Milindapañha
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Mi-lan-đà Vấn Đạo
MIL5.5.6 · Khuddaka Nikāya
Câu Hỏi Về Chúa Voi Chaddanta và Chàng Trai Jotipāla
Meṇḍakapañha
Pāli đọc tại bilara commit 11c9d708978c · 4 bản: Pāli, English, Việt hiện hành, Việt dự án
Rubric chất lượng bản dịch
Mỗi tiêu chí chấm từ 0 đến 10. Điểm chung là trung bình của đủ 10 tiêu chí. Kiểm tra kỹ thuật chỉ chấm phần đo được; ô chưa đánh giá không phải điểm 0.
Điểm trên 9, không có lỗi chặn và vượt kiểm tra phát hành mới đủ điều kiện published. Lỗi chặn luôn thắng điểm số.
10 tiêu chí chấm bản dịch
| Tiêu chí | Cách đánh giá |
|---|---|
| Nguồn & xuất xứ | Đúng UID, nguồn Pāli đã ghim; xác định đúng tác giả và nguồn tham khảo. |
| Đúng nghĩa Pāli | Giữ đủ ý; không thêm diễn giải vào lời kinh, không làm lệch giáo nghĩa. |
| Ngữ pháp & logic | Đúng người nói, chủ thể, phủ định, điều kiện, số lượng và quan hệ mệnh đề. |
| Đủ đoạn & căn chỉnh | Đủ segment, đúng ID và ranh giới; bảo toàn lặp và dấu lược. |
| Thuật ngữ | Chính xác theo ngữ cảnh, giữ các phân biệt quan trọng và nhất quán. |
| Đối chiếu nguồn | Đọc Pāli, English và Việt truyền thống khi có; phân xử bất đồng bằng Pāli. |
| Tiếng Việt sáng rõ | Câu tự nhiên, dễ hiểu, không dịch máy móc hay giả cổ. |
| Hán–Việt & súc tích | Giữ thuật ngữ hữu ích, giảm từ tối nghĩa và diễn đạt dài dòng. |
| Bất định & trung thực | Ghi nhận cách hiểu khác; không bịa nguồn hoặc che giấu bất định. |
| Kỹ thuật & phát hành | JSON/YAML, NFC, metadata, giấy phép và các kiểm tra bắt buộc đều đạt. |
2026-10-06 · Kiểm tra kỹ thuật · Chưa có điểm tổng
Người/công cụ đánh giá: Repository segment validator.
Khớp nội dung và nguồn đang hiển thị.
Kiểm tra tự động 26 segment với Pāli trong cache: đủ ID, giá trị, NFC và hệ chữ Latin. Chưa đọc đối chiếu nghĩa, ngữ pháp hoặc văn phong; chưa chấm lại 10 tiêu chí. Đây không phải chứng nhận hash upstream hoặc giấy phép, không xác nhận trạng thái xuất bản.
| Tiêu chí | Điểm / 10 |
|---|---|
| Nguồn & xuất xứ | Chưa đánh giá |
| Đúng nghĩa Pāli | Chưa đánh giá |
| Ngữ pháp & logic | Chưa đánh giá |
| Đủ đoạn & căn chỉnh | 10 |
| Thuật ngữ | Chưa đánh giá |
| Đối chiếu nguồn | Chưa đánh giá |
| Tiếng Việt sáng rõ | Chưa đánh giá |
| Hán–Việt & súc tích | Chưa đánh giá |
| Bất định & trung thực | Chưa đánh giá |
| Kỹ thuật & phát hành | Chưa đánh giá |
Lỗi chặn ghi nhận: không ghi nhận trong phạm vi đánh giá này.
Mã lần chấm: eaa7fef6-832f-4866-8724-c856ebb59b44 · Nguồn: 11c9d708978c · SHA-256 nội dung: 015bbae7d501a83426442c1d76dac44457a0a506b385707f6c6a0bae96f16274
2026-10-05 · Kiểm tra kỹ thuật · Chưa có điểm tổng
Người/công cụ đánh giá: Repository segment validator.
Khớp nội dung và nguồn đang hiển thị.
Kiểm tra tự động 26 segment với Pāli trong cache: đủ ID, giá trị, NFC và hệ chữ Latin. Chưa đọc đối chiếu nghĩa, ngữ pháp hoặc văn phong; chưa chấm lại 10 tiêu chí. Đây không phải chứng nhận hash upstream hoặc giấy phép, không xác nhận trạng thái xuất bản.
| Tiêu chí | Điểm / 10 |
|---|---|
| Nguồn & xuất xứ | Chưa đánh giá |
| Đúng nghĩa Pāli | Chưa đánh giá |
| Ngữ pháp & logic | Chưa đánh giá |
| Đủ đoạn & căn chỉnh | 10 |
| Thuật ngữ | Chưa đánh giá |
| Đối chiếu nguồn | Chưa đánh giá |
| Tiếng Việt sáng rõ | Chưa đánh giá |
| Hán–Việt & súc tích | Chưa đánh giá |
| Bất định & trung thực | Chưa đánh giá |
| Kỹ thuật & phát hành | Chưa đánh giá |
Lỗi chặn ghi nhận: không ghi nhận trong phạm vi đánh giá này.
Mã lần chấm: 920690bc-baf4-4054-b4b9-5252d8775f6f · Nguồn: 11c9d708978c · SHA-256 nội dung: 015bbae7d501a83426442c1d76dac44457a0a506b385707f6c6a0bae96f16274
2026-10-03 · Scorecard lịch sử · 9.23/10
Người/công cụ đánh giá: OpenCode Space Bunny Free (agent).
Scorecard trong metadata cũ; chưa lưu dấu vân tay nội dung hoặc ghi chú của lần chấm. Không coi đây là một lượt chấm lại.
| Tiêu chí | Điểm / 10 |
|---|---|
| Nguồn & xuất xứ | 9.5 |
| Đúng nghĩa Pāli | 9.3 |
| Ngữ pháp & logic | 9.3 |
| Đủ đoạn & căn chỉnh | 10 |
| Thuật ngữ | 9.2 |
| Đối chiếu nguồn | 7.5 |
| Tiếng Việt sáng rõ | 9.3 |
| Hán–Việt & súc tích | 9.4 |
| Bất định & trung thực | 9.2 |
| Kỹ thuật & phát hành | 9.6 |
Lỗi chặn: Không có tầng tham khảo tiếng Anh tại commit đã ghim: tệp `translation/en/sujato/sutta/kn/mil/mil5.5.6_translation-en-sujato.json` không tồn tại trong `.cache/upstream/suttacentral/`, và `source/upstream-manifest.json` không liệt kê bất kỳ tệp nào cho uid này — đây là `not-published-upstream`, KHÔNG phải `not-synced`. Đo coverage theo đúng công thức `source/layers.yaml` (Pāli có nội dung ≥ 40 ký tự, loại block tham chiếu `:0`) cho 0 trên 26 khoá = 0%, dưới ngưỡng 0.8. `scripts/validate.ts` coi tệp Anh thiếu là **error** khi status là `review` hoặc `published`, nên bài bắt buộc `draft`. Tầng `vietnamese-current` cũng vắng: `translation/vi/phantuananh` tại commit đã ghim chỉ có 26 tệp và toàn bộ là Pháp Cú. Lớp lấp `english-project` của dự án cũng không có cho uid này. Ba tầng tham khảo đều vắng ⇒ bài dịch chỉ từ Pāli root ⇒ blocker thật, và đây là **giới hạn upstream**, không phải lỗi của người dịch. Vì vậy `triangulation` bị chặn ở 7.5 (≤ 8.0) chứ không nâng để né blocker..
English
Tham khảoBản tham khảo do SuttaCentral phát hành, không phải bản của dự án.
Bhikkhu Sujato.
Bản chụp đã pin không có bản dịch cho bài này. Đây là giới hạn của bản chụp SuttaCentral, không phải thiếu sót của dự án.
Việt hiện hành
Tham khảoBản Việt đang lưu hành, tại bản chụp đã pin.
HT. Thích Minh Châu.
Bản chụp đã pin không có bản dịch cho bài này. Đây là giới hạn của bản chụp SuttaCentral, không phải thiếu sót của dự án.
Việt dự án
Bản của dự ánBản dịch canonical của dự án. Đây là bản đang biên tập.
26/26 segment có nội dung
NguồnBản dịch của dự án Kinh Tạng Pāli Việt — CC0 1.0, không phải bản của SuttaCentral
Nguồn, giấy phép và ghi công đầy đủ
Bản đang biên tập: Việt dự án · trạng thái draft
Meṇḍakapañha
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Những Câu Hỏi Lưỡng Đao
Santhavavagga
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Phẩm Kết Giao Thân Thiết
6. Chaddantajotipālārabbhapañha
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
6. Câu Hỏi Về Chúa Voi Chaddanta và Chàng Trai Jotipāla
“Bhante nāgasena, bhāsitampetaṁ bhagavatā chaddanto nāgarājā—
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
“Bạch đại đức Nāgasena, Thế Tôn từng nói về chúa voi Chaddanta rằng:
‘Vadhissametanti parāmasanto,
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
‘Khi chạm vào người thợ săn định giết mình,
Kāsāvamaddakkhi dhajaṁ isīnaṁ;
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
nó nhìn thấy tấm y cà-sa là ngọn cờ của các bậc ẩn sĩ;
Dukkhena phuṭṭhassudapādi saññā,
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Dù đang đau đớn tột cùng nhưng nhận thức liền khởi sanh:
Arahaddhajo sabbhi avajjharūpo’ti.
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Lá cờ của bậc A-la-hán chẳng bao giờ đáng bị hãm hại’.
Puna ca bhaṇitaṁ—
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Nhưng Ngài lại bảo ở nơi khác:
‘jotipālamāṇavo samāno kassapaṁ bhagavantaṁ arahantaṁ sammāsambuddhaṁ muṇḍakavādena samaṇakavādena asabbhāhi pharusāhi vācāhi akkosi paribhāsī’ti.
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
‘Khi còn là thanh niên Jotipāla, chàng đã buông lời thóa mạ, sỉ nhục Đức Phật Kassapa, bậc A-la-hán Chánh Đẳng Giác, bằng những lời thô bạo tục tằn rằng Ngài là kẻ trọc đầu, là gã sa-môn hèn hạ’.
Yadi, bhante nāgasena, bodhisatto tiracchānagato samāno kāsāvaṁ abhipūjayi, tena hi ‘jotipālena māṇavena kassapo bhagavā arahaṁ sammāsambuddho muṇḍakavādena samaṇakavādena asabbhāhi pharusāhi vācāhi akkuṭṭho paribhāsito’ti yaṁ vacanaṁ, taṁ micchā.
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Bạch đại đức, nếu Bồ-tát khi còn là loài súc sanh mà lại biết kính trọng chiếc y cà-sa, thì lời dạy chàng thanh niên Jotipāla phỉ báng sỉ nhục Đức Phật Kassapa là sai lầm.
Yadi jotipālena māṇavena kassapo bhagavā arahaṁ sammāsambuddho muṇḍakavādena samaṇakavādena asabbhāhi pharusāhi vācāhi akkuṭṭho paribhāsito, tena hi ‘chaddantena nāgarājena kāsāvaṁ pūjitan’ti tampi vacanaṁ micchā.
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Còn nếu chàng thanh niên Jotipāla từng buông lời thóa mạ Đức Phật Kassapa, thì lời nói chúa voi Chaddanta tôn kính chiếc y cà-sa cũng là sai lầm.
Yadi tiracchānagatena bodhisattena kakkhaḷakharakaṭukavedanaṁ vedayamānena luddakena nivatthaṁ kāsāvaṁ pūjitaṁ, kiṁ manussabhūto samāno paripakkañāṇo paripakkāya bodhiyā kassapaṁ bhagavantaṁ arahantaṁ sammāsambuddhaṁ dasabalaṁ lokanāyakaṁ uditoditaṁ jalitabyāmobhāsaṁ pavaruttamaṁ pavararucirakāsikakāsāvamabhipārutaṁ disvā na pūjayi?
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Vì sao Bồ-tát trong thân súc sanh chịu đựng mũi tên tẩm độc lại biết kính trọng chiếc y của kẻ thợ săn, mà khi sanh làm người có trí tuệ chín muồi lại không biết tôn kính Đấng Thập Lực Kassapa uy quang rực rỡ đắp tấm y cà-sa thanh tịnh?
Ayampi ubhato koṭiko pañho tavānuppatto, so tayā nibbāhitabboti.
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Đây là câu hỏi hai đầu mối khó khăn, xin ngài hãy giải đáp thỏa đáng”.
Bhāsitampetaṁ, mahārāja, bhagavatā chaddanto nāgarājā ‘vadhissametanti …pe…
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
“Tâu đại vương, Thế Tôn quả có dạy chuyện chúa voi Chaddanta khởi tâm: ‘Khi chạm vào người thợ săn … chẳng bao giờ đáng bị hãm hại’.
avajjharūpo’ti.
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
đó là sự thật.
Jotipālena ca māṇavena kassapo bhagavā arahaṁ sammāsambuddho muṇḍakavādena samaṇakavādena asabbhāhi pharusāhi vācāhi akkuṭṭho paribhāsito, tañca pana jātivasena kulavasena.
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Và chàng thanh niên Jotipāla từng sỉ nhục Đức Phật Kassapa cũng là sự thật, nhưng đó là do ảnh hưởng của tập quán gia tộc và giai cấp sanh ra.
Jotipālo, mahārāja, māṇavo assaddhe appasanne kule paccājāto, tassa mātāpitaro bhaginibhātaro dāsidāsaceṭakaparivārakamanussā brahmadevatā brahmagarukā, te ‘brāhmaṇā eva uttamā pavarā’ti avasese pabbajite garahanti jigucchanti, tesaṁ taṁ vacanaṁ sutvā jotipālo māṇavo ghaṭikārena kumbhakārena satthāraṁ dassanāya pakkosito evamāha—
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Chàng thanh niên Jotipāla sanh ra trong một gia đình hoàn toàn không có đức tin, cha mẹ, anh chị em và gia nhân đều sùng bái Phạm thiên và coi trọng giai cấp Bà-la-môn, họ xem thường khinh miệt các bậc xuất gia khác; do nghe những lời tiêm nhiễm từ nhỏ nên khi được người thợ gốm Ghaṭikāra rủ đi diện kiến bậc Đạo Sư, chàng mới thốt ra lời ngỗ nghịch ấy.
‘kiṁ pana tena muṇḍakena samaṇakena diṭṭhenā’ti.
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
rằng: ‘Có gì đáng xem ở nơi gã sa-môn đầu trọc ấy!’.
Yathā, mahārāja, amataṁ visamāsajja tittakaṁ hoti, yathā ca sītodakaṁ aggimāsajja uṇhaṁ hoti;
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Ví như cam lồ hòa lẫn vào chất độc thì trở nên đắng, nước mát gặp lửa thì trở nên nóng;
evameva kho, mahārāja, jotipālo māṇavo assaddhe appasanne kule paccājāto, so kulavasena andho hutvā tathāgataṁ akkosi paribhāsi.
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
cũng vậy, chàng thanh niên Jotipāla vì sanh trong dòng dõi không có đức tin nên bị tập quán dòng dõi làm mù quáng mà buông lời xúc phạm Đấng Như Lai.
Yathā, mahārāja, jalitapajjalito mahāaggikkhandho sappabhāso udakamāsajja upahatappabhātejo sītalo kāḷako bhavati paripakkanigguṇḍiphalasadiso;
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Ví như một đống lửa lớn đang bốc cháy hừng hực, khi gặp dòng nước dội vào thì ánh sáng và hơi nóng liền tắt ngấm, trở nên đen đủi như hạt cây nigguṇḍi chín;
evameva kho, mahārāja, jotipālo māṇavo puññavā saddho ñāṇavipulasappabhāso assaddhe appasanne kule paccājāto, so kulavasena andho hutvā tathāgataṁ akkosi paribhāsi, upagantvā ca buddhaguṇamaññāya ceṭakabhūto viya ahosi, jinasāsane pabbajitvā abhiññā ca samāpattiyo ca nibbattetvā brahmalokūpago ahosī”ti.
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
cũng vậy, thanh niên Jotipāla tuy có phước đức và trí tuệ nhưng do tập quán gia tộc làm mờ mắt nên lỡ lời phỉ báng; nhưng khi đến gần và thấu suốt đức hạnh của Đức Phật thì liền quy phục, xuất gia trong giáo pháp của Ngài, đắc các thắng trí và thiền chứng, sau khi qua đời được sanh về cõi Phạm thiên.”
“Sādhu, bhante nāgasena, evametaṁ tathā sampaṭicchāmī”ti.
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
“Lành thay, bạch đại đức Nāgasena, trẫm xin hoàn toàn chấp nhận lời giải đáp ấy”.
Chaddantajotipālārabbhapañho chaṭṭho.
Bản chụp không có bản Anh cho bài này
Bản chụp không có bản Việt hiện hành cho bài này
Câu hỏi về chúa voi Chaddanta và chàng trai Jotipāla, thứ sáu.