DHP60-75 · Khuddaka Nikāya

Kinh Pháp Cú – Phẩm Ngu

published

Pāli đọc tại bilara commit 11c9d708978c · 4 bản: Pāli, English, Việt hiện hành, Việt dự án

Rubric chất lượng bản dịch

Mỗi tiêu chí chấm từ 0 đến 10. Điểm chung là trung bình của đủ 10 tiêu chí. Kiểm tra kỹ thuật chỉ chấm phần đo được; ô chưa đánh giá không phải điểm 0.

Điểm trên 9, không có lỗi chặn và vượt kiểm tra phát hành mới đủ điều kiện published. Lỗi chặn luôn thắng điểm số.

10 tiêu chí chấm bản dịch

Tiêu chí	Cách đánh giá
Nguồn & xuất xứ	Đúng UID, nguồn Pāli đã ghim; xác định đúng tác giả và nguồn tham khảo.
Đúng nghĩa Pāli	Giữ đủ ý; không thêm diễn giải vào lời kinh, không làm lệch giáo nghĩa.
Ngữ pháp & logic	Đúng người nói, chủ thể, phủ định, điều kiện, số lượng và quan hệ mệnh đề.
Đủ đoạn & căn chỉnh	Đủ segment, đúng ID và ranh giới; bảo toàn lặp và dấu lược.
Thuật ngữ	Chính xác theo ngữ cảnh, giữ các phân biệt quan trọng và nhất quán.
Đối chiếu nguồn	Đọc Pāli, English và Việt truyền thống khi có; phân xử bất đồng bằng Pāli.
Tiếng Việt sáng rõ	Câu tự nhiên, dễ hiểu, không dịch máy móc hay giả cổ.
Hán–Việt & súc tích	Giữ thuật ngữ hữu ích, giảm từ tối nghĩa và diễn đạt dài dòng.
Bất định & trung thực	Ghi nhận cách hiểu khác; không bịa nguồn hoặc che giấu bất định.
Kỹ thuật & phát hành	JSON/YAML, NFC, metadata, giấy phép và các kiểm tra bắt buộc đều đạt.

2026-10-06 · Kiểm tra kỹ thuật · Chưa có điểm tổng

Người/công cụ đánh giá: Repository segment validator.

Khớp nội dung và nguồn đang hiển thị.

Kiểm tra tự động 87 segment với Pāli trong cache: đủ ID, giá trị, NFC và hệ chữ Latin. Chưa đọc đối chiếu nghĩa, ngữ pháp hoặc văn phong; chưa chấm lại 10 tiêu chí. Đây không phải chứng nhận hash upstream hoặc giấy phép, không xác nhận trạng thái xuất bản.

Tiêu chí	Điểm / 10
Nguồn & xuất xứ	Chưa đánh giá
Đúng nghĩa Pāli	Chưa đánh giá
Ngữ pháp & logic	Chưa đánh giá
Đủ đoạn & căn chỉnh	10
Thuật ngữ	Chưa đánh giá
Đối chiếu nguồn	Chưa đánh giá
Tiếng Việt sáng rõ	Chưa đánh giá
Hán–Việt & súc tích	Chưa đánh giá
Bất định & trung thực	Chưa đánh giá
Kỹ thuật & phát hành	Chưa đánh giá

Lỗi chặn ghi nhận: không ghi nhận trong phạm vi đánh giá này.

Mã lần chấm: e3104ed4-664d-43b5-bbbd-a6f2f648a318 · Nguồn: 11c9d708978c · SHA-256 nội dung: 8095e2cac5ec72b6fce3ad07232a24aa2c15d4187ab1bda4b9f77ba01e177777

2026-10-05 · Kiểm tra kỹ thuật · Chưa có điểm tổng

Người/công cụ đánh giá: Repository segment validator.

Khớp nội dung và nguồn đang hiển thị.

Tiêu chí	Điểm / 10
Nguồn & xuất xứ	Chưa đánh giá
Đúng nghĩa Pāli	Chưa đánh giá
Ngữ pháp & logic	Chưa đánh giá
Đủ đoạn & căn chỉnh	10
Thuật ngữ	Chưa đánh giá
Đối chiếu nguồn	Chưa đánh giá
Tiếng Việt sáng rõ	Chưa đánh giá
Hán–Việt & súc tích	Chưa đánh giá
Bất định & trung thực	Chưa đánh giá
Kỹ thuật & phát hành	Chưa đánh giá

Lỗi chặn ghi nhận: không ghi nhận trong phạm vi đánh giá này.

Mã lần chấm: 3acf9155-4cd1-403f-a634-b6cd23d09f7a · Nguồn: 11c9d708978c · SHA-256 nội dung: 8095e2cac5ec72b6fce3ad07232a24aa2c15d4187ab1bda4b9f77ba01e177777

2026-09-13 · Scorecard lịch sử · 9.69/10

Người/công cụ đánh giá: deepseek-v4.1-flash.

Scorecard trong metadata cũ; chưa lưu dấu vân tay nội dung hoặc ghi chú của lần chấm. Không coi đây là một lượt chấm lại.

Tiêu chí	Điểm / 10
Nguồn & xuất xứ	9.9
Đúng nghĩa Pāli	9.5
Ngữ pháp & logic	9.6
Đủ đoạn & căn chỉnh	10
Thuật ngữ	9.5
Đối chiếu nguồn	9.8
Tiếng Việt sáng rõ	9.5
Hán–Việt & súc tích	9.5
Bất định & trung thực	9.6
Kỹ thuật & phát hành	10

Lỗi chặn: không ghi nhận.

Pāli

Nguồn chuẩn

Nguồn chuẩn quyết định nghĩa. Khi các bản bất đồng, Pāli là chốt.

SuttaCentral Mahāsaṅgīti (bilara, pli/ms).

87/87 segment có nội dung

NguồnSuttaCentral Mahāsaṅgīti (bilara, pli/ms) (phạm vi công cộng — Pāli là nguồn chuẩn duy nhất)

English

Tham khảo

Bản tham khảo do SuttaCentral phát hành, không phải bản của dự án.

Bhikkhu Sujato.

71/87 segment có nội dung

NguồnBhikkhu Sujato — lấy từ SuttaCentral, translation/en/sujato @ 11c9d708978c (bản quyền thuộc Bhikkhu Sujato; dùng theo giấy phép của dịch giả) · SuttaCentral yêu cầu ghi rõ nguồn gốc khi sử dụng lại

Việt hiện hành

Tham khảo

Bản Việt đang lưu hành, tại bản chụp đã pin.

HT. Thích Minh Châu.

87/87 segment có nội dung

NguồnBhikkhu Thích Minh Châu — lấy từ SuttaCentral, translation/vi/phantuananh @ 11c9d708978c (bản quyền thuộc Bhikkhu Thích Minh Châu; dùng theo giấy phép của dịch giả) · SuttaCentral yêu cầu ghi rõ nguồn gốc khi sử dụng lại

Việt dự án

Bản của dự án

Bản dịch canonical của dự án. Đây là bản đang biên tập.

87/87 segment có nội dung

NguồnBản dịch của dự án Kinh Tạng Pāli Việt — CC0 1.0, không phải bản của SuttaCentral

Nguồn, giấy phép và ghi công đầy đủ

Bản đang biên tập: Việt dự án · trạng thái published

Khuddakanikāya

Minor Collection

Tiểu Bộ Kinh

Dhammapada

Sayings of the Dhamma 60–75

Kinh Pháp Cú

Bālavagga

5. The Fool

Phẩm Ngu

Aññatarapurisavatthu

Bản tham khảo để trống ở đoạn này

Chuyện trai nghèo có vợ đẹp

Chuyện người nghèo có vợ đẹp

Dīghā jāgarato ratti,

Long is the night for the wakeful;

Ðêm dài cho kẻ thức,

Đêm dài với người thức,

dīghaṁ santassa yojanaṁ;

long is the league for the weary;

Ðường dài cho kẻ mệt,

đường dài với kẻ mệt,

Dīgho bālāna saṁsāro,

long transmigrate the fools

Luân hồi dài, kẻ ngu,

luân hồi dài với kẻ ngu

saddhammaṁ avijānataṁ.

who don’t understand the true teaching.

Không biết chơn diệu pháp.

không biết chánh pháp.

Mahākassapasaddhivihārikavatthu

Bản tham khảo để trống ở đoạn này

Chuyện đệ tử của Trưởng lão Mahā Kassapa (Ca-diếp)

Chuyện đệ tử của Trưởng lão Mahākassapa

Carañce nādhigaccheyya,

If while wandering you find no partner

Tìm không được bạn đường,

Nếu đi tìm không gặp

Seyyaṁ sadisamattano;

equal or better than yourself,

Hơn mình hay bằng mình,

người bạn ngang bằng hay hơn mình,

Ekacariyaṁ daḷhaṁ kayirā,

then firmly resolve to wander alone—

Thà quyết sống một mình,

thì hãy kiên quyết đi một mình;

Natthi bāle sahāyatā.

there’s no fellowship with fools.

Không làm bạn kẻ ngu.

không có bạn bè với kẻ ngu.

Ānandaseṭṭhivatthu

Bản tham khảo để trống ở đoạn này

Chuyện Trưởng giả Ānanda

Chuyện trưởng giả Ānanda

Puttā matthi dhanaṁ matthi,

“Sons are mine, wealth is mine”—

“Con tôi, tài sản tôi”,

“Con là của ta, tài sản là của ta”,

iti bālo vihaññati;

thus the fool frets.

Người ngu sanh ưu não,

kẻ ngu khổ não như vậy;

Attā hi attano natthi,

For even your self is not your own,

Tự ta, ta không có,

vì tự thân còn không phải của mình,

kuto puttā kuto dhanaṁ.

let alone your sons or wealth.

Con đâu, tài sản đâu?

huống gì con cái, huống gì tài sản.

Gaṇṭhibhedakacoravatthu

Bản tham khảo để trống ở đoạn này

Chuyện tên trộm

Chuyện kẻ trộm khơi dây

Yo bālo maññati bālyaṁ,

The fool who thinks they’re a fool

Người ngu nghĩ mình ngu,

Kẻ ngu tự biết mình ngu,

paṇḍito vāpi tena so;

is wise at least to that extent.

Nhờ vậy thành có trí.

nhờ đó đã là người trí;

Bālo ca paṇḍitamānī,

But the true fool is said to be one

Người ngu tưởng có trí,

kẻ ngu mà tự cho là trí,

sa ve “bālo”ti vuccati.

who imagines that they are wise.

Thật xứng gọi chí ngu.

kẻ ấy thật được gọi là ngu.

Udāyittheravatthu

Bản tham khảo để trống ở đoạn này

Chuyện Trưởng lão Udāyi

Yāvajīvampi ce bālo,

Though a fool attends to the wise

Người ngu, dầu trọn đời,

Dù suốt đời, kẻ ngu

paṇḍitaṁ payirupāsati;

even for the rest of their life,

Thân cận người có trí,

thân cận người trí,

Na so dhammaṁ vijānāti,

they still don’t understand the teaching,

Không biết được Chánh pháp,

cũng không biết pháp,

dabbī sūparasaṁ yathā.

like a spoon the taste of the soup.

Như muỗng với vị canh.

như cái muỗng không biết vị canh.

Tiṁsapāveyyakabhikkhuvatthu

Bản tham khảo để trống ở đoạn này

Chuyện nhóm Tỳ-kheo ở xứ Pāveyyaka

Chuyện các tỳ-kheo xứ Pāveyyaka

Muhuttamapi ce viññū,

If a clever person attends to the wise

Người trí, dù một khắc,

Dù chỉ trong khoảnh khắc, người hiểu biết

paṇḍitaṁ payirupāsati;

even just for an hour or so,

Thân cận người có trí,

thân cận người trí,

Khippaṁ dhammaṁ vijānāti,

they swiftly understand the teaching,

Biết ngay chân diệu pháp,

liền mau biết pháp,

jivhā sūparasaṁ yathā.

like a tongue the taste of the soup.

Như lưỡi với vị canh.

như lưỡi biết vị canh.

Suppabuddhakuṭṭhivatthu

Bản tham khảo để trống ở đoạn này

Chuyện ông Suppabuddhakuṭṭhi (Thiện Giác cùi)

Chuyện ông Suppabuddha bị cùi

Caranti bālā dummedhā,

Fools and simpletons behave

Người ngu si thiếu trí,

Kẻ ngu, thiếu trí,

amitteneva attanā;

like their own worst enemies,

Tự ngã thành kẻ thù.

hành xử như kẻ thù của chính mình;

Karontā pāpakaṁ kammaṁ,

doing wicked deeds

Làm các nghiệp không thiện,

họ làm việc ác,

yaṁ hoti kaṭukapphalaṁ.

that ripen as bitter fruit.

Phải chịu quả đắng cay.

mang quả đắng cay.

Kassakavatthu

Bản tham khảo để trống ở đoạn này

Chuyện người nông phu mắc cạn

Chuyện người nông dân

Na taṁ kammaṁ kataṁ sādhu,

It’s not good to do a deed

Nghiệp làm không chánh thiện,

Việc đã làm không tốt,

yaṁ katvā anutappati;

that plagues you later on,

Làm rồi sanh ăn năn,

khi làm xong thì hối hận;

Yassa assumukho rodaṁ,

for which you weep and wail,

Mặt nhuốm lệ, khóc than,

với mặt đẫm lệ, khóc than,

vipākaṁ paṭisevati.

as its effect stays with you.

Lãnh chịu quả dị thục.

phải nhận lấy quả báo.

Sumanamālākāravatthu

Bản tham khảo để trống ở đoạn này

Chuyện người kết tràng hoa Sumana (Hảo Ý)

Chuyện người kết hoa Sumana

Tañca kammaṁ kataṁ sādhu,

It is good to do a deed

Và nghiệp làm chánh thiện,

Việc đó làm mới tốt,

yaṁ katvā nānutappati;

that doesn’t plague you later on,

Làm rồi không ăn năn,

khi làm xong không hối hận;

Yassa patīto sumano,

that gladdens and cheers,

Hoan hỷ, ý đẹp lòng,

mà hoan hỷ, tâm vui đẹp,

vipākaṁ paṭisevati.

as its effect stays with you.

Hưởng thọ quả dị thục.

phải nhận lấy quả báo.

Uppalavaṇṇattherīvatthu

Bản tham khảo để trống ở đoạn này

Chuyện Thánh nữ Uppalavaṇṇā (Thanh Liên Sắc)

Chuyện Trưởng lão ni Uppalavaṇṇā

Madhuṁvā maññati bālo,

The fool imagines that evil is sweet,

Người ngu nghĩ là ngọt,

Kẻ ngu tưởng việc ác là ngọt,

yāva pāpaṁ na paccati;

so long as it has not yet ripened.

Khi ác chưa chín muồi;

chừng nào ác chưa chín;

Yadā ca paccati pāpaṁ,

But as soon as that evil ripens,

Ác nghiệp chín muồi rồi,

khi ác đã chín,

atha dukkhaṁ nigacchati.

they fall into suffering.

Người ngu chịu khổ đau.

thì kẻ ấy chịu khổ.

Jambukattheravatthu

Bản tham khảo để trống ở đoạn này

Chuyện tu sĩ ngoại đạo Jambūka (Hào Cẩu)

Chuyện tu sĩ ngoại đạo Jambuka

Māse māse kusaggena,

Month after month a fool may eat

Tháng tháng với ngọn cỏ,

Tháng này qua tháng khác, kẻ ngu

bālo bhuñjeyya bhojanaṁ;

food from a grass-blade’s tip;

Người ngu có ăn uống

có thể ăn bằng đầu ngọn cỏ;

Na so saṅkhātadhammānaṁ,

but they’ll never be worth a sixteenth part

Không bằng phần mười sáu,

nhưng không đáng một phần mười sáu

kalaṁ agghati soḷasiṁ.

of one who has appraised the teaching.

Người hiểu pháp hữu vi.

của người đã thấu hiểu pháp.

Ahipetavatthu

Bản tham khảo để trống ở đoạn này

Chuyện ngạ quỷ mình rắn

Chuyện ngạ quỷ hình rắn

Na hi pāpaṁ kataṁ kammaṁ,

For a wicked deed that has been done

Nghiệp ác đã được làm,

Việc ác đã làm

Sajjukhīraṁva muccati;

does not curdle quickly like milk.

Như sữa, không đông ngay,

không lập tức đông lại như sữa;

Ḍahantaṁ bālamanveti,

Smoldering, it follows the fool,

Cháy ngầm theo kẻ ngu,

cháy ngầm, nó theo kẻ ngu,

Bhasmacchannova pāvako.

like a fire smothered over with ash.

Như lửa tro che đậy.

như lửa bị tro phủ.

Saṭṭhikūṭapetavatthu

Bản tham khảo để trống ở đoạn này

Chuyện ngạ quỷ bị búa đập đầu

Yāvadeva anatthāya,

Whatever fame a fool may get,

Tự nó chịu bất hạnh,

Danh tiếng kẻ ngu có được,

ñattaṁ bālassa jāyati;

it only gives rise to harm.

Khi danh đến kẻ ngu.

chỉ đưa đến bất lợi;

Hanti bālassa sukkaṁsaṁ,

Whatever good features they have it ruins,

Vận may bị tổn hại,

nó hủy hoại phần tốt của kẻ ngu,

muddhamassa vipātayaṁ.

and blows their head into bits.

Ðầu nó bị nát tan.

làm nát đầu kẻ ấy.

Cittagahapativatthu

Bản tham khảo để trống ở đoạn này

Chuyện Trưởng lão Suddhamma (Thiện Pháp)

Chuyện gia chủ Citta

Asantaṁ bhāvanamiccheyya,

They’d seek the esteem that they lack,

Ưa danh không tương xứng,

Kẻ ấy muốn danh tiếng không xứng,

Purekkhārañca bhikkhusu;

and status among the mendicants;

Muốn ngồi trước tỳ-kheo,

muốn được đứng trước các tỳ-kheo,

Āvāsesu ca issariyaṁ,

authority over monasteries,

ưa quyền tại tịnh xá,

muốn quyền uy trong các trú xứ,

Pūjaṁ parakulesu ca.

and honor among other families.

Muốn mọi người lễ kính.

muốn được các gia đình khác cúng dường.

Mameva kata maññantu,

“Let both layfolk and renunciants think

“Mong cả hai tăng, tục,

“Mong các gia chủ và người xuất gia

gihī pabbajitā ubho;

the work was done by me alone.

Nghĩ rằng chính ta làm.

đều nghĩ việc ấy do chính ta làm;

Mamevātivasā assu,

In anything at all that’s to be done,

Trong mọi việc lớn nhỏ,

trong mọi việc nên làm hay không nên làm,

kiccākiccesu kismici;

let them fall under my sway alone.”

Phải theo mệnh lệnh ta”

mong họ đều phục tùng ta”

Iti bālassa saṅkappo,

So thinks the fool,

Người ngu nghĩ như vậy

kẻ ngu suy nghĩ như vậy,

icchā māno ca vaḍḍhati.

their greed and pride only growing.

Dục và mạn tăng trưởng.

dục vọng và ngạo mạn của nó càng tăng.

Vanavāsitissasāmaṇeravatthu

Bản tham khảo để trống ở đoạn này

Chuyện Trưởng lão Tissa ở rừng Vanavāsi

Chuyện Trưởng lão Tissa ở rừng

Aññā hi lābhūpanisā,

For the means to profit and the path to quenching

Khác thay duyên thế lợi,

Một đàng là con đường lợi lộc,

aññā nibbānagāminī;

are two quite different things.

Khác thay đường Niết-bàn.

một đàng khác dẫn đến Niết-bàn;

Evametaṁ abhiññāya,

A mendicant disciple of the Buddha,

Tỳ-kheo, đệ tử Phật,

Biết rõ như vậy,

bhikkhu buddhassa sāvako;

understanding what this really means,

Hãy như vậy thắng tri.

tỳ-kheo đệ tử Phật,

Sakkāraṁ nābhinandeyya,

would never delight in honors,

Chớ ưa thích cung kính,

chớ vui thích sự cung kính,

vivekamanubrūhaye.

but rather would foster seclusion.

Hãy tu hạnh viễn ly.

mà hãy tu tập viễn ly.

Bālavaggo pañcamo.

Bản tham khảo để trống ở đoạn này

Hết phẩm Ngu

Phẩm Ngu thứ năm.