nibbattatī dukkhamidaṁ punappunaṁ”.
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
khổ này vẫn sinh khởi hết lần này đến lần khác”.
Ayaṁ taṇhānusayo.
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Đây là tùy miên tham ái.
Katamassā taṇhāya?
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Của tham ái nào?
Bhavataṇhāya.
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Của hữu ái.
Yo etassa dhammassa paccayo ayaṁ avijjā.
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Điều là duyên của pháp này, đó là vô minh.
Avijjāpaccayā hi bhavataṇhā.
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Thật vậy, do vô minh làm điều kiện mà có hữu ái.
Ime dve kilesā taṇhā ca avijjā ca.
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Hai phiền não này là tham ái và vô minh.
Tāni cattāri upādānāni tehi catūhi upādānehi ye saupādānā khandhā, idaṁ dukkhaṁ.
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Đó là bốn chấp thủ; những uẩn có chấp thủ bởi bốn chấp thủ ấy, đó là khổ.
Cattāri upādānāni ayaṁ samudayo.
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Bốn chấp thủ, đó là tập.
Pañcakkhandhā dukkhaṁ.
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Năm uẩn là khổ.
Tesaṁ bhagavā pariññāya ca pahānāya ca dhammaṁ deseti dukkhassa pariññāya samudayassa pahānāya.
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Để liễu tri và đoạn trừ hai điều ấy, Đức Thế Tôn thuyết pháp: để liễu tri khổ, để đoạn trừ tập.
Yena taṇhānusayaṁ samūhanati, ayaṁ samatho.
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Điều nhờ đó người ấy nhổ sạch tùy miên tham ái, đó là sự định tĩnh.
Yena taṇhānusayassa paccayaṁ avijjaṁ vārayati, ayaṁ vipassanā.
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Điều nhờ đó người ấy ngăn chặn vô minh, là duyên của tùy miên tham ái, đó là sự quán.
Ime dve dhammā bhāvanāpāripūriṁ gacchanti samatho ca vipassanā ca.
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Hai pháp này đi đến sự viên mãn của tu tập: sự định tĩnh và sự quán.
Tattha samathassa phalaṁ rāgavirāgā cetovimutti, vipassanāya phalaṁ avijjāvirāgā paññāvimutti.
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Ở đây, quả của sự định tĩnh là tâm giải thoát do ly tham, quả của sự quán là tuệ giải thoát do ly vô minh.
Iti purimakāni ca dve saccāni dukkhaṁ samudayo ca, samatho vipassanā ca maggo, dve ca vimuttiyo nirodho.
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Như vậy, hai sự thật trước là khổ và tập; sự định tĩnh và sự quán là đạo; hai sự giải thoát là diệt.
Imāni cattāri saccāni.
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Đây là bốn sự thật.
Tenāha bhagavā “yathāpi mūle”ti.
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Bởi vậy, Đức Thế Tôn nói: “như khi gốc rễ”.
“Sabbapāpassa akaraṇaṁ,
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
“Không làm mọi điều ác,
kusalassa upasampadā;
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
thành tựu các thiện pháp,
Sacittapariyodāpanaṁ,
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
thanh lọc tâm ý mình,
etaṁ buddhāna sāsanan”ti.
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
đó là lời dạy của chư Phật.”
Sabbapāpaṁ nāma tīṇi duccaritāni kāyaduccaritaṁ vacīduccaritaṁ manoduccaritaṁ, te dasa akusalakammapathā pāṇātipāto adinnādānaṁ kāmesumicchācāro musāvādo pisuṇā vācā pharusā vācā samphappalāpo abhijjhā byāpādo micchādiṭṭhi, tāni dve kammāni cetanā cetasikañca.
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Mọi điều ác là ba ác hạnh: thân ác hạnh, khẩu ác hạnh, ý ác hạnh; đó là mười nghiệp đạo bất thiện: sát sinh, lấy của không cho, tà hạnh trong các dục, nói dối, nói hai lưỡi, nói lời ác, nói lời vô ích, tham muốn, sân hận, tà kiến; chúng là hai loại nghiệp: tư và tâm sở.
Tattha yo ca pāṇātipāto yā ca pisuṇā vācā yā ca pharusā vācā, idaṁ dosasamuṭṭhānaṁ.
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Ở đây, sát sinh, nói hai lưỡi và nói lời ác, đó là điều khởi lên từ sân.
Yañca adinnādānaṁ yo ca kāmesumicchācāro yo ca musāvādo, idaṁ lobhasamuṭṭhānaṁ, yo samphappalāpo, idaṁ mohasamuṭṭhānaṁ.
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Lấy của không cho, tà hạnh trong các dục và nói dối, đó là điều khởi lên từ tham; nói lời vô ích, đó là điều khởi lên từ si.
Imāni satta kāraṇāni cetanākammaṁ.
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Bảy điều này là nghiệp thuộc tư.
Yā abhijjhā, ayaṁ lobho akusalamūlaṁ.
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Tham muốn nào, đó là tham, gốc bất thiện.
Yo byāpādo, ayaṁ doso akusalamūlaṁ.
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Sân hận nào, đó là sân, gốc bất thiện.
Yā micchādiṭṭhi, ayaṁ micchāmaggo.
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Tà kiến nào, đó là con đường sai.
Imāni tīṇi kāraṇāni cetasikakammaṁ.
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Ba điều này là nghiệp thuộc tâm sở.
Tenāha “cetanākammaṁ cetasikakamman”ti.
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Bởi vậy, có nói: “nghiệp thuộc tư, nghiệp thuộc tâm sở”.
Akusalamūlaṁ payogaṁ gacchantaṁ catubbidhaṁ agatiṁ gacchati chandā dosā bhayā mohā.
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Gốc bất thiện khi đi vào hành động thì đi theo bốn sự thiên vị: vì ưa thích, vì sân hận, vì sợ hãi, vì si mê.
Tattha yaṁ chandā agatiṁ gacchati, idaṁ lobhasamuṭṭhānaṁ.
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Ở đây, việc đi theo thiên vị vì ưa thích, đó là điều khởi lên từ tham.
Yaṁ dosā agatiṁ gacchati, idaṁ dosasamuṭṭhānaṁ.
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Việc đi theo thiên vị vì sân hận, đó là điều khởi lên từ sân.
Yaṁ bhayā ca mohā ca agatiṁ gacchati, idaṁ mohasamuṭṭhānaṁ.
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Việc đi theo thiên vị vì sợ hãi và vì si mê, đó là điều khởi lên từ si.
Tattha lobho asubhāya pahīyati.
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Ở đây, tham được đoạn trừ nhờ bất tịnh.
Doso mettāya.
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Sân nhờ từ.
Moho paññāya.
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Si nhờ tuệ.
Tathā lobho upekkhāya pahīyati.
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Cũng vậy, tham được đoạn trừ nhờ xả.
Doso mettāya ca karuṇāya ca.
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Sân nhờ từ và bi.
Moho muditāya pahānaṁ abbhatthaṁ gacchati.
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Si đi đến chỗ được đoạn trừ nhờ hỷ.
Tenāha bhagavā “sabbapāpassa akaraṇan”ti.
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Bởi vậy, Đức Thế Tôn nói: “không làm mọi điều ác”.
Sabbapāpaṁ nāma aṭṭha micchattāni micchādiṭṭhi micchāsaṅkappo micchāvācā micchākammanto micchāājīvo micchāvāyāmo micchāsati micchāsamādhi, idaṁ vuccati sabbapāpaṁ.
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Mọi điều ác là tám tà tánh: tà kiến, tà tư duy, tà ngữ, tà nghiệp, tà mạng, tà tinh tấn, tà niệm, tà định; đây được gọi là mọi điều ác.
Imesaṁ aṭṭhannaṁ micchattānaṁ yā akiriyā akaraṇaṁ anajjhācāro, idaṁ vuccati sabbapāpassa akaraṇaṁ.
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Đối với tám tà tánh này, sự không làm, sự không thực hiện, sự không vi phạm, đây được gọi là không làm mọi điều ác.
Aṭṭhasu micchattesu pahīnesu aṭṭha sammattāni sampajjanti.
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Khi tám tà tánh đã được đoạn trừ, tám chánh tánh thành tựu.
Aṭṭhannaṁ sammattānaṁ yā kiriyā karaṇaṁ sampādanaṁ, ayaṁ vuccati kusalassa upasampadā.
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Sự hành động, sự thực hiện, sự làm cho thành tựu đối với tám chánh tánh, đây được gọi là thành tựu các thiện pháp.
Sacittapariyodāpananti atītassa maggassa bhāvanākiriyaṁ dassayati, citte pariyodāpite pañcakkhandhā pariyodāpitā bhavanti, evañhi bhagavā āha—
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Thanh lọc tâm ý mình: lời ấy chỉ ra sự thực hành tu tập của con đường đã qua; khi tâm được thanh lọc thì năm uẩn được thanh lọc; thật vậy, Đức Thế Tôn đã nói như vậy—
“cetovisuddhatthaṁ, bhikkhave, tathāgate brahmacariyaṁ vussatī”ti.
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
“này các tỳ-kheo, phạm hạnh được sống nơi Như Lai là để thanh tịnh tâm”.
Duvidhā hi pariyodāpanā nīvaraṇappahānañca anusayasamugghāto ca.
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Thật vậy, sự thanh lọc có hai loại: đoạn trừ các triền cái và nhổ tận gốc các tùy miên.
Dve pariyodāpanabhūmiyo dassanabhūmi ca, bhāvanābhūmi ca, tattha yaṁ paṭivedhena pariyodāpeti, idaṁ dukkhaṁ.
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Có hai nền của sự thanh lọc: nền thấy biết và nền tu tập. Ở đây, điều mà người ấy thanh lọc nhờ thấu suốt, đó là khổ.
Yato pariyodāpeti, ayaṁ samudayo.
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Điều từ đó người ấy thanh lọc, đó là tập.
Yena pariyodāpeti, ayaṁ maggo.
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Điều nhờ đó người ấy thanh lọc, đó là đạo.
Yaṁ pariyodāpitaṁ, ayaṁ nirodho.
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Điều đã được thanh lọc, đó là diệt.
Imāni cattāri saccāni.
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Đây là bốn sự thật.
Tenāha bhagavā “sabbapāpassa akaraṇan”ti.
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Bởi vậy, Đức Thế Tôn nói: “không làm mọi điều ác”.
“Dhammo have rakkhati dhammacāriṁ,
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
“Pháp hộ trì người thực hành Chánh pháp,
Chattaṁ mahantaṁ yatha vassakāle;
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
như chiếc dù lớn trong mùa mưa;
Esānisaṁso dhamme suciṇṇe,
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Đây là lợi ích của Pháp được khéo hành trì:
Na duggatiṁ gacchati dhammacārī”ti.
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Người thực hành Chánh pháp không đi đến đọa xứ.”
Dhammo nāma duvidho indriyasaṁvaro maggo ca.
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Pháp có hai loại: sự phòng hộ các căn và đạo.
Duggati nāma duvidhā devamanusse vā upanidhāya apāyā duggati, nibbānaṁ vā upanidhāya sabbā upapattiyo duggati.
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Đọa xứ có hai loại: nếu so với chư thiên và loài người thì các cõi dữ là đọa xứ; nếu so với Niết-bàn thì mọi sự tái sinh đều là đọa xứ.
Tattha yā saṁvarasīle akhaṇḍakāritā, ayaṁ dhammo suciṇṇo apāyehi rakkhati.
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Ở đây, việc thực hành không sứt mẻ trong giới phòng hộ — Pháp được khéo hành trì này — hộ trì khỏi các cõi dữ.
Evaṁ bhagavā āha—
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Đức Thế Tôn nói như vậy—
“dvemā, bhikkhave, sīlavato gatiyo devā ca manussā ca”.
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
“này các tỳ-kheo, người có giới có hai nơi đến: chư thiên và loài người”.
Evañca nāḷandāyaṁ nigame asibandhakaputto gāmaṇi bhagavantaṁ etadavoca—
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Và như vậy, ở thị trấn Nāḷandā, thôn trưởng Asibandhakaputta đã thưa với Đức Thế Tôn—
“Brāhmaṇā, bhante, pacchābhūmakā kāmaṇḍalukā sevālamālikā udakorohakā aggiparicārakā, te mataṁ kālaṅkataṁ uyyāpenti nāma, saññāpenti nāma, saggaṁ nāma okkāmenti.
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
“Bạch Thế Tôn, có những Bà-la-môn miền Tây mang bình nước, đeo tràng hoa rong rêu, xuống nước tẩy tịnh, và thờ lửa. Khi có người vừa qua đời, họ nâng lên, họ tiễn đưa, và họ hướng lên cõi trời.
Bhagavā pana, bhante, arahaṁ sammāsambuddho pahoti tathā kātuṁ, yathā sabbo loko kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjeyyā”ti.
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Còn Đức Thế Tôn, bạch Thế Tôn, là bậc A-la-hán, bậc Chánh Đẳng Giác, có làm được như thế để toàn thế giới sau khi thân hoại mạng chung đều được sinh vào nơi thiện, cõi trời chăng?”
“Tena hi, gāmaṇi, taññevettha paṭipucchissāmi, yathā te khameyya, tathā naṁ byākareyyāsīti.
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
“Vậy thì, này thôn trưởng, Ta sẽ hỏi lại anh chính điều ấy; anh thấy hợp thế nào thì cứ trả lời thế ấy.
Taṁ kiṁ maññasi, gāmaṇi, idhassa puriso pāṇātipātī adinnādāyī kāmesumicchācārī musāvādī pisuṇavāco pharusavāco samphappalāpī abhijjhālu byāpannacitto micchādiṭṭhiko, tamenaṁ mahā janakāyo saṅgamma samāgamma āyāceyya thomeyya pañjaliko anuparisakkeyya ‘ayaṁ puriso kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjatū’ti.
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Này thôn trưởng, anh nghĩ sao về điều ấy? Giả sử có một người là kẻ sát sinh, kẻ lấy của không cho, kẻ tà hạnh trong các dục, kẻ nói dối, kẻ nói hai lưỡi, kẻ nói lời ác, kẻ nói lời vô ích, kẻ tham lam, kẻ có tâm sân, kẻ có tà kiến. Rồi đám đông đông đảo tụ họp lại, cầu xin, tán dương, chắp tay đi vòng quanh người ấy mà nói: ‘Mong người này, sau khi thân hoại mạng chung, được sinh vào nơi thiện, cõi trời!’
Taṁ kiṁ maññasi, gāmaṇi, api nu so puriso mahato janakāyassa āyācanahetu vā thomanahetuvā pañjalikaṁ anuparisakkanahetu vā kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjeyyā”ti.
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Này thôn trưởng, anh nghĩ sao về điều ấy? Vậy người ấy có nhờ đám đông đông đảo cầu xin, hay nhờ được tán dương, hay nhờ việc họ chắp tay đi vòng quanh mà sau khi thân hoại mạng chung được sinh vào nơi thiện, cõi trời chăng?”
“No hetaṁ, bhante”.
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
“Thưa không phải vậy, bạch Thế Tôn”.
“Seyyathāpi, gāmaṇi, puriso mahatiṁ puthusilaṁ gambhīre udakarahade pakkhipeyya, tamenaṁ mahā janakāyo saṅgamma samāgamma āyāceyya thomeyya pañjaliko anuparisakkeyya ‘ummujja, bho, puthusile, uplava bho puthusile, thalamuplava, bho puthusile’ti.
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
“Này thôn trưởng, giả sử có người ném một tảng đá rộng lớn vào hồ nước sâu. Rồi đám đông đông đảo tụ họp lại, cầu xin, tán dương, chắp tay đi vòng quanh tảng đá ấy mà nói: ‘Hãy trồi lên, hỡi tảng đá rộng, hãy nổi lên, hỡi tảng đá rộng, hãy trôi vào bờ, hỡi tảng đá rộng!’
Taṁ kiṁ maññasi, gāmaṇi, api nu sā mahatī puthusilā mahato janakāyassa āyācanahetu vā thomanahetu vā pañjalikaṁ anuparisakkanahetu vā ummujjeyya vā uplaveyya vā thalaṁ vā uplaveyyā”ti.
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Này thôn trưởng, anh nghĩ sao về điều ấy? Vậy tảng đá rộng lớn ấy có nhờ đám đông đông đảo cầu xin, hay nhờ được tán dương, hay nhờ việc họ chắp tay đi vòng quanh mà trồi lên, hay nổi lên, hay trôi vào bờ chăng?”
“No hetaṁ, bhante”.
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
“Thưa không phải vậy, bạch Thế Tôn”.
“Evameva kho, gāmaṇi, yo so puriso pāṇātipātī …pe…
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
“Cũng vậy, này thôn trưởng, người ấy là kẻ sát sinh …
micchādiṭṭhiko, kiñcāpi naṁ mahā janakāyo saṅgamma samāgamma āyāceyya thomeyya pañjaliko anuparisakkeyya ‘ayaṁ puriso kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjatū’ti.
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
kẻ có tà kiến, dù đám đông đông đảo tụ họp lại, cầu xin, tán dương, chắp tay đi vòng quanh người ấy mà nói: ‘Mong người này, sau khi thân hoại mạng chung, được sinh vào nơi thiện, cõi trời!’
Atha kho so puriso kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapajjeyya.
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Nhưng người ấy, sau khi thân hoại mạng chung, vẫn sẽ sinh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục.
Taṁ kiṁ maññasi, gāmaṇi, idhassa puriso pāṇātipātā paṭivirato adinnādānā paṭivirato kāmesumicchācārā paṭivirato musāvādā paṭivirato pisuṇāya vācāya paṭivirato pharusāya vācāya paṭivirato samphappalāpā paṭivirato anabhijjhālu abyāpannacitto sammādiṭṭhiko, tamenaṁ mahā janakāyo saṅgamma samāgamma āyāceyya thomeyya pañjaliko anuparisakkeyya ‘ayaṁ puriso kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapajjatū’ti.
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Này thôn trưởng, anh nghĩ sao về điều ấy? Giả sử có một người từ bỏ sát sinh, từ bỏ lấy của không cho, từ bỏ tà hạnh trong các dục, từ bỏ nói dối, từ bỏ nói hai lưỡi, từ bỏ nói lời ác, từ bỏ nói lời vô ích, không tham lam, không có tâm sân, có chánh kiến. Rồi đám đông đông đảo tụ họp lại, cầu xin, tán dương, chắp tay đi vòng quanh người ấy mà nói: ‘Mong người này, sau khi thân hoại mạng chung, sinh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục!’
Taṁ kiṁ maññasi, gāmaṇi, api nu so puriso mahato janakāyassa āyācanahetu vā thomanahetu vā pañjalikaṁ anuparisakkanahetu vā kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapajjeyyā”ti.
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Này thôn trưởng, anh nghĩ sao về điều ấy? Vậy người ấy có nhờ đám đông đông đảo cầu xin, hay nhờ được tán dương, hay nhờ việc họ chắp tay đi vòng quanh mà sau khi thân hoại mạng chung được sinh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục chăng?”
“No hetaṁ, bhante”.
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
“Thưa không phải vậy, bạch Thế Tôn”.
“Seyyathāpi, gāmaṇi, puriso sappikumbhaṁ vā telakumbhaṁ vā gambhīre udakarahade ogāhetvā bhindeyya.
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
“Này thôn trưởng, giả sử có người nhấn chìm một bình bơ lỏng hoặc một bình dầu xuống hồ nước sâu rồi làm vỡ ra.
Tatra yāssa sakkharakaṭhalaṁ, sā adhogāmī assa.
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Trong đó, phần sỏi và mảnh gốm vỡ của nó sẽ đi xuống dưới.
Yañca khvassa tatra sappi vā telaṁ vā, taṁ uddhaṅgāmi assa.
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Còn bơ lỏng hoặc dầu của nó ở trong đó thì sẽ đi lên trên.
Tamenaṁ mahā janakāyo saṅgamma samāgamma āyāceyya thomeyya pañjaliko anuparisakkeyya ‘osīda, bho sappitela, saṁsīda, bho sappitela, adho gaccha, bho sappitelā’ti.
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Rồi đám đông đông đảo tụ họp lại, cầu xin, tán dương, chắp tay đi vòng quanh nó mà nói: ‘Hãy chìm xuống, hỡi bơ lỏng và dầu, hãy lặn xuống, hỡi bơ lỏng và dầu, hãy đi xuống dưới, hỡi bơ lỏng và dầu!’
Taṁ kiṁ maññasi gāmaṇi, api nu taṁ sappitelaṁ mahato janakāyassa āyācanahetu vā thomanahetu vā pañjalikaṁ anuparisakkanahetu vā ‘osīdeyya vā saṁsīdeyya vā adho vā gaccheyyā’”ti.
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Này thôn trưởng, anh nghĩ sao về điều ấy? Vậy bơ lỏng và dầu ấy có nhờ đám đông đông đảo cầu xin, hay nhờ được tán dương, hay nhờ việc họ chắp tay đi vòng quanh mà ‘chìm xuống, hay lặn xuống, hay đi xuống dưới’ chăng?”
“No hetaṁ, bhante”.
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
“Thưa không phải vậy, bạch Thế Tôn”.
“Evameva kho, gāmaṇi, yo so puriso pāṇātipātā paṭivirato …pe…
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
“Cũng vậy, này thôn trưởng, người từ bỏ sát sinh …
sammādiṭṭhiko, kiñcāpi naṁ mahā janakāyo saṅgamma samāgamma āyāceyya thomeyya pañjaliko anuparisakkeyya ‘ayaṁ puriso kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapajjatū’”ti.
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
có chánh kiến, dù đám đông đông đảo tụ họp lại, cầu xin, tán dương, chắp tay đi vòng quanh người ấy mà nói: ‘Mong người này, sau khi thân hoại mạng chung, sinh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục!’”
Atha kho so puriso kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjeyya.
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Nhưng người ấy, sau khi thân hoại mạng chung, vẫn sẽ sinh vào nơi thiện, cõi trời.
Iti dhammo suciṇṇo apāyehi rakkhati.
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Như vậy, Pháp được khéo hành trì thì hộ trì khỏi các cõi dữ.
Tattha yā maggassa tikkhatā adhimattatā, ayaṁ dhammo suciṇṇo sabbāhi upapattīhi rakkhati.
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Ở đây, sự sắc bén và độ mạnh của đạo — Pháp được khéo hành trì này — hộ trì khỏi mọi sự tái sinh.
Evaṁ bhagavā āha—
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Đức Thế Tôn nói như vậy—
“Tasmā rakkhitacittassa,
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
“Do vậy, với người có tâm được phòng hộ,
sammāsaṅkappagocaro;
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
lấy chánh tư duy làm cảnh giới;
Sammādiṭṭhipurekkhāro,
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
lấy chánh kiến làm người dẫn đầu,
ñatvāna udayabbayaṁ;
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
biết rõ sự sinh diệt;
Thinamiddhābhibhū bhikkhu,
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
tỳ-kheo vượt thắng hôn trầm và buồn ngủ,
sabbā duggatiyo jahe”ti.
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
sẽ từ bỏ mọi đọa xứ.”
Tattha duggatīnaṁ hetu taṇhā ca avijjā ca, tāni cattāri upādānāni, tehi catūhi upādānehi ye saupādānā khandhā, idaṁ dukkhaṁ.
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Ở đây, nhân của các đọa xứ là tham ái và vô minh; đó là bốn chấp thủ; những uẩn có chấp thủ bởi bốn chấp thủ ấy, đó là khổ.
Cattāri upādānāni, ayaṁ samudayo.
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Bốn chấp thủ, đó là tập.
Pañcakkhandhā dukkhaṁ, tesaṁ bhagavā pariññāya ca pahānāya ca dhammaṁ deseti dukkhassa pariññāya samudayassa pahānāya.
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Năm uẩn là khổ; để liễu tri và đoạn trừ hai điều ấy, Đức Thế Tôn thuyết pháp: để liễu tri khổ, để đoạn trừ tập.
Tattha taṇhāya pañcindriyāni rūpīni padaṭṭhānaṁ.
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Ở đây, năm căn có sắc là nền tảng ứng với tham ái.
Avijjāya manindriyaṁ padaṭṭhānaṁ.
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Ý căn là nền tảng ứng với vô minh.
Pañcindriyāni rūpīni rakkhanto samādhiṁ bhāvayati, taṇhañca niggaṇhāti.
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Khi phòng hộ năm căn có sắc, người ấy tu tập định và chế ngự tham ái.
Manindriyaṁ rakkhanto vipassanaṁ bhāvayati, avijjañca niggaṇhāti.
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Khi phòng hộ ý căn, người ấy tu tập sự quán và chế ngự vô minh.
Taṇhāniggahena dve upādānāni pahīyanti kāmupādānañca sīlabbatupādānañca.
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Nhờ chế ngự tham ái, hai chấp thủ được đoạn trừ: dục thủ và giới cấm thủ.
Avijjāniggahena dve upādānāni pahīyanti diṭṭhupādānañca attavādupādānañca.
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Nhờ chế ngự vô minh, hai chấp thủ được đoạn trừ: kiến thủ và ngã luận thủ.
Catūsu upādānesu pahīnesu dve dhammā bhāvanāpāripūriṁ gacchanti samatho ca vipassanā ca.
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Khi bốn chấp thủ đã được đoạn trừ, hai pháp đi đến sự viên mãn của tu tập: sự định tĩnh và sự quán.
Idaṁ vuccati brahmacariyanti.
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Điều này được gọi là phạm hạnh.
Tattha brahmacariyassa phalaṁ cattāri sāmaññaphalāni sotāpattiphalaṁ sakadāgāmiphalaṁ anāgāmiphalaṁ arahattaṁ aggaphalaṁ.
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Ở đây, quả của phạm hạnh là bốn quả sa-môn: quả Dự lưu, quả Nhất lai, quả Bất lai, và A-la-hán là quả tối thượng.
Imāni cattāri brahmacariyassa phalāni.
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Đây là bốn quả của phạm hạnh.
Iti purimakāni ca dve saccāni dukkhaṁ samudayo ca.
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Như vậy, hai sự thật trước là khổ và tập.
Samatho ca vipassanā ca brahmacariyañca maggo, brahmacariyassa phalāni ca tadārammaṇā ca asaṅkhatādhātu nirodho.
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Sự định tĩnh, sự quán và phạm hạnh là đạo; các quả của phạm hạnh, và giới vô vi là đối tượng của chúng, là diệt.
Imāni cattāri saccāni.
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Đây là bốn sự thật.
Tenāha bhagavā “dhammo have rakkhatī”ti.
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Bởi vậy, Đức Thế Tôn nói: “Pháp hộ trì”.
Tattha yaṁ paṭivedhena rakkhati, idaṁ dukkhaṁ.
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Ở đây, điều mà Pháp hộ trì nhờ thấu suốt, đó là khổ.
Yato rakkhati, ayaṁ samudayo.
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Điều từ đó Pháp hộ trì, đó là tập.
Yena rakkhati, ayaṁ maggo.
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Điều nhờ đó Pháp hộ trì, đó là đạo.
Yaṁ rakkhati, ayaṁ nirodho.
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Điều mà Pháp hộ trì, đó là diệt.
Imāni cattāri saccāni.
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Đây là bốn sự thật.
Tenāha āyasmā mahākaccāyano “ekamhi padaṭṭhāne”ti.
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Bởi vậy, Tôn giả Mahākaccāyana nói: “trong một nền tảng ứng với”.
Niyutto āvaṭṭo hāro.
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Phương thức quy căn đã được vận dụng.

Pāli

Nguồn chuẩn

Nguồn chuẩn quyết định nghĩa. Khi các bản bất đồng, Pāli là chốt.

SuttaCentral Mahāsaṅgīti (bilara, pli/ms).

169/169 segment có nội dung

NguồnSuttaCentral Mahāsaṅgīti (bilara, pli/ms) (phạm vi công cộng — Pāli là nguồn chuẩn duy nhất)

English

Tham khảo

Bản tham khảo do SuttaCentral phát hành, không phải bản của dự án.

Bhikkhu Sujato.

Bản chụp đã pin không có bản dịch cho bài này. Đây là giới hạn của bản chụp SuttaCentral, không phải thiếu sót của dự án.

Việt hiện hành

Tham khảo

Bản Việt đang lưu hành, tại bản chụp đã pin.

HT. Thích Minh Châu.

Bản chụp đã pin không có bản dịch cho bài này. Đây là giới hạn của bản chụp SuttaCentral, không phải thiếu sót của dự án.

Việt 2026

Bản của dự án

Bản dịch canonical của dự án. Đây là bản đang biên tập.

169/169 segment có nội dung

NguồnBản dịch của dự án Kinh Tạng Pāli Việt — CC0 1.0, không phải bản của SuttaCentral

Rubric chất lượng bản dịch

Mỗi tiêu chí chấm từ 0 đến 10. Điểm chung là trung bình của đủ 10 tiêu chí. Kiểm tra kỹ thuật chỉ chấm phần đo được; ô chưa đánh giá không phải điểm 0.

Điểm trên 9, không có lỗi chặn và vượt kiểm tra phát hành mới đủ điều kiện published. Lỗi chặn luôn thắng điểm số.

10 tiêu chí chấm bản dịch
Tiêu chíCách đánh giá
Nguồn & xuất xứĐúng UID, nguồn Pāli đã ghim; xác định đúng tác giả và nguồn tham khảo.
Đúng nghĩa PāliGiữ đủ ý; không thêm diễn giải vào lời kinh, không làm lệch giáo nghĩa.
Ngữ pháp & logicĐúng người nói, chủ thể, phủ định, điều kiện, số lượng và quan hệ mệnh đề.
Đủ đoạn & căn chỉnhĐủ segment, đúng ID và ranh giới; bảo toàn lặp và dấu lược.
Thuật ngữChính xác theo ngữ cảnh, giữ các phân biệt quan trọng và nhất quán.
Đối chiếu nguồnĐọc Pāli, English và Việt truyền thống khi có; phân xử bất đồng bằng Pāli.
Tiếng Việt sáng rõCâu tự nhiên, dễ hiểu, không dịch máy móc hay giả cổ.
Hán–Việt & súc tíchGiữ thuật ngữ hữu ích, giảm từ tối nghĩa và diễn đạt dài dòng.
Bất định & trung thựcGhi nhận cách hiểu khác; không bịa nguồn hoặc che giấu bất định.
Kỹ thuật & phát hànhJSON/YAML, NFC, metadata, giấy phép và các kiểm tra bắt buộc đều đạt.
2026-10-16 · Đánh giá đầy đủ · 9.13/10

Người/công cụ đánh giá: Claude Sonnet 5.5 (Claude Code).

Khớp nội dung và nguồn đang hiển thị.

Đọc đối chiếu toàn bài với The Guide; sửa tên riêng 17.6; 18.1 được sn42.6 xác nhận. Triangulation lên theo một nguồn độc lập đọc đủ. Hiệu chỉnh sau kiểm độc lập 2026-10-16: triangulation 8.9 → 8.8 (quy tắc hiệu chỉnh theo loại nguồn); nguồn dịch thơ/lược/tóm tắt hoặc phạm vi đọc không đủ cho mức cao hơn.

Tiêu chíĐiểm / 10
Nguồn & xuất xứ9.4
Đúng nghĩa Pāli9
Ngữ pháp & logic8.9
Đủ đoạn & căn chỉnh10
Thuật ngữ9
Đối chiếu nguồn8.8
Tiếng Việt sáng rõ8.6
Hán–Việt & súc tích9.1
Bất định & trung thực8.9
Kỹ thuật & phát hành9.6

Lỗi chặn ghi nhận: noEnglishEditionUpstream: không có tầng tham khảo tiếng Anh nào tại commit đã ghim. Tầng `english-sujato` chỉ có chín nhóm con của Tiểu Bộ (cp, dhp, iti, ja, kp, snp, thag, thig, ud) và `source/upstream-manifest.json` không liệt kê tệp nào của `kn/ne`, nên đây là `not-published-upstream`, không phải `not-synced`. Coverage đo đúng công thức của `source/layers.yaml`: mẫu số 94 khoá Pāli có nội dung (≥ 40 ký tự, bỏ bốn khối tiêu đề `:0.x`), Sujato phủ 0/94 = 0, dưới ngưỡng 0,80. Lớp `english-project` chưa có bài này (chỉ có ne24, ne27–ne30, ne32, ne34); tầng `vietnamese-current` tại commit đã ghim chỉ có Pháp Cú. Cả ba tầng tham khảo đều vắng nên bài bắt buộc `draft` và `triangulation` ≤ 8,0 (đặt 7,0). Đây là giới hạn của upstream, không phải lỗi của người dịch..

Mã lần chấm: 9b67ed5e-dc9c-4adf-b009-e0e1aa631ca0 · Nguồn: 11c9d708978c · SHA-256 nội dung: cc9df040832ee7a36887077818ab44f33e9a2a26e88ec6c32691e9506aedf904

2026-10-16 · Đánh giá đầy đủ · 8.99/10

Người/công cụ đánh giá: Claude Sonnet 5.5 (Claude Code).

Nội dung hoặc nguồn đã thay đổi từ lần đánh giá này; điểm không xác nhận bản hiện tại.

Áp dụng quyết định hội đồng biên tập 2026-10-16 (docs/editorial-council-2026-10.md): A10, B5; 7 khoá, đối chiếu Pāli ghim và hồ sơ R1–R9. semantic_fidelity +0,1 vì sửa lỗi rõ. Các tiêu chí khác giữ nguyên.

Tiêu chíĐiểm / 10
Nguồn & xuất xứ9.4
Đúng nghĩa Pāli8.9
Ngữ pháp & logic8.9
Đủ đoạn & căn chỉnh10
Thuật ngữ9
Đối chiếu nguồn7.6
Tiếng Việt sáng rõ8.6
Hán–Việt & súc tích9.1
Bất định & trung thực8.8
Kỹ thuật & phát hành9.6

Lỗi chặn ghi nhận: noEnglishEditionUpstream: không có tầng tham khảo tiếng Anh nào tại commit đã ghim. Tầng `english-sujato` chỉ có chín nhóm con của Tiểu Bộ (cp, dhp, iti, ja, kp, snp, thag, thig, ud) và `source/upstream-manifest.json` không liệt kê tệp nào của `kn/ne`, nên đây là `not-published-upstream`, không phải `not-synced`. Coverage đo đúng công thức của `source/layers.yaml`: mẫu số 94 khoá Pāli có nội dung (≥ 40 ký tự, bỏ bốn khối tiêu đề `:0.x`), Sujato phủ 0/94 = 0, dưới ngưỡng 0,80. Lớp `english-project` chưa có bài này (chỉ có ne24, ne27–ne30, ne32, ne34); tầng `vietnamese-current` tại commit đã ghim chỉ có Pháp Cú. Cả ba tầng tham khảo đều vắng nên bài bắt buộc `draft` và `triangulation` ≤ 8,0 (đặt 7,0). Đây là giới hạn của upstream, không phải lỗi của người dịch..

Mã lần chấm: e7a5fc32-4aca-44e6-8cd9-b5ede9e5e5c2 · Nguồn: 11c9d708978c · SHA-256 nội dung: 85797833e844270a5aabb356589ae7051cae438d67a7f8d92f4dfb18348823f3

2026-10-15 · Đánh giá đầy đủ · 8.98/10

Người/công cụ đánh giá: Claude Opus 5.5 (Claude Code).

Nội dung hoặc nguồn đã thay đổi từ lần đánh giá này; điểm không xác nhận bản hiện tại.

Đọc đối kháng 169 khoá, đếm lại các danh sách nghiệp và đối chiếu sn42.6, dhp338; không có lỗi mới nên giữ điểm cũ. Không có bản Anh hay Việt độc lập.

Tiêu chíĐiểm / 10
Nguồn & xuất xứ9.4
Đúng nghĩa Pāli8.8
Ngữ pháp & logic8.9
Đủ đoạn & căn chỉnh10
Thuật ngữ9
Đối chiếu nguồn7.6
Tiếng Việt sáng rõ8.6
Hán–Việt & súc tích9.1
Bất định & trung thực8.8
Kỹ thuật & phát hành9.6

Lỗi chặn ghi nhận: noEnglishEditionUpstream: không có tầng tham khảo tiếng Anh nào tại commit đã ghim. Tầng `english-sujato` chỉ có chín nhóm con của Tiểu Bộ (cp, dhp, iti, ja, kp, snp, thag, thig, ud) và `source/upstream-manifest.json` không liệt kê tệp nào của `kn/ne`, nên đây là `not-published-upstream`, không phải `not-synced`. Coverage đo đúng công thức của `source/layers.yaml`: mẫu số 94 khoá Pāli có nội dung (≥ 40 ký tự, bỏ bốn khối tiêu đề `:0.x`), Sujato phủ 0/94 = 0, dưới ngưỡng 0,80. Lớp `english-project` chưa có bài này (chỉ có ne24, ne27–ne30, ne32, ne34); tầng `vietnamese-current` tại commit đã ghim chỉ có Pháp Cú. Cả ba tầng tham khảo đều vắng nên bài bắt buộc `draft` và `triangulation` ≤ 8,0 (đặt 7,0). Đây là giới hạn của upstream, không phải lỗi của người dịch..

Mã lần chấm: 5060504c-fd90-4145-a464-10cba6943d43 · Nguồn: 11c9d708978c · SHA-256 nội dung: 20ee1630d94096f025b5eb3e5d7963f2453465d7ee4789248dc25a8f545a2a05

2026-10-14 · Đánh giá đầy đủ · 8.98/10

Người/công cụ đánh giá: Claude Sonnet 5.5 (Claude Code).

Nội dung hoặc nguồn đã thay đổi từ lần đánh giá này; điểm không xác nhận bản hiện tại.

Đối chiếu bản dịch mù độc lập 2026-10-14 trên 33 khoá chênh lệch lớn nhất (bài 169 khoá): khác nghĩa 2 (`6.1`, `27.4`, cùng bộ yếu tố, khác cách gán, bất định), sửa 0, 31 khoá chỉ khác diễn đạt. Review đối kháng riêng toàn bài đếm lại các danh sách (10 nghiệp đạo bất thiện, 7+3 điều thuộc tư và tâm sở, 4 thiên vị, 8 tà tánh, 4 chấp thủ) và 11 khoá Pāli trùng ở bài khác; không có lỗi nghĩa cần sửa. Điểm giữ ở mức đó vì chỉ còn hai bất định không đổi giáo nghĩa; `vietnamese_clarity` 8,6 vì `padaṭṭhāna` *nền tảng ứng với* là thuật ngữ theo nhóm ne4–ne19, còn nặng nề; `triangulation` 7,6 vì chỉ có một lần dịch lại cùng họ công cụ, không có bản Anh hay Việt khác; `segment_alignment` 10; `technical_integrity` 9,6 vì không chạy `npm run validate`, `npm test`, `npm run check`, `npm run build` trong lượt này. Blocker (noEnglishEditionUpstream) sao nguyên văn, không gỡ. Đây là review của AI, không phải chứng nhận của chuyên gia Pāli.

Tiêu chíĐiểm / 10
Nguồn & xuất xứ9.4
Đúng nghĩa Pāli8.8
Ngữ pháp & logic8.9
Đủ đoạn & căn chỉnh10
Thuật ngữ9
Đối chiếu nguồn7.6
Tiếng Việt sáng rõ8.6
Hán–Việt & súc tích9.1
Bất định & trung thực8.8
Kỹ thuật & phát hành9.6

Lỗi chặn ghi nhận: noEnglishEditionUpstream: không có tầng tham khảo tiếng Anh nào tại commit đã ghim. Tầng `english-sujato` chỉ có chín nhóm con của Tiểu Bộ (cp, dhp, iti, ja, kp, snp, thag, thig, ud) và `source/upstream-manifest.json` không liệt kê tệp nào của `kn/ne`, nên đây là `not-published-upstream`, không phải `not-synced`. Coverage đo đúng công thức của `source/layers.yaml`: mẫu số 94 khoá Pāli có nội dung (≥ 40 ký tự, bỏ bốn khối tiêu đề `:0.x`), Sujato phủ 0/94 = 0, dưới ngưỡng 0,80. Lớp `english-project` chưa có bài này (chỉ có ne24, ne27–ne30, ne32, ne34); tầng `vietnamese-current` tại commit đã ghim chỉ có Pháp Cú. Cả ba tầng tham khảo đều vắng nên bài bắt buộc `draft` và `triangulation` ≤ 8,0 (đặt 7,0). Đây là giới hạn của upstream, không phải lỗi của người dịch..

Mã lần chấm: 7c0116da-cf4d-4d77-9fdf-e52129b64963 · Nguồn: 11c9d708978c · SHA-256 nội dung: 20ee1630d94096f025b5eb3e5d7963f2453465d7ee4789248dc25a8f545a2a05

2026-10-13 · Scorecard lịch sử · 8.92/10

Người/công cụ đánh giá: Claude Sonnet 5.5 (Claude Code).

Scorecard trong metadata cũ; chưa lưu dấu vân tay nội dung hoặc ghi chú của lần chấm. Không coi đây là một lượt chấm lại.

Tiêu chíĐiểm / 10
Nguồn & xuất xứ9.5
Đúng nghĩa Pāli8.7
Ngữ pháp & logic8.9
Đủ đoạn & căn chỉnh10
Thuật ngữ9
Đối chiếu nguồn7
Tiếng Việt sáng rõ8.6
Hán–Việt & súc tích9.1
Bất định & trung thực8.8
Kỹ thuật & phát hành9.6

Lỗi chặn: noEnglishEditionUpstream: không có tầng tham khảo tiếng Anh nào tại commit đã ghim. Tầng `english-sujato` chỉ có chín nhóm con của Tiểu Bộ (cp, dhp, iti, ja, kp, snp, thag, thig, ud) và `source/upstream-manifest.json` không liệt kê tệp nào của `kn/ne`, nên đây là `not-published-upstream`, không phải `not-synced`. Coverage đo đúng công thức của `source/layers.yaml`: mẫu số 94 khoá Pāli có nội dung (≥ 40 ký tự, bỏ bốn khối tiêu đề `:0.x`), Sujato phủ 0/94 = 0, dưới ngưỡng 0,80. Lớp `english-project` chưa có bài này (chỉ có ne24, ne27–ne30, ne32, ne34); tầng `vietnamese-current` tại commit đã ghim chỉ có Pháp Cú. Cả ba tầng tham khảo đều vắng nên bài bắt buộc `draft` và `triangulation` ≤ 8,0 (đặt 7,0). Đây là giới hạn của upstream, không phải lỗi của người dịch..