Pencil drawing of a bearded man in profile, seated with eyes lowered and hands clasped on his knee, on a pale page signed ‘W. Rothenstein 1912’.
Related image. Portrait drawing of Rabindranath Tagore by William Rothenstein, 1912, the frontispiece of the 1913 edition of Gitanjali. It shows the author in the year the play appeared, not a scene from it.William Rothenstein, portrait of Rabindranath Tagore, 1912, frontispiece of Gitanjali (1913 ed.). Public domain. Wikimedia Commons. Source

Rabindranath Tagore · Tiếng Việt · ≈ 37 min read

Bưu điện

Original title: ডাকঘর

A sick boy confined to a room watches the road, and dreams of a letter from the King.

The Post Office (Dakghar, 1912) is a short play by Rabindranath Tagore about Amal, a child confined to his adoptive uncle’s house by an incurable illness. Sitting at the courtyard, he talks to passers-by and, when a new post office goes up nearby, imagines receiving a letter from the King. The play was written in Bengali in four days and was soon staged in English translation at the Abbey Theatre in Dublin.

Bản dịch tiếng Việt bằng AI · đánh giá AI v2

Edition: Tiếng Việt

AI-reviewed translation. It meets the current AI publication policy; independent human approval is not claimed. Your corrections and reading feedback are welcome.

AI literary score: 8.63/10. AI assessment; not a human or reader rating.

All sections · 3
বাংলা

Passages are paired using the recorded alignment. On small screens, the original precedes its translation.

বাংলা · Original language

Tiếng Việt · Translation · AI reviewed

বাংলা

১

Tiếng Việt

Màn I

বাংলা

মাধব দত্ত মুস্কিলে পড়ে গেছি। যখন ও ছিল না, তখন ছিলই না—কোনো ভাবনাই ছিল না। এখন ও কোথা থেকে এসে আমার ঘর জুড়ে বসল; ও চলে গেলে আমার এ ঘর যেন আর ঘরই থাক্‌বে না। কবিরাজ মশায় আপনি কি মনে করেন ওকে—

Tiếng Việt

Madhav Tôi lâm vào thế khó rồi. Hồi nó chưa có thì là chưa có—chẳng phải nghĩ ngợi gì. Giờ nó từ đâu đến, ngồi choán cả nhà tôi; nó mà đi rồi thì căn nhà này sẽ chẳng còn ra nhà nữa. Thầy lang, thầy nghĩ về nó thế nào—

বাংলা

কবিরাজ ওর ভাগ্যে যদি আয়ু থাকে তাহলে দীর্ঘকাল বাঁচতেও পারে কিন্তু আয়ুর্ব্বেদে যে রকম লিখ্‌চে তাতে ত—

Tiếng Việt

Thầy lang Nếu số nó còn có tuổi thọ thì cũng có thể sống lâu, nhưng theo những gì y học Ayurveda chép thì—

বাংলা

মাধবদত্ত বলেন কি?

Tiếng Việt

Madhav Thầy nói gì vậy?

বাংলা

কবিরাজ শাস্ত্রে বল্‌চেন পৈত্তিকান্‌ সন্নিপাতজান্‌ কফবাতসমুদ্ভবান্‌—

Tiếng Việt

Thầy lang Kinh điển nói rằng những chứng do mật, do đờm, do gió hợp lại sinh ra—

বাংলা

মাধবদত্ত থাক্‌ থাক্‌ আপনি আর ঐ শ্লোকগুলো আওড়াবেন না—ওতে আরও আমার ভয় বেড়ে যায়। এখন কি করতে হবে সেইটে বলে দিন।

Tiếng Việt

Madhav Thôi, thôi, thầy đừng đọc mấy câu kệ ấy nữa—nghe chỉ thêm sợ. Giờ phải làm gì thì thầy bảo cho tôi.

বাংলা

কবিরাজ (নস্য লইয়া) খুব সাবধানে রাখ্‌তে হবে।

Tiếng Việt

Thầy lang (hít thuốc bột) Phải giữ gìn thật cẩn thận.

বাংলা

মাধবদত্ত সে ত ঠিক কথা কিন্তু কি বিষয়ে সাবধান হতে হবে সেইটে স্থির করে দিয়ে যান।

Tiếng Việt

Madhav Đúng thế, nhưng cẩn thận về điều gì thì thầy nói rõ cho tôi.

বাংলা

কবিরাজ আমি ত পূর্ব্বেই বলেছি ওকে বাইরে একেবারে যেতে দিতে পারবেন না।

Tiếng Việt

Thầy lang Tôi đã nói từ trước rồi, tuyệt đối không được cho nó ra ngoài.

বাংলা

মাধবদত্ত ছেলেমানুষ, ওকে দিনরাত ঘরের মধ্যে ধরে রাখা যে ভারি শক্ত।

Tiếng Việt

Madhav Nó còn là trẻ con, giữ nó trong nhà suốt ngày đêm khó lắm.

বাংলা

কবিরাজ তা কি করবেন বলেন! এই শরৎকালের রৌদ্র আর বায়ু দুইই ঐ বালকের পক্ষে বিষবৎ—কারণ কিনা শাস্ত্রে বল্‌চে— অপস্মারে জ্বরে কাশে কামলায়াং হলীমকে—

Tiếng Việt

Thầy lang Thì ông biết làm sao! Nắng và gió mùa thu này đối với đứa bé ấy đều như thuốc độc—vì kinh điển nói— động kinh, sốt, ho, vàng da, chứng vàng da nặng—

বাংলা

মাধবদত্ত থাক্‌ থাক্‌ আপনার শাস্ত্র থাক্‌। তাহলে ওকে বন্ধ করেই রেখে দিতে হবে—অন্য কোন উপায় নেই?

Tiếng Việt

Madhav Thôi, thôi, kinh điển của thầy cứ để đó. Vậy là phải giữ nó kín trong nhà—không còn cách nào khác sao?

বাংলা

কবিরাজ কিছু না, কারণ,—পবনে তপনে চৈব—

Tiếng Việt

Thầy lang Không có gì cả, vì—gió và nắng lại cũng—

বাংলা

মাধব আপনার ও চৈব নিয়ে আমার কি হবে বলেন ত! ও থাক্‌না—কি করতে হবে সেইটে বলে দিন্‌! কিন্তু আপনার ব্যবস্থা বড় কঠোর! রোগের সমস্ত দুঃখ ও বেচারা চুপ করে সহ্য করে—কিন্তু আপনার ওষুধ খাবার সময় ওর কষ্ট দেখে আমার বুক ফেটে যায়।

Tiếng Việt

Madhav Cái "lại cũng" của thầy thì tôi được gì chứ! Cứ để nó đó—thầy bảo tôi phải làm gì đi! Nhưng y lệnh của thầy khắc nghiệt quá! Mọi cái khổ của bệnh, thằng bé tội nghiệp nó lặng lẽ chịu hết—nhưng đến lúc uống thuốc của thầy, thấy nó khổ, tim tôi như vỡ ra.

বাংলা

কবিরাজ সেই কষ্ট যত প্রবল তার ফলও তত বেশী—তাইত মহর্ষি চ্যবন বলেছেন ভেষজং হিতবাক্যঞ্চ তিক্তং আশু ফলপ্রদং। আজ তবে উঠি দত্ত মশায়!

Tiếng Việt

Thầy lang Khổ càng mạnh thì kết quả càng nhiều—nên đại hiền Chyavana có nói Thuốc và lời khuyên có ích đều đắng, mà công hiệu thì mau. Hôm nay tôi xin cáo từ, ông Datta!

বাংলা

(প্রস্থান)

Tiếng Việt

(Ra)

বাংলা

(ঠাকুর্দ্দার প্রবেশ)

Tiếng Việt

(Thakurda bước vào)

বাংলা

মাধব ঐরে ঠাকুর্দ্দা এসেছে! সর্ব্বনাশ করলে!

Tiếng Việt

Madhav Thôi rồi, ông Thakurda đến rồi! Tai họa!

বাংলা

ঠাকুর্দ্দা কেন? আমাকে তোমার ভয় কিসের?

Tiếng Việt

Thakurda Sao? Tôi thì có gì đáng sợ?

বাংলা

মাধব তুমি যে ছেলে ক্ষেপাবার সদ্দার।

Tiếng Việt

Madhav Ông là tay đầu sỏ chuyên làm lũ trẻ gàn dở lên.

বাংলা

ঠাকুর্দ্দা তুমি ত ছেলেও নও, তোমার ঘরেও ছেলে নেই,—তোমার ক্ষ্যাপবার বয়সও গেছে—তোমার ভাবনা কি?

Tiếng Việt

Thakurda Anh đã chẳng phải trẻ con, nhà anh cũng không có đứa trẻ nào,—cái tuổi sinh gàn của anh cũng qua rồi—anh lo gì?

বাংলা

মাধব ঘরে যে ছেলে একটি এনেছি।

Tiếng Việt

Madhav Nhưng tôi đã đem về nhà một đứa rồi.

বাংলা

ঠাকুর্দ্দা সে কি রকম?

Tiếng Việt

Thakurda Thế là thế nào?

বাংলা

মাধব আমার স্ত্রী যে পোষ্যপুত্র নেবার জন্যে ক্ষেপে উঠেছিল।

Tiếng Việt

Madhav Vợ tôi đã gàn lên đòi nhận con nuôi.

বাংলা

ঠাকুর্দ্দা সে ত অনেকদিন থেকে শুনচি, কিন্তু তুমি যে নিতে চাও না।

Tiếng Việt

Thakurda Chuyện ấy tôi nghe đã lâu, nhưng anh lại không muốn nhận.

বাংলা

মাধব জানত ভাই অনেক কষ্টে টাকা করেছি, কোথাথেকে পরের ছেলে এসে আমার বহু পরিশ্রমের ধন বিনা পরিশ্রমে ক্ষয় করতে থাক্‌বে সে কথা মনে করলেও আমার খারাপ লাগত। কিন্তু এই ছেলেটিকে আমার যে কিরকম লেগে গিয়েছে—

Tiếng Việt

Madhav Ông biết đấy, tôi làm ra tiền vất vả lắm; nghĩ đến cảnh một đứa con nhà người ta từ đâu đến, cứ thế phá tán của cải mà tôi bao công khó nhọc mới có, chẳng tốn chút sức nào, là tôi đã thấy khó chịu. Nhưng thằng bé này, tôi thấy nó hợp với tôi lạ lùng—

বাংলা

ঠাকুর্দ্দা তাই, এর জন্যে টাকা যতই খরচ করচ ততই মনে করচ সে যেন টাকার পরম ভাগ্য!

Tiếng Việt

Thakurda Thế nên tiền bỏ ra vì nó càng nhiều, anh càng thấy như đồng tiền ấy được phúc lớn!

বাংলা

মাধব আগে টাকা রোজগার করতুম, সে কেবল একটা নেশার মত ছিল—না করে কোনোমতে থাক্‌তে পারতুম না। কিন্তু এখন যা টাকা করচি সবই ঐ ছেলে পাবে জেনে, উপার্জ্জনে ভারি একটা আনন্দ পাচ্চি।

Tiếng Việt

Madhav Trước kia tôi kiếm tiền, chỉ như một cơn nghiện—không làm thì chịu không nổi. Nhưng giờ mỗi đồng tôi làm ra, biết rằng tất cả đều về tay thằng bé ấy, tôi thấy kiếm tiền vui lạ.

বাংলা

ঠাকুর্দ্দা বেশ, বেশ ভাই, ছেলেটি কোথায় পেলে বল দেখি!

Tiếng Việt

Thakurda Hay lắm, hay lắm, nào nói tôi nghe, anh kiếm đâu ra thằng bé?

বাংলা

মাধব আমার স্ত্রীর গ্রামসম্পর্কে ভাইপো। ছোটবেলা থেকে বেচারার মা নেই। আবার সেদিন তার বাপও মারা গেছে।

Tiếng Việt

Madhav Cháu của vợ tôi, theo vai vế họ hàng trong làng. Từ nhỏ nó đã mất mẹ, tội nghiệp. Hôm nọ cha nó cũng mất rồi.

বাংলা

ঠাকুদ্দা আহা! তবে ত আমাকে তার দরকার আছে॥

Tiếng Việt

Thakurda Ôi! Vậy thì nó cần đến tôi rồi.

বাংলা

মাধব কবিরাজ বলচে তার ঐটুকু শরীরে এক সঙ্গে বাত পিত্ত শ্লেষ্মা যে রকম প্রকুপিত হয়ে উঠেছে তাতে তার আর বড় আশা নেই। এখন একমাত্র উপায় তাকে কোনো রকমে এই শরতের রৌদ্র আর বাতাস থেকে বাঁচিয়ে ঘরে বন্ধ করে রাখা। ছেলেগুলোকে ঘরের বার করাই তোমার এই বুড়ো বয়সের খেল—তাই তোমাকে ভয় করি।

Tiếng Việt

Madhav Thầy lang bảo, người nó bé xíu mà gió, mật, đờm cùng nổi lên dữ dội như thế thì chẳng còn hy vọng mấy. Giờ chỉ còn một cách là bằng cách nào đó tránh cho nó khỏi nắng và gió mùa thu này, giữ nó kín trong nhà. Đem lũ trẻ ra khỏi nhà là trò chơi tuổi già của ông—nên tôi sợ ông.

বাংলা

ঠাকুর্দ্দা মিছে বলনি—একেবারে ভয়ানক হয়ে উঠেছি আমি, শরতের রৌদ্র আর হাওয়ারই মত। কিন্তু ভাই ঘরে ধরে রাখবার মত খেলাও আমি কিছু জানি। আমার কাজকম্ম একটু সেরে আসি তার পরে ঐ ছেলেটির সঙ্গে ভাব করে নেব।

Tiếng Việt

Thakurda Anh nói không sai—tôi đã thành đáng sợ hẳn rồi, y như nắng gió mùa thu. Nhưng này, tôi cũng biết ít nhiều trò giữ người ta ở trong nhà. Để tôi làm xong việc đã, rồi tôi sẽ quay lại làm bạn với thằng bé ấy.

বাংলা

(প্রস্থান)

Tiếng Việt

(Ra)

বাংলা

(অমলগুপ্তের প্রবেশ)

Tiếng Việt

(Amal Gupta bước vào)

বাংলা

অমল পিসে মশায়!

Tiếng Việt

Amal Dượng!

বাংলা

মাধব কি অমল।

Tiếng Việt

Madhav Gì thế Amal.

বাংলা

অমল আমি কি ঐ উঠোনটাতেও যেতে পারব না?

Tiếng Việt

Amal Con ra cái sân kia cũng không được ạ?

বাংলা

মাধব না বাবা।

Tiếng Việt

Madhav Không, con.

বাংলা

অমল ঐ যেখানটাতে পিসিমা জাতা দিয়ে ডাল ভাঙেন? ঐ দেখ যেখানে ভাঙা ডালের খুদগুলি দুই হাতে তুলে নিয়ে লেজের উপর ভর দিয়ে বসে কাঠ-বিড়ালী কুটুস্ কুটুস্ করে খাচ্চে ওখানে আর যেতে পারব না?

Tiếng Việt

Amal Chỗ cô xay đậu bằng cối đá ấy ạ? Kìa, dượng xem, chỗ con sóc ngồi chống đuôi, hai tay nhặt những mẩu đậu vỡ mà gặm lách tách ấy—con cũng không ra đó được ạ?

বাংলা

মাধব না বাবা!

Tiếng Việt

Madhav Không, con!

বাংলা

অমল আমি যদি কাঠবিড়ালী হতুম তবে বেশ হত! কিন্তু পিসে মশায়, আমাকে কেন বেরতে দেবেনা?

Tiếng Việt

Amal Giá con là sóc thì hay biết mấy! Nhưng dượng ơi, sao dượng không cho con ra ngoài?

বাংলা

মাধব কবিরাজ যে বলেছে বাইরে গেলে তোমার অসুখ করবে।

Tiếng Việt

Madhav Thầy lang đã bảo ra ngoài là con sẽ ốm.

বাংলা

অমল কবিরাজ কেমন করে জানলে?

Tiếng Việt

Amal Làm sao thầy lang biết được ạ?

বাংলা

মাধব বল কি অমল? কবিরাজ জানবে না? সে যে এত বড় বড় পুঁথি পড়ে ফেলেছে।

Tiếng Việt

Madhav Con nói gì thế Amal? Thầy lang mà không biết sao? Thầy đã đọc hết những pho sách to thế này kia mà.

বাংলা

অমল পুঁথি পড়লেই কি সমস্ত জান্‌তে পারে?

Tiếng Việt

Amal Đọc sách là biết hết mọi thứ ạ?

বাংলা

মাধব বেশ! তাও বুঝি জান না?

Tiếng Việt

Madhav Chà! Cái đó mà con cũng không biết à?

বাংলা

অমল (দীর্ঘনিশ্বাস ফেলিয়া) আমি যে পুঁথি কিছুই পড়িনি—তাই জানি নে।

Tiếng Việt

Amal (thở dài) Con có đọc cuốn sách nào đâu—nên con không biết.

বাংলা

মাধব দেখ, বড় বড় পণ্ডিতরা সব তোমারই মত—তারা ঘর থেকে ত বেরয় না।

Tiếng Việt

Madhav Con xem, các bậc học giả lớn đều giống con—họ có ra khỏi nhà đâu.

বাংলা

অমল বেরয় না?

Tiếng Việt

Amal Không ra ạ?

বাংলা

মাধব না, কখন বেরবে বল? তারা বসে বসে কেবল পুঁথি পড়ে—আর কোনোদিকেই তাদের চোখ নেই। অমলবাবু, তুমিও বড় হলে পণ্ডিত হবে—বসে বসে এই এত বড় বড় সব পুঁথি পড়বে—সবাই দেখে আশ্চর্য্য হয়ে যাবে!

Tiếng Việt

Madhav Không, biết lúc nào mà ra? Họ cứ ngồi đọc sách mãi—mắt chẳng nhìn sang hướng nào khác. Cậu Amal, lớn lên cậu cũng sẽ thành học giả—ngồi đọc đủ những pho sách to thế này—ai thấy cũng phải kinh ngạc!

বাংলা

অমল না, না, পিসেমশায় তোমার দুটি পায়ে পড়ি, আমি পণ্ডিত হবনা, পিসেমশায় আমি পণ্ডিত হবনা!

Tiếng Việt

Amal Không, không, con lạy dượng, con không làm học giả đâu, dượng ơi con không làm học giả đâu!

বাংলা

মাধব সে কি কথা অমল? যদি পণ্ডিত হতে পারতুম তাহলে আমি ত বেঁচে যেতুম!

Tiếng Việt

Madhav Con nói gì thế Amal? Giá mà tôi làm được học giả thì tôi đã sướng thân rồi!

বাংলা

অমল আমি, যা আছে সব দেখব—কেবলি দেখে বেড়াব।

Tiếng Việt

Amal Con sẽ xem hết mọi thứ đang có—con chỉ đi xem mãi thôi.

বাংলা

মাধব শোনো একবার! দেখবে কি? দেখবার এত আছেই বা কি?

Tiếng Việt

Madhav Nghe nó nói chưa! Xem cái gì? Có gì mà xem lắm thế?

বাংলা

অমল আমাদের জানলার কাছে বসে সেই যে দূরে পাহাড় দেখা যায় আমার ভারি ইচ্ছে করে ঐ পাহাড়টা পার হয়ে চলে যাই।

Tiếng Việt

Amal Ngồi bên cửa sổ nhà mình, con thấy ngọn núi ở xa kia, con thích vô cùng được vượt qua ngọn núi ấy mà đi.

বাংলা

মাধব কি পাগলের মত কথা! কাজ নেই, কর্ম্ম নেই, খামকা পাহাড়টা পার হয়ে চলে যাই! কি যে বলে তার ঠিক নেই! পাহাড়টা যখন মস্ত বেড়ার মত উঁচু হয়ে আছে তখন ত বুঝতে হবে ওটা পেরিয়ে যাওয়া বারণ—নইলে এত বড় বড় পাথর জড় করে এত বড় একটা কাণ্ড করার দরকার কি ছিল।

Tiếng Việt

Madhav Nói như điên! Không việc không làm, tự dưng vượt núi mà đi! Chẳng biết nó nói gì nữa! Núi đã dựng cao như một bức rào lớn thì phải hiểu là cấm vượt qua—không thì cần gì chất ngần ấy đá to thành một công trình lớn như thế.

বাংলা

অমল পিসে মশায়, তোমার কি মনে হয় ও বারণ করচে? আমার ঠিক বোধ হয় পৃথিবীটা কথা কইতে পারে না, তাই অমনি করে নীল আকাশে হাত তুলে ডাক্‌চে। অনেক দূরের যারা ঘরে মধ্যে বসে থাকে তারাও দুপুর বেলা একলা জান‍্লার ধারে বসে ঐ ডাক শুন্‌তে পায়! পণ্ডিতরা বুঝি শুন‍্তে পায় না!

Tiếng Việt

Amal Dượng ơi, dượng nghĩ núi cấm sao? Con thấy hình như đất không nói được, nên cứ giơ tay lên bầu trời xanh mà gọi như thế. Những người ở rất xa, ngồi trong nhà, buổi trưa ngồi một mình bên cửa sổ cũng nghe thấy tiếng gọi ấy! Chắc các học giả không nghe được!

বাংলা

মাধব তারা ত তোমার মত ক্ষ্যাপা নয়—তারা শুনতে চায়ও না।

Tiếng Việt

Madhav Họ đâu có gàn như con—mà cũng chẳng muốn nghe.

বাংলা

অমল আমার মত ক্ষ্যাপা আমি কালকে একজনকে দেখেছিলুম।

Tiếng Việt

Amal Hôm qua con đã thấy một người gàn như con.

বাংলা

মাধব সত্যি নাকি! কি রকম শুনি।

Tiếng Việt

Madhav Thật sao! Thế nào, kể nghe xem.

বাংলা

অমল তার কাঁধে এক বাঁশের লাঠি। লাঠির আাগায় একটা পুঁটুলি বাঁধা। তার বাঁ হাতে একটা ঘটি। পুরানো একজোড়া নাগরা জুতো পরে সে এই মাঠের পথ দিয়ে ঐ পাহাড়ের দিকেই যাচ্ছিল। আমি তাকে ডেকে জিজ্ঞাসা করলুম, তুমি কোথায় যাচ্চ? সে বল্লে, কি জানি, যেখানে হয়!—আমি জিজ্ঞাসা করলুম কেন যাচ্চ? সে বল্লে কাজ খুঁজতে যাচ্চি। আচ্ছা, পিসেমশায় কাজ কি খুঁজতে হয়?

Tiếng Việt

Amal Vai ông ấy vác một cây gậy tre. Đầu gậy buộc một cái bọc. Tay trái cầm một cái bình nhỏ. Chân đi đôi giày nagra cũ, ông ấy đi theo con đường qua cánh đồng này, hướng về phía ngọn núi kia. Con gọi ông ấy lại hỏi: ông đi đâu thế? Ông ấy nói: Biết đâu đấy, đâu cũng được!—Con hỏi: sao ông đi? Ông ấy nói: đi tìm việc. Dượng ơi, việc có phải đi tìm không ạ?

বাংলা

মাধব হয় বই কি! কত লোক কাজ খুঁজে বেড়ায়!

Tiếng Việt

Madhav Phải chứ! Bao nhiêu người đi tìm việc!

বাংলা

অমল বেশ ত! আমিও তাদের মত কাজ খুঁজে বেড়াব!

Tiếng Việt

Amal Hay quá! Con cũng sẽ đi tìm việc như họ!

বাংলা

মাধব খুঁজে যদি না পাও!

Tiếng Việt

Madhav Nếu tìm mà không thấy thì sao!

বাংলা

অমল খুঁজে যদি না পাই ত আবার খুঁজব।—তার পরে সেই নাগরা জুতোপরা লোকটা চলে গেল—আমি দরজার কাছে দাঁড়িয়ে দাঁড়িয়ে দেখতে লাগলুম। সেই যেখানে ডুমুর গাছের তলা দিয়ে ঝরণা বয়ে যাচ্চে সেইখানে সে লাঠি নামিয়ে রেখে ঝরণার জলে আস্তে আস্তে পা ধুয়ে নিলে—তার পরে পুঁটুলি খুলে ছাতু বের করে জল দিয়ে মেখে নিয়ে খেতে লাগল। খাওয়া হয়ে গেলে আবার পুঁটুলি বেঁধে ঘাড়ে করে নিলে—পায়ের কাপড় গুটিয়ে নিয়ে সেই ঝরণার ভিতর নেমে জল কেটে কেটে কেমন পার হয়ে চলে গেল। পিসিমাকে বলে রেখেছি ঐ ঝরণার ধারে গিয়ে একদিন আমি ছাতু খাব।

Tiếng Việt

Amal Tìm không thấy thì con lại tìm.—Rồi người đi giày nagra ấy đi mất—con đứng ở cửa nhìn mãi. Chỗ có con suối chảy qua dưới gốc cây sung, ông ấy đặt gậy xuống, từ từ rửa chân trong nước suối—rồi mở bọc lấy bột rang ra, trộn với nước rồi ăn. Ăn xong lại buộc bọc, vác lên vai—vén quần lên, lội xuống suối, rẽ nước mà qua thật khéo rồi đi khuất. Con đã nói với cô rồi, một ngày nào đó con sẽ ra bờ suối ấy ăn bột rang.

বাংলা

মাধব পিসিমা কি বল্লে?

Tiếng Việt

Madhav Cô con nói sao?

বাংলা

অমল পিসিমা বল্লেন, তুমি ভাল হও তারপর তোমাকে ঐ ঝরণার ধারে নিয়ে গিয়ে ছাতু খাইয়ে আনব। কবে আমি ভাল হব?

Tiếng Việt

Amal Cô nói: con khỏi bệnh rồi cô sẽ dẫn con ra bờ suối ấy cho ăn bột rang. Bao giờ con mới khỏi ạ?

বাংলা

মাধব আর ত দেরি নেই বাবা।

Tiếng Việt

Madhav Không còn lâu nữa đâu con.

বাংলা

অমল দেরি নেই? ভাল হলেই কিন্তু আমি চলে যাব।

Tiếng Việt

Amal Không lâu ạ? Nhưng khỏi bệnh là con đi ngay đấy.

বাংলা

মাধব কোথায় যাবে?

Tiếng Việt

Madhav Đi đâu?

বাংলা

অমল কত বাঁকা বাঁকা ঝরণার জলে আমি পা ডুবিয়ে ডুবিয়ে পার হতে হতে চলে যাব—দুপুর বেলায় সবাই যখন ঘরে দরজা বন্ধ করে শুয়ে আছে তখন আমি কোথায় কতদূরে কেবল কাজ খুঁজে খুঁজে বেড়াতে বেড়াতে চলে যাব।

Tiếng Việt

Amal Con sẽ nhúng chân lội qua bao nhiêu con suối quanh co—buổi trưa lúc ai cũng đóng cửa nằm trong nhà, con sẽ đi, đi xa thật xa, chỉ vừa đi vừa tìm việc.

বাংলা

মাধব আচ্ছা বেশ, আগে তুমি ভাল হও তার পরে তুমি—

Tiếng Việt

Madhav Được rồi, con khỏi bệnh trước đã, rồi con—

বাংলা

অমল তার পরে আমাকে পণ্ডিত হতে বোলোনা পিসে মশায়!

Tiếng Việt

Amal Rồi dượng đừng bảo con làm học giả nhé dượng!

বাংলা

মাধব তুমি কি হতে চাও বল।

Tiếng Việt

Madhav Con muốn làm gì, nói đi.

বাংলা

অমল এখন আমার কিছু মনে পড়ছে না—আচ্ছা আমি ভেবে বল্‌ব।

Tiếng Việt

Amal Bây giờ con chưa nghĩ ra—để con nghĩ rồi nói.

বাংলা

মাধব কিন্তু তুমি অমন করে যে-সে বিদেশী লোককে ডেকে ডেকে কথা বোলোনা।

Tiếng Việt

Madhav Nhưng con đừng cứ gọi bất cứ người xứ lạ nào ra mà nói chuyện như thế.

বাংলা

অমল বিদেশী লোক আমার ভারি ভাল লাগে।

Tiếng Việt

Amal Con thích người xứ lạ lắm.

বাংলা

মাধব যদি তোমাকে ধরে নিয়ে যেত?

Tiếng Việt

Madhav Nếu họ bắt con đi thì sao?

বাংলা

অমল তাহলে ত সে বেশ হত! কিন্তু আমাকে ত কেউ ধরে নিয়ে যায় না—সব্বাই কেবল বসিয়ে রেখে দেয়।

Tiếng Việt

Amal Thế thì hay quá! Nhưng có ai bắt con đi đâu—ai cũng chỉ bắt con ngồi yên.

বাংলা

মাধব আমার কাজ আছে আমি চল্লুম—কিন্তু বাবা দেখো বাইরে যেন বেরিয়ে যেয়োনা।

Tiếng Việt

Madhav Tôi có việc, tôi đi đây—nhưng con nhớ, đừng ra ngoài đấy.

বাংলা

অমল যাব না। কিন্তু পিসেমশায় রাস্তার ধারের এই ঘরটিতে আমি বসে থাকব।

Tiếng Việt

Amal Con không đi. Nhưng dượng ơi, con sẽ ngồi trong gian phòng sát đường này.

বাংলা

২

Tiếng Việt

Màn II

বাংলা

দইওয়ালা দই—দই—ভাল দই।

Tiếng Việt

Người bán sữa chua Sữa chua—sữa chua—sữa chua ngon đây.

বাংলা

অমল দইওয়ালা, দইওয়ালা, ও দইওয়ালা!

Tiếng Việt

Amal Bác bán sữa chua ơi, bác bán sữa chua, ơi bác bán sữa chua!

বাংলা

দইওয়ালা ডাকছ কেন? দই কিন্‌বে?

Tiếng Việt

Người bán sữa chua Gọi tôi làm gì? Con mua sữa chua à?

বাংলা

অমল কেমন করে কিন্‌ব? আমার ত পয়সা নেই।

Tiếng Việt

Amal Cháu mua sao được? Cháu làm gì có tiền.

বাংলা

দইওয়ালা কেমন ছেলে তুমি! কিন্‌বে না ত আমার বেলা বইয়ে দাও কেন?

Tiếng Việt

Người bán sữa chua Đứa trẻ lạ thật! Không mua thì gọi tôi làm gì cho mất công?

বাংলা

অমল আমি যদি তোমার সঙ্গে চলে যেতে পারতুম ত যেতুম।

Tiếng Việt

Amal Nếu cháu đi theo bác được thì cháu đi rồi.

বাংলা

দইওয়ালা আমার সঙ্গে?

Tiếng Việt

Người bán sữa chua Đi theo tôi?

বাংলা

অমল হাঁ। তুমি যে কতদূর থেকে হাঁক্‌তে হাঁক্‌তে চলে যাচ্চ শুনে আমার মন কেমন করচে।

Tiếng Việt

Amal Dạ. Cháu nghe bác rao từ xa lắm, rao mãi rao mãi rồi đi qua, nghe mà lòng cháu nôn nao.

বাংলা

দইওয়ালা (দধির বাঁক নামাইয়া) বাবা তুমি এখানে বসে কী করচ?

Tiếng Việt

Người bán sữa chua (đặt gánh sữa chua xuống) Con ngồi đây làm gì thế hả con?

বাংলা

অমল কবিরাজ আমাকে বেরতে বারণ করেচে, তাই আমি সারাদিন এইখেনেই বসে থাকি।

Tiếng Việt

Amal Thầy lang cấm cháu ra ngoài, nên cháu ngồi đây suốt ngày.

বাংলা

দইওয়ালা আহা, বাছা তোমার কী হয়েছে!

Tiếng Việt

Người bán sữa chua Thương quá, con ơi, con bị làm sao thế này!

বাংলা

অমল আমি জানিনে। আমি ত কিচ্ছু পড়িনি তাই আমি জানিনে আমার কী হয়েছে। দইওয়ালা, তুমি কোথা থেকে আস্‌চ?

Tiếng Việt

Amal Cháu không biết. Cháu chưa đọc gì cả nên không biết mình bị làm sao. Bác từ đâu đến vậy, bác bán sữa chua?

বাংলা

দইওয়ালা আমাদের গ্রাম থেকে আস্‌চি।

Tiếng Việt

Người bán sữa chua Từ làng tôi đến.

বাংলা

অমল তোমাদের গ্রাম? অনে—ক দূরে তোমাদের গ্রাম?

Tiếng Việt

Amal Làng của bác ạ? Làng bác xa—lắm không?

বাংলা

দইওয়ালা আমাদের গ্রাম সেই পাঁচমুড়া পাহাড়ের তলায়। শামলী নদীর ধারে।

Tiếng Việt

Người bán sữa chua Làng tôi ở dưới chân núi Panchmura, bên bờ sông Shamli.

বাংলা

অমল পাঁচমুড়া পাহাড়—শামলী নদী—কি জানি,—হয়ত তোমাদের গ্রাম দেখেছি—কবে সে আমার মনে পড়ে না।

Tiếng Việt

Amal Núi Panchmura—sông Shamli—không biết nữa,—có khi cháu đã thấy làng bác rồi—mà cháu không nhớ là bao giờ.

বাংলা

দইওয়ালা তুমি দেখেছ? পাহাড়তলায় কোনোদিন গিয়েছিলে না কি?

Tiếng Việt

Người bán sữa chua Con thấy rồi à? Con đã bao giờ đến chân núi đó chưa?

বাংলা

অমল না, কোনোদিন যাইনি। কিন্তু আমার মনে হয় যেন আমি দেখেছি। অনেক পুরণো কালের খুব বড় বড় গাছের তলায় তোমাদের গ্রাম—একটি লাল রঙের রাস্তার ধারে। না?

Tiếng Việt

Amal Dạ chưa, chưa bao giờ. Nhưng cháu cứ thấy như mình đã thấy. Làng bác nằm dưới những cây rất to rất cổ, bên một con đường màu đỏ. Phải không ạ?

বাংলা

দইওয়ালা ঠিক বলেছ বাবা।

Tiếng Việt

Người bán sữa chua Đúng thế đấy, con.

বাংলা

অমল সেখানে পাহাড়ের গায়ে সব গোরু চরে বেড়াচ্চে।

Tiếng Việt

Amal Trên sườn núi ở đó bò đang đi gặm cỏ khắp nơi.

বাংলা

দইওয়ালা কি আশ্চর্য্য! ঠিক বল্‌চ। আমাদের গ্রামে গোরু চরে বই কি, খুব চরে!

Tiếng Việt

Người bán sữa chua Lạ thật! Con nói đúng. Làng tôi bò thả khắp nơi chứ sao không, nhiều lắm!

বাংলা

অমল মেয়েরা সব নদী থেকে জল তুলে মাথায় কল্‌সি করে নিয়ে যায়—তাদের লাল সাড়ি পরা!

Tiếng Việt

Amal Các chị các cô ra sông múc nước rồi đội ghè lên đầu mang về—họ mặc sari đỏ!

বাংলা

দইওয়ালা বা! বা! ঠিক কথা! আমাদের সব গয়লাপাড়ার মেয়েরা নদী থেকে জল তুলে ত নিয়ে যায়ই! তবে কি না, তারা সবাই যে লাল সাড়ি পরে তা নয়—কিন্তু বাবা, তুমি নিশ্চয় কোনোদিন সেখানে বেড়াতে গিয়েছিলে।

Tiếng Việt

Người bán sữa chua Chà! Chà! Đúng thế! Đàn bà con gái xóm chăn bò nhà tôi ra sông múc nước mang về là chuyện thường! Có điều không phải ai cũng mặc sari đỏ—nhưng con ơi, chắc chắn có lần con đã đến đó chơi.

বাংলা

অমল সত্যি বলচি দইওয়ালা আমি একদিন ও যাইনি। কবিরাজ যেদিন আমাকে বাইরে যেতে বলবে সেদিন তুমি নিয়ে যাবে তোমাদের গ্রামে?

Tiếng Việt

Amal Cháu nói thật đấy, bác bán sữa chua, cháu chưa đi lần nào. Hôm nào thầy lang bảo cháu được ra ngoài, bác dẫn cháu về làng bác nhé?

বাংলা

দইওয়ালা যাব বই কি বাবা, খুব নিয়ে যাব।

Tiếng Việt

Người bán sữa chua Dẫn chứ con, dẫn chứ, nhất định dẫn.

বাংলা

অমল আমাকে তোমার মত ঐ রকম দই বেচ্‌তে শিখিয়ে দিয়ো। ঐ রকম বাঁক কাঁধে নিয়ে—ঐ রকম খুব দূরের রাস্তা দিয়ে।

Tiếng Việt

Amal Bác dạy cháu bán sữa chua như bác nhé. Cũng vác đòn gánh trên vai như thế—cũng đi những con đường thật xa như thế.

বাংলা

দইওয়ালা মরে যাই! দই বেচতে যাবে কেন বাবা? এত এত পুঁথি পড়ে তুমি পণ্ডিত হয়ে উঠ্‌বে।

Tiếng Việt

Người bán sữa chua Thương quá! Con bán sữa chua làm gì hả con? Đọc thật nhiều sách rồi con sẽ thành học giả.

বাংলা

অমল না, না, আমি কক্‌খনো পণ্ডিত হব না। আমি তোমাদের রাঙা রাস্তার ধারে তোমাদের বুড়ো বটের তলায় গোয়ালপাড়া থেকে দই নিয়ে এসে দূরে দূরে গ্রামে গ্রামে বেচে বেচে বেড়াব। কি রকম করে তুমি বল, দই, দই, দই―ভাল দই! আমাকে সুরটা শিখিয়ে দাও!

Tiếng Việt

Amal Không, không, cháu không bao giờ làm học giả đâu. Cháu sẽ lấy sữa chua từ xóm chăn bò, ở bên con đường đỏ, dưới gốc đa già của bác, rồi đi bán hết làng này đến làng khác thật xa. Bác rao thế nào, bác nói đi, sữa chua, sữa chua, sữa chua―sữa chua ngon! Bác dạy cháu giọng rao đi!

বাংলা

দইওয়ালা হায় পোড়াকপাল! এ সুরও কি শেখবার সুর!

Tiếng Việt

Người bán sữa chua Khổ thân tôi! Cái giọng rao này mà cũng đáng đem ra học sao!

বাংলা

অমল না, না, ও আমার শুন্‌তে খুব ভাল লাগে। আকাশের খুব শেষ থেকে যেমন পাখীর ডাক শুনলে মন উদাস হয়ে যায়—তেমনি ঐ রাস্তার মোড় থেকে ঐ গাছের সারের মধ্যে দিয়ে যখন তোমার ডাক আস্‌ছিল, আমার মনে হচ্ছিল—কি জানি কি মনে হচ্ছিল।

Tiếng Việt

Amal Không, không, cháu thích nghe lắm. Giống như tiếng chim vọng từ tận cuối trời, nghe mà lòng bâng khuâng xa xăm—cũng vậy, lúc tiếng bác rao từ khúc quanh con đường kia vọng tới, qua hàng cây kia, cháu thấy—không biết cháu thấy thế nào nữa.

বাংলা

দইওয়ালা বাবা, এক ভাঁড় দই তুমি খাও!

Tiếng Việt

Người bán sữa chua Con ơi, con ăn một hũ sữa chua đi!

বাংলা

অমল আমার ত পয়সা নেই।

Tiếng Việt

Amal Cháu làm gì có tiền.

বাংলা

দইওয়ালা না না না না—পয়সার কথা বোলো না। তুমি আমার দই একটু খেলে আমি কত খুসি হব।

Tiếng Việt

Người bán sữa chua Không không không không—đừng nói chuyện tiền. Con ăn một chút sữa chua của tôi thì tôi vui lắm.

বাংলা

অমল তোমার কি অনেক দেরি হয়ে গেল?

Tiếng Việt

Amal Bác có bị muộn không ạ?

বাংলা

দইওয়ালা কিচ্ছু দেরি হয়নি বাবা, আমার কোনো লোকসান হয়নি। দই বেচতে যে কত সুখ সে তোমার কাছে শিখে নিলুম।

Tiếng Việt

Người bán sữa chua Chẳng muộn gì đâu con, tôi không thiệt gì cả. Bán sữa chua sướng đến thế nào, tôi vừa học được ở con.

বাংলা

(প্রস্থান)

Tiếng Việt

(Ra)

বাংলা

অমল (সুর করিয়া) দই, দই, দই, ভাল দই! সেই পাঁচমুড়া পাহাড়ের তলায় শামলী নদীর ধারে গয়লাদের বাড়ির দই। তারা ভোরের বেলায় গাছের তলার গোরু দাঁড় করিয়ে দুধ দোয়, সন্ধ্যাবেলায় মেয়েরা দই পাতে, সেই দই। দই, দই, দই—ই ভাল দই!—এই যে রাস্তায় প্রহরী পায়চারি করে বেড়াচ্চে! প্রহরী, প্রহরী, একটিবার শুনে যাওনা প্রহরী।

Tiếng Việt

Amal (rao thành giọng) Sữa chua, sữa chua, sữa chua ngon! Sữa chua của nhà chăn bò dưới chân núi Panchmura, bên bờ sông Shamli. Sáng sớm họ cho bò đứng dưới gốc cây vắt sữa, chiều đến các chị các cô ủ sữa chua, chính là thứ sữa chua đó. Sữa chua, sữa chua, sữa chu—a ngon!—Kìa, chú lính gác đang đi đi lại lại ngoài đường! Chú lính gác ơi, chú lính gác, chú lại đây một chút nghe cháu nói đi chú lính gác.

বাংলা

প্রহরী অমন করে ডাকাডাকি করচ কেন? আমাকে ভয় কর না তুমি?

Tiếng Việt

Lính gác Sao cháu gọi um lên thế? Cháu không sợ chú à?

বাংলা

অমল কেন, তোমাকে কেন ভয় করব?

Tiếng Việt

Amal Sao ạ, sao cháu phải sợ chú?

বাংলা

প্রহরী যদি তোমাকে ধরে নিয়ে যাই?

Tiếng Việt

Lính gác Nhỡ chú bắt cháu đi thì sao?

বাংলা

অমল কোথায় ধরে নিয়ে যাবে? অনেক দূরে? ঐ পাহাড় পেরিয়ে?

Tiếng Việt

Amal Chú bắt cháu đi đâu ạ? Xa lắm không? Qua những ngọn núi kia ạ?

বাংলা

প্রহরী একেবারে রাজার কাছে যদি নিয়ে যাই।

Tiếng Việt

Lính gác Nhỡ chú dẫn thẳng cháu đến chỗ nhà vua thì sao.

বাংলা

অমল রাজার কাছে? নিয়ে যাওনা আমাকে! কিন্তু আমাকে যে কবিরাজ বাইরে যেতে বারণ করেছে। আমাকে কেউ কোথাও ধরে নিয়ে যেতে পারবে না—আমাকে কেবল দিন রাত্রি এই খানেই বসে থাক্‌তে হবে।

Tiếng Việt

Amal Đến chỗ nhà vua ạ? Chú dẫn cháu đi đi! Nhưng thầy lang cấm cháu ra ngoài mà. Chẳng ai bắt cháu đi đâu được—cháu chỉ có ngồi đây thôi, ngày đêm ngồi đây.

বাংলা

প্রহরী কবিরাজ বারণ করেচে? আহা, তাই বটে—তোমার মুখ যেন শাদা হয়ে গেছে। চোখের কোলে কালী পড়েছে। তোমার হাত দুখানিতে শির গুলি দেখা যাচ্চে।

Tiếng Việt

Lính gác Thầy lang cấm à? Chà, thảo nào—mặt cháu trắng bệch ra. Quanh mắt thâm quầng. Hai bàn tay cháu nổi cả gân xanh.

বাংলা

অমল তুমি ঘণ্টা বাজাবে না প্রহরী?

Tiếng Việt

Amal Chú không đánh chuông ạ, chú lính gác?

বাংলা

প্রহরী এখনো সময় হয়নি!

Tiếng Việt

Lính gác Chưa đến giờ!

বাংলা

অমল কেউ বলে সময় বয়ে যাচ্চে, কেউ বলে সময় হয়নি। আচ্ছা তুমি ঘণ্টা বাজিয়ে দিলেইত সময় হবে।

Tiếng Việt

Amal Có người bảo thời gian đang trôi, có người bảo chưa đến giờ. Mà chú đánh chuông lên thì đến giờ còn gì.

বাংলা

প্রহরী সে কি হয়? সময় হলে তবে আমি ঘণ্টা বাজিয়ে দিই।

Tiếng Việt

Lính gác Sao được thế? Đến giờ chú mới đánh chuông.

বাংলা

অমল বেশ লাগে তোমার ঘণ্টা—আমার শুনতে ভারি ভাল লাগে। দুপুর বেলা আমাদের বাড়িতে যখন সকলেরই খাওয়া হয়ে যায় পিসেমশায় কোথায় কাজ করতে বেরিয়ে যান, পিসিমা রা পড়তে পড়তে ঘুমিয়ে পড়েন, আমাদের ক্ষুদে কুকুরটা উঠে ঐ কোণের ছায়ায় ল্যাজের মধ্যে মুখ গুজে ঘুমতে থাকে তখন তোমাব ঐ ঘণ্টা বাজে–ঢংঢংঢং, ঢংঢংঢং! তোমার কেন বাজে?

Tiếng Việt

Amal Chuông của chú hay lắm—cháu nghe thích lắm. Buổi trưa nhà cháu ai cũng ăn xong rồi, dượng cháu đi làm đâu đó, các cô nhà cháu vừa đọc sách vừa ngủ gục, con chó nhỏ nhà cháu dậy, vùi mặt vào đuôi ngủ trong bóng râm góc kia, thì chuông của chú vang lên—boong boong boong, boong boong boong! Sao chuông của chú lại vang?

বাংলা

প্রহরী ঘণ্টা এই কথা সবাইকে বলে, সময় বসে নেই, সময়চলে যাচ্চে।

Tiếng Việt

Lính gác Chuông nói với mọi người thế này: thời gian không ngồi yên, thời gian đang đi.

বাংলা

অমল কোথায় চলে যাচ্চে? কোন দেশে?

Tiếng Việt

Amal Đi đâu ạ? Đến xứ nào?

বাংলা

প্রহরী সে কথা কেউ জানে না।

Tiếng Việt

Lính gác Chuyện đó không ai biết.

বাংলা

অমল সে দেশ বুঝি কেউ দেখে আসেনি? আমার ইচ্ছে করচে ঐ সময়ের সঙ্গে চলে নাই—যে দেশের জানে না, সেই অনেক দূরে!

Tiếng Việt

Amal Xứ đó chắc chưa ai đi rồi về được ạ? Cháu muốn đi cùng với thời gian đó—tới xứ mà không ai biết tên, thật xa, thật xa!

বাংলা

প্রহরী সে দেশে সবাইকে যেতে হবে বাবা!

Tiếng Việt

Lính gác Ai rồi cũng phải đến xứ đó, cháu ạ!

বাংলা

অমল আমাকেও যেতে হবে?

Tiếng Việt

Amal Cháu cũng phải đến ạ?

বাংলা

প্রহরী হবে বৈ কি।

Tiếng Việt

Lính gác Phải chứ.

বাংলা

অমল কিন্তু কবিরাজ আমাকে যে বাইরে যেতে বারণ করেছে।

Tiếng Việt

Amal Nhưng thầy lang cấm cháu ra ngoài mà.

বাংলা

প্রহরী কোন্‌দিন কবিরাজই হয়ত স্বয়ং হাতে ধরে নিয়ে যাবেন।

Tiếng Việt

Lính gác Có khi một ngày nào đó chính thầy lang sẽ nắm tay dắt cháu đi.

বাংলা

অমল না, না, তুমি তাকে জান না, সে কেবলি ধরে রেখে দেয়।

Tiếng Việt

Amal Không đâu, không đâu, chú không biết ông ấy rồi, ông ấy chỉ biết giữ cháu lại thôi.

বাংলা

প্রহরী তার চেয়ে ভাল কবিরাজ যিনি আছেন তিনি এসে ছেড়ে দিয়ে যান।

Tiếng Việt

Lính gác Còn có một vị thầy lang giỏi hơn ông ấy, vị ấy sẽ đến thả cháu ra.

বাংলা

অমল আমার সেই ভাল কবিরাজ কবে আস্‌বেন? আমার যে আর বসে থাকতে ভাল লাগ্‌চে না।

Tiếng Việt

Amal Bao giờ vị thầy lang giỏi đó mới đến ạ? Cháu ngồi mãi cũng chán lắm rồi.

বাংলা

প্রহরী অমন কথা বল্‌তে নেই বাবা।

Tiếng Việt

Lính gác Đừng nói thế, cháu ạ.

বাংলা

অমল না—আমি ত বসেই আছি—যেখানে আমাকে বসিয়ে রেখেছে সেখান থেকে আমিত বেরই নে—কিন্তু তোমার ঐ ঘণ্টা বাজে ঢংঢংঢং-আর আমার মন কেমন করে! আচ্ছা প্রহরী!

Tiếng Việt

Amal Không—cháu vẫn ngồi đây mà—người ta để cháu ngồi chỗ nào thì cháu có rời chỗ đó đâu—nhưng chuông của chú vang boong boong boong—là lòng cháu lại nôn nao! Chú lính gác ơi!

বাংলা

প্রহরী কি বাবা!

Tiếng Việt

Lính gác Gì thế cháu!

বাংলা

অমল আচ্ছা, ঐ যে রাস্তার ওপারের বড় বাড়িতে নিশেন উড়িয়ে দিয়েছে, আর ওখানে সব লোকজন কেবলি আসচে যাচ্চে— ওখানে কী হয়েছে!

Tiếng Việt

Amal Ngôi nhà lớn bên kia đường người ta treo cờ lên, rồi người ra kẻ vào mãi—ở đó có chuyện gì thế ạ!

বাংলা

প্রহরী ওখানে নতুন ডাকঘর বসেছে।

Tiếng Việt

Lính gác Ở đó mới mở bưu điện.

বাংলা

অমল ডাকঘর? কার ডাকঘর?

Tiếng Việt

Amal Bưu điện ạ? Bưu điện của ai?

বাংলা

প্রহরী ডাকঘর আর কার হবে? রাজার ডাকঘর।—এ ছেলেটি ভারি মজার!

Tiếng Việt

Lính gác Bưu điện thì của ai nữa? Bưu điện của nhà vua.—Thằng bé này ngộ thật!

বাংলা

অমল রাজার ডাকঘরে রাজার কাছ থেকে সব চিঠি আসে?

Tiếng Việt

Amal Bưu điện của nhà vua thì mọi thư đều từ nhà vua gửi đến ạ?

বাংলা

প্রহরী আসে বই কি। দেখো একদিন তোমার নামেও চিঠি আসবে!

Tiếng Việt

Lính gác Phải chứ. Rồi cháu xem, một ngày nào đó thư cũng đến tên cháu!

বাংলা

অমল আমার নামেও চিঠি আসবে? আমি যে ছেলেমানুষ!

Tiếng Việt

Amal Thư cũng đến tên cháu ạ? Cháu chỉ là trẻ con mà!

বাংলা

প্রহরী ছেলেমানুষকে রাজা এতটুকুটুকু ছোট্ট ছোট্ট চিঠি লেখেন।

Tiếng Việt

Lính gác Với trẻ con, nhà vua viết những lá thư bé tí tẹo.

বাংলা

অমল বেশ হবে! আমি কবে চিঠি পাব! আমাকেও তিনি চিঠি লিখবেন তুমি কেমন করে জানলে?

Tiếng Việt

Amal Hay quá! Bao giờ cháu nhận được thư! Sao chú biết ngài cũng sẽ viết thư cho cháu?

বাংলা

প্রহরী তা নইলে তিনি ঠিক তোমার এই খোলা জানলাটার সামনেই অত বড় একটা সোনালি রঙের নিশেন উড়িয়ে ডাকঘর খুলতে যাবেন কেন?—ছেলেটাকে আমার বেশ লাগচে।

Tiếng Việt

Lính gác Không thì sao ngài lại cắm một lá cờ to màu vàng kim thế kia, đúng trước cái cửa sổ đang mở này của cháu mà mở bưu điện?—Chú thấy thằng bé này dễ mến thật.

বাংলা

অমল আচ্ছা, রাজার কাছ থেকে আমার চিঠি এলে আমাকে কে এনে দেবে?

Tiếng Việt

Amal Nhưng thư nhà vua gửi cháu đến thì ai mang đến cho cháu ạ?

বাংলা

প্রহরী রাজার যে অনেক ডাকহরকরা আছে—দেখনি বুকে গোল গোল সোনার তকমা পরে তারা ঘুরে বেড়ায়।

Tiếng Việt

Lính gác Nhà vua có bao nhiêu là người đưa thư—cháu chưa thấy à, ngực họ đeo huy hiệu vàng tròn tròn, họ đi lại khắp nơi.

বাংলা

অমল আচ্ছা, কোথায় তার ঘোরে?

Tiếng Việt

Amal Vậy họ đi lại ở đâu ạ?

বাংলা

প্রহরী ঘরে ঘরে, দেশে দেশে। –এর প্রশ্ন শুনলে হাসি পায়।

Tiếng Việt

Lính gác Nhà này sang nhà nọ, xứ này sang xứ khác.—Nghe nó hỏi mà buồn cười.

বাংলা

অমল বড় হলে আমি রাজার ডাকহরকরা হব।

Tiếng Việt

Amal Lớn lên cháu sẽ làm người đưa thư của nhà vua.

বাংলা

প্রহরী হা হা হা হা! ডাকহরকরা! সে ভারি মস্ত কাজ! রোদ নেই, বৃষ্টি নেই, গরীব নেই বড়মানুষ নেই সকলের ঘরে ঘরে চিঠি বিলি করে বেড়ানো—সে খুব জবর কাজ!

Tiếng Việt

Lính gác Ha ha ha ha! Người đưa thư! Việc đó to tát lắm đấy! Nắng cũng đi, mưa cũng đi, nghèo hay giàu cũng vậy, nhà nào cũng đem thư đến tận nơi—việc oai lắm!

বাংলা

অমল তুমি হাস্চ কেন? আমার ঐ কাজটাই সকলের চেয়ে ভাল লাগচে। না না তোমার কাজও খুব ভাল—দুপুর বেলা যখন রোদ্দুর ঝাঁঝাঁ করে তখন ঘণ্টা বাজে ঢং ঢং ঢং-আবার একএকদিন রাত্রে হঠাৎ বিছানায় জেগে উঠে দেখি ঘরের প্রদীপ নিবে গেছে, বাহিরের কোন অন্ধকারের ভিতর দিয়ে ঘণ্টা বাজচে ঢং ঢং ঢং!

Tiếng Việt

Amal Sao chú cười? Cháu thấy việc đó hay hơn tất cả. Mà không, việc của chú cũng hay lắm—giữa trưa nắng gắt chói chang thì chuông vang boong boong boong—rồi có hôm đêm cháu giật mình thức dậy trên giường, thấy đèn trong phòng đã tắt, chuông vang boong boong boong từ trong bóng tối nào ở ngoài kia!

বাংলা

প্রহরী ঐ যে মোড়ল আসচে-আমি এবার পালাই। ও যদি দেখতে পায় তোমার সঙ্গে গল্প করচি তাহলেই মুস্কিল বাধাবে।

Tiếng Việt

Lính gác Kìa, trưởng làng đến rồi—chú chuồn đây. Nếu ông ấy thấy chú đang chuyện với cháu thì sẽ gây rắc rối đấy.

বাংলা

অমল কই মোড়ল, কই, কই?

Tiếng Việt

Amal Ông trưởng làng đâu, đâu, đâu ạ?

বাংলা

প্রহরী ঐ যে অনেক দুরে। মাথায় একটা মস্ত গোলপাতার ছাতি।

Tiếng Việt

Lính gác Kìa, ở xa lắm. Trên đầu đội cái dù lá gồi to tướng.

বাংলা

অমল ওকে বুঝি রাজা মোড়ল করে দিয়েছে?

Tiếng Việt

Amal Ông ấy do nhà vua phong làm trưởng làng ạ?

বাংলা

প্রহরী আরে না। ও আপনি মোড়লি করে। যে ওকে না মানতে চায় ও তার সঙ্গে দিনরাত এমনি লাগে যে ওকে সকলেই ভয় করে। কেবল সকলের সঙ্গে শক্রতা করেই ও আপনার ব্যবসা চালায়। আজ তবে যাই, আমার কাজ কামাই যাচ্চে। আমি আবার কাল সকালে এসে তোমাকে সমস্ত সহরের খবর শুনিয়ে যাব।

Tiếng Việt

Lính gác Đâu có. Ông ấy tự làm trưởng làng. Ai không chịu nghe thì ông ấy gây sự suốt ngày suốt đêm, nên ai cũng sợ. Ông ấy sống bằng nghề gây thù với thiên hạ. Thôi chú đi đây, chú đang bỏ việc. Sáng mai chú lại đến kể cho cháu nghe tin tức cả thành phố.

বাংলা

(প্রস্থান)

Tiếng Việt

(Ra)

বাংলা

আমল রাজার কাছ থেকে রোজ একটা করে চিঠি যদি পাই তাহলে বেশ হয়—এই জানলার কাছে বসে বসে পড়ি। কিন্তু আমি ত পড়তে পারিনে। কে পড়ে দেবে? পিসিমা ত রামায়ণ পড়ে! পিসিমা কি রাজার লেখা পড়তে পারে? কেউ যদি পড়তে না পারে জমিয়ে রেখে দেব, আমি বড় হলে পড়ব। কিন্তু ডাকহরকরা যদি আমাকে না চেনে! মোড়ল মশায়, ও মোড়ল মশায়—একটা কথা শুনে যাও!

Tiếng Việt

Amal Giá mỗi ngày mình nhận được một lá thư của nhà vua thì hay biết bao—mình sẽ ngồi bên cửa sổ này đọc. Nhưng mình đâu đọc được. Ai đọc cho mình? Cô thì đọc Ramayana! Cô có đọc được chữ nhà vua viết không? Nếu không ai đọc được thì mình cứ cất đi, lớn lên mình đọc. Nhưng nhỡ người đưa thư không biết mình! Ông trưởng làng ơi, ông trưởng làng ơi—nghe cháu nói một câu đi!

বাংলা

মোড়ল কে রে! রাস্তার মধ্যে আমাকে ডাকাডাকি করে! কোথাকার বাঁদর এটা!

Tiếng Việt

Trưởng làng Ai đó! Dám gọi ông giữa đường thế! Thằng khỉ nào đây!

বাংলা

অমল তুমি মোড়ল মশায়, তোমাকে ত সবাই মানে!

Tiếng Việt

Amal Ông là trưởng làng, ai cũng nghe lời ông mà!

বাংলা

মোড়ল (খুসি হইয়া) হাঁ, হাঁ, মানে বই কি! খুব মানে!

Tiếng Việt

Trưởng làng (vui ra mặt) Ừ, ừ, nghe chứ sao! Nghe lắm!

বাংলা

অমল রাজার ডাকহরকরা তোমার কথা শোনে!

Tiếng Việt

Amal Người đưa thư của nhà vua cũng nghe lời ông!

বাংলা

মোড়ল না শুনে তার প্রাণ বাঁচে! বাসরে! সাধ্য কি!

Tiếng Việt

Trưởng làng Không nghe thì còn giữ được mạng à! Úi chà! Nó dám sao!

বাংলা

অমল তুমি ডাকহরকরাকে বলে দেবে আমারি নাম অমল—আমি এই জানলার কাছটাতে বসে থাকি।

Tiếng Việt

Amal Ông nhắn người đưa thư giúp cháu, cháu tên là Amal—cháu ngồi ở chỗ cửa sổ này.

বাংলা

মোড়ল কেন বল দেখি?

Tiếng Việt

Trưởng làng Sao thế, nói xem nào?

বাংলা

অমল আমার নামে যদি চিঠি আসে—

Tiếng Việt

Amal Nếu có thư gửi đến tên cháu—

বাংলা

মোড়ল তোমার নামে চিঠি! তোমাকে কে চিঠি লিখবে?

Tiếng Việt

Trưởng làng Thư gửi tên mày! Ai viết thư cho mày?

বাংলা

অমল রাজা যদি চিঠি লেখে তাহলে-

Tiếng Việt

Amal Nếu nhà vua viết thư thì—

বাংলা

মোড়ল হা হা হা হা! এ ছেলেট ত কম নয়! হা হা হা হা! রাজা তোমাকে চিঠি লিথবে। ত লিখবে বই কি! তুমি যে তার পরম বন্ধু! ক’দিন তোমার সঙ্গে দেখা না হয়ে রাজা শুকিয়ে যাচ্চে, খবর পেয়েছি! আর বেশি দেরি নেই, চিঠি হয়ত আজই আসে কি কালই আসে!

Tiếng Việt

Trưởng làng Ha ha ha ha! Thằng nhóc này đâu có vừa! Ha ha ha ha! Nhà vua viết thư cho mày. Viết chứ sao không viết! Mày là bạn thân nhất của ngài mà! Mấy hôm nay không gặp mày, ngài héo hon cả người, tao nghe tin rồi! Sắp rồi, thư có khi hôm nay đến, mai đến cũng nên!

বাংলা

অমল মোড়লমশায়, তুমি অমন করে কথা কচ্চ কেন? তুমি কি আমার উপর রাগ করেছ?

Tiếng Việt

Amal Ông trưởng làng, sao ông nói chuyện kiểu đó? Ông giận cháu ạ?

বাংলা

মোড়ল বাসরে! তোমার উপর রাগ করব! এত সাহস আমার! বাজার সঙ্গে তোমার চিঠি চলে!— মাধবদত্তর বড় বাড় হয়েছে দেখচি! দুপয়সা জমিয়েছে কি না, এখন তার ঘরে রাজা বাদশার কথা ছাড়া আর কথা নেই। রোসনা, ওকে মজা দেখাচ্চি! ওরে ছোড়া, বেশ, শীঘ্রই যাতে রাজার চিঠি তোদের বাড়িতে আসে আমি তার বন্দোবস্ত করচি।

Tiếng Việt

Trưởng làng Úi chà! Giận mày! Tao đâu dám! Thư từ qua lại với nhà vua!—Madhav Datta lên mặt quá rồi, tao thấy rồi! Mới dành dụm được dăm đồng, giờ trong nhà nó ngoài chuyện vua chúa ra chẳng còn chuyện gì khác. Cứ đợi đấy, tao cho nó biết tay! Này nhóc, được rồi, tao sẽ lo cho thư nhà vua mau đến nhà chúng mày.

বাংলা

অমল না, না, তোমাকে কিছু করতে হবে না।

Tiếng Việt

Amal Không, không, ông không phải làm gì đâu ạ.

বাংলা

মোড়ল কেনরে! তোর খবর আমি রাজাকে জানিয়ে দেব—তিনি তাহলে আর দেরি করতে পারবেন না- তোমাদের খবর নেওয়ার জন্যে এখনি পাইক পাঠিয়ে দেবেন! –না, মাধবদত্তর ভারি আস্পর্দ্ধা-রাজার কানে একবার উঠলে দুরস্ত হয়ে যাবে।

Tiếng Việt

Trưởng làng Sao lại không! Tao sẽ tâu với nhà vua chuyện của mày—khi đó ngài không thể chậm trễ nữa—ngài sẽ phái lính hầu đến hỏi thăm nhà chúng mày ngay!—Phải, Madhav Datta láo lếu quá thể—một khi lọt đến tai nhà vua là nó sẽ biết điều.

বাংলা

(প্রস্থান)

Tiếng Việt

(Ra)

বাংলা

অমল কে তুমি মল ঝম্ ঝম্ করতে করতে চলেছ একটু দাড়াও না ভাই।

Tiếng Việt

Amal Bạn ơi, bạn đang đi leng keng vòng chân đó, đứng lại một chút đi nào.

বাংলা

(বালিকার প্রবেশ)

Tiếng Việt

(Cô bé bước vào)

বাংলা

বালিকা আমার কি দাড়াবার জো আছে! বেল বয়ে যায় যে।

Tiếng Việt

Cô bé Tớ đứng lại sao được! Ngày trôi mất rồi.

বাংলা

অমল তোমার দাঁড়াতে ইচ্ছা করচে না—আমারো এখানে আর বসে থাকতে ইচ্ছা করে না।

Tiếng Việt

Amal Bạn không muốn đứng lại—còn tớ cũng chẳng muốn ngồi mãi ở đây nữa.

বাংলা

বালিকা তোমাকে দেখে আমার মনে হচ্চে যেন সকাল বেলাকার তারা—তোমার কি হয়েছে বল ত!

Tiếng Việt

Cô bé Nhìn cậu tớ thấy như sao mai vậy—cậu bị làm sao thế, nói tớ nghe đi!

বাংলা

অমল জানিনে কি হয়েছে, কবিরাজ আমাকে বেরতে বারণ করেছে।

Tiếng Việt

Amal Tớ không biết bị làm sao, thầy lang cấm tớ ra ngoài.

বাংলা

বালিকা আহা, তবে বেরিয়োনা—কবিরাজের কথা মেনে চলতে হয়— দুরন্তপনা করতে নেই, তা হলে লোকে দুষ্টু বলবে! বাইরের দিকে তাকিয়ে তোমার মন ছটফট করচে আমি বরঞ্চ তোমার এই আধখানা দরজা বন্ধ করে দিই।

Tiếng Việt

Cô bé Ôi, thế thì đừng ra—phải nghe lời thầy lang chứ—không được nghịch ngợm, không thì người ta bảo hư đấy! Cậu nhìn ra ngoài nên lòng cậu cứ nhấp nhổm, để tớ khép nửa cánh cửa này lại cho cậu.

বাংলা

অমল না, না, বন্ধ কোরো না—এখানে আমার আর সব বন্ধ কেবল এইটুকু খোলা। তুমি কে বল না—আমি ত তোমাকে চিনিনে।

Tiếng Việt

Amal Không, không, đừng đóng—ở đây cái gì của tớ cũng đóng, chỉ còn chừng này là mở. Bạn là ai, nói đi—tớ không biết bạn.

বাংলা

বালিকা আমি সুধা।

Tiếng Việt

Cô bé Tớ là Sudha.

বাংলা

অমল সুধা!

Tiếng Việt

Amal Sudha!

বাংলা

সুধা জাননা, আমি এখানকার মালিনীর মেয়ে।

Tiếng Việt

Sudha Cậu không biết à, tớ là con gái người làm vòng hoa ở đây.

বাংলা

অমল তুমি কি কর?

Tiếng Việt

Amal Bạn làm gì?

বাংলা

সুধা সাজি ভরে ফুল তুলে নিয়ে এসে মালা গাঁথি। এখন ফুল তুলতে চলেছি।

Tiếng Việt

Sudha Tớ hái đầy giỏ hoa mang về rồi xâu vòng. Bây giờ tớ đang đi hái hoa.

বাংলা

অমল ফুল তুলতে চলেছ? তাই তোমার পা দুটি অমন খুসি হয়ে উঠেছে—যতই চলেছ মল বাজচে ঝম্ ঝম্ ঝম্। আমি যদি তোমার সঙ্গে যেতে পারতুম তাহলে উচু ডালে যেখানে দেখা যায় না সেইখান থেকে আমি তোমাকে ফুল পেড়ে দিতুম।

Tiếng Việt

Amal Đi hái hoa à? Thảo nào đôi chân bạn vui thế—bạn đi đến đâu vòng chân kêu leng keng leng keng đến đó. Giá tớ đi cùng bạn được thì tớ sẽ hái cho bạn hoa trên những cành cao, chỗ không ai nhìn thấy.

বাংলা

সুধা তাই বই কি! ফুলের খবর আমার চেয়ে তুমি না কি বেশি জান!

Tiếng Việt

Sudha Thôi đi! Cậu mà biết chuyện hoa hơn tớ à!

বাংলা

অমল জানি, আমি খুব জানি। আমি সাত ভাই চম্পার খবর জানি! আমার মনে হয় আমাকে যদি সবাই ছেড়ে দেয় তাহলে আমি চলে যেতে পারি—খুব ঘন বনের মধ্যে যেখানে রাস্তা খুঁজে পাওয়া যায় না। সরু ডালের সব আগায় যেখানে মনুয়া পাখী বসে বসে দোল খায় সেইখানে আমি চাঁপা হয়ে ফুটতে পারি। তুমি আমার পারুল দিদি হবে?

Tiếng Việt

Amal Biết, tớ biết nhiều lắm. Tớ biết chuyện bảy anh em Champa! Tớ nghĩ nếu mọi người thả tớ ra thì tớ đi được—vào tận rừng rất rậm, nơi không tìm thấy đường. Tận chóp cành nhỏ xíu, chỗ chim monua đậu đu đưa, tớ có thể nở thành hoa champa. Bạn làm chị Parul của tớ nhé?

বাংলা

সুধা কি বুদ্ধি তোমার! পারুল দিদি আমি কি করে হব! আমি যে সুধা—আমি শশি মালিনীর মেয়ে। আমাকে রোজ এত এত মালা গাঁথতে হয়। আমি যদি তোমার মত এইখানে বসে থাকতে পারতুম তাহলে কেমন মজা হত!

Tiếng Việt

Sudha Khéo nghĩ thật! Tớ làm sao thành chị Parul được! Tớ là Sudha mà—tớ là con gái bà Shashi làm vòng hoa. Ngày nào tớ cũng phải xâu bao nhiêu là vòng. Giá tớ được ngồi đây như cậu thì vui biết mấy!

বাংলা

অমল তাহলে সমস্ত দিন কি করতে?

Tiếng Việt

Amal Vậy cả ngày bạn làm gì?

বাংলা

সুধা আমার বেনে বউ পুতুল আছে তার বিয়ে দিতুম। আমার পুসি মেনি আছে, তাকে নিয়ে—যাই বেলা বয়ে যাচ্চে দেরি হলে ফুল আর থাকবে না।

Tiếng Việt

Sudha Tớ có búp bê cô dâu nhà buôn, tớ sẽ gả chồng cho nó. Tớ có con mèo Pusi, tớ sẽ chơi với nó—thôi tớ đi đây, ngày trôi mất rồi, muộn thì hết hoa mất.

বাংলা

অমল আমার সঙ্গে আর একটু গল্প কর না, আমার খুব ভাল লাগচে।

Tiếng Việt

Amal Bạn nói chuyện với tớ thêm một chút nữa đi, tớ thích lắm.

বাংলা

সুধা আচ্ছ বেশ, তুমি দুষ্টমি করোনা, লক্ষ্মী ছেলে হয়ে এইখানে স্থির হয়ে বসে থাক, আমি ফুল তুলে ফেরবার পথে তোমার সঙ্গে গল্প করে যাব।

Tiếng Việt

Sudha Được rồi, cậu đừng nghịch, ngoan ngoãn ngồi yên đây, hái hoa xong lúc về tớ sẽ ghé nói chuyện với cậu.

বাংলা

অমল আর আমাকে একটি ফুল দিয়ে যাবে?

Tiếng Việt

Amal Vậy bạn cho tớ một bông hoa nhé?

বাংলা

সুধা ফুল অমনি কেমন করে দেব? দাম দিতে হবে যে।

Tiếng Việt

Sudha Hoa đâu cho không được? Phải trả tiền chứ.

বাংলা

অমল আমি যখন বড় হব তখন তোমাকে দাম দেব। আমি কাজ খুঁজতে চলে যাব ঐ ঝরনা পার হয়ে, তখন তোমাকে দাম দিয়ে যাব।

Tiếng Việt

Amal Khi nào tớ lớn tớ sẽ trả bạn. Tớ sẽ đi kiếm việc, qua con suối kia, lúc đó tớ trả tiền cho bạn.

বাংলা

সুধা আচ্ছা বেশ।

Tiếng Việt

Sudha Được rồi.

বাংলা

অমল তুমি তাহলে ফুল তুলে আসবে?

Tiếng Việt

Amal Vậy bạn hái hoa xong sẽ ghé chứ?

বাংলা

সুধা আসব।

Tiếng Việt

Sudha Tớ sẽ ghé.

বাংলা

অমল আসবে?

Tiếng Việt

Amal Ghé thật chứ?

বাংলা

সুধা আসব।

Tiếng Việt

Sudha Sẽ ghé mà.

বাংলা

অমল আমাকে ভুলে যাবে না? আমার নাম অমল। মনে থাকবে তোমার?

Tiếng Việt

Amal Bạn sẽ không quên tớ chứ? Tớ tên là Amal. Bạn sẽ nhớ chứ?

বাংলা

সুধা না, ভুলব না। দেখো, মনে থাকবে।

Tiếng Việt

Sudha Không, tớ không quên. Cậu xem, tớ sẽ nhớ.

বাংলা

(প্রস্থান)

Tiếng Việt

(Ra)

বাংলা

(ছেলের দলের প্রবেশ)

Tiếng Việt

(Một nhóm trẻ con bước vào)

বাংলা

অমল ভাই তোমরা সব কোথায় যাচ্চ ভাই। একবার একটুখানি এইখানে দাঁড়াও না!

Tiếng Việt

Amal Các bạn ơi, các bạn đi đâu thế. Đứng lại đây một chút thôi nào!

বাংলা

ছেলেরা আমরা খেলতে চলেছি।

Tiếng Việt

Lũ trẻ Tụi tớ đi chơi.

বাংলা

অমল কী খেলবে তোমরা ভাই?

Tiếng Việt

Amal Các bạn chơi gì thế?

বাংলা

ছেলেরা আমরা চাষ খেলা খেলব। ১ ম (লাঠি দেখাইয়া) এই যে আমাদের লাঙল। ২ য় আমরা দুজনে দুই গোরু হব।

Tiếng Việt

Lũ trẻ Tụi tớ chơi trò làm ruộng. Đứa thứ nhất (chỉ cây gậy) Đây là cái cày của tụi mình. Đứa thứ hai Hai đứa tớ làm hai con bò.

বাংলা

অমল সমস্ত দিন খেলবে?

Tiếng Việt

Amal Chơi cả ngày hả?

বাংলা

ছেলেরা হাঁ সমস্ত দি—ন।

Tiếng Việt

Lũ trẻ Ừ, cả—ngày luôn.

বাংলা

অমল তার পরে সন্ধ্যার সময় নদীর ধার দিয়ে দিয়ে বাড়ি ফিরে আসবে?

Tiếng Việt

Amal Rồi chiều các bạn đi dọc bờ sông về nhà hả?

বাংলা

ছেলেরা হাঁ, সন্ধ্যার সময় ফিরব।

Tiếng Việt

Lũ trẻ Ừ, chiều tụi tớ về.

বাংলা

অমল আমার এই ঘরের সামনে দিয়েই ফিরো ভাই।

Tiếng Việt

Amal Về thì đi ngang qua trước phòng tớ nhé các bạn.

বাংলা

ছেলেরা তুমি বেরিয়ে এস না খেলবে চল!

Tiếng Việt

Lũ trẻ Cậu ra đây đi, đi chơi nào!

বাংলা

অমল কবিরাজ আমাকে বেরিয়ে যেতে মানা করেছে।

Tiếng Việt

Amal Thầy lang cấm tớ ra ngoài.

বাংলা

ছেলেরা কবিরাজ! কবিরাজের মানা তুমি শোন বুঝি। চল ভাই চল্ আমাদের দেরি হয়ে যাচ্চে।

Tiếng Việt

Lũ trẻ Thầy lang! Cậu nghe lời thầy lang à. Đi thôi các cậu, đi đi, muộn rồi.

বাংলা

অমল না ভাই, তোমরা আমার এই জানলার সামনে রাস্তায় দাড়িয়ে একটু খেলা কর—আমি একটু দেখি।

Tiếng Việt

Amal Không mà, các bạn cứ đứng chơi một chút ngoài đường trước cửa sổ này của tớ đi—để tớ xem.

বাংলা

ছেলেরা এখেনে কী নিয়ে খেলব!

Tiếng Việt

Lũ trẻ Ở đây tụi tớ chơi bằng gì!

বাংলা

অমল এই যে আমার সব খেলনা পড়ে রয়েছে—এ সব তোমরাই নাও ভাই—ঘরের ভিতরে একলা খেলতে ভাল লাগে না—এ সব ধূলোয় ছড়ানো পড়েই থাকে—এ আমার কোনো কাজে লাগেড় না।

Tiếng Việt

Amal Đây này, đồ chơi của tớ nằm đầy ra đây—các bạn lấy hết đi—ở trong nhà chơi một mình chẳng vui—mấy thứ này cứ nằm vương đầy bụi—tớ có dùng đến đâu.

বাংলা

ছেলেরা বা, বা, বা, কী চমৎকার খেলনা! এযে জাহাজ! এযে জটাইবুড়ি! দেখছিস্ ভাই কেমন সুন্দর সিপাই। এ সব তুমি আমাদের দিয়ে দিলে? তোমার কষ্ট হচ্চে না?

Tiếng Việt

Lũ trẻ Ôi, ôi, ôi, đồ chơi đẹp quá! Cái này là tàu thủy! Cái này là bà già Jatai! Xem này, anh lính đẹp chưa! Cậu cho tụi tớ hết thật hả? Cậu không tiếc à?

বাংলা

অমল না, কিছু কষ্ট হচ্চে না, সব তোমাদের দিলুম!

Tiếng Việt

Amal Không, không tiếc gì hết, tớ cho các bạn hết!

বাংলা

ছেলেরা আর কিন্তু ফিরিয়ে দেব না।

Tiếng Việt

Lũ trẻ Nhưng tụi tớ không trả lại đâu đấy.

বাংলা

অমল না, ফিরিয়ে দিতে হবে না।

Tiếng Việt

Amal Không, không cần trả lại.

বাংলা

ছেলেরা কেউত বকবে না।

Tiếng Việt

Lũ trẻ Không ai mắng chứ.

বাংলা

অমল কেউ না, কেউ না! কিন্তু রোজ সকালে তোমরা এই খেলনাগুলো নিয়ে আমার এই দরজার সামনে থানিকক্ষণ ধরে খেলো। আবার এগুলো যখন পুরোণো হয়ে যাবে আমি নতুন খেলনা আনিয়ে দেব।

Tiếng Việt

Amal Không ai, không ai! Nhưng sáng nào các bạn cũng đem mấy món này chơi một lúc trước cửa phòng tớ nhé. Khi nào chúng cũ rồi tớ sẽ nhờ người mua đồ chơi mới.

বাংলা

ছেলেরা বেশ ভাই আমরা রোজ এখানে খেলে যাব। ও ভাই সেপাইগুলোকে এখানে সব সাজা—আমরা লড়াই লড়াই খেলি। বন্দুক কোথায় পাই?—ঐ যে একটা মস্ত শরকাঠি পড়ে আছে— ঐটেকে ভেঙে ভেঙে নিয়ে আমরা বন্দুক বানাই। কিন্তু ভাই, তুমি যে ঘুমিয়ে পড়চ!

Tiếng Việt

Lũ trẻ Được cậu ơi, ngày nào tụi tớ cũng chơi ở đây rồi mới đi. Này, xếp mấy anh lính ở đây đi—mình chơi trò đánh trận. Súng đâu ra bây giờ?—Kia, có cây sậy to đang nằm đó—bẻ ra từng khúc rồi tụi mình làm súng. Mà này cậu, cậu đang ngủ gật kìa!

বাংলা

অমল হাঁ, আমার ভারি ঘুম পেয়ে আসচে। জানিনে কেন আমার থেকে থেকে ঘুম পায়। অনেকক্ষণ বসে আছি আমি আর বসে থাকতে পারচিনে—আমার পিঠ ব্যথা করচে।

Tiếng Việt

Amal Ừ, tớ buồn ngủ lắm. Không biết sao thỉnh thoảng tớ lại buồn ngủ. Tớ ngồi lâu rồi, tớ không ngồi nổi nữa—lưng tớ đau.

বাংলা

ছেলেরা এখন যে সবে এক প্রহর বেলা—এখনি তোমার ঘুম পায় কন? ঐ শোন এক প্রহরের ঘণ্টা বাজচে।

Tiếng Việt

Lũ trẻ Mới sáng sớm thôi mà—sao cậu đã buồn ngủ rồi? Nghe kìa, chuông báo giờ đang điểm.

বাংলা

অমল হাঁ, ঐ যে বাজচে ঢং ঢং ঢং—আমাকে ঘুমতে যেতে ডাক্‌চে।

Tiếng Việt

Amal Ừ, nó vang kia kìa, boong boong boong—gọi tớ đi ngủ.

বাংলা

ছেলেরা তবে আমরা এখন যাই আবার কাল সকালে আসব।

Tiếng Việt

Lũ trẻ Vậy giờ tụi tớ đi, sáng mai lại đến.

বাংলা

অমল যাবার আগে তোমাদের একটা কথা আমি জিজ্ঞাসা করি ভাই। তোমারা ত বাইরে থাক তোমরা ঐ রাজার ডাকঘরের ডাকহরকরাদের চেন?

Tiếng Việt

Amal Trước khi đi tớ hỏi các bạn một chuyện nhé. Các bạn ở ngoài đường nhiều, các bạn có biết những người đưa thư của bưu điện nhà vua không?

বাংলা

ছেলেরা হাঁ চিনি বই কি, খুব চিনি।

Tiếng Việt

Lũ trẻ Ừ biết chứ, biết rõ lắm.

বাংলা

অমল কে তারা, নাম কি?

Tiếng Việt

Amal Họ là ai, tên gì?

বাংলা

ছেলেরা একজন আছে বাদল হরকরা, একজন আছে শরৎ,—আরো কত আছে।

Tiếng Việt

Lũ trẻ Có một người tên Badal, một người tên Sharat,—còn nhiều người nữa.

বাংলা

অমল আচ্ছা আমার নামে যদি চিঠি আসে তারা কি আমাকে চিনতে পারবে?

Tiếng Việt

Amal Nếu có thư gửi đến tên tớ, họ có nhận ra tớ không?

বাংলা

ছেলেরা কেন পারবে না? চিঠিতে তোমার নাম থাকলেই তার তোমাকে ঠিক চিনে নেবে।

Tiếng Việt

Lũ trẻ Sao lại không? Thư có tên cậu thì họ sẽ tìm ra cậu ngay.

বাংলা

অমল কাল সকালে যখন আসবে তাদের একজনকে ডেকে এনে কে চিনিয়ে দিয়ে না!

Tiếng Việt

Amal Sáng mai các bạn đến thì gọi một người trong số họ lại chỉ cho tớ biết mặt nhé!

বাংলা

ছেলেরা আচ্ছা দেব।

Tiếng Việt

Lũ trẻ Được, tụi tớ sẽ gọi.

বাংলা

৩

Tiếng Việt

Màn III

বাংলা

অমল শয্যাগত

Tiếng Việt

Amal nằm trên giường bệnh

বাংলা

অমল পিসেমশায়, আজ আর আমার সেই জানলার কাছেও যেতে পারব না? কবিরাজ বারণ করেছে?

Tiếng Việt

Amal Dượng ơi, hôm nay con cũng không được ra gần cửa sổ nữa sao? Thầy lang cấm ạ?

বাংলা

মাধব হাঁ বাবা। সেখানে রোজ রোজ বসে থেকেইত তোমার ব্যামো বেড়ে গেছে।

Tiếng Việt

Madhav Ừ con. Ngày nào cũng ngồi ở đó, bệnh con mới nặng thêm.

বাংলা

অমল না পিসেমশায়, না,—আমার ব্যামের কথা আমি কিছুই জানিনে কিন্তু সেখানে থাকলে আমি খুব ভাল থাকি।

Tiếng Việt

Amal Không đâu dượng, không đâu—con có biết gì về bệnh của con đâu, nhưng ngồi ở đó con khỏe lắm.

বাংলা

মাধব সেখানে বসে বসে তুমি এই সহরের যত রাজ্যের ছেলেবুড়ে সকলের সঙ্গেই ভাব করে নিয়েছ-আমার দরজার কাছে রোজ যেন একটা মস্ত মেলা বসে যায়—এতেও কি কখনো শরীর টেকে! দেখ দেখি আজ তোমার মুখখানা কিরকম ফ্যাকাশে হয়ে গেছে!

Tiếng Việt

Madhav Ngồi ở đó, con làm quen hết với đủ hạng già trẻ trong thành phố này—ngày nào trước cửa nhà dượng cũng như có một cái hội chợ lớn họp lên—thế thì người nào chịu nổi! Con xem, hôm nay mặt con tái đi thế nào kia kìa!

বাংলা

অমল পিসেমশায়, আমার সেই ফকির হয়ত আজ আমাকে জানলার কাছে না দেখতে পেয়ে চলে যাবে।

Tiếng Việt

Amal Dượng ơi, ông Fakir của con hôm nay không thấy con ở cửa sổ, có khi sẽ bỏ đi mất.

বাংলা

মাধব তোমার আবার ফকির কে?

Tiếng Việt

Madhav Con lại có ông Fakir nào nữa?

বাংলা

অমল সেই যে রোজ আমার কাছে এসে নানা দেশ-বিদেশের কথা বলে যায়—শুনতে আমার ভারি ভাল লাগে।

Tiếng Việt

Amal Ông ấy ngày nào cũng đến chỗ con kể chuyện đủ các xứ, các nước—con nghe thích lắm.

বাংলা

মাধব কই আমি ত কোনো ফকিরকে জানিনে।

Tiếng Việt

Madhav Đâu, dượng có biết ông Fakir nào đâu.

বাংলা

অমল এই ঠিক তার আসবার সময় হয়েছে—তোমার পায়ে পড়ি তুমি তাকে একবার বলে এসনা, সে যেন আমার ঘরে এসে একবার বসে!

Tiếng Việt

Amal Đúng giờ ông ấy đến rồi—con lạy dượng, dượng ra nói với ông ấy một tiếng, bảo ông vào ngồi chơi với con một lát!

বাংলা

(ফকিরবেশে ঠাকুর্দ্দার প্রবেশ)

Tiếng Việt

(Thakurda trong y phục Fakir bước vào)

বাংলা

অমল এই যে, এই যে ফকির—এস আমার বিছানায় এসে বস।

Tiếng Việt

Amal Kìa, ông Fakir kìa—ông lại đây, ngồi lên giường con đi.

বাংলা

মাধব একি! এ যে—

Tiếng Việt

Madhav Cái gì thế này! Đây chẳng phải là—

বাংলা

ঠাকুর্দ্দা (চোখ ঠারিয়া) আমি ফকির!

Tiếng Việt

Thakurda (nháy mắt) Ta là Fakir!

বাংলা

মাধব তুমি যে কী নও তাত ভেবে পাইনে।

Tiếng Việt

Madhav Ông thì cái gì mà chẳng phải, tôi nghĩ không ra.

বাংলা

অমল এবারে তুমি কোথায় গিয়েছিলে ফকির?

Tiếng Việt

Amal Lần này ông đi đâu thế, Fakir?

বাংলা

ফকির আমি ক্রৌঞ্চদ্বীপে গিয়েছিলুম—সেইখান থেকেই এইমাত্র আসচি।

Tiếng Việt

Fakir Ta đến đảo Krauncha—vừa từ đó về đây.

বাংলা

মাধব ক্রৌঞ্চদ্বীপে?

Tiếng Việt

Madhav Đảo Krauncha?

বাংলা

ফকির এতে আশ্চর্য্য হও কেন? তোমাদের মত আমাকে পেয়েছ? আমার ত যেতে কোনো খরচ নেই। আমি যেখানে খুসি যেতে পারি।

Tiếng Việt

Fakir Sao lại ngạc nhiên? Tưởng ta như các anh à? Ta đi chẳng tốn kém gì. Ta muốn đến đâu thì đến.

বাংলা

অমল (হাততালি দিয়া) তোমার ভারি মজা! আমি যখন ভাল হব তখন তুমি আমাকে চেলা করে নেবে বলেছিলে, মনে আছে ফকির!

Tiếng Việt

Amal (vỗ tay) Ông vui quá! Ông bảo khi nào con khỏe, ông sẽ nhận con làm đệ tử, ông còn nhớ không, Fakir!

বাংলা

ফকির খুব মনে আছে। বেড়াবার এমন সব মন্ত্র শিখিয়ে দেব যে সমুদ্রে পাহাড়ে অরণ্যে কোথাও কিছুতে বাধা দিতে পারবে না।

Tiếng Việt

Fakir Nhớ chứ. Ta sẽ dạy con những câu thần chú đi chơi, để biển, núi, rừng, chẳng gì cản được con.

বাংলা

মাধব এসব কী পাগলের মত কথা হচ্চে তোমাদের?

Tiếng Việt

Madhav Hai người nói cái gì mà điên rồ thế?

বাংলা

ঠাকুর্দ্দা বাবা অমল, পাহাড় পর্ব্বত সমুদ্রকে ভয় করিনে–কিন্তু তোমার এই পিসেটির সঙ্গে যদি আবার কবিরাজ এসে জোটেন তাহলে আমার মন্ত্রকে হার মানতে হবে।

Tiếng Việt

Thakurda Amal con ơi, núi non biển cả ta không sợ—nhưng nếu ông dượng này của con lại rước thêm thầy lang đến, thì thần chú của ta cũng phải chịu thua.

বাংলা

অমল না, না, পিসেমশায় তুমি কবিরাজকে কিছু বোলো না!—এখন আমি এইখানেই গুয়ে থাকব, কিছু করবনা—কিন্তু যেদিন আমি ভাল হব সেইদিনই আমি ফকিরের মন্ত্র নিয়ে চলে যাব—নদী পাহাড় সমুদ্রে আমাকে আর ধরে রাখতে পারবে না।

Tiếng Việt

Amal Không, không, dượng đừng nói gì với thầy lang!—Bây giờ con sẽ nằm yên ở đây, chẳng làm gì cả—nhưng ngày nào con khỏe, ngay hôm đó con sẽ mang thần chú của Fakir mà đi—sông, núi, biển cũng không giữ con lại được nữa.

বাংলা

মাধব ছি বাবা, কেবলি অমন যাই যাই করতে নেই—শুনলে আমার মন কেমন খারাপ হয়ে যায়।

Tiếng Việt

Madhav Thôi con, cứ luôn miệng đòi đi đòi đi thế không nên—nghe vậy lòng dượng buồn lắm.

বাংলা

অমল ক্রৌঞ্চদ্বীপ কি রকম দ্বীপ আমাকে বলনা ফকির?

Tiếng Việt

Amal Đảo Krauncha là hòn đảo thế nào, ông kể con nghe đi, Fakir?

বাংলা

ঠাকুর্দ্দা সে ভারি আশ্চর্য্য জায়গা। সে পাখীদের দেশ—সেখানে মানুষ নেই। তারা কথা কয় না, চলে না, তারা গান গায় আর ওড়ে।

Tiếng Việt

Thakurda Một nơi lạ lùng lắm. Đó là xứ của loài chim—ở đó không có người. Chúng không nói, không đi, chúng hót và bay.

বাংলা

অমল বাঃ কী চমৎকার! সমুদ্রের ধারে?

Tiếng Việt

Amal Ôi, tuyệt quá! Ở bờ biển hả?

বাংলা

ঠাকুর্দ্দা সমুদ্রের ধারে বই কি?

Tiếng Việt

Thakurda Ở bờ biển chứ còn gì nữa?

বাংলা

অমল সব নীলরঙের পাহাড় আছে?

Tiếng Việt

Amal Có những ngọn núi toàn màu xanh lam không?

বাংলা

ঠাকুর্দ্দা নীল পাহাড়েই ত তাদের বাসা। সন্ধ্যের সময় সেই পাহাড়ের উপর সূর্য্যাস্তের আলো এসে পড়ে আর ঝাঁকে ঝাঁকে সবুজ রঙের পাখী তাদের বাসায় ফিরে আসতে থাকে- সেই আকাশের রঙে পাখীর রঙে পাহাড়ের রঙে সে এক কাণ্ড হয়ে ওঠে।

Tiếng Việt

Thakurda Tổ của chúng chính là trên những núi xanh lam ấy. Lúc chiều tà, ánh hoàng hôn rọi xuống núi, từng đàn chim màu lục lũ lượt bay về tổ—màu trời, màu chim, màu núi hòa vào nhau, thành ra một cảnh tượng không tả nổi.

বাংলা

অমল পাহাড়ে ঝরনা আছে?

Tiếng Việt

Amal Trên núi có suối không?

বাংলা

ঠাকুর্দ্দা বিলক্ষণ? ঝরণা না থাকলে কি চলে! একেবারে হীরে গালিয়ে ঢেলে দিচ্চে। আর তার কী নৃত্য! নুড়িগুলোকে ঠুং ঠাং ঠুং ঠাং করে বাজাতে বাজাতে কেবলি কল্ কল্ ঝর্ ঝর্ করতে করতে ঝরণাটি সমুদ্রের মধ্যে গিয়ে ঝাঁপ দিয়ে পড়চে। কোনো কবিরাজের বাবার সাধ্য নেই তাকে একদণ্ড কোথাও আটকে রাখে। পাখীগুলো আমাকে নিতান্ত তুচ্ছ একটা মানুষ বলে যদি একঘরে করে না রাখত তাহলে ঐ ঝরণার ধারে তাদের হাজার হাজার বাসার একপাশে বাসা বেধে সমুদ্রের ঢেউ দেখে দেখে সমস্ত দিনটা কাটিয়ে দিতুম।

Tiếng Việt

Thakurda Dĩ nhiên rồi! Không có suối thì sao được! Cứ như kim cương nấu chảy rót xuống. Mà nó múa mới đẹp làm sao! Gõ lên đám sỏi leng keng leng keng, cứ róc rách ào ào mãi, con suối nhảy xuống biển. Đến cha của ông thầy lang nào cũng không giữ nổi nó lại một khoảnh khắc. Giá mà đám chim không coi ta chỉ là một con người hèn mọn mà đuổi ra rìa, thì ta đã làm tổ ở một góc giữa hàng ngàn hàng vạn tổ của chúng, ngay bên con suối ấy, ngắm sóng biển suốt ngày.

বাংলা

অমল আমি যদি পাখী হতুম তাহলে—

Tiếng Việt

Amal Nếu con là chim thì—

বাংলা

ঠাকুর্দ্দা তাহলে একটা ভারি মুস্কিল হত। শুনলুম তুমি নাকি দইওয়ালাকে বলে রেখেছ বড় হলে তুমি দই বিক্রি করবে— পাখীদের মধ্যে তোমার দইয়ের ব্যবসাটা তেমন বেশ জমত না। বোধহয় ওতে তোমার কিছু লোকসানই হত!

Tiếng Việt

Thakurda Thì rắc rối to đấy. Nghe nói con đã dặn người bán sữa chua là lớn lên con sẽ bán sữa chua—giữa đám chim, nghề sữa chua của con chắc không phất được. E là còn lỗ vốn nữa!

বাংলা

মাধব আর ত আমার চলল না! আমাকে সুদ্ধ তোমরা ক্ষেপিয়ে দেবে দেখচি! আমি চল্লুম!

Tiếng Việt

Madhav Tôi chịu hết nổi rồi! Hai người làm cả tôi cũng phát điên mất! Tôi đi đây!

বাংলা

অমল পিসেমশায়, আমার দইওয়ালা এসে চলে গেছে?

Tiếng Việt

Amal Dượng ơi, người bán sữa chua của con đến rồi đi rồi hả dượng?

বাংলা

মাধব গেছে বই কি! তোমার ঐ সখের ফকিরের তল্পী বয়ে ক্রৌঞ্চদ্বীপের পাখীর বাসায় উড়ে বেড়ালে তার ত পেট চলে না! সে তোমার জন্য এক ভাঁড় দই রেখে গেছে। বলে গেছে তাদের গ্রামে তার বোনঝির বিয়ে—তাই সে কলমিপাড়ায় বাঁশির ফরমাস দিতে যাচ্চে—তাই বড় ব্যস্ত আছে।

Tiếng Việt

Madhav Đi rồi chứ sao! Anh ta mà cứ khiêng tay nải cho ông Fakir con ưa thích, bay lượn quanh tổ chim đảo Krauncha thì lấy gì ăn! Anh để lại cho con một ang sữa chua. Anh bảo làng anh có đám cưới cháu gái—nên anh đang đi đặt sáo ở xóm Kalmi—bận lắm.

বাংলা

অমল সে যে বলেছিল আমার সঙ্গে তার ছোট বোনঝিটির বিয়ে দেবে।

Tiếng Việt

Amal Anh ấy đã nói sẽ gả cô cháu gái nhỏ của anh cho con mà.

বাংলা

ঠাকুর্দ্দা তবে ত বড় মুস্কিল দেখচি।

Tiếng Việt

Thakurda Vậy thì rắc rối to thật.

বাংলা

অমল বলেছিল সে আমার টুকটুকে বউ হবে—তার নাকে নোলক, তার লাল ডুরে শাড়ি। সে সকাল বেলা নিজের হাতে কালে গোরু দুইয়ে নতুন মাটির ভাঁড়ে আমাকে ফেনাসুদ্ধ দুধ খাওয়াবে, আর সন্ধ্যের সময় গোয়াল ঘরে প্রদীপ দেখিয়ে এসে আমার কাছে বসে সাত ভাই চম্পার গল্প করবে।

Tiếng Việt

Amal Anh bảo cô ấy sẽ là cô dâu đỏ hồng của con—mũi đeo khuyên, mặc sari kẻ sọc đỏ. Sáng sớm cô ấy tự tay vắt sữa con bò đen, cho con uống sữa còn nguyên bọt trong bát đất mới, còn buổi chiều, thắp đèn ở chuồng bò xong sẽ ngồi bên con kể chuyện Bảy anh em Champa.

বাংলা

ঠাকুর্দ্দা বা, বা, খাসা বউত! আমি যে ফকির মানুষ আমারি লোভ হয়। তা বাবা, ভয় নেই, এবারকার মত বিয়ে দিক না, আমি তোমাকে বলচি, তোমার দরকার হলে কোনোদিন ওর ঘরে বোনঝির অভাব হবে না।

Tiếng Việt

Thakurda Ôi chao, cô dâu tuyệt quá! Ta là Fakir mà còn thèm. Thôi con, đừng lo, cứ để lần này anh ấy gả đi, ta bảo con, khi nào con cần, nhà anh ấy chẳng bao giờ thiếu cháu gái đâu.

বাংলা

মাধব যাও, যাও! আর ত পারা যায় না।

Tiếng Việt

Madhav Đi đi, đi đi! Không chịu nổi nữa rồi.

বাংলা

(প্রস্থান)

Tiếng Việt

(Ra)

বাংলা

অমল ফকির, পিসেমশায়ত গিয়েছেন—এইবার আমাকে চুপিচুপি বলনা ডাকঘরে কি আমার নামে রাজার চিঠি এসেছে?

Tiếng Việt

Amal Fakir, dượng đi rồi—giờ ông nói nhỏ cho con biết, ở bưu điện có thư của nhà vua gửi cho con chưa?

বাংলা

ঠাকুর্দ্দা শুনেছি ত তার চিঠি রওনা হয়ে বেরিয়েছে। সে চিঠি এখন পথে আছে।

Tiếng Việt

Thakurda Ta nghe nói thư của ngài đã lên đường rồi. Giờ thư đang trên đường.

বাংলা

অমল পথে? কোন পথে? সেই যে বৃষ্টি হয়ে আকাশ পরিষ্কার হয়ে গেলে অনেকদূরে দেখা যায় সেই ঘন বনের পথে?

Tiếng Việt

Amal Trên đường? Đường nào? Cái đường rừng rậm mà sau khi mưa tạnh, trời quang ra thì thấy từ rất xa ấy hả?

বাংলা

ঠাকুর্দ্দা তবে ত তুমি সব জান দেখচি, সেই পথেই ত।

Tiếng Việt

Thakurda Vậy là con biết hết rồi, đúng đường đó.

বাংলা

অমল আমি সব জানি ফকির।

Tiếng Việt

Amal Con biết hết, Fakir.

বাংলা

ঠাকুর্দ্দা তাইত দেখতে পাচ্চি—কেমন করে জানলে?

Tiếng Việt

Thakurda Ta thấy rồi—sao con biết?

বাংলা

অমল তা আমি জানিনে। আমি যেন চোখের সামনে দেখতে পাই —মনে হয় যেন আমি অনেকবার দেখেচি–সে অনেকদিন আগে— কতদিন তা মনে পড়ে না। বলব? আমি দেখতে পাচ্চি, রাজার ডাকহরকরা পাহাড়ের উপর থেকে একলা কেবলি নেমে আসচে —বা হাতে তার লণ্ঠন, কাঁধে তার চিঠির থলি। কতদিন কতরাত ধরে সে কেবলি নেমে আসচে। পাহাড়ের পায়ের কাছে ঝরণার পথ যেখানে ফুরিয়েছে সেখানে বাঁকা নদীর পথ ধরে সে কেবলি চলে আসচে—নদীর ধারে জোয়ারির ক্ষেত; তারি সরু গলির ভিতর দিয়ে দিয়ে সে কেবলি আসচে— তার পরে আথের ক্ষেত—সেই আখের ক্ষেতের পাশ দিয়ে উচু আল চলে গিয়েছে সেই আলের উপর দিয়ে সে কেবলি চলে আসচে—রাতদিন একলাটি চলে আসচে; ক্ষেতের মধ্যে ঝিঁঝিঁ পোকা ডাক্‌চে-নদীর ধারে একটিও মানুষ নেই, কেবল কাদাখোঁচা ল্যাজ দুলিয়ে দুলিয়ে বেড়াচ্চে—আমি সমস্ত দেখতে পাচ্চি। যতই সে আসচে দেখচি, আমার বুকের ভিতরে ভারি খুসি হয়ে হয়ে উঠচে।

Tiếng Việt

Amal Con không biết. Con như thấy trước mắt—con thấy như mình đã thấy nhiều lần—từ lâu lắm rồi—bao lâu thì con không nhớ. Con kể nhé? Con thấy người đưa thư của nhà vua một mình cứ đi xuống từ trên núi—tay trái xách đèn lồng, trên vai là túi thư. Bao ngày bao đêm ông cứ đi xuống mãi. Dưới chân núi, chỗ con đường suối hết, ông cứ theo con đường của dòng sông quanh co mà đi hoài—bên sông có ruộng cao lương; ông cứ đi mãi qua những lối nhỏ hẹp giữa ruộng—rồi đến ruộng mía—bên cạnh ruộng mía có con bờ cao chạy dài, ông cứ đi hoài trên bờ ấy—ngày đêm một mình đi; trong ruộng dế kêu rỉ rả—bên sông không có một bóng người, chỉ có con chim dẽ vẫy đuôi đi đi lại lại—con thấy hết. Ông càng đến gần, con càng thấy trong lòng con vui lên.

বাংলা

ঠাকুর্দ্দা অমন নবীন চোখ ত আমার নেই তবু তোমার দেখার সঙ্গে সঙ্গে আমিও দেখতে পাচ্চি।

Tiếng Việt

Thakurda Ta không có đôi mắt non trẻ như vậy, nhưng con thấy đến đâu, ta thấy theo đến đó.

বাংলা

অমল আচ্ছা ফকির, যাঁর ডাকঘর তুমি সেই রাজাকে জান?

Tiếng Việt

Amal Fakir, ông có biết nhà vua, người có cái bưu điện ấy, không?

বাংলা

ঠাকুর্দ্দা জানি বই কি। আমি যে তার কাছে রোজ ভিক্ষা নিতে যাই।

Tiếng Việt

Thakurda Biết chứ. Ngày nào ta cũng đến xin ngài bố thí.

বাংলা

অমল সে ত বেশ! আমি ভাল হয়ে উঠলে আমিও তার কাছে ভিক্ষা নিতে যাব! পারব না যেতে?

Tiếng Việt

Amal Thích quá! Khi con khỏe, con cũng sẽ đến xin ngài! Con đi được không?

বাংলা

ঠাকুর্দ্দা বাবা, তোমার আর ভিক্ষার দরকার হবে না, তিনি তোমাকে যা দেবেন অমনিই দিয়ে দেবেন।

Tiếng Việt

Thakurda Con ạ, con chẳng cần xin nữa đâu, ngài sẽ cho con những gì ngài định cho, chẳng cần con xin.

বাংলা

অমল না, না, আমি তাঁর দরজার সামনে পথের ধারে দাড়িয়ে জয় হোক্ বলে ভিক্ষা চাইব—আমি খঞ্জনি বাজিয়ে নাচব—সে বেশ হবে না?

Tiếng Việt

Amal Không, không, con sẽ đứng bên đường trước cửa ngài, hô “Chúc ngài muôn điều tốt lành” mà xin—con sẽ đánh trống lục lạc mà múa—hay lắm phải không?

বাংলা

ঠাকুর্দ্দা সে খুব ভাল হবে। তোমাকে সঙ্গে করে নিয়ে গেলে আমারও পেট ভরে ভিক্ষা মিলবে। তুমি কী ভিক্ষা চাইবে?

Tiếng Việt

Thakurda Hay lắm. Dắt con theo, ta cũng xin được no bụng. Con sẽ xin gì?

বাংলা

অমল আমি বলব আমাকে তোমার ডাকহরকরা করে দাও আমি অমনি লণ্ঠন হাতে ঘরে ঘরে তোমার চিঠি বিলি করে বেড়াব। জান ফকির, আমাকে একজন বলেছে আমি ভাল হয়ে উঠলে সে আমাকে ভিক্ষা করতে শেখাবে। আমি তার সঙ্গে যেখানে খুসি ভিক্ষ করে বেড়াব।

Tiếng Việt

Amal Con sẽ nói hãy cho con làm người đưa thư của ngài, con liền xách đèn lồng đi từng nhà phát thư cho ngài. Ông biết không Fakir, có người bảo con là khi con khỏe, người ấy sẽ dạy con đi xin. Con sẽ cùng người ấy đi xin khắp nơi tùy ý.

বাংলা

ঠাকুর্দ্দা কে বল দেখি?

Tiếng Việt

Thakurda Ai thế, nói ta nghe?

বাংলা

অমল ছিদাম।

Tiếng Việt

Amal Chidam.

বাংলা

ঠাকুর্দ্দা কোন ছিদাম?

Tiếng Việt

Thakurda Chidam nào?

বাংলা

অমল সেই যে অন্ধ খোঁড়া। সে রোজ আমার জানলার কাছে আসে। ঠিক আমার মত একজন ছেলে তাকে চাকার গাড়িতে করে ঠেলে ঠেলে নিয়ে বেড়ায়। আমি তাকে বলেছি আমি ভাল হয়ে উঠলে তাকে ঠেলে ঠেলে নিয়ে বেড়াব।

Tiếng Việt

Amal Người mù què ấy mà. Ngày nào cũng đến bên cửa sổ con. Một cậu bé giống hệt con đẩy ông ấy đi trên chiếc xe có bánh. Con đã nói với ông ấy là khi con khỏe, con sẽ đẩy ông ấy đi.

বাংলা

ঠাকুর্দ্দা সে ত বেশ মজা হবে দেখচি।

Tiếng Việt

Thakurda Nghe thú vị lắm.

বাংলা

অমল সেই আমাকে বলেছে কেমন করে ভিক্ষা করতে হয় আমাকে শিখিয়ে দেবে। পিসেমশায়কে আমি বলি ওকে ভিক্ষা দিতে, তিনি বলেন ও মিথ্যা কানা, মিথ্যা খোঁড়া। আচ্ছা ও যেন মিথ্যা কানাই হল কিন্তু চোখে দেখতে পায় না সেটাত সত্যি।

Tiếng Việt

Amal Chính ông ấy bảo sẽ dạy con cách đi xin. Con bảo dượng cho ông ấy tiền, dượng nói ông ấy mù giả, què giả. Thôi thì cứ cho là mù giả đi, nhưng ông ấy không nhìn thấy gì thì là thật mà.

বাংলা

ঠাকুর্দ্দা ঠিক বলেছ বাবা, ওর মধ্যে সত্যি হচ্চে ঐটুকু যে, ও চোখে দেখতে পায় না—ত ওকে কানা বল আর নাই বল। তা ও ভিক্ষা পায় না তবে তোমার কাছে বসে থাকে কী করতে?

Tiếng Việt

Thakurda Con nói đúng, thật ở ông ta chỉ có chừng ấy, là không nhìn thấy gì—thì gọi là mù hay không gọi cũng vậy. Mà ông ta chẳng xin được gì, vậy ngồi bên con làm gì?

বাংলা

অমল ওকে যে আমি শোনাই কোথায় কী আছে! বেচারা দেখতে পায় না। তুমি যে-সব দেশের কথা আমাকে বল সে-সব আমি ওকে শুনিয়ে দিই। তুমি সেদিন আমাকে সেই যে হাল্কা দেশের কথা বলেছিলে, যেখানে কোনো জিনিষের কোনো ভার নেই—যেখানে একটু লাফ দিলেই অমনি পাহাড় ডিঙিয়ে চলে যাওয়া যায় সেই হাল্কা দেশের কথা শুনে ও ভারি খুসি হয়ে উঠেছিল। আচ্ছা ফকির সে দেশে কোন দিক দিয়ে যাওয়া যায়?

Tiếng Việt

Amal Vì con kể cho ông ấy nghe cái gì có ở đâu mà! Tội nghiệp, ông ấy không nhìn thấy. Những xứ mà ông kể con, con đều kể lại cho ông ấy. Hôm nọ ông kể cho con về xứ nhẹ tênh, nơi mọi vật chẳng có sức nặng—nơi chỉ cần nhảy nhẹ một cái là vượt qua núi—ông ấy nghe chuyện xứ nhẹ tênh đó vui lắm. Fakir, đi đến xứ đó bằng đường nào vậy?

বাংলা

ঠাকুর্দ্দা ভিতরের দিক দিয়ে সে একটা রাস্তা আছে সে হয়ত খুঁজে পাওয়া শক্ত।

Tiếng Việt

Thakurda Có một con đường đi qua phía bên trong, có lẽ khó tìm.

বাংলা

অমল ও বেচারা যে অন্ধ ও হয়ত দেখতেই পাবে না—ওকে কেবল ভিক্ষাই করে বেড়াতে হবে। তাই নিয়ে ও দুঃখ করছিল— আমি ওকে বলুম ভিক্ষা করতে গিয়ে তুমি যে কত বেড়াতে পাও, সবাইত সে পায় না।

Tiếng Việt

Amal Ông ấy mù, có khi chẳng bao giờ thấy được những xứ ấy—chỉ phải đi xin suốt thôi. Ông ấy buồn vì thế—con bảo ông: nhờ đi xin mà ông được đi nhiều nơi, đâu phải ai cũng được vậy.

বাংলা

ঠাকুর্দ্দা বাবা, ঘরে বসে থাকলেই বা এত কিসের দুঃখ!

Tiếng Việt

Thakurda Con ạ, ngồi ở nhà thì cũng có gì mà buồn đến thế!

বাংলা

অমল না, না, দুঃখ নেই। প্রথমে যখন আমাকে ঘরের মধ্যে বসিয়ে রেখে দিয়েছিল আমার মনে হয়েছিল যেন দিন ফুরচ্ছে না, আমাদের রাজার ডাকঘর দেখে অবধি এখন আমার রোজই ভাল লাগে—এই ঘরের মধ্যে বসে বসেই ভাল লাগে—একদিন আমার চিঠি এসে পৌছবে সে কথা মনে করলেই আমি খুব খুসি হয়ে চুপ করে বসে থাকতে পারি। কিন্তু রাজার চিঠিতে কী যে লেখা থাকবে তাত আমি জানিনে।

Tiếng Việt

Amal Không, không, con không buồn. Lúc đầu, khi họ bắt con ngồi trong nhà, con thấy ngày dài như không hết, từ khi con thấy bưu điện của nhà vua chúng ta thì ngày nào con cũng thấy thích—cứ ngồi trong phòng này mà thấy thích—nghĩ đến một ngày thư của con sẽ tới, là con rất vui mà ngồi lặng yên được. Nhưng trong thư nhà vua sẽ viết gì thì con không biết.

বাংলা

ঠাকুর্দ্দা তা নাই জানলে। তোমার নামটিত লেখা থাকবে— তাহলেই হল।

Tiếng Việt

Thakurda Không biết cũng được. Tên con sẽ được viết trên đó—vậy là đủ.

বাংলা

(মাধবের প্রবেশ)

Tiếng Việt

(Madhav bước vào)

বাংলা

মাধব তোমরা দুজনে মিলে এ কী ফ্যাসাদ্ বাধিয়ে বসে আছ বল দেখি!

Tiếng Việt

Madhav Hai người rốt cuộc gây ra chuyện rắc rối gì đây hả!

বাংলা

ঠাকুর্দ্দা কেন হয়েছে কি?

Tiếng Việt

Thakurda Sao, có chuyện gì?

বাংলা

মাধব শুনচি, তোমরা নাকি রটিয়েছ রাজা তোমাদেরই চিঠি লিখবেন বলে ডাকঘর বসিয়েছেন!

Tiếng Việt

Madhav Nghe nói hai người đồn rằng nhà vua lập bưu điện là để viết thư cho chính hai người!

বাংলা

ঠাকুর্দ্দা তাতে হয়েচে কি?

Tiếng Việt

Thakurda Thì sao?

বাংলা

মাধব আমাদের পঞ্চানন মোড়ল সেই কথাটি রাজার কাছে লাগিয়ে বেনামি চিঠি লিখে দিয়েছে।

Tiếng Việt

Madhav Trưởng làng Panchanan của chúng ta đã đem chuyện đó mách với nhà vua, còn viết thư nặc danh.

বাংলা

ঠাকুর্দ্দা সকল কথাই রাজার কানে ওঠে সেকি আমরা জানিনে।

Tiếng Việt

Thakurda Chuyện gì cũng lọt đến tai nhà vua, lẽ nào chúng ta không biết.

বাংলা

মাধব তবে সামলে চল না কেন? রাজা বাদশার নাম করে অমন যা-তা কথা মুখে আন কেন? তোমরা ষে আমাকে সুদ্ধ মুস্কিলে ফেলবে!

Tiếng Việt

Madhav Vậy sao không giữ ý? Sao lại lôi tên vua chúa ra mà nói bậy bạ thế? Hai người làm cả tôi cũng gặp rắc rối!

বাংলা

অমল ফকির, রাজা কি রাগ করবে!

Tiếng Việt

Amal Fakir, nhà vua có giận không!

বাংলা

ঠাকুর্দ্দা অমনি বল্লেই হল! রাগ করবে! কেমন রাগ করে দেখি না! আমার মত ফকির আর তোমার মত ছেলের উপর রাগ করে সে কেমন রাজাগিরি ফলায় তা দেখা যাবে!

Tiếng Việt

Thakurda Nói vậy mà nghe được! Giận! Ngài giận thử xem! Xem ngài ra oai vua với một ông Fakir như ta và một đứa trẻ như con thế nào!

বাংলা

অমল দেখ ফকির, আজ সকালবেলা থেকে আমার চোখের উপরে থেকে থেকে অন্ধকার হয়ে আসচে, মনে হচ্চে সব যেন স্বপ্ন। একেবারে চুপ করে থাকতে ইচ্ছে করচে। কথা কইতে আর ইচ্ছে করচে না। রাজার চিঠি কি আসবে না? এখনি এই ঘর যদি সব মিলিয়ে যায়—যদি—

Tiếng Việt

Amal Ông Fakir này, từ sáng nay mắt con cứ lúc lúc lại tối sầm đi, con thấy như mọi thứ là mơ. Con chỉ muốn nằm im. Không muốn nói nữa. Thư nhà vua không đến sao? Nếu bây giờ cả căn phòng này tan biến mất—nếu—

বাংলা

ঠাকুর্দ্দা (অমলকে বাতাস করিতে করিতে) আসবে, চিঠি আজই আসবে।

Tiếng Việt

Thakurda (vừa quạt cho Amal) Sẽ đến, thư sẽ đến ngay hôm nay.

বাংলা

(কবিরাজের প্রবেশ)

Tiếng Việt

(Thầy lang bước vào)

বাংলা

কবিরাজ আজ কেমন ঠেকচে?

Tiếng Việt

Thầy lang Hôm nay thấy thế nào?

বাংলা

অমল কবিরাজমশায়, আজ খুব ভাল বোধ হচ্চে—মনে হচ্চে যেন সব বেদনা চলে গেছে।

Tiếng Việt

Amal Thưa thầy, hôm nay con thấy khỏe lắm—con thấy như mọi cơn đau đã biến mất.

বাংলা

কবিরাজ (জনান্তিকে মাধবের প্রতি) ঐ হাসিটিত ভাল ঠেক্‌চে না। ঐ যে বলচে খুব ভাল বোধ হচ্ছে ঐটেই হল খারাপ লক্ষণ। আমাদের চক্রধর দত্ত বলচেন—

Tiếng Việt

Thầy lang (nói riêng với Madhav) Nụ cười ấy tôi thấy không ổn. Nói là “thấy khỏe lắm” chính là dấu hiệu xấu. Chakradhar Datta của chúng ta nói rằng—

বাংলা

মাধব দোহাই কবিরাজমশায়, চক্রধর দত্তের কথা রেখে দিন। এখন বলুন ব্যাপারখানা কি!

Tiếng Việt

Madhav Xin thầy lang thôi nhắc Chakradhar Datta đi. Giờ xin thầy nói rõ chuyện gì đây!

বাংলা

কবিরাজ বোধ হচ্চে আর ধরে রাখা যাবে না। আমিত নিষেধ করে গিয়েছিলুম কিন্তু বোধ হচ্চে বাইরের হাওয়া লেগেছে।

Tiếng Việt

Thầy lang Có vẻ không giữ nổi nữa rồi. Tôi đã cấm rồi, nhưng có vẻ gió ngoài đã lọt vào.

বাংলা

মাধব না কবিরাজমশায়, আমি ওকে খুব করেই চারিদিক থেকে আগলে সামলে রেখেছি। ওকে বাইরে যেতে দিইনে—দরজা ত প্রায়ই বন্ধই রাখি!

Tiếng Việt

Madhav Không đâu thưa thầy, tôi đã che chắn cẩn thận mọi phía. Tôi không cho nó ra ngoài—cửa thì hầu như lúc nào cũng đóng!

বাংলা

কবিরাজ হঠাৎ আজ একটা কেমন হাওয়া দিয়েছে—আমি দেখে এলুম তোমাদের সদর দরজার ভিতর দিয়ে হু হু করে হাওয়া বইচে। ওটা একেবারেই ভাল নয়। ও দরজাটা বেশ ভাল করে তালাচাবি বন্ধ করে দাও। না হয় দিন দুই তিন তোমাদের এখানে লোক আনাগোনা বন্ধই থাক না। যদি কেউ এসে পড়ে খিড়কি দরজা আছে। ঐ যে জানলা দিয়ে সুর্যাস্তের আভাটা আসচে ওটাও বন্ধ করে দাও, ওতে রোগীকে বড় জাগিয়ে রেখে দেয়।

Tiếng Việt

Thầy lang Hôm nay bỗng có một luồng gió lạ—tôi đến thấy gió thổi vù vù qua cổng chính nhà anh. Cái đó hoàn toàn không tốt. Cổng ấy anh khóa chặt lại cho kỹ. Hoặc là hai ba ngày này cấm người ra vào chỗ anh đi. Nếu ai đến thì có cửa sau. Còn cái ánh hoàng hôn chiếu qua cửa sổ kia cũng đóng lại, nó làm bệnh nhân thức quá.

বাংলা

মাধব অমল চোখ বুজে রয়েছে, বোধ হয় ঘুমচ্চে। ওর মুখ দেখে মনে হয় যেন-কবিরাজমশায়, যে আপনার নয় তাকে ঘরে এনে রাখলুম, তাকে ভালবাসলুম, এখন বুঝি আর তাকে রাখতে পারব না।

Tiếng Việt

Madhav Amal nhắm mắt, chắc đang ngủ. Nhìn mặt nó thì như thể—thưa thầy, tôi đem về nhà một đứa chẳng phải ruột thịt, tôi thương nó, mà giờ có lẽ không giữ nổi nó nữa.

বাংলা

কবিরাজ ও কি! তোমার ঘরে যে মোড়ল আসচে। এ কি উৎপাত! আমি আসি ভাই। কিন্তু তুমি যাও এখনি ভাল করে দরজাটা বন্ধ করে দাও! আমি বাড়ি গিয়েই একটা বিষবড়ি পাঠিয়ে দিচ্চি—সেইটে খাইয়ে দেখ—যদি রাখবার হয়ত সেইটােতেই টেনে রাখতে পারবে!

Tiếng Việt

Thầy lang Chết! Trưởng làng đang vào nhà anh kìa. Làm phiền quá! Tôi đi đây nhé. Nhưng anh đi đóng cửa kỹ ngay đi! Về đến nhà tôi sẽ cho gửi sang một viên thuốc độc—cho nó uống thử—nếu còn giữ được thì chính viên ấy sẽ giữ được!

বাংলা

(মাধব ও কবিরাজের প্রস্থান)

Tiếng Việt

(Madhav và Thầy lang ra)

বাংলা

(মোড়লের প্রবেশ)

Tiếng Việt

(Trưởng làng bước vào)

বাংলা

মোড়ল কি রে ছোঁড়া!

Tiếng Việt

Trưởng làng Này thằng nhóc!

বাংলা

ঠাকুর্দ্দা (তাড়াতাড়ি উঠিয়া দাঁড়াইয়া) আরে আরে চুপ্ চুপ্!

Tiếng Việt

Thakurda (vội đứng dậy) Ôi ôi, im đi, im đi!

বাংলা

অমল না ফকির! তুমি ভাবচ আমি ঘুমচ্চি! আমি ঘুমাইনি। আমি সব শুনচি। আমি যেন অনেকদূরের কথাও শুনতে পাচ্চি। আমার মনে হচ্চে আমার মা আমার বাবা যেন শিয়রের কাছে কথা কচ্চেন।

Tiếng Việt

Amal Không, Fakir! Ông tưởng con ngủ! Con không ngủ. Con nghe hết. Con như nghe được cả những lời từ rất xa. Con thấy như mẹ con, cha con đang nói chuyện bên đầu giường.

বাংলা

(মাধবের প্রবেশ)

Tiếng Việt

(Madhav bước vào)

বাংলা

মোড়ল ওহে মাধবদত্ত, আজ কাল তোমাদের যে খুব বড় বড় লোকের সঙ্গে সম্বন্ধ!

Tiếng Việt

Trưởng làng Này Madhav Datta, dạo này nhà các anh quan hệ với toàn người to lớn nhỉ!

বাংলা

মাধব বলেন কি, মোড়লমশায়! এমন পরিহাস করবেন না। আমরা নিতান্তই সামান্য লোক।

Tiếng Việt

Madhav Ông nói gì thế, thưa ông Trưởng làng! Xin ông đừng đùa thế. Chúng tôi chỉ là người tầm thường thôi.

বাংলা

মোড়ল তোমাদের এই ছেলেটি যে রাজার চিঠির জন্যে অপেক্ষা করে আছে।

Tiếng Việt

Trưởng làng Thằng nhóc nhà anh đang chờ thư của nhà vua kia kìa.

বাংলা

মাধব ও ছেলেমানুষ, ও পাগল, ওর কথা কি ধরতে আছে!

Tiếng Việt

Madhav Nó là trẻ con, nó điên, lời nó có đáng để bụng đâu!

বাংলা

মোড়ল না, না, এতে আর আশ্চর্য্য কি! তোমাদের মত এমন যোগ্য ঘর রাজা পাবেন কোথায়? সেইজন্যই দেখচ না, ঠিক তোমাদের জানলার সামনেই রাজার নতুন ডাকঘর বসেছে। ওরে ছোঁড়া, তোর নামে রাজার চিঠি এসেছে যে!

Tiếng Việt

Trưởng làng Không, không, chuyện đó có gì lạ! Nhà vua tìm đâu ra gia đình xứng đáng như các anh? Vì thế mà anh thấy đấy, bưu điện mới của nhà vua lập ngay trước cửa sổ nhà anh. Này thằng nhóc, thư của nhà vua gửi cho mày đến rồi đây!

বাংলা

অমল (চমকিয়া উঠিয়া) সত্যি?

Tiếng Việt

Amal (giật mình) Thật không?

বাংলা

মোড়ল একি সত্যি না হয়ে যায়! তোমার সঙ্গে রাজার বন্ধুত্ব! (একখানা অক্ষরশূন্য কাগজ দিয়া) হাহাহাহ, এই যে তাঁর চিঠি।

Tiếng Việt

Trưởng làng Sao lại không thật! Mày với nhà vua là bạn bè mà! (đưa một tờ giấy trắng không chữ) Ha ha ha ha, đây là thư của ngài.

বাংলা

অমল আমাকে ঠাট্ট কোরো না। ফকির, ফকির, তুমি বলনা, এই কি সত্যি তার চিঠি?

Tiếng Việt

Amal Ông đừng chế giễu cháu. Fakir, Fakir, ông nói đi, đây có thật là thư của ngài không?

বাংলা

ঠাকুর্দ্দা হাঁ বাবা, আমি ফকির তোমাকে বলচি এই সত্য তার চিঠি।

Tiếng Việt

Thakurda Ừ con, ta là Fakir, ta nói với con đây là thư thật của ngài.

বাংলা

অমল কিন্তু আমি যে এতে কিছুই দেখতে পাচ্চিনে—আমার চোখে আজ সব শাদা হয়ে গেছে! মোড়লমশায় বলে দাওনা এ চিঠিতে কী লেখা আছে!

Tiếng Việt

Amal Nhưng cháu chẳng thấy gì trong đó—hôm nay mắt cháu cái gì cũng trắng xóa! Ông Trưởng làng nói cho cháu đi, thư này viết gì!

বাংলা

মোড়ল রাজা লিথচেন, আমি আজকালের মধ্যেই তোমাদের বাড়িতে যাচ্চি, আমার জন্যে তোমাদের মুড়িমুড়কির ভোগ তৈরি করে রেখো-রাজভবন আর আমার এক দণ্ড ভাল লাগচে না। হাহাহাহা।

Tiếng Việt

Trưởng làng Nhà vua viết: nay mai ta sẽ đến nhà các người, hãy chuẩn bị cho ta một bữa bỏng gạo và kẹo—cung điện ta chẳng chịu nổi nữa dù chỉ một khắc. Ha ha ha ha.

বাংলা

মাধব (হাত জোড় করিয়া) মোড়লমশায় দোহাই আপনার, এসব কথা নিয়ে পরিহাস করবেন না!

Tiếng Việt

Madhav (chắp tay) Xin ông Trưởng làng, xin ông đừng đùa với những chuyện này!

বাংলা

ঠাকুর্দ্দা পরিহাস! কিসের পরিহাস! পরিহাস করেন এমন সাধ্য আছে ওঁর!

Tiếng Việt

Thakurda Đùa! Đùa cái gì! Ông ta nào có gan mà đùa!

বাংলা

মাধব আরে! ঠাকুর্দ্দা, তুমিও ক্ষেপে গেলে নাকি!

Tiếng Việt

Madhav Này! Ông Thakurda, ông cũng phát điên rồi sao!

বাংলা

ঠাকুর্দ্দা হাঁ, আমি ক্ষেপেছি! তাই আজ এই শাদা কাগজে অক্ষর দেখতে পাচ্চি। রাজা লিথচেন তিনি স্বয়ং অমলকে দেখতে আসচেন, তিনি তাঁর রাজকবিরাজকে ও সঙ্গে করে আনচেন।

Tiếng Việt

Thakurda Ừ, ta điên rồi! Nên hôm nay mới thấy chữ trên tờ giấy trắng này. Nhà vua viết rằng chính ngài sẽ đến thăm Amal, ngài còn đem theo cả ngự y của ngài.

বাংলা

অমল ফকির, ঐ যে, ফকির, তার বাজনা বাজচে, শুনতে পাচ্চ না?

Tiếng Việt

Amal Fakir, kìa, Fakir, nhạc của ngài đang nổi lên, ông không nghe thấy sao?

বাংলা

মোড়ল হাহাহাহা! উনি আরো একটু না ক্ষেপলে ত শুনতে পাবেন না।

Tiếng Việt

Trưởng làng Ha ha ha ha! Ông ta phải điên thêm chút nữa mới nghe được!

বাংলা

অমল মোড়লমশায়, আমি মনে করতুম, তুমি আমার উপর রাগ করেচ—তুমি আমাকে ভালবাসনা। তুমি যে সত্যি রাজার চিঠি আনবে এ আমি মনে করিনি—দাও আমাকে তোমার পায়ের ধূলো দাও।

Tiếng Việt

Amal Ông Trưởng làng, cháu cứ nghĩ ông giận cháu—ông không thương cháu. Cháu không ngờ ông thật sự mang thư của nhà vua đến—cho cháu xin chút bụi dưới chân ông.

বাংলা

মোড়ল না, এ ছেলেটার ভক্তিশ্রদ্ধা আছে। বুদ্ধি নেই বটে কিন্তু মনটা ভাল।

Tiếng Việt

Trưởng làng Thằng bé này có lòng kính trọng. Không khôn, nhưng bụng dạ tốt.

বাংলা

অমল এতক্ষণে চার প্রহর হয়ে গেছে বোধ হয়। ঐ যে ঢং ঢং ঢং— ঢং ঢং ঢং! সন্ধ্যাতারা কি উঠেছে ফকির? আমি কেন দেখতে পাচ্চিনে?

Tiếng Việt

Amal Chắc đã mấy tiếng trôi qua rồi. Kìa, boong boong boong—boong boong boong! Sao hôm đã mọc chưa, Fakir? Sao con không thấy?

বাংলা

ঠাকুর্দ্দা ওরা যে জানলা বন্ধ করে দিয়েছে, আমি খুলে দিচ্চি।

Tiếng Việt

Thakurda Họ đóng cửa sổ rồi, để ta mở.

বাংলা

(বাহিরে দ্বারে আঘাত)

Tiếng Việt

(Có tiếng đập cửa bên ngoài)

বাংলা

মাধব ও কি ও! ও কেও! এ কী উৎপাত! বাহির হইতে খোল দ্বার।

Tiếng Việt

Madhav Cái gì thế! Ai đó! Chuyện gì thế này! Từ bên ngoài Mở cửa ra.

বাংলা

মাধব কে তোমরা? বাহির হইতে খোল দ্বার!

Tiếng Việt

Madhav Các người là ai? Từ bên ngoài Mở cửa ra!

বাংলা

মাধব মোড়লমশায়! এ ত ডাকাত নয়!

Tiếng Việt

Madhav Ông Trưởng làng! Đây đâu phải cướp!

বাংলা

মোড়ল কেরে! আমি পঞ্চানন মোড়ল! তোদের মনে ভয় নেই নাকি। দেখ একবার; শব্দ থেমেছে! পঞ্চাননের আওয়াজ পেলে আর রক্ষা নেই! যত বড় ডাকাতই হোকনা—

Tiếng Việt

Trưởng làng Ai đó! Ta là Trưởng làng Panchanan! Bọn bay không sợ sao. Xem kìa, tiếng đã dứt! Nghe giọng Panchanan là hết đường sống! Dù có là cướp to đến đâu—

বাংলা

মাধব (জানলা দিয়া মুখ বাড়াইয়া) দ্বার যে ভেঙে ফেলেছে তাই আর শব্দ দেই!

Tiếng Việt

Madhav (thò đầu ra cửa sổ) Cửa bị đạp tung rồi nên mới hết tiếng!

বাংলা

(রাজদূতের প্রবেশ)

Tiếng Việt

(Sứ giả của nhà vua bước vào)

বাংলা

রাজদূত মহারাজ আজ রাত্রে আসবেন।

Tiếng Việt

Sứ giả của nhà vua Đức vua đêm nay sẽ đến.

বাংলা

মোড়ল কি সর্ব্বনাশ!

Tiếng Việt

Trưởng làng Tai họa rồi!

বাংলা

অমল কতরাত্রে দূত? কত রাত্রে?

Tiếng Việt

Amal Vào lúc nào trong đêm, sứ giả? Lúc nào?

বাংলা

দূত আজ দুই প্রহর রাত্রে।

Tiếng Việt

Sứ giả Đêm nay, lúc nửa đêm.

বাংলা

অমল যখন আমার বন্ধু প্রহরী নগরের সিংহদ্বারে ঘণ্টা বাজাবে ঢং ঢং, ঢং ঢং ঢং—তখন?

Tiếng Việt

Amal Là lúc người lính gác bạn con đánh chuông ở cổng thành boong boong, boong boong boong—lúc đó hả?

বাংলা

দূত হাঁ, তখন! রাজা তার বালক বন্ধুটিকে দেখবার জন্যে তাঁর কালের চেয়ে বড় কবিরাজকে পাঠিয়েছেন।

Tiếng Việt

Sứ giả Phải, lúc đó! Nhà vua sai vị thầy thuốc lớn hơn cả Thời gian đến thăm người bạn nhỏ của ngài.

বাংলা

(রাজকবিরাজের প্রবেশ)

Tiếng Việt

(Ngự y bước vào)

বাংলা

রাজকবিরাজ এ কি! চারিদিকে সমস্তই যে বন্ধ! খুলে দাও, খুলে দাও, দ্বার জানলা আছে সব খুলে দাও! (অমলের গায়ে হাত) বাবা, কেমন বোধ করচ?

Tiếng Việt

Ngự y Sao thế này! Xung quanh đóng kín hết! Mở ra, mở ra, mọi cửa, mọi cửa sổ đều mở hết ra! (đặt tay lên người Amal) Con, con thấy thế nào?

বাংলা

অমল খুব ভাল, খুব ভাল কবিরাজমশায়! আমার আর কোনো দুঃখ নেই, কোনো বেদনা নেই! আঃ সব খুলে দিয়েছ—সব তারাগুলি দেখতে পাচ্চি—অন্ধকারের ওপারকার সব তারা!

Tiếng Việt

Amal Rất khỏe, rất khỏe thưa thầy! Con không còn buồn gì nữa, không còn đau gì nữa! A, thầy mở hết rồi—con thấy tất cả các vì sao—những vì sao bên kia bóng tối!

বাংলা

কবিরাজ অৰ্দ্ধরাত্রে যখন রাজা আসবেন তখন তুমি বিছানা ছেড়ে উঠে তার সঙ্গে বেরতে পারবে?

Tiếng Việt

Ngự y Nửa đêm khi nhà vua đến, con có thể rời giường mà đi cùng ngài được không?

বাংলা

অমল পারব আমি পারব। বেরতে পারলে আমি বাঁচি। আমি রাজাকে বলব এই অন্ধকার আকাশে ধ্রুবতারাটিকে দেখিয়ে দাও। আমি সে তারা বোধহয় কতবার দেখেছি কিন্তু সেযে কোনটা সে ত আমি চিনিনে।

Tiếng Việt

Amal Được, con được. Ra được thì con mừng lắm. Con sẽ nói với nhà vua chỉ cho con ngôi sao Bắc Cực trên bầu trời tối này. Chắc con đã thấy sao ấy bao lần nhưng con không biết nó là ngôi nào.

বাংলা

কবিরাজ তিনি সব চিনিয়ে দেবেন। (মাধবের প্রতি) এই ঘরটি রাজার আগমনের জন্য পরিষ্কার করে ফুল দিয়ে সাজিয়ে রাখ! (মোড়লকে নির্দেশ করিয়া) ঐ লোকটিকে ত এ ঘরে রাখা চলবে না!

Tiếng Việt

Ngự y Ngài sẽ chỉ cho con biết hết. (nói với Madhav) Dọn dẹp căn phòng này sạch sẽ, trang hoàng hoa để đón nhà vua! (chỉ Trưởng làng) Người này thì không được để ở trong phòng này!

বাংলা

অমল না, না, কবিরাজমশায়, উনি আমার বন্ধু! তোমরা যখন আসনি উনিই আমাকে রাজার চিঠি এনে দিয়েছিলেন।

Tiếng Việt

Amal Không, không, thưa thầy, ông ấy là bạn của con! Khi thầy chưa đến, chính ông ấy đã mang thư nhà vua đến cho con.

বাংলা

কবিরাজ আচ্ছা, বাবা, উনি যখন তোমার বন্ধু তখন উনিও এ ঘরে রইলেন।

Tiếng Việt

Ngự y Được rồi, con, ông ấy đã là bạn con thì ông ấy cũng ở lại phòng này.

বাংলা

মাধব (অমলের কানে কানে) বাবা, রাজা তোমাকে ভালবাসেন তিনি স্বয়ং আজ আসচেন—তার কাছে আজ কিছু প্রার্থনা কোরো! আমাদের অবস্থা ত ভাল নয়! জান ত সব।

Tiếng Việt

Madhav (thì thầm vào tai Amal) Con, nhà vua thương con, hôm nay chính ngài đến—hôm nay xin ngài điều gì đi con! Hoàn cảnh nhà ta đâu có khá! Con biết hết mà.

বাংলা

অমল সে আমি ঠিক করে রেখেছি পিসেমশায়—সে তোমার কোনো ভাবনা নেই।

Tiếng Việt

Amal Con đã định sẵn rồi dượng—dượng không phải lo gì.

বাংলা

মাধব কি ঠিক করেছ বাবা?

Tiếng Việt

Madhav Con định gì, con?

বাংলা

অমল আমি তাঁর কাছে চাইব তিনি যেন আমাকে তাঁর ডাকঘরের হরকরা করে দেন—আমি দেশে ঘরে ঘরে তাঁর চিঠি বিলি করব।

Tiếng Việt

Amal Con sẽ xin ngài cho con làm người đưa thư của bưu điện ngài—con sẽ đi phát thư của ngài đến từng nhà khắp xứ.

বাংলা

মাধব (ললাটে করাঘাত করিয়া) হায় আমার কপাল!

Tiếng Việt

Madhav (đập tay lên trán) Trời ơi, số tôi!

বাংলা

অমল পিসেমশায় রাজা আসবেন, তাঁর জন্যে কী ভোগ তৈরি রাখবে?

Tiếng Việt

Amal Dượng, nhà vua sẽ đến, dượng chuẩn bị cho ngài món gì?

বাংলা

দূত তিনি বলে দিয়েছেন তোমাদের এখানে তাঁর মুড়িমুড়কির ভোগ হবে।

Tiếng Việt

Sứ giả Ngài đã dặn rằng ở nhà các vị ngài sẽ dùng bữa bỏng gạo và kẹo.

বাংলা

অমল মুড়ি মুড়কি! মোড়লমশায়, তুমিত আগেই বলে দিয়েছিলে, রাজার সব খবরই তুমি জান! আমরা ত কিছুই জানতুম না!

Tiếng Việt

Amal Bỏng gạo và kẹo! Ông Trưởng làng, ông đã nói trước rồi, ông biết hết tin về nhà vua! Còn chúng cháu chẳng biết gì!

বাংলা

মোড়ল আমার বাড়িতে যদি লোক পাঠিয়ে দাও তাহলে রাজার জন্যে ভাল ভাল কিছু–

Tiếng Việt

Trưởng làng Nếu các anh cho người sang nhà tôi, tôi sẽ có những món ngon dành cho nhà vua—

বাংলা

রাজকবিরাজ কোনো দরকার নেই! এইবার তোমরা সকলে স্থির হও! এল, এল, ওর ঘুম এল! আমি বালকের শিয়রের কাছে বস্‌ব—ওর ঘুম আস্‌চে! প্রদীপের আলো নিবিয়ে দাও—এখন আকাশের তারাটি থেকে আলো আসুক্! ওর ঘুম এসেছে।

Tiếng Việt

Ngự y Không cần gì cả! Giờ tất cả hãy yên lặng! Đến rồi, đến rồi, giấc ngủ đã đến với nó! Ta sẽ ngồi bên đầu đứa bé—nó sắp ngủ rồi! Tắt đèn đi—giờ để ánh sáng từ vì sao trên trời chiếu xuống! Nó ngủ rồi.

বাংলা

মাধব (ঠাকুর্দ্দার প্রতি) ঠাকুর্দ্দা তুমি অমন মূর্ত্তিটার মত হাতজোড় করে নীরব হয়ে আছ কেন? আমার কেমন ভয় হচ্চে! এ যা দেখ্‌চি এ সব কি ভাল লক্ষণ? এরা আমার ঘর অন্ধকার করে দিচ্চে কেন? তারার আলোতে আমার কী হবে!

Tiếng Việt

Madhav (nói với Thakurda) Ông Thakurda, sao ông chắp tay im lặng như bức tượng thế? Tôi sợ quá! Những gì tôi đang thấy đây, có phải điềm lành không? Sao họ làm tối nhà tôi? Ánh sao thì giúp được gì cho tôi!

বাংলা

ঠাকুর্দ্দা চুপ কর অবিশ্বাসী! কথা কোয়োনা!

Tiếng Việt

Thakurda Im đi, kẻ vô tín! Đừng nói!

বাংলা

(সুধার প্রবেশ)

Tiếng Việt

(Sudha bước vào)

বাংলা

সুধা অমল!

Tiếng Việt

Sudha Amal!

বাংলা

রাজকবিরাজ ও ঘুমিয়ে পড়েছে।

Tiếng Việt

Ngự y Nó ngủ rồi.

বাংলা

সুধা আমি যে ওর জন্যে ফুল এনেছি—ওর হাতে কি দিতে পারব না?

Tiếng Việt

Sudha Cháu mang hoa đến cho bạn ấy—cháu không đặt vào tay bạn ấy được sao?

বাংলা

রাজকবিরাজ আচ্ছা, দাও তোমার ফুল!

Tiếng Việt

Ngự y Được, đưa hoa của cháu đây!

বাংলা

সুধা ও কখন্ জাগ্‌বে?

Tiếng Việt

Sudha Khi nào bạn ấy tỉnh?

বাংলা

রাজকবিরাজ এখনি যখন রাজা এসে ওকে ডাক্‌বেন।

Tiếng Việt

Ngự y Ngay khi nhà vua đến gọi nó.

বাংলা

সুধা তখন তোমরা ওকে একটি কথা কানে কানে বলে দেবে?

Tiếng Việt

Sudha Khi đó các bác sẽ nói thầm vào tai bạn ấy một lời chứ?

বাংলা

রাজকবিরাজ কি বল্‌ব?

Tiếng Việt

Ngự y Nói gì?

বাংলা

সুধা বলো যে, সুধা তোমাকে ভোলেনি।

Tiếng Việt

Sudha Nói là Sudha không quên bạn.