Thời đại ngây thơ

Book I

Quyển I

I.

I.

On a January evening of the early seventies, Christine Nilsson was singing in Faust at the Academy of Music in New York.

Vào một buổi tối tháng Giêng đầu những năm bảy mươi, Christine Nilsson hát vở Faust tại Nhà hát Academy of Music ở New York.

Though there was already talk of the erection, in remote metropolitan distances "above the Forties," of a new Opera House which should compete in costliness and splendour with those of the great European capitals, the world of fashion was still content to reassemble every winter in the shabby red and gold boxes of the sociable old Academy. Conservatives cherished it for being small and inconvenient, and thus keeping out the "new people" whom New York was beginning to dread and yet be drawn to; and the sentimental clung to it for its historic associations, and the musical for its excellent acoustics, always so problematic a quality in halls built for the hearing of music.

Dù người ta đã bàn chuyện xây, ở những vùng xa tít “phía trên Phố Bốn Mươi” của đô thị, một Nhà hát Opera mới có thể sánh với các nhà hát của những kinh đô lớn châu Âu về độ tốn kém và lộng lẫy, giới thời thượng vẫn bằng lòng mỗi mùa đông lại tụ về những chiếc lô đỏ vàng tồi tàn của Academy cũ kỹ dễ mến. Người bảo thủ quý nó vì nó nhỏ và bất tiện, nhờ vậy ngăn được “bọn người mới” mà New York đang bắt đầu vừa sợ vừa bị lôi cuốn; người đa cảm quyến luyến nó vì những kỷ niệm lịch sử, người sành nhạc thì vì âm thanh tuyệt hảo, một phẩm chất bao giờ cũng khó có trong những hội trường dựng lên chính để nghe nhạc.

It was Madame Nilsson's first appearance that winter, and what the daily press had already learned to describe as "an exceptionally brilliant audience" had gathered to hear her, transported through the slippery, snowy streets in private broughams, in the spacious family landau, or in the humbler but more convenient "Brown coupe." To come to the Opera in a Brown coupe was almost as honourable a way of arriving as in one's own carriage; and departure by the same means had the immense advantage of enabling one (with a playful allusion to democratic principles) to scramble into the first Brown conveyance in the line, instead of waiting till the cold-and-gin congested nose of one's own coachman gleamed under the portico of the Academy. It was one of the great livery-stableman's most masterly intuitions to have discovered that Americans want to get away from amusement even more quickly than they want to get to it.

Đó là lần đầu Madame Nilsson xuất hiện mùa đông ấy, và cái mà báo chí hằng ngày đã quen gọi là “một khán giả đặc biệt rực rỡ” đã tụ về nghe bà, được chở qua những con phố trơn tuyết bằng xe brougham riêng, bằng chiếc landau rộng rãi của gia đình, hoặc bằng “chiếc coupe Brown” khiêm tốn hơn nhưng tiện hơn. Đến nhà hát bằng chiếc coupe Brown gần như vẻ vang ngang với đi xe nhà; còn lúc ra về cũng bằng cách ấy thì có cái lợi vô cùng là cho phép người ta (kèm một lời bóng gió đùa cợt về các nguyên tắc dân chủ) chen lên chiếc xe Brown đầu tiên trong hàng, thay vì đứng chờ cho đến khi cái mũi nghẹt đỏ vì lạnh và rượu gin của người đánh xe nhà mình ló ra dưới mái hiên Academy. Nhận ra rằng người Mỹ muốn rời khỏi cuộc vui còn nhanh hơn là muốn đến với nó, ấy là một trong những trực giác bậc thầy của ông chủ hãng xe thuê lừng danh.

When Newland Archer opened the door at the back of the club box the curtain had just gone up on the garden scene. There was no reason why the young man should not have come earlier, for he had dined at seven, alone with his mother and sister, and had lingered afterward over a cigar in the Gothic library with glazed black-walnut bookcases and finial-topped chairs which was the only room in the house where Mrs. Archer allowed smoking. But, in the first place, New York was a metropolis, and perfectly aware that in metropolises it was "not the thing" to arrive early at the opera; and what was or was not "the thing" played a part as important in Newland Archer's New York as the inscrutable totem terrors that had ruled the destinies of his forefathers thousands of years ago.

Khi Newland Archer mở cánh cửa ở phía sau lô của câu lạc bộ thì màn vừa kéo lên cảnh khu vườn. Chàng trai chẳng có lý do gì để không đến sớm hơn, vì anh đã dùng bữa lúc bảy giờ, chỉ có mẹ và em gái, rồi nán lại bên điếu xì gà trong thư phòng kiểu Gothic với những tủ sách óc chó đen đóng kính và những chiếc ghế có chóp chạm, căn phòng duy nhất trong nhà mà bà Archer cho phép hút thuốc. Nhưng trước hết, New York là một đô thị lớn, và hoàn toàn biết rằng ở đô thị lớn đến nhà hát sớm là “không phải lối”; và việc cái gì “phải lối” hay không giữ một vai trò quan trọng trong New York của Newland Archer chẳng kém những nỗi kinh hoàng tô-tem khó dò vốn chi phối vận mệnh tổ tiên anh cách đây hàng ngàn năm.

The second reason for his delay was a personal one. He had dawdled over his cigar because he was at heart a dilettante, and thinking over a pleasure to come often gave him a subtler satisfaction than its realisation. This was especially the case when the pleasure was a delicate one, as his pleasures mostly were; and on this occasion the moment he looked forward to was so rare and exquisite in quality that—well, if he had timed his arrival in accord with the prima donna's stage-manager he could not have entered the Academy at a more significant moment than just as she was singing: "He loves me—he loves me not—he loves me!—" and sprinkling the falling daisy petals with notes as clear as dew.

Lý do thứ hai khiến anh chậm chân là một lý do riêng. Anh nấn ná bên điếu xì gà vì trong thâm tâm anh là một người tài tử, và nghĩ trước về một thú vui sắp tới thường đem lại cho anh sự thỏa mãn tinh tế hơn chính lúc hưởng nó. Điều ấy nhất là đúng khi thú vui thuộc loại mong manh, như phần lớn thú vui của anh; và lần này, khoảnh khắc anh ngóng đợi hiếm có và tinh tế đến mức—mà thôi, giả như anh tính giờ đến theo ý người quản lý sân khấu của nữ danh ca, anh cũng không thể bước vào Academy vào lúc nào đắt hơn lúc bà vừa hát: “Anh yêu em—anh không yêu em—anh yêu em!—” và rắc những cánh cúc rơi xuống bằng những nốt nhạc trong như sương.

She sang, of course, "M'ama!" and not "he loves me," since an unalterable and unquestioned law of the musical world required that the German text of French operas sung by Swedish artists should be translated into Italian for the clearer understanding of English-speaking audiences. This seemed as natural to Newland Archer as all the other conventions on which his life was moulded: such as the duty of using two silver-backed brushes with his monogram in blue enamel to part his hair, and of never appearing in society without a flower (preferably a gardenia) in his buttonhole.

Dĩ nhiên bà hát “M'ama!” chứ không phải “anh yêu em”, vì một đạo luật bất di bất dịch và chẳng ai thắc mắc của thế giới âm nhạc đòi rằng lời Đức của những vở opera Pháp do các nghệ sĩ Thụy Điển hát phải được dịch sang tiếng Ý để khán giả nói tiếng Anh hiểu cho rõ. Điều này đối với Newland Archer tự nhiên như mọi tục lệ khác đã đúc nên đời anh: chẳng hạn bổn phận dùng hai chiếc bàn chải lưng bạc có chữ lồng men xanh để rẽ tóc, và bổn phận không bao giờ xuất hiện trước xã hội mà thiếu một bông hoa (tốt nhất là hoa dành dành) cài ở khuyết áo.

"M'ama ... non m'ama ..." the prima donna sang, and "M'ama!", with a final burst of love triumphant, as she pressed the dishevelled daisy to her lips and lifted her large eyes to the sophisticated countenance of the little brown Faust-Capoul, who was vainly trying, in a tight purple velvet doublet and plumed cap, to look as pure and true as his artless victim.

“M'ama ... non m'ama ...” nữ danh ca hát, rồi “M'ama!”, với một tiếng bật cuối cùng của tình yêu chiến thắng, khi bà áp đóa cúc xơ xác lên môi và ngước đôi mắt to nhìn gương mặt từng trải của anh Faust-Capoul nhỏ thó da nâu, kẻ đang cố gắng uổng công, trong chiếc áo chẽn nhung tím bó sát và chiếc mũ cắm lông, để trông có vẻ trong sạch và chân thành như nạn nhân ngây thơ của mình.

Newland Archer, leaning against the wall at the back of the club box, turned his eyes from the stage and scanned the opposite side of the house. Directly facing him was the box of old Mrs. Manson Mingott, whose monstrous obesity had long since made it impossible for her to attend the Opera, but who was always represented on fashionable nights by some of the younger members of the family. On this occasion, the front of the box was filled by her daughter-in-law, Mrs. Lovell Mingott, and her daughter, Mrs. Welland; and slightly withdrawn behind these brocaded matrons sat a young girl in white with eyes ecstatically fixed on the stage-lovers. As Madame Nilsson's "M'ama!" thrilled out above the silent house (the boxes always stopped talking during the Daisy Song) a warm pink mounted to the girl's cheek, mantled her brow to the roots of her fair braids, and suffused the young slope of her breast to the line where it met a modest tulle tucker fastened with a single gardenia. She dropped her eyes to the immense bouquet of lilies-of-the-valley on her knee, and Newland Archer saw her white-gloved finger-tips touch the flowers softly. He drew a breath of satisfied vanity and his eyes returned to the stage.

Newland Archer, dựa lưng vào tường phía sau lô câu lạc bộ, rời mắt khỏi sân khấu và đưa mắt quét sang phía đối diện của nhà hát. Ngay trước mặt anh là lô của bà cụ Manson Mingott, người mà thân hình phì nộn quá cỡ từ lâu đã khiến bà không thể đến nhà hát opera, nhưng những đêm thời thượng bao giờ cũng có vài thành viên trẻ hơn của gia đình thay mặt. Lần này, phía trước lô là con dâu bà, bà Lovell Mingott, và con gái bà, bà Welland; còn lùi lại đôi chút sau các bà mặc gấm ấy là một thiếu nữ áo trắng, mắt ngây ngất dán vào đôi tình nhân trên sân khấu. Khi tiếng “M'ama!” của Madame Nilsson vút lên trên khán phòng im lặng (các lô bao giờ cũng ngừng chuyện trò trong Khúc ca Hoa cúc) một sắc hồng ấm dâng lên má cô gái, phủ lên trán cô đến tận chân những bím tóc vàng, và tràn xuống dốc ngực non trẻ đến tận đường viền tấm voan che ngực khiêm nhường cài bằng một bông dành dành. Cô cụp mắt xuống bó hoa lan chuông đồ sộ trên đầu gối, và Newland Archer thấy những ngón tay đeo găng trắng của cô khẽ chạm vào những bông hoa. Anh thở ra một hơi dài mãn nguyện của lòng hư vinh, và mắt lại quay về sân khấu.

No expense had been spared on the setting, which was acknowledged to be very beautiful even by people who shared his acquaintance with the Opera houses of Paris and Vienna. The foreground, to the footlights, was covered with emerald green cloth. In the middle distance symmetrical mounds of woolly green moss bounded by croquet hoops formed the base of shrubs shaped like orange-trees but studded with large pink and red roses. Gigantic pansies, considerably larger than the roses, and closely resembling the floral pen-wipers made by female parishioners for fashionable clergymen, sprang from the moss beneath the rose-trees; and here and there a daisy grafted on a rose-branch flowered with a luxuriance prophetic of Mr. Luther Burbank's far-off prodigies.

Phông cảnh không tiếc tiền, và được thừa nhận là rất đẹp, ngay cả bởi những người từng quen với các nhà hát opera ở Paris và Vienna như anh. Phía trước, đến tận hàng đèn chân, trải một tấm vải xanh ngọc lục. Ở trung cảnh, những gò rêu xanh bông xù đối xứng, quây bằng những vòng croquet, làm gốc cho những bụi cây dáng cây cam nhưng đính đầy hoa hồng to màu hồng và đỏ. Những đóa păng-xê khổng lồ, lớn hơn hoa hồng đáng kể, và giống hệt những chiếc giẻ lau bút bằng hoa do các bà giáo dân làm tặng các cha xứ thời thượng, mọc lên từ lớp rêu dưới những cây hồng; và đây đó một đóa cúc ghép trên cành hồng nở sum suê, báo trước những kỳ tích xa xôi của ông Luther Burbank.

In the centre of this enchanted garden Madame Nilsson, in white cashmere slashed with pale blue satin, a reticule dangling from a blue girdle, and large yellow braids carefully disposed on each side of her muslin chemisette, listened with downcast eyes to M. Capoul's impassioned wooing, and affected a guileless incomprehension of his designs whenever, by word or glance, he persuasively indicated the ground floor window of the neat brick villa projecting obliquely from the right wing.

Giữa khu vườn mê hoặc ấy, Madame Nilsson, trong chiếc áo len cashmere trắng xẻ lụa xanh nhạt, một chiếc túi xách nhỏ lủng lẳng bên đai xanh, và những bím tóc vàng to được sắp cẩn thận hai bên chiếc yếm muslin, cụp mắt nghe ông Capoul tỏ tình nồng nhiệt, và giả vờ ngây thơ không hiểu ý đồ của anh mỗi khi, bằng lời hay bằng cái nhìn, anh khéo léo chỉ về cửa sổ tầng trệt của căn biệt thự gạch gọn gàng nhô xéo ra từ cánh phải.

"The darling!" thought Newland Archer, his glance flitting back to the young girl with the lilies-of-the-valley. "She doesn't even guess what it's all about." And he contemplated her absorbed young face with a thrill of possessorship in which pride in his own masculine initiation was mingled with a tender reverence for her abysmal purity. "We'll read Faust together ... by the Italian lakes ..." he thought, somewhat hazily confusing the scene of his projected honey-moon with the masterpieces of literature which it would be his manly privilege to reveal to his bride. It was only that afternoon that May Welland had let him guess that she "cared" (New York's consecrated phrase of maiden avowal), and already his imagination, leaping ahead of the engagement ring, the betrothal kiss and the march from Lohengrin, pictured her at his side in some scene of old European witchery.

“Bé cưng của anh!” Newland Archer nghĩ, ánh mắt anh thoáng quay về cô gái với bó lan chuông. “Em còn chẳng đoán nổi tất cả chuyện này là gì.” Và anh ngắm gương mặt trẻ thơ đang chăm chú ấy với một niềm rạo rực của kẻ làm chủ, trong đó lòng tự hào về sự từng trải của đàn ông hòa với một niềm kính trọng dịu dàng đối với sự trong trắng sâu thẳm của cô. “Chúng ta sẽ cùng đọc Faust ... bên những hồ Ý ...” anh nghĩ, hơi mơ hồ lẫn cảnh tuần trăng mật dự định với những kiệt tác văn chương mà đặc quyền nam nhi của anh sẽ là tiết lộ cho cô dâu. Mới chiều nay thôi May Welland đã để anh đoán rằng cô “thương” anh (cụm từ thiêng liêng của New York cho lời thú nhận của thiếu nữ), vậy mà trí tưởng tượng của anh đã nhảy vọt qua chiếc nhẫn đính hôn, nụ hôn đính ước và khúc hành khúc trong Lohengrin, để hình dung cô bên mình giữa một khung cảnh cổ kính đầy bùa mê nào đó của châu Âu.

He did not in the least wish the future Mrs. Newland Archer to be a simpleton. He meant her (thanks to his enlightening companionship) to develop a social tact and readiness of wit enabling her to hold her own with the most popular married women of the "younger set," in which it was the recognised custom to attract masculine homage while playfully discouraging it. If he had probed to the bottom of his vanity (as he sometimes nearly did) he would have found there the wish that his wife should be as worldly-wise and as eager to please as the married lady whose charms had held his fancy through two mildly agitated years; without, of course, any hint of the frailty which had so nearly marred that unhappy being's life, and had disarranged his own plans for a whole winter.

Anh không hề muốn bà Newland Archer tương lai là một người khờ khạo. Anh muốn rằng (nhờ sự kề cận khai sáng của mình) cô sẽ phát triển được sự khéo léo xã giao và nhanh trí đủ để sánh ngang với những phụ nữ có chồng được ưa chuộng nhất của “giới trẻ”, nơi mà thông lệ được công nhận là thu hút sự tôn thờ của đàn ông trong khi đùa cợt làm ra vẻ ngăn cản. Nếu anh thăm dò đến tận đáy lòng hư vinh của mình (như đôi khi anh suýt làm), anh sẽ thấy ở đó mong muốn vợ mình khôn đời và hăm hở làm vừa lòng người như người đàn bà có chồng mà sức quyến rũ đã giữ chân trí tưởng tượng của anh suốt hai năm xao xuyến nhẹ nhàng; dĩ nhiên không chút dấu vết nào của nỗi yếu lòng suýt hủy hoại đời người đáng thương ấy, và đã làm đảo lộn kế hoạch của anh suốt cả một mùa đông.

How this miracle of fire and ice was to be created, and to sustain itself in a harsh world, he had never taken the time to think out; but he was content to hold his view without analysing it, since he knew it was that of all the carefully-brushed, white-waistcoated, button-hole-flowered gentlemen who succeeded each other in the club box, exchanged friendly greetings with him, and turned their opera-glasses critically on the circle of ladies who were the product of the system. In matters intellectual and artistic Newland Archer felt himself distinctly the superior of these chosen specimens of old New York gentility; he had probably read more, thought more, and even seen a good deal more of the world, than any other man of the number. Singly they betrayed their inferiority; but grouped together they represented "New York," and the habit of masculine solidarity made him accept their doctrine on all the issues called moral. He instinctively felt that in this respect it would be troublesome—and also rather bad form—to strike out for himself.

Phép lạ của lửa và băng ấy sẽ được tạo ra ra sao, và tự duy trì mình thế nào giữa một thế giới khắc nghiệt, anh chưa bao giờ bỏ công nghĩ cho thấu; nhưng anh bằng lòng giữ quan điểm ấy mà không phân tích, vì biết đó cũng là quan điểm của mọi quý ông chải chuốt, áo gi-lê trắng, hoa cài khuyết áo, nối nhau bước vào lô câu lạc bộ, trao anh những lời chào thân thiện, và chĩa ống nhòm opera một cách phê bình vào vòng các quý bà vốn là sản phẩm của hệ thống ấy. Về trí tuệ và nghệ thuật, Newland Archer thấy mình rõ ràng vượt trội những mẫu vật tuyển chọn của giới thượng lưu lịch lãm New York xưa này; có lẽ anh đã đọc nhiều hơn, nghĩ nhiều hơn, và thậm chí đã chứng kiến nhiều thế giới hơn bất kỳ ai trong bọn họ. Từng người một, họ để lộ sự kém cỏi; nhưng gộp lại họ đại diện cho “New York”, và thói quen đoàn kết của đàn ông khiến anh chấp nhận học thuyết của họ về mọi vấn đề gọi là đạo đức. Anh bản năng cảm thấy rằng về phương diện này tự mình đi một con đường riêng sẽ phiền phức—mà cũng khá thiếu lịch sự.

"Well—upon my soul!" exclaimed Lawrence Lefferts, turning his opera-glass abruptly away from the stage. Lawrence Lefferts was, on the whole, the foremost authority on "form" in New York. He had probably devoted more time than any one else to the study of this intricate and fascinating question; but study alone could not account for his complete and easy competence. One had only to look at him, from the slant of his bald forehead and the curve of his beautiful fair moustache to the long patent-leather feet at the other end of his lean and elegant person, to feel that the knowledge of "form" must be congenital in any one who knew how to wear such good clothes so carelessly and carry such height with so much lounging grace. As a young admirer had once said of him: "If anybody can tell a fellow just when to wear a black tie with evening clothes and when not to, it's Larry Lefferts." And on the question of pumps versus patent-leather "Oxfords" his authority had never been disputed.

“Chà—trời đất ơi!” Lawrence Lefferts kêu lên, quay phắt ống nhòm khỏi sân khấu. Lawrence Lefferts, nhìn chung, là bậc quyền uy hàng đầu về “lề lối” ở New York. Có lẽ ông đã dành nhiều thời gian hơn bất kỳ ai cho việc nghiên cứu vấn đề rắc rối và mê hoặc ấy; nhưng chỉ nghiên cứu thôi không giải thích được sự thông thạo trọn vẹn và nhẹ nhàng của ông. Chỉ cần nhìn ông, từ độ nghiêng của vầng trán hói và đường cong bộ ria vàng đẹp cho đến đôi bàn chân dài đi giày da bóng ở đầu kia của thân hình gầy và thanh nhã, là đủ cảm thấy rằng hiểu biết về “lề lối” hẳn là bẩm sinh ở bất kỳ ai biết mặc đồ đẹp thế mà cẩu thả đến thế, và mang chiều cao ấy với vẻ uể oải duyên dáng đến thế. Như một người ngưỡng mộ trẻ từng nói về ông: “Nếu có ai chỉ cho một anh anh biết khi nào nên thắt cà vạt đen với lễ phục buổi tối và khi nào không, thì đó là Larry Lefferts.” Còn về chuyện giày đế mềm hay giày “Oxford” da bóng, thẩm quyền của ông chưa bao giờ bị tranh cãi.

"My God!" he said; and silently handed his glass to old Sillerton Jackson.

“Trời ạ!” ông nói; và lặng lẽ đưa ống nhòm cho ông cụ Sillerton Jackson.

Newland Archer, following Lefferts's glance, saw with surprise that his exclamation had been occasioned by the entry of a new figure into old Mrs. Mingott's box. It was that of a slim young woman, a little less tall than May Welland, with brown hair growing in close curls about her temples and held in place by a narrow band of diamonds. The suggestion of this headdress, which gave her what was then called a "Josephine look," was carried out in the cut of the dark blue velvet gown rather theatrically caught up under her bosom by a girdle with a large old-fashioned clasp. The wearer of this unusual dress, who seemed quite unconscious of the attention it was attracting, stood a moment in the centre of the box, discussing with Mrs. Welland the propriety of taking the latter's place in the front right-hand corner; then she yielded with a slight smile, and seated herself in line with Mrs. Welland's sister-in-law, Mrs. Lovell Mingott, who was installed in the opposite corner.

Newland Archer, nhìn theo ánh mắt Lefferts, ngạc nhiên thấy tiếng kêu ấy của ông là do một bóng dáng mới vừa bước vào lô của bà cụ Mingott. Đó là một thiếu phụ mảnh mai, thấp hơn May Welland chút ít, tóc nâu uốn xoăn sát thái dương và giữ bằng một vòng kim cương hẹp. Ý tứ của kiểu chải đầu ấy, vốn mang lại cho bà cái mà bấy giờ người ta gọi là “dáng Joséphine”, còn được nhắc lại trong đường cắt của chiếc áo nhung xanh thẫm, thắt dưới ngực một cách hơi sân khấu bằng chiếc đai có khóa kiểu cổ cỡ lớn. Người mặc chiếc áo lạ lùng này, dường như hoàn toàn không để ý đến sự chú ý nó gây ra, đứng một lát giữa lô, cùng bà Welland bàn xem có nên ngồi vào chỗ của bà ở góc phải phía trước không; rồi bà nhường, với một nụ cười nhẹ, và ngồi xuống cùng hàng với chị dâu của bà Welland, bà Lovell Mingott, người đã yên vị ở góc đối diện.

Mr. Sillerton Jackson had returned the opera-glass to Lawrence Lefferts. The whole of the club turned instinctively, waiting to hear what the old man had to say; for old Mr. Jackson was as great an authority on "family" as Lawrence Lefferts was on "form." He knew all the ramifications of New York's cousinships; and could not only elucidate such complicated questions as that of the connection between the Mingotts (through the Thorleys) with the Dallases of South Carolina, and that of the relationship of the elder branch of Philadelphia Thorleys to the Albany Chiverses (on no account to be confused with the Manson Chiverses of University Place), but could also enumerate the leading characteristics of each family: as, for instance, the fabulous stinginess of the younger lines of Leffertses (the Long Island ones); or the fatal tendency of the Rushworths to make foolish matches; or the insanity recurring in every second generation of the Albany Chiverses, with whom their New York cousins had always refused to intermarry—with the disastrous exception of poor Medora Manson, who, as everybody knew ... but then her mother was a Rushworth.

Ông Sillerton Jackson đã trả ống nhòm cho Lawrence Lefferts. Cả lô câu lạc bộ theo bản năng quay lại, chờ nghe ông già nói gì; vì ông cụ Jackson là bậc quyền uy về “gia thế” cũng như Lawrence Lefferts là bậc quyền uy về “lề lối”. Ông biết mọi nhánh rẽ của các mối họ hàng ở New York; không chỉ giải thích được những vấn đề phức tạp như mối quan hệ giữa nhà Mingott (qua nhà Thorley) với nhà Dallas ở Nam Carolina, hay mối quan hệ giữa nhánh trưởng nhà Thorley ở Philadelphia với nhà Chivers ở Albany (tuyệt đối không được lẫn với nhà Manson Chivers ở University Place), mà còn kể được những đặc điểm chủ yếu của từng gia đình: chẳng hạn sự keo kiệt huyền thoại của các nhánh trẻ nhà Lefferts (những người ở Long Island); hay xu hướng khó tránh của nhà Rushworth là kết hôn dại dột; hay chứng điên cứ cách một đời lại tái phát ở nhà Chivers Albany, mà bà con New York của họ xưa nay không chịu kết thông gia—ngoại trừ một ngoại lệ tai hại là Medora Manson tội nghiệp, người mà ai cũng biết ... nhưng mẹ cô ấy là một Rushworth.

In addition to this forest of family trees, Mr. Sillerton Jackson carried between his narrow hollow temples, and under his soft thatch of silver hair, a register of most of the scandals and mysteries that had smouldered under the unruffled surface of New York society within the last fifty years. So far indeed did his information extend, and so acutely retentive was his memory, that he was supposed to be the only man who could have told you who Julius Beaufort, the banker, really was, and what had become of handsome Bob Spicer, old Mrs. Manson Mingott's father, who had disappeared so mysteriously (with a large sum of trust money) less than a year after his marriage, on the very day that a beautiful Spanish dancer who had been delighting thronged audiences in the old Opera-house on the Battery had taken ship for Cuba. But these mysteries, and many others, were closely locked in Mr. Jackson's breast; for not only did his keen sense of honour forbid his repeating anything privately imparted, but he was fully aware that his reputation for discretion increased his opportunities of finding out what he wanted to know.

Ngoài cánh rừng cây gia phả ấy, giữa hai bên thái dương hóp gầy và dưới mái tóc bạc mềm như rơm, ông Sillerton Jackson còn mang một cuốn sổ đăng ký gần hết các vụ tai tiếng và bí ẩn đã âm ỉ dưới mặt phẳng lặng của xã hội New York suốt năm mươi năm qua. Hiểu biết của ông trải rộng đến thế, trí nhớ ông sắc bền đến thế, nên người ta cho rằng ông là người duy nhất có thể cho bạn biết Julius Beaufort, nhà ngân hàng, thật sự là ai, và điều gì đã xảy đến với Bob Spicer đẹp trai, cha của bà cụ Manson Mingott, người đã biến mất bí ẩn (cùng một món tiền ủy thác lớn) chưa đầy một năm sau khi cưới, đúng ngày một nữ vũ công Tây Ban Nha xinh đẹp, từng làm say mê những khán phòng chật kín ở nhà hát opera cũ trên Battery, xuống tàu đi Cuba. Nhưng những bí ẩn ấy, và nhiều bí ẩn khác, được khóa chặt trong lòng ông Jackson; vì không chỉ lòng tự trọng nhạy bén cấm ông nhắc lại bất cứ điều gì được thì thầm riêng, mà ông còn biết rõ rằng tiếng tăm kín miệng càng tăng thêm cơ hội để ông tìm ra điều mình muốn biết.

The club box, therefore, waited in visible suspense while Mr. Sillerton Jackson handed back Lawrence Lefferts's opera-glass. For a moment he silently scrutinised the attentive group out of his filmy blue eyes overhung by old veined lids; then he gave his moustache a thoughtful twist, and said simply: "I didn't think the Mingotts would have tried it on."

Vì thế lô câu lạc bộ chờ đợi trong hồi hộp lộ rõ khi ông Sillerton Jackson trả lại ống nhòm cho Lawrence Lefferts. Một lát ông lặng lẽ xem xét nhóm người đang chăm chú bằng đôi mắt xanh mờ đục dưới mí già nổi gân; rồi ông xoắn ria ra chiều suy nghĩ, và chỉ nói: “Tôi không nghĩ nhà Mingott lại dám làm thế.”

II.

II.

Newland Archer, during this brief episode, had been thrown into a strange state of embarrassment.

Newland Archer, trong đoạn xen ngắn ngủi này, đã bị đẩy vào một trạng thái bối rối lạ lùng.

It was annoying that the box which was thus attracting the undivided attention of masculine New York should be that in which his betrothed was seated between her mother and aunt; and for a moment he could not identify the lady in the Empire dress, nor imagine why her presence created such excitement among the initiated. Then light dawned on him, and with it came a momentary rush of indignation. No, indeed; no one would have thought the Mingotts would have tried it on!

Thật bực mình khi chiếc lô đang thu hút trọn sự chú ý của giới đàn ông New York lại chính là chiếc lô nơi hôn thê của anh ngồi giữa mẹ và dì; và trong một lát anh không nhận ra người phụ nữ mặc áo kiểu Empire, cũng không hiểu sao sự có mặt của bà gây xôn xao đến thế giữa những người trong cuộc. Rồi anh sáng ra, và cùng với nó là một cơn phẫn nộ thoáng qua. Phải, quả thật; chẳng ai ngờ nhà Mingott lại dám làm thế!

But they had; they undoubtedly had; for the low-toned comments behind him left no doubt in Archer's mind that the young woman was May Welland's cousin, the cousin always referred to in the family as "poor Ellen Olenska." Archer knew that she had suddenly arrived from Europe a day or two previously; he had even heard from Miss Welland (not disapprovingly) that she had been to see poor Ellen, who was staying with old Mrs. Mingott. Archer entirely approved of family solidarity, and one of the qualities he most admired in the Mingotts was their resolute championship of the few black sheep that their blameless stock had produced. There was nothing mean or ungenerous in the young man's heart, and he was glad that his future wife should not be restrained by false prudery from being kind (in private) to her unhappy cousin; but to receive Countess Olenska in the family circle was a different thing from producing her in public, at the Opera of all places, and in the very box with the young girl whose engagement to him, Newland Archer, was to be announced within a few weeks. No, he felt as old Sillerton Jackson felt; he did not think the Mingotts would have tried it on!

Nhưng họ đã dám; chắc chắn là đã dám; vì những lời bình phẩm thì thầm sau lưng anh không để Archer còn nghi ngờ gì rằng thiếu phụ ấy là chị họ của May Welland, người chị họ mà trong gia đình bao giờ cũng gọi là “Ellen Olenska tội nghiệp”. Archer biết bà vừa từ châu Âu về bất ngờ cách đây một hai ngày; anh còn nghe cô Welland nói (không chút phản đối) rằng cô đã đến thăm Ellen tội nghiệp, người đang ở nhà bà cụ Mingott. Archer hoàn toàn tán thành sự đoàn kết gia tộc, và một trong những phẩm chất anh ngưỡng mộ nhất ở nhà Mingott là sự bênh vực kiên quyết của họ đối với vài con chiên ghẻ mà dòng giống vô tì vết của họ đã sinh ra. Không có gì hèn hạ hay thiếu độ lượng trong lòng chàng trai, và anh mừng là vợ tương lai của mình không bị thói đạo đức giả làm bộ ngăn cản việc đối xử tử tế (một cách riêng tư) với người chị họ bất hạnh; nhưng đón nữ bá tước Olenska trong vòng thân tộc là một chuyện, còn đưa bà ra công chúng, lại ở nhà hát opera, và ngay trong chiếc lô có thiếu nữ mà lễ đính hôn với anh, Newland Archer, sẽ được công bố trong vài tuần nữa, lại là chuyện khác. Không, anh nghĩ y như ông cụ Sillerton Jackson; anh không ngờ nhà Mingott lại dám làm thế!

He knew, of course, that whatever man dared (within Fifth Avenue's limits) that old Mrs. Manson Mingott, the Matriarch of the line, would dare. He had always admired the high and mighty old lady, who, in spite of having been only Catherine Spicer of Staten Island, with a father mysteriously discredited, and neither money nor position enough to make people forget it, had allied herself with the head of the wealthy Mingott line, married two of her daughters to "foreigners" (an Italian marquis and an English banker), and put the crowning touch to her audacities by building a large house of pale cream-coloured stone (when brown sandstone seemed as much the only wear as a frock-coat in the afternoon) in an inaccessible wilderness near the Central Park.

Anh biết, dĩ nhiên, rằng bất cứ điều gì đàn ông dám làm (trong phạm vi của Đại lộ Số Năm), bà cụ Manson Mingott, Nữ gia trưởng của dòng họ, cũng dám. Anh luôn ngưỡng mộ bà cụ cao ngạo ấy, người mà dù chỉ là Catherine Spicer ở đảo Staten, có người cha mang tiếng bí ẩn, tiền bạc địa vị chẳng đủ để người ta quên chuyện ấy, vẫn sánh duyên được với người đứng đầu dòng họ Mingott giàu có, gả hai con gái cho “người ngoại quốc” (một hầu tước Ý và một chủ ngân hàng Anh), và điểm nét cuối cho chuỗi liều lĩnh của mình bằng việc xây một ngôi nhà lớn bằng đá màu kem nhạt (vào lúc đá sa thạch nâu dường như là thứ duy nhất đáng mặc, cũng như chiếc áo lễ phục dài vào buổi chiều) giữa một vùng hoang vu cách trở gần Công viên Trung tâm.

Old Mrs. Mingott's foreign daughters had become a legend. They never came back to see their mother, and the latter being, like many persons of active mind and dominating will, sedentary and corpulent in her habit, had philosophically remained at home. But the cream-coloured house (supposed to be modelled on the private hotels of the Parisian aristocracy) was there as a visible proof of her moral courage; and she throned in it, among pre-Revolutionary furniture and souvenirs of the Tuileries of Louis Napoleon (where she had shone in her middle age), as placidly as if there were nothing peculiar in living above Thirty-fourth Street, or in having French windows that opened like doors instead of sashes that pushed up.

Những cô con gái ngoại quốc của bà cụ Mingott đã thành huyền thoại. Họ không bao giờ về thăm mẹ, và bà, như nhiều người có đầu óc hoạt bát và ý chí thống trị, vốn ưa ngồi yên một chỗ và nặng nề, đã thản nhiên ở lại nhà. Nhưng ngôi nhà màu kem (được cho là bắt chước các dinh thự tư nhân của giới quý tộc Paris) ở đó như một bằng chứng hữu hình cho dũng khí tinh thần của bà; và bà ngự trong đó, giữa đồ đạc trước Cách mạng và những kỷ vật của điện Tuileries thời Louis Napoléon (nơi bà từng rạng rỡ lúc trung niên), thanh thản như thể chẳng có gì kỳ quặc khi sống bên trên Phố Ba Mươi Tư, hay khi có những cửa sổ kiểu Pháp mở như cửa ra vào thay vì những khung cửa sổ trượt kéo lên.

Every one (including Mr. Sillerton Jackson) was agreed that old Catherine had never had beauty—a gift which, in the eyes of New York, justified every success, and excused a certain number of failings. Unkind people said that, like her Imperial namesake, she had won her way to success by strength of will and hardness of heart, and a kind of haughty effrontery that was somehow justified by the extreme decency and dignity of her private life. Mr. Manson Mingott had died when she was only twenty-eight, and had "tied up" the money with an additional caution born of the general distrust of the Spicers; but his bold young widow went her way fearlessly, mingled freely in foreign society, married her daughters in heaven knew what corrupt and fashionable circles, hobnobbed with Dukes and Ambassadors, associated familiarly with Papists, entertained Opera singers, and was the intimate friend of Mme. Taglioni; and all the while (as Sillerton Jackson was the first to proclaim) there had never been a breath on her reputation; the only respect, he always added, in which she differed from the earlier Catherine.

Ai cũng đồng ý (kể cả ông Sillerton Jackson) rằng bà Catherine già chưa bao giờ có sắc đẹp, một ơn huệ mà trong mắt New York biện minh cho mọi thành công và bào chữa được kha khá lầm lỗi. Những kẻ ác ý bảo rằng, giống như vị nữ hoàng cùng tên, bà đã mở đường đến thành công bằng ý chí mạnh và lòng dạ cứng rắn, cùng một thứ trơ tráo kiêu kỳ mà không hiểu sao vẫn được bào chữa bởi sự đoan chính và nghiêm trang tột bậc trong đời tư. Ông Manson Mingott đã mất khi bà mới hai mươi tám tuổi, và đã “khóa chặt” tiền bạc bằng một sự thận trọng bổ sung sinh ra từ nỗi ngờ vực chung đối với nhà Spicer; nhưng bà góa trẻ táo bạo vẫn đi đường mình không sợ hãi, giao du thoải mái với xã hội ngoại quốc, gả con gái vào trời biết những giới sa đọa mà thời thượng nào, kết thân với các Công tước và Đại sứ, thân mật giao thiệp với bọn Papist, tiếp đãi các ca sĩ opera, và là bạn tri kỷ của bà Taglioni; vậy mà suốt thời gian ấy (như Sillerton Jackson là người đầu tiên tuyên bố) chưa từng có một lời dị nghị nào đụng đến thanh danh bà; đó là điểm duy nhất, ông bao giờ cũng thêm vào, khiến bà khác với Catherine ngày trước.

Mrs. Manson Mingott had long since succeeded in untying her husband's fortune, and had lived in affluence for half a century; but memories of her early straits had made her excessively thrifty, and though, when she bought a dress or a piece of furniture, she took care that it should be of the best, she could not bring herself to spend much on the transient pleasures of the table. Therefore, for totally different reasons, her food was as poor as Mrs. Archer's, and her wines did nothing to redeem it. Her relatives considered that the penury of her table discredited the Mingott name, which had always been associated with good living; but people continued to come to her in spite of the "made dishes" and flat champagne, and in reply to the remonstrances of her son Lovell (who tried to retrieve the family credit by having the best chef in New York) she used to say laughingly: "What's the use of two good cooks in one family, now that I've married the girls and can't eat sauces?"

Bà Manson Mingott từ lâu đã gỡ được những ràng buộc khỏi gia tài của chồng, và sống sung túc nửa thế kỷ; nhưng ký ức về những ngày túng thiếu thuở đầu khiến bà tằn tiện quá mức, và dù khi mua một chiếc áo hay một món đồ đạc, bà luôn dặn cho nó phải thuộc loại tốt nhất, bà không sao nỡ chi nhiều cho những thú vui thoáng qua của bàn ăn. Thế nên, vì những lý do hoàn toàn khác, đồ ăn nhà bà cũng tồi như đồ ăn nhà bà Archer, và rượu nhà bà chẳng cứu vãn được gì. Họ hàng bà cho rằng sự nghèo nàn của bàn ăn làm mất uy tín họ Mingott, vốn luôn gắn với chuyện ăn ngon; nhưng người ta vẫn đến nhà bà bất chấp những “món nấu sẵn” và sâm banh xìu hơi, và đáp lại những lời can ngăn của con trai bà, Lovell (người cố vãn hồi danh tiếng gia đình bằng cách thuê đầu bếp giỏi nhất New York), bà thường cười nói: “Một nhà cần gì hai đầu bếp giỏi, khi bà già này đã gả xong các cô con gái và chẳng ăn nổi nước sốt nữa?”

Newland Archer, as he mused on these things, had once more turned his eyes toward the Mingott box. He saw that Mrs. Welland and her sister-in-law were facing their semicircle of critics with the Mingottian aplomb which old Catherine had inculcated in all her tribe, and that only May Welland betrayed, by a heightened colour (perhaps due to the knowledge that he was watching her) a sense of the gravity of the situation. As for the cause of the commotion, she sat gracefully in her corner of the box, her eyes fixed on the stage, and revealing, as she leaned forward, a little more shoulder and bosom than New York was accustomed to seeing, at least in ladies who had reasons for wishing to pass unnoticed.

Newland Archer, trong khi nghĩ những điều ấy, lại hướng mắt về lô nhà Mingott. Anh thấy bà Welland và chị dâu đang đối mặt với vòng bán nguyệt những kẻ phê phán bằng cái vẻ tự tin riêng của nhà Mingott mà bà cụ Catherine đã gieo vào cả bộ tộc, và chỉ mình May Welland để lộ, qua sắc mặt ửng đỏ thêm (có lẽ do biết anh đang nhìn mình), cảm thức về sự nghiêm trọng của tình thế. Còn nguyên nhân của cơn xôn xao thì ngồi duyên dáng ở góc lô, mắt dán vào sân khấu, và khi bà nghiêng người về phía trước lộ ra vai và ngực nhiều hơn một chút so với những gì New York quen thấy, ít nhất ở những quý bà có lý do muốn không ai chú ý.

Few things seemed to Newland Archer more awful than an offence against "Taste," that far-off divinity of whom "Form" was the mere visible representative and vicegerent. Madame Olenska's pale and serious face appealed to his fancy as suited to the occasion and to her unhappy situation; but the way her dress (which had no tucker) sloped away from her thin shoulders shocked and troubled him. He hated to think of May Welland's being exposed to the influence of a young woman so careless of the dictates of Taste.

Với Newland Archer, ít điều dường như kinh khủng hơn một sự xúc phạm đến “Thẩm mỹ”, vị thần xa xôi mà “Lề lối” chỉ là người đại diện và phụ chính hữu hình. Gương mặt xanh xao nghiêm nghị của Madame Olenska hợp với trí tưởng tượng của anh, như thích hợp với dịp này và với cảnh ngộ bất hạnh của bà; nhưng cách chiếc áo của bà (không có khăn che ngực) trượt khỏi đôi vai gầy làm anh sửng sốt và bối rối. Anh ghét nghĩ đến chuyện May Welland bị phơi ra dưới ảnh hưởng của một thiếu phụ xem nhẹ những điều răn của Thẩm mỹ đến thế.

"After all," he heard one of the younger men begin behind him (everybody talked through the Mephistopheles-and-Martha scenes), "after all, just what happened?"

“Dù sao,” anh nghe một trong những người đàn ông trẻ hơn bắt đầu sau lưng (mọi người đều nói chuyện suốt những cảnh Mephistopheles và Martha), “dù sao thì rốt cuộc đã xảy ra chuyện gì?”

"Well—she left him; nobody attempts to deny that."

“Ờ—cô ấy bỏ ông ta; không ai chối chuyện đó.”

"He's an awful brute, isn't he?" continued the young enquirer, a candid Thorley, who was evidently preparing to enter the lists as the lady's champion.

“Ông ta là một gã thô bạo ghê gớm, phải không?” người hỏi trẻ tuổi tiếp tục, một Thorley thẳng thắn, rõ ràng đang chuẩn bị bước vào trường đấu làm hiệp sĩ bênh vực quý bà.

"The very worst; I knew him at Nice," said Lawrence Lefferts with authority. "A half-paralysed white sneering fellow—rather handsome head, but eyes with a lot of lashes. Well, I'll tell you the sort: when he wasn't with women he was collecting china. Paying any price for both, I understand."

“Tệ nhất; tôi quen ông ta ở Nice,” Lawrence Lefferts nói với vẻ uy quyền. “Một gã nửa người liệt, trắng bệch, hay nhếch mép cười khẩy—đầu khá đẹp, nhưng đôi mắt mi dài rậm. Này, để tôi cho cậu biết hạng người nào: khi không ở với đàn bà thì sưu tầm đồ sứ. Cả hai thứ đều chi bất kể giá nào, tôi nghe nói thế.”

There was a general laugh, and the young champion said: "Well, then——?"

Cả bọn cười rộ, và người hiệp sĩ trẻ nói: “Thế thì sao nào——?”

"Well, then; she bolted with his secretary."

“Thế thì, cô ta bỏ trốn với thư ký của ông ta.”

"Oh, I see." The champion's face fell.

“À, hiểu rồi.” Mặt người hiệp sĩ xìu xuống.

"It didn't last long, though: I heard of her a few months later living alone in Venice. I believe Lovell Mingott went out to get her. He said she was desperately unhappy. That's all right—but this parading her at the Opera's another thing."

“Nhưng không kéo dài được: vài tháng sau tôi nghe nói cô ta sống một mình ở Venice. Hình như Lovell Mingott đã sang đón cô ta về. Ông ấy nói cô ta khổ sở tuyệt vọng. Thế thì được—nhưng đem cô ta ra khoe ở nhà hát opera lại là chuyện khác.”

"Perhaps," young Thorley hazarded, "she's too unhappy to be left at home."

“Có lẽ,” Thorley trẻ mạo muội nói, “cô ấy đau khổ quá nên không thể để ở nhà một mình.”

This was greeted with an irreverent laugh, and the youth blushed deeply, and tried to look as if he had meant to insinuate what knowing people called a "double entendre."

Câu này được đón bằng một tràng cười bất kính, và chàng trai đỏ bừng mặt, cố làm ra vẻ như chủ ý ám chỉ cái mà những người sành sỏi gọi là “lời nói hai nghĩa”.

"Well—it's queer to have brought Miss Welland, anyhow," some one said in a low tone, with a side-glance at Archer.

“Ờ—dù sao thì đem cô Welland theo cũng kỳ,” ai đó nói nhỏ, liếc sang Archer.

"Oh, that's part of the campaign: Granny's orders, no doubt," Lefferts laughed. "When the old lady does a thing she does it thoroughly."

“À, đó là một phần của chiến dịch: chắc chắn là lệnh của bà cụ,” Lefferts cười. “Bà cụ đã làm gì thì làm đến nơi đến chốn.”

The act was ending, and there was a general stir in the box. Suddenly Newland Archer felt himself impelled to decisive action. The desire to be the first man to enter Mrs. Mingott's box, to proclaim to the waiting world his engagement to May Welland, and to see her through whatever difficulties her cousin's anomalous situation might involve her in; this impulse had abruptly overruled all scruples and hesitations, and sent him hurrying through the red corridors to the farther side of the house.

Màn sắp hạ, và cả lô xôn xao. Bỗng Newland Archer thấy mình bị thôi thúc phải hành động dứt khoát. Ý muốn là người đàn ông đầu tiên bước vào lô bà Mingott, tuyên bố với thế giới đang chờ đợi lễ đính hôn của mình với May Welland, và đưa cô vượt qua bất cứ khó khăn nào mà hoàn cảnh bất thường của chị họ của cô có thể kéo cô vào; sự thôi thúc ấy đột ngột lấn át mọi do dự và e ngại, và đẩy anh vội vã đi qua những hành lang đỏ sang phía bên kia nhà hát.

As he entered the box his eyes met Miss Welland's, and he saw that she had instantly understood his motive, though the family dignity which both considered so high a virtue would not permit her to tell him so. The persons of their world lived in an atmosphere of faint implications and pale delicacies, and the fact that he and she understood each other without a word seemed to the young man to bring them nearer than any explanation would have done. Her eyes said: "You see why Mamma brought me," and his answered: "I would not for the world have had you stay away."

Khi anh bước vào lô, mắt anh gặp mắt cô Welland, và anh thấy cô đã hiểu ngay động cơ của anh, dù phẩm giá gia đình mà cả hai đều xem là một đức tính cao không cho phép cô nói ra. Những người trong thế giới của họ sống giữa bầu không khí của những hàm ý mong manh và những tế nhị nhạt nhòa, và việc anh và cô hiểu nhau không cần một lời dường như, với chàng trai, đưa họ lại gần nhau hơn bất kỳ lời giải thích nào. Mắt cô nói: “Anh thấy vì sao mẹ đưa em đến rồi đó,” và mắt anh đáp: “Anh sẽ không muốn em vắng mặt, dù đổi cả thế gian.”

"You know my niece Countess Olenska?" Mrs. Welland enquired as she shook hands with her future son-in-law. Archer bowed without extending his hand, as was the custom on being introduced to a lady; and Ellen Olenska bent her head slightly, keeping her own pale-gloved hands clasped on her huge fan of eagle feathers. Having greeted Mrs. Lovell Mingott, a large blonde lady in creaking satin, he sat down beside his betrothed, and said in a low tone: "I hope you've told Madame Olenska that we're engaged? I want everybody to know—I want you to let me announce it this evening at the ball."

“Cậu biết cháu gái tôi, nữ bá tước Olenska chứ?” bà Welland hỏi khi bắt tay chàng rể tương lai. Archer cúi chào không đưa tay, như lệ khi được giới thiệu với một quý bà; và Ellen Olenska hơi nghiêng đầu, hai bàn tay đeo găng nhạt màu vẫn đặt trên chiếc quạt lớn bằng lông đại bàng. Sau khi chào bà Lovell Mingott, một bà béo tóc vàng mặc lụa sột soạt, anh ngồi xuống cạnh hôn thê, và nói nhỏ: “Anh mong em đã nói với Madame Olenska là chúng mình đã đính hôn? Anh muốn mọi người đều biết—anh muốn em cho phép anh công bố tối nay ở buổi dạ hội.”

Miss Welland's face grew rosy as the dawn, and she looked at him with radiant eyes. "If you can persuade Mamma," she said; "but why should we change what is already settled?" He made no answer but that which his eyes returned, and she added, still more confidently smiling: "Tell my cousin yourself: I give you leave. She says she used to play with you when you were children."

Mặt cô Welland ửng hồng như bình minh, và cô nhìn anh bằng đôi mắt rạng rỡ. “Nếu anh thuyết phục được mẹ,” cô nói; “nhưng sao ta phải đổi điều đã định rồi?” Anh không đáp gì ngoài cái mà mắt anh đáp lại, và cô thêm, càng mỉm cười tự tin hơn: “Anh tự nói với chị Ellen đi: em cho phép. Chị ấy bảo hồi nhỏ chị ấy từng chơi với anh.”

She made way for him by pushing back her chair, and promptly, and a little ostentatiously, with the desire that the whole house should see what he was doing, Archer seated himself at the Countess Olenska's side.

Cô nhường chỗ cho anh bằng cách đẩy ghế lùi ra, và Archer ngồi ngay xuống cạnh nữ bá tước Olenska, có phần phô trương, chỉ mong cả nhà hát thấy anh đang làm gì.

"We did use to play together, didn't we?" she asked, turning her grave eyes to his. "You were a horrid boy, and kissed me once behind a door; but it was your cousin Vandie Newland, who never looked at me, that I was in love with." Her glance swept the horse-shoe curve of boxes. "Ah, how this brings it all back to me—I see everybody here in knickerbockers and pantalettes," she said, with her trailing slightly foreign accent, her eyes returning to his face.

“Hồi nhỏ chúng ta quả có chơi với nhau, phải không?” bà hỏi, quay đôi mắt nghiêm trang về phía anh. “Anh là một thằng bé đáng ghét, từng hôn tôi một lần sau cánh cửa; nhưng người tôi yêu lại là anh họ anh, Vandie Newland, người chẳng bao giờ thèm nhìn tôi.” Ánh mắt bà quét qua đường cong móng ngựa của các lô. “Ôi, cảnh này gợi lại tất cả—tôi thấy mọi người ở đây mặc quần túm gối và quần lót dài,” bà nói, với giọng kéo dài hơi ngoại quốc, mắt trở lại gương mặt anh.

Agreeable as their expression was, the young man was shocked that they should reflect so unseemly a picture of the august tribunal before which, at that very moment, her case was being tried. Nothing could be in worse taste than misplaced flippancy; and he answered somewhat stiffly: "Yes, you have been away a very long time."

Dù ánh mắt ấy dễ chịu đến mấy, chàng trai vẫn sửng sốt khi nó lại soi ra một bức tranh bất nhã đến thế về cái tòa án uy nghiêm mà ngay lúc này đây vụ của bà đang được đem ra xét xử. Chẳng gì kém tao nhã hơn sự bỡn cợt không đúng chỗ; và anh đáp hơi cứng nhắc: “Vâng, bà đã đi rất lâu rồi.”

"Oh, centuries and centuries; so long," she said, "that I'm sure I'm dead and buried, and this dear old place is heaven;" which, for reasons he could not define, struck Newland Archer as an even more disrespectful way of describing New York society.

“Ôi, hàng thế kỷ, hàng thế kỷ; lâu đến nỗi,” bà nói, “tôi chắc mình đã chết và được chôn rồi, còn chốn thân thương cũ kỹ này là thiên đường;” điều mà, vì những lý do anh không gọi tên được, lại khiến Newland Archer thấy còn bất kính hơn nữa khi tả xã hội New York.

III.

III.

It invariably happened in the same way.

Lần nào cũng diễn ra y như thế.

Mrs. Julius Beaufort, on the night of her annual ball, never failed to appear at the Opera; indeed, she always gave her ball on an Opera night in order to emphasise her complete superiority to household cares, and her possession of a staff of servants competent to organise every detail of the entertainment in her absence.

Bà Julius Beaufort, vào đêm dạ hội thường niên của mình, chưa bao giờ không có mặt ở nhà hát opera; thật vậy, bà luôn tổ chức dạ hội vào một đêm opera để nhấn mạnh rằng bà hoàn toàn đứng trên những lo toan việc nhà, và bà có sẵn một đội gia nhân đủ sức lo mọi chi tiết của buổi tiệc khi bà vắng mặt.

The Beauforts' house was one of the few in New York that possessed a ball-room (it antedated even Mrs. Manson Mingott's and the Headly Chiverses'); and at a time when it was beginning to be thought "provincial" to put a "crash" over the drawing-room floor and move the furniture upstairs, the possession of a ball-room that was used for no other purpose, and left for three-hundred-and-sixty-four days of the year to shuttered darkness, with its gilt chairs stacked in a corner and its chandelier in a bag; this undoubted superiority was felt to compensate for whatever was regrettable in the Beaufort past.

Nhà Beaufort là một trong số ít ngôi nhà ở New York có phòng khiêu vũ (nó có trước cả nhà bà Manson Mingott và nhà Headly Chivers); và vào thời người ta bắt đầu coi là “nhà quê” cái cách trải “tấm vải bạt” lên sàn phòng khách và dọn đồ đạc lên lầu, thì việc có một phòng khiêu vũ không dùng cho việc nào khác, và ba trăm sáu mươi bốn ngày trong năm bị bỏ lại trong bóng tối cửa đóng, ghế mạ vàng chất một góc và đèn chùm bọc trong bao; ưu thế không chối cãi ấy được cho là bù đắp cho bất cứ điều gì đáng tiếc trong quá khứ nhà Beaufort.

Mrs. Archer, who was fond of coining her social philosophy into axioms, had once said: "We all have our pet common people—" and though the phrase was a daring one, its truth was secretly admitted in many an exclusive bosom. But the Beauforts were not exactly common; some people said they were even worse. Mrs. Beaufort belonged indeed to one of America's most honoured families; she had been the lovely Regina Dallas (of the South Carolina branch), a penniless beauty introduced to New York society by her cousin, the imprudent Medora Manson, who was always doing the wrong thing from the right motive. When one was related to the Mansons and the Rushworths one had a "droit de cité" (as Mr. Sillerton Jackson, who had frequented the Tuileries, called it) in New York society; but did one not forfeit it in marrying Julius Beaufort?

Bà Archer, người thích đúc triết lý xã hội của mình thành châm ngôn, từng nói: “Ai cũng có đám dân thường cưng của riêng mình—” và dù câu nói táo bạo, lẽ thật của nó được âm thầm thừa nhận trong nhiều lồng ngực khép kín. Nhưng nhà Beaufort không hẳn là tầm thường; có người bảo họ còn tệ hơn. Bà Beaufort thật ra thuộc một trong những gia đình đáng kính nhất nước Mỹ; bà từng là Regina Dallas xinh đẹp (nhánh Nam Carolina), một mỹ nhân không một xu được người em họ, Medora Manson thiếu thận trọng, giới thiệu vào xã hội New York; Medora xưa nay vẫn làm điều sai vì động cơ đúng. Khi có họ với nhà Manson và nhà Rushworth, người ta có một “droit de cité” (như ông Sillerton Jackson, người từng lui tới điện Tuileries, gọi) trong xã hội New York; nhưng gả cho Julius Beaufort chẳng phải là đánh mất nó hay sao?

The question was: who was Beaufort? He passed for an Englishman, was agreeable, handsome, ill-tempered, hospitable and witty. He had come to America with letters of recommendation from old Mrs. Manson Mingott's English son-in-law, the banker, and had speedily made himself an important position in the world of affairs; but his habits were dissipated, his tongue was bitter, his antecedents were mysterious; and when Medora Manson announced her cousin's engagement to him it was felt to be one more act of folly in poor Medora's long record of imprudences.

Câu hỏi là: Beaufort là ai? Ông được cho là người Anh: dễ mến, đẹp trai, nóng tính, hiếu khách và dí dỏm. Ông đến Mỹ với những thư giới thiệu của người con rể Anh, nhà ngân hàng, của bà cụ Manson Mingott, và nhanh chóng tạo cho mình một vị thế quan trọng trong thế giới kinh doanh; nhưng nếp sống ông phóng túng, miệng lưỡi cay độc, lai lịch mờ ám; và khi Medora Manson báo tin em họ đính hôn với ông, người ta coi đó là thêm một việc dại dột nữa trong bản liệt kê dài những điều khinh suất của Medora tội nghiệp.

But folly is as often justified of her children as wisdom, and two years after young Mrs. Beaufort's marriage it was admitted that she had the most distinguished house in New York. No one knew exactly how the miracle was accomplished. She was indolent, passive, the caustic even called her dull; but dressed like an idol, hung with pearls, growing younger and blonder and more beautiful each year, she throned in Mr. Beaufort's heavy brown-stone palace, and drew all the world there without lifting her jewelled little finger. The knowing people said it was Beaufort himself who trained the servants, taught the chef new dishes, told the gardeners what hot-house flowers to grow for the dinner-table and the drawing-rooms, selected the guests, brewed the after-dinner punch and dictated the little notes his wife wrote to her friends. If he did, these domestic activities were privately performed, and he presented to the world the appearance of a careless and hospitable millionaire strolling into his own drawing-room with the detachment of an invited guest, and saying: "My wife's gloxinias are a marvel, aren't they? I believe she gets them out from Kew."

Nhưng sự dại dột nhiều khi cũng được con cái minh oan như sự khôn ngoan, và hai năm sau khi bà Beaufort trẻ kết hôn, người ta thừa nhận bà có ngôi nhà lỗi lạc nhất New York. Không ai biết chính xác phép màu ấy được thực hiện thế nào. Bà lười, thụ động, người cay nghiệt còn bảo bà đần độn; nhưng diện như một pho tượng thần, đeo ngọc trai đầy người, mỗi năm một trẻ ra, tóc vàng hơn và đẹp hơn, bà ngự trong tòa lâu đài đá nâu nặng nề của ông Beaufort và kéo cả thế giới đến đó mà không phải nhấc một ngón tay út đeo ngọc. Những kẻ rành chuyện nói chính Beaufort huấn luyện gia nhân, dạy đầu bếp các món mới, bảo người làm vườn trồng loại hoa nhà kính nào cho bàn tiệc và các phòng khách, chọn khách mời, pha rượu punch sau bữa tối và đọc cho vợ chép những bức thư ngắn gửi bạn bè. Nếu quả vậy thì những việc nội trợ ấy được làm rất kín đáo, còn ông thì trình ra trước thế giới hình ảnh một triệu phú hiếu khách vô tư dạo bước vào phòng khách nhà mình với vẻ lãnh đạm của một vị khách được mời, và nói: “Hoa gloxinia của nhà tôi thật kỳ diệu, phải không? Tôi tin nhà tôi cho đặt giống từ Kew về.”

Mr. Beaufort's secret, people were agreed, was the way he carried things off. It was all very well to whisper that he had been "helped" to leave England by the international banking-house in which he had been employed; he carried off that rumour as easily as the rest—though New York's business conscience was no less sensitive than its moral standard—he carried everything before him, and all New York into his drawing-rooms, and for over twenty years now people had said they were "going to the Beauforts'" with the same tone of security as if they had said they were going to Mrs. Manson Mingott's, and with the added satisfaction of knowing they would get hot canvas-back ducks and vintage wines, instead of tepid Veuve Clicquot without a year and warmed-up croquettes from Philadelphia.

Bí quyết của ông Beaufort, ai cũng đồng ý, nằm ở cách ông xoay xở cho mọi chuyện êm xuôi. Người ta có thể thì thầm rằng ông đã được “giúp” rời nước Anh bởi nhà băng quốc tế nơi ông làm việc; ông gạt tin đồn ấy nhẹ nhàng như mọi chuyện khác—dù lương tâm thương trường của New York chẳng kém nhạy cảm so với chuẩn mực đạo đức của nó—ông vượt qua mọi trở ngại, kéo cả New York vào phòng khách nhà mình, và hơn hai mươi năm nay người ta nói họ “đến nhà Beaufort” với giọng yên tâm y như khi nói đến nhà bà Manson Mingott, lại thêm nỗi hài lòng biết rằng sẽ có vịt canvas-back nóng hổi và rượu vang thượng hạng, thay vì Veuve Clicquot âm ấm không rõ năm và croquette hâm lại từ Philadelphia.

Mrs. Beaufort, then, had as usual appeared in her box just before the Jewel Song; and when, again as usual, she rose at the end of the third act, drew her opera cloak about her lovely shoulders, and disappeared, New York knew that meant that half an hour later the ball would begin.

Vậy là bà Beaufort, như mọi khi, đã xuất hiện trong lô ngay trước Khúc ca Châu báu; và khi, cũng như mọi khi, cuối màn ba bà đứng dậy, kéo áo choàng nhà hát lên đôi vai xinh đẹp, rồi biến mất, New York biết rằng nửa giờ sau dạ hội sẽ bắt đầu.

The Beaufort house was one that New Yorkers were proud to show to foreigners, especially on the night of the annual ball. The Beauforts had been among the first people in New York to own their own red velvet carpet and have it rolled down the steps by their own footmen, under their own awning, instead of hiring it with the supper and the ball-room chairs. They had also inaugurated the custom of letting the ladies take their cloaks off in the hall, instead of shuffling up to the hostess's bedroom and recurling their hair with the aid of the gas-burner; Beaufort was understood to have said that he supposed all his wife's friends had maids who saw to it that they were properly coiffées when they left home.

Nhà Beaufort là ngôi nhà mà người New York tự hào khoe với người ngoại quốc, nhất là vào đêm dạ hội thường niên. Nhà Beaufort nằm trong số những người đầu tiên ở New York có tấm thảm nhung đỏ của riêng mình, cho gia nhân riêng lăn xuống bậc thềm, dưới tấm mái che riêng, thay vì thuê cùng với bữa tối và ghế phòng khiêu vũ. Họ cũng mở đầu tục lệ cho các quý bà cởi áo choàng ngay ở sảnh, thay vì lê bước lên phòng ngủ của bà chủ nhà để uốn lại tóc bên ngọn đèn gas; người ta kể Beaufort từng nói rằng ông cho là bạn bè của vợ ông ai cũng có hầu gái lo cho họ chải chuốt đúng kiểu trước khi rời khỏi nhà.

Then the house had been boldly planned with a ball-room, so that, instead of squeezing through a narrow passage to get to it (as at the Chiverses') one marched solemnly down a vista of enfiladed drawing-rooms (the sea-green, the crimson and the bouton d'or), seeing from afar the many-candled lustres reflected in the polished parquetry, and beyond that the depths of a conservatory where camellias and tree-ferns arched their costly foliage over seats of black and gold bamboo.

Rồi ngôi nhà được bố trí táo bạo quanh một phòng khiêu vũ, để thay vì phải chen qua một lối hẹp mới tới đó (như ở nhà Chivers), người ta sải bước trang nghiêm qua một tuyến phòng khách thông nhau (phòng xanh biển, phòng đỏ thẫm và phòng bouton d'or), từ xa đã thấy những chùm đèn nhiều nến phản chiếu trên sàn gỗ ghép đánh bóng, và xa hơn nữa là chiều sâu của một nhà kính nơi hoa trà và dương xỉ cây uốn những tán lá đắt tiền trên những chiếc ghế tre đen mạ vàng.

Newland Archer, as became a young man of his position, strolled in somewhat late. He had left his overcoat with the silk-stockinged footmen (the stockings were one of Beaufort's few fatuities), had dawdled a while in the library hung with Spanish leather and furnished with Buhl and malachite, where a few men were chatting and putting on their dancing-gloves, and had finally joined the line of guests whom Mrs. Beaufort was receiving on the threshold of the crimson drawing-room.

Newland Archer, như một chàng trai cùng địa vị phải thế, thong thả đến khá muộn. Anh gửi áo khoác ngoài cho những người hầu đi tất lụa (đôi tất là một trong số ít điều lố bịch của Beaufort), nấn ná một lúc trong thư phòng căng da Tây Ban Nha, bày đồ khảm Buhl và đá malachite, nơi vài người đàn ông đang chuyện trò và đeo găng khiêu vũ, rồi cuối cùng nhập vào hàng khách mà bà Beaufort đang tiếp ở ngưỡng phòng khách đỏ thẫm.

Archer was distinctly nervous. He had not gone back to his club after the Opera (as the young bloods usually did), but, the night being fine, had walked for some distance up Fifth Avenue before turning back in the direction of the Beauforts' house. He was definitely afraid that the Mingotts might be going too far; that, in fact, they might have Granny Mingott's orders to bring the Countess Olenska to the ball.

Archer rõ ràng đang bồn chồn. Anh đã không quay về câu lạc bộ sau buổi opera (như đám công tử thường làm), mà, vì đêm đẹp trời, đã đi bộ một quãng khá xa lên Đại lộ Số Năm rồi mới quay về phía nhà Beaufort. Anh thật sự sợ nhà Mingott có thể đi quá xa; rằng, thật ra, họ có thể đã có lệnh của bà cụ Mingott đưa nữ bá tước Olenska đến dạ hội.

From the tone of the club box he had perceived how grave a mistake that would be; and, though he was more than ever determined to "see the thing through," he felt less chivalrously eager to champion his betrothed's cousin than before their brief talk at the Opera.

Từ giọng điệu trong lô câu lạc bộ anh đã nhận ra đó sẽ là một sai lầm nghiêm trọng đến mức nào; và dù anh quyết tâm hơn bao giờ hết “làm cho trót”, anh thấy mình bớt hăm hở, theo kiểu hiệp sĩ, bênh vực chị họ của hôn thê hơn trước cuộc trò chuyện ngắn ở nhà hát.

Wandering on to the bouton d'or drawing-room (where Beaufort had had the audacity to hang "Love Victorious," the much-discussed nude of Bouguereau) Archer found Mrs. Welland and her daughter standing near the ball-room door. Couples were already gliding over the floor beyond: the light of the wax candles fell on revolving tulle skirts, on girlish heads wreathed with modest blossoms, on the dashing aigrettes and ornaments of the young married women's coiffures, and on the glitter of highly glazed shirt-fronts and fresh glacé gloves.

Lang thang sang phòng khách bouton d'or (nơi Beaufort đã táo bạo treo bức “Tình yêu chiến thắng”, bức tranh khỏa thân gây tranh cãi của Bouguereau), Archer thấy bà Welland và con gái đứng gần cửa phòng khiêu vũ. Những đôi đã lướt trên sàn bên kia: ánh nến sáp rơi trên những váy voan xoay tròn, trên những mái đầu thiếu nữ đội vòng hoa khiêm tốn, trên những cụm lông cò và đồ trang sức bảnh bao trên mái tóc các thiếu phụ trẻ đã có chồng, và trên ánh lấp lánh của những ngực áo sơ-mi hồ bóng và những đôi găng da mới.

Miss Welland, evidently about to join the dancers, hung on the threshold, her lilies-of-the-valley in her hand (she carried no other bouquet), her face a little pale, her eyes burning with a candid excitement. A group of young men and girls were gathered about her, and there was much hand-clasping, laughing and pleasantry on which Mrs. Welland, standing slightly apart, shed the beam of a qualified approval. It was evident that Miss Welland was in the act of announcing her engagement, while her mother affected the air of parental reluctance considered suitable to the occasion.

Cô Welland, rõ ràng sắp nhập vào các cặp nhảy, đứng lưng chừng ở ngưỡng cửa, bó lan chuông trong tay (cô không mang bó hoa nào khác), mặt hơi tái, mắt cháy lên một niềm hứng khởi không giấu giếm. Một nhóm thanh niên và thiếu nữ tụ quanh cô, và có nhiều cái bắt tay, tiếng cười và lời đùa mà bà Welland, đứng hơi tách ra, tỏa một tia tán thành có điều kiện. Rõ ràng cô Welland đang công bố lễ đính hôn, còn mẹ cô làm ra vẻ miễn cưỡng của bậc cha mẹ mà người ta cho là hợp với dịp này.

Archer paused a moment. It was at his express wish that the announcement had been made, and yet it was not thus that he would have wished to have his happiness known. To proclaim it in the heat and noise of a crowded ball-room was to rob it of the fine bloom of privacy which should belong to things nearest the heart. His joy was so deep that this blurring of the surface left its essence untouched; but he would have liked to keep the surface pure too. It was something of a satisfaction to find that May Welland shared this feeling. Her eyes fled to his beseechingly, and their look said: "Remember, we're doing this because it's right."

Archer dừng lại một lát. Lời công bố được đưa ra theo ý muốn rõ ràng của anh, nhưng anh đâu mong hạnh phúc của mình được biết đến theo cách này. Công bố nó giữa hơi nóng và tiếng ồn của một phòng khiêu vũ chật ních là cướp đi lớp phấn mịn của sự kín đáo vốn phải thuộc về những điều gần trái tim nhất. Niềm vui của anh sâu đến mức sự nhòe nhoẹt trên bề mặt không chạm đến cốt lõi của nó; nhưng anh cũng muốn giữ cho bề mặt được tinh khiết. Anh hơi thỏa lòng khi thấy May Welland cũng chung cảm giác ấy. Mắt cô chạy về phía anh van nài, và cái nhìn nói: “Nhớ nhé, chúng mình làm thế này vì điều đó là đúng.”

No appeal could have found a more immediate response in Archer's breast; but he wished that the necessity of their action had been represented by some ideal reason, and not simply by poor Ellen Olenska. The group about Miss Welland made way for him with significant smiles, and after taking his share of the felicitations he drew his betrothed into the middle of the ball-room floor and put his arm about her waist.

Không lời nài nỉ nào có thể tìm được tiếng đáp mau lẹ hơn trong lòng Archer; nhưng anh ước gì sự cần thiết của việc họ làm được thể hiện bằng một lý do cao đẹp nào đó, chứ không chỉ bằng Ellen Olenska tội nghiệp. Nhóm người quanh cô Welland nhường đường cho anh với những nụ cười đầy ngụ ý, và sau khi nhận phần lời chúc mừng của mình, anh dẫn hôn thê ra giữa sàn phòng khiêu vũ và choàng tay quanh eo cô.

"Now we shan't have to talk," he said, smiling into her candid eyes, as they floated away on the soft waves of the Blue Danube.

“Giờ thì chúng mình khỏi phải nói chuyện,” anh nói, mỉm cười vào đôi mắt thẳng thắn của cô, khi họ trôi đi trên những làn sóng mềm của điệu Blue Danube.

She made no answer. Her lips trembled into a smile, but the eyes remained distant and serious, as if bent on some ineffable vision. "Dear," Archer whispered, pressing her to him: it was borne in on him that the first hours of being engaged, even if spent in a ball-room, had in them something grave and sacramental. What a new life it was going to be, with this whiteness, radiance, goodness at one's side!

Cô không đáp. Môi cô run run thành một nụ cười, nhưng đôi mắt vẫn xa xăm và nghiêm trang, như chú tâm vào một thị kiến khôn tả. “Em yêu,” Archer thì thầm, ghì cô vào mình: anh chợt thấm rằng những giờ đầu của cuộc đính hôn, dù trải qua trong phòng khiêu vũ, vẫn có điều gì đó trang nghiêm và thiêng liêng. Một cuộc đời mới sẽ thế nào, có sự thanh bạch, rạng rỡ, hiền hậu này kề bên!

The dance over, the two, as became an affianced couple, wandered into the conservatory; and sitting behind a tall screen of tree-ferns and camellias Newland pressed her gloved hand to his lips.

Điệu nhảy xong, đôi trẻ, như hợp với một cặp đã đính ước, đi lang thang vào nhà kính; và ngồi sau một tấm bình phong cao bằng dương xỉ cây và hoa trà, Newland áp bàn tay đeo găng của cô lên môi.

"You see I did as you asked me to," she said.

“Anh thấy em đã làm như anh nhờ,” cô nói.

"Yes: I couldn't wait," he answered smiling. After a moment he added: "Only I wish it hadn't had to be at a ball."

“Ừ: anh không đợi nổi,” anh đáp, mỉm cười. Một lát sau anh thêm: “Chỉ tiếc là phải ở một buổi dạ hội.”

"Yes, I know." She met his glance comprehendingly. "But after all—even here we're alone together, aren't we?"

“Vâng, em biết.” Cô đón ánh mắt anh với sự thấu hiểu. “Nhưng dù sao—ngay ở đây chúng mình cũng chỉ có hai người, phải không anh?”

"Oh, dearest—always!" Archer cried.

“Ôi em yêu—mãi mãi!” Archer kêu lên.

Evidently she was always going to understand; she was always going to say the right thing. The discovery made the cup of his bliss overflow, and he went on gaily: "The worst of it is that I want to kiss you and I can't." As he spoke he took a swift glance about the conservatory, assured himself of their momentary privacy, and catching her to him laid a fugitive pressure on her lips. To counteract the audacity of this proceeding he led her to a bamboo sofa in a less secluded part of the conservatory, and sitting down beside her broke a lily-of-the-valley from her bouquet. She sat silent, and the world lay like a sunlit valley at their feet.

Rõ ràng cô sẽ luôn hiểu; cô sẽ luôn nói đúng điều cần nói. Khám phá ấy làm chén hạnh phúc của anh tràn đầy, và anh nói tiếp vui vẻ: “Điều tệ nhất là anh muốn hôn em mà không thể.” Nói đoạn anh liếc nhanh quanh nhà kính, chắc chắn rằng họ tạm thời riêng tư, và ôm cô vào mình đặt một nụ hôn thoáng qua lên môi cô. Để chuộc lại sự táo bạo ấy, anh dẫn cô đến một chiếc ghế dài bằng tre ở chỗ ít kín đáo hơn của nhà kính, và ngồi xuống cạnh cô, ngắt một bông lan chuông từ bó hoa của cô. Cô ngồi lặng, và thế giới nằm như một thung lũng đầy nắng dưới chân họ.

"Did you tell my cousin Ellen?" she asked presently, as if she spoke through a dream.

“Anh đã nói với chị Ellen chưa?” cô hỏi lúc sau, như nói qua một giấc mơ.

He roused himself, and remembered that he had not done so. Some invincible repugnance to speak of such things to the strange foreign woman had checked the words on his lips.

Anh giật mình, và nhớ ra là chưa. Một nỗi ngại không sao vượt nổi khi nói những chuyện ấy với người đàn bà ngoại quốc lạ lùng đã chặn lời anh nơi đầu môi.

"No—I hadn't the chance after all," he said, fibbing hastily.

“Không—rốt cuộc anh không có dịp,” anh nói, vội nói dối.

"Ah." She looked disappointed, but gently resolved on gaining her point. "You must, then, for I didn't either; and I shouldn't like her to think—"

“À.” Cô có vẻ thất vọng, nhưng dịu dàng quyết đạt ý mình. “Vậy anh phải nói đi, vì em cũng chưa; và em không muốn chị ấy nghĩ—”

"Of course not. But aren't you, after all, the person to do it?"

“Dĩ nhiên không. Nhưng suy cho cùng, chẳng phải em là người nên nói sao?”

She pondered on this. "If I'd done it at the right time, yes: but now that there's been a delay I think you must explain that I'd asked you to tell her at the Opera, before our speaking about it to everybody here. Otherwise she might think I had forgotten her. You see, she's one of the family, and she's been away so long that she's rather—sensitive."

Cô suy nghĩ. “Nếu em nói đúng lúc thì phải: nhưng giờ đã muộn, em nghĩ anh phải giải thích rằng em đã nhờ anh nói với chị ở nhà hát, trước khi chúng mình nói với mọi người ở đây. Nếu không chị có thể nghĩ em quên chị. Anh thấy đấy, chị là người trong nhà, và đi xa lâu như thế nên chị khá—nhạy cảm.”

Archer looked at her glowingly. "Dear and great angel! Of course I'll tell her." He glanced a trifle apprehensively toward the crowded ball-room. "But I haven't seen her yet. Has she come?"

Archer nhìn cô rạng rỡ. “Thiên thần thân yêu và cao cả! Dĩ nhiên anh sẽ nói.” Anh liếc hơi e ngại về phía phòng khiêu vũ đông nghẹt. “Nhưng anh chưa thấy chị. Chị đã đến chưa?”

"No; at the last minute she decided not to."

“Chưa; phút cuối chị quyết định không đến.”

"At the last minute?" he echoed, betraying his surprise that she should ever have considered the alternative possible.

“Phút cuối ư?” anh lặp lại, để lộ sự ngạc nhiên rằng cô lại từng nghĩ đến khả năng ấy.

"Yes. She's awfully fond of dancing," the young girl answered simply. "But suddenly she made up her mind that her dress wasn't smart enough for a ball, though we thought it so lovely; and so my aunt had to take her home."

“Vâng. Chị rất thích khiêu vũ,” thiếu nữ đáp giản dị. “Nhưng chị bỗng quyết rằng áo chị không đủ sang cho một buổi dạ hội, dù chúng em nghĩ nó đẹp lắm; nên dì em phải đưa chị về.”

"Oh, well—" said Archer with happy indifference. Nothing about his betrothed pleased him more than her resolute determination to carry to its utmost limit that ritual of ignoring the "unpleasant" in which they had both been brought up.

“Ồ, thế à—” Archer nói với sự thờ ơ vui vẻ. Không điều gì ở hôn thê làm anh hài lòng hơn quyết tâm kiên định của cô đẩy đến cùng cái nghi thức làm ngơ những điều “khó chịu”, thứ mà cả hai cùng lớn lên trong đó.

"She knows as well as I do," he reflected, "the real reason of her cousin's staying away; but I shall never let her see by the least sign that I am conscious of there being a shadow of a shade on poor Ellen Olenska's reputation."

“Cô ấy biết rõ như mình,” anh nghĩ, “lý do thật sự khiến chị họ cô vắng mặt; nhưng mình sẽ không bao giờ để cô thấy, bằng dấu hiệu nhỏ nhất, rằng mình ý thức có dù chỉ một bóng của một bóng mờ nào trên thanh danh Ellen Olenska tội nghiệp.”

IV.

IV.

In the course of the next day the first of the usual betrothal visits were exchanged. The New York ritual was precise and inflexible in such matters; and in conformity with it Newland Archer first went with his mother and sister to call on Mrs. Welland, after which he and Mrs. Welland and May drove out to old Mrs. Manson Mingott's to receive that venerable ancestress's blessing.

Ngày hôm sau, những cuộc thăm viếng đầu tiên thường lệ của một cặp đính hôn được trao đổi. Nghi thức New York chặt chẽ và không nhân nhượng trong những chuyện ấy; và theo đó trước hết Newland Archer cùng mẹ và em gái đến thăm bà Welland, sau đó anh cùng bà Welland và May đi xe đến nhà bà cụ Manson Mingott để nhận lời chúc phúc của vị tổ mẫu đáng kính ấy.

A visit to Mrs. Manson Mingott was always an amusing episode to the young man. The house in itself was already an historic document, though not, of course, as venerable as certain other old family houses in University Place and lower Fifth Avenue. Those were of the purest 1830, with a grim harmony of cabbage-rose-garlanded carpets, rosewood consoles, round-arched fire-places with black marble mantels, and immense glazed book-cases of mahogany; whereas old Mrs. Mingott, who had built her house later, had bodily cast out the massive furniture of her prime, and mingled with the Mingott heirlooms the frivolous upholstery of the Second Empire. It was her habit to sit in a window of her sitting-room on the ground floor, as if watching calmly for life and fashion to flow northward to her solitary doors. She seemed in no hurry to have them come, for her patience was equalled by her confidence. She was sure that presently the hoardings, the quarries, the one-story saloons, the wooden green-houses in ragged gardens, and the rocks from which goats surveyed the scene, would vanish before the advance of residences as stately as her own—perhaps (for she was an impartial woman) even statelier; and that the cobble-stones over which the old clattering omnibuses bumped would be replaced by smooth asphalt, such as people reported having seen in Paris. Meanwhile, as every one she cared to see came to her (and she could fill her rooms as easily as the Beauforts, and without adding a single item to the menu of her suppers), she did not suffer from her geographic isolation.

Đến thăm bà Manson Mingott bao giờ cũng là một dịp vui đối với chàng trai. Bản thân ngôi nhà đã là một văn kiện lịch sử, dù dĩ nhiên không cổ kính như vài ngôi nhà gia đình xưa khác ở University Place và hạ Đại lộ Số Năm. Những nhà ấy thuần chất năm 1830, với một sự hòa điệu u ám của thảm điểm vòng hoa hồng cải, bàn kê tường gỗ cẩm lai, lò sưởi vòm tròn với bệ đá cẩm thạch đen, và những tủ sách gụ đóng kính khổng lồ; còn bà cụ Mingott, người xây nhà muộn hơn, đã quẳng hẳn ra ngoài thứ đồ đạc đồ sộ thời sung sức của mình, và trộn vào đồ gia bảo nhà Mingott những đồ bọc nệm phù phiếm của Đệ Nhị Đế chế. Thói quen của bà là ngồi bên cửa sổ phòng ngồi chơi ở tầng trệt, như thể bình thản đợi đời sống và thời thượng chảy lên phía bắc đến những cánh cửa cô độc của mình. Bà có vẻ không vội mong chúng tới, vì lòng kiên nhẫn của bà sánh ngang với niềm tin. Bà chắc rằng chẳng bao lâu nữa những hàng rào tạm, những mỏ đá, những quán rượu một tầng, những nhà kính gỗ trong các khu vườn tơi tả, và những mỏm đá nơi lũ dê đứng ngắm quang cảnh, sẽ biến mất trước bước tiến của những tòa nhà ở trang nghiêm như nhà bà—có lẽ (vì bà là người công bằng) còn trang nghiêm hơn; và những con đường lát đá cuội nơi những chiếc xe buýt cũ lách cạch xóc nảy sẽ được thay bằng nhựa đường phẳng, như người ta kể đã thấy ở Paris. Trong khi ấy, vì mọi người bà muốn gặp đều tìm đến bà (và bà lấp đầy các phòng dễ dàng chẳng kém nhà Beaufort, mà chẳng phải thêm một món nào vào thực đơn bữa tối), bà không hề khổ vì cảnh cô lập địa lý.

The immense accretion of flesh which had descended on her in middle life like a flood of lava on a doomed city had changed her from a plump active little woman with a neatly-turned foot and ankle into something as vast and august as a natural phenomenon. She had accepted this submergence as philosophically as all her other trials, and now, in extreme old age, was rewarded by presenting to her mirror an almost unwrinkled expanse of firm pink and white flesh, in the centre of which the traces of a small face survived as if awaiting excavation. A flight of smooth double chins led down to the dizzy depths of a still-snowy bosom veiled in snowy muslins that were held in place by a miniature portrait of the late Mr. Mingott; and around and below, wave after wave of black silk surged away over the edges of a capacious armchair, with two tiny white hands poised like gulls on the surface of the billows.

Khối thịt khổng lồ đổ xuống bà lúc trung niên như dòng dung nham trút lên một thành phố tận số đã biến bà từ một người đàn bà nhỏ nhắn đầy đặn, lanh lợi, bàn chân cổ chân thon xinh, thành thứ gì đó mênh mông và uy nghi như một hiện tượng thiên nhiên. Bà chấp nhận sự chìm ngập này bình thản như mọi thử thách khác của đời, và nay, ở tuổi cực kỳ già, được đền bù khi đưa ra trước gương một mảng thịt hồng trắng săn chắc gần như không nếp nhăn, ở giữa còn sót lại dấu vết của một khuôn mặt nhỏ, như đang chờ được khai quật. Một chuỗi cằm đôi mịn màng đổ xuống những vực sâu chóng mặt của bộ ngực vẫn trắng như tuyết, che bằng những lớp muslin trắng như tuyết được giữ yên bởi một bức chân dung thu nhỏ của ông Mingott quá cố; còn quanh và dưới đó, hết đợt sóng lụa đen này đến đợt khác trào qua mép chiếc ghế bành rộng, với hai bàn tay trắng bé xíu đậu như hai con hải âu trên mặt sóng.

The burden of Mrs. Manson Mingott's flesh had long since made it impossible for her to go up and down stairs, and with characteristic independence she had made her reception rooms upstairs and established herself (in flagrant violation of all the New York proprieties) on the ground floor of her house; so that, as you sat in her sitting-room window with her, you caught (through a door that was always open, and a looped-back yellow damask portière) the unexpected vista of a bedroom with a huge low bed upholstered like a sofa, and a toilet-table with frivolous lace flounces and a gilt-framed mirror.

Gánh nặng da thịt của bà Manson Mingott từ lâu đã khiến bà không thể lên xuống cầu thang, và với tính độc lập rất riêng, bà đã dời phòng tiếp khách lên lầu và tự an cư (trắng trợn xúc phạm mọi phép tắc New York) ở tầng trệt nhà mình; nên khi ngồi bên cửa sổ phòng khách với bà, người ta bắt gặp (qua một cánh cửa luôn mở, và tấm màn gấm vàng vén sang bên) khung cảnh bất ngờ của một phòng ngủ với chiếc giường thấp khổng lồ bọc như ghế sofa, và một bàn trang điểm với diềm ren phù phiếm và chiếc gương khung mạ vàng.

Her visitors were startled and fascinated by the foreignness of this arrangement, which recalled scenes in French fiction, and architectural incentives to immorality such as the simple American had never dreamed of. That was how women with lovers lived in the wicked old societies, in apartments with all the rooms on one floor, and all the indecent propinquities that their novels described. It amused Newland Archer (who had secretly situated the love-scenes of "Monsieur de Camors" in Mrs. Mingott's bedroom) to picture her blameless life led in the stage-setting of adultery; but he said to himself, with considerable admiration, that if a lover had been what she wanted, the intrepid woman would have had him too.

Khách khứa vừa giật mình vừa mê say trước vẻ ngoại quốc của lối bố trí này, nó gợi lại những cảnh trong tiểu thuyết Pháp, và những mồi kiến trúc dẫn tới trụy lạc mà người Mỹ giản dị chưa từng mơ tới. Đó là cách những người đàn bà có tình nhân sống trong những xã hội cũ đồi bại, trong những căn hộ có mọi phòng trên một tầng, cùng mọi sự gần gũi khiếm nhã mà tiểu thuyết của họ mô tả. Newland Archer (người đã thầm đặt những cảnh yêu đương của “Monsieur de Camors” trong phòng ngủ bà Mingott) thấy thú vị khi hình dung cuộc sống vô tì vết của bà diễn ra trong bối cảnh ngoại tình; nhưng anh tự nhủ, với lòng khâm phục không nhỏ, rằng nếu một người tình là điều bà muốn, người đàn bà gan dạ ấy hẳn cũng đã có được.

To the general relief the Countess Olenska was not present in her grandmother's drawing-room during the visit of the betrothed couple. Mrs. Mingott said she had gone out; which, on a day of such glaring sunlight, and at the "shopping hour," seemed in itself an indelicate thing for a compromised woman to do. But at any rate it spared them the embarrassment of her presence, and the faint shadow that her unhappy past might seem to shed on their radiant future. The visit went off successfully, as was to have been expected. Old Mrs. Mingott was delighted with the engagement, which, being long foreseen by watchful relatives, had been carefully passed upon in family council; and the engagement ring, a large thick sapphire set in invisible claws, met with her unqualified admiration.

Ai nấy đều nhẹ nhõm khi nữ bá tước Olenska không có mặt trong phòng khách bà ngoại trong chuyến thăm của đôi đính hôn. Bà Mingott nói bà đã ra ngoài; điều mà, vào một ngày nắng chói như thế, lại đúng “giờ đi mua sắm”, tự nó dường như đã là việc thiếu tế nhị đối với một người đàn bà mang tiếng. Nhưng dù sao nó cũng tránh cho họ sự bối rối vì có mặt bà, và cái bóng mờ mà quá khứ bất hạnh của bà có vẻ sẽ phủ lên tương lai rạng rỡ của họ. Chuyến thăm diễn ra suôn sẻ, đúng như dự đoán. Bà cụ Mingott mừng cuộc đính hôn, vốn đã được những người thân tinh ý đoán trước từ lâu và đã được hội đồng gia đình cân nhắc kỹ, và chiếc nhẫn đính hôn, một viên sapphire to dày gắn trong những chiếc ngạnh vô hình, được bà khen không chút dè dặt.

"It's the new setting: of course it shows the stone beautifully, but it looks a little bare to old-fashioned eyes," Mrs. Welland had explained, with a conciliatory side-glance at her future son-in-law.

“Đó là kiểu gắn mới: dĩ nhiên nó làm viên đá lộ ra rất đẹp, nhưng với con mắt cổ lỗ thì hơi trơ trụi,” bà Welland giải thích, kèm một cái liếc hòa giải về phía chàng rể tương lai.

"Old-fashioned eyes? I hope you don't mean mine, my dear? I like all the novelties," said the ancestress, lifting the stone to her small bright orbs, which no glasses had ever disfigured. "Very handsome," she added, returning the jewel; "very liberal. In my time a cameo set in pearls was thought sufficient. But it's the hand that sets off the ring, isn't it, my dear Mr. Archer?" and she waved one of her tiny hands, with small pointed nails and rolls of aged fat encircling the wrist like ivory bracelets. "Mine was modelled in Rome by the great Ferrigiani. You should have May's done: no doubt he'll have it done, my child. Her hand is large—it's these modern sports that spread the joints—but the skin is white.—And when's the wedding to be?" she broke off, fixing her eyes on Archer's face.

“Mắt cổ lỗ ư? Mong là con không nói đến mắt mẹ đấy chứ, con yêu? Mẹ thích mọi thứ mới mà,” bà tổ mẫu nói, đưa viên đá lên đôi mắt nhỏ sáng của mình, thứ chưa từng bị cặp kính nào làm xấu đi. “Rất đẹp,” bà thêm, trả lại món trang sức; “rất hào phóng. Thời mẹ, một viên cameo nạm ngọc trai là coi như đủ rồi. Nhưng chính bàn tay mới tôn chiếc nhẫn lên, phải không, cậu Archer thân mến?” và bà vẫy một trong hai bàn tay tí hon, móng nhỏ nhọn và những ngấn mỡ già quấn cổ tay như vòng ngà. “Tay tôi được nhà điêu khắc bậc thầy Ferrigiani đúc mẫu ở Rome. Cậu nên đúc tay cho May: chắc chắn cậu sẽ làm thế, cháu ạ. Tay cháu to—chính những môn thể thao thời nay làm nở khớp—nhưng da trắng.—Thế khi nào cưới?” bà ngắt lời, nhìn thẳng vào mặt Archer.

"Oh—" Mrs. Welland murmured, while the young man, smiling at his betrothed, replied: "As soon as ever it can, if only you'll back me up, Mrs. Mingott."

“Ồ—” bà Welland lẩm bẩm, trong khi chàng trai, mỉm cười với hôn thê, đáp: “Càng sớm càng tốt, nếu bà ủng hộ cháu, thưa bà Mingott.”

"We must give them time to get to know each other a little better, mamma," Mrs. Welland interposed, with the proper affectation of reluctance; to which the ancestress rejoined: "Know each other? Fiddlesticks! Everybody in New York has always known everybody. Let the young man have his way, my dear; don't wait till the bubble's off the wine. Marry them before Lent; I may catch pneumonia any winter now, and I want to give the wedding-breakfast."

“Phải cho hai đứa thêm thời gian để hiểu nhau hơn, mẹ ạ,” bà Welland chen vào, với vẻ miễn cưỡng đúng mực; bà tổ mẫu đáp lại: “Hiểu nhau ư? Vớ vẩn! Ở New York xưa nay ai chẳng biết ai. Cứ để cậu ấy theo ý mình, con ạ; đừng đợi đến khi rượu hết bọt. Cho chúng cưới trước Mùa Chay; mùa đông nào mẹ cũng có thể chết vì viêm phổi, mà mẹ muốn được đãi tiệc cưới.”

These successive statements were received with the proper expressions of amusement, incredulity and gratitude; and the visit was breaking up in a vein of mild pleasantry when the door opened to admit the Countess Olenska, who entered in bonnet and mantle followed by the unexpected figure of Julius Beaufort.

Những lời tuyên bố nối nhau ấy được đón nhận với những biểu hiện đúng mực của sự thích thú, hoài nghi và biết ơn; và buổi thăm đang tan trong không khí đùa vui nhẹ nhàng thì cánh cửa mở ra cho nữ bá tước Olenska vào, bà bước vào đội mũ và khoác áo choàng, theo sau là bóng dáng bất ngờ của Julius Beaufort.

There was a cousinly murmur of pleasure between the ladies, and Mrs. Mingott held out Ferrigiani's model to the banker. "Ha! Beaufort, this is a rare favour!" (She had an odd foreign way of addressing men by their surnames.)

Có một tiếng xì xầm vui vẻ kiểu họ hàng giữa các bà, và bà Mingott đưa bàn tay mẫu Ferrigiani về phía nhà ngân hàng. “Ha! Beaufort, đây là một ân huệ hiếm hoi!” (Bà có lối kỳ lạ kiểu ngoại quốc là gọi đàn ông bằng họ.)

"Thanks. I wish it might happen oftener," said the visitor in his easy arrogant way. "I'm generally so tied down; but I met the Countess Ellen in Madison Square, and she was good enough to let me walk home with her."

“Cảm ơn bà. Tôi ước được vậy thường xuyên hơn,” vị khách nói với vẻ thoải mái ngạo nghễ. “Tôi thường bị công việc trói chặt quá; nhưng tôi gặp nữ bá tước Ellen ở Madison Square, và bà ấy có lòng cho tôi đi bộ về cùng.”

"Ah—I hope the house will be gayer, now that Ellen's here!" cried Mrs. Mingott with a glorious effrontery. "Sit down—sit down, Beaufort: push up the yellow armchair; now I've got you I want a good gossip. I hear your ball was magnificent; and I understand you invited Mrs. Lemuel Struthers? Well—I've a curiosity to see the woman myself."

“À—tôi hy vọng ngôi nhà sẽ vui hơn, giờ có Ellen ở đây!” bà Mingott kêu lên với vẻ trơ tráo thật oanh liệt. “Ngồi đi—ngồi đi, Beaufort: kéo chiếc ghế bành vàng lại; giờ đã có ông, tôi muốn buôn chuyện cho đã. Tôi nghe nói dạ hội nhà ông tráng lệ; và tôi nghe nói ông có mời bà Lemuel Struthers? Chà—tôi cũng tò mò muốn thấy mặt mụ ấy.”

She had forgotten her relatives, who were drifting out into the hall under Ellen Olenska's guidance. Old Mrs. Mingott had always professed a great admiration for Julius Beaufort, and there was a kind of kinship in their cool domineering way and their short-cuts through the conventions. Now she was eagerly curious to know what had decided the Beauforts to invite (for the first time) Mrs. Lemuel Struthers, the widow of Struthers's Shoe-polish, who had returned the previous year from a long initiatory sojourn in Europe to lay siege to the tight little citadel of New York. "Of course if you and Regina invite her the thing is settled. Well, we need new blood and new money—and I hear she's still very good-looking," the carnivorous old lady declared.

Bà quên khuấy đám họ hàng, những người đang trôi ra sảnh dưới sự dẫn dắt của Ellen Olenska. Bà cụ Mingott xưa nay vẫn tuyên bố hết sức ngưỡng mộ Julius Beaufort, và giữa họ có một thứ bà con ngầm, bắt nguồn từ lối hống hách lạnh lùng và những lối tắt họ đi xuyên qua mọi quy ước. Giờ bà tha thiết muốn biết điều gì đã quyết định nhà Beaufort mời (lần đầu tiên) bà Lemuel Struthers, góa phụ của hãng Xi đánh giày Struthers, người năm ngoái trở về từ một chuyến lưu trú dài ở châu Âu để làm quen thế sự, nhằm vây hãm thành trì nhỏ kín kẽ của New York. “Dĩ nhiên nếu ông và Regina mời thì chuyện đã định. Chà, chúng ta cần máu mới và tiền mới—và tôi nghe mụ vẫn còn rất đẹp,” bà cụ ham thịt tuyên bố.

In the hall, while Mrs. Welland and May drew on their furs, Archer saw that the Countess Olenska was looking at him with a faintly questioning smile.

Ở sảnh, trong khi bà Welland và May khoác áo lông, Archer thấy nữ bá tước Olenska đang nhìn anh với nụ cười hơi dò hỏi.

"Of course you know already—about May and me," he said, answering her look with a shy laugh. "She scolded me for not giving you the news last night at the Opera: I had her orders to tell you that we were engaged—but I couldn't, in that crowd."

“Dĩ nhiên bà đã biết—chuyện May và tôi,” anh nói, đáp lại cái nhìn của bà bằng tiếng cười e thẹn. “Cô ấy trách tôi không báo tin cho bà tối qua ở nhà hát: tôi được lệnh nói với bà rằng chúng tôi đã đính hôn—nhưng tôi không thể, giữa đám đông ấy.”

The smile passed from Countess Olenska's eyes to her lips: she looked younger, more like the bold brown Ellen Mingott of his boyhood. "Of course I know; yes. And I'm so glad. But one doesn't tell such things first in a crowd." The ladies were on the threshold and she held out her hand.

Nụ cười từ mắt nữ bá tước Olenska chuyển xuống môi: bà trông trẻ hơn, giống cô bé Ellen Mingott da nâu, táo bạo thuở thơ ấu của anh. “Dĩ nhiên tôi biết; vâng. Và tôi rất mừng. Nhưng ai lại báo những chuyện như thế lần đầu giữa đám đông.” Các bà đã ra tới ngưỡng cửa và bà chìa tay.

"Good-bye; come and see me some day," she said, still looking at Archer.

“Tạm biệt; có hôm nào đến thăm tôi nhé,” bà nói, vẫn nhìn Archer.

In the carriage, on the way down Fifth Avenue, they talked pointedly of Mrs. Mingott, of her age, her spirit, and all her wonderful attributes. No one alluded to Ellen Olenska; but Archer knew that Mrs. Welland was thinking: "It's a mistake for Ellen to be seen, the very day after her arrival, parading up Fifth Avenue at the crowded hour with Julius Beaufort—" and the young man himself mentally added: "And she ought to know that a man who's just engaged doesn't spend his time calling on married women. But I daresay in the set she's lived in they do—they never do anything else." And, in spite of the cosmopolitan views on which he prided himself, he thanked heaven that he was a New Yorker, and about to ally himself with one of his own kind.

Trong xe, trên đường xuống Đại lộ Số Năm, họ cố ý nói chuyện về bà Mingott, tuổi tác của bà, tinh thần của bà và mọi phẩm chất tuyệt vời của bà. Không ai nhắc đến Ellen Olenska; nhưng Archer biết bà Welland đang nghĩ: “Ellen để người ta thấy mình, ngay hôm sau khi đến, dạo trên Đại lộ Số Năm vào giờ đông người cùng Julius Beaufort là một sai lầm—” và chính chàng trai thầm thêm: “Và bà ấy nên biết rằng một người vừa đính hôn không đem thời giờ đi thăm những bà đã có chồng. Nhưng chắc trong giới bà ấy từng sống thì họ làm vậy—họ chẳng làm gì khác.” Và, bất chấp những quan điểm phóng khoáng kiểu thế giới mà anh tự hào, anh tạ ơn trời mình là người New York, và sắp gắn bó với một người cùng giới của mình.

V.

V.

The next evening old Mr. Sillerton Jackson came to dine with the Archers.

Tối hôm sau ông cụ Sillerton Jackson đến dùng bữa với nhà Archer.

Mrs. Archer was a shy woman and shrank from society; but she liked to be well-informed as to its doings. Her old friend Mr. Sillerton Jackson applied to the investigation of his friends' affairs the patience of a collector and the science of a naturalist; and his sister, Miss Sophy Jackson, who lived with him, and was entertained by all the people who could not secure her much-sought-after brother, brought home bits of minor gossip that filled out usefully the gaps in his picture.

Bà Archer là người nhút nhát, ngại giao tế; nhưng bà thích được biết rõ những diễn biến trong đó. Người bạn cũ của bà, ông Sillerton Jackson, dồn vào việc tìm hiểu chuyện riêng của bạn bè sự kiên nhẫn của một nhà sưu tầm và phương pháp của một nhà tự nhiên học; còn chị ông, cô Sophy Jackson, sống cùng ông, và được tất cả những ai không mời nổi người em trai quá đắt khách của cô tiếp đãi, mang về những mẩu chuyện vặt lấp đầy một cách hữu ích những khoảng trống trong bức tranh của ông.

Therefore, whenever anything happened that Mrs. Archer wanted to know about, she asked Mr. Jackson to dine; and as she honoured few people with her invitations, and as she and her daughter Janey were an excellent audience, Mr. Jackson usually came himself instead of sending his sister. If he could have dictated all the conditions, he would have chosen the evenings when Newland was out; not because the young man was uncongenial to him (the two got on capitally at their club) but because the old anecdotist sometimes felt, on Newland's part, a tendency to weigh his evidence that the ladies of the family never showed.

Vì thế, hễ có chuyện gì xảy ra mà bà Archer muốn biết, bà mời ông Jackson dùng bữa; và vì bà hiếm khi ban lời mời cho ai, và vì bà cùng con gái Janey là những thính giả tuyệt vời, nên ông Jackson thường tự đến thay vì cử chị. Nếu được tự định đoạt mọi điều kiện, ông sẽ chọn những tối Newland đi vắng; không phải vì ông không ưa chàng trai (hai người rất hợp nhau ở câu lạc bộ) mà vì tay kể chuyện lão luyện ấy đôi lúc cảm thấy nơi Newland một thói quen cân nhắc chứng cứ mà các bà trong nhà chẳng bao giờ có.

Mr. Jackson, if perfection had been attainable on earth, would also have asked that Mrs. Archer's food should be a little better. But then New York, as far back as the mind of man could travel, had been divided into the two great fundamental groups of the Mingotts and Mansons and all their clan, who cared about eating and clothes and money, and the Archer-Newland-van-der-Luyden tribe, who were devoted to travel, horticulture and the best fiction, and looked down on the grosser forms of pleasure.

Giá như trên đời này có sự hoàn hảo, ông Jackson hẳn cũng mong đồ ăn nhà bà Archer khá hơn chút ít. Nhưng New York, từ thuở xa xưa nhất mà trí nhớ con người truy ngược được, vốn chia thành hai nhóm căn bản lớn: nhà Mingott và Manson cùng toàn bộ dòng họ, quan tâm đến ăn uống, quần áo và tiền bạc, và bộ tộc Archer-Newland-van-der-Luyden, những người say mê du lịch, nghề làm vườn và tiểu thuyết hay nhất, và coi thường những hình thức khoái lạc thô thiển hơn.

You couldn't have everything, after all. If you dined with the Lovell Mingotts you got canvas-back and terrapin and vintage wines; at Adeline Archer's you could talk about Alpine scenery and "The Marble Faun"; and luckily the Archer Madeira had gone round the Cape. Therefore when a friendly summons came from Mrs. Archer, Mr. Jackson, who was a true eclectic, would usually say to his sister: "I've been a little gouty since my last dinner at the Lovell Mingotts'—it will do me good to diet at Adeline's."

Rốt cuộc chẳng ai có được tất cả. Nếu dùng bữa ở nhà Lovell Mingott, bạn được canvas-back và rùa terrapin cùng rượu vang thượng hạng; ở nhà Adeline Archer, bạn được nói chuyện về phong cảnh Alps và “Marble Faun”; và may thay rượu Madeira nhà Archer đã đi vòng qua mũi Hảo Vọng. Vậy nên khi có lời mời thân thiện từ bà Archer, ông Jackson, một người chiết trung đích thực, thường nói với chị: “Từ bữa ở nhà Lovell Mingott tôi hơi bị bệnh gút—ăn kiêng ở nhà Adeline sẽ tốt cho tôi.”

Mrs. Archer, who had long been a widow, lived with her son and daughter in West Twenty-eighth Street. An upper floor was dedicated to Newland, and the two women squeezed themselves into narrower quarters below. In an unclouded harmony of tastes and interests they cultivated ferns in Wardian cases, made macramé lace and wool embroidery on linen, collected American revolutionary glazed ware, subscribed to "Good Words," and read Ouida's novels for the sake of the Italian atmosphere. (They preferred those about peasant life, because of the descriptions of scenery and the pleasanter sentiments, though in general they liked novels about people in society, whose motives and habits were more comprehensible, spoke severely of Dickens, who "had never drawn a gentleman," and considered Thackeray less at home in the great world than Bulwer—who, however, was beginning to be thought old-fashioned.) Mrs. and Miss Archer were both great lovers of scenery. It was what they principally sought and admired on their occasional travels abroad; considering architecture and painting as subjects for men, and chiefly for learned persons who read Ruskin. Mrs. Archer had been born a Newland, and mother and daughter, who were as like as sisters, were both, as people said, "true Newlands"; tall, pale, and slightly round-shouldered, with long noses, sweet smiles and a kind of drooping distinction like that in certain faded Reynolds portraits. Their physical resemblance would have been complete if an elderly embonpoint had not stretched Mrs. Archer's black brocade, while Miss Archer's brown and purple poplins hung, as the years went on, more and more slackly on her virgin frame.

Bà Archer, góa từ lâu, sống cùng con trai và con gái ở Phố Hai Mươi Tám Tây. Một tầng trên dành cho Newland, còn hai bà chen chúc trong chỗ chật hơn bên dưới. Trong sự hòa hợp không gợn mây về sở thích và mối quan tâm, họ trồng dương xỉ trong hộp kính Wardian, làm ren macramé và thêu len trên vải lanh, sưu tầm đồ gốm tráng men thời Cách mạng Mỹ, đặt mua tờ “Good Words”, và đọc tiểu thuyết của Ouida vì chất khí Ý. (Họ thích những cuốn viết về đời sống nông dân hơn, vì có tả cảnh và những tình cảm dễ chịu hơn, dù nói chung họ ưa tiểu thuyết về giới thượng lưu, nơi động cơ và thói quen dễ hiểu hơn, nói về Dickens bằng giọng nghiêm khắc, vì ông “chưa từng vẽ nổi một quý ông”, và cho rằng Thackeray không rành thế giới thượng lưu bằng Bulwer—người này, tuy vậy, đang bắt đầu bị coi là lỗi thời.) Bà Archer và cô Archer đều rất mê phong cảnh. Đó là điều họ chủ yếu tìm kiếm và ngưỡng mộ trong những chuyến du lịch nước ngoài thỉnh thoảng; còn kiến trúc và hội họa, họ coi là chuyện của đàn ông, nhất là của những người uyên bác đọc Ruskin. Bà Archer xuất thân họ Newland, và hai mẹ con, giống nhau như hai chị em, đều, như người ta nói, “đúng là Newland”; cao, xanh xao và hơi so vai, mũi dài, nụ cười dịu dàng, cùng một vẻ quý phái ủ rũ như trong vài bức chân dung Reynolds đã phai màu. Hai người sẽ giống nhau trọn vẹn về hình dáng, nếu cái bụng phệ của tuổi xế chiều không căng phồng chiếc áo gấm đen của bà Archer, còn những tấm poplin nâu và tím của cô Archer, theo năm tháng, lại càng lúc càng chùng xuống trên thân hình trinh nữ.

Mentally, the likeness between them, as Newland was aware, was less complete than their identical mannerisms often made it appear. The long habit of living together in mutually dependent intimacy had given them the same vocabulary, and the same habit of beginning their phrases "Mother thinks" or "Janey thinks," according as one or the other wished to advance an opinion of her own; but in reality, while Mrs. Archer's serene unimaginativeness rested easily in the accepted and familiar, Janey was subject to starts and aberrations of fancy welling up from springs of suppressed romance.

Về tinh thần, họ giống nhau không trọn vẹn như những cử chỉ giống hệt kia thường khiến người ta tưởng, và Newland biết điều đó. Thói quen sống lâu bên nhau, nương tựa thân thiết vào nhau, đã cho họ cùng một vốn từ, cùng thói mở đầu câu bằng “Mẹ nghĩ” hay “Janey nghĩ”, tùy người nào muốn đưa ra ý kiến riêng; nhưng thực ra, trong khi cái thiếu tưởng tượng thanh thản của bà Archer yên ổn nghỉ trong những điều đã được chấp nhận và quen thuộc, thì Janey lại hay bị những cơn giật mình và những lạc hướng của óc tưởng tượng, trào lên từ những mạch nguồn lãng mạn bị dồn nén.

Mother and daughter adored each other and revered their son and brother; and Archer loved them with a tenderness made compunctious and uncritical by the sense of their exaggerated admiration, and by his secret satisfaction in it. After all, he thought it a good thing for a man to have his authority respected in his own house, even if his sense of humour sometimes made him question the force of his mandate.

Hai mẹ con thương yêu nhau và tôn kính người con trai, người anh của mình; còn Archer yêu họ bằng một niềm dịu dàng vừa áy náy vừa không phê phán, bởi ý thức về lòng ngưỡng mộ thái quá của họ, và bởi niềm thỏa mãn thầm kín của anh trong đó. Rốt cuộc anh cho rằng một người đàn ông được tôn trọng quyền uy trong chính nhà mình là điều tốt, dù khiếu hài hước đôi khi khiến anh tự hỏi cái ủy nhiệm ấy mạnh đến đâu.

On this occasion the young man was very sure that Mr. Jackson would rather have had him dine out; but he had his own reasons for not doing so.

Lần này chàng trai rất chắc rằng ông Jackson thà thấy anh đi ăn tối ở ngoài; nhưng anh có lý do riêng để không làm thế.

Of course old Jackson wanted to talk about Ellen Olenska, and of course Mrs. Archer and Janey wanted to hear what he had to tell. All three would be slightly embarrassed by Newland's presence, now that his prospective relation to the Mingott clan had been made known; and the young man waited with an amused curiosity to see how they would turn the difficulty.

Dĩ nhiên ông già Jackson muốn nói về Ellen Olenska, và dĩ nhiên bà Archer cùng Janey muốn nghe những gì ông có để kể. Cả ba hẳn sẽ hơi lúng túng vì có Newland ở đó, bởi giờ đây việc anh sắp thành người của họ Mingott đã được công bố; và chàng trai chờ xem, với sự tò mò thích thú, họ sẽ gỡ thế bí ấy bằng cách nào.

They began, obliquely, by talking about Mrs. Lemuel Struthers.

Họ bắt đầu, vòng vo, bằng chuyện bà Lemuel Struthers.

"It's a pity the Beauforts asked her," Mrs. Archer said gently. "But then Regina always does what he tells her; and Beaufort—"

“Tiếc là nhà Beaufort đã mời bà ta,” bà Archer nói nhẹ nhàng. “Nhưng Regina bao giờ cũng làm theo lời chồng; mà Beaufort—”

"Certain nuances escape Beaufort," said Mr. Jackson, cautiously inspecting the broiled shad, and wondering for the thousandth time why Mrs. Archer's cook always burnt the roe to a cinder. (Newland, who had long shared his wonder, could always detect it in the older man's expression of melancholy disapproval.)

“Có những sắc thái Beaufort không bắt được,” ông Jackson nói, dè dặt ngắm nghía món cá shad nướng, và tự hỏi lần thứ một nghìn vì sao đầu bếp nhà bà Archer cứ nướng trứng cá cháy đen như than. (Newland, người từ lâu cũng thắc mắc như thế, lúc nào cũng nhìn ra điều ấy trong vẻ không tán thành buồn bã của ông già.)

"Oh, necessarily; Beaufort is a vulgar man," said Mrs. Archer. "My grandfather Newland always used to say to my mother: 'Whatever you do, don't let that fellow Beaufort be introduced to the girls.' But at least he's had the advantage of associating with gentlemen; in England too, they say. It's all very mysterious—" She glanced at Janey and paused. She and Janey knew every fold of the Beaufort mystery, but in public Mrs. Archer continued to assume that the subject was not one for the unmarried.

“Ôi, tất nhiên rồi; Beaufort là kẻ thô tục,” bà Archer nói. “Ông nội Newland của tôi thường nói với mẹ tôi: ‘Con làm gì thì làm, đừng để cái thằng Beaufort ấy được giới thiệu với các cô gái.’ Nhưng ít ra ông ta cũng từng được giao du với các quý ông; ở Anh nữa, người ta bảo vậy. Chuyện hết sức bí ẩn—” Bà liếc Janey và ngừng. Bà và Janey biết rõ từng nếp gấp của điều bí ẩn nhà Beaufort, nhưng trước mặt người ngoài bà Archer vẫn tiếp tục cho rằng đề tài ấy không dành cho người chưa chồng.

"But this Mrs. Struthers," Mrs. Archer continued; "what did you say she was, Sillerton?"

“Nhưng bà Struthers này,” bà Archer tiếp; “anh bảo bà ta là gì nhỉ, Sillerton?”

"Out of a mine: or rather out of the saloon at the head of the pit. Then with Living Wax-Works, touring New England. After the police broke that up, they say she lived—" Mr. Jackson in his turn glanced at Janey, whose eyes began to bulge from under her prominent lids. There were still hiatuses for her in Mrs. Struthers's past.

“Từ dưới hầm mỏ chui lên: hay đúng hơn từ quán rượu ở miệng hầm. Rồi theo gánh Tượng Sáp Sống, đi lưu diễn khắp New England. Sau khi cảnh sát dẹp vụ đó, họ bảo bà ta sống—” Ông Jackson đến lượt liếc Janey, mắt cô bắt đầu trố ra dưới hai mí mắt nhô. Trong quá khứ của bà Struthers, vẫn còn vài chỗ trống mà cô chưa biết.

"Then," Mr. Jackson continued (and Archer saw he was wondering why no one had told the butler never to slice cucumbers with a steel knife), "then Lemuel Struthers came along. They say his advertiser used the girl's head for the shoe-polish posters; her hair's intensely black, you know—the Egyptian style. Anyhow, he—eventually—married her." There were volumes of innuendo in the way the "eventually" was spaced, and each syllable given its due stress.

“Rồi,” ông Jackson tiếp (và Archer thấy ông đang tự hỏi vì sao không ai bảo người quản gia đừng bao giờ thái dưa chuột bằng dao thép), “rồi Lemuel Struthers xuất hiện. Nghe nói người làm quảng cáo của ông ta dùng chính cái đầu cô ta cho áp phích xi đánh giày; tóc cô đen tuyền, anh biết đấy—kiểu Ai Cập. Dù sao, ông ta—cuối cùng—cưới cô ta.” Có cả một tập ngụ ý trong cách ông kéo giãn chữ “cuối cùng”, mỗi âm tiết được nhấn đủ độ.

"Oh, well—at the pass we've come to nowadays, it doesn't matter," said Mrs. Archer indifferently. The ladies were not really interested in Mrs. Struthers just then; the subject of Ellen Olenska was too fresh and too absorbing to them. Indeed, Mrs. Struthers's name had been introduced by Mrs. Archer only that she might presently be able to say: "And Newland's new cousin—Countess Olenska? Was she at the ball too?"

“Ôi dào—đến nước này rồi thì cũng chẳng quan trọng nữa,” bà Archer nói thờ ơ. Thật ra lúc ấy các bà chẳng thực sự hứng thú với bà Struthers; chuyện Ellen Olenska còn quá mới và quá cuốn hút. Thật vậy, tên bà Struthers được bà Archer nêu ra chỉ để chốc nữa bà có thể nói: “Còn người chị họ mới của Newland—nữ bá tước Olenska? Bà ấy cũng ở dạ hội chứ?”

There was a faint touch of sarcasm in the reference to her son, and Archer knew it and had expected it. Even Mrs. Archer, who was seldom unduly pleased with human events, had been altogether glad of her son's engagement. ("Especially after that silly business with Mrs. Rushworth," as she had remarked to Janey, alluding to what had once seemed to Newland a tragedy of which his soul would always bear the scar.)

Có một chút mỉa mai nhẹ trong lời nhắc đến con trai, và Archer biết điều đó và đã đoán trước. Ngay cả bà Archer, người hiếm khi vui lòng quá mức trước những chuyện đời, cũng hoàn toàn mừng cho cuộc đính hôn của con trai. (“Nhất là sau cái vụ ngớ ngẩn với bà Rushworth,” như bà từng nói với Janey, ám chỉ điều từng một thời Newland tưởng là một bi kịch mà tâm hồn anh sẽ mãi mang vết sẹo.)

There was no better match in New York than May Welland, look at the question from whatever point you chose. Of course such a marriage was only what Newland was entitled to; but young men are so foolish and incalculable—and some women so ensnaring and unscrupulous—that it was nothing short of a miracle to see one's only son safe past the Siren Isle and in the haven of a blameless domesticity.

Ở New York không có mối nào tốt hơn May Welland, muốn nhìn từ góc độ nào cũng vậy. Dĩ nhiên cuộc hôn nhân ấy chỉ là điều Newland xứng đáng; nhưng những chàng trai vốn dại khờ và khó lường đến thế—và vài người đàn bà lại quyến rũ và bất lương đến thế—nên thấy đứa con trai duy nhất bình yên vượt qua Đảo Siren và vào bến đỗ của một đời sống gia đình vô tì vết quả là một phép lạ.

All this Mrs. Archer felt, and her son knew she felt; but he knew also that she had been perturbed by the premature announcement of his engagement, or rather by its cause; and it was for that reason—because on the whole he was a tender and indulgent master—that he had stayed at home that evening. "It's not that I don't approve of the Mingotts' esprit de corps; but why Newland's engagement should be mixed up with that Olenska woman's comings and goings I don't see," Mrs. Archer grumbled to Janey, the only witness of her slight lapses from perfect sweetness.

Bà Archer cảm thấy tất cả những điều ấy, và con trai bà biết bà cảm thấy thế; nhưng anh cũng biết bà đã bị làm xáo động bởi lời công bố đính hôn quá sớm, hay đúng hơn vì nguyên nhân của nó; và chính vì thế—vì xét cho cùng anh là một ông chủ nhà dịu dàng và dễ dãi—mà anh ở nhà tối hôm ấy. “Không phải mẹ không tán thành tinh thần đoàn kết của nhà Mingott; nhưng mẹ không hiểu vì sao chuyện đính hôn của Newland lại phải lẫn với chuyện đi đi về về của cái bà Olenska ấy,” bà Archer càu nhàu với Janey, nhân chứng duy nhất cho những lúc bà hơi sơ sảy trong sự dịu dàng hoàn hảo.

She had behaved beautifully—and in beautiful behaviour she was unsurpassed—during the call on Mrs. Welland; but Newland knew (and his betrothed doubtless guessed) that all through the visit she and Janey were nervously on the watch for Madame Olenska's possible intrusion; and when they left the house together she had permitted herself to say to her son: "I'm thankful that Augusta Welland received us alone."

Bà đã cư xử thật hoàn hảo—mà về cư xử hoàn hảo thì không ai sánh kịp bà—trong buổi đến thăm bà Welland; nhưng Newland biết (và hôn thê anh hẳn đoán) rằng suốt buổi thăm bà và Janey đều hồi hộp canh chừng chuyện Madame Olenska có thể bất ngờ xông vào; và khi họ cùng ra khỏi nhà bà cho phép mình nói với con trai: “Mẹ mừng là Augusta Welland chỉ tiếp riêng chúng ta.”

These indications of inward disturbance moved Archer the more that he too felt that the Mingotts had gone a little too far. But, as it was against all the rules of their code that the mother and son should ever allude to what was uppermost in their thoughts, he simply replied: "Oh, well, there's always a phase of family parties to be gone through when one gets engaged, and the sooner it's over the better." At which his mother merely pursed her lips under the lace veil that hung down from her grey velvet bonnet trimmed with frosted grapes.

Những dấu hiệu bất an trong lòng ấy càng làm Archer xúc động, vì chính anh cũng thấy nhà Mingott đã đi hơi quá xa. Nhưng, vì trái với mọi điều luật trong bộ quy tắc của họ, mẹ con không bao giờ được nhắc đến điều đang chiếm trọn tâm trí mình, anh chỉ đáp: “Ôi, hễ đính hôn là thế nào cũng phải qua một giai đoạn tiệc tùng họ hàng, mà xong sớm chừng nào hay chừng ấy.” Nghe vậy mẹ anh chỉ mím môi dưới tấm voan ren rủ xuống từ chiếc mũ nhung xám trang trí chùm nho phủ băng sương.

Her revenge, he felt—her lawful revenge—would be to "draw" Mr. Jackson that evening on the Countess Olenska; and, having publicly done his duty as a future member of the Mingott clan, the young man had no objection to hearing the lady discussed in private—except that the subject was already beginning to bore him.

Anh biết sự trả đũa của bà—sự trả đũa chính đáng—sẽ là “moi” ông Jackson tối ấy chuyện nữ bá tước Olenska; và vì đã công khai làm tròn bổn phận của một thành viên tương lai nhà Mingott, chàng trai chẳng phản đối gì chuyện nghe người ta bàn riêng về bà—trừ việc đề tài đã bắt đầu làm anh chán.

Mr. Jackson had helped himself to a slice of the tepid filet which the mournful butler had handed him with a look as sceptical as his own, and had rejected the mushroom sauce after a scarcely perceptible sniff. He looked baffled and hungry, and Archer reflected that he would probably finish his meal on Ellen Olenska.

Ông Jackson tự lấy một lát philê nguội ngắt mà người quản gia ủ rũ đưa tới kèm cái nhìn hoài nghi chẳng kém ông, rồi từ chối nước sốt nấm sau một cái hít mũi khó mà nhận ra. Ông có vẻ thất vọng và vẫn còn đói, và Archer nghĩ bụng chắc ông sẽ kết thúc bữa ăn bằng món Ellen Olenska.

Mr. Jackson leaned back in his chair, and glanced up at the candlelit Archers, Newlands and van der Luydens hanging in dark frames on the dark walls.

Ông Jackson ngả lưng ra ghế, và ngước nhìn những vị Archer, Newland và van der Luyden được ánh nến soi sáng, treo trong khung tối trên những bức tường tối.

"Ah, how your grandfather Archer loved a good dinner, my dear Newland!" he said, his eyes on the portrait of a plump full-chested young man in a stock and a blue coat, with a view of a white-columned country-house behind him. "Well—well—well ... I wonder what he would have said to all these foreign marriages!"

“À, ông nội Archer của cháu thích bữa ăn ngon biết bao, cháu Newland thân mến!” ông nói, mắt nhìn chân dung một chàng trai phương phi, ngực nở, đeo cà vạt cổ cứng và mặc áo xanh, phía sau là cảnh một biệt thự nông thôn cột trắng. “Chà—chà—chà ... không biết ông ấy sẽ nói gì về tất cả những cuộc hôn nhân ngoại quốc này!”

Mrs. Archer ignored the allusion to the ancestral cuisine and Mr. Jackson continued with deliberation: "No, she was not at the ball."

Bà Archer làm ngơ lời ám chỉ về ẩm thực tổ tiên và ông Jackson tiếp tục thong thả: “Không, bà ấy không có mặt ở dạ hội.”

"Ah—" Mrs. Archer murmured, in a tone that implied: "She had that decency."

“À—” bà Archer lẩm bẩm, bằng giọng ngụ ý: “Bà ta cũng còn biết giữ ý chừng ấy.”

"Perhaps the Beauforts don't know her," Janey suggested, with her artless malice.

“Có lẽ nhà Beaufort không quen bà ấy,” Janey gợi ý, với vẻ ác ý ngây thơ.

Mr. Jackson gave a faint sip, as if he had been tasting invisible Madeira. "Mrs. Beaufort may not—but Beaufort certainly does, for she was seen walking up Fifth Avenue this afternoon with him by the whole of New York."

Ông Jackson nhấp một ngụm nhẹ, như đang nếm thứ Madeira vô hình. “Bà Beaufort có thể không—nhưng Beaufort chắc chắn quen, vì chiều nay cả New York thấy bà ấy đi bộ lên Đại lộ Số Năm với ông ta.”

"Mercy—" moaned Mrs. Archer, evidently perceiving the uselessness of trying to ascribe the actions of foreigners to a sense of delicacy.

“Trời ơi—” bà Archer rên rỉ, rõ ràng nhận thấy việc quy hành vi của người nước ngoài cho lòng tế nhị là vô ích.

"I wonder if she wears a round hat or a bonnet in the afternoon," Janey speculated. "At the Opera I know she had on dark blue velvet, perfectly plain and flat—like a night-gown."

“Con tự hỏi buổi chiều bà ấy đội mũ tròn hay mũ bonnet,” Janey suy đoán. “Ở nhà hát, con biết bà ấy mặc nhung xanh thẫm, hoàn toàn trơn và phẳng—như áo ngủ.”

"Janey!" said her mother; and Miss Archer blushed and tried to look audacious.

“Janey!” mẹ cô nói; và cô Archer đỏ mặt và cố làm ra vẻ táo bạo.

"It was, at any rate, in better taste not to go to the ball," Mrs. Archer continued.

“Dù sao thì không đi dự dạ hội cũng là biết ý hơn,” bà Archer tiếp.

A spirit of perversity moved her son to rejoin: "I don't think it was a question of taste with her. May said she meant to go, and then decided that the dress in question wasn't smart enough."

Một thứ tinh thần ngang bướng thúc con trai bà đáp lại: “Con không nghĩ với bà ấy đó là chuyện tế nhị. May nói bà ấy định đi, rồi bỗng thấy chiếc áo kia không đủ sang.”

Mrs. Archer smiled at this confirmation of her inference. "Poor Ellen," she simply remarked; adding compassionately: "We must always bear in mind what an eccentric bringing-up Medora Manson gave her. What can you expect of a girl who was allowed to wear black satin at her coming-out ball?"

Bà Archer mỉm cười trước sự xác nhận suy luận của mình. “Ellen tội nghiệp,” bà chỉ nhận xét; rồi thương cảm thêm: “Ta phải luôn nhớ Medora Manson đã nuôi dạy nó kỳ quặc thế nào. Còn trông mong gì ở một cô gái được phép mặc sa-tanh đen trong dạ hội ra mắt?”

"Ah—don't I remember her in it!" said Mr. Jackson; adding: "Poor girl!" in the tone of one who, while enjoying the memory, had fully understood at the time what the sight portended.

“À—tôi nào có quên cô ấy trong chiếc áo ấy!” ông Jackson nói; rồi thêm: “Cô gái tội nghiệp!” bằng giọng người vừa thưởng thức kỷ niệm, vừa đã hiểu rõ ngay từ lúc ấy cảnh tượng kia báo hiệu điều gì.

"It's odd," Janey remarked, "that she should have kept such an ugly name as Ellen. I should have changed it to Elaine." She glanced about the table to see the effect of this.

“Lạ thật,” Janey nhận xét, “sao bà ấy lại giữ một cái tên xấu như Ellen. Con sẽ đổi thành Elaine.” Cô nhìn quanh bàn xem hiệu quả của lời này.

Her brother laughed. "Why Elaine?"

Anh cô cười. “Sao lại Elaine?”

"I don't know; it sounds more—more Polish," said Janey, blushing.

“Em không biết; nghe nó—nó Ba Lan hơn,” Janey nói, đỏ mặt.

"It sounds more conspicuous; and that can hardly be what she wishes," said Mrs. Archer distantly.

“Nghe nổi bật hơn; mà điều đó khó có thể là điều bà ấy muốn,” bà Archer nói xa cách.

"Why not?" broke in her son, growing suddenly argumentative. "Why shouldn't she be conspicuous if she chooses? Why should she slink about as if it were she who had disgraced herself? She's 'poor Ellen' certainly, because she had the bad luck to make a wretched marriage; but I don't see that that's a reason for hiding her head as if she were the culprit."

“Sao không?” con trai bà chen vào, bỗng trở nên hay cãi. “Sao bà ấy không được nổi bật nếu bà ấy muốn? Sao phải lẩn lút như thể chính bà ấy mới là người mang tiếng? Bà ấy là ‘Ellen tội nghiệp’ thật, vì bà ấy chẳng may gặp một cuộc hôn nhân khốn khổ; nhưng con không thấy đó là lý do để cúi đầu trốn tránh như thể bà ấy là kẻ có tội.”

"That, I suppose," said Mr. Jackson, speculatively, "is the line the Mingotts mean to take."

“Tôi đoán,” ông Jackson nói, đăm chiêu, “đó chính là đường lối nhà Mingott định theo.”

The young man reddened. "I didn't have to wait for their cue, if that's what you mean, sir. Madame Olenska has had an unhappy life: that doesn't make her an outcast."

Chàng trai đỏ mặt. “Cháu đâu phải đợi ám hiệu của họ, nếu ý ông là thế, thưa ông. Madame Olenska đã có một cuộc đời bất hạnh: điều đó không làm bà thành kẻ bị ruồng bỏ.”

"There are rumours," began Mr. Jackson, glancing at Janey.

“Có những lời đồn,” ông Jackson bắt đầu, liếc Janey.

"Oh, I know: the secretary," the young man took him up. "Nonsense, mother; Janey's grown-up. They say, don't they," he went on, "that the secretary helped her to get away from her brute of a husband, who kept her practically a prisoner? Well, what if he did? I hope there isn't a man among us who wouldn't have done the same in such a case."

“Ồ, cháu biết: chuyện viên thư ký ấy,” chàng trai ngắt lời. “Thôi mẹ, vớ vẩn; Janey lớn rồi mà. Người ta nói, phải không,” anh tiếp, “rằng viên thư ký đã giúp bà ấy trốn khỏi người chồng thô bạo, kẻ coi như giam bà thành tù nhân? Thì đã sao? Cháu mong là không có ai trong số chúng ta lại không làm điều tương tự trong trường hợp ấy.”

Mr. Jackson glanced over his shoulder to say to the sad butler: "Perhaps ... that sauce ... just a little, after all—"; then, having helped himself, he remarked: "I'm told she's looking for a house. She means to live here."

Ông Jackson liếc qua vai nói với người quản gia ủ rũ: “Có lẽ ... nước sốt ấy ... một chút thôi, rốt cuộc—”; rồi, sau khi tự phục vụ xong, ông nhận xét: “Tôi nghe nói bà ấy đang tìm nhà. Bà ấy định sống ở đây.”

"I hear she means to get a divorce," said Janey boldly.

“Con nghe nói bà ấy định ly hôn,” Janey bạo dạn nói.

"I hope she will!" Archer exclaimed.

“Con mong bà ấy sẽ ly hôn!” Archer kêu lên.

The word had fallen like a bombshell in the pure and tranquil atmosphere of the Archer dining-room. Mrs. Archer raised her delicate eye-brows in the particular curve that signified: "The butler—" and the young man, himself mindful of the bad taste of discussing such intimate matters in public, hastily branched off into an account of his visit to old Mrs. Mingott.

Chữ ấy rơi xuống như một quả bom giữa bầu không khí tinh khiết và yên ả của phòng ăn nhà Archer. Bà Archer nhướn đôi lông mày thanh tú theo đường cong riêng nghĩa là: “Người quản gia—” và chàng trai, cũng ý thức được rằng bàn chuyện riêng tư thế này trước mặt người ngoài là thiếu nhã nhặn, vội rẽ sang thuật chuyến thăm bà cụ Mingott.

After dinner, according to immemorial custom, Mrs. Archer and Janey trailed their long silk draperies up to the drawing-room, where, while the gentlemen smoked below stairs, they sat beside a Carcel lamp with an engraved globe, facing each other across a rosewood work-table with a green silk bag under it, and stitched at the two ends of a tapestry band of field-flowers destined to adorn an "occasional" chair in the drawing-room of young Mrs. Newland Archer.

Sau bữa tối, theo lệ cổ xưa, bà Archer và Janey lê những tà áo lụa dài lên phòng khách, nơi, trong khi các quý ông hút thuốc dưới nhà, họ ngồi bên một ngọn đèn Carcel có chao cầu chạm khắc, đối diện nhau qua chiếc bàn may gỗ cẩm lai có túi lụa xanh bên dưới, và thêu từ hai đầu của một dải tapestry hoa đồng nội, dành để trang trí một chiếc ghế “phụ” trong phòng khách của bà Newland Archer trẻ.

While this rite was in progress in the drawing-room, Archer settled Mr. Jackson in an armchair near the fire in the Gothic library and handed him a cigar. Mr. Jackson sank into the armchair with satisfaction, lit his cigar with perfect confidence (it was Newland who bought them), and stretching his thin old ankles to the coals, said: "You say the secretary merely helped her to get away, my dear fellow? Well, he was still helping her a year later, then; for somebody met 'em living at Lausanne together."

Trong khi nghi lễ này diễn ra ở phòng khách, Archer xếp cho ông Jackson ngồi vào một chiếc ghế bành bên lò sưởi trong thư phòng Gothic và đưa ông một điếu xì gà. Ông Jackson ngả vào ghế bành với vẻ hài lòng, châm điếu xì gà với vẻ hoàn toàn tin tưởng (chính Newland mua chúng), và duỗi đôi cổ chân già gầy guộc ra gần than hồng, nói: “Cậu bảo viên thư ký chỉ giúp bà ấy trốn thôi sao, cậu bạn trẻ? Thế thì một năm sau hắn vẫn còn giúp; vì có người gặp hai người sống chung ở Lausanne.”

Newland reddened. "Living together? Well, why not? Who had the right to make her life over if she hadn't? I'm sick of the hypocrisy that would bury alive a woman of her age if her husband prefers to live with harlots."

Newland đỏ mặt. “Sống cùng nhau? Thì sao? Nếu bà ấy không làm lại cuộc đời mình thì ai có quyền? Cháu phát ngán thói đạo đức giả muốn chôn sống một người đàn bà tuổi ấy chỉ vì chồng bà thích sống với gái điếm.”

He stopped and turned away angrily to light his cigar. "Women ought to be free—as free as we are," he declared, making a discovery of which he was too irritated to measure the terrific consequences.

Anh ngừng và giận dữ quay đi châm xì gà. “Phụ nữ phải được tự do—tự do như chúng ta,” anh tuyên bố, như thể vừa khám phá ra điều mà anh đang quá bực để lường hết hậu quả ghê gớm.

Mr. Sillerton Jackson stretched his ankles nearer the coals and emitted a sardonic whistle.

Ông Sillerton Jackson duỗi cổ chân gần than hơn và huýt một tiếng mỉa mai.

"Well," he said after a pause, "apparently Count Olenski takes your view; for I never heard of his having lifted a finger to get his wife back."

“Chà,” ông nói sau một lúc ngừng, “có vẻ bá tước Olenski cũng nghĩ như cậu; vì tôi chưa từng nghe nói ông ta nhúc nhích một ngón tay để đòi vợ về.”

VI.

VI.

That evening, after Mr. Jackson had taken himself away, and the ladies had retired to their chintz-curtained bedroom, Newland Archer mounted thoughtfully to his own study. A vigilant hand had, as usual, kept the fire alive and the lamp trimmed; and the room, with its rows and rows of books, its bronze and steel statuettes of "The Fencers" on the mantelpiece and its many photographs of famous pictures, looked singularly home-like and welcoming.

Tối hôm ấy, sau khi ông Jackson đã ra về, và các bà đã lui vào phòng ngủ treo rèm chintz, Newland Archer trầm ngâm lên thư phòng của mình. Một bàn tay chu đáo, như mọi khi, đã giữ cho lửa không tắt và tỉa gọn bấc đèn; và căn phòng, với từng dãy từng dãy sách, đôi tượng nhỏ bằng đồng và thép “Những Kiếm sĩ” trên bệ lò sưởi và nhiều bức ảnh những tranh nổi tiếng, trông ấm cúng và niềm nở lạ thường.

As he dropped into his armchair near the fire his eyes rested on a large photograph of May Welland, which the young girl had given him in the first days of their romance, and which had now displaced all the other portraits on the table. With a new sense of awe he looked at the frank forehead, serious eyes and gay innocent mouth of the young creature whose soul's custodian he was to be. That terrifying product of the social system he belonged to and believed in, the young girl who knew nothing and expected everything, looked back at him like a stranger through May Welland's familiar features; and once more it was borne in on him that marriage was not the safe anchorage he had been taught to think, but a voyage on uncharted seas.

Khi thả mình vào ghế bành gần lò sưởi, mắt anh dừng ở một tấm ảnh lớn của May Welland, tấm cô tặng anh trong những ngày đầu của mối tình, và nay đã thế chỗ mọi chân dung khác trên bàn. Với một cảm giác kính sợ mới, anh nhìn vầng trán thẳng thắn, đôi mắt nghiêm trang và cái miệng tươi ngây thơ của sinh linh trẻ mà anh sắp làm người giữ gìn tâm hồn. Sản phẩm đáng sợ ấy của hệ thống xã hội mà anh thuộc về và tin vào, thiếu nữ chẳng biết gì và mong chờ tất cả, nhìn lại anh như một người xa lạ qua những đường nét quen thuộc của May Welland; và một lần nữa anh chợt thấm rằng hôn nhân không phải bến đậu an toàn như anh từng được dạy, mà là một chuyến hải hành trên vùng biển chưa ai vẽ bản đồ.

The case of the Countess Olenska had stirred up old settled convictions and set them drifting dangerously through his mind. His own exclamation: "Women should be free—as free as we are," struck to the root of a problem that it was agreed in his world to regard as non-existent. "Nice" women, however wronged, would never claim the kind of freedom he meant, and generous-minded men like himself were therefore—in the heat of argument—the more chivalrously ready to concede it to them. Such verbal generosities were in fact only a humbugging disguise of the inexorable conventions that tied things together and bound people down to the old pattern. But here he was pledged to defend, on the part of his betrothed's cousin, conduct that, on his own wife's part, would justify him in calling down on her all the thunders of Church and State. Of course the dilemma was purely hypothetical; since he wasn't a blackguard Polish nobleman, it was absurd to speculate what his wife's rights would be if he were. But Newland Archer was too imaginative not to feel that, in his case and May's, the tie might gall for reasons far less gross and palpable. What could he and she really know of each other, since it was his duty, as a "decent" fellow, to conceal his past from her, and hers, as a marriageable girl, to have no past to conceal? What if, for some one of the subtler reasons that would tell with both of them, they should tire of each other, misunderstand or irritate each other? He reviewed his friends' marriages—the supposedly happy ones—and saw none that answered, even remotely, to the passionate and tender comradeship which he pictured as his permanent relation with May Welland. He perceived that such a picture presupposed, on her part, the experience, the versatility, the freedom of judgment, which she had been carefully trained not to possess; and with a shiver of foreboding he saw his marriage becoming what most of the other marriages about him were: a dull association of material and social interests held together by ignorance on the one side and hypocrisy on the other. Lawrence Lefferts occurred to him as the husband who had most completely realised this enviable ideal. As became the high-priest of form, he had formed a wife so completely to his own convenience that, in the most conspicuous moments of his frequent love-affairs with other men's wives, she went about in smiling unconsciousness, saying that "Lawrence was so frightfully strict"; and had been known to blush indignantly, and avert her gaze, when some one alluded in her presence to the fact that Julius Beaufort (as became a "foreigner" of doubtful origin) had what was known in New York as "another establishment."

Trường hợp của nữ bá tước Olenska đã khuấy động những xác tín cũ vốn đã yên vị, đẩy chúng trôi dạt nguy hiểm trong tâm trí anh. Lời thốt lên của chính anh: “Phụ nữ phải được tự do—tự do như chúng ta,” chạm tới gốc rễ của một vấn đề mà trong thế giới của anh người ta đồng lòng coi như không có. Những phụ nữ “tử tế”, dù bị oan đến đâu, sẽ không bao giờ đòi thứ tự do anh muốn nói, và những người đàn ông phóng khoáng như anh vì thế—trong cơn nóng của tranh luận—lại càng sẵn lòng hào hiệp nhường thứ ấy cho họ. Những sự rộng rãi ngoài miệng ấy thực ra chỉ là lớp ngụy trang bịp bợm của những quy ước nghiệt ngã, thứ trói mọi sự vào nhau và buộc người ta vào khuôn cũ. Nhưng ở đây anh đã tự ràng buộc mình phải bênh vực, cho người chị họ của hôn thê, một hành vi mà nếu là của vợ anh thì anh có quyền giáng xuống cô mọi sấm sét của Giáo hội và Nhà nước. Dĩ nhiên thế lưỡng nan ấy thuần là giả định; vì anh đâu phải một quý tộc Ba Lan đê tiện, nên thật vô lý khi ngồi suy đoán quyền của vợ anh sẽ ra sao nếu anh là hắn. Nhưng Newland Archer quá giàu tưởng tượng nên không thể không cảm thấy rằng, với anh và May, sợi dây có thể vẫn làm đau vì những lý do kém thô thiển và hữu hình hơn nhiều. Anh và cô thực sự có thể biết gì về nhau, khi bổn phận của anh, với tư cách một người “đứng đắn”, là giấu cô quá khứ của mình, còn bổn phận của cô, với tư cách một thiếu nữ đến tuổi lấy chồng, là không có quá khứ nào để giấu? Nếu, vì một lý do tinh vi nào đó có sức nặng với cả hai, họ chán nhau, hiểu lầm nhau, hay làm nhau bực bội thì sao? Anh điểm lại hôn nhân của bạn bè—những cuộc được cho là hạnh phúc—và không thấy cuộc nào, dù chỉ xa xa, ứng với tình đồng hành nồng nàn và dịu dàng mà anh hình dung làm mối quan hệ lâu dài giữa mình và May Welland. Anh nhận ra rằng bức tranh ấy đòi hỏi ở cô sự từng trải, sự linh hoạt, sự tự do phán đoán, những thứ cô đã được rèn kỹ để không có; và với một cơn rùng mình linh cảm, anh thấy hôn nhân của mình trở thành như phần lớn những cuộc hôn nhân quanh anh: một mối liên kết tẻ nhạt của quyền lợi vật chất và xã hội, được giữ chặt bởi sự ngu muội ở bên này và đạo đức giả ở bên kia. Lawrence Lefferts hiện ra trong trí anh như người chồng đã thực hiện trọn vẹn nhất cái lý tưởng đáng thèm muốn ấy. Xứng là vị đại tư tế của lề lối, ông đã nắn vợ mình hoàn toàn theo sự thuận tiện của riêng ông, đến nỗi ngay trong những lúc lộ liễu nhất của những cuộc tình thường xuyên với vợ người khác, bà vẫn đi lại với vẻ vô tư mỉm cười, nói rằng “Lawrence nghiêm khắc kinh khủng”; và người ta từng thấy bà đỏ mặt phẫn nộ, quay mắt đi, khi có ai nhắc trước mặt bà rằng Julius Beaufort (đúng kiểu một “người ngoại quốc” lai lịch đáng ngờ) có cái mà New York gọi là “một cơ ngơi khác”.

Archer tried to console himself with the thought that he was not quite such an ass as Larry Lefferts, nor May such a simpleton as poor Gertrude; but the difference was after all one of intelligence and not of standards. In reality they all lived in a kind of hieroglyphic world, where the real thing was never said or done or even thought, but only represented by a set of arbitrary signs; as when Mrs. Welland, who knew exactly why Archer had pressed her to announce her daughter's engagement at the Beaufort ball (and had indeed expected him to do no less), yet felt obliged to simulate reluctance, and the air of having had her hand forced, quite as, in the books on Primitive Man that people of advanced culture were beginning to read, the savage bride is dragged with shrieks from her parents' tent.

Archer cố an ủi mình rằng anh không hẳn là một con lừa như Larry Lefferts, và May cũng chẳng khờ như Gertrude tội nghiệp; nhưng sự khác biệt rốt cuộc là về trí khôn chứ không về chuẩn mực. Thực ra họ đều sống trong một thế giới chữ tượng hình, nơi điều có thật chẳng bao giờ được nói hay làm, thậm chí nghĩ, mà chỉ được biểu thị bằng một bộ dấu hiệu tùy tiện; như khi bà Welland, người biết rõ vì sao Archer thúc bà công bố đính hôn của con gái tại dạ hội nhà Beaufort (và quả thật đã chờ anh làm vậy), vẫn thấy mình buộc phải giả vờ miễn cưỡng, làm ra vẻ bị ép tay, hệt như, trong những cuốn sách về Con người Nguyên thủy mà những người có văn hóa cao đang bắt đầu đọc, cô dâu man dại bị lôi, la hét inh ỏi, ra khỏi lều của cha mẹ.

The result, of course, was that the young girl who was the centre of this elaborate system of mystification remained the more inscrutable for her very frankness and assurance. She was frank, poor darling, because she had nothing to conceal, assured because she knew of nothing to be on her guard against; and with no better preparation than this, she was to be plunged overnight into what people evasively called "the facts of life."

Kết quả, dĩ nhiên, là cô gái đứng ở trung tâm của hệ thống đánh lừa công phu ấy lại càng khó dò chính vì sự thẳng thắn và tự tin của mình. Cô thẳng thắn, cô bé đáng thương, vì không có gì để giấu; tự tin vì không biết điều gì cần đề phòng; và với sự chuẩn bị chẳng hơn thế, cô sẽ bị ném chỉ sau một đêm vào cái mà người ta lảng tránh gọi là “những sự thật của đời sống”.

The young man was sincerely but placidly in love. He delighted in the radiant good looks of his betrothed, in her health, her horsemanship, her grace and quickness at games, and the shy interest in books and ideas that she was beginning to develop under his guidance. (She had advanced far enough to join him in ridiculing the Idyls of the King, but not to feel the beauty of Ulysses and the Lotus Eaters.) She was straightforward, loyal and brave; she had a sense of humour (chiefly proved by her laughing at his jokes); and he suspected, in the depths of her innocently-gazing soul, a glow of feeling that it would be a joy to waken. But when he had gone the brief round of her he returned discouraged by the thought that all this frankness and innocence were only an artificial product. Untrained human nature was not frank and innocent; it was full of the twists and defences of an instinctive guile. And he felt himself oppressed by this creation of factitious purity, so cunningly manufactured by a conspiracy of mothers and aunts and grandmothers and long-dead ancestresses, because it was supposed to be what he wanted, what he had a right to, in order that he might exercise his lordly pleasure in smashing it like an image made of snow.

Chàng trai yêu chân thành nhưng điềm tĩnh. Anh thích vẻ đẹp rạng rỡ của hôn thê, sức khỏe, tài cưỡi ngựa, sự duyên dáng và nhanh nhẹn trong các trò chơi, và niềm hứng thú e thẹn với sách vở và tư tưởng mà cô đang bắt đầu nảy nở dưới sự hướng dẫn của anh. (Cô đã tiến đủ xa để cùng anh chế nhạo Idylls of the King, nhưng chưa đủ để cảm nhận cái đẹp của Ulysses và Lotus-Eaters.) Cô ngay thẳng, trung thành và dũng cảm; cô có óc hài hước (chủ yếu được chứng tỏ bằng việc cười những câu đùa của anh); và anh ngờ rằng, trong đáy sâu tâm hồn ngây thơ nhìn thẳng của cô, có một ánh ấm nóng của tình cảm mà đánh thức lên sẽ là một niềm vui. Nhưng khi đã dạo một vòng ngắn quanh con người cô, anh quay về với lòng nản vì ý nghĩ rằng tất cả sự thẳng thắn và ngây thơ ấy chỉ là một sản phẩm nhân tạo. Bản tính con người chưa qua rèn luyện không thẳng thắn và ngây thơ; nó đầy những khúc quanh và phòng thủ của một sự xảo quyệt bản năng. Và anh thấy mình bị đè nặng bởi tạo vật của một sự trong trắng giả tạo, được một âm mưu của các bà mẹ, dì, bà nội ngoại và những tổ mẫu đã chết từ lâu chế tạo khéo léo, bởi người ta cho rằng đó là điều anh muốn, điều anh có quyền, để anh được hưởng niềm khoái chí của kẻ làm chủ khi đập nát nó như một pho tượng làm bằng tuyết.

There was a certain triteness in these reflections: they were those habitual to young men on the approach of their wedding day. But they were generally accompanied by a sense of compunction and self-abasement of which Newland Archer felt no trace. He could not deplore (as Thackeray's heroes so often exasperated him by doing) that he had not a blank page to offer his bride in exchange for the unblemished one she was to give to him. He could not get away from the fact that if he had been brought up as she had they would have been no more fit to find their way about than the Babes in the Wood; nor could he, for all his anxious cogitations, see any honest reason (any, that is, unconnected with his own momentary pleasure, and the passion of masculine vanity) why his bride should not have been allowed the same freedom of experience as himself.

Những suy tưởng này có phần sáo mòn: chúng vốn quen thuộc với các chàng trai khi ngày cưới đến gần. Nhưng thường kèm theo chúng là cảm giác hối hận và tự hạ mình mà Newland Archer không hề thấy chút dấu vết nào. Anh không thể than thở (như các nhân vật chính của Thackeray vẫn thường làm anh bực mình) rằng mình chẳng có trang giấy trắng nào để đáp lại trang giấy không một vết nhơ mà cô dâu sắp trao cho anh. Anh không sao thoát khỏi sự thật rằng nếu anh được nuôi dạy như cô thì hai người cũng chẳng biết tìm đường khá hơn Những Đứa Trẻ trong Rừng; và dù có suy đi nghĩ lại băn khoăn đến đâu, anh cũng không thấy lý do ngay thẳng nào (nghĩa là lý do chẳng dính dáng gì đến thú vui nhất thời của anh và nỗi đam mê hư vinh của đàn ông) khiến cô dâu của anh lại không được hưởng cùng một sự tự do từng trải như anh.

Such questions, at such an hour, were bound to drift through his mind; but he was conscious that their uncomfortable persistence and precision were due to the inopportune arrival of the Countess Olenska. Here he was, at the very moment of his betrothal—a moment for pure thoughts and cloudless hopes—pitchforked into a coil of scandal which raised all the special problems he would have preferred to let lie. "Hang Ellen Olenska!" he grumbled, as he covered his fire and began to undress. He could not really see why her fate should have the least bearing on his; yet he dimly felt that he had only just begun to measure the risks of the championship which his engagement had forced upon him.

Những câu hỏi như thế, vào giờ như thế, thể nào cũng trôi qua tâm trí anh; nhưng anh ý thức rằng sự dai dẳng và rõ ràng khó chịu của chúng là do sự xuất hiện không đúng lúc của nữ bá tước Olenska. Anh đây, ngay vào lúc đính hôn—một lúc dành cho những ý nghĩ trong sạch và những hy vọng không gợn mây—lại bị hất bằng đòn xỉa vào một mớ tai tiếng, khơi lên mọi vấn đề riêng mà anh muốn để yên. “Quỷ bắt Ellen Olenska đi!” anh càu nhàu, khi phủ lò sưởi và bắt đầu cởi áo. Anh thực không hiểu vì sao số phận bà lại dính dáng chút nào đến số phận mình; nhưng anh lờ mờ cảm thấy mình mới chỉ bắt đầu lường những rủi ro của vai hiệp sĩ bênh vực mà cuộc đính hôn đã buộc anh nhận.

A few days later the bolt fell.

Vài ngày sau, tia sét giáng xuống.

The Lovell Mingotts had sent out cards for what was known as "a formal dinner" (that is, three extra footmen, two dishes for each course, and a Roman punch in the middle), and had headed their invitations with the words "To meet the Countess Olenska," in accordance with the hospitable American fashion, which treats strangers as if they were royalties, or at least as their ambassadors.

Nhà Lovell Mingott đã gửi thiệp mời cho cái được gọi là “bữa tiệc trang trọng” (tức là thêm ba người hầu, mỗi lượt hai món, và giữa bữa có một chén punch La Mã), và đề ngay đầu thiệp mời dòng chữ “Để được gặp nữ bá tước Olenska”, theo lối hiếu khách kiểu Mỹ, vốn đãi người lạ như bậc hoàng tộc, hay ít ra như đại sứ của họ.

The guests had been selected with a boldness and discrimination in which the initiated recognised the firm hand of Catherine the Great. Associated with such immemorial standbys as the Selfridge Merrys, who were asked everywhere because they always had been, the Beauforts, on whom there was a claim of relationship, and Mr. Sillerton Jackson and his sister Sophy (who went wherever her brother told her to), were some of the most fashionable and yet most irreproachable of the dominant "young married" set; the Lawrence Leffertses, Mrs. Lefferts Rushworth (the lovely widow), the Harry Thorleys, the Reggie Chiverses and young Morris Dagonet and his wife (who was a van der Luyden). The company indeed was perfectly assorted, since all the members belonged to the little inner group of people who, during the long New York season, disported themselves together daily and nightly with apparently undiminished zest.

Khách mời được chọn lọc với một sự táo bạo và tinh tường mà những người trong cuộc nhận ra ngay bàn tay sắt của Catherine Đại đế. Bên cạnh những chỗ dựa muôn đời như nhà Selfridge Merry, được mời đi khắp nơi chỉ vì xưa nay vẫn vậy, nhà Beaufort, vì có mối bà con, và ông Sillerton Jackson cùng chị Sophy (em trai bảo đi đâu thì đi đó), là một số người thời thượng nhất mà cũng không chê vào đâu được nhất của giới “vợ chồng trẻ” đang thống trị; nhà Lawrence Lefferts, bà Lefferts Rushworth (góa phụ xinh đẹp), nhà Harry Thorley, nhà Reggie Chivers và Morris Dagonet trẻ cùng vợ (một van der Luyden). Cả nhóm quả thật hợp nhau hoàn hảo, vì ai cũng thuộc cái vòng nhỏ bên trong gồm những người mà, suốt mùa New York dài dằng dặc, ngày đêm cùng nhau vui chơi với sự hăng hái dường như không hề suy giảm.

Forty-eight hours later the unbelievable had happened; every one had refused the Mingotts' invitation except the Beauforts and old Mr. Jackson and his sister. The intended slight was emphasised by the fact that even the Reggie Chiverses, who were of the Mingott clan, were among those inflicting it; and by the uniform wording of the notes, in all of which the writers "regretted that they were unable to accept," without the mitigating plea of a "previous engagement" that ordinary courtesy prescribed.

Bốn mươi tám giờ sau, điều không thể tin nổi đã xảy ra: ai nấy đều từ chối lời mời của nhà Mingott, trừ nhà Beaufort và ông cụ Jackson cùng chị ông. Sự coi thường cố ý ấy càng lộ rõ vì ngay cả nhà Reggie Chivers, vốn thuộc họ Mingott, cũng nằm trong số những người giáng nó; và vì lời lẽ giống hệt nhau của các thư hồi âm, trong đó ai cũng chỉ “tiếc là không thể nhận lời”, không kèm lời viện cớ “đã có hẹn trước” để làm dịu bớt, như phép lịch sự thông thường đòi hỏi.

New York society was, in those days, far too small, and too scant in its resources, for every one in it (including livery-stable-keepers, butlers and cooks) not to know exactly on which evenings people were free; and it was thus possible for the recipients of Mrs. Lovell Mingott's invitations to make cruelly clear their determination not to meet the Countess Olenska.

Hồi ấy xã hội New York quá nhỏ và quá nghèo nguồn lực, đến nỗi ai trong đó (kể cả chủ hãng xe thuê, quản gia và đầu bếp) cũng biết chính xác tối nào ai rảnh; và vì thế những người nhận thiệp mời của bà Lovell Mingott mới có thể tỏ rõ một cách tàn nhẫn quyết tâm không gặp nữ bá tước Olenska.

The blow was unexpected; but the Mingotts, as their way was, met it gallantly. Mrs. Lovell Mingott confided the case to Mrs. Welland, who confided it to Newland Archer; who, aflame at the outrage, appealed passionately and authoritatively to his mother; who, after a painful period of inward resistance and outward temporising, succumbed to his instances (as she always did), and immediately embracing his cause with an energy redoubled by her previous hesitations, put on her grey velvet bonnet and said: "I'll go and see Louisa van der Luyden."

Đòn giáng ấy thật bất ngờ; nhưng nhà Mingott, theo thói quen, đón nhận nó rất hiên ngang. Bà Lovell Mingott kể chuyện cho bà Welland, bà Welland kể cho Newland Archer; anh, bừng bừng phẫn nộ vì sự sỉ nhục, khẩn khoản và đầy uy quyền cầu xin mẹ; bà, sau một thời gian đau đớn kháng cự trong lòng và lần lữa bên ngoài, đã khuất phục trước sự nài ép của anh (như bà vẫn luôn thế), và lập tức ôm lấy chính nghĩa của anh với nghị lực tăng gấp đôi nhờ những chần chừ trước đó, đội chiếc mũ nhung xám và nói: “Mẹ sẽ đi gặp Louisa van der Luyden.”

The New York of Newland Archer's day was a small and slippery pyramid, in which, as yet, hardly a fissure had been made or a foothold gained. At its base was a firm foundation of what Mrs. Archer called "plain people"; an honourable but obscure majority of respectable families who (as in the case of the Spicers or the Leffertses or the Jacksons) had been raised above their level by marriage with one of the ruling clans. People, Mrs. Archer always said, were not as particular as they used to be; and with old Catherine Spicer ruling one end of Fifth Avenue, and Julius Beaufort the other, you couldn't expect the old traditions to last much longer.

New York thời Newland Archer là một kim tự tháp nhỏ và trơn, trên đó, cho đến lúc ấy, hầu như chưa có vết nứt nào được tạo ra, cũng chưa ai giành được chỗ đặt chân nào. Ở đáy là một nền móng vững chắc gồm những người mà bà Archer gọi là “dân thường”; một đa số đáng kính nhưng vô danh, là những gia đình đàng hoàng mà (như nhà Spicer, nhà Lefferts hay nhà Jackson) đã được nâng lên cao hơn tầm của mình nhờ kết thông gia với một dòng họ cai trị. Người ta, bà Archer vẫn nói, chẳng còn kén chọn như xưa; và khi bà cụ Catherine Spicer thống trị một đầu Đại lộ Số Năm còn Julius Beaufort thống trị đầu kia, thì không thể trông mong những truyền thống cũ còn tồn tại được bao lâu nữa.

Firmly narrowing upward from this wealthy but inconspicuous substratum was the compact and dominant group which the Mingotts, Newlands, Chiverses and Mansons so actively represented. Most people imagined them to be the very apex of the pyramid; but they themselves (at least those of Mrs. Archer's generation) were aware that, in the eyes of the professional genealogist, only a still smaller number of families could lay claim to that eminence.

Từ lớp nền giàu có mà kín tiếng ấy, thu hẹp dần lên trên một cách vững chãi là nhóm chặt chẽ và thống trị mà nhà Mingott, Newland, Chivers và Manson đại diện rất năng nổ. Phần đông tưởng họ chính là đỉnh kim tự tháp; nhưng bản thân họ (ít nhất những người thuộc thế hệ bà Archer) biết rằng, trong mắt nhà gia phả học chuyên nghiệp, chỉ một số gia đình còn ít hơn nữa mới có thể đòi chỗ đứng ấy.

"Don't tell me," Mrs. Archer would say to her children, "all this modern newspaper rubbish about a New York aristocracy. If there is one, neither the Mingotts nor the Mansons belong to it; no, nor the Newlands or the Chiverses either. Our grandfathers and great-grandfathers were just respectable English or Dutch merchants, who came to the colonies to make their fortune, and stayed here because they did so well. One of your great-grandfathers signed the Declaration, and another was a general on Washington's staff, and received General Burgoyne's sword after the battle of Saratoga. These are things to be proud of, but they have nothing to do with rank or class. New York has always been a commercial community, and there are not more than three families in it who can claim an aristocratic origin in the real sense of the word."

“Đừng nói với mẹ,” bà Archer thường bảo các con, “cái thứ rác rưởi báo chí thời nay về một giới quý tộc New York nữa. Nếu có thì nhà Mingott hay nhà Manson cũng không thuộc về đó; mà nhà Newland hay nhà Chivers cũng không. Ông nội, cụ nội của chúng ta chỉ là những thương nhân Anh hay Hà Lan đàng hoàng, đến thuộc địa để kiếm tiền, và ở lại vì làm ăn khá. Một cụ của các con đã ký Tuyên ngôn Độc lập, một cụ khác là tướng trong bộ tham mưu của Washington, và đã nhận thanh kiếm của tướng Burgoyne sau trận Saratoga. Đó là những điều đáng tự hào, nhưng chúng chẳng liên quan đến cấp bậc hay giai tầng. New York luôn là một cộng đồng thương mại, và trong đó không quá ba gia đình có thể nhận mình gốc quý tộc theo đúng nghĩa của từ ấy.”

Mrs. Archer and her son and daughter, like every one else in New York, knew who these privileged beings were: the Dagonets of Washington Square, who came of an old English county family allied with the Pitts and Foxes; the Lannings, who had intermarried with the descendants of Count de Grasse, and the van der Luydens, direct descendants of the first Dutch governor of Manhattan, and related by pre-revolutionary marriages to several members of the French and British aristocracy.

Bà Archer cùng con trai, con gái, như mọi người ở New York, đều biết những kẻ được đặc ân ấy là ai: nhà Dagonet ở Washington Square, xuất thân từ một dòng họ điền chủ lâu đời của Anh, có liên hệ với nhà Pitt và nhà Fox; nhà Lanning, đã kết thông gia với con cháu bá tước de Grasse, và nhà van der Luyden, hậu duệ trực tiếp của vị thống đốc Hà Lan đầu tiên của Manhattan, và có họ, qua những cuộc hôn nhân từ trước Cách mạng, với vài thành viên của giới quý tộc Pháp và Anh.

The Lannings survived only in the person of two very old but lively Miss Lannings, who lived cheerfully and reminiscently among family portraits and Chippendale; the Dagonets were a considerable clan, allied to the best names in Baltimore and Philadelphia; but the van der Luydens, who stood above all of them, had faded into a kind of super-terrestrial twilight, from which only two figures impressively emerged; those of Mr. and Mrs. Henry van der Luyden.

Nhà Lanning chỉ còn lại hai cô Lanning rất già mà vẫn hoạt bát, sống vui vẻ và hay hoài niệm giữa những chân dung gia tộc và đồ Chippendale; nhà Dagonet là một đại gia tộc, có thông gia với những danh gia vọng tộc nhất ở Baltimore và Philadelphia; nhưng nhà van der Luyden, đứng trên tất cả họ, đã mờ dần vào một thứ chạng vạng siêu trần thế, từ đó chỉ có hai bóng dáng nổi lên đầy ấn tượng: ông bà Henry van der Luyden.

Mrs. Henry van der Luyden had been Louisa Dagonet, and her mother had been the granddaughter of Colonel du Lac, of an old Channel Island family, who had fought under Cornwallis and had settled in Maryland, after the war, with his bride, Lady Angelica Trevenna, fifth daughter of the Earl of St. Austrey. The tie between the Dagonets, the du Lacs of Maryland, and their aristocratic Cornish kinsfolk, the Trevennas, had always remained close and cordial. Mr. and Mrs. van der Luyden had more than once paid long visits to the present head of the house of Trevenna, the Duke of St. Austrey, at his country-seat in Cornwall and at St. Austrey in Gloucestershire; and his Grace had frequently announced his intention of some day returning their visit (without the Duchess, who feared the Atlantic).

Bà Henry van der Luyden từng là Louisa Dagonet, và mẹ bà là cháu gái của đại tá du Lac, thuộc một dòng họ lâu đời ở quần đảo Channel, người đã chiến đấu dưới trướng Cornwallis và định cư ở Maryland, sau chiến tranh, cùng cô dâu, tiểu thư Angelica Trevenna, con gái thứ năm của bá tước St. Austrey. Mối dây giữa nhà Dagonet, nhà du Lac ở Maryland, và họ hàng quý tộc xứ Cornwall của họ, nhà Trevenna, luôn thân thiết và nồng hậu. Ông bà van der Luyden đã hơn một lần thăm dài ngày người đứng đầu hiện nay của nhà Trevenna, Công tước St. Austrey, tại dinh thự miền quê của ngài ở Cornwall và ở St. Austrey tại Gloucestershire; và Đức ngài đã nhiều lần nói sẽ có ngày đến thăm lại (không có Nữ công tước, người sợ Đại Tây Dương).

Mr. and Mrs. van der Luyden divided their time between Trevenna, their place in Maryland, and Skuytercliff, the great estate on the Hudson which had been one of the colonial grants of the Dutch government to the famous first Governor, and of which Mr. van der Luyden was still "Patroon." Their large solemn house in Madison Avenue was seldom opened, and when they came to town they received in it only their most intimate friends.

Ông bà van der Luyden chia thời gian giữa Trevenna, trang viên của họ ở Maryland, và Skuytercliff, điền trang lớn bên sông Hudson, vốn là một trong những vùng đất cấp thời thuộc địa của chính phủ Hà Lan cho vị Thống đốc đầu tiên lừng danh, mà ông van der Luyden vẫn là “Patroon” của nơi ấy. Ngôi nhà lớn trang nghiêm của họ ở Madison Avenue ít khi mở, và mỗi khi lên thành phố, họ chỉ tiếp tại đó những người bạn thân thiết nhất.

"I wish you would go with me, Newland," his mother said, suddenly pausing at the door of the Brown coupe. "Louisa is fond of you; and of course it's on account of dear May that I'm taking this step—and also because, if we don't all stand together, there'll be no such thing as Society left."

“Mẹ ước gì con đi cùng mẹ, Newland,” mẹ anh nói, bỗng dừng ở cửa chiếc coupe Brown. “Louisa quý con; mà dĩ nhiên mẹ đi bước này vì May thân yêu—và cũng vì, nếu chúng ta không đứng chung một phía, thì sẽ chẳng còn Xã hội gì nữa.”

VII.

VII.

Mrs. Henry van der Luyden listened in silence to her cousin Mrs. Archer's narrative.

Bà Henry van der Luyden lặng lẽ nghe câu chuyện của người em họ, bà Archer.

It was all very well to tell yourself in advance that Mrs. van der Luyden was always silent, and that, though non-committal by nature and training, she was very kind to the people she really liked. Even personal experience of these facts was not always a protection from the chill that descended on one in the high-ceilinged white-walled Madison Avenue drawing-room, with the pale brocaded armchairs so obviously uncovered for the occasion, and the gauze still veiling the ormolu mantel ornaments and the beautiful old carved frame of Gainsborough's "Lady Angelica du Lac."

Tự nhủ trước rằng bà van der Luyden bao giờ cũng lặng lẽ, và rằng dù bản tính lẫn nếp rèn luyện khiến bà không bao giờ cam kết điều gì, bà vẫn rất tử tế với những người bà thật lòng quý mến, thì cũng dễ thôi. Ngay cả kinh nghiệm bản thân về những điều ấy cũng không phải lúc nào cũng che chở được người ta khỏi cái lạnh phủ xuống trong phòng khách ở Madison Avenue, trần cao tường trắng, với những chiếc ghế bành gấm nhạt rõ ràng vừa được gỡ bọc cho dịp này, lớp vải thưa vẫn còn trùm lên các món trang trí bằng đồng mạ vàng trên bệ lò sưởi và chiếc khung chạm cổ tuyệt đẹp của bức “Phu nhân Angelica du Lac” của Gainsborough.

Mrs. van der Luyden's portrait by Huntington (in black velvet and Venetian point) faced that of her lovely ancestress. It was generally considered "as fine as a Cabanel," and, though twenty years had elapsed since its execution, was still "a perfect likeness." Indeed the Mrs. van der Luyden who sat beneath it listening to Mrs. Archer might have been the twin-sister of the fair and still youngish woman drooping against a gilt armchair before a green rep curtain. Mrs. van der Luyden still wore black velvet and Venetian point when she went into society—or rather (since she never dined out) when she threw open her own doors to receive it. Her fair hair, which had faded without turning grey, was still parted in flat overlapping points on her forehead, and the straight nose that divided her pale blue eyes was only a little more pinched about the nostrils than when the portrait had been painted. She always, indeed, struck Newland Archer as having been rather gruesomely preserved in the airless atmosphere of a perfectly irreproachable existence, as bodies caught in glaciers keep for years a rosy life-in-death.

Chân dung bà van der Luyden của Huntington (mặc nhung đen và ren Venice) đối diện bức chân dung của vị tổ tiên xinh đẹp. Người ta thường cho là “đẹp ngang một bức Cabanel”, và dù hai mươi năm đã trôi qua từ khi vẽ, vẫn là “giống y như thật”. Thật vậy, bà van der Luyden đang ngồi bên dưới, nghe bà Archer nói, có thể là chị em sinh đôi của người thiếu phụ tóc vàng còn khá trẻ đang tựa mình trên chiếc ghế bành mạ vàng trước tấm rèm rep xanh. Bà van der Luyden vẫn mặc nhung đen và ren Venice khi đi vào giới giao tế—hay đúng hơn (vì bà không bao giờ đi ăn tiệc) khi bà mở cửa nhà mình để đón nó. Mái tóc vàng của bà, phai màu mà không bạc, vẫn rẽ thành những múi dẹt chồng lên nhau trên trán, và sống mũi thẳng chia đôi cặp mắt xanh nhạt chỉ thon hẹp hơn đôi chút ở cánh mũi so với lúc bức chân dung được vẽ. Bà luôn gây cho Newland Archer ấn tượng rằng bà được bảo quản khá rợn người trong bầu không khí ngột ngạt của một cuộc đời hoàn toàn không tì vết, như những thi thể mắc kẹt trong băng hà giữ nhiều năm một vẻ sống-trong-cái-chết hồng hào.

Like all his family, he esteemed and admired Mrs. van der Luyden; but he found her gentle bending sweetness less approachable than the grimness of some of his mother's old aunts, fierce spinsters who said "No" on principle before they knew what they were going to be asked.

Như cả nhà, anh kính trọng và ngưỡng mộ bà van der Luyden; nhưng anh thấy cái dịu ngọt cúi mình của bà còn khó đến gần hơn sự nghiêm nghị của vài bà dì già của mẹ anh, những bà cô dữ dằn vốn nói “Không” theo nguyên tắc trước khi biết người ta sắp hỏi gì.

Mrs. van der Luyden's attitude said neither yes nor no, but always appeared to incline to clemency till her thin lips, wavering into the shadow of a smile, made the almost invariable reply: "I shall first have to talk this over with my husband."

Thái độ của bà van der Luyden chẳng nói có mà cũng chẳng nói không, nhưng bao giờ cũng có vẻ nghiêng về sự khoan dung, cho đến khi đôi môi mỏng của bà, chập chờn thành cái bóng của một nụ cười, thốt ra câu đáp gần như không bao giờ đổi: “Trước hết tôi phải bàn chuyện này với ông nhà tôi.”

She and Mr. van der Luyden were so exactly alike that Archer often wondered how, after forty years of the closest conjugality, two such merged identities ever separated themselves enough for anything as controversial as a talking-over. But as neither had ever reached a decision without prefacing it by this mysterious conclave, Mrs. Archer and her son, having set forth their case, waited resignedly for the familiar phrase.

Bà và ông van der Luyden giống nhau y hệt, đến nỗi Archer thường tự hỏi, sau bốn mươi năm chung sống vợ chồng gắn bó nhất, hai bản thể hòa làm một ấy làm sao còn tách ra được đủ để có điều gì gây tranh cãi như một cuộc bàn bạc. Nhưng vì chưa ai trong hai người từng đi đến quyết định nào mà không mở đầu bằng cuộc mật nghị bí ẩn này, bà Archer và con trai, sau khi trình bày xong sự việc, cam chịu chờ câu nói quen thuộc.

Mrs. van der Luyden, however, who had seldom surprised any one, now surprised them by reaching her long hand toward the bell-rope.

Tuy nhiên bà van der Luyden, người xưa nay hiếm khi làm ai ngạc nhiên, lần này lại làm họ ngạc nhiên khi đưa bàn tay dài về phía dây chuông.

"I think," she said, "I should like Henry to hear what you have told me."

“Tôi nghĩ,” bà nói, “tôi nên để Henry nghe những gì chị vừa kể.”

A footman appeared, to whom she gravely added: "If Mr. van der Luyden has finished reading the newspaper, please ask him to be kind enough to come."

Một người hầu xuất hiện, bà nghiêm trang thêm: “Nếu ông van der Luyden đã đọc báo xong, xin mời ông có lòng sang đây.”

She said "reading the newspaper" in the tone in which a Minister's wife might have said: "Presiding at a Cabinet meeting"—not from any arrogance of mind, but because the habit of a life-time, and the attitude of her friends and relations, had led her to consider Mr. van der Luyden's least gesture as having an almost sacerdotal importance.

Bà nói “đọc báo” bằng cái giọng mà vợ một vị Bộ trưởng có thể dùng để nói: “Chủ tọa một cuộc họp Nội các”—không phải vì tính kiêu căng, mà vì thói quen cả đời, và thái độ của bạn bè họ hàng bà, đã khiến bà coi cử chỉ nhỏ nhất của ông van der Luyden gần như mang tầm quan trọng của chức tư tế.

Her promptness of action showed that she considered the case as pressing as Mrs. Archer; but, lest she should be thought to have committed herself in advance, she added, with the sweetest look: "Henry always enjoys seeing you, dear Adeline; and he will wish to congratulate Newland."

Sự nhanh nhẹn hành động của bà cho thấy bà cũng coi vụ việc là cấp bách chẳng kém bà Archer; nhưng, để khỏi bị cho là đã cam kết trước, bà thêm, với ánh nhìn ngọt ngào nhất: “Henry bao giờ cũng vui khi gặp chị, Adeline thân mến; và anh ấy sẽ muốn chúc mừng Newland.”

The double doors had solemnly reopened and between them appeared Mr. Henry van der Luyden, tall, spare and frock-coated, with faded fair hair, a straight nose like his wife's and the same look of frozen gentleness in eyes that were merely pale grey instead of pale blue.

Cánh cửa đôi đã trang nghiêm mở ra lần nữa, và giữa hai cánh xuất hiện ông Henry van der Luyden, cao, gầy, mặc áo choàng dài, tóc vàng phai màu, sống mũi thẳng như vợ và cùng vẻ dịu dàng đóng băng trong đôi mắt, chỉ khác là xám nhạt thay vì xanh nhạt.

Mr. van der Luyden greeted Mrs. Archer with cousinly affability, proffered to Newland low-voiced congratulations couched in the same language as his wife's, and seated himself in one of the brocade armchairs with the simplicity of a reigning sovereign.

Ông van der Luyden chào bà Archer với vẻ niềm nở của người bà con, ngỏ với Newland lời chúc mừng bằng giọng thấp, trong cùng thứ ngôn từ như của vợ, và ngồi vào một chiếc ghế bành gấm với sự giản dị của một vị vua đang trị vì.

"I had just finished reading the Times," he said, laying his long finger-tips together. "In town my mornings are so much occupied that I find it more convenient to read the newspapers after luncheon."

“Tôi vừa đọc xong tờ Times,” ông nói, chắp những đầu ngón tay dài lại. “Ở thành phố buổi sáng tôi bận quá nên thấy tiện hơn khi đọc báo sau bữa trưa.”

"Ah, there's a great deal to be said for that plan—indeed I think my uncle Egmont used to say he found it less agitating not to read the morning papers till after dinner," said Mrs. Archer responsively.

“À, cách ấy có nhiều điều đáng nói—thật vậy, tôi nhớ chú Egmont của tôi thường bảo chú thấy đỡ bực bội hơn nếu đến sau bữa tối mới đọc báo sáng,” bà Archer nói, hưởng ứng.

"Yes: my good father abhorred hurry. But now we live in a constant rush," said Mr. van der Luyden in measured tones, looking with pleasant deliberation about the large shrouded room which to Archer was so complete an image of its owners.

“Phải: thân phụ tôi ghét sự vội vàng. Nhưng nay chúng ta sống trong cảnh hối hả triền miên,” ông van der Luyden nói bằng giọng điều độ, đưa mắt nhìn quanh, thong thả dễ chịu, khắp căn phòng lớn phủ vải mà với Archer là hình ảnh trọn vẹn của chủ nhân.

"But I hope you had finished your reading, Henry?" his wife interposed.

“Nhưng em mong là anh đã đọc xong rồi chứ, Henry?” vợ ông chen vào.

"Quite—quite," he reassured her.

“Hoàn toàn—hoàn toàn,” ông trấn an bà.

"Then I should like Adeline to tell you—"

“Vậy em muốn Adeline kể cho anh nghe—”

"Oh, it's really Newland's story," said his mother smiling; and proceeded to rehearse once more the monstrous tale of the affront inflicted on Mrs. Lovell Mingott.

“Ôi, thật ra đó là chuyện của Newland,” mẹ anh mỉm cười nói; và bắt đầu thuật lại một lần nữa câu chuyện quái gở về sự sỉ nhục giáng xuống bà Lovell Mingott.

"Of course," she ended, "Augusta Welland and Mary Mingott both felt that, especially in view of Newland's engagement, you and Henry ought to know."

“Dĩ nhiên,” bà kết luận, “Augusta Welland và Mary Mingott đều cảm thấy rằng, nhất là khi nghĩ đến cuộc đính hôn của Newland, anh chị nên biết.”

"Ah—" said Mr. van der Luyden, drawing a deep breath.

“À—” ông van der Luyden nói, hít một hơi sâu.

There was a silence during which the tick of the monumental ormolu clock on the white marble mantelpiece grew as loud as the boom of a minute-gun. Archer contemplated with awe the two slender faded figures, seated side by side in a kind of viceregal rigidity, mouthpieces of some remote ancestral authority which fate compelled them to wield, when they would so much rather have lived in simplicity and seclusion, digging invisible weeds out of the perfect lawns of Skuytercliff, and playing Patience together in the evenings.

Một khoảng im lặng trôi qua, trong đó tiếng tích tắc của chiếc đồng hồ đồng mạ vàng đồ sộ trên bệ lò sưởi cẩm thạch trắng to dần lên như tiếng nổ của khẩu súng điểm phút. Archer nhìn với lòng kính sợ hai bóng dáng mảnh khảnh phai màu, ngồi sát bên nhau trong vẻ cứng nhắc của hàng phó vương, hai người phát ngôn của một quyền uy tổ tiên xa xăm nào đó mà số phận buộc họ phải nắm giữ, trong khi họ thà được sống giản dị và ẩn dật, nhổ những cọng cỏ dại vô hình khỏi các bãi cỏ hoàn hảo ở Skuytercliff, và buổi tối cùng nhau chơi bài Patience.

Mr. van der Luyden was the first to speak.

Ông van der Luyden là người nói trước.

"You really think this is due to some—some intentional interference of Lawrence Lefferts's?" he enquired, turning to Archer.

“Cậu thật sự nghĩ chuyện này là do một sự—một sự can thiệp có chủ ý nào đó của Lawrence Lefferts sao?” ông hỏi, quay sang Archer.

"I'm certain of it, sir. Larry has been going it rather harder than usual lately—if cousin Louisa won't mind my mentioning it—having rather a stiff affair with the postmaster's wife in their village, or some one of that sort; and whenever poor Gertrude Lefferts begins to suspect anything, and he's afraid of trouble, he gets up a fuss of this kind, to show how awfully moral he is, and talks at the top of his voice about the impertinence of inviting his wife to meet people he doesn't wish her to know. He's simply using Madame Olenska as a lightning-rod; I've seen him try the same thing often before."

“Cháu chắc chắn, thưa bác. Dạo này Larry chơi bời hơi quá tay hơn thường lệ—nếu bác Louisa không phiền cháu nhắc đến—đang dan díu khá nặng với vợ ông trưởng bưu điện ở làng họ, hay một người nào đó cùng hạng; và hễ Gertrude Lefferts tội nghiệp bắt đầu ngờ vực điều gì, và anh ta sợ rắc rối, anh ta lại gây ra một vụ ầm ĩ kiểu này, để tỏ ra mình đạo đức ghê gớm, và la lối hết cỡ về sự xấc xược của việc mời vợ anh ta đến gặp những người anh ta không muốn cô ấy quen biết. Anh ta chỉ lấy Madame Olenska làm cột thu lôi; cháu đã thấy anh ta thử đúng trò ấy nhiều lần trước đây.”

"The Leffertses!—" said Mrs. van der Luyden.

“Nhà Lefferts!—” bà van der Luyden nói.

"The Leffertses!—" echoed Mrs. Archer. "What would uncle Egmont have said of Lawrence Lefferts's pronouncing on anybody's social position? It shows what Society has come to."

“Nhà Lefferts!—” bà Archer lặp lại. “Chú Egmont sẽ nói gì khi thấy Lawrence Lefferts đi phán xét địa vị xã hội của người khác? Thế mới biết Xã hội đã ra nông nỗi nào.”

"We'll hope it has not quite come to that," said Mr. van der Luyden firmly.

“Ta cứ hy vọng là chưa đến mức ấy,” ông van der Luyden nói chắc nịch.

"Ah, if only you and Louisa went out more!" sighed Mrs. Archer.

“Ôi, giá mà anh chị đi ra ngoài nhiều hơn!” bà Archer thở dài.

But instantly she became aware of her mistake. The van der Luydens were morbidly sensitive to any criticism of their secluded existence. They were the arbiters of fashion, the Court of last Appeal, and they knew it, and bowed to their fate. But being shy and retiring persons, with no natural inclination for their part, they lived as much as possible in the sylvan solitude of Skuytercliff, and when they came to town, declined all invitations on the plea of Mrs. van der Luyden's health.

Nhưng bà lập tức nhận ra mình lỡ lời. Nhà van der Luyden nhạy cảm đến mức bệnh hoạn với bất kỳ lời chê nào về lối sống ẩn dật của họ. Họ là trọng tài của thời thượng, là Tòa Phúc thẩm tối hậu, và họ biết thế, và cúi đầu trước số phận. Nhưng vốn là những người nhút nhát, thích thu mình, chẳng có thiên hướng tự nhiên nào với vai trò ấy, họ sống càng nhiều càng tốt trong sự cô tịch như rừng ở Skuytercliff, và mỗi khi lên thành phố thì từ chối mọi lời mời, viện cớ sức khỏe của bà van der Luyden.

Newland Archer came to his mother's rescue. "Everybody in New York knows what you and cousin Louisa represent. That's why Mrs. Mingott felt she ought not to allow this slight on Countess Olenska to pass without consulting you."

Newland Archer ra tay cứu nguy cho mẹ. “Mọi người ở New York đều biết bác và bác Louisa đại diện cho điều gì. Vì thế bà Mingott thấy mình không thể để sự coi thường nữ bá tước Olenska này trôi qua mà không xin ý kiến bác.”

Mrs. van der Luyden glanced at her husband, who glanced back at her.

Bà van der Luyden liếc chồng, ông liếc lại bà.

"It is the principle that I dislike," said Mr. van der Luyden. "As long as a member of a well-known family is backed up by that family it should be considered—final."

“Điều tôi không ưa chính là nguyên tắc,” ông van der Luyden nói. “Chừng nào một thành viên của một gia đình có tiếng còn được chính gia đình ấy nâng đỡ, thì việc đó nên được coi là—phán quyết cuối cùng.”

"It seems so to me," said his wife, as if she were producing a new thought.

“Em cũng thấy thế,” vợ ông nói, như thể bà đang nêu một ý nghĩ mới mẻ.

"I had no idea," Mr. van der Luyden continued, "that things had come to such a pass." He paused, and looked at his wife again. "It occurs to me, my dear, that the Countess Olenska is already a sort of relation—through Medora Manson's first husband. At any rate, she will be when Newland marries." He turned toward the young man. "Have you read this morning's Times, Newland?"

“Tôi không ngờ,” ông van der Luyden tiếp, “mọi sự đã đến nông nỗi ấy.” Ông ngừng, và lại nhìn vợ. “Anh chợt nghĩ, em yêu, rằng nữ bá tước Olenska đã là một loại họ hàng rồi—qua người chồng đầu của Medora Manson. Dù sao bà ấy cũng sẽ thành họ hàng khi Newland cưới.” Ông quay về phía chàng trai. “Cậu đã đọc tờ Times sáng nay chưa, Newland?”

"Why, yes, sir," said Archer, who usually tossed off half a dozen papers with his morning coffee.

“Thưa có, thưa bác,” Archer nói, người thường lướt nửa tá tờ báo cùng cà phê sáng.

Husband and wife looked at each other again. Their pale eyes clung together in prolonged and serious consultation; then a faint smile fluttered over Mrs. van der Luyden's face. She had evidently guessed and approved.

Hai vợ chồng lại nhìn nhau. Đôi mắt nhạt màu của họ quyện vào nhau trong một cuộc hội ý kéo dài và nghiêm trang; rồi một nụ cười mỏng manh khẽ lướt qua gương mặt bà van der Luyden. Rõ ràng bà đã đoán ra và tán thành.

Mr. van der Luyden turned to Mrs. Archer. "If Louisa's health allowed her to dine out—I wish you would say to Mrs. Lovell Mingott—she and I would have been happy to—er—fill the places of the Lawrence Leffertses at her dinner." He paused to let the irony of this sink in. "As you know, this is impossible." Mrs. Archer sounded a sympathetic assent. "But Newland tells me he has read this morning's Times; therefore he has probably seen that Louisa's relative, the Duke of St. Austrey, arrives next week on the Russia. He is coming to enter his new sloop, the Guinevere, in next summer's International Cup Race; and also to have a little canvasback shooting at Trevenna." Mr. van der Luyden paused again, and continued with increasing benevolence: "Before taking him down to Maryland we are inviting a few friends to meet him here—only a little dinner—with a reception afterward. I am sure Louisa will be as glad as I am if Countess Olenska will let us include her among our guests." He got up, bent his long body with a stiff friendliness toward his cousin, and added: "I think I have Louisa's authority for saying that she will herself leave the invitation to dine when she drives out presently: with our cards—of course with our cards."

Ông van der Luyden quay sang bà Archer. “Nếu sức khỏe cho phép Louisa đi ăn tiệc—tôi mong chị nói lại với bà Lovell Mingott—thì Louisa và tôi đã hân hạnh—ờ—lấp chỗ của nhà Lawrence Lefferts trong bữa tiệc của bà ấy.” Ông ngừng để sự mỉa mai thấm xuống. “Như chị biết, điều ấy không thể.” Bà Archer thốt lên một tiếng đồng tình đầy cảm thông. “Nhưng Newland cho tôi biết cậu ấy đã đọc tờ Times sáng nay; vậy hẳn cậu ấy đã thấy rằng họ hàng của Louisa, Công tước St. Austrey, tuần tới sẽ đến trên tàu Russia. Ngài đến để ghi danh chiếc thuyền buồm mới của ngài, Guinevere, vào Cuộc đua Cúp Quốc tế mùa hè tới; và cũng để săn vịt canvas-back chút ít ở Trevenna.” Ông van der Luyden lại ngừng, và tiếp với sự nhân từ tăng dần: “Trước khi đưa ngài xuống Maryland, chúng tôi mời vài người bạn đến gặp ngài ở đây—chỉ một bữa tối nhỏ—rồi có buổi tiếp khách sau đó. Tôi chắc Louisa sẽ vui như tôi nếu nữ bá tước Olenska vui lòng để chúng tôi kể bà vào số khách mời.” Ông đứng dậy, cúi cái thân dài về phía người em họ với vẻ thân thiện cứng nhắc, và thêm: “Tôi nghĩ tôi được Louisa ủy quyền để nói rằng chính bà ấy sẽ để lại thiệp mời dùng bữa khi lát nữa bà đi xe ra phố: cùng với danh thiếp của chúng tôi—dĩ nhiên là cùng với danh thiếp.”

Mrs. Archer, who knew this to be a hint that the seventeen-hand chestnuts which were never kept waiting were at the door, rose with a hurried murmur of thanks. Mrs. van der Luyden beamed on her with the smile of Esther interceding with Ahasuerus; but her husband raised a protesting hand.

Bà Archer, biết đó là lời ngầm báo rằng cặp ngựa hạt dẻ cao mười bảy tay, không bao giờ bị bắt chờ, đã sẵn ở cửa, đứng dậy với lời cảm ơn rối rít. Bà van der Luyden rạng rỡ nhìn bà với nụ cười của Esther cầu xin Ahasuerus; nhưng chồng bà giơ tay phản đối.

"There is nothing to thank me for, dear Adeline; nothing whatever. This kind of thing must not happen in New York; it shall not, as long as I can help it," he pronounced with sovereign gentleness as he steered his cousins to the door.

“Không có gì phải cảm ơn tôi, Adeline thân mến; hoàn toàn không. Chuyện như thế này không thể để xảy ra ở New York; sẽ không xảy ra, chừng nào tôi còn ngăn được,” ông tuyên bố với sự dịu dàng của bậc quân vương khi dẫn các em họ ra cửa.

Two hours later, every one knew that the great C-spring barouche in which Mrs. van der Luyden took the air at all seasons had been seen at old Mrs. Mingott's door, where a large square envelope was handed in; and that evening at the Opera Mr. Sillerton Jackson was able to state that the envelope contained a card inviting the Countess Olenska to the dinner which the van der Luydens were giving the following week for their cousin, the Duke of St. Austrey.

Hai giờ sau, ai cũng biết rằng chiếc xe barouche lò xo chữ C đồ sộ mà bà van der Luyden dùng để hóng gió quanh năm đã được trông thấy trước cửa nhà bà cụ Mingott, nơi người ta trao vào một phong bì vuông lớn; và tối đó ở nhà hát opera ông Sillerton Jackson có thể cho biết rằng phong bì ấy chứa tấm thiệp mời nữ bá tước Olenska dự bữa tiệc mà nhà van der Luyden sẽ tổ chức tuần sau cho người bà con của họ, Công tước St. Austrey.

Some of the younger men in the club box exchanged a smile at this announcement, and glanced sideways at Lawrence Lefferts, who sat carelessly in the front of the box, pulling his long fair moustache, and who remarked with authority, as the soprano paused: "No one but Patti ought to attempt the Sonnambula."

Vài chàng trai trẻ trong lô câu lạc bộ trao nhau một nụ cười trước tin ấy, và liếc ngang về phía Lawrence Lefferts, người đang ngồi thản nhiên ở hàng trước, vuốt bộ ria vàng dài, và nói với vẻ uy quyền khi giọng soprano ngừng hát: “Ngoài Patti ra, không ai nên thử hát vở Sonnambula.”

VIII.

VIII.

It was generally agreed in New York that the Countess Olenska had "lost her looks."

Ở New York ai cũng đồng ý rằng nữ bá tước Olenska đã “phai sắc”.

She had appeared there first, in Newland Archer's boyhood, as a brilliantly pretty little girl of nine or ten, of whom people said that she "ought to be painted." Her parents had been continental wanderers, and after a roaming babyhood she had lost them both, and been taken in charge by her aunt, Medora Manson, also a wanderer, who was herself returning to New York to "settle down."

Bà xuất hiện ở đó lần đầu vào thuở thiếu thời của Newland Archer, là một bé gái chín mười tuổi xinh đến rực rỡ, về cô bé người ta bảo rằng “đáng được vẽ thành tranh”. Cha mẹ bà là những người lang bạt khắp lục địa châu Âu, và sau một thời ấu thơ phiêu bạt, bà mất cả hai, được người dì là Medora Manson nhận nuôi; bà dì này cũng thân phận lang bạt, và đang trở về New York để “an cư”.

Poor Medora, repeatedly widowed, was always coming home to settle down (each time in a less expensive house), and bringing with her a new husband or an adopted child; but after a few months she invariably parted from her husband or quarrelled with her ward, and, having got rid of her house at a loss, set out again on her wanderings. As her mother had been a Rushworth, and her last unhappy marriage had linked her to one of the crazy Chiverses, New York looked indulgently on her eccentricities; but when she returned with her little orphaned niece, whose parents had been popular in spite of their regrettable taste for travel, people thought it a pity that the pretty child should be in such hands.

Medora tội nghiệp, góa chồng hết lần này đến lần khác, lúc nào cũng trở về để an cư (lần nào cũng trong một căn nhà rẻ tiền hơn lần trước), dắt theo một ông chồng mới hay một đứa con nuôi; nhưng chỉ sau vài tháng, bao giờ bà cũng chia tay chồng hoặc cãi nhau với đứa trẻ bà giám hộ, và sau khi bán căn nhà lỗ vốn, lại lên đường phiêu bạt. Vì mẹ bà là một Rushworth, và cuộc hôn nhân bất hạnh gần nhất đã gắn bà với một trong những gã Chivers điên khùng, nên New York nhìn những tính lập dị của bà bằng con mắt khoan dung; nhưng khi bà trở về cùng cô cháu gái mồ côi bé bỏng, mà cha mẹ cô tuy mắc cái tật ham đi đây đi đó đáng tiếc mà vẫn được lòng người, thiên hạ lấy làm tiếc rằng đứa trẻ xinh xắn lại rơi vào tay một người như thế.

Every one was disposed to be kind to little Ellen Mingott, though her dusky red cheeks and tight curls gave her an air of gaiety that seemed unsuitable in a child who should still have been in black for her parents. It was one of the misguided Medora's many peculiarities to flout the unalterable rules that regulated American mourning, and when she stepped from the steamer her family were scandalised to see that the crape veil she wore for her own brother was seven inches shorter than those of her sisters-in-law, while little Ellen was in crimson merino and amber beads, like a gipsy foundling.

Ai cũng sẵn lòng tử tế với bé Ellen Mingott, dù đôi má đỏ sẫm và những lọn tóc xoăn chặt khiến cô bé có vẻ vui tươi, chẳng hợp với một đứa trẻ lẽ ra còn phải mặc đồ đen để tang cha mẹ. Một trong muôn vàn điều kỳ quặc của bà Medora lầm lạc là coi thường những quy tắc bất di bất dịch chi phối việc để tang ở Mỹ; khi bà bước xuống tàu, họ hàng kinh hoàng thấy tấm mạng sa đen bà đeo để tang anh ruột ngắn hơn mạng của các chị em dâu tới bảy inch, còn bé Ellen thì mặc áo merino đỏ thắm, đeo chuỗi hạt hổ phách, như một đứa trẻ bị bỏ rơi của dân gypsy.

But New York had so long resigned itself to Medora that only a few old ladies shook their heads over Ellen's gaudy clothes, while her other relations fell under the charm of her high colour and high spirits. She was a fearless and familiar little thing, who asked disconcerting questions, made precocious comments, and possessed outlandish arts, such as dancing a Spanish shawl dance and singing Neapolitan love-songs to a guitar. Under the direction of her aunt (whose real name was Mrs. Thorley Chivers, but who, having received a Papal title, had resumed her first husband's patronymic, and called herself the Marchioness Manson, because in Italy she could turn it into Manzoni) the little girl received an expensive but incoherent education, which included "drawing from the model," a thing never dreamed of before, and playing the piano in quintets with professional musicians.

Nhưng New York đã cam chịu Medora từ lâu đến nỗi chỉ vài bà cụ lắc đầu trước quần áo lòe loẹt của Ellen, còn những người thân khác thì xiêu lòng trước sắc má hồng và tính khí hăng hái của cô bé. Đó là một đứa trẻ không biết sợ và suồng sã, hay hỏi những câu làm người lớn lúng túng, đưa ra những nhận xét già dặn trước tuổi, và có những tài lạ lùng, như múa điệu khăn choàng Tây Ban Nha và hát những bản tình ca Napoli với cây đàn guitar. Dưới sự dìu dắt của bà dì (tên thật là bà Thorley Chivers, nhưng vì được ban một danh hiệu của Giáo hoàng nên bà đã lấy lại họ của người chồng đầu và tự xưng là Nữ hầu tước Manson, vì ở Ý có thể biến nó thành Manzoni), cô bé được hưởng một nền giáo dục tốn kém mà thiếu mạch lạc, trong đó có việc “vẽ theo người mẫu”, điều trước đó chưa ai từng nghĩ tới, và việc chơi dương cầm trong các bản ngũ tấu cùng nhạc công chuyên nghiệp.

Of course no good could come of this; and when, a few years later, poor Chivers finally died in a madhouse, his widow (draped in strange weeds) again pulled up stakes and departed with Ellen, who had grown into a tall bony girl with conspicuous eyes. For some time no more was heard of them; then news came of Ellen's marriage to an immensely rich Polish nobleman of legendary fame, whom she had met at a ball at the Tuileries, and who was said to have princely establishments in Paris, Nice and Florence, a yacht at Cowes, and many square miles of shooting in Transylvania. She disappeared in a kind of sulphurous apotheosis, and when a few years later Medora again came back to New York, subdued, impoverished, mourning a third husband, and in quest of a still smaller house, people wondered that her rich niece had not been able to do something for her. Then came the news that Ellen's own marriage had ended in disaster, and that she was herself returning home to seek rest and oblivion among her kinsfolk.

Dĩ nhiên chuyện ấy chẳng thể đem lại điều tốt đẹp nào; và vài năm sau, khi Chivers tội nghiệp cuối cùng chết trong một nhà thương điên, bà góa của ông (khoác bộ tang phục kỳ dị) lại nhổ trại và ra đi cùng Ellen, lúc này đã lớn thành một thiếu nữ cao gầy với đôi mắt nổi bật. Một thời gian không ai nghe tin tức gì về họ; rồi tin đến rằng Ellen kết hôn với một quý tộc Ba Lan giàu có vô kể, tiếng tăm như huyền thoại, người cô gặp trong một buổi vũ hội ở cung Tuileries, và nghe nói có những dinh thự vương giả ở Paris, Nice và Florence, một du thuyền ở Cowes, và nhiều dặm vuông đất săn bắn ở Transylvania. Cô biến mất trong một thứ thăng thiên mùi lưu huỳnh, và khi vài năm sau Medora lại trở về New York, khép nép, nghèo túng, để tang người chồng thứ ba, đi tìm một căn nhà còn nhỏ hơn nữa, người ta lấy làm lạ rằng cô cháu gái giàu có không giúp được gì cho bà. Rồi tin đến rằng cuộc hôn nhân của chính Ellen đã kết thúc trong thảm họa, và cô đang trở về quê hương tìm chốn yên ổn và sự lãng quên giữa họ hàng.

These things passed through Newland Archer's mind a week later as he watched the Countess Olenska enter the van der Luyden drawing-room on the evening of the momentous dinner. The occasion was a solemn one, and he wondered a little nervously how she would carry it off. She came rather late, one hand still ungloved, and fastening a bracelet about her wrist; yet she entered without any appearance of haste or embarrassment the drawing-room in which New York's most chosen company was somewhat awfully assembled.

Những chuyện ấy lướt qua tâm trí Newland Archer một tuần sau, khi anh nhìn nữ bá tước Olenska bước vào phòng khách nhà van der Luyden trong buổi tối của bữa tiệc trọng đại. Dịp này trang nghiêm, và anh hơi lo lắng tự hỏi bà sẽ xoay xở ra sao. Bà đến khá muộn, một tay còn chưa đeo găng, đang cài chiếc vòng vào cổ tay; vậy mà bà bước vào căn phòng khách, nơi giới tinh hoa nhất của New York đang tề tựu trong không khí hơi đáng sợ, mà chẳng chút vẻ vội vàng hay bối rối.

In the middle of the room she paused, looking about her with a grave mouth and smiling eyes; and in that instant Newland Archer rejected the general verdict on her looks. It was true that her early radiance was gone. The red cheeks had paled; she was thin, worn, a little older-looking than her age, which must have been nearly thirty. But there was about her the mysterious authority of beauty, a sureness in the carriage of the head, the movement of the eyes, which, without being in the least theatrical, struck him as highly trained and full of a conscious power. At the same time she was simpler in manner than most of the ladies present, and many people (as he heard afterward from Janey) were disappointed that her appearance was not more "stylish"—for stylishness was what New York most valued. It was, perhaps, Archer reflected, because her early vivacity had disappeared; because she was so quiet—quiet in her movements, her voice, and the tones of her low-pitched voice. New York had expected something a good deal more resonant in a young woman with such a history.

Giữa phòng bà dừng lại, nhìn quanh với đôi môi nghiêm trang và đôi mắt mỉm cười; và trong khoảnh khắc ấy Newland Archer bác bỏ lời phán xét chung về nhan sắc của bà. Đúng là vẻ rạng rỡ thuở nhỏ đã mất. Đôi má đỏ đã nhợt; bà gầy, hao mòn, trông già hơn tuổi một chút, mà tuổi ấy hẳn gần ba mươi. Nhưng quanh bà có uy quyền huyền bí của sắc đẹp, một sự chắc chắn trong dáng ngẩng đầu, trong cử động của đôi mắt, thứ tuy chẳng chút kịch tính nào, vẫn khiến anh thấy là đã được luyện rất công phu và đầy một quyền lực tự ý thức. Đồng thời phong thái bà giản dị hơn đa số các bà có mặt, và nhiều người (như anh nghe Janey kể sau đó) thất vọng vì dáng vẻ bà không “sang trọng” hơn—vì sự sang trọng là điều New York quý nhất. Có lẽ, Archer nghĩ, đó là vì sự hoạt bát thuở nhỏ của bà đã biến mất; vì bà quá trầm lặng—trầm lặng trong cử động, trong giọng nói, và trong cả âm điệu của chất giọng trầm ấy. New York đã mong đợi một điều vang dội hơn nhiều ở một người phụ nữ trẻ có quá khứ như vậy.

The dinner was a somewhat formidable business. Dining with the van der Luydens was at best no light matter, and dining there with a Duke who was their cousin was almost a religious solemnity. It pleased Archer to think that only an old New Yorker could perceive the shade of difference (to New York) between being merely a Duke and being the van der Luydens' Duke. New York took stray noblemen calmly, and even (except in the Struthers set) with a certain distrustful hauteur; but when they presented such credentials as these they were received with an old-fashioned cordiality that they would have been greatly mistaken in ascribing solely to their standing in Debrett. It was for just such distinctions that the young man cherished his old New York even while he smiled at it.

Bữa tiệc quả là một việc đáng ngại. Dùng bữa với nhà van der Luyden, dù trong hoàn cảnh thuận lợi nhất, cũng chẳng phải chuyện nhỏ, và dùng bữa ở đó với một vị Công tước là họ hàng của họ thì gần như một nghi lễ tôn giáo. Archer thích thú nghĩ rằng chỉ một người New York xưa mới nhận ra sự khác biệt tinh tế (đối với New York) giữa việc chỉ là một vị Công tước và việc là Công tước của nhà van der Luyden. New York đón các vị quý tộc lạc đường một cách điềm tĩnh, thậm chí (trừ phe nhà Struthers) với một vẻ kiêu kỳ ngờ vực; nhưng khi họ mang những thư giới thiệu như thế này thì được tiếp đãi bằng một sự niềm nở kiểu cũ mà họ sẽ lầm to nếu chỉ quy cho địa vị trong cuốn Debrett. Chính vì những phân biệt như thế mà chàng trai yêu New York xưa của mình ngay cả khi mỉm cười trước nó.

The van der Luydens had done their best to emphasise the importance of the occasion. The du Lac Sevres and the Trevenna George II plate were out; so was the van der Luyden "Lowestoft" (East India Company) and the Dagonet Crown Derby. Mrs. van der Luyden looked more than ever like a Cabanel, and Mrs. Archer, in her grandmother's seed-pearls and emeralds, reminded her son of an Isabey miniature. All the ladies had on their handsomest jewels, but it was characteristic of the house and the occasion that these were mostly in rather heavy old-fashioned settings; and old Miss Lanning, who had been persuaded to come, actually wore her mother's cameos and a Spanish blonde shawl.

Nhà van der Luyden đã làm hết sức để nhấn mạnh tầm quan trọng của dịp này. Bộ đĩa du Lac Sevres và bộ đồ bạc George II của nhà Trevenna được bày ra; bộ “Lowestoft” (Công ty Đông Ấn) của nhà van der Luyden và bộ Crown Derby của nhà Dagonet cũng vậy. Bà van der Luyden trông hơn bao giờ hết giống một bức Cabanel, và bà Archer, trong bộ ngọc trai hạt và ngọc lục bảo của bà nội, gợi cho con trai nhớ tới một bức tiểu họa của Isabey. Tất cả các bà đều đeo những món nữ trang đẹp nhất, nhưng thật tiêu biểu cho ngôi nhà và dịp này, phần lớn chúng được đính trong những khung nặng nề kiểu cũ; và cô Lanning già, người đã được thuyết phục đến dự, lại thật sự đeo những chiếc cameo của mẹ và một tấm khăn choàng ren blonde Tây Ban Nha.

The Countess Olenska was the only young woman at the dinner; yet, as Archer scanned the smooth plump elderly faces between their diamond necklaces and towering ostrich feathers, they struck him as curiously immature compared with hers. It frightened him to think what must have gone to the making of her eyes.

Nữ bá tước Olenska là người phụ nữ trẻ duy nhất trong bữa tiệc; thế nhưng khi Archer nhìn những gương mặt nhẵn nhụi đầy đặn đã luống tuổi giữa các chuỗi kim cương và những chùm lông đà điểu cao ngất, anh thấy chúng non nớt một cách kỳ lạ so với gương mặt bà. Anh rùng mình khi nghĩ những gì hẳn đã góp phần tạo nên đôi mắt ấy.

The Duke of St. Austrey, who sat at his hostess's right, was naturally the chief figure of the evening. But if the Countess Olenska was less conspicuous than had been hoped, the Duke was almost invisible. Being a well-bred man he had not (like another recent ducal visitor) come to the dinner in a shooting-jacket; but his evening clothes were so shabby and baggy, and he wore them with such an air of their being homespun, that (with his stooping way of sitting, and the vast beard spreading over his shirt-front) he hardly gave the appearance of being in dinner attire. He was short, round-shouldered, sunburnt, with a thick nose, small eyes and a sociable smile; but he seldom spoke, and when he did it was in such low tones that, despite the frequent silences of expectation about the table, his remarks were lost to all but his neighbours.

Công tước St. Austrey, ngồi bên phải bà chủ nhà, đương nhiên là nhân vật chính của buổi tối. Nhưng nếu nữ bá tước Olenska kém nổi bật hơn người ta mong, thì Công tước gần như vô hình. Là người được giáo dưỡng tốt, ông không (như một vị công tước khác đến thăm gần đây) mặc áo đi săn đến dự tiệc; nhưng bộ lễ phục của ông cũ sờn và rộng thùng thình, và ông mặc với vẻ như đó là thứ vải nhà tự dệt, đến nỗi (cộng với cách ngồi khom khom và bộ râu mênh mông xòe trên ngực áo sơ mi) ông gần như không có dáng của người mặc trang phục dạ tiệc. Ông thấp, vai tròn, rám nắng, mũi dày, mắt nhỏ và nụ cười thân thiện; nhưng ông ít nói, và khi nói thì giọng thấp đến nỗi, dù quanh bàn thường xuyên lặng đi chờ nghe, lời ông chỉ lọt tới tai những người ngồi cạnh.

When the men joined the ladies after dinner the Duke went straight up to the Countess Olenska, and they sat down in a corner and plunged into animated talk. Neither seemed aware that the Duke should first have paid his respects to Mrs. Lovell Mingott and Mrs. Headly Chivers, and the Countess have conversed with that amiable hypochondriac, Mr. Urban Dagonet of Washington Square, who, in order to have the pleasure of meeting her, had broken through his fixed rule of not dining out between January and April. The two chatted together for nearly twenty minutes; then the Countess rose and, walking alone across the wide drawing-room, sat down at Newland Archer's side.

Khi những người đàn ông nhập với các bà sau bữa ăn, Công tước đi thẳng đến chỗ nữ bá tước Olenska, và họ ngồi xuống một góc rồi lao vào cuộc chuyện trò sôi nổi. Dường như cả hai không để ý rằng lẽ ra Công tước phải đến chào bà Lovell Mingott và bà Headly Chivers trước, còn nữ bá tước phải trò chuyện với vị nghi bệnh dễ mến, ông Urban Dagonet ở Washington Square, người vì muốn có niềm vui được gặp bà mà đã phá lệ không đi ăn tiệc ngoài từ tháng Giêng đến tháng Tư. Hai người chuyện với nhau gần hai mươi phút; rồi nữ bá tước đứng dậy và, một mình đi ngang căn phòng khách rộng, ngồi xuống cạnh Newland Archer.

It was not the custom in New York drawing-rooms for a lady to get up and walk away from one gentleman in order to seek the company of another. Etiquette required that she should wait, immovable as an idol, while the men who wished to converse with her succeeded each other at her side. But the Countess was apparently unaware of having broken any rule; she sat at perfect ease in a corner of the sofa beside Archer, and looked at him with the kindest eyes.

Ở các phòng khách New York, không có lệ một bà đứng dậy bỏ một quý ông để tìm đến một quý ông khác. Phép xã giao đòi hỏi bà phải ngồi bất động như một pho tượng, trong khi những người đàn ông muốn trò chuyện với bà lần lượt kế tiếp nhau bên cạnh. Nhưng nữ bá tước rõ ràng không biết mình đã phạm quy tắc nào; bà ngồi hoàn toàn thoải mái ở góc ghế sofa cạnh Archer, và nhìn anh bằng đôi mắt hiền hậu nhất.

"I want you to talk to me about May," she said.

“Tôi muốn anh nói cho tôi nghe về May,” bà nói.

Instead of answering her he asked: "You knew the Duke before?"

Thay vì trả lời, anh hỏi: “Bà quen Công tước từ trước?”

"Oh, yes—we used to see him every winter at Nice. He's very fond of gambling—he used to come to the house a great deal." She said it in the simplest manner, as if she had said: "He's fond of wild-flowers"; and after a moment she added candidly: "I think he's the dullest man I ever met."

“Ồ, vâng—mùa đông nào chúng tôi cũng gặp ông ấy ở Nice. Ông rất mê cờ bạc—ông hay đến nhà tôi.” Bà nói thật giản dị, như thể nói: “Ông ấy mê hoa dại”; và một lúc sau bà thẳng thắn thêm: “Tôi nghĩ ông ấy là người chán nhất tôi từng gặp.”

This pleased her companion so much that he forgot the slight shock her previous remark had caused him. It was undeniably exciting to meet a lady who found the van der Luydens' Duke dull, and dared to utter the opinion. He longed to question her, to hear more about the life of which her careless words had given him so illuminating a glimpse; but he feared to touch on distressing memories, and before he could think of anything to say she had strayed back to her original subject.

Điều này làm người bạn trò chuyện khoái đến nỗi anh quên mất cú sốc nhẹ do câu nói trước của bà gây ra. Quả thật thích thú khi gặp một bà thấy vị Công tước của nhà van der Luyden là chán, và dám nói ra ý kiến đó. Anh khao khát được hỏi bà, được nghe thêm về cuộc sống mà những lời bâng quơ của bà vừa cho anh thoáng thấy một cách sáng tỏ; nhưng anh sợ chạm vào những kỷ niệm đau buồn, và trước khi kịp nghĩ ra điều gì để nói, bà đã trở lại đề tài ban đầu.

"May is a darling; I've seen no young girl in New York so handsome and so intelligent. Are you very much in love with her?"

“May là một cô bé đáng yêu; tôi chưa thấy cô gái trẻ nào ở New York vừa xinh vừa thông minh như vậy. Anh có yêu cô ấy lắm không?”

Newland Archer reddened and laughed. "As much as a man can be."

Newland Archer đỏ mặt và cười. “Hết mức một người đàn ông có thể.”

She continued to consider him thoughtfully, as if not to miss any shade of meaning in what he said, "Do you think, then, there is a limit?"

Bà tiếp tục ngắm anh trầm ngâm, như không muốn bỏ sót sắc thái nào trong lời anh, “Vậy anh nghĩ là có giới hạn sao?”

"To being in love? If there is, I haven't found it!"

“Giới hạn của tình yêu? Nếu có thì tôi chưa tìm ra!”

She glowed with sympathy. "Ah—it's really and truly a romance?"

Bà rạng lên đồng cảm. “À—vậy thật sự là một mối tình lãng mạn?”

"The most romantic of romances!"

“Lãng mạn nhất trong các mối tình lãng mạn!”

"How delightful! And you found it all out for yourselves—it was not in the least arranged for you?"

“Thích quá! Và hai người tự tìm ra nhau—không ai sắp đặt gì cả?”

Archer looked at her incredulously. "Have you forgotten," he asked with a smile, "that in our country we don't allow our marriages to be arranged for us?"

Archer nhìn bà không tin nổi. “Bà quên rồi sao,” anh mỉm cười hỏi, “rằng ở xứ chúng tôi người ta không để người khác sắp đặt hôn nhân cho mình?”

A dusky blush rose to her cheek, and he instantly regretted his words.

Một vệt đỏ sẫm dâng lên má bà, và anh lập tức hối hận vì lời mình.

"Yes," she answered, "I'd forgotten. You must forgive me if I sometimes make these mistakes. I don't always remember that everything here is good that was—that was bad where I've come from." She looked down at her Viennese fan of eagle feathers, and he saw that her lips trembled.

“Vâng,” bà đáp, “tôi quên. Xin anh thứ lỗi nếu thỉnh thoảng tôi mắc những lầm lẫn thế này. Tôi không phải lúc nào cũng nhớ rằng ở đây điều gì cũng tốt, mà ở nơi tôi đến thì lại—lại xấu.” Bà nhìn xuống chiếc quạt Viên bằng lông đại bàng, và anh thấy môi bà run.

"I'm so sorry," he said impulsively; "but you are among friends here, you know."

“Tôi rất tiếc,” anh bộc phát nói; “nhưng bà đang ở giữa bạn bè, bà biết mà.”

"Yes—I know. Wherever I go I have that feeling. That's why I came home. I want to forget everything else, to become a complete American again, like the Mingotts and Wellands, and you and your delightful mother, and all the other good people here tonight. Ah, here's May arriving, and you will want to hurry away to her," she added, but without moving; and her eyes turned back from the door to rest on the young man's face.

“Vâng—tôi biết. Đi đến đâu tôi cũng có cảm giác ấy. Vì thế tôi mới về nhà. Tôi muốn quên mọi thứ khác, muốn trở lại làm một người Mỹ trọn vẹn, như nhà Mingott và nhà Welland, và anh cùng bà mẹ dễ mến của anh, và tất cả những người tốt khác ở đây tối nay. À, May đến kia rồi, và anh sẽ muốn vội vã đến bên cô ấy,” bà nói thêm, nhưng không nhúc nhích; và mắt bà từ cửa quay lại dừng lại trên mặt chàng trai.

The drawing-rooms were beginning to fill up with after-dinner guests, and following Madame Olenska's glance Archer saw May Welland entering with her mother. In her dress of white and silver, with a wreath of silver blossoms in her hair, the tall girl looked like a Diana just alight from the chase.

Các phòng khách bắt đầu đầy khách đến sau bữa ăn, và theo ánh mắt bà Olenska, Archer thấy May Welland bước vào cùng mẹ. Trong chiếc áo trắng bạc, với vòng hoa bạc cài trên tóc, cô gái cao ráo trông như nữ thần Diana vừa từ cuộc đi săn trở về.

"Oh," said Archer, "I have so many rivals; you see she's already surrounded. There's the Duke being introduced."

“Ồ,” Archer nói, “tôi có quá nhiều tình địch; bà thấy đấy, cô ấy đã bị vây quanh rồi. Công tước đang được giới thiệu kìa.”

"Then stay with me a little longer," Madame Olenska said in a low tone, just touching his knee with her plumed fan. It was the lightest touch, but it thrilled him like a caress.

“Vậy ở lại với tôi thêm chút nữa,” bà Olenska nói nhỏ, chạm nhẹ cây quạt lông vào đầu gối anh. Chỉ là một cái chạm rất khẽ, nhưng nó làm anh rung động như một cái vuốt ve.

"Yes, let me stay," he answered in the same tone, hardly knowing what he said; but just then Mr. van der Luyden came up, followed by old Mr. Urban Dagonet. The Countess greeted them with her grave smile, and Archer, feeling his host's admonitory glance on him, rose and surrendered his seat.

“Vâng, để tôi ở lại,” anh đáp cùng giọng ấy, hầu như không biết mình nói gì; nhưng đúng lúc đó ông van der Luyden đến, theo sau là ông Urban Dagonet già. Nữ bá tước chào họ bằng nụ cười nghiêm trang, và Archer, cảm thấy cái nhìn răn đe của ông chủ nhà dồn vào mình, đứng dậy nhường chỗ.

Madame Olenska held out her hand as if to bid him goodbye.

Bà Olenska đưa tay ra như để chào từ biệt.

"Tomorrow, then, after five—I shall expect you," she said; and then turned back to make room for Mr. Dagonet.

“Vậy mai nhé, sau năm giờ—tôi sẽ đợi anh,” bà nói; rồi quay đi nhường chỗ cho ông Dagonet.

"Tomorrow—" Archer heard himself repeating, though there had been no engagement, and during their talk she had given him no hint that she wished to see him again.

“Mai—” Archer nghe chính mình lặp lại, dù không có hẹn hò nào, và trong cuộc trò chuyện bà chưa hề cho anh một gợi ý nào rằng bà muốn gặp lại anh.

As he moved away he saw Lawrence Lefferts, tall and resplendent, leading his wife up to be introduced; and heard Gertrude Lefferts say, as she beamed on the Countess with her large unperceiving smile: "But I think we used to go to dancing-school together when we were children—." Behind her, waiting their turn to name themselves to the Countess, Archer noticed a number of the recalcitrant couples who had declined to meet her at Mrs. Lovell Mingott's. As Mrs. Archer remarked: when the van der Luydens chose, they knew how to give a lesson. The wonder was that they chose so seldom.

Khi anh đi khỏi, anh thấy Lawrence Lefferts, cao lớn và rực rỡ, dẫn vợ đến để được giới thiệu; và nghe Gertrude Lefferts nói, khi bà rạng rỡ nhìn nữ bá tước với nụ cười rộng mà chẳng nhìn thấy gì: “Nhưng tôi nghĩ hồi bé chúng ta từng học khiêu vũ cùng nhau mà—.” Đằng sau bà, chờ đến lượt xưng tên với nữ bá tước, Archer nhận ra một số cặp vợ chồng cứng đầu đã từ chối gặp bà ở nhà bà Lovell Mingott. Như bà Archer nhận xét: khi nhà van der Luyden muốn, họ biết cách cho một bài học. Điều đáng ngạc nhiên là họ hiếm khi muốn.

The young man felt a touch on his arm and saw Mrs. van der Luyden looking down on him from the pure eminence of black velvet and the family diamonds. "It was good of you, dear Newland, to devote yourself so unselfishly to Madame Olenska. I told your cousin Henry he must really come to the rescue."

Chàng trai cảm thấy có người chạm vào cánh tay và thấy bà van der Luyden nhìn xuống anh từ đỉnh cao tinh khiết của nhung đen và kim cương gia tộc. “Newland thân mến, cháu thật tốt khi hết lòng chăm lo cho bà Olenska mà chẳng nghĩ đến mình. Bác đã bảo anh Henry của cháu rằng phải thật sự đến giải vây.”

He was aware of smiling at her vaguely, and she added, as if condescending to his natural shyness: "I've never seen May looking lovelier. The Duke thinks her the handsomest girl in the room."

Anh biết mình mơ hồ mỉm cười đáp lại bà, và bà nói thêm, như hạ cố trước sự e dè tự nhiên của anh: “Bác chưa bao giờ thấy May xinh hơn. Công tước cho rằng cô ấy là cô gái đẹp nhất phòng.”

IX.

IX.

The Countess Olenska had said "after five"; and at half after the hour Newland Archer rang the bell of the peeling stucco house with a giant wisteria throttling its feeble cast-iron balcony, which she had hired, far down West Twenty-third Street, from the vagabond Medora.

Nữ bá tước Olenska đã nói “sau năm giờ”; và vào lúc năm rưỡi Newland Archer bấm chuông căn nhà trát vữa bong tróc có cây tử đằng khổng lồ bóp nghẹt ban công sắt đúc yếu ớt, căn nhà bà đã thuê, tận cuối phố West Twenty-third, của Medora lang thang.

It was certainly a strange quarter to have settled in. Small dress-makers, bird-stuffers and "people who wrote" were her nearest neighbours; and further down the dishevelled street Archer recognised a dilapidated wooden house, at the end of a paved path, in which a writer and journalist called Winsett, whom he used to come across now and then, had mentioned that he lived. Winsett did not invite people to his house; but he had once pointed it out to Archer in the course of a nocturnal stroll, and the latter had asked himself, with a little shiver, if the humanities were so meanly housed in other capitals.

Quả là một khu kỳ lạ để định cư. Những người thợ may nhỏ, những người nhồi bông chim và “những người viết văn” là hàng xóm gần nhất của bà; và xa hơn dọc con phố nhếch nhác ấy, Archer nhận ra một ngôi nhà gỗ xiêu vẹo ở cuối một lối lát đá, nơi một nhà văn kiêm nhà báo tên Winsett, người thỉnh thoảng anh gặp, từng nói là nơi ông ở. Winsett không mời ai về nhà; nhưng có lần ông đã chỉ nó cho Archer trong một cuộc dạo đêm, và anh đã tự hỏi, với một cái rùng mình khẽ, phải chăng ở các thủ đô khác, các ngành nhân văn cũng bị cho trú ngụ tồi tàn đến thế.

Madame Olenska's own dwelling was redeemed from the same appearance only by a little more paint about the window-frames; and as Archer mustered its modest front he said to himself that the Polish Count must have robbed her of her fortune as well as of her illusions.

Chỗ ở riêng của bà Olenska chỉ được cứu khỏi cái dáng ấy nhờ thêm chút sơn quanh khung cửa sổ; và khi Archer ngắm mặt tiền khiêm tốn của nó, anh tự nhủ rằng ông bá tước Ba Lan hẳn đã cướp của bà cả gia tài lẫn ảo tưởng.

The young man had spent an unsatisfactory day. He had lunched with the Wellands, hoping afterward to carry off May for a walk in the Park. He wanted to have her to himself, to tell her how enchanting she had looked the night before, and how proud he was of her, and to press her to hasten their marriage. But Mrs. Welland had firmly reminded him that the round of family visits was not half over, and, when he hinted at advancing the date of the wedding, had raised reproachful eye-brows and sighed out: "Twelve dozen of everything—hand-embroidered—"

Chàng trai đã trải qua một ngày không như ý. Anh ăn trưa ở nhà Welland, hy vọng sau đó đưa May đi dạo trong Công viên. Anh muốn có cô cho riêng mình, để nói với cô rằng đêm qua cô quyến rũ ra sao, anh tự hào về cô thế nào, và thúc giục cô đẩy nhanh hôn lễ. Nhưng bà Welland đã kiên quyết nhắc anh rằng vòng thăm viếng gia đình chưa được nửa, và khi anh gợi ý dời ngày cưới sớm hơn, bà nhướng đôi mày trách móc và thở dài: “Mười hai tá mỗi thứ—thêu tay—”

Packed in the family landau they rolled from one tribal doorstep to another, and Archer, when the afternoon's round was over, parted from his betrothed with the feeling that he had been shown off like a wild animal cunningly trapped. He supposed that his readings in anthropology caused him to take such a coarse view of what was after all a simple and natural demonstration of family feeling; but when he remembered that the Wellands did not expect the wedding to take place till the following autumn, and pictured what his life would be till then, a dampness fell upon his spirit.

Chen chúc trong cỗ xe landau của gia đình, họ lăn bánh từ bậc cửa này sang bậc cửa khác của bộ lạc, và Archer, khi vòng thăm buổi chiều xong, chia tay vị hôn thê với cảm giác mình vừa bị đem trưng bày như một con thú hoang bị bẫy khéo. Anh cho rằng những gì anh đọc về nhân chủng học khiến anh nhìn một cách thô thiển cái vốn chỉ là một biểu lộ giản dị và tự nhiên của tình gia đình; nhưng khi nhớ rằng nhà Welland không mong đám cưới diễn ra trước mùa thu năm sau, và hình dung cuộc đời anh sẽ ra sao cho đến lúc ấy, một nỗi ẩm ướt ảm đạm phủ xuống tâm hồn anh.

"Tomorrow," Mrs. Welland called after him, "we'll do the Chiverses and the Dallases"; and he perceived that she was going through their two families alphabetically, and that they were only in the first quarter of the alphabet.

“Mai,” bà Welland gọi với theo anh, “chúng ta sẽ đi nhà Chivers và nhà Dallas”; và anh nhận ra bà đang đi qua hai họ theo thứ tự bảng chữ cái, và họ mới đến một phần tư đầu của bảng.

He had meant to tell May of the Countess Olenska's request—her command, rather—that he should call on her that afternoon; but in the brief moments when they were alone he had had more pressing things to say. Besides, it struck him as a little absurd to allude to the matter. He knew that May most particularly wanted him to be kind to her cousin; was it not that wish which had hastened the announcement of their engagement? It gave him an odd sensation to reflect that, but for the Countess's arrival, he might have been, if not still a free man, at least a man less irrevocably pledged. But May had willed it so, and he felt himself somehow relieved of further responsibility—and therefore at liberty, if he chose, to call on her cousin without telling her.

Anh đã định nói với May về lời yêu cầu—đúng hơn là mệnh lệnh—của nữ bá tước Olenska rằng anh đến thăm bà chiều nay; nhưng trong những lúc ngắn ngủi họ ở riêng, anh có những điều cấp bách hơn để nói. Vả lại, anh thấy hơi vô lý khi nhắc đến chuyện ấy. Anh biết May đặc biệt muốn anh tử tế với cô em họ; chẳng phải chính mong muốn đó đã thúc đẩy việc công bố đính hôn của họ sao? Nghĩ rằng nếu không có sự xuất hiện của nữ bá tước, có lẽ anh vẫn còn—nếu không là người tự do, thì ít nhất là người chưa bị ràng buộc không thể đảo ngược đến thế, anh có một cảm giác lạ lùng. Nhưng May đã muốn như vậy, và anh thấy mình bằng cách nào đó được miễn mọi trách nhiệm thêm—và do đó được tự do, nếu muốn, đến thăm cô em họ mà không nói với cô.

As he stood on Madame Olenska's threshold curiosity was his uppermost feeling. He was puzzled by the tone in which she had summoned him; he concluded that she was less simple than she seemed.

Đứng trên ngưỡng cửa nhà bà Olenska, tò mò là cảm giác chiếm hàng đầu trong anh. Anh bối rối trước giọng điệu bà đã dùng để triệu anh; anh kết luận bà không giản dị như vẻ bề ngoài.

The door was opened by a swarthy foreign-looking maid, with a prominent bosom under a gay neckerchief, whom he vaguely fancied to be Sicilian. She welcomed him with all her white teeth, and answering his enquiries by a head-shake of incomprehension led him through the narrow hall into a low firelit drawing-room. The room was empty, and she left him, for an appreciable time, to wonder whether she had gone to find her mistress, or whether she had not understood what he was there for, and thought it might be to wind the clock—of which he perceived that the only visible specimen had stopped. He knew that the southern races communicated with each other in the language of pantomime, and was mortified to find her shrugs and smiles so unintelligible. At length she returned with a lamp; and Archer, having meanwhile put together a phrase out of Dante and Petrarch, evoked the answer: "La signora e fuori; ma verra subito"; which he took to mean: "She's out—but you'll soon see."

Cửa được mở bởi một cô hầu da ngăm, trông ngoại quốc, ngực nở dưới chiếc khăn quàng cổ sặc sỡ, mà anh mang máng đoán là người Sicilia. Cô chào anh bằng toàn bộ hàm răng trắng, và trả lời những câu hỏi của anh bằng cái lắc đầu không hiểu rồi dẫn anh qua gian sảnh hẹp vào một phòng khách thấp sáng ánh lửa. Căn phòng vắng, và cô bỏ anh lại, trong một khoảng thời gian đáng kể, để anh tự hỏi cô đã đi tìm bà chủ, hay cô không hiểu anh đến làm gì và tưởng là để lên dây chiếc đồng hồ—mà anh nhận ra chiếc duy nhất trông thấy được đã chết. Anh biết các dân tộc phương nam giao tiếp với nhau bằng ngôn ngữ kịch câm, và hổ thẹn thấy những cái nhún vai và nụ cười của cô khó hiểu đến vậy. Cuối cùng cô trở lại với một cây đèn; và Archer, trong lúc đó đã ghép được một câu từ Dante và Petrarca, gợi ra câu đáp: “La signora e fuori; ma verra subito”; mà anh hiểu là: “Bà ra ngoài rồi—nhưng anh sẽ sớm gặp.”

What he saw, meanwhile, with the help of the lamp, was the faded shadowy charm of a room unlike any room he had known. He knew that the Countess Olenska had brought some of her possessions with her—bits of wreckage, she called them—and these, he supposed, were represented by some small slender tables of dark wood, a delicate little Greek bronze on the chimney-piece, and a stretch of red damask nailed on the discoloured wallpaper behind a couple of Italian-looking pictures in old frames.

Trong lúc ấy, nhờ ngọn đèn, điều anh thấy là nét duyên phai nhạt, mờ bóng của một căn phòng không giống căn phòng nào anh từng biết. Anh biết nữ bá tước Olenska đã mang theo một số đồ đạc—bà gọi là những mảnh đổ nát—và những thứ ấy, anh đoán, chính là vài chiếc bàn nhỏ thanh mảnh bằng gỗ sẫm, một tượng đồng Hy Lạp nhỏ tinh tế trên bệ lò sưởi, và một mảng gấm hoa đỏ đóng đinh trên giấy dán tường ố màu, đằng sau hai bức tranh trông như của Ý trong khung cũ.

Newland Archer prided himself on his knowledge of Italian art. His boyhood had been saturated with Ruskin, and he had read all the latest books: John Addington Symonds, Vernon Lee's "Euphorion," the essays of P. G. Hamerton, and a wonderful new volume called "The Renaissance" by Walter Pater. He talked easily of Botticelli, and spoke of Fra Angelico with a faint condescension. But these pictures bewildered him, for they were like nothing that he was accustomed to look at (and therefore able to see) when he travelled in Italy; and perhaps, also, his powers of observation were impaired by the oddness of finding himself in this strange empty house, where apparently no one expected him. He was sorry that he had not told May Welland of Countess Olenska's request, and a little disturbed by the thought that his betrothed might come in to see her cousin. What would she think if she found him sitting there with the air of intimacy implied by waiting alone in the dusk at a lady's fireside?

Newland Archer tự hào về hiểu biết của mình về nghệ thuật Ý. Thời niên thiếu anh thấm đẫm Ruskin, và anh đã đọc tất cả những cuốn sách mới nhất: John Addington Symonds, “Euphorion” của Vernon Lee, các tiểu luận của P. G. Hamerton, và một tập mới kỳ diệu tên là “The Renaissance” của Walter Pater. Anh nói về Botticelli một cách dễ dàng, và nhắc đến Fra Angelico với chút vẻ bề trên nhè nhẹ. Nhưng những bức tranh này làm anh bối rối, vì chúng không giống thứ gì anh quen nhìn (và do đó nhìn được) khi du lịch ở Ý; và có lẽ khả năng quan sát của anh cũng bị giảm sút bởi cái lạ khi thấy mình trong ngôi nhà vắng lạ lùng này, nơi dường như không ai mong anh. Anh tiếc đã không nói với May Welland về lời yêu cầu của nữ bá tước Olenska, và hơi bất an trước ý nghĩ rằng vị hôn thê có thể đến thăm cô em họ. Cô sẽ nghĩ gì nếu thấy anh ngồi đó với vẻ thân mật vốn hàm ý trong việc ngồi đợi một mình trong bóng chiều bên lò sưởi của một phu nhân?

But since he had come he meant to wait; and he sank into a chair and stretched his feet to the logs.

Nhưng đã đến thì anh định đợi; và anh ngồi xuống một chiếc ghế, duỗi chân về phía những khúc củi.

It was odd to have summoned him in that way, and then forgotten him; but Archer felt more curious than mortified. The atmosphere of the room was so different from any he had ever breathed that self-consciousness vanished in the sense of adventure. He had been before in drawing-rooms hung with red damask, with pictures "of the Italian school"; what struck him was the way in which Medora Manson's shabby hired house, with its blighted background of pampas grass and Rogers statuettes, had, by a turn of the hand, and the skilful use of a few properties, been transformed into something intimate, "foreign," subtly suggestive of old romantic scenes and sentiments. He tried to analyse the trick, to find a clue to it in the way the chairs and tables were grouped, in the fact that only two Jacqueminot roses (of which nobody ever bought less than a dozen) had been placed in the slender vase at his elbow, and in the vague pervading perfume that was not what one put on handkerchiefs, but rather like the scent of some far-off bazaar, a smell made up of Turkish coffee and ambergris and dried roses.

Thật lạ khi triệu anh theo cách ấy rồi quên anh; nhưng Archer thấy tò mò nhiều hơn bẽ mặt. Không khí căn phòng khác hẳn bất cứ không khí nào anh từng hít thở đến nỗi sự e ngại biến mất trong cảm giác phiêu lưu. Trước đây anh đã từng ở trong những phòng khách treo gấm hoa đỏ, với những bức tranh “trường phái Ý”; điều làm anh ngạc nhiên là cách ngôi nhà thuê tồi tàn của Medora Manson, với nền cảnh tàn úa gồm cỏ pampas và những pho tượng nhỏ của Rogers, đã bằng một cái trở tay, và việc khéo dùng vài món đồ, biến thành một chốn thân mật, “ngoại quốc”, gợi lên một cách tinh tế những cảnh và tình cảm lãng mạn xưa. Anh cố phân tích mánh khóe ấy, tìm manh mối trong cách các ghế và bàn được xếp nhóm, trong việc chỉ có hai bông hồng Jacqueminot (mà chẳng ai mua ít hơn một tá) cắm trong chiếc bình thanh mảnh cạnh khuỷu tay anh, và trong làn hương mơ hồ lan khắp, không phải thứ người ta xức lên khăn tay, mà giống mùi của một khu chợ xa xôi nào đó, một mùi gồm cà phê Thổ, long diên hương và hoa hồng khô.

His mind wandered away to the question of what May's drawing-room would look like. He knew that Mr. Welland, who was behaving "very handsomely," already had his eye on a newly built house in East Thirty-ninth Street. The neighbourhood was thought remote, and the house was built in a ghastly greenish-yellow stone that the younger architects were beginning to employ as a protest against the brownstone of which the uniform hue coated New York like a cold chocolate sauce; but the plumbing was perfect. Archer would have liked to travel, to put off the housing question; but, though the Wellands approved of an extended European honeymoon (perhaps even a winter in Egypt), they were firm as to the need of a house for the returning couple. The young man felt that his fate was sealed: for the rest of his life he would go up every evening between the cast-iron railings of that greenish-yellow doorstep, and pass through a Pompeian vestibule into a hall with a wainscoting of varnished yellow wood. But beyond that his imagination could not travel. He knew the drawing-room above had a bay window, but he could not fancy how May would deal with it. She submitted cheerfully to the purple satin and yellow tuftings of the Welland drawing-room, to its sham Buhl tables and gilt vitrines full of modern Saxe. He saw no reason to suppose that she would want anything different in her own house; and his only comfort was to reflect that she would probably let him arrange his library as he pleased—which would be, of course, with "sincere" Eastlake furniture, and the plain new bookcases without glass doors.

Tâm trí anh lang thang sang câu hỏi phòng khách của May sẽ ra sao. Anh biết ông Welland, người đang xử sự “rất hào phóng”, đã để mắt tới một ngôi nhà mới xây ở East Thirty-ninth Street. Khu ấy bị cho là xa xôi, và ngôi nhà xây bằng thứ đá vàng lục ghê rợn mà các kiến trúc sư trẻ bắt đầu dùng để phản đối đá nâu, thứ sắc đồng nhất của nó phủ New York như nước sốt sô-cô-la nguội; nhưng hệ thống ống nước thì hoàn hảo. Archer muốn đi du lịch, khỏi phải bàn chuyện nhà cửa; nhưng dù nhà Welland tán thành tuần trăng mật dài ở châu Âu (thậm chí có thể một mùa đông ở Ai Cập), họ vẫn kiên quyết rằng cặp vợ chồng khi trở về cần có nhà. Chàng trai thấy số phận mình đã định: suốt quãng đời còn lại, mỗi tối anh sẽ bước lên giữa hai hàng lan can sắt đúc của bậc cửa vàng lục ấy, đi qua tiền sảnh kiểu Pompeii vào một sảnh ốp gỗ vàng đánh vecni. Nhưng xa hơn thế trí tưởng tượng anh không đi được. Anh biết phòng khách tầng trên có cửa sổ lồi, nhưng không hình dung được May sẽ xử lý nó ra sao. Cô vui vẻ chấp nhận chiếc sa tanh tím và các nút bọc vàng của phòng khách nhà Welland, những bàn Buhl giả và tủ kính mạ vàng đầy đồ Saxe hiện đại. Anh không thấy lý do để cho rằng cô sẽ muốn điều gì khác trong nhà riêng; và niềm an ủi duy nhất của anh là nghĩ rằng có lẽ cô sẽ để anh sắp xếp thư viện theo ý mình—tức là, dĩ nhiên, với đồ nội thất Eastlake “chân thật” và những giá sách mới trơn không cửa kính.

The round-bosomed maid came in, drew the curtains, pushed back a log, and said consolingly: "Verra—verra." When she had gone Archer stood up and began to wander about. Should he wait any longer? His position was becoming rather foolish. Perhaps he had misunderstood Madame Olenska—perhaps she had not invited him after all.

Cô hầu ngực nở bước vào, kéo rèm, đẩy một khúc củi, và nói bằng giọng dỗ dành: “Verra—verra.” Khi cô đi rồi Archer đứng dậy và bắt đầu đi lại. Anh có nên đợi thêm không? Vị thế của anh đang trở nên khá ngớ ngẩn. Có lẽ anh đã hiểu lầm bà Olenska—có lẽ rốt cuộc bà đã không mời anh.

Down the cobblestones of the quiet street came the ring of a stepper's hoofs; they stopped before the house, and he caught the opening of a carriage door. Parting the curtains he looked out into the early dusk. A street-lamp faced him, and in its light he saw Julius Beaufort's compact English brougham, drawn by a big roan, and the banker descending from it, and helping out Madame Olenska.

Dọc những viên đá cuội của con phố yên tĩnh vang lên tiếng vó của một con ngựa nước kiệu cao; tiếng vó dừng trước nhà, và anh nghe tiếng cửa xe mở. Vén rèm, anh nhìn ra buổi chạng vạng sớm. Một cây đèn đường đối diện anh, và trong ánh sáng nó anh thấy cỗ xe brougham gọn gàng kiểu Anh của Julius Beaufort, do một con ngựa lang to kéo, và ông chủ ngân hàng bước xuống, đỡ bà Olenska ra.

Beaufort stood, hat in hand, saying something which his companion seemed to negative; then they shook hands, and he jumped into his carriage while she mounted the steps.

Beaufort đứng, mũ cầm tay, nói điều gì đó mà người đi cùng dường như phủ nhận; rồi họ bắt tay, và ông nhảy lên xe trong khi bà bước lên các bậc thềm.

When she entered the room she showed no surprise at seeing Archer there; surprise seemed the emotion that she was least addicted to.

Khi bước vào phòng bà không tỏ ra ngạc nhiên khi thấy Archer ở đó; ngạc nhiên dường như là thứ cảm xúc bà ít vướng vào nhất.

"How do you like my funny house?" she asked. "To me it's like heaven."

“Anh thấy ngôi nhà ngộ nghĩnh của tôi thế nào?” bà hỏi. “Với tôi nó như thiên đường.”

As she spoke she untied her little velvet bonnet and tossing it away with her long cloak stood looking at him with meditative eyes.

Vừa nói bà vừa cởi dây chiếc mũ nhung nhỏ và, tung nó đi cùng chiếc áo choàng dài, đứng nhìn anh với đôi mắt trầm ngâm.

"You've arranged it delightfully," he rejoined, alive to the flatness of the words, but imprisoned in the conventional by his consuming desire to be simple and striking.

“Bà bài trí thật dễ thương,” anh đáp, ý thức được sự nhạt nhẽo của lời nói, nhưng bị giam hãm trong lối sáo mòn bởi khát khao cháy bỏng muốn giản dị mà gây ấn tượng.

"Oh, it's a poor little place. My relations despise it. But at any rate it's less gloomy than the van der Luydens'."

“Ồ, chỉ là một chỗ nhỏ nghèo nàn. Họ hàng tôi khinh nó. Nhưng dù sao nó cũng bớt ảm đạm hơn nhà van der Luyden.”

The words gave him an electric shock, for few were the rebellious spirits who would have dared to call the stately home of the van der Luydens gloomy. Those privileged to enter it shivered there, and spoke of it as "handsome." But suddenly he was glad that she had given voice to the general shiver.

Những lời ấy giáng cho anh một cú sốc điện, vì ít có kẻ nổi loạn nào dám gọi ngôi nhà uy nghi của nhà van der Luyden là ảm đạm. Những ai được đặc ân bước vào đó thì rùng mình, và gọi nó là “trang nhã”. Nhưng bỗng nhiên anh mừng vì bà đã nói thành tiếng cái rùng mình chung ấy.

"It's delicious—what you've done here," he repeated.

“Những gì bà làm ở đây thật thú vị,” anh lặp lại.

"I like the little house," she admitted; "but I suppose what I like is the blessedness of its being here, in my own country and my own town; and then, of being alone in it." She spoke so low that he hardly heard the last phrase; but in his awkwardness he took it up.

“Tôi thích ngôi nhà nhỏ,” bà thừa nhận; “nhưng tôi nghĩ điều tôi thích là cái phúc phận được ở đây, trên đất nước tôi và trong thành phố của tôi; rồi nữa, được ở một mình trong đó.” Bà nói nhỏ đến nỗi anh gần như không nghe thấy câu cuối; nhưng vì vụng về, anh vớ lấy câu ấy.

"You like so much to be alone?"

“Bà thích ở một mình đến thế sao?”

"Yes; as long as my friends keep me from feeling lonely." She sat down near the fire, said: "Nastasia will bring the tea presently," and signed to him to return to his armchair, adding: "I see you've already chosen your corner."

“Vâng; miễn là bạn bè giúp tôi không thấy cô đơn.” Bà ngồi xuống gần lò sưởi, nói: “Nastasia sẽ mang trà đến ngay,” và ra hiệu cho anh quay lại chiếc ghế bành, thêm: “Tôi thấy anh đã chọn góc của mình.”

Leaning back, she folded her arms behind her head, and looked at the fire under drooping lids.

Ngả người ra sau, bà gập hai tay sau gáy, và nhìn lửa dưới hàng mi rủ.

"This is the hour I like best—don't you?"

“Đây là giờ tôi thích nhất—anh có thích thế không?”

A proper sense of his dignity caused him to answer: "I was afraid you'd forgotten the hour. Beaufort must have been very engrossing."

Ý thức đúng mức về phẩm giá khiến anh đáp: “Tôi sợ bà đã quên giờ hẹn. Beaufort hẳn phải rất lôi cuốn.”

She looked amused. "Why—have you waited long? Mr. Beaufort took me to see a number of houses—since it seems I'm not to be allowed to stay in this one." She appeared to dismiss both Beaufort and himself from her mind, and went on: "I've never been in a city where there seems to be such a feeling against living in des quartiers excentriques. What does it matter where one lives? I'm told this street is respectable."

Bà có vẻ thích thú. “Ồ—anh đợi lâu lắm sao? Ông Beaufort đưa tôi đi xem một số căn nhà—vì hình như tôi không được phép ở lại nhà này.” Bà dường như gạt cả Beaufort lẫn anh ra khỏi đầu, và nói tiếp: “Tôi chưa từng ở một thành phố nào mà dường như có thành kiến đến vậy với việc sống des quartiers excentriques. Sống ở đâu thì có quan trọng gì? Tôi nghe nói phố này đứng đắn.”

"It's not fashionable."

“Nó không hợp mốt.”

"Fashionable! Do you all think so much of that? Why not make one's own fashions? But I suppose I've lived too independently; at any rate, I want to do what you all do—I want to feel cared for and safe."

“Hợp mốt! Các anh coi trọng điều đó đến thế sao? Sao không tự tạo mốt cho mình? Nhưng có lẽ tôi đã sống quá độc lập; dù sao tôi cũng muốn làm điều các anh làm—tôi muốn cảm thấy được che chở và an toàn.”

He was touched, as he had been the evening before when she spoke of her need of guidance.

Anh xúc động, như tối hôm trước khi bà nói về nhu cầu được chỉ dẫn.

"That's what your friends want you to feel. New York's an awfully safe place," he added with a flash of sarcasm.

“Đó chính là điều bạn bè bà muốn bà cảm thấy. New York là một nơi an toàn khủng khiếp,” anh thêm với một tia mỉa mai.

"Yes, isn't it? One feels that," she cried, missing the mockery. "Being here is like—like—being taken on a holiday when one has been a good little girl and done all one's lessons."

“Vâng, đúng không? Người ta cảm thấy vậy,” bà reo lên, không nhận ra sự chế giễu. “Ở đây như—như—được dẫn đi nghỉ lễ khi mình là một bé gái ngoan đã làm xong mọi bài học.”

The analogy was well meant, but did not altogether please him. He did not mind being flippant about New York, but disliked to hear any one else take the same tone. He wondered if she did not begin to see what a powerful engine it was, and how nearly it had crushed her. The Lovell Mingotts' dinner, patched up in extremis out of all sorts of social odds and ends, ought to have taught her the narrowness of her escape; but either she had been all along unaware of having skirted disaster, or else she had lost sight of it in the triumph of the van der Luyden evening. Archer inclined to the former theory; he fancied that her New York was still completely undifferentiated, and the conjecture nettled him.

Phép so sánh có ý tốt, nhưng không hoàn toàn làm anh vừa lòng. Anh không ngại bỡn cợt về New York, nhưng không thích nghe ai khác dùng cùng giọng. Anh tự hỏi liệu bà có bắt đầu thấy nó là một cỗ máy mạnh đến đâu, và suýt nữa đã nghiền nát bà ra sao không. Bữa tiệc nhà Lovell Mingott, vá víu vào phút chót từ đủ thứ mảnh vụn xã giao, lẽ ra đã dạy bà rằng bà thoát hiểm trong gang tấc; nhưng hoặc là suốt thời gian đó bà không biết mình đã lướt qua tai họa, hoặc là bà đã quên nó trong chiến thắng của buổi tối nhà van der Luyden. Archer nghiêng về giả thuyết đầu; anh đoán New York của bà vẫn còn hoàn toàn là một khối đồng nhất, và phỏng đoán ấy làm anh phật ý.

"Last night," he said, "New York laid itself out for you. The van der Luydens do nothing by halves."

“Tối qua,” anh nói, “New York đã dốc hết mình vì bà. Nhà van der Luyden không làm gì nửa vời.”

"No: how kind they are! It was such a nice party. Every one seems to have such an esteem for them."

“Không: họ tốt biết bao! Đó là một bữa tiệc thật dễ chịu. Ai cũng có vẻ quý trọng họ đến thế.”

The terms were hardly adequate; she might have spoken in that way of a tea-party at the dear old Miss Lannings'.

Lời lẽ ấy chưa tương xứng; bà có thể nói như vậy về một buổi trà ở nhà các cô Lanning già dễ thương.

"The van der Luydens," said Archer, feeling himself pompous as he spoke, "are the most powerful influence in New York society. Unfortunately—owing to her health—they receive very seldom."

“Nhà van der Luyden,” Archer nói, tự thấy mình khệnh khạng khi nói, “là thế lực có sức ảnh hưởng lớn nhất trong xã hội New York. Tiếc thay—vì sức khỏe của bà ấy—họ tiếp khách rất hiếm.”

She unclasped her hands from behind her head, and looked at him meditatively.

Bà thả hai tay từ sau gáy, và nhìn anh trầm ngâm.

"Isn't that perhaps the reason?"

“Có lẽ đó chẳng phải là nguyên nhân sao?”

"The reason—?"

“Nguyên nhân—?”

"For their great influence; that they make themselves so rare."

“Nguyên nhân khiến họ có ảnh hưởng lớn; vì họ tự làm mình hiếm hoi đến thế.”

He coloured a little, stared at her—and suddenly felt the penetration of the remark. At a stroke she had pricked the van der Luydens and they collapsed. He laughed, and sacrificed them.

Anh hơi đỏ mặt, nhìn bà chằm chằm—và bỗng thấy sự sắc sảo của nhận xét. Chỉ một nhát bà đã chọc thủng nhà van der Luyden và họ xẹp xuống. Anh cười, và hy sinh họ.

Nastasia brought the tea, with handleless Japanese cups and little covered dishes, placing the tray on a low table.

Nastasia mang trà đến, với những chiếc tách Nhật không quai và những đĩa nhỏ có nắp, đặt khay lên một chiếc bàn thấp.

"But you'll explain these things to me—you'll tell me all I ought to know," Madame Olenska continued, leaning forward to hand him his cup.

“Nhưng anh sẽ giải thích những điều này cho tôi—anh sẽ nói cho tôi tất cả những gì tôi nên biết,” bà Olenska tiếp tục, nghiêng người đưa tách cho anh.

"It's you who are telling me; opening my eyes to things I'd looked at so long that I'd ceased to see them."

“Chính bà đang nói cho tôi; mở mắt tôi trước những thứ tôi đã nhìn quá lâu đến nỗi thôi không thấy nữa.”

She detached a small gold cigarette-case from one of her bracelets, held it out to him, and took a cigarette herself. On the chimney were long spills for lighting them.

Bà tháo một hộp thuốc lá vàng nhỏ khỏi một chiếc vòng tay, đưa cho anh, và lấy một điếu cho mình. Trên bệ lò sưởi có những que mồi dài để châm thuốc.

"Ah, then we can both help each other. But I want help so much more. You must tell me just what to do."

“À, vậy chúng ta có thể giúp nhau. Nhưng tôi cần giúp nhiều hơn. Anh phải bảo tôi chính xác phải làm gì.”

It was on the tip of his tongue to reply: "Don't be seen driving about the streets with Beaufort—" but he was being too deeply drawn into the atmosphere of the room, which was her atmosphere, and to give advice of that sort would have been like telling some one who was bargaining for attar-of-roses in Samarkand that one should always be provided with arctics for a New York winter. New York seemed much farther off than Samarkand, and if they were indeed to help each other she was rendering what might prove the first of their mutual services by making him look at his native city objectively. Viewed thus, as through the wrong end of a telescope, it looked disconcertingly small and distant; but then from Samarkand it would.

Lời đã ở đầu lưỡi anh: “Đừng để người ta thấy đi xe dạo phố với Beaufort—” nhưng anh đang bị kéo quá sâu vào bầu không khí căn phòng, vốn là bầu không khí của bà, và đưa ra lời khuyên như thế sẽ chẳng khác nào bảo một người đang mặc cả tinh dầu hoa hồng ở Samarkand rằng người ta luôn phải có ủng đi tuyết cho mùa đông New York. New York dường như xa hơn Samarkand nhiều, và nếu họ thật sự giúp nhau thì bà đang làm điều có thể là sự giúp đỡ đầu tiên giữa họ bằng cách khiến anh nhìn thành phố quê hương một cách khách quan. Nhìn như vậy, như qua đầu sai của ống nhòm, nó trông nhỏ và xa đến bàng hoàng; nhưng từ Samarkand thì hẳn phải thế.

A flame darted from the logs and she bent over the fire, stretching her thin hands so close to it that a faint halo shone about the oval nails. The light touched to russet the rings of dark hair escaping from her braids, and made her pale face paler.

Một ngọn lửa phụt ra từ những khúc củi và bà cúi xuống lò, duỗi đôi bàn tay gầy gần đến nỗi một vầng hào quang mờ tỏa quanh những móng tay thon. Ánh sáng nhuộm màu nâu đỏ những lọn tóc sẫm thoát khỏi bím và làm gương mặt tái của bà tái thêm.

"There are plenty of people to tell you what to do," Archer rejoined, obscurely envious of them.

“Có nhiều người sẵn sàng bảo bà phải làm gì,” Archer đáp, mơ hồ ghen tị với họ.

"Oh—all my aunts? And my dear old Granny?" She considered the idea impartially. "They're all a little vexed with me for setting up for myself—poor Granny especially. She wanted to keep me with her; but I had to be free—" He was impressed by this light way of speaking of the formidable Catherine, and moved by the thought of what must have given Madame Olenska this thirst for even the loneliest kind of freedom. But the idea of Beaufort gnawed him.

“Ồ—các bà dì của tôi? Và bà ngoại thân yêu của tôi?” Bà cân nhắc ý ấy một cách vô tư. “Họ đều hơi phật ý vì tôi ra ở riêng—nhất là bà ngoại tội nghiệp. Bà muốn giữ tôi bên bà; nhưng tôi phải được tự do—” Anh sửng sốt trước lối nói nhẹ tênh về Catherine đáng gờm, và xúc động khi nghĩ điều gì đã gây cho bà Olenska cơn khát tự do ấy, dù là thứ cô quạnh nhất. Nhưng ý nghĩ về Beaufort gặm nhấm anh.

"I think I understand how you feel," he said. "Still, your family can advise you; explain differences; show you the way."

“Tôi nghĩ tôi hiểu bà cảm thấy thế nào,” anh nói. “Tuy vậy, gia đình bà có thể khuyên bà; giải thích những khác biệt; chỉ đường cho bà.”

She lifted her thin black eyebrows. "Is New York such a labyrinth? I thought it so straight up and down—like Fifth Avenue. And with all the cross streets numbered!" She seemed to guess his faint disapproval of this, and added, with the rare smile that enchanted her whole face: "If you knew how I like it for just that—the straight-up-and-downness, and the big honest labels on everything!"

Bà nhướng đôi mày đen mảnh. “New York là một mê cung sao? Tôi tưởng nó ngay hàng thẳng lối—như Fifth Avenue. Mà các phố ngang đều đánh số!” Bà dường như đoán được chút phản đối mờ nhạt của anh, và thêm, với nụ cười hiếm hoi làm say đắm cả khuôn mặt bà: “Nếu anh biết tôi thích nó chính vì thế—vì sự ngay hàng thẳng lối ấy, và những tấm nhãn lớn trung thực trên mọi thứ!”

He saw his chance. "Everything may be labelled—but everybody is not."

Anh thấy cơ hội. “Mọi thứ có thể có nhãn—nhưng không phải mọi người.”

"Perhaps. I may simplify too much—but you'll warn me if I do." She turned from the fire to look at him. "There are only two people here who make me feel as if they understood what I mean and could explain things to me: you and Mr. Beaufort."

“Có lẽ. Tôi có thể đơn giản hóa quá—nhưng anh sẽ cảnh báo tôi nếu vậy.” Bà quay khỏi lò nhìn anh. “Ở đây chỉ có hai người khiến tôi cảm thấy họ hiểu ý tôi và có thể giải thích mọi việc cho tôi: anh và ông Beaufort.”

Archer winced at the joining of the names, and then, with a quick readjustment, understood, sympathised and pitied. So close to the powers of evil she must have lived that she still breathed more freely in their air. But since she felt that he understood her also, his business would be to make her see Beaufort as he really was, with all he represented—and abhor it.

Archer nhăn mặt trước việc hai cái tên bị ghép với nhau, rồi, với một sự điều chỉnh nhanh, anh hiểu, thông cảm và thương hại. Bà hẳn đã sống quá gần các thế lực xấu đến nỗi vẫn thở dễ hơn trong không khí của chúng. Nhưng vì bà cảm thấy anh cũng hiểu bà, việc của anh sẽ là khiến bà thấy Beaufort đúng như bản chất, cùng mọi điều ông đại diện—và ghê tởm nó.

He answered gently: "I understand. But just at first don't let go of your old friends' hands: I mean the older women, your Granny Mingott, Mrs. Welland, Mrs. van der Luyden. They like and admire you—they want to help you."

Anh đáp nhẹ nhàng: “Tôi hiểu. Nhưng ngay từ đầu đừng buông tay những người bạn cũ: ý tôi là các bà lớn tuổi, bà ngoại Mingott của bà, bà Welland, bà van der Luyden. Họ quý và ngưỡng mộ bà—họ muốn giúp bà.”

She shook her head and sighed. "Oh, I know—I know! But on condition that they don't hear anything unpleasant. Aunt Welland put it in those very words when I tried.... Does no one want to know the truth here, Mr. Archer? The real loneliness is living among all these kind people who only ask one to pretend!" She lifted her hands to her face, and he saw her thin shoulders shaken by a sob.

Bà lắc đầu và thở dài. “Ồ, tôi biết—tôi biết! Nhưng với điều kiện là họ không nghe điều gì khó chịu. Bác Welland đã nói đúng những lời ấy khi tôi thử.... Ở đây không ai muốn biết sự thật sao, ông Archer? Nỗi cô đơn thật sự là sống giữa tất cả những người tử tế này, những người chỉ đòi hỏi người ta phải làm ra vẻ!” Bà đưa hai tay lên mặt, và anh thấy đôi vai gầy của bà rung lên vì một tiếng nấc.

"Madame Olenska!—Oh, don't, Ellen," he cried, starting up and bending over her. He drew down one of her hands, clasping and chafing it like a child's while he murmured reassuring words; but in a moment she freed herself, and looked up at him with wet lashes.

“Bà Olenska!—Ồ, đừng, Ellen,” anh kêu lên, bật dậy và cúi xuống bà. Anh kéo một tay bà xuống, nắm và xoa như tay một đứa trẻ trong khi lẩm bẩm những lời trấn an; nhưng một lát sau bà rút ra, và ngước nhìn anh với hàng mi ướt.

"Does no one cry here, either? I suppose there's no need to, in heaven," she said, straightening her loosened braids with a laugh, and bending over the tea-kettle. It was burnt into his consciousness that he had called her "Ellen"—called her so twice; and that she had not noticed it. Far down the inverted telescope he saw the faint white figure of May Welland—in New York.

“Ở đây người ta cũng không khóc sao? Tôi đoán trên thiên đường không cần phải khóc,” bà nói, vuốt lại những bím tóc xổ ra với một tiếng cười, và cúi xuống ấm trà. Điều hằn vào ý thức anh là anh đã gọi bà là “Ellen”—gọi hai lần; và bà không để ý. Xa tít cuối ống nhòm ngược, anh thấy bóng dáng trắng mờ của May Welland—ở New York.

Suddenly Nastasia put her head in to say something in her rich Italian.

Đột nhiên Nastasia thò đầu vào nói điều gì đó bằng tiếng Ý đầy đặn của cô.

Madame Olenska, again with a hand at her hair, uttered an exclamation of assent—a flashing "Gia—gia"—and the Duke of St. Austrey entered, piloting a tremendous black-wigged and red-plumed lady in overflowing furs.

Bà Olenska, lại đưa tay lên tóc, thốt một tiếng tán thành—một tiếng “Gia—gia” lóe lên—và Công tước St. Austrey bước vào, dẫn đường cho một bà khổng lồ đội tóc giả đen, cắm lông đỏ, mặc áo lông thú tràn ra.

"My dear Countess, I've brought an old friend of mine to see you—Mrs. Struthers. She wasn't asked to the party last night, and she wants to know you."

“Nữ bá tước thân mến, tôi đã dẫn một người bạn cũ của tôi đến thăm bà—bà Struthers. Bà ấy không được mời dự tiệc tối qua, và muốn quen bà.”

The Duke beamed on the group, and Madame Olenska advanced with a murmur of welcome toward the queer couple. She seemed to have no idea how oddly matched they were, nor what a liberty the Duke had taken in bringing his companion—and to do him justice, as Archer perceived, the Duke seemed as unaware of it himself.

Công tước rạng rỡ nhìn cả nhóm, và bà Olenska tiến lên với lời chào thì thầm về phía cặp đôi kỳ quặc. Bà dường như không biết họ ghép đôi lạ lùng ra sao, cũng không biết Công tước đã tự tiện đến mức nào khi dẫn bạn đồng hành đến—và công bằng với ông, như Archer nhận ra, Công tước dường như cũng không hay biết gì.

"Of course I want to know you, my dear," cried Mrs. Struthers in a round rolling voice that matched her bold feathers and her brazen wig. "I want to know everybody who's young and interesting and charming. And the Duke tells me you like music—didn't you, Duke? You're a pianist yourself, I believe? Well, do you want to hear Sarasate play tomorrow evening at my house? You know I've something going on every Sunday evening—it's the day when New York doesn't know what to do with itself, and so I say to it: 'Come and be amused.' And the Duke thought you'd be tempted by Sarasate. You'll find a number of your friends."

“Dĩ nhiên tôi muốn quen bà, bà thân mến,” bà Struthers kêu lên bằng giọng tròn trịa vang rền hợp với những chiếc lông vũ táo bạo và bộ tóc giả trơ tráo. “Tôi muốn quen tất cả những ai trẻ trung, thú vị và duyên dáng. Và Công tước bảo tôi bà thích âm nhạc—phải không, Công tước? Chính bà cũng là nghệ sĩ dương cầm, tôi nghe nói? Vậy bà có muốn nghe Sarasate chơi tối mai ở nhà tôi không? Bà biết đấy, tối Chủ nhật nào tôi cũng có cuộc vui—đó là ngày New York chẳng biết làm gì với mình, nên tôi bảo nó: ‘Hãy đến mà giải trí.’ Và Công tước nghĩ bà sẽ bị Sarasate cám dỗ. Bà sẽ gặp nhiều bạn của mình.”

Madame Olenska's face grew brilliant with pleasure. "How kind! How good of the Duke to think of me!" She pushed a chair up to the tea-table and Mrs. Struthers sank into it delectably. "Of course I shall be too happy to come."

Gương mặt bà Olenska rạng rỡ vì vui sướng. “Tử tế quá! Công tước nghĩ đến tôi thật tốt!” Bà đẩy một chiếc ghế đến bàn trà và bà Struthers lún vào đó một cách khoái chí. “Dĩ nhiên tôi sẽ rất vui được đến.”

"That's all right, my dear. And bring your young gentleman with you." Mrs. Struthers extended a hail-fellow hand to Archer. "I can't put a name to you—but I'm sure I've met you—I've met everybody, here, or in Paris or London. Aren't you in diplomacy? All the diplomatists come to me. You like music too? Duke, you must be sure to bring him."

“Được rồi, bà thân mến. Và dẫn theo chàng trai của bà.” Bà Struthers chìa một bàn tay thân mật về phía Archer. “Tôi không gọi tên anh được—nhưng chắc chắn tôi đã gặp anh—tôi đã gặp mọi người, ở đây, hay ở Paris hay London. Anh không làm ngoại giao sao? Tất cả các nhà ngoại giao đều đến chỗ tôi. Anh cũng thích âm nhạc? Công tước, nhất định ông phải dẫn anh ấy đến.”

The Duke said "Rather" from the depths of his beard, and Archer withdrew with a stiffly circular bow that made him feel as full of spine as a self-conscious school-boy among careless and unnoticing elders.

Công tước nói “Hẳn rồi” từ sâu trong bộ râu, và Archer rút lui với một cái cúi chào vòng gượng gạo khiến anh thấy toàn xương sống như cậu học trò ngượng ngập giữa những người lớn vô tâm không để ý.

He was not sorry for the denouement of his visit: he only wished it had come sooner, and spared him a certain waste of emotion. As he went out into the wintry night, New York again became vast and imminent, and May Welland the loveliest woman in it. He turned into his florist's to send her the daily box of lilies-of-the-valley which, to his confusion, he found he had forgotten that morning.

Anh không tiếc về hồi kết của chuyến thăm: anh chỉ ước nó đến sớm hơn, và tha cho anh một sự phí phạm cảm xúc nào đó. Khi anh bước ra đêm đông, New York lại trở nên rộng lớn và sát cận, và May Welland là người đàn bà đáng yêu nhất trong đó. Anh rẽ vào cửa hàng hoa quen để gửi cô hộp hoa linh lan hằng ngày mà, trước sự bối rối của anh, anh thấy mình đã quên sáng nay.

As he wrote a word on his card and waited for an envelope he glanced about the embowered shop, and his eye lit on a cluster of yellow roses. He had never seen any as sun-golden before, and his first impulse was to send them to May instead of the lilies. But they did not look like her—there was something too rich, too strong, in their fiery beauty. In a sudden revulsion of mood, and almost without knowing what he did, he signed to the florist to lay the roses in another long box, and slipped his card into a second envelope, on which he wrote the name of the Countess Olenska; then, just as he was turning away, he drew the card out again, and left the empty envelope on the box.

Khi viết vài chữ lên danh thiếp và đợi một phong bì, anh liếc quanh cửa hàng đầy cây lá, và mắt anh dừng trên một chùm hoa hồng vàng. Anh chưa từng thấy bông nào vàng như nắng đến thế, và xung động đầu tiên là gửi chúng cho May thay vì hoa linh lan. Nhưng chúng không giống cô—có điều gì quá đậm, quá mạnh trong vẻ đẹp rực lửa của chúng. Trong một cơn đổi ý đột ngột, và gần như không biết mình làm gì, anh ra hiệu cho người bán hoa đặt những bông hồng vào một hộp dài khác, và nhét danh thiếp vào một phong bì thứ hai, trên đó anh viết tên nữ bá tước Olenska; rồi, đúng lúc quay đi, anh rút tấm danh thiếp ra, và để phong bì trống lại trên hộp.

"They'll go at once?" he enquired, pointing to the roses.

“Chúng sẽ được gửi đi ngay chứ?” anh hỏi, chỉ vào những bông hồng.

The florist assured him that they would.

Người bán hoa quả quyết rằng sẽ vậy.

X.

X.

The next day he persuaded May to escape for a walk in the Park after luncheon. As was the custom in old-fashioned Episcopalian New York, she usually accompanied her parents to church on Sunday afternoons; but Mrs. Welland condoned her truancy, having that very morning won her over to the necessity of a long engagement, with time to prepare a hand-embroidered trousseau containing the proper number of dozens.

Hôm sau anh thuyết phục May trốn đi dạo trong Công viên sau bữa trưa. Theo lệ của New York Anh giáo cổ lề, cô thường đi nhà thờ cùng cha mẹ vào chiều Chủ nhật; nhưng bà Welland châm chước cho việc trốn của cô, vì ngay sáng hôm ấy đã thuyết phục được cô về sự cần thiết của một thời gian đính hôn dài, với thời gian để chuẩn bị một bộ quần áo cưới thêu tay có đúng số tá cần thiết.

The day was delectable. The bare vaulting of trees along the Mall was ceiled with lapis lazuli, and arched above snow that shone like splintered crystals. It was the weather to call out May's radiance, and she burned like a young maple in the frost. Archer was proud of the glances turned on her, and the simple joy of possessorship cleared away his underlying perplexities.

Thật là một ngày dễ chịu. Vòm cây trơ trụi dọc lối Mall được lát trần bằng ngọc lưu ly, uốn cong trên tuyết sáng như tinh thể vỡ. Đó là thời tiết gọi ra vẻ rạng rỡ của May, và cô cháy như một cây phong non trong sương giá. Archer tự hào về những ánh nhìn hướng vào cô, và niềm vui giản dị của sự sở hữu quét sạch những bối rối ngầm của anh.

"It's so delicious—waking every morning to smell lilies-of-the-valley in one's room!" she said.

“Thích quá—sáng nào thức dậy cũng ngửi thấy hoa linh lan trong phòng!” cô nói.

"Yesterday they came late. I hadn't time in the morning—"

“Hôm qua chúng đến muộn. Sáng anh không có thời gian—”

"But your remembering each day to send them makes me love them so much more than if you'd given a standing order, and they came every morning on the minute, like one's music-teacher—as I know Gertrude Lefferts's did, for instance, when she and Lawrence were engaged."

“Nhưng việc anh nhớ gửi mỗi ngày khiến em yêu chúng hơn nhiều so với khi anh đặt dài hạn, và chúng đến mỗi sáng đúng phút, như thầy dạy nhạc—em biết của Gertrude Lefferts thì thế, chẳng hạn, khi chị ấy và Lawrence đính hôn.”

"Ah—they would!" laughed Archer, amused at her keenness. He looked sideways at her fruit-like cheek and felt rich and secure enough to add: "When I sent your lilies yesterday afternoon I saw some rather gorgeous yellow roses and packed them off to Madame Olenska. Was that right?"

“À—cái đó thì khỏi nói!” Archer cười, thích thú trước sự sắc sảo của cô. Anh liếc nhìn bên má như quả chín của cô và thấy mình đủ giàu có và vững vàng để thêm: “Khi anh gửi hoa linh lan cho em chiều qua, anh thấy mấy bông hồng vàng khá lộng lẫy và gửi chúng cho bà Olenska. Vậy có đúng không?”

"How dear of you! Anything of that kind delights her. It's odd she didn't mention it: she lunched with us today, and spoke of Mr. Beaufort's having sent her wonderful orchids, and cousin Henry van der Luyden a whole hamper of carnations from Skuytercliff. She seems so surprised to receive flowers. Don't people send them in Europe? She thinks it such a pretty custom."

“Anh thật chu đáo! Bất cứ điều gì thuộc loại ấy đều làm chị ấy thích. Lạ là chị ấy không nhắc: chị ấy ăn trưa với nhà em hôm nay, và nói ông Beaufort đã gửi cho chị những bông lan tuyệt vời, còn anh Henry van der Luyden gửi cả một giỏ cẩm chướng từ Skuytercliff. Chị ấy có vẻ rất ngạc nhiên khi được tặng hoa. Ở châu Âu người ta không tặng sao? Chị ấy nghĩ đó là một tục lệ rất xinh.”

"Oh, well, no wonder mine were overshadowed by Beaufort's," said Archer irritably. Then he remembered that he had not put a card with the roses, and was vexed at having spoken of them. He wanted to say: "I called on your cousin yesterday," but hesitated. If Madame Olenska had not spoken of his visit it might seem awkward that he should. Yet not to do so gave the affair an air of mystery that he disliked. To shake off the question he began to talk of their own plans, their future, and Mrs. Welland's insistence on a long engagement.

“Ồ, vậy thì chẳng lạ gì khi hoa của anh bị Beaufort lấn át,” Archer bực bội nói. Rồi anh nhớ ra mình đã không kèm danh thiếp với những bông hồng, và khó chịu vì đã nhắc đến chúng. Anh muốn nói: “Hôm qua anh đến thăm chị họ em,” nhưng ngần ngừ. Nếu bà Olenska không nhắc đến chuyến thăm của anh thì anh nói ra có vẻ vụng. Nhưng không nói thì lại làm chuyện có vẻ bí ẩn, điều anh không thích. Để xua câu hỏi, anh bắt đầu nói về các kế hoạch của hai người, tương lai, và việc bà Welland khăng khăng đòi đính hôn lâu.

"If you call it long! Isabel Chivers and Reggie were engaged for two years: Grace and Thorley for nearly a year and a half. Why aren't we very well off as we are?"

“Nếu anh gọi là lâu! Isabel Chivers và Reggie đính hôn hai năm: Grace và Thorley gần một năm rưỡi. Sao hai ta cứ thế này lại không tốt lắm?”

It was the traditional maidenly interrogation, and he felt ashamed of himself for finding it singularly childish. No doubt she simply echoed what was said for her; but she was nearing her twenty-second birthday, and he wondered at what age "nice" women began to speak for themselves.

Đó là câu hỏi truyền thống của thiếu nữ, và anh thấy xấu hổ vì thấy nó trẻ con lạ lùng. Hẳn cô chỉ lặp lại điều người ta nói thay cô; nhưng cô sắp tròn hai mươi hai tuổi, và anh tự hỏi đến tuổi nào các bà “đứng đắn” mới bắt đầu tự lên tiếng.

"Never, if we won't let them, I suppose," he mused, and recalled his mad outburst to Mr. Sillerton Jackson: "Women ought to be as free as we are—"

“Không bao giờ, nếu chúng ta không cho họ, tôi đoán thế,” anh trầm ngâm, và nhớ lại cơn bộc phát điên rồ của mình với ông Sillerton Jackson: “Phụ nữ phải tự do như chúng ta—”

It would presently be his task to take the bandage from this young woman's eyes, and bid her look forth on the world. But how many generations of the women who had gone to her making had descended bandaged to the family vault? He shivered a little, remembering some of the new ideas in his scientific books, and the much-cited instance of the Kentucky cave-fish, which had ceased to develop eyes because they had no use for them. What if, when he had bidden May Welland to open hers, they could only look out blankly at blankness?

Chẳng mấy chốc sẽ đến phần việc của anh: tháo tấm băng khỏi mắt người trẻ này, và bảo cô nhìn ra thế giới. Nhưng bao nhiêu thế hệ phụ nữ đã góp phần dựng nên cô, vẫn bị bịt mắt mà xuống hầm mộ gia đình? Anh hơi rùng mình, nhớ lại vài ý tưởng mới trong sách khoa học của anh, và ví dụ được trích dẫn nhiều về loài cá hang Kentucky, thứ đã thôi phát triển mắt vì không dùng đến. Nếu, khi anh bảo May Welland mở mắt, chúng chỉ có thể nhìn trống rỗng vào hư không thì sao?

"We might be much better off. We might be altogether together—we might travel."

“Chúng ta có thể tốt hơn nhiều. Chúng ta có thể hoàn toàn ở bên nhau—chúng ta có thể đi du lịch.”

Her face lit up. "That would be lovely," she owned: she would love to travel. But her mother would not understand their wanting to do things so differently.

Mặt cô sáng lên. “Thế thì tuyệt,” cô thừa nhận: cô sẽ thích đi du lịch. Nhưng mẹ cô sẽ không hiểu vì sao họ muốn làm mọi thứ khác người như vậy.

"As if the mere 'differently' didn't account for it!" the wooer insisted.

“Cứ như thể chính chữ ‘khác đi’ không giải thích được điều đó!” người cầu hôn khăng khăng.

"Newland! You're so original!" she exulted.

“Newland! Anh thật độc đáo!” cô hớn hở.

His heart sank, for he saw that he was saying all the things that young men in the same situation were expected to say, and that she was making the answers that instinct and tradition taught her to make—even to the point of calling him original.

Lòng anh chùng xuống, vì anh thấy mình đang nói mọi điều mà những chàng trai trong cùng hoàn cảnh được mong nói, và cô đang đáp những lời bản năng và truyền thống dạy cô đáp—thậm chí đến mức gọi anh là độc đáo.

"Original! We're all as like each other as those dolls cut out of the same folded paper. We're like patterns stencilled on a wall. Can't you and I strike out for ourselves, May?"

“Độc đáo! Tất cả chúng ta đều giống nhau như những con búp bê cắt từ cùng tờ giấy gấp. Chúng ta như hoa văn in khuôn lên tường. Anh và em không thể tự mở đường cho mình sao, May?”

He had stopped and faced her in the excitement of their discussion, and her eyes rested on him with a bright unclouded admiration.

Anh đã dừng lại và đối diện cô trong cơn hào hứng của cuộc tranh luận, và mắt cô dừng lại trên anh với niềm ngưỡng mộ sáng trong không gợn mây.

"Mercy—shall we elope?" she laughed.

“Trời ơi—chúng ta bỏ trốn sao?” cô cười.

"If you would—"

“Nếu em muốn—”

"You do love me, Newland! I'm so happy."

“Anh yêu em thật, Newland! Em hạnh phúc quá.”

"But then—why not be happier?"

“Nhưng thế thì—sao không hạnh phúc hơn?”

"We can't behave like people in novels, though, can we?"

“Nhưng chúng ta không thể cư xử như người trong tiểu thuyết, đúng không?”

"Why not—why not—why not?"

“Sao không—sao không—sao không?”

She looked a little bored by his insistence. She knew very well that they couldn't, but it was troublesome to have to produce a reason. "I'm not clever enough to argue with you. But that kind of thing is rather—vulgar, isn't it?" she suggested, relieved to have hit on a word that would assuredly extinguish the whole subject.

Cô có vẻ hơi chán vì anh cứ nằng nặc. Cô biết rất rõ rằng họ không thể, nhưng thật phiền khi phải đưa ra lý do. “Em không đủ thông minh để tranh luận với anh. Nhưng loại việc đó khá—thô tục, phải không?” cô gợi ý, nhẹ nhõm vì đã tìm được một từ chắc chắn dứt điểm cả vấn đề.

"Are you so much afraid, then, of being vulgar?"

“Vậy em sợ bị thô tục đến thế sao?”

She was evidently staggered by this. "Of course I should hate it—so would you," she rejoined, a trifle irritably.

Cô rõ ràng sững sờ trước điều này. “Dĩ nhiên em sẽ ghét—anh cũng vậy,” cô đáp lại, hơi bực.

He stood silent, beating his stick nervously against his boot-top; and feeling that she had indeed found the right way of closing the discussion, she went on light-heartedly: "Oh, did I tell you that I showed Ellen my ring? She thinks it the most beautiful setting she ever saw. There's nothing like it in the rue de la Paix, she said. I do love you, Newland, for being so artistic!"

Anh đứng lặng, gõ gậy bồn chồn vào mũi ủng; và cảm thấy cô quả thật đã tìm được cách đóng cuộc tranh luận, cô tiếp tục vô tư: “Ồ, em đã nói với anh là em cho Ellen xem chiếc nhẫn chưa? Chị ấy nghĩ đó là kiểu nạm đẹp nhất chị từng thấy. Ở rue de la Paix không có gì như thế, chị nói. Em yêu anh lắm, Newland, vì anh có óc thẩm mỹ đến vậy!”

The next afternoon, as Archer, before dinner, sat smoking sullenly in his study, Janey wandered in on him. He had failed to stop at his club on the way up from the office where he exercised the profession of the law in the leisurely manner common to well-to-do New Yorkers of his class. He was out of spirits and slightly out of temper, and a haunting horror of doing the same thing every day at the same hour besieged his brain.

Chiều hôm sau, khi Archer, trước bữa tối, ngồi hút thuốc ủ rũ trong phòng làm việc, Janey lững thững vào. Anh đã không ghé câu lạc bộ trên đường từ văn phòng, nơi anh hành nghề luật theo kiểu nhàn tản chung của những người New York khá giả cùng tầng lớp. Anh chán nản và hơi cáu, và nỗi kinh hoàng ám ảnh về việc làm cùng một việc mỗi ngày vào cùng một giờ vây hãm đầu óc anh.

"Sameness—sameness!" he muttered, the word running through his head like a persecuting tune as he saw the familiar tall-hatted figures lounging behind the plate-glass; and because he usually dropped in at the club at that hour he had gone home instead. He knew not only what they were likely to be talking about, but the part each one would take in the discussion. The Duke of course would be their principal theme; though the appearance in Fifth Avenue of a golden-haired lady in a small canary-coloured brougham with a pair of black cobs (for which Beaufort was generally thought responsible) would also doubtless be thoroughly gone into. Such "women" (as they were called) were few in New York, those driving their own carriages still fewer, and the appearance of Miss Fanny Ring in Fifth Avenue at the fashionable hour had profoundly agitated society. Only the day before, her carriage had passed Mrs. Lovell Mingott's, and the latter had instantly rung the little bell at her elbow and ordered the coachman to drive her home. "What if it had happened to Mrs. van der Luyden?" people asked each other with a shudder. Archer could hear Lawrence Lefferts, at that very hour, holding forth on the disintegration of society.

“Sự đơn điệu—sự đơn điệu!” anh lẩm bẩm, chữ ấy chạy trong đầu như một điệu nhạc ám ảnh khi anh thấy những bóng người quen thuộc đội mũ cao ngả lưng sau lớp kính tấm; và vì thường ghé câu lạc bộ giờ ấy nên anh về thẳng nhà. Anh biết không chỉ họ có thể đang nói về chuyện gì, mà cả vai mỗi người sẽ đóng trong cuộc thảo luận. Công tước dĩ nhiên sẽ là chủ đề chính; dù sự xuất hiện trên Fifth Avenue của một quý bà tóc vàng trong cỗ brougham nhỏ màu hoàng yến với một cặp ngựa cob đen (mà người ta thường cho là do Beaufort chịu trách nhiệm) cũng chắc chắn sẽ được xét kỹ. Những “phụ nữ” như thế (người ta gọi vậy) ít ở New York, những người tự đánh xe lại càng ít, và việc cô Fanny Ring xuất hiện trên Fifth Avenue vào giờ thời thượng đã làm giới thượng lưu xao động dữ dội. Chỉ hôm trước, xe cô đã đi qua nhà bà Lovell Mingott, và bà này lập tức bấm chiếc chuông nhỏ cạnh khuỷu tay, bảo người đánh xe đưa bà về nhà. “Nếu chuyện xảy ra với bà van der Luyden thì sao?” người ta hỏi nhau mà rùng mình. Archer có thể nghe Lawrence Lefferts, ngay giờ ấy, đang thuyết giảng về sự tan rã của xã hội.

He raised his head irritably when his sister Janey entered, and then quickly bent over his book (Swinburne's "Chastelard"—just out) as if he had not seen her. She glanced at the writing-table heaped with books, opened a volume of the "Contes Drolatiques," made a wry face over the archaic French, and sighed: "What learned things you read!"

Anh ngẩng đầu bực bội khi em gái Janey bước vào, rồi nhanh chóng cúi xuống cuốn sách (“Chastelard” của Swinburne—vừa ra) như không thấy cô. Cô liếc nhìn bàn viết chất đầy sách, mở một tập “Contes Drolatiques”, nhăn mặt trước thứ tiếng Pháp cổ, và thở dài: “Anh đọc toàn những thứ uyên bác!”

"Well—?" he asked, as she hovered Cassandra-like before him.

“Sao—?” anh hỏi, khi cô lảng vảng như nàng Cassandra báo điềm dữ trước mặt anh.

"Mother's very angry."

“Mẹ giận lắm.”

"Angry? With whom? About what?"

“Giận? Với ai? Về chuyện gì?”

"Miss Sophy Jackson has just been here. She brought word that her brother would come in after dinner: she couldn't say very much, because he forbade her to: he wishes to give all the details himself. He's with cousin Louisa van der Luyden now."

“Cô Sophy Jackson vừa đến đây. Cô ấy nhắn là anh trai cô ấy sẽ ghé sau bữa tối: cô ấy không nói được nhiều, vì anh ấy cấm: anh ấy muốn tự kể hết chi tiết. Anh ấy đang ở chỗ bác Louisa van der Luyden bây giờ.”

"For heaven's sake, my dear girl, try a fresh start. It would take an omniscient Deity to know what you're talking about."

“Trời ơi, em gái ơi, thử bắt đầu lại đi. Phải là một Đấng Toàn Tri mới biết em đang nói gì.”

"It's not a time to be profane, Newland.... Mother feels badly enough about your not going to church ..."

“Đây không phải lúc nói lời báng bổ, Newland.... Mẹ đã đủ buồn vì anh không đi nhà thờ ...”

With a groan he plunged back into his book.

Anh rên một tiếng rồi lại vùi vào sách.

"Newland! Do listen. Your friend Madame Olenska was at Mrs. Lemuel Struthers's party last night: she went there with the Duke and Mr. Beaufort."

“Newland! Nghe đi. Bạn của anh, bà Olenska, tối qua ở bữa tiệc của bà Lemuel Struthers: bà ấy đến đó với Công tước và ông Beaufort.”

At the last clause of this announcement a senseless anger swelled the young man's breast. To smother it he laughed. "Well, what of it? I knew she meant to."

Đến vế cuối của lời báo ấy, một cơn giận vô lý dâng đầy ngực chàng trai. Để nén nó, anh cười. “Thì sao? Anh biết bà ấy định đi.”

Janey paled and her eyes began to project. "You knew she meant to—and you didn't try to stop her? To warn her?"

Janey tái đi và mắt bắt đầu lồi. “Anh biết bà ấy định đi—mà anh không cố ngăn? Không cảnh báo bà ấy?”

"Stop her? Warn her?" He laughed again. "I'm not engaged to be married to the Countess Olenska!" The words had a fantastic sound in his own ears.

“Ngăn? Cảnh báo?” Anh lại cười. “Anh đâu có đính hôn với nữ bá tước Olenska!” Những lời ấy nghe kỳ dị trong chính tai anh.

"You're marrying into her family."

“Anh sắp cưới vào họ nhà bà ấy.”

"Oh, family—family!" he jeered.

“Ồ, họ hàng—họ hàng!” anh chế giễu.

"Newland—don't you care about Family?"

“Newland—anh không quan tâm đến Gia đình sao?”

"Not a brass farthing."

“Chẳng đáng một xu.”

"Nor about what cousin Louisa van der Luyden will think?"

“Cũng không quan tâm bác Louisa van der Luyden sẽ nghĩ gì?”

"Not the half of one—if she thinks such old maid's rubbish."

“Không nửa xu—nếu bác ấy nghĩ những chuyện vớ vẩn kiểu bà cô già như thế.”

"Mother is not an old maid," said his virgin sister with pinched lips.

“Mẹ không phải bà cô già,” cô em gái còn trinh nói, môi mím chặt.

He felt like shouting back: "Yes, she is, and so are the van der Luydens, and so we all are, when it comes to being so much as brushed by the wing-tip of Reality." But he saw her long gentle face puckering into tears, and felt ashamed of the useless pain he was inflicting.

Anh muốn quát lại: “Phải, mẹ là, và nhà van der Luyden là, và tất cả chúng ta là, khi dù chỉ bị mút cánh của Thực tại sượt qua.” Nhưng anh thấy gương mặt dài hiền của cô nhăn lại sắp khóc, và thấy xấu hổ vì nỗi đau vô ích anh đang gây ra.

"Hang Countess Olenska! Don't be a goose, Janey—I'm not her keeper."

“Mặc xác nữ bá tước Olenska! Đừng ngốc thế, Janey—anh đâu phải người giữ bà ấy.”

"No; but you did ask the Wellands to announce your engagement sooner so that we might all back her up; and if it hadn't been for that cousin Louisa would never have invited her to the dinner for the Duke."

“Không; nhưng anh đã bảo nhà Welland công bố đính hôn sớm hơn để tất cả chúng ta có thể ủng hộ bà ấy; và nếu không có thế thì bác Louisa chẳng bao giờ mời bà ấy đến bữa tiệc cho Công tước.”

"Well—what harm was there in inviting her? She was the best-looking woman in the room; she made the dinner a little less funereal than the usual van der Luyden banquet."

“Thì—mời bà ấy có hại gì? Bà ấy là người đẹp nhất phòng; bà ấy làm bữa tiệc bớt tang tóc hơn đôi chút so với yến tiệc nhà van der Luyden thường lệ.”

"You know cousin Henry asked her to please you: he persuaded cousin Louisa. And now they're so upset that they're going back to Skuytercliff tomorrow. I think, Newland, you'd better come down. You don't seem to understand how mother feels."

“Anh biết bác Henry mời bà ấy là để làm anh vui: bác thuyết phục bác Louisa. Và giờ họ buồn đến nỗi mai sẽ về Skuytercliff. Em nghĩ, Newland, anh nên xuống nhà. Anh có vẻ không hiểu mẹ cảm thấy thế nào.”

In the drawing-room Newland found his mother. She raised a troubled brow from her needlework to ask: "Has Janey told you?"

Trong phòng khách Newland thấy mẹ. Bà ngẩng vầng trán lo âu từ công việc thêu để hỏi: “Janey đã nói với con chưa?”

"Yes." He tried to keep his tone as measured as her own. "But I can't take it very seriously."