Bọn cướp

Personen:

Nhân vật:

Maximilian, regierender Graf von Moor.

Maximilian, Bá tước trị vì xứ Moor.

Karl,

Karl,

seine Söhne.

các con trai của ông.

Franz,

Franz,

Amalia, von Edelreich.

Amalia, thuộc nhà Edelreich.

Spiegelberg,

Spiegelberg,

Libertiner, nachher Banditen.

Kẻ buông thả, về sau thành cướp.

Schweizer,

Schweizer,

Grimm,

Grimm,

Razmann,

Razmann,

Schufterle,

Schufterle,

Roller,

Roller,

Kosinsky,

Kosinsky,

Schwarz,

Schwarz,

Herrmann, Bastard von einem Edelmann.

Herrmann, con hoang của một quý tộc.

Daniel, Hausknecht des Grafen von Moor.

Daniel, người hầu chuồng ngựa của Bá tước Moor.

Pastor Moser.

Pastor Moser.

Ein Pater.

Một tu sĩ.

Räuberbande.

Băng cướp.

Nebenpersonen.

Nhân vật phụ.

(Der Ort der Geschichte ist Teutschland, die Zeit ohngefähr zwei Jahre.)

(Câu chuyện diễn ra ở nước Đức, thời gian khoảng hai năm.)

Vorrede.

Lời tựa.

Man nehme dieses Schauspiel für nichts anderes, als eine dramatische Geschichte, die die Vortheile der dramatischen Methode, die Seele gleichsam bei ihren geheimsten Operationen zu ertappen, benutzt, ohne sich übrigens in die Schranken eines Theaterstücks einzuzäunen, oder nach dem so zweifelhaften Gewinn bei theatralischer Verkörperung zu geitzen. Man wird mir einräumen, daß es eine widersinnige Zumuthung ist, binnen drei Stunden drei ausserordentliche Menschen zu erschöpfen, deren Thätigkeit von vielleicht tausend Räderchen abhänget, so wie es in der Natur der Dinge unmöglich kann gegründet seyn, daß sich drei ausserordentliche Menschen auch dem durchdringendsten Geisterkenner innerhalb vier und zwanzig Stunden entblössen. Hier war Fülle in einander gedrungener Realitäten vorhanden, die ich unmöglich in die allzuengen Pallisaden des Aristoteles und Batteux einkeilen konnte.

Hãy xem vở kịch này chẳng khác gì một câu chuyện kịch hóa, tận dụng những ưu thế của phương pháp kịch để, có thể nói, bắt lấy linh hồn đúng lúc nó vận hành sâu kín nhất; nhưng không vì thế mà tự giam mình trong khuôn khổ một vở sân khấu, cũng không tham cái lợi vốn đầy ngờ vực của việc hiện thân trên sân khấu. Người ta sẽ thừa nhận với tôi rằng thật vô lý khi đòi hỏi trong ba giờ phải phơi bày hết ba con người khác thường, mà hoạt động của họ phụ thuộc vào có lẽ cả ngàn bánh xe nhỏ; cũng như theo lẽ tự nhiên, không thể nào có chuyện ba con người khác thường lại bộc lộ hết mình trước con mắt thấu suốt nhất của người am hiểu tâm hồn trong vòng hai mươi bốn giờ. Ở đây có một sự phong phú của những hiện thực đan cài vào nhau, mà tôi không thể nào nhét vừa vào những hàng rào quá chật hẹp của Aristoteles và Batteux.

Nun ist es aber nicht sowohl die Masse meines Schauspiels, als vielmehr sein Inhalt, der es von der Bühne verbannet. Die Oekonomie desselben machte es nothwendig, daß mancher Charakter auftreten mußte, der das feinere Gefühl der Tugend beleidigt, und die Zärtlichkeit unserer Sitten empört. Jeder Menschenmaler ist in diese Nothwendigkeit gesetzt, wenn er anders eine Kopie der wirklichen Welt, und keine idealischen Affektationen, keine Kompendienmenschen will geliefert haben. Es ist einmal so die Mode in der Welt, daß die Guten durch die Bösen schattirt werden, und die Tugend im Kontraste mit dem Laster das lebendigste Kolorit erhält. Wer sich den Zweck vorgezeichnet hat, das Laster zu stürzen, und Religion, Moral und bürgerliche Gesetze an ihren Feinden zu rächen, ein solcher muß das Laster in seiner nakten Abscheulichkeit enthüllen, und in seiner kolossalischen Grösse vor das Auge der Menschheit stellen — er selbst muß augenblicklich seine nächtlichen Labyrinthe durchwandern, — er muß sich in Empfindungen hineinzuzwingen wissen, unter deren Widernatürlichkeit sich seine Seele sträubt.

Nay không phải khối lượng vở kịch của tôi, mà chính nội dung của nó, đã khiến nó bị cấm khỏi sân khấu. Bố cục của nó buộc phải để xuất hiện một số nhân vật xúc phạm đến cảm thức tinh tế về đức hạnh và làm phẫn nộ sự dịu dàng của phong tục chúng ta. Bất cứ họa sĩ chân dung nhân thế nào cũng bị đặt vào cái tất yếu ấy, nếu anh ta muốn trao cho đời một bản sao của thế giới thực, chứ không phải những điệu bộ lý tưởng hóa giả tạo, những con người theo giáo trình. Chuyện đời vẫn thế: người tốt được tô bóng bởi kẻ xấu, và đức hạnh đặt cạnh tội lỗi mới đạt được sắc màu sống động nhất. Kẻ đã tự vạch cho mình mục đích lật đổ tội ác, và trừng phạt những kẻ thù của tôn giáo, luân lý và pháp luật dân sự, thì người ấy phải phơi trần tội ác trong sự ghê tởm trần trụi của nó, và đặt nó trước con mắt nhân loại trong tầm vóc khổng lồ của nó—chính anh ta phải lập tức đi qua những mê cung đêm tối của nó—phải biết tự ép mình vào những cảm xúc mà sự phi tự nhiên của chúng khiến linh hồn anh ta run rẩy.

Das Laster wird hier mit samt seinem ganzen innern Räderwerk entfaltet. Es lößt in Franzen all die verworrenen Schauer des Gewissens in ohnmächtige Abstraktionen auf, skeletisirt die richtende Empfindung, und scherzt die ernsthafte Stimme der Religion hinweg. Wer es einmal so weit gebracht hat, (ein Ruhm, den wir ihm nicht beneiden) seinen Verstand auf Unkosten seines Herzens zu verfeinern, dem ist das Heiligste nicht heilig mehr — dem ist die Menschheit, die Gottheit nichts — beide Welten sind nichts in seinen Augen. Ich habe versucht, von einem Mißmenschen dieser Art ein treffendes lebendiges Konterfey hinzuwerfen, die vollständige Mechanik seines Lastersystems auseinander zu gliedern — und ihre Kraft an der Wahrheit zu prüfen. Man unterrichte sich demnach im Verfolg dieser Geschichte, wie weit ihr's gelungen hat — Ich denke, ich habe die Natur getroffen.

Ở đây, tội ác được bày ra cùng với toàn bộ guồng máy bên trong của nó. Nó hòa tan trong Franz mọi cơn run sợ mơ hồ của lương tâm thành những trừu tượng bất lực, bóc trần cảm thức phán xét, và cười cợt tiếng nói nghiêm trang của tôn giáo. Ai đã đi đến mức (một vinh quang mà chúng ta không ganh tị) đã tinh luyện lý trí mình bằng cái giá của trái tim, thì điều thiêng liêng nhất cũng không còn thiêng liêng đối với hắn nữa—nhân loại và thần thánh đối với hắn chẳng là gì—cả hai thế giới trong mắt hắn đều vô nghĩa. Tôi đã cố gắng phác ra một chân dung sống động và đúng thật về một kẻ chống lại nhân loại thuộc loại ấy, phân tích từng khớp nối trong hệ thống tội lỗi của hắn, và thử sức mạnh của nó trước sự thật. Vậy xin bạn đọc hãy tự xem, xuyên suốt câu chuyện này, tôi đã thành công đến đâu—tôi nghĩ rằng mình đã chạm đúng vào tự nhiên.

Nächst an diesem stehet ein anderer, der vielleicht nicht wenige meiner Leser in Verlegenheit setzen möchte. Ein Geist, den das äusserste Laster nur reitzet um der Grösse willen, die ihm anhänget, um der Kraft willen, die es erheischet, um der Gefahren willen, die es begleiten. Ein merkwürdiger wichtiger Mensch, ausgestattet mit aller Kraft, nach der Richtung, die diese bekömmt, nothwendig entweder ein Brutus oder ein Katilina zu werden. Unglückliche Konjunkturen entscheiden für das zweyte, und erst am Ende einer ungeheuren Verirrung gelangt er zu dem ersten. Falsche Begriffe von Thätigkeit und Einfluß, Fülle von Kraft, die alle Gesetze übersprudelt, mußten sich natürlicher Weise an bürgerlichen Verhältnissen zerschlagen, und zu diesen enthusiastischen Träumen von Größe und Wirksamkeit durfte sich nur eine Bitterkeit gegen die unidealische Welt gesellen, so war der seltsame Donquixote fertig, den wir im Räuber Moor verabscheuen und lieben, bewundern und bedauern. Ich werde es hoffentlich nicht erst anmerken dörfen, daß ich dieses Gemählde so wenig nur allein Räubern vorhalte, als die Satyre des Spaniers nur allein Ritter geisselt.

Gần kề đó là một kiểu người khác, có lẽ sẽ làm không ít độc giả của tôi lúng túng. Một tinh thần mà tội ác cùng cực chỉ khiêu khích vì sự vĩ đại gắn liền với nó, vì sức mạnh mà nó đòi hỏi, vì những hiểm nguy đi kèm nó. Một con người đáng chú ý, quan trọng, được trang bị đầy sức mạnh, mà theo chiều hướng sức mạnh ấy rẽ đi, tất yếu sẽ trở thành hoặc một Brutus hoặc một Catilina. Những hoàn cảnh bất hạnh quyết định cho điều thứ hai, và chỉ đến cuối một cuộc lạc lối khổng lồ, hắn mới đạt tới điều thứ nhất. Những khái niệm sai lầm về hành động và ảnh hưởng, sự dư thừa sức mạnh tràn qua mọi luật lệ, tất nhiên phải va đập vào các quan hệ dân sự; và để thành những giấc mộng cuồng nhiệt về sự vĩ đại và tác dụng ấy, chỉ cần thêm một nỗi cay đắng đối với thế giới phi lý tưởng—thế là con Don Quijote kỳ lạ đã thành hình, kẻ mà chúng ta trong Tên cướp Moor vừa ghê tởm vừa yêu mến, vừa ngưỡng mộ vừa thương hại. Tôi hy vọng không cần phải chỉ ra rằng bức tranh này tôi không chỉ nhắm vào riêng bọn cướp, cũng như ngòi châm biếm của người Tây Ban Nha không chỉ quất roi riêng các hiệp sĩ.

Auch ist itzo der grosse Geschmack, seinen Witz auf Kosten der Religion spielen zu lassen, daß man beinahe für kein Genie mehr passirt, wenn man nicht seinen gottlosen Satyr auf ihren heiligsten Wahrheiten sich herumtummeln läßt. Die edle Einfalt der Schrift muß sich in alltäglichen Assembleen von den sogenannten witzigen Köpfen mißhandeln, und ins Lächerliche verzerren lassen; denn was ist so heilig und ernsthaft, das, wenn man es falsch verdreht, nicht belacht werden kann? — Ich kann hoffen, daß ich der Religion und der wahren Moral keine gemeine Rache verschafft habe, wenn ich diese muthwillige Schriftverächter in der Person meiner schändlichsten Räuber dem Abscheu der Welt überliefere.

Hơn nữa, thói thịnh hành hiện nay là đùa cợt tài trí của mình trên cái giá của tôn giáo, đến mức hầu như không ai được công nhận là thiên tài nếu không để kẻ báng bổ của mình nhởn nhơ trên những chân lý thiêng liêng nhất. Sự đơn sơ cao quý của Kinh Thánh phải chịu bị những kẻ gọi là có óc hài hước hành hạ và bóp méo đến lố bịch trong các buổi họp mặt hằng ngày; vì điều gì thiêng liêng và nghiêm trang mà, nếu người ta xuyên tạc đi, lại không thể bị cười nhạo?—Tôi có thể hy vọng rằng mình không đã gây cho tôn giáo và đạo đức chân chính một sự báo thù tầm thường, khi phơi bày những kẻ khinh miệt Kinh Thánh bừa bãi này, trong hình hài những tên cướp đê hèn nhất của tôi, trước sự ghê tởm của thế gian.

Aber noch mehr. Diese unmoralische Charaktere, von denen vorhin gesprochen wurde, mußten von gewissen Seiten glänzen, ja oft von Seiten des Geistes gewinnen, was sie von Seiten des Herzens verlieren. Hierin habe ich nur die Natur gleichsam wörtlich abgeschrieben. Jedem, auch dem Lasterhaftesten ist gewissermaßen der Stempel des göttlichen Ebenbilds aufgedrückt, und vielleicht hat der große Bösewicht keinen so weiten Weg zum großen Rechtschaffenen, als der kleine; denn die Moralität hält gleichen Gang mit den Kräften, und je weiter die Fähigkeit, desto weiter und ungeheurer ihre Verirrung, desto imputabler ihre Verfälschung.

Nhưng còn hơn thế nữa. Những nhân vật phi đạo đức mà tôi vừa nói đến buộc phải tỏa sáng ở một phương diện nào đó, và thường thì bằng tinh thần họ giành lại điều họ đánh mất ở trái tim. Ở điểm này, tôi chỉ như chép lại tự nhiên gần như nguyên văn. Mọi người, kể cả kẻ đồi bại nhất, đều mang trên mình dấu ấn hình ảnh thần thánh theo một cách nào đó; và có lẽ kẻ đại gian ác không đi xa hơn đến đại chính trực so với kẻ tiểu gian ác; bởi đạo đức đi cùng bước với năng lực, và năng lực càng rộng thì sự lạc lối càng rộng và kinh khủng hơn, và sự bóp méo của nó càng đáng bị quy trách nhiệm hơn.

Klopstok's Adramelech weckt in uns eine Empfindung, worin Bewunderung in Abscheu schmilzt. Milton's Satan folgen wir mit schauderndem Erstaunen durch das unwegsame Chaos. Die Medea der alten Dramatiker bleibt bei all ihren Greueln noch ein großes staunenswürdiges Weib, und Shakespear's Richard hat so gewiß am Leser einen Bewunderer, als er auch ihn hassen würde, wenn er ihm vor der Sonne stünde. Wenn es mir darum zu thun ist, ganze Menschen hinzustellen, so muß ich auch ihre Vollkommenheiten mitnehmen, die auch dem Bösesten nie ganz fehlen. Wenn ich vor dem Tyger gewarnt haben will, so darf ich seine schöne blendende Fleckenhaut nicht übergehen, damit man nicht den Tyger beim Tyger vermisse. Auch ist ein Mensch, der ganz Bosheit ist, schlechterdings kein Gegenstand der Kunst, und äussert eine zurückstossende Kraft, statt daß er die Aufmerksamkeit der Leser fesseln sollte. Man würde umblättern, wenn er redet. Eine edle Seele erträgt so wenig anhaltende moralische Dissonanzen, als das Ohr das Gekrizel eines Messers auf Glas.

Adramelech của Klopstock đánh thức trong ta một cảm xúc, nơi sự ngưỡng mộ tan chảy thành ghê tởm. Chúng ta đi theo Satan của Milton qua cõi hỗn mang không lối đi, với sự kinh ngạc run rẩy. Medea của các kịch tác gia cổ đại, với mọi tội ác của mình, vẫn là một người đàn bà vĩ đại đáng kinh ngạc; còn Richard của Shakespeare chắc chắn có được người ngưỡng mộ nơi người đọc, cũng như ông ta sẽ khiến người đọc ghét nếu họ thấy ông ta đứng trước mặt trời. Nếu tôi muốn vẽ nên những con người trọn vẹn, thì tôi cũng phải mang theo những ưu điểm của họ, thứ mà ngay cả kẻ xấu xa nhất cũng không hoàn toàn thiếu. Nếu tôi muốn cảnh báo về con hổ, tôi không được bỏ qua bộ da đốm rực rỡ, chói lóa của nó, kẻo người ta không nhận ra con hổ trong con hổ. Hơn nữa, một kẻ hoàn toàn là sự độc ác tuyệt nhiên không phải đối tượng của nghệ thuật, và phát ra một lực đẩy ghê rợn, thay vì thu hút sự chú ý của người đọc. Người ta sẽ lật trang khi hắn nói. Một tâm hồn cao quý khó chịu đựng những bất hòa đạo đức kéo dài, cũng như tai không chịu nổi tiếng rít của con dao cào trên kính.

Aber eben darum will ich selbst mißrathen haben, dieses mein Schauspiel auf der Bühne zu wagen. Es gehört beiderseits, beim Dichter und seinem Leser, schon ein gewisser Gehalt von Geisteskraft dazu: bei jenem, daß er das Laster nicht ziere, bei diesem, daß er sich nicht von einer schönen Seite bestechen lasse, auch den häßlichen Grund zu schätzen. Meinerseits entscheide ein Dritter — aber von meinen Lesern bin ich es nicht ganz gesichert. Der Pöbel, worunter ich keineswegs die Gassenkehrer allein will verstanden wissen, der Pöbel wurzelt, (unter uns gesagt) weit um, und gibt zum Unglück — den Ton an. Zu kurzsichtig, mein Ganzes auszureichen, zu kleingeistisch, mein Grosses zu begreifen, zu boshaft, mein Gutes wissen zu wollen, wird er, fürcht' ich, fast meine Absicht vereiteln, wird vielleicht eine Apologie des Lasters, das ich stürze, darin zu finden meynen, und seine eigene Einfalt den armen Dichter entgelten lassen, dem man gemeiniglich alles, nur nicht Gerechtigkeit widerfahren läßt.

Nhưng chính vì thế mà tôi muốn chịu thất bại khi đưa vở kịch này của mình lên sân khấu. Cần có một mức độ nhất định của sức mạnh trí tuệ ở cả hai phía: nơi nhà thơ, để anh ta không tô điểm cho tội ác; nơi độc giả, để họ không để mình bị mua chuộc bởi một mặt đẹp, mà vẫn biết đánh giá nền tảng xấu xí. Về phần mình, tôi để một người thứ ba phán xét—nhưng tôi không hoàn toàn chắc chắn về độc giả của mình. Đám đông bình dân—mà tôi tuyệt không muốn chỉ hiểu là những người quét đường phố—đám đông bình dân, nói giữa chúng ta, thì bám rễ rộng khắp và, thật bất hạnh, đặt ra giọng điệu. Quá cận thị để bao quát cái toàn thể của tôi, quá nhỏ mọn để thấu hiểu cái lớn lao của tôi, quá độc ác để muốn biết cái thiện của tôi, tôi e rằng nó gần như sẽ làm hỏng ý định của tôi; có lẽ nó sẽ tìm thấy trong đó một lời biện hộ cho tội ác mà tôi đang lật đổ, và sự ngu dốt đơn sơ của chính nó sẽ khiến nhà thơ tội nghiệp phải trả giá, người mà người ta thường cho phép mình đối xử với mọi thứ, trừ công lý.

Es ist das ewige Dacapo mit Abdera und Demokrit, und unsre guten Hippokrate müßten ganze Plantagen Nießwurz erschöpfen, wenn sie dem Unwesen durch ein heilsames Dekokt abhelfen wollten. Noch so viele Freunde der Wahrheit mögen zusammenstehen, ihren Mitbürgern auf Kanzel und Schaubühne Schule zu halten, der Pöbel hört nie auf, Pöbel zu seyn, und wenn Sonne und Mond sich wandeln, und Himmel und Erde veralten wie ein Kleid. Vielleicht hätt' ich, den Schwachherzigen zu frommen, der Natur minder getreu seyn sollen; aber wenn jener Käfer, den wir alle kennen, auch den Mist aus den Perlen stört, wenn man Exempel hat, daß Feuer verbrannt, und Wasser ersäuft habe, soll darum Perle — Feuer — und Wasser konfiscirt werden?

Đây là màn Dacapo bất tận với Abdera và Democritus; và những Hippocrates tốt đẹp của chúng ta sẽ phải vắt kiệt cả những đồn điền cây hắc thực để chữa căn bệnh này bằng một thứ nước sắc lành mạnh nào đó. Dù bao nhiêu bạn bè của chân lý có đứng về một phía, để dạy dỗ đồng bào mình trên bục giảng và sân khấu, thì đám đông bình dân cũng không bao giờ ngừng là đám đông bình dân, chừng nào mặt trời và mặt trăng còn biến đổi, và trời đất già cỗi như một bộ y phục. Có lẽ để làm vừa lòng những kẻ nhút nhát, tôi nên trung thành với tự nhiên ít hơn; nhưng nếu con bọ hung kia, mà chúng ta đều biết, cũng khuấy cả phân lên giữa những hạt ngọc, nếu người ta có ví dụ rằng lửa đã thiêu cháy và nước đã nhấn chìm, thì có lẽ nào vì thế mà ngọc trai—lửa—và nước bị tịch thu?

Ich darf meiner Schrift, zufolge ihrer merkwürdigen Katastrophe, mit Recht einen Platz unter den moralischen Büchern versprechen; das Laster nimmt den Ausgang, der seiner würdig ist. Der Verirrte tritt wieder in das Geleise der Gesetze. Die Tugend geht siegend davon. Wer nur so billig gegen mich handelt, mich ganz zu lesen, mich verstehen zu wollen, von dem kann ich erwarten, daß er — nicht den Dichter bewundere, aber den rechtschaffenen Mann in mir hochschätze.

Tôi có quyền, nhờ kết cục đáng chú ý của tác phẩm, hứa rằng nó sẽ có một chỗ đứng trong số những sách luân lý; tội ác đi đến kết cục xứng đáng với nó. Kẻ lạc lối trở lại đường ray của luật pháp. Đức hạnh ra đi trong chiến thắng. Ai chỉ đối xử với tôi công bằng như vậy, đọc tôi trọn vẹn, muốn hiểu tôi, thì tôi có thể mong người ấy—dù không ngưỡng mộ nhà thơ—cũng sẽ tôn trọng người đàn ông ngay thẳng trong tôi.

Geschrieben in der Ostermesse. 1781.

Viết vào kỳ hội chợ Phục Sinh. 1781.

Der Herausgeber.

Người biên tập.

Erster Akt.

Hồi thứ nhất.

Erste Scene.

Cảnh thứ nhất.

Franken.

Franken.

Saal im Moorischen Schloß.

Phòng khách trong lâu đài Moor.

Franz. Der alte Moor.

Franz. Lão Moor.

Franz. Aber ist euch auch wohl, Vater? Ihr seht so blaß.

Franz. Nhưng cha có khỏe không ạ? Trông cha xanh xao quá.

Der alte Moor. Ganz wohl, mein Sohn — was hattest du mir zu sagen?

Lão Moor. Hoàn toàn khỏe, con trai ta. Con định nói gì với ta?

Franz. Die Post ist angekommen — ein Brief von unserm Korrespondenten in Leipzig —

Franz. Thư đã đến rồi—một bức thư từ người phụ trách thư tín của chúng ta ở Leipzig—

D. a. Moor. (Begierig.) Nachrichten von meinem Sohne Karl?

Lão Moor. (Háo hức.) Tin tức về con trai ta Karl sao?

Franz. Hm! hm! — So ist es. Aber ich fürchte — ich weiß nicht — ob ich — eurer Gesundheit? — Ist euch wirklich ganz wohl, mein Vater?

Franz. Hm! hm!—Đúng vậy. Nhưng con lo—con không biết—có nên—sức khỏe của cha?—Cha có thật sự khỏe hoàn toàn không, thưa cha?

D. a. Moor. Wie dem Fisch im Wasser! Von meinem Sohne schreibt er? — wie kommst du zu dieser Besorgniß? Du hast mich zweymal gefragt.

Lão Moor. Khỏe như cá dưới nước! Nó viết về con trai ta sao?—Sao con lại lo lắng thế? Con đã hỏi ta hai lần rồi.

Franz. Wenn ihr krank seyd — nur die leiseste Ahnung habt, es zu werden, so laßt mich — ich will zu gelegnerer Zeit zu euch reden, (halb vor sich.) Diese Zeitung ist nicht für einen zerbrechlichen Körper.

Franz. Nếu cha đau ốm, hay chỉ có chút linh cảm sắp đau, thì xin cha cho con—con sẽ nói với cha vào lúc thuận tiện hơn. (Nửa tự nhủ.) Tin này không dành cho một thân xác mong manh.

D. a. Moor. Gott! Gott! was werd' ich hören?

Lão Moor. Trời ơi! Trời ơi! Ta sắp nghe chuyện gì đây?

Franz. Laßt mich vorerst auf die Seite gehn, und eine Thräne des Mitleids vergiessen um meinen verlornen Bruder — ich sollte schweigen auf ewig — denn er ist euer Sohn: Ich sollte seine Schande verhüllen auf ewig — denn er ist mein Bruder. — Aber euch gehorchen, ist meine erste traurige Pflicht — darum vergebt mir.

Franz. Trước hết hãy để con lui sang một bên, và rơi một giọt lệ thương xót cho người anh đã sa ngã của con—con lẽ ra phải im lặng đời đời, vì nó là con cha; con lẽ ra phải che giấu điều ô nhục của nó đời đời, vì nó là anh con.—Nhưng vâng lời cha là bổn phận buồn bã đầu tiên của con, vì vậy xin cha tha thứ.

D. a. Moor. O Karl! Karl! wüßtest du wie deine Aufführung das Vaterherz foltert! Wie eine einzige frohe Nachricht von dir meinem Leben zehen Jahre zusetzen würde — mich zum Jüngling machen würde — da mich nun jede, ach! — einen Schritt näher ans Grab rückt!

Lão Moor. Ôi Karl! Karl! Giá con biết hành vi của con đang tra tấn trái tim người cha thế nào! Chỉ một tin vui duy nhất từ con cũng sẽ thêm cho đời ta mười năm, làm ta trở lại như một chàng trai trẻ; trong khi mỗi tin tức khác, ôi!, lại đẩy ta thêm một bước gần mộ hơn!

Franz. Ist es das, alter Mann, so lebt wohl — wir alle würden noch heute die Haare ausraufen über eurem Sarge.

Franz. Nếu vậy, ông già, xin chào—cả chúng con đều sẽ bứt tóc bên quan tài ông thôi.

D. a. Moor. Bleib! — Es ist noch um den kleinen kurzen Schritt zu thun — laß ihm seinen Willen, (indem er sich niedersetzt.) Die Sünden seiner Väter werden heimgesucht im dritten und vierten Glied — laß ihns vollenden.

Lão Moor. Đừng đi!—Chỉ còn một bước nhỏ ngắn ngủi nữa thôi—để nó nói hết (ngồi xuống). Tội lỗi của cha ông sẽ bị trừng phạt đến đời thứ ba và thứ tư—hãy để nó nói hết.

Franz (nimmt den Brief aus der Tasche.) Ihr kennt unsern Korrespondenten! Seht! Den Finger meiner rechten Hand wollt ich drum geben, dürft' ich sagen, er ist ein Lügner, ein schwarzer giftiger Lügner — — Faßt euch! Ihr vergebt mir, wenn ich euch den Brief nicht selbst lesen lasse — Noch dörft ihr nicht alles hören.

Franz (lấy bức thư từ túi áo). Cha biết người phụ trách thư tín của chúng ta! Nhìn đây! Con sẵn sàng đổi ngón tay phải của mình, nếu con được nói rằng hắn là kẻ dối trá, một kẻ dối trá đen tối và độc địa——Hãy giữ bình tĩnh! Cha sẽ tha thứ cho con nếu con không để cha tự đọc lá thư—cha chưa được nghe hết mọi chuyện đâu.

D. a. Moor. Alles, alles — mein Sohn, du ersparst mir die Krücke.

Lão Moor. Tất cả, tất cả—con trai ta, con đỡ cho ta khỏi phải dùng đến cây gậy chống.

Franz (liest.) »Leipzig vom 1sten May. — Verbände mich nicht eine unverbrüchliche Zusage, dir auch nicht das geringste zu verhelen, was ich von den Schicksalen deines Bruders auffangen kann, liebster Freund, nimmermehr würde meine unschuldige Feder an dir zur Tyranninn geworden seyn. Ich kann aus hundert Briefen von dir abnehmen, wie Nachrichten dieser Art dein brüderliches Herz durchbohren müssen, mir ists als säh ich dich schon um den Nichtswürdigen, den Abscheulichen« — — (Der alte Moor verbirgt sein Gesicht.) Seht, Vater! ich lese euch nur das Glimpflichste — »den Abscheulichen in tausend Thränen ergossen,« ach sie flossen — stürzten stromweis von dieser mitleidigen Wange — »mir ist's, als säh ich schon deinen alten, frommen Vater todtenbleich« — Jesus Maria! ihr seyd's, eh' ihr noch das Mindeste wisset?

Franz (đọc). “Leipzig, ngày 1 tháng Năm.—Nếu không phải một lời hứa không thể phá vỡ buộc tôi, cũng không cho phép tôi giấu anh bất cứ điều gì tôi có thể nghe được về số phận của anh trai anh, hỡi người bạn thân yêu nhất, thì ngòi bút vô tội của tôi sẽ không bao giờ trở thành kẻ bạo chúa đối với anh. Từ hàng trăm lá thư của anh, tôi có thể đoán những tin tức loại này phải xuyên thấu trái tim huynh đệ của anh thế nào; tôi như thể đã thấy anh vì tên đê tiện, tên ghê tởm kia——” (Lão Moor che mặt.) Nhìn đây, thưa cha! Con chỉ đọc cho cha phần dịu nhẹ nhất thôi—“…tên ghê tởm kia, nước mắt tuôn ròng ròng”—ôi, chúng tuôn, tuôn thành dòng từ đôi má đầy thương xót này—“tôi như thể đã thấy người cha già, mộ đạo của anh tái nhợt như xác chết—” Jesus Maria! Chính là cha đó—mà cha còn chưa biết một chút gì sao?

D. a. Moor. Weiter! Weiter!

Lão Moor. Đọc tiếp! Đọc tiếp!

Franz. »Todtenbleich in seinen Stuhl zurücktaumeln, und dem Tage fluchen, an dem ihm zum erstenmal Vater entgegengestammelt ward. Man hat mir nicht alles entdecken mögen, und von dem Wenigen, das ich weiß, erfährst du nur weniges. Dein Bruder scheint nun das Maas seiner Schande gefüllt zu haben; ich wenigstens kenne nichts über dem, was er wirklich erreicht hat, wenn nicht sein Genie das meinige hierin übersteigt. Gestern um Mitternacht hatte er den großen Entschluß, nach vierzig tausend Dukaten Schulden — ein hübsches Taschengeld, Vater — nachdem er zuvor die Tochter eines reichen Banquiers allhier entjungfert, und ihren Galan, einen braven Jungen von Stand, im Duell auf den Tod verwundet, mit sieben andern, die er mit in sein Luderleben gezogen, dem Arm der Justiz zu entlaufen« — Vater! Um Gotteswillen, Vater! wie wird euch?

Franz. “…tái nhợt như xác chết, lảo đảo ngã xuống ghế, và nguyền rủa ngày đầu tiên tiếng gọi ‘cha’ được thốt ra với nó. Người ta không muốn kể hết cho tôi, và trong số ít điều tôi biết, anh cũng chỉ được biết một phần nhỏ. Anh em của anh giờ dường như đã đầy cái thước đo ô nhục của mình; ít nhất tôi không biết gì hơn những điều nó thực sự đã làm, trừ phi thiên tài của nó vượt quá của tôi trong việc này. Đêm qua vào lúc nửa đêm, nó đã có một quyết định lớn: sau bốn mươi nghìn đồng ducat nợ nần—một khoản tiền tiêu vặt xinh xắn đấy, thưa cha—sau khi trước đó đã làm nhục con gái một chủ ngân hàng giàu có ở đây, và đâm trọng thương người tình của cô ta, một chàng trai tử tế thuộc dòng quý tộc, trong một cuộc đấu súng đến chết, cùng với bảy kẻ khác mà nó đã lôi vào cuộc đời trác táng của mình, để trốn thoát khỏi tay công lý——” Cha! Trời ơi, cha ơi! Cha bị làm sao vậy?

D. a. Moor. Es ist genug. Laß ab, mein Sohn!

Lão Moor. Đủ rồi. Thôi đi, con trai ta!

Franz. Ich schone eurer — »man hat ihm Steckbriefe nachgeschickt, die Beleidigten schreyen laut um Genugthuung, ein Preiß ist auf seinen Kopf gesetzt — der Name Moor« — Nein! Meine armen Lippen sollen nimmermehr einen Vater ermorden! (zerreißt den Brief.) Glaubt es nicht, Vater! glaubt ihm keine Sylbe!

Franz. Con xin giữ cho cha khỏi phải nghe thêm—“…lệnh truy nã đã được gửi theo đuổi nó, những kẻ bị xúc phạm kêu la đòi báo thù, có một khoản treo thưởng trên đầu nó—cái tên Moor——” Không! Đôi môi khốn khổ của con sẽ không bao giờ giết một người cha! (Vò nát bức thư.) Cha đừng tin, cha ơi! Đừng tin một chữ nào của nó!

D. a. Moor (weint bitterlich.) Mein Name! Mein ehrlicher Name!

Lão Moor (khóc nức nở). Tên ta! Cái tên danh dự của ta!

Franz (fällt ihm um den Hals.) Schändlicher, dreimal schändlicher Karl! Ahnete mirs nicht, da er noch ein Knabe den Mädels so nachschlenderte, mit Gassenjungen und elendem Gesindel auf Wiesen und Bergen sich herumhezte, den Anblick der Kirche, wie ein Missethäter das Gefängniß, floh, und die Pfennige, die er euch abquälte, dem ersten dem besten Bettler in den Hut warf, während daß wir daheim mit frommen Gebeten und heiligen Predigtbüchern uns erbauten? — Ahnete mirs nicht, da er die Abentheuer des Julius Cäsar und Alexander Magnus und anderer stockfinsterer Heiden lieber las, als die Geschichte des bußfertigen Tobias? — Hundertmal hab' ichs euch geweissagt, denn meine Liebe zu ihm war immer in den Schranken der kindlichen Pflicht, — der Junge wird uns alle noch in Elend und Schande stürzen! — O daß er Moors Namen nicht trüge! daß mein Herz nicht so warm für ihn schlüge! Die gottlose Liebe, die ich nicht vertilgen kann, wird mich noch einmal vor Gottes Richterstuhl anklagen.

Franz (ôm lấy cổ cha). Karl ô nhục, ô nhục gấp ba lần! Con đã không đoán được sao, khi nó còn là một cậu bé lêu lổng bám theo các cô gái, chạy rong trên đồng cỏ và đồi núi cùng lũ trẻ bụi đời và bọn đầy tớ khốn khổ, tránh nhà thờ như tên tội phạm tránh nhà tù, và ném những đồng xu nó vòi được của cha cho người ăn xin đầu tiên gặp trên đường, trong khi chúng con ở nhà tự xây dựng mình bằng những lời cầu nguyện mộ đạo và sách giảng đạo thánh thiện? Con đã không đoán được sao, khi nó thích đọc những cuộc phiêu lưu của Julius Caesar, Alexander Đại Đế và những kẻ ngoại đạo tối tăm khác hơn là lịch sử của Tobias sám hối? Con đã báo trước cho cha hàng trăm lần, vì tình yêu của con dành cho nó luôn nằm trong giới hạn của bổn phận con thảo—đứa bé này sẽ kéo tất cả chúng ta vào cảnh khốn cùng và ô nhục! Ôi, ước gì nó không mang tên Moor! Ước gì trái tim con không ấm áp vì nó đến thế! Thứ tình yêu vô đạo mà con không thể diệt trừ sẽ tố cáo con trước ghế phán xét của Chúa một lần nữa.

D. a. Moor. O — meine Aussichten! Meine goldenen Träume!

Lão Moor. Ôi—những hy vọng của ta! Những giấc mộng vàng son của ta!

Franz. Das weiß ich wohl. Das ist es ja, was ich eben sagte. Der feurige Geist, der in dem Buben lodert, sagtet ihr immer, der ihn für jeden Reiz von Größe und Schönheit so empfindlich macht; diese Offenheit, die seine Seele auf dem Auge spiegelt, diese Weichheit des Gefühls, die ihn bei jedem Leiden in weinende Sympathie dahinschmelzt, dieser männliche Muth, der ihn auf den Wipfel hundertjähriger Eichen treibet, und über Gräben und Pallisaden und reissende Flüsse jagt, dieser kindische Ehrgeitz, dieser unüberwindliche Starrsinn und alle diese schönen glänzenden Tugenden, die im Vatersöhnchen keimten, werden ihn dereinst zu einem warmen Freund eines Freundes, zu einem treflichen Bürger, zu einem Helden, zu einem grossen, grossen Manne machen — seht ihrs nun, Vater! — der feurige Geist hat sich entwickelt, ausgebreitet, herrliche Früchte hat er getragen. Seht diese Offenheit, wie hübsch sie sich zur Frechheit herumgedreht hat, seht diese Weichheit, wie zärtlich sie für Koketten girret, wie so empfindsam für die Reitze einer Phryne! Seht dieses feurige Genie, wie es das Oel seines Lebens in sechs Jährgen so rein weggebrannt hat, daß er bei lebendigem Leibe umgeht, und da kommen die Leute, und sind so unverschämt und sagen: c'est l'amour qui a fait ça! Ah! seht doch diesen kühnen unternehmenden Kopf, wie er Plane schmiedet und ausführt, vor denen die Heldenthaten eines Kartouches und Howards verschwinden! — Und wenn erst diese prächtigen Keime zur vollen Reife erwachsen — was läßt sich auch von einem so zarten Alter Vollkommenes erwarten? — Vielleicht, Vater, erlebet ihr noch die Freude, ihn an der Fronte eines Heeres zu erblicken, das in der heiligen Stille der Wälder residiret, und dem müden Wanderer seine Reise um die Hälfte der Bürde erleichtert — vielleicht könnt ihr noch, eh' ihr zu Grabe geht, eine Wallfahrt nach seinem Monumente thun, das er sich zwischen Himmel und Erden errichtet — vielleicht, o Vater, Vater, Vater — seht euch nach einem andern Namen um, sonst deuten Krämer und Gassenjungen mit Fingern auf euch, die euren Herrn Sohn auf dem Leipziger Marktplatz im Portrait gesehen haben.

Franz. Con biết chứ. Đó chính là điều con vừa nói. Tinh thần rực cháy trong thằng nhóc, cha vẫn luôn nói, khiến nó dễ xúc động trước mọi kích thích của sự vĩ đại và cái đẹp; sự cởi mở phản chiếu tâm hồn nó trên đôi mắt; sự mềm lòng khiến nó tan chảy trong nước mắt đồng cảm trước mọi nỗi đau; cái can đảm đàn ông đưa nó lên ngọn cây sồi trăm tuổi và phóng qua hào rãnh, hàng rào chắn và những dòng sông dữ; sự tham vọng trẻ con này, sự cứng đầu bất khuất này, và tất cả những đức tính rực rỡ đáng yêu đã nảy mầm trong đứa con cưng của cha—một ngày nào đó sẽ biến nó thành người bạn nồng hậu của bạn bè, một công dân tuyệt vời, một anh hùng, một người đàn ông vĩ đại, vĩ đại—giờ cha thấy chưa, thưa cha!—tinh thần rực lửa ấy đã phát triển, đã trải rộng, và đã kết những quả thơm ngon tuyệt vời. Hãy nhìn sự cởi mở ấy, nó đã xoay thành sự trơ trẽn một cách đẹp đẽ làm sao; hãy nhìn sự mềm lòng ấy, nó dịu dàng gù gù cho những cô gái phóng đãng ra sao, và đa cảm trước những quyến rũ của một Phryne! Hãy nhìn cái thiên tài rực lửa ấy, nó đã đốt cạn dầu đời mình trong sáu năm đến mức sống như một bóng ma, rồi người ta đến, và trơ tráo nói: c'est l'amour qui a fait ça! Ôi, hãy nhìn cái đầu táo bạo, dám làm dám chịu ấy, nó vạch kế hoạch và thực hiện, trước những kế hoạch đó, các kỳ công của Cartouche và Howard cũng phải tan biến! Và khi những mầm non rực rỡ này đến độ chín đầy đủ—mà từ tuổi nhỏ như vậy còn có thể mong đợi điều gì hoàn hảo?—có lẽ, thưa cha, cha vẫn sẽ được hưởng niềm vui thấy nó đứng đầu một đội quân, đóng quân trong sự tĩnh mịch linh thiêng của rừng, và làm nhẹ đi một nửa gánh nặng cho lữ khách mệt mỏi trên đường; có lẽ, trước khi xuống mồ, cha còn có thể hành hương đến đài tưởng niệm mà nó đã dựng cho mình giữa trời và đất; có lẽ, ôi cha, cha, cha—hãy tìm một cái tên khác đi, nếu không lũ buôn bán và trẻ bụi đời sẽ chỉ tay vào cha, những kẻ đã từng thấy chân dung con trai cha trên quảng trường chợ Leipzig.

D. a. Moor. Und auch du, mein Franz, auch du? O meine Kinder! Wie sie nach meinem Herzen zielen!

Lão Moor. Cả con nữa, Franz, cả con sao? Ôi các con của cha! Chúng nhắm thật chuẩn vào tim cha!

Franz. Ihr seht, ich kann auch witzig seyn, aber mein Witz ist Skorpionstich. — Und dann der trockne Alltagsmensch, der kalte, hölzerne Franz, und wie die Titelgen alle heissen mögen, die euch der Contrast zwischen ihm und mir mochte eingegeben haben, wenn er euch auf dem Schoose saß, oder in die Backen zwickte — der wird einmal zwischen seinen Gränzsteinen sterben, und modern, und vergessen werden, wenn der Ruhm dieses Universalkopfs von einem Pole zum andern fliegt — Ha! mit gefaltnen Händen dankt dir, o Himmel! der kalte, trockne, hölzerne Franz — daß er nicht ist, wie dieser!

Franz. Cha thấy đó, con cũng có thể dí dỏm, nhưng cái dí dỏm của con là nọc bọ cạp. Và rồi còn kẻ đời thường khô khan, cái Franz lạnh lùng, cứng đờ như gỗ, và bất kể những danh xưng tương phản nào mà sự đối lập giữa nó và con có thể đã gợi ra cho cha, khi nó ngồi trên lòng cha, hay véo má cha—kẻ ấy sẽ chết giữa những cột mốc ranh giới của chính mình, và mục nát, và bị quên lãng, trong khi danh tiếng của bộ óc vạn năng này lan từ cực này sang cực kia—Ha! Hai tay chắp lại, cảm tạ ngài, ôi Trời! Franz lạnh lùng, khô khan, cứng đờ, rằng nó không giống như thằng này!

D. a. Moor. Vergib mir, mein Kind; zürne nicht auf einen Vater, der sich in seinen Planen betrogen findet. Der Gott, der mir durch Karln Thränen zusendet, wird sie durch dich, mein Franz, aus meinen Augen wischen.

Lão Moor. Tha cho cha, con trai; đừng giận một người cha thấy mình bị lừa dối trong các kế hoạch của mình. Vị Chúa đã gửi nước mắt của Karl đến cho ta, sẽ lau chúng khỏi mắt cha qua con, Franz của cha.

Franz. Ja Vater, aus euren Augen soll er sie wischen. Euer Franz wird sein Leben dran setzen, das eurige zu verlängern. Euer Leben ist das Orakel, das ich vor allen zu Rathe ziehe, über dem, was ich thun will, der Spiegel, durch den ich alles betrachte — keine Pflicht ist mir so heilig, die ich nicht zu brechen bereit bin, wenn's um euer kostbares Leben zu thun ist. — Ihr glaubt mir das?

Franz. Vâng, thưa cha, Ngài sẽ lau chúng khỏi mắt cha qua con. Franz của cha sẽ đánh cược cả mạng sống để kéo dài đời cha. Đời cha là lời sấm mà con hỏi ý trước hết trong mọi điều con định làm, là tấm gương mà qua đó con soi xét tất cả. Không bổn phận nào thiêng liêng đến mức con không sẵn sàng phá bỏ, khi việc đó là cần thiết để mạng sống quý giá của cha được bảo toàn. Cha tin con điều đó chứ?

D. a. Moor. Du hast noch große Pflichten auf dir, mein Sohn — Gott segne dich für das, was du mir warst und seyn wirst!

Lão Moor. Con còn có những bổn phận lớn lao, con trai ta. Chúa ban phước cho con, vì những gì con đã là với ta, và sẽ là!

Franz. Nun sagt mir einmal — Wenn ihr diesen Sohn nicht den euren nennen müßtet, ihr wär't ein glücklicher Mann?

Franz. Vậy giờ hãy nói cho con nghe—nếu cha không phải gọi đứa con này là con của cha, thì cha có phải là một người đàn ông hạnh phúc không?

D. a. Moor. Stille, o stille! da ihn die Wehmutter mir brachte, hub ich ihn gen Himmel, und rief: Bin ich nicht ein glücklicher Mann?

Lão Moor. Im đi, ôi im đi! Khi bà đỡ mang nó đến cho ta, ta đã nâng nó lên trời và kêu lên: Chẳng phải ta là người đàn ông hạnh phúc sao?

Franz. Das sagtet ihr. Nun habt ihr's gefunden? Ihr beneidet den schlechtesten eurer Bauren, daß er nicht Vater ist zu diesem — Ihr habt Kummer, so lang ihr diesen Sohn habt. Dieser Kummer wird wachsen mit Karln. Dieser Kummer wird euer Leben untergraben.

Franz. Cha đã nói thế. Giờ cha đã thấy chưa? Cha ghen tị với tên tá điền tồi nhất của cha vì hắn không phải là cha của đứa này—Cha đau khổ chừng nào cha còn có đứa con này. Nỗi đau ấy sẽ lớn lên cùng Karl. Nỗi đau này sẽ đục khoét đời cha.

D. a. Moor. O! er hat mich zu einem achtzigjährigen Manne gemacht.

Lão Moor. Ôi! Nó đã biến ta thành một ông lão tám mươi tuổi.

Franz. Nun also — wenn ihr dieses Sohnes euch entäussertet?

Franz. Vậy thì—nếu cha dứt khoát từ bỏ đứa con này thì sao?

D. a. Moor (auffahrend.) Franz! Franz! was sagst du?

Lão Moor (bật dậy). Franz! Franz! Con nói gì vậy?

Franz. Ist es nicht diese Liebe zu ihm, die euch all den Gram macht? Ohne diese Liebe ist er für euch nicht da. Ohne diese strafbare, diese verdammliche Liebe ist er euch gestorben — ist er euch nie gebohren. Nicht Fleisch und Blut, das Herz macht uns zu Vätern und Söhnen. Liebt ihr ihn nicht mehr, so ist diese Abart auch euer Sohn nicht mehr, und wär' er aus eurem Fleische geschnitten. Er ist euer Augapfel gewesen bisher, nun aber, ärgert dich dein Auge, sagt die Schrift, so reiß es aus. Es ist besser einäugig gen Himmel, als mit zwei Augen in die Hölle. Es ist besser kinderlos gen Himmel, als wenn beide, Vater und Sohn, in die Hölle fahren. So spricht die Gottheit!

Franz. Chẳng phải chính tình yêu dành cho nó là thứ gây cho cha mọi nỗi sầu khổ này sao? Không có tình yêu ấy, nó chẳng tồn tại đối với cha. Không có thứ tình yêu tội lỗi, đáng nguyền rủa ấy, nó đã chết đối với cha—chưa từng được sinh ra với cha. Không phải xương thịt, mà trái tim mới làm ta thành cha và con. Nếu cha không còn yêu nó nữa, thì giống nòi dị dạng này cũng không còn là con của cha, dù nó có được cắt ra từ chính da thịt cha. Cho đến nay nó là con ngươi trong mắt cha, nhưng giờ đây, như Kinh Thánh nói: nếu mắt con làm con vấp ngã, hãy móc nó ra. Thà vào Thiên đàng một mắt còn hơn cả hai mắt xuống Địa ngục. Thà không con cái mà lên Thiên đàng, còn hơn để cả cha lẫn con cùng xuống Địa ngục. Thiên Chúa phán như vậy!

D. a. Moor. Du willst, ich soll meinen Sohn verfluchen?

Lão Moor. Con muốn ta nguyền rủa con trai ta sao?

Franz. Nicht doch! Nicht doch! — Euren Sohn sollt ihr nicht verfluchen. Was heißt ihr euren Sohn? — dem ihr das Leben gegeben habt, wenn er sich auch alle ersinnliche Mühe gibt, das eurige zu verkürzen?

Franz. Không đâu! Không đâu!—Cha đừng nguyền rủa con trai mình. Sao cha lại gọi là con trai mình?—Đứa mà cha đã ban cho sự sống, dù nó có tận lực tìm mọi cách để rút ngắn đời cha?

D. a. Moor. O das ist allzuwahr! das ist ein Gericht über mich. Der Herr hat's ihn geheissen!

Lão Moor. Ôi, điều đó quá đúng! Đây là sự phán xét dành cho ta. Chúa đã truyền cho nó như vậy!

Franz. Seht ihr's, wie kindlich euer Busenkind an euch handelt. Durch eure väterliche Theilnehmung erwürgt er euch, mordet euch durch eure Liebe, hat euer Vaterherz selbst bestochen, euch den Garaus zu machen. Seyd ihr einmal nicht mehr, so ist er Herr eurer Güter, König seiner Triebe. Der Damm ist weg, und der Strom seiner Lüste kann itzt freyer dahinbrausen. Denkt euch einmal an seine Stelle! Wie oft muß er den Vater unter die Erde wünschen — wie oft den Bruder — die ihm im Lauf seiner Excesse so unbarmherzig im Weg stehen. Ist das aber Liebe gegen Liebe? Ist das kindliche Dankbarkeit gegen väterliche Milde? Wenn er dem geilen Kitzel eines Augenblicks zehn Jahre eures Lebens aufopfert? wenn er den Ruhm seiner Väter, der sich schon sieben Jahrhunderte unbefleckt erhalten hat, in einer wollüstigen Minute aufs Spiel setzt? Heißt ihr das euren Sohn? Antwortet! heißt ihr das einen Sohn?

Franz. Cha thấy đó, đứa con cưng trong lòng của cha cư xử với cha trẻ con biết bao! Nhờ sự quan tâm đầy tình cha của cha, nó bóp nghẹt cha, giết cha bằng chính tình yêu của cha; nó đã mua chuộc chính trái tim làm cha của cha để kết liễu cha. Khi cha không còn nữa, nó sẽ là chủ tài sản của cha, vua của mọi dục vọng. Con đê đã sập, và dòng sông lạc thú của nó giờ có thể cuồn cuộn tuôn chảy tự do hơn. Thử nghĩ xem, cha đặt mình vào chỗ nó đi! Biết bao lần nó phải ước cha xuống đất—biết bao lần ước người anh—những kẻ đứng chắn đường nó một cách tàn nhẫn giữa dòng xa hoa của nó. Nhưng đó có phải là tình yêu đáp lại tình yêu không? Đó có phải là lòng biết ơn của con đối với sự khoan dung của cha không? Khi nó đem mười năm đời cha ra hy sinh cho cơn kích thích dục tình của một khoảnh khắc? Khi nó đặt vinh quang của tổ tiên, đã giữ được không tỳ vết suốt bảy thế kỷ, lên bàn cờ trong một phút đam mê nhục dục? Cha gọi thế là con trai ư? Trả lời đi! Cha gọi đó là con trai sao?

D. a. Moor. Ein unzärtliches Kind! ach! aber mein Kind doch! mein Kind doch!

Lão Moor. Một đứa con không dịu dàng! Ôi! Nhưng dẫu sao vẫn là con ta! Vẫn là con ta!

Franz. Ein allerliebstes, köstliches Kind, dessen ewiges Studium ist, keinen Vater zu haben — O daß ihr's begreifen lerntet! daß euch die Schuppen fielen vom Auge! aber eure Nachsicht muß ihn in seinen Liederlichkeiten bevestigen; euer Vorschub ihnen Rechtmäßigkeit geben. Ihr werdet freilich den Fluch von seinem Haupte laden, auf euch, Vater, auf euch wird der Fluch der Verdammniß fallen.

Franz. Một đứa con đáng yêu, đáng quý vô cùng, mà công việc học tập không ngừng nghỉ của nó là không có cha! Ôi, giá cha học được để hiểu điều ấy! Giá vảy đã rụng khỏi mắt cha! Nhưng sự khoan dung của cha phải củng cố thói trác táng của nó; sự nuông chiều của cha phải trao cho những việc làm đó tính hợp pháp. Tất nhiên, cha sẽ trút được lời nguyền khỏi đầu nó, nhưng lời nguyền của án đày đọa sẽ giáng xuống đầu cha, thưa cha.

D. a. Moor. Gerecht! sehr gerecht! — Mein, mein ist alle Schuld!

Lão Moor. Công bằng! Rất công bằng!—Tất cả lỗi là do ta!

Franz. Wie viele Tausende, die voll gesoffen haben vom Becher der Wollust, sind durch Leiden gebessert worden! Und ist nicht der körperliche Schmerz, den jedes Uebermaas begleitet, ein Fingerzeig des göttlichen Willens? Sollte ihn der Mensch durch seine grausame Zärtlichkeit verkehren? Soll der Vater das ihm anvertraute Pfand auf ewig zu Grunde richten? — Bedenkt, Vater, wenn ihr ihn seinem Elend auf einige Zeit preiß geben werdet, wird er nicht entweder umkehren müssen und sich bessern? oder er wird auch in der großen Schule des Elends ein Schurke bleiben, und dann — wehe dem Vater, der die Rathschlüsse einer höheren Weisheit durch Verzärtlung zernichtet! — Nun, Vater?

Franz. Biết bao nghìn người đã uống đầy chén dục tình, và đã được cải hóa nhờ đau khổ! Và chẳng phải cơn đau thể xác đi kèm với mọi thái quá là một dấu chỉ của ý Chúa sao? Con người có nên đảo ngược nó bằng sự dịu dàng tàn nhẫn của mình chăng? Người cha có nên để món vật thế chấp được giao phó cho mình bị hủy hoại đời đời không?—Cha hãy nghĩ đi, thưa cha: nếu cha phó mặc nó cho khổ đau trong một thời gian, chẳng phải nó sẽ buộc phải quay đầu và sửa mình sao? Hoặc nó cũng sẽ vẫn là một đồ vô lại trong trường khổ đau lớn lao này, và khi đó—khốn thay người cha nào làm tan nát những ý định của trí tuệ cao hơn bằng sự nuông chiều! Vậy thì sao, thưa cha?

D. a. Moor. Ich will ihm schreiben, daß ich meine Hand von ihm wende.

Lão Moor. Ta sẽ viết cho nó rằng ta rút tay khỏi nó.

Franz. Da thut ihr recht und klug daran.

Franz. Cha làm vậy là phải và khôn ngoan.

D. a. Moor. Daß er nimmer vor meine Augen komme.

Lão Moor. Đừng để nó bao giờ đến trước mắt ta nữa.

Franz. Das wird eine heilsame Wirkung thun.

Franz. Điều đó sẽ có tác dụng chữa lành.

D. a. Moor (zärtlich.) Bis er anders worden!

Lão Moor (dịu dàng). Cho đến khi nó thay đổi!

Franz. Schon recht, schon recht — Aber, wenn er nun kommt mit der Larve des Heuchlers, euer Mitleid erweint, eure Vergebung sich erschmeichelt, und morgen hingeht und eurer Schwachheit spottet im Arm seiner Huren? — Nein, Vater! Er wird freywillig wiederkehren, wenn ihn sein Gewissen reingesprochen hat.

Franz. Được rồi, được rồi—Nhưng giả sử nó đến với chiếc mặt nạ của kẻ đạo đức giả, lòng thương của cha rơi lệ, sự tha thứ của cha bị nó dỗ ngọt, và sáng mai nó đi chế nhạo sự yếu đuối của cha trong vòng tay những con điếm của nó?—Không, thưa cha! Nó sẽ tự nguyện quay về, khi lương tâm nó đã tha bổng nó.

D. a. Moor. So will ich ihm das auf der Stelle schreiben.

Lão Moor. Vậy thì ta sẽ viết cho nó ngay bây giờ.

Franz. Halt! noch ein Wort, Vater! Eure Entrüstung, fürchte ich, möchte euch zu harte Worte in die Feder werfen, die ihm das Herz zerspalten würden — und dann — glaubt ihr nicht, daß er das schon für Verzeihung nehmen werde, wenn ihr ihn noch eines eigenhändigen Schreibens werth haltet? Darum wird's besser seyn, ihr überlaßt das Schreiben mir.

Franz. Khoan đã, thưa cha! Một lời nữa thôi! Con sợ sự phẫn nộ của cha có thể khiến cha viết những lời quá gay gắt, làm nát tan trái tim nó—và rồi—cha không nghĩ rằng nó sẽ coi đó là tha thứ, nếu cha vẫn coi nó xứng đáng với một bức thư do chính tay cha viết sao? Vì vậy tốt hơn là cha để việc viết thư cho con.

D. a. Moor. Thu' das, mein Sohn. — Ach! es hätte mir doch das Herz gebrochen! Schreib ihm — —

Lão Moor. Con làm đi, con trai ta.—Ôi! Lẽ ra điều đó đã làm vỡ tim ta! Viết cho nó—

Franz (schnell.) Dabei bleibt's also?

Franz (nhanh). Vậy là quyết định rồi chứ?

D. a. Moor. Schreib ihm, daß ich tausend blutige Thränen, tausend schlaflose Nächte — Aber bring meinen Sohn nicht zur Verzweiflung.

Lão Moor. Viết cho nó rằng ta đã khóc ngàn giọt máu, ngàn đêm không ngủ—Nhưng đừng để con trai ta rơi vào tuyệt vọng.

Franz. Wollt ihr euch nicht zu Bette legen, Vater? Es griff euch hart an.

Franz. Cha không đi nghỉ sao, thưa cha? Chuyện này đã làm cha đau quá.

D. a. Moor. Schreib ihm, daß die väterliche Brust — Ich sage dir, bring meinen Sohn nicht zur Verzweiflung.

Lão Moor. Viết cho nó rằng lòng người cha—Ta nói với con, đừng đẩy con trai ta đến đường cùng tuyệt vọng.

(Geht traurig ab.)

(Buồn bã đi ra.)

Franz (mit Lachen ihm nachsehend.) Tröste dich, Alter, du wirst ihn nimmer an diese Brust drücken, der Weg dazu ist ihm verrammelt, wie der Himmel der Hölle — Er war aus deinen Armen gerissen, ehe du wußtest, daß du es wollen könntest — da müßt' ich ein erbärmlicher Stümper seyn, wenn ich's nicht einmal so weit gebracht hätte, einen Sohn vom Herzen des Vaters los zu lösen, und wenn er mit ehernen Banden daran geklammert wäre — Ich hab' einen magischen Kreis von Flüchen um dich gezogen, den er nicht überspringen soll — Glück zu, Franz! Weg ist das Schooskind — Der Wald ist heller. Ich muß diese Papiere vollends aufheben, wie leicht könnte jemand meine Handschrift kennen? (er liest die zerrissenen Briefstücke zusammen.) — Und Gram wird auch den Alten bald fortschaffen, — und ihr muß ich diesen Karl aus dem Herzen reissen, wenn auch ihr halbes Leben dran hängen bleiben sollte.

Franz (cười nhìn theo). Yên lòng đi, lão già, lão sẽ không bao giờ ôm nó vào lòng này nữa; con đường đến đó đã bị chặn lại như cửa Thiên đàng đối với Địa ngục. Nó đã bị xé khỏi vòng tay lão trước khi lão biết mình có thể muốn điều đó. Vậy thì ta sẽ là kẻ vô dụng thảm hại nếu ta không đạt được đến mức bứt một đứa con khỏi trái tim người cha, dù nó có bị đóng đinh ở đó bằng xiềng đồng đi nữa! Ta đã vẽ quanh lão một vòng tròn ma thuật của những lời nguyền, mà nó không được phép vượt qua. Chúc mừng, Franz! Đứa cưng trong lòng đã đi rồi! Khu rừng sáng hơn rồi. Ta phải cất giữ nốt đống giấy này, lỡ có ai nhận ra chữ viết của ta thì sao? (Nhặt ghép các mảnh thư rách lại.) Và nỗi sầu sẽ sớm đưa lão già đi, còn với nàng, ta phải bứt Karl ra khỏi trái tim nàng, dù nửa đời nàng có bám víu vào đó.

Ich habe große Rechte, über die Natur ungehalten zu seyn, und bei meiner Ehre! ich will sie geltend machen. — Warum bin ich nicht der Erste aus Mutterleib gekrochen? Warum nicht der Einzige? Warum mußte sie mir diese Bürde von Häßlichkeit aufladen? gerade mir? Nicht anders, als ob sie bei meiner Geburt einen Rest gesetzt hätte? Warum gerade mir die Lappländersnase? Gerade mir dieses Mohrenmaul? Diese Hottentottenaugen? Wirklich, ich glaube, sie hat von allen Menschensorten das Scheußliche auf einen Haufen geworfen, und mich daraus gebacken. Mord und Tod! Wer hat ihr die Vollmacht gegeben, jenem dieses zu verleihen, und mir vorzuenthalten? Könnte ihr jemand darum hofiren, eh' er entstund? Oder sie beleidigen, eh' er selbst wurde? Warum gieng sie so partheylich zu Werke?

Ta có những quyền lợi lớn để bất mãn với thiên nhiên, và bằng danh dự của ta! ta sẽ đòi quyền ấy. Tại sao ta không phải là đứa đầu tiên bò ra khỏi lòng mẹ? Tại sao không phải là đứa duy nhất? Tại sao bà lại chất gánh nặng xấu xí này lên ta? Đúng vào ta? Như thể lúc ta sinh ra bà đã để lại chút gì? Tại sao lại là cái mũi người Lapland cho ta? Đúng cái miệng người Moor này? Đôi mắt Hottentot này? Thật vậy, ta tin rằng bà đã vơ hết những thứ gớm ghiếc của mọi loài người thành một đống, và từ đó nặn ra ta. Chết tiệt thật! Ai đã cho bà quyền trao điều này cho hắn và giữ lại không cho ta? Có ai đã từng nịnh nọt bà trước khi hắn ra đời không? Hay xúc phạm bà trước khi chính hắn thành hình? Sao bà lại làm việc thiên vị đến vậy?

Nein! Nein! Ich thu' ihr Unrecht. Gab sie uns doch Erfindungsgeist mit, setzte uns nackt und armselig ans Ufer dieses großen Ozeans, Welt — Schwimme, wer schwimmen kann, und wer plump ist, geht unter! Sie gab mir nichts mit; wozu ich mich machen will, das ist nun meine Sache. Jeder hat gleiches Recht zum Grösten und Kleinsten, Anspruch wird an Anspruch, Trieb an Trieb, und Kraft an Kraft zernichtet. Das Recht wohnet beim Ueberwältiger, und die Schranken unserer Kraft sind unsere Gesetze.

Không! Không! Ta bất công với bà. Dù sao bà cũng đã ban cho chúng ta tài phát minh, đặt chúng ta trần trụi và nghèo khổ trên bờ đại dương rộng lớn này, thế giới. Ai biết bơi thì bơi, kẻ vụng về thì chìm! Bà chẳng cho ta gì; muốn trở thành gì là việc của chính ta. Mỗi người đều có quyền ngang nhau đối với điều lớn nhất và điều nhỏ nhất; đòi hỏi chạm đòi hỏi, dục vọng chạm dục vọng, và sức mạnh chạm sức mạnh đều bị triệt tiêu. Quyền thuộc về kẻ chế ngự, và giới hạn của sức mạnh chúng ta là luật của chúng ta.

Wohl gibt es gewisse gemeinschaftliche Pakta, die man geschlossen hat, die Pulse des Weltcirkels zu treiben. Ehrlicher Name! — Wahrhaftig eine reichhaltige Münze, mit der sich meisterlich schachern läßt, wer's versteht, sie gut auszugeben. Gewissen, — o ja, freilich! ein tüchtiger Lumpenmann, Sperlinge von Kirschbäumen wegzuschröcken! — auch das ein gut geschriebener Wechselbrief, mit dem auch der Bankerotirer zur Noth noch hinauslangt.

Quả thật có những khế ước chung nào đó đã được ký kết để thúc đẩy mạch đập của vòng quay thế giới. Danh dự lương thiện!—Quả là một đồng tiền dồi dào, dùng để mặc cả khéo léo, cho ai biết tiêu nó cho khéo. Lương tâm—ồ, đúng vậy! Một gã rách rưới để xua chim sẻ khỏi cây anh đào!—cũng là một tờ hối phiếu được viết hay, mà ngay cả kẻ phá sản cũng có thể dùng để thoát thân lúc cùng đường.

In der That sehr lobenswürdige Anstalten, die Narren im Respekt und den Pöbel unter dem Pantoffel zu halten, damit die Gescheiden es desto bequemer haben. Ohne Anstand, recht schnackische Anstalten! Kommen mir für, wie die Hecken, die meine Bauren gar schlau um ihre Felder herumführen, daß ja kein Haase drüber setzt, ja beileibe kein Haase! — Aber der gnädige Herr gibt seinem Rappen den Sporn, und galoppirt weich über der weiland Aerndte.

Quả là những thiết chế rất đáng khen, dùng để giữ kẻ ngu trong sự kính nể và đám dân thường dưới gót giày, để những người khôn ngoan được thoải mái hơn. Không chút ngập ngừng, đúng là những trò lố bịch đầy xảo quyệt! Chúng làm ta nhớ đến những hàng rào mà đám tá điền của ta khôn khéo vây quanh ruộng đồng, để không một con thỏ rừng nào có thể nhảy qua, không, tuyệt đối không con thỏ nào!—Nhưng ngài chủ nhân nhân từ thúc cựa vào con ngựa ô của mình, và phi êm qua cánh đồng vụ mùa xưa kia.

Armer Haase! Es ist doch eine jämmerliche Rolle, der Haase seyn müssen auf dieser Welt — Aber der gnädige Herr braucht Haasen!

Thỏ tội nghiệp! Thật là một vai trò đáng thương, phải làm thỏ trên đời này—Nhưng ngài chủ nhân cần có thỏ!

Also frisch drüber hinweg! Wer nichts fürchtet, ist nicht weniger mächtig, als der, den alles fürchtet. Es ist itzo die Mode, Schnallen an den Beinkleidern zu tragen, womit man sie nach Belieben weiter und enger schnürt. Wir wollen uns ein Gewissen nach der neuesten Façon anmessen lassen, um es hübsch weiter aufzuschnallen, wie wir zulegen. Was können wir dafür? Geht zum Schneider! Ich habe Langes und Breites von einer sogenannten Blutliebe schwatzen gehört, das einem ordentlichen Hausmann den Kopf heiß machen könnte — Das ist dein Bruder! — das ist verdollmetscht: Er ist aus eben dem Ofen geschossen worden, aus dem du geschossen bist — also sey er dir heilig! — Merkt doch einmal diese verzwickte Consequenz, diesen possierlichen Schluß von der Nachbarschaft der Leiber auf die Harmonie der Geister; von eben derselben Heimath zu eben derselben Empfindung; von einerley Kost zu einerley Neigung. Aber weiter — es ist dein Vater! Er hat dir das Leben gegeben, du bist sein Fleisch, sein Blut — also sey er dir heilig. Wiederum eine schlaue Consequenz! Ich möchte doch fragen, warum hat er mich gemacht? doch wohl nicht gar aus Liebe zu mir, der erst ein Ich werden sollte? Hat er mich gekannt, ehe er mich machte? Oder hat er an mich gedacht, wie er mich machte? Oder hat er mich gewünscht, da er mich machte? Wußte er, was ich werden würde? das wollt' ich ihm nicht rathen, sonst möcht' ich ihn dafür strafen, daß er mich doch gemacht hat? Kann ich's ihm Dank wissen, daß ich ein Mann wurde? So wenig, als ich ihn verklagen könnte, wenn er ein Weib aus mir gemacht hätte. Kann ich eine Liebe erkennen, die sich nicht auf Achtung gegen mein Selbst gründet? Konnte Achtung gegen mein Selbst vorhanden seyn, das erst dadurch entstehen sollte, davon es die Voraussetzung seyn muß? Wo stickt dann nun das Heilige? Etwa im Aktus selber, durch den ich entstund? — Als wenn dieser etwas mehr wäre, als viehischer Proceß zur Stillung viehischer Begierden? Oder stickt es vielleicht im Resultat dieses Aktus, der doch nichts ist, als eiserne Nothwendigkeit, die man so gern wegwünschte, wenn's nicht auf Unkosten von Fleisch und Blut geschehen müßte. Soll ich ihm etwa darum gute Worte geben, daß er mich liebt? das ist eine Eitelkeit von ihm, die Schoossünde aller Künstler, die sich in ihrem Werk kokettiren, wär' es auch noch so häßlich. — Sehet also, das ist die ganze Hexerey, die ihr in einen heiligen Nebel verschleyert, unsre Furchtsamkeit zu mißbrauchen. Soll auch ich mich dadurch gängeln lassen, wie einen Knaben?

Vậy thì cứ thế mà vượt qua! Kẻ không sợ gì thì không kém quyền lực hơn kẻ mà ai cũng sợ. Bây giờ đang là mốt đeo khóa nịt ở ống quần, để có thể siết lỏng hay chặt tùy ý. Chúng ta hãy đo cho mình một lương tâm theo kiểu thời thượng nhất, để có thể nới rộng cho khéo khi ta phình bụng ra. Chúng ta có lỗi gì đâu? Hãy đi mà hỏi thợ may! Ta đã nghe lắm chuyện lải nhải về cái gọi là tình huyết thống, đủ khiến một người đàn ông đứng đắn phát sốt lên—Đó là anh trai ngươi!—nói thẳng ra là: nó bị bắn ra từ cùng cái lò mà ngươi bị bắn ra từ đó—vậy nên nó phải thiêng liêng với ngươi! Hãy để ý cái lập luận rối rắm này, cái suy diễn lố bịch này từ sự gần gũi của các thân xác đến sự hòa điệu của các linh hồn; từ cùng một quê hương đến cùng một cảm xúc; từ cùng một thức ăn đến cùng một khuynh hướng. Nhưng còn nữa—đó là cha ngươi! Ông đã ban cho ngươi sự sống, ngươi là xác thịt của ông, là máu của ông—vậy nên ông phải thiêng liêng với ngươi! Lại một suy diễn xảo quyệt nữa! Ta muốn hỏi: tại sao ông lại tạo ra ta? Chắc chắn không phải vì yêu ta, khi ta còn chưa thành một cái Ta? Ông có biết ta trước khi tạo ra ta không? Hay ông nghĩ đến ta khi tạo ra ta? Hay ông mong muốn ta khi tạo ra ta? Ông có biết ta sẽ trở thành gì không? Điều đó ta không khuyên ông nên biết, bằng không ta có thể trừng phạt ông vì đã tạo ra ta chăng? Ta có nên cảm tạ ông vì đã khiến ta thành một người đàn ông không? Cũng như ta không thể kiện ông, nếu ông đã biến ta thành đàn bà. Ta có thể nhận ra một tình yêu không đặt nền trên sự tôn trọng bản thân ta không? Sự tôn trọng bản thân có thể tồn tại không, khi nó còn chưa hình thành, khi chính nó phải là điều kiện tiên quyết của nó? Vậy thì điều thiêng liêng nằm ở đâu? Có lẽ trong chính hành vi giao hợp mà nhờ đó ta được hình thành?—Như thể hành vi ấy là gì hơn một quá trình súc vật để thỏa mãn những dục vọng súc vật! Hay có lẽ nó nằm trong kết quả của hành vi ấy, vốn chẳng là gì ngoài sự tất yếu sắt đá mà người ta vẫn thường muốn xóa đi, nếu nó không phải diễn ra với cái giá là xương thịt và máu. Vậy ta có nên vì thế mà nói lời hay ý đẹp để nó yêu ta không? Đó là một sự phù phiếm của nó, cái tật tự mê của mọi nghệ sĩ tự phô bày trong tác phẩm, dù nó xấu xí đến đâu. Vậy hãy thấy rằng: đó chính là toàn bộ phép phù thủy mà các ngươi phủ lên một sương mù thiêng liêng, để lạm dụng sự nhút nhát của chúng ta. Ta có nên để mình bị dắt đi như một đứa trẻ bởi nó không?

Frisch also! muthig an's Werk! — Ich will alles um mich her ausrotten, was mich einschränkt, daß ich nicht Herr bin. Herr muß ich seyn, daß ich das mit Gewalt ertrotze, wozu mir die Liebenswürdigkeit gebricht. (ab)

Vậy thì cứ làm đi! Can đảm lên, xông vào việc! Ta sẽ quét sạch mọi thứ quanh ta đang kìm hãm ta, để ta không phải là kẻ bị phụ thuộc. Ta phải làm chủ, để có được bằng sức mạnh điều mà lòng quyến rũ đã không đem lại cho ta. (Đi ra.)

Zweite Scene.

Cảnh thứ hai.

Schenke an den Gränzen von Sachsen.

Quán rượu nơi biên giới Sachsen.

Karl von Moor (in ein Buch vertieft.) Spiegelberg (trinkend am Tisch.)

Karl von Moor (đắm mình trong một cuốn sách). Spiegelberg (uống rượu bên bàn.)

Karl v. Moor (legt das Buch weg.) Mir eckelt vor diesem Tintenkleksenden Seculum, wenn ich in meinem Plutarch lese von großen Menschen.

Karl v. Moor (đặt sách xuống). Ta ghê tởm thời đại làm bẩn giấy mực này, khi ta đọc trong cuốn Plutarch của ta về những con người vĩ đại.

Spiegelberg (stellt ihm ein Glas hin, und trinkt.) Den Josephus mußt du lesen.

Spiegelberg (đặt cho hắn một ly, rồi uống). Mày phải đọc Josephus.

Moor. Der lohe Lichtfunke Prometheus ist ausgebrannt, dafür nimmt man itzt die Flamme von Berlappenmehl — Theaterfeuer, das keine Pfeife Tabak anzündet. Da krabbeln sie nun, wie die Ratten auf der Keule des Herkules, und studiren sich das Mark aus dem Schädel, was das für ein Ding sey, das er in seinen Hoden geführt hat? Ein französischer Abbé docirt, Alexander sey ein Haasenfuß gewesen, ein schwindsüchtiger Professor hält sich bei jedem Wort ein Fläschgen Salmiakgeist vor die Nase, und liest ein Collegium über die Kraft. Kerls, die in Ohnmacht fallen, wenn sie einen Buben gemacht haben, kritteln über die Taktik des Hannibals — feuchtohrige Buben fischen Phrases aus der Schlacht bei Kannä, und greinen über die Siege des Scipio, weil sie sie exponiren müssen.

Moor. Ngọn lửa Prometheus rực sáng đã tàn lụi, bây giờ người ta lấy ngọn lửa từ bột hồ giấy—lửa sân khấu, không thể châm nổi một tẩu thuốc. Lũ ấy giờ bò lổn nhổn như chuột trên gậy của Hercules, và nghiên cứu xem cái thứ nó mang trong háng mình là gì mà ra? Một linh mục người Pháp giảng rằng Alexander là một con thỏ nhát gan; một giáo sư phổi yếu cứ đưa lọ amoniac lên mũi mỗi khi nói, và giảng một khóa về sức mạnh. Những gã ngất xỉu khi vừa làm cha được một thằng con trai, lại phê phán chiến thuật của Hannibal—những thằng nhóc còn ướt tai vớt những câu sáo ngữ từ trận Cannae, và than vãn về chiến thắng của Scipio, vì chúng buộc phải giải thích nó.

Spiegelberg. Das ist ja recht Alexandrinisch geflännt.

Spiegelberg. Nghe cứ như Alexander vừa bốc phét xong vậy đấy.

Moor. Schöner Preiß für euren Schweiß in der Feldschlacht, daß ihr jetzt in Gymnasien lebet, und eure Unsterblichkeit in einem Bücherriemen mühsam fortgeschleppt wird. Kostbarer Ersatz eures verpraßten Blutes, von einem Nürnberger Krämer um Lebkuchen gewickelt — oder, wenn's glücklich geht, von einem französischen Tragödienschreiber auf Stelzen geschraubt, und mit Drahtfäden gezogen zu werden. Hahaha!

Moor. Thật là một giá đẹp cho mồ hôi các ngươi đã đổ trên chiến trường, khi bây giờ các ngươi sống trong trường trung học, và sự bất tử của các ngươi phải khổ sở kéo theo trong quai cặp sách. Thật là một thứ đền bù quý giá cho máu đã phung phí của các ngươi, bị một tiệm bánh Nürnberg gói bánh gừng—hoặc, nếu may mắn, bị một nhà viết bi kịch người Pháp đặt lên cao chót vót, rồi giật bằng dây thép. Ha ha ha!

Spiegelberg (trinkt.) Lies den Josephus, ich bitte dich drum.

Spiegelberg (uống). Đọc Josephus đi, tao xin mày đấy.

Moor. Pfui! Pfui über das schlappe Kastraten-Jahrhundert, zu nichts nütze, als die Thaten der Vorzeit wiederzukäuen, und die Helden des Alterthums mit Kommentationen zu schinden und zu verhunzen mit Trauerspielen. Die Kraft seiner Lenden ist versiegen gegangen, und nun muß Bierhefe den Menschen fortpflanzen helfen.

Moor. Phì! Phì vào cái thế kỷ thái giám bủn rủn, mềm oặt này, chẳng làm được gì ngoài nhai lại những chiến công xưa, và hành hạ, làm hỏng các anh hùng cổ đại bằng những chú giải và bi kịch. Sức mạnh nơi lưng quần của nòi giống đã cạn kiệt, và giờ phải có men bia để giúp loài người sinh sản.

Spiegelberg. Thee, Bruder, Thee!

Spiegelberg. Trà đi, anh em, trà!

Moor. Da verrammeln sie sich die gesunde Natur mit abgeschmakten Conventionen, haben das Herz nicht, ein Glas zu leeren, weil sie Gesundheit dazu trinken müssen — beleken den Schuhputzer, daß er sie vertrete bei Ihro Gnaden, und hudeln den armen Schelm, den sie nicht fürchten. Vergöttern sich um ein Mittagessen, und möchten einander vergiften um ein Unterbett, das ihnen beim Aufstreich überboten wird. — Verdammen den Sadduzäer, der nicht fleißig genug in die Kirche kommt, und berechnen ihren Judenzins am Altare — fallen auf die Knie, damit sie ja ihren Schlamp ausbreiten können — wenden kein Aug von dem Pfarrer, damit sie sehen, wie seine Perücke frisirt ist. — Fallen in Ohnmacht, wenn sie eine Gans bluten sehen, und klatschen in die Hände, wenn ihr Nebenbuhler bankerott von der Börse geht — — So warm ich ihnen die Hand drückte — »nur noch einen Tag« — Umsonst! — Ins Loch mit dem Hund! — Bitten! Schwüre! Thränen (auf den Boden stampfend.) Hölle und Teufel!

Moor. Họ tự trói mình bằng những quy ước rỗng tuếch, không đủ can đảm cạn một ly, vì phải uống mừng sức khỏe; nịnh người đánh giày để anh ta bênh vực họ trước mặt Ngài, và đè nén kẻ tội nghiệp mà họ không sợ. Tôn thờ nhau vì một bữa trưa, và muốn đầu độc nhau vì một chiếc đệm giường bị đấu giá vượt mức. Kết án kẻ Sa-đu-sê không đến nhà thờ đủ siêng, rồi tính tiền lãi cắt cổ kiểu Do Thái ngay trên bàn thờ; quỳ gối để trải rộng vạt áo lôi thôi của mình; không rời mắt khỏi cha xứ, để xem tóc giả của ông được chải ra sao. Ngất xỉu khi thấy một con ngỗng bị chảy máu, và vỗ tay khi đối thủ phá sản rời khỏi sàn chứng khoán——Dù tôi đã siết tay họ thắm thiết thế nào, “chỉ thêm một ngày nữa”—Vô ích!—Quăng con chó này vào ngục!—Van xin! Thề thốt! Nước mắt (dậm chân xuống đất). Địa ngục và quỷ dữ!

Spiegelberg. Und um so ein paar tausend lausige Dukaten —

Spiegelberg. Và vì vài nghìn đồng ducat rận rệp như thế—

Moor. Nein, ich mag nicht daran denken. Ich soll meinen Leib pressen in eine Schnürbrust, und meinen Willen schnüren in Gesetze. Das Gesetz hat zum Schneckengang verdorben, was Adlerflug geworden wäre. Das Gesetz hat noch keinen großen Mann gebildet, aber die Freyheit brütet Kolosse und Extremitäten aus. Sie verpallisadiren sich ins Bauchfell eines Tyrannen, hofiren der Laune seines Magens, und lassen sich klemmen von seinen Winden. — Ah! daß der Geist Herrmanns noch in der Asche glimmte! — Stelle mich vor ein Heer Kerls, wie ich, und aus Deutschland soll eine Republik werden, gegen die Rom und Sparta Nonnenklöster seyn sollen. (Er wirft den Degen auf den Tisch, und steht auf.)

Moor. Không, ta không muốn nghĩ đến chuyện đó. Ta phải ép thân xác mình vào chiếc áo nịt ngực, và xiết ý chí của mình trong luật lệ. Luật đã làm hỏng thành con ốc sên điều lẽ ra đã thành cú bay của đại bàng. Luật chưa từng nặn nên một vĩ nhân, nhưng tự do lại ấp ra những khối khổng lồ và những cực đoan. Họ tự rào mình trong màng bụng của một bạo chúa, nịnh theo cơn tức của dạ dày hắn, và để mình bị kẹp bởi những cơn đầy hơi của hắn.—Ah! Phải chi linh hồn Hermann vẫn còn âm ỉ dưới tro tàn! Hãy đặt ta trước một đội quân những kẻ như ta, và nước Đức sẽ thành một nền cộng hòa, mà trước nó Rome và Sparta sẽ chỉ như những tu viện ni cô. (Hắn ném thanh gươm lên bàn, rồi đứng dậy.)

Spiegelberg (aufspringend.) Bravo! Bravissimo! du bringst mich eben recht auf das Chapitre. Ich will dir was in's Ohr sagen, Moor, das schon lang mit mir umgeht, und du bist der Mann dazu — sauf Bruder, sauf — wie wär's, wenn wir Juden würden, und das Königreich wieder auf's Tapet brächten?

Spiegelberg (bật dậy). Hoan hô! Bravissimo! Mày đúng lúc làm tao nhớ đến chuyện này. Tao phải thì thầm với mày điều đã ấp ủ với tao từ lâu, và mày chính là người cho việc đó—uống đi, anh em, uống đi—thế nào nếu chúng ta trở thành người Do Thái, và đưa vương quốc trở lại bàn cờ?

Moor (lacht aus vollem Halse.) Ah! Nun merk' ich — nun merk' ich — du willst die Vorhaut aus der Mode bringen, weil der Barbier die deinige schon hat?

Moor (cười ha hả). À! Giờ tao hiểu rồi—giờ tao hiểu rồi—mày muốn làm cho bao quy đầu lỗi mốt đi, vì thợ cạo đã cắt của mày rồi, đúng không?

Spiegelberg. Daß dich, Bärenhäuter! Ich bin freylich wunderbarerweis schon voraus beschnitten. Aber sag, ist das nicht ein schlauer und herzhafter Plan? Wir lassen ein Manifest ausgehen in alle vier Enden der Welt, und citiren nach Palästina, was kein Schweinefleisch ißt. Da beweis ich nun durch triftige Dokumente, Herodes, der Vierfürst, sey mein Großahnherr gewesen, und so ferner. Das wird ein Viktoria abgeben, Kerl, wenn sie wieder in's Trockene kommen, und Jerusalem wieder aufbauen dörfen. Itzt frisch mit den Türken aus Asien, weil's Eisen noch warm ist, und Cedern gehauen aus dem Libanon, und Schiffe gebaut, und geschachert mit alten Borten und Schnallen das ganze Volk. Mittlerweile —

Spiegelberg. Đồ gấu da! Tao lạ lùng thay đã được cắt bì từ trước rồi. Nhưng nói xem, đây chẳng phải là một kế hoạch khôn ngoan và táo bạo sao? Chúng ta cho công bố một tuyên ngôn đi khắp bốn phương trời, và triệu tập về Palestine những ai không ăn thịt heo. Khi đó tao sẽ chứng minh bằng những tài liệu xác thực rằng Herodes, vị tứ vương, là tổ tiên của tao, và cứ thế tiếp tục. Đó sẽ là một chiến thắng, anh bạn, khi họ được lên bờ trở lại và được xây lại Jerusalem! Bây giờ thì tiến lên cùng người Thổ từ châu Á, khi sắt còn nóng, và đốn cedar từ Libanon, đóng tàu, và buôn bán cả dân tộc bằng đống ren viền và khóa cài cũ. Trong khi đó—

Moor (nimmt ihn lächelnd bei der Hand.) Kamerad! Mit den Narrenstreichen ist's nun am Ende.

Moor (nắm tay hắn, mỉm cười). Anh bạn! Những trò điên khùng này giờ đã đến hồi kết rồi.

Spiegelberg (stutzig.) Pfui, du wirst doch nicht gar den verlorenen Sohn spielen wollen? Ein Kerl, wie du, der mit dem Degen mehr auf die Gesichter gekritzelt hat, als drei Substituten in einem Schaltjahr in's Befehlbuch schreiben! Soll ich dir von der großen Hundsleiche vorerzählen? ha! ich muß nur dein eigenes Bild wieder vor dich rufen, das wird Feuer in deine Adern blasen, wenn dich sonst nichts mehr begeistert. Weißt du noch, wie die Herren vom Collegio deiner Dogge das Bein hatten abschiessen lassen, und du zur Revange liessest ein Fasten ausschreiben in der ganzen Stadt. Man schmollte über dein Rescript. Aber du nicht faul, lässest alles Fleisch aufkaufen in ganz L.., daß in acht Stund kein Knoch mehr zu nagen ist in der ganzen Rundung, und die Fische anfangen im Preiße zu steigen. Magistrat und Bürgerschaft düsselten Rache. Wir Pursche frisch heraus zu siebzehnhundert, und du an der Spitze, und Mezger und Schneider und Krämer hinterher, und Wirth und Barbierer und alle Zünfte, und fluchen, Sturm zu laufen wider die Stadt, wenn man den Purschen ein Haar krümmen wollte. Da gieng's aus, wie's Schiessen zu Hornberg, und mußten abziehen mit langer Nase. Du lässest Doktores kommen ein ganzes Concilium, und botst drei Dukaten, wer dem Hund ein Recept schreiben würde. Wir sorgten, die Herren werden zuviel Ehr im Leib haben und Nein sagen, und hattens schon verabredt, sie zu forciren. Aber das war unnöthig, die Herren schlugen sich um die drei Dukaten, und kam's im Abstreich herab auf drei Bazen, in einer Stund sind zwölf Recepte geschrieben, daß das Thier auch bald drauf verreckte.

Spiegelberg (sững người). Phì, mày không định đóng vai đứa con hoang đàng đấy chứ? Một thằng như mày, đã dùng gươm vẽ lên mặt người ta nhiều hơn ba viên thư lại viết vào sổ lệnh trong một năm nhuận! Để tao kể cho mày nghe về con chó chết lớn ấy—ha! Tao chỉ cần gợi lại hình ảnh chính mày, nó sẽ thổi lửa vào mạch máu mày, nếu không gì khác còn làm mày phấn chấn được nữa. Mày còn nhớ không, khi các ông trong trường đại học đã cho cưa chân con chó săn của mày, và mày đáp trả bằng cách cho dán lệnh nhịn ăn khắp cả thành phố? Người ta hờn dỗi về bản sắc lệnh của mày. Nhưng mày không chậm trễ, cho mua hết thịt trong toàn bộ L.., đến nỗi trong tám tiếng không còn một khúc xương nào để gặm khắp vùng, và cá bắt đầu tăng giá. Thị trưởng và dân thành phố nổi lên đòi trả thù. Chúng ta, đám sinh viên, kéo ra mười bảy trăm đứa, mày đứng đầu, rồi thợ mổ, thợ may, thương nhân theo sau, cùng chủ quán, thợ cắt tóc và tất cả các phường hội, và thề sẽ xông vào thành phố nếu người ta dám làm sứt một sợi tóc của sinh viên. Và rồi mọi chuyện kết thúc như cuộc bắn súng ở Hornberg, chẳng đi đến đâu, phải rút lui với cái mũi dài thượt. Mày cho gọi một hội đồng bác sĩ, và treo giải ba đồng ducat cho ai kê được một đơn thuốc cho con chó. Chúng tao lo rằng các ông sẽ có quá nhiều danh dự trong người mà nói không, nên đã sắp xếp để ép họ. Nhưng không cần thiết, vì các ông ấy tranh nhau ba đồng ducat, và đến cuối cùng hạ xuống còn ba đồng batz; trong một giờ đã viết được mười hai đơn thuốc, và con thú cũng chết ngay sau đó.

Moor. Schändliche Kerls!

Moor. Lũ đê tiện!

Spiegelberg. Der Leichenpomp wird veranstaltet in aller Pracht, Carmina gab's die schwere Meng' um den Hund, und zogen wir aus des Nachts gegen tausend, eine Laterne in der einen Hand, unsre Raufdegen in der andern, und so fort durch die Stadt mit Glockenspiel und Geklimper, bis der Hund beigesetzt war. Drauf gab's ein Fressen, das währt bis an den lichten Morgen, da bedanktest du dich bei den Herren für das herzliche Beileid, und liessest das Fleisch verkaufen ums halbe Geld. Mort de ma vie, da hatten wir dir Respekt, wie eine Garnison in einer eroberten Vestung —

Spiegelberg. Đám tang được tổ chức với tất cả vẻ huy hoàng; người ta đọc những bài thơ tang Latin nặng nề vây quanh con chó, và chúng ta kéo nhau đi vào ban đêm gần cả nghìn người, một tay cầm đèn lồng, tay kia cầm gươm đấu, cứ thế đi qua thành phố với tiếng chuông và tiếng leng keng, cho đến khi con chó được chôn cất. Sau đó là một bữa tiệc kéo dài đến tận rạng sáng; khi đó mày cảm ơn các ông vì lời chia buồn chân thành, và cho bán thịt với nửa giá. Mort de ma vie! Khi đó bọn tao đã kính nể mày như một đội quân đồn trú trong một pháo đài vừa chiếm được—

Moor. Und du schämst dich nicht damit groß zu prahlen? Hast nicht einmal so viel Schaam, dich dieser Streiche zu schämen?

Moor. Mày không xấu hổ mà còn khoe khoang chuyện này sao? Không có chút liêm sỉ nào để hổ thẹn về những trò đó ư?

Spiegelberg. Geh, geh. Du bist nicht mehr Moor. Weißt du noch, wie tausendmal du, die Flasche in der Hand, den alten Filzen hast aufgezogen, und gesagt: Er soll nur drauf los schaben und scharren, du wollest dir dafür die Gurgel absaufen. — Weißt du noch? he? weißt du noch? O du heilloser, erbärmlicher Prahlhans! das war noch männlich gesprochen, und edelmännisch, aber —

Spiegelberg. Thôi đi, thôi đi. Mày không còn là Moor nữa. Mày còn nhớ không, bao nhiêu lần mày cầm chai rượu trên tay, chọc tức lão già keo kiệt, và nói: cứ để hắn cào và đào đi, mày sẽ uống cạn cổ họng mình để trả giá. Mày còn nhớ không? Hả? Mày còn nhớ không? Ôi đồ liều lĩnh, đáng khinh bỉ, thằng khoác lác! Đó từng là lời nói đàn ông, và rất quý phái—nhưng—

Moor. Verflucht seyst du, daß du mich dran erinnerst! Verflucht ich, daß ich es sagte! Aber es war nur im Dampfe des Weins, und mein Herz hörte nicht, was meine Zunge prahlte.

Moor. Nguyền rủa mày vì đã nhắc lại chuyện đó! Nguyền rủa tao vì đã nói ra! Nhưng đó chỉ là hơi rượu, và lòng tao không nghe những gì miệng tao khoe khoang.

Spiegelberg (schüttelt den Kopf.) Nein! nein! nein! das kann nicht seyn. Unmöglich, Bruder, das kann dein Ernst nicht seyn. Sag, Brüderchen, ist es nicht die Noth, die dich so stimmt? Komm, laß dir ein Stückchen aus meinen Bubenjahren erzählen. Da hatt' ich neben meinem Haus einen Graben, der, wie wenig, seine acht Schuh breit war, wo wir Buben uns in die Wette bemühten, hinüber zu springen. Aber das war umsonst. Pflumpf! lagst du, und ward ein Gezisch und Gelächter über dir, und wurdest mit Schneeballen geschmissen über und über. Neben meinem Haus lag eines Jägers Hund an einer Kette, eine so bißige Bestie, die dir die Mädels wie der Blitz am Rockzipfel hatte, wenn sie sichs versahn, und zu nah' dran vorbey strichen. Das war nun mein Seelengaudium, den Hund überall zu necken, wo ich nur konnte, und wollt' halb krepiren vor Lachen, wenn mich dann das Luder so giftig anstierte, und so gern auf mich losgerannt wär', wenn's nur gekonnt hätte. — Was geschieht? Ein andermal mach' ich's ihm auch wieder so, und werf' ihn mit einem Stein so derb an die Ripp', daß er vor Wuth von der Kette reißt, und auf mich dar, und ich, wie alle Donnerwetter, reiß aus, und davon — Tausend Schwernoth! Da ist dir just der vermaledeyte Graben dazwischen. Was zu thun? Der Hund ist mir hart an den Fersen und wüthig, also kurz resolvirt — ein Anlauf genommen — drüben bin ich. Dem Sprung hatt' ich Leib und Leben zu danken; die Bestie hätte mich zu Schanden gerissen.

Spiegelberg (lắc đầu). Không! Không! Không! Không thể như thế được. Không thể, anh bạn, đó không thể là điều mày thật lòng. Nói đi, anh em, chẳng phải là vì cảnh túng quẫn mà mày nói thế sao? Thôi nào, để tao kể cho mày nghe một chuyện từ thời thơ ấu của tao. Hồi đó, cạnh nhà tao có một con mương rộng tám bộ, không hơn, và bọn trẻ tụi tao cứ thi nhau nhảy qua. Nhưng vô ích. Phịch! mày nằm dài, bị hò hét cười chế nhạo, và bị ném bóng tuyết khắp người. Cạnh nhà tao có con chó săn của một người thợ săn bị xích, một con thú cắn người dữ dằn đến nỗi chỉ cần có cơ hội là nó sẽ táp vào gấu áo của mấy cô gái nếu họ lỡ đi quá gần. Thế là niềm khoái tâm của đời tao là trêu con chó đó bất cứ lúc nào có thể, và suýt chết vì cười khi con súc sinh ấy trừng mắt giận dữ nhìn tao và muốn lao vào tao nếu nó làm được.—Chuyện gì xảy ra? Lần khác tao lại làm thế với nó, và ném một hòn đá trúng sườn nó thật mạnh, đến nỗi nó giật đứt dây xích vì giận dữ và lao về phía tao, còn tao, như sấm chớp, chạy trốn—Trời đất ơi! Chính cái mương đáng nguyền rủa kia lại chắn ngay trước mặt mày. Biết làm gì? Con chó săn đang đuổi sát gót và điên tiết, nên tao quyết ngay—lấy đà—và bên kia là tao rồi. Tao mang ơn cú nhảy đó cho cả mạng sống; con thú hẳn đã xé xác tao.

Moor. Aber wozu itzt das?

Moor. Nhưng bây giờ kể chuyện đó để làm gì?

Spiegelberg. Dazu — daß du sehen sollst, wie die Kräfte wachsen in der Noth. Darum laß ich mir's auch nicht bange seyn, wenn's auf's äusserste kommt. Der Muth wächst mit der Gefahr; die Kraft erhebt sich im Drang. Das Schicksal muß einen großen Mann aus mir haben wollen, weil's mir so queer durch den Weg streicht.

Spiegelberg. Để mày thấy sức mạnh lớn lên trong hoạn nạn như thế nào. Vì thế tao không ngại gì khi mọi chuyện đến hồi tận cùng. Lòng dũng cảm lớn lên cùng với nguy hiểm; sức mạnh dâng lên trong cơn xô đẩy. Số phận chắc hẳn muốn có một người vĩ đại từ tao, vì nó cứ chắn ngang đường tao một cách ngang trái như vậy.

Moor (ärgerlich.) Ich wüßte nicht, wozu wir den Muth noch haben sollten, und noch nicht gehabt hätten.

Moor (bực bội). Tao chẳng biết chúng ta còn cần lòng dũng cảm để làm gì, khi nó chưa từng ở với chúng ta.

Spiegelberg. So? — Und du willst also deine Gaben in dir verwittern lassen? Dein Pfund vergraben? Meynst du, deine Stinkereyen in Leipzig machen die Gränzen des menschlichen Witzes aus? Da laß uns erst in die große Welt kommen. Paris und London! — wo man Ohrfeigen einhandelt, wenn man einen mit dem Namen eines ehrlichen Mannes grüßt. Da ist es auch ein Seelenjubilo, wenn man das Handwerk in's Große prakticirt. — Du wirst gaffen! Du wirst Augen machen! Wart, und wie man Handschriften nachmacht, Würfel verdreht, Schlösser aufbricht, und den Koffern das Eingeweid ausschüttet — das sollst du noch von Spiegelberg lernen! Die Kanaille soll man an den nächsten besten Galgen knüpfen, die bei geraden Fingern verhungern will.

Spiegelberg. Vậy sao?—Thế mày định để tài năng của mày mục nát trong mình, sao? Chôn vùi món quà của mày? Mày nghĩ những trò lừa lọc của mày ở Leipzig là giới hạn của trí tuệ con người sao? Thôi nào, hãy để chúng ta ra thế giới rộng lớn trước. Paris và London!—Nơi mà người ta bị tát tai nếu chào ai đó bằng tên của một người lương thiện. Ở đó, thật là một niềm hân hoan của tâm hồn khi thực hành nghề của mình trên quy mô lớn.—Mày sẽ há hốc miệng! Mày sẽ trợn mắt! Chờ đi: cách làm giả chữ ký, gian lận xúc xắc, phá khóa, và đổ ruột hành lý ra—mày sẽ học tất cả từ Spiegelberg! Lũ súc sinh muốn chết đói vì những ngón tay ngay thẳng, thì nên treo cổ chúng trên cái giá gần nhất.

Moor (zerstreut.) Wie? du hast es wohl gar noch weiter gebracht?

Moor (mất tập trung). Sao? Có phải mày còn tiến xa hơn nữa không?

Spiegelberg. Ich glaube gar, du setzest ein Mißtrauen in mich. Wart, laß mich erst warm werden; du sollst Wunder sehen, dein Gehirnchen soll sich im Schädel umdrehen, wenn mein kreisender Witz in die Wochen kommt. — (steht auf, hitzig.) Wie es sich aufhellt in mir! Große Gedanken dämmern auf in meiner Seele! Riesenplane gähren in meinem schöpfrischen Schedel. Verfluchte Schlafsucht! (Sich vor'n Kopf schlagend.) die bisher meine Kräfte in Ketten schlug, meine Aussichten sperrte und spannte; ich erwache, fühle, wer ich bin — wer ich werden muß!

Spiegelberg. Tao tưởng mày đang nghi ngờ tao đấy. Chờ đã, để tao nóng người lên đã; mày sẽ thấy điều kỳ diệu, óc mày sẽ quay cuồng trong hộp sọ khi trí tuệ đang nung nấu của tao vượt cạn.—(Đứng dậy, nóng nảy.) Ánh sáng đang bừng lên trong tao! Những ý nghĩ lớn đang hé rạng trong tâm hồn tao! Những kế hoạch khổng lồ đang sôi sục trong cái sọ sáng tạo của tao. Cơn buồn ngủ đáng nguyền rủa! (Đập tay lên trán.) đã trói buộc sức lực của tao bấy lâu nay, chặn đứng và giam hãm những viễn cảnh của tao; giờ tao thức tỉnh, cảm nhận được mình là ai—và mình sắp trở thành ai!

Moor. Du bist ein Narr. Der Wein bramarbasirt aus deinem Gehirne.

Moor. Mày điên rồi. Rượu đang nói bốc phét từ trong óc mày.

Spiegelberg (hitziger.) Spiegelberg, wird es heissen, kannst du hexen, Spiegelberg? Es ist Schade, daß du kein General worden bist, Spiegelberg, wird der König sagen, du hättest die Oestreicher durch ein Knopfloch gejagt. Ja, hör' ich die Doktors jammern, es ist unverantwortlich, daß der Mann nicht die Medizin studirt hat, er hätte ein neues Kropfpulver erfunden. Ach! und daß er das Kamerale nicht zum Fach genommen hat, werden die Sully's in ihren Kabinetten seufzen, er hätte aus Steinen Louisd'ore hervorgezaubert. Und Spiegelberg wird es heissen in Osten und Westen, und in den Koth mit euch, ihr Memmen, ihr Kröten, indeß Spiegelberg mit ausgespreiteten Flügeln zum Tempel des Nachruhms empor fliegt.

Spiegelberg (nóng nảy hơn). “Spiegelberg,” người ta sẽ nói, “mày có làm phép được không, Spiegelberg?” Thật đáng tiếc mày đã không thành tướng, Spiegelberg, nhà vua sẽ nói: mày đã đuổi người Áo qua một cái khuy áo. Đúng vậy, tôi nghe các bác sĩ than vãn: thật không thể chấp nhận được là ông ta không học y, ông ta đã có thể phát minh ra một loại bột trị bướu cổ mới. Ôi! Và các Sully trong phòng làm việc sẽ thở dài vì ông ta không chọn ngành kinh tế công—ông ta đã có thể làm vàng louis d'or từ đá. Và người ta sẽ nói về Spiegelberg khắp Đông lẫn Tây, và bảo: xuống bùn đi, lũ nhát gan, lũ cóc, trong khi Spiegelberg dang rộng đôi cánh bay lên đền thờ danh tiếng.

Moor. Glück auf den Weg! Steig du auf Schandsäulen zum Gipfel des Ruhms. Im Schatten meiner väterlichen Haine, in den Armen meiner Amalia lockt mich ein edler Vergnügen. Schon die vorige Woche hab' ich meinem Vater um Vergebung geschrieben, hab' ihm nicht den kleinsten Umstand verschwiegen, und wo Aufrichtigkeit ist, ist auch Mitleid und Hilfe. Laß uns Abschied nehmen, Moriz. Wir sehen uns heut und nie mehr. Die Post ist angelangt. Die Verzeihung meines Vaters ist schon innerhalb dieser Stadtmauren.

Moor. Chúc may mắn trên đường! Mày hãy leo lên những cột nhục để lên đến đỉnh vinh quang. Trong bóng râm những rừng cây của cha tao, trong vòng tay Amalia của tao, một niềm vui cao quý đang vẫy gọi tao. Ngay tuần trước tao đã viết cho cha xin tha thứ, tao không giấu một tình tiết nhỏ nhất nào, và nơi nào có chân thành, nơi đó có thương xót và cứu giúp. Hãy để chúng ta chia tay, Moriz. Hôm nay ta gặp nhau, và sẽ không bao giờ nữa. Thư đã tới rồi. Lời tha thứ của cha tao đã ở ngay trong những bức tường thành phố này.

Schweizer. Grimm. Roller. Schufterle. Razmann (treten auf.)

Schweizer. Grimm. Roller. Schufterle. Razmann (bước vào).

Roller. Wißt ihr auch, daß man uns auskundschaftet?

Roller. Mày có biết chúng ta đang bị theo dõi không?

Grimm. Daß wir keinen Augenblick sicher sind, aufgehoben zu werden?

Grimm. Rằng không một giây nào chúng ta được an toàn khỏi bị bắt sao?

Moor. Mich wundert's nicht. Es gehe, wie es will! sah't ihr den Schwarz nicht? sagt er euch von keinem Brief, den er an mich hätte?

Moor. Tao không lấy làm lạ. Mặc kệ, đến đâu thì đến! Các mày có thấy Schwarz không? Hắn có nói với các mày về bức thư nào hắn định gửi cho tao không?

Roller. Schon lang sucht er dich, ich vermuthe so etwas.

Roller. Hắn tìm mày từ lâu rồi, tao đoán là vậy.

Moor. Wo ist er, wo, wo? (will eilig fort.)

Moor. Hắn đâu, đâu, đâu? (Định vội vã bỏ đi.)

Roller. Bleib! wir haben ihn hieher beschieden. Du zitterst? —

Roller. Đứng lại! Chúng ta đã hẹn hắn đến đây. Mày run à?—

Moor. Ich zittre nicht. Warum sollt' ich auch zittern? Kameraden! dieser Brief — freut euch mit mir! Ich bin der Glücklichste unter der Sonne, warum sollt' ich zittern?

Moor. Tao không run. Sao tao phải run chứ? Các anh em! Bức thư này—hãy vui cùng tao! Tao là người hạnh phúc nhất dưới ánh mặt trời, sao tao phải run?

Schwarz (tritt auf.)

Schwarz (bước vào).

Moor (fliegt ihm entgegen.) Bruder, Bruder, den Brief! den Brief!

Moor (lao về phía hắn). Anh em, anh em, bức thư! Bức thư!

Schwarz (giebt ihm den Brief, den er hastig aufbricht.) Was ist dir? wirst du nicht wie die Wand?

Schwarz (đưa thư cho hắn, Moor vội vàng mở ra). Mày bị sao vậy? Mặt mày trắng bệch như tường?

Moor. Meines Bruders Hand!

Moor. Chữ viết của em trai ta!

Schwarz. Was treibt denn der Spiegelberg?

Schwarz. Thế Spiegelberg đang làm trò gì vậy?

Grimm. Der Kerl ist unsinnig. Er macht Gestus wie beim Sanct Veits-Tanz.

Grimm. Thằng cha này điên rồi. Nó múa may như đang nhảy điệu Sanct Veit.

Schufterle. Sein Verstand geht im Ring herum. Ich glaub' er macht Verse.

Schufterle. Đầu óc nó quay như cái vòng. Tao nghĩ nó đang làm thơ.

Razmann. Spiegelberg! He Spiegelberg! — Die Bestie hört nicht.

Razmann. Spiegelberg! Này Spiegelberg!—Con thú không nghe đâu.

Grimm (schüttelt ihn.) Kerl! träumst du, oder? —

Grimm (lay hắn). Mày mơ à?—

Spiegelberg (der sich die ganze Zeit über mit den Pantomimen eines Projektmachers im Stubeneck abgearbeitet hat, springt wild auf.) La Bourse ou la vie! (und packt Schweizern an der Gurgel, der ihn gelassen an die Wand wirft, — Moor läßt den Brief fallen, und rennt hinaus. Alle fahren auf.)

Spiegelberg (suốt thời gian qua vật lộn với những điệu bộ của một gã mưu đồ trong góc phòng, nhảy bật dậy hoang dại). La Bourse ou la vie! (Túm lấy cổ Schweizer, người điềm tĩnh ném hắn vào tường;—Moor buông bức thư rơi xuống và chạy ra ngoài. Tất cả bật dậy.)

Roller (ihm nach.) Moor! wonaus, Moor? was beginnst du?

Roller (đuổi theo). Moor! Đi đâu vậy, Moor? Mày định làm gì?

Grimm. Was hat er, was hat er? Er ist bleich wie die Leiche.

Grimm. Hắn bị sao vậy? Mặt hắn tái như xác chết.

Schweizer. Das müssen schöne Neuigkeiten seyn! Laß doch sehen!

Schweizer. Hẳn là tin tức hay lắm! Đưa xem nào!

Roller (nimmt den Brief von der Erde, und liest.)

Roller (nhặt bức thư dưới đất, và đọc).

»Unglücklicher Bruder!« der Anfang klingt lustig. »Nur kürzlich muß ich dir melden, daß deine Hoffnung vereitelt ist — du sollst hingehen, läßt dir der Vater sagen, wohin dich deine Schandthaten führen. Auch, sagt er, werdest du dir keine Hoffnung machen, jemals Gnade zu seinen Füssen zu erwimmern, wenn du nicht gewärtig seyn wollest, im untersten Gewölb seiner Thürme mit Wasser und Brod so lang traktirt zu werden, bis deine Haare wachsen wie Adlers-Federn, und deine Nägel wie Vogelsklauen werden. Das sind seine eigene Worte. Er befiehlt mir, den Brief zu schliessen. Leb wohl auf ewig! Ich bedaure dich —

“Người anh bất hạnh!” Mở đầu nghe vui nhỉ. “Chỉ mới đây tôi phải báo cho anh rằng hy vọng của anh đã tan thành mây khói—anh phải đi, cha nhắn lại như vậy, để thấy những việc ác của anh đưa anh đến đâu. Cha cũng nói rằng anh đừng hy vọng bao giờ được ân xá, được quỳ dưới chân người để cầu xin ân huệ, nếu anh không sẵn sàng bị đối đãi chỉ bằng nước và bánh mì trong tầng hầm sâu nhất của các tháp, cho đến khi tóc anh mọc dài như lông đại bàng, và móng tay anh như vuốt chim. Đó là lời lẽ của chính cha. Cha ra lệnh cho tôi kết thúc bức thư. Vĩnh biệt đời đời! Tôi thương hại anh—”

Franz von Moor.«

Franz von Moor.”

Schweizer. Ein zuckersüsses Brüdergen! In der That! — Franz heißt die Kanaille?

Schweizer. Một đứa em ngọt như đường phèn! Thật vậy! Franz là tên đê tiện đó sao?

Spiegelberg. (sachte herbey schleichend.) Von Wasser und Brod ist die Rede? Ein schönes Leben! Da hab ich anders für euch gesorgt! Sagt' ichs nicht, ich müßt' am Ende für euch alle denken?

Spiegelberg (rón rén tiến lại). Có nói đến nước với bánh mì à? Cuộc sống đẹp đấy! Còn tao thì đã lo cho các mày khác hẳn! Tao đã nói rồi, cuối cùng tao phải nghĩ thay cho tất cả các mày chứ gì?

Schweizer. Was sagt der Schafskopf? der Esel will für uns alle denken?

Schweizer. Đồ đầu cừu kia nói gì thế? Con lừa đó muốn nghĩ hộ cho tất cả chúng ta sao?

Spiegelberg. Haasen, Krüppel, lahme Hunde seyd ihr alle, wenn ihr das Herz nicht habt, etwas Grosses zu wagen!

Spiegelberg. Các mày là bọn thỏ đế, bọn què, bọn chó què, nếu không có gan làm việc gì lớn lao!

Roller. Nun, das wären wir freylich, du hast recht — aber wird es uns auch aus dieser vermaledeyten Lage reissen, was du wagen wirst? wird es? —

Roller. Đúng là vậy thật, mày nói đúng—nhưng cái điều mày định làm đó, liệu có kéo được chúng ta ra khỏi cảnh này không? Có không?—

Spiegelberg (mit einem stolzen Gelächter.) Armer Tropf! aus dieser Lage reissen? hahaha! — aus dieser Lage reissen? — und auf mehr raffinirt dein Fingerhut voll Gehirn nicht? und damit trabt deine Mähre zum Stalle? Spiegelberg müßte ein Hundsvott seyn, wenn er mit dem nur anfangen wollte. Zu Helden, sag ich dir, zu Freyherrn, zu Fürsten, zu Göttern wirds euch machen!

Spiegelberg (cười ngạo nghễ). Thằng tội nghiệp! Kéo ra khỏi cảnh này sao? Ha ha ha!—Kéo ra khỏi cảnh này sao?—Và cái đầu nhỏ như bao ngón tay của mày có nghĩ ra được gì khác không? Và con ngựa già của mày cứ thế lóc cóc về chuồng sao? Spiegelberg mà bắt đầu với cái đó thì hắn là đồ khốn kiếp. Ta bảo các mày biết, ta sẽ biến các mày thành anh hùng, thành nam tước, thành vương hầu, thành thần thánh!

Razmann. Das ist viel auf einen Hieb, wahrlich! Aber es wird wohl eine halsbrechende Arbeit seyn, den Kopf wirds wenigstens kosten.

Razmann. Nói một hơi như vậy thì hay thật! Nhưng chắc chắn đó sẽ là một công việc cổ gãy cổ, và có lẽ sẽ phải trả giá bằng cái đầu.

Spiegelberg. Es will nichts als Muth, denn was den Witz betrifft, den nehm ich ganz über mich. Muth, sag ich, Schweizer! Muth, Roller, Grimm, Razmann, Schufterle! Muth! —

Spiegelberg. Chỉ cần lòng can đảm, còn sự khôn ngoan thì ta gánh hết. Can đảm, ta nói đây, Schweizer! Can đảm, Roller, Grimm, Razmann, Schufterle! Can đảm!—

Schweizer. Muth? Wenn's nur das ist — Muth hab ich genug um baarfuß mitten durch die Hölle zu gehn.

Schweizer. Can đảm á? Nếu chỉ cần thế thì—tao có đủ can đảm để đi chân trần giữa địa ngục.

Schufterle. Muth genug, mich unterm lichten Galgen mit dem leibhaftigen Teufel um einen armen Sünder zu balgen.

Schufterle. Đủ can đảm để tao đánh nhau với đích thân quỷ dữ giữa ban ngày dưới giá treo cổ, vì một kẻ tội đồ tội nghiệp.

Spiegelberg. So gefällt mir's! Wenn ihr Muth habt, tret einer auf, und sag: Er habe noch etwas zu verlieren, und nicht alles zu gewinnen! —

Spiegelberg. Thế mới đúng ý ta! Nếu các mày có can đảm, thì có một người bước ra và nói: “Tôi còn có thứ để mất, và chưa phải là tất cả để giành được!”—

Schwarz. Wahrhaftig, da gäb's manches zu verlieren, wenn ich das verlieren wollte, was ich noch zu gewinnen habe!

Schwarz. Thật vậy, có nhiều thứ để mất nếu tao muốn mất cái mà tao còn có thể giành được!

Razmann. Ja, zum Teufel! und manches zu gewinnen, wenn ich das gewinnen wollte, was ich nicht verlieren kann.

Razmann. Ừ, quỷ tha ma bắt! Và cũng có nhiều thứ để giành được nếu tao muốn giành cái mà tao không thể mất.

Schufterle. Wenn ich das verlieren müßte, was ich auf Borgs auf dem Leibe trage, so hätt' ich allenfalls morgen nichts mehr zu verlieren.

Schufterle. Nếu tao phải mất cái đang mặc trên người bằng tiền nợ, thì nhiều nhất là ngày mai tao chẳng còn gì để mất.

Spiegelberg. Also denn! (Er stellt sich mitten unter sie mit beschwörendem Ton.) Wenn noch ein Tropfen deutschen Heldenbluts in euren Adern rinnt — kommt! Wir wollen uns in den böhmischen Wäldern niederlassen, dort eine Räuberbande zusammen ziehen, und — Was gafft ihr mich an? — ist euer Bisgen Muth schon verdampft?

Spiegelberg. Vậy thì! (Hắn đứng giữa bọn chúng, giọng van nài.) Nếu còn một giọt máu anh hùng Đức nào chảy trong huyết quản các mày—đi thôi! Chúng ta sẽ định cư trong những khu rừng Bohemia, ở đó tập hợp một băng cướp, và—Các mày nhìn tao làm gì? Chút can đảm bé tí của các mày đã bốc hơi hết rồi sao?

Roller. Du bist wohl nicht der erste Gauner, der über den hohen Galgen weggesehen hat — und doch — Was hätten wir sonst noch für eine Wahl übrig?

Roller. Mày chắc không phải là tên lừa đảo đầu tiên nhìn vượt qua giá treo cổ cao ngất. Và—vậy thì chúng ta còn lựa chọn nào khác không?

Spiegelberg. Wahl? Was? nichts habt ihr zu wählen! Wollt ihr im Schuldthurm stecken, und zusammenschnurren, bis man zum jüngsten Tag posaunt? Wollt ihr euch mit der Schaufel und Haue um einen Bissen trocken Brod abquälen? Wollt ihr an der Leute Fenster mit einem Bänkelsänger-Lied ein mageres Allmosen erpressen? oder wollt ihr zum Kalbsfell schwören — und da ist erst noch die Frage, ob man euren Gesichtern traut — und dort unter der milzsüchtigen Laune eines gebieterischen Korporals das Fegfeuer zum voraus abverdienen? oder bey klingendem Spiel nach dem Takt der Trommel spatzieren gehn, oder im Gallioten-Paradies das ganze Eisen-Magazin Vulkans hinterherschleifen? Seht, das habt ihr zu wählen, da ist es beysammen, was ihr wählen könnt!

Spiegelberg. Lựa chọn? Cái gì? Các mày chẳng có gì để chọn! Muốn nằm trong tù nợ mà teo lại cho đến khi kèn đòi ngày Phán xét cất lên? Muốn lấy cuốc xẻng mà vật lộn để kiếm một miếng bánh mì khô? Muốn đứng dưới cửa sổ nhà người ta hát một bài ca hát rong để xin một đồng bố thí gầy gò? Hay muốn thề trên da bê—và còn phải xem người ta có tin vào gương mặt các mày không—rồi dưới cơn cáu bẳn u uất của một viên hạ sĩ quan độc đoán, mà trả trước cái luyện ngục bằng sức lao động? Hay bước đi theo tiếng nhạc và nhịp trống, hoặc khuân theo sau mình cả kho sắt của thần Vulcan trong thiên đường tù khổ sai? Thấy chưa, các mày có gì để chọn đây—mọi thứ các mày có thể chọn đều ở đây!

Roller. So unrecht hat der Spiegelberg eben nicht. Ich hab auch meine Plane schon zusammen gemacht, aber sie treffen endlich auf eins. Wie wär's, dacht' ich, wenn ihr euch hinsetztet, und ein Taschenbuch oder einen Almanach, oder so was ähnlichs zusammensudeltet, und um den lieben Groschen recensirtet, wie's wirklich Mode ist?

Roller. Spiegelberg nói cũng không sai hoàn toàn. Tao cũng đã có kế hoạch của riêng mình, nhưng cuối cùng chúng gặp nhau ở một điểm. Tao nghĩ thế này: nếu các mày ngồi xuống, nhồi nhét vội vàng một cuốn sổ tay, hay một cuốn niên giám, hoặc thứ gì đó tương tự, rồi vì mấy đồng tiền thân yêu mà viết phê bình về nó, như đang là mốt hiện nay thì sao?

Schufterle. Zum Henker! ihr rathet nah zu meinen Projekten. Ich dachte bey mir selbst, wie wenn du ein Pietist würdest, und wöchentlich deine Erbauungsstunden hieltest?

Schufterle. Chết tiệt! Mày đoán sát ý tao quá. Tao đã tự nghĩ: nếu mày thành một tín đồ Pietist, và mỗi tuần tổ chức buổi giờ kinh riêng của mình thì sao?

Grimm. Getroffen! und wenn das nicht geht, ein Atheist! Wir könnten die vier Evangelisten auf's Maul schlagen, liessen unser Buch durch den Schinder verbrennen, und so gieng's reissend ab.

Grimm. Trúng phóc! Và nếu không được thì làm một kẻ vô thần! Chúng ta có thể đánh vào mồm bốn sứ đồ Tin Mừng, cho tên đao phủ đốt sách của chúng ta, và cứ thế mà chạy ào ào.

Razmann. Oder zögen wir wider die Franzosen zu Felde — ich kenne einen Doktor, der sich ein Haus von purem Quecksilber gebauet hat, wie das Epigramm auf der Hausthüre lautet.

Razmann. Hay là chúng ta đi đánh quân Pháp? Tao biết một tiến sĩ đã xây một ngôi nhà toàn bằng thủy ngân nguyên chất, theo như câu epigram trên cửa lớn ghi.

Schweizer. (Steht auf und gibt Spiegelberg die Hand.) Moriz, du bist ein grosser Mann! — oder es hat ein blindes Schwein eine Eichel gefunden.

Schweizer (đứng dậy bắt tay Spiegelberg). Moriz, mày là một vĩ nhân!—Hay một con lợn mù đã tìm được một quả sồi.

Schwarz. Vortreffliche Plane! honnete Gewerbe! Wie doch die grossen Geister sympathisiren! Izt fehlte nur noch, daß wir Weiber und Kupplerinnen würden, oder gar unsere Jungferschaft zu Markte trieben.

Schwarz. Những kế hoạch tuyệt diệu! Những nghề nghiệp đáng kính! Những tinh thần lớn đồng điệu đến thế! Giờ chỉ thiếu nữa là chúng ta thành đàn bà và mụ môi giới, hoặc đem trinh tiết ra chợ bán.

Spiegelberg. Possen, Possen! Und was hinderts, daß ihr nicht das meiste in einer Person seyn könnt? Mein Plan wird euch immer am höchsten poussiren, und da habt ihr noch Ruhm und Unsterblichkeit! Seht arme Schlucker! Auch so weit muß man hinausdenken! Auch auf den Nachruhm, das süsse Gefühl von Unvergeßlichkeit —

Spiegelberg. Tầm phào! Tầm phào! Và cái gì ngăn các mày làm được phần lớn trong một con người? Kế hoạch của tao sẽ làm các mày phấn khích nhất, và các mày còn có danh tiếng và sự bất tử! Nhìn xem, lũ khốn nghèo! Phải nghĩ xa đến thế! Cả đến tiếng vang sau khi chết, niềm ngọt ngào của sự không thể bị lãng quên—

Roller. Und oben an in der Liste der ehrlichen Leute! Du bist ein Meister-Redner, Spiegelberg, wenn's drauf ankommt, aus einem ehrlichen Mann einen Hollunken zu machen — Aber sag doch einer, wo der Moor bleibt? —

Roller. Và đứng đầu danh sách người lương thiện! Mày là bậc thầy hùng biện, Spiegelberg, khi cần biến một người lương thiện thành một đồ lừa đảo. Nhưng có ai nói xem Moor đi đâu rồi?

Spiegelberg. Ehrlich, sagst du? Meynst du, du seyst nachher weniger ehrlich, als du izt bist? Was heist du ehrlich? Reichen Filzen ein Drittheil ihrer Sorgen vom Hals schaffen, die ihnen nur den goldnen Schlaf verscheuchen, das stockende Geld in Umlauf bringen, das Gleichgewicht der Güter wieder herstellen, mit einem Wort, das goldne Alter wieder zurückrufen, dem lieben Gott von manchem lästigen Kostgänger helfen, ihm Krieg, Pestilenz, theure Zeit und Doktors ersparen — siehst du, das heiß ich ehrlich seyn, das heiß ich ein würdiges Werkzeug in der Hand der Vorsehung abgeben, — und so bey jedem Braten, den man ißt, den schmeichelhaften Gedanken zu haben: den haben dir deine Finten, dein Löwenmuth, deine Nachtwachen erworben — von groß und klein respektirt zu werden —

Spiegelberg. Lương thiện, mày nói thế à? Mày nghĩ sau này mày sẽ kém lương thiện hơn bây giờ sao? Lương thiện là gì? Là giúp những lão giàu có trút bớt một phần ba lo toan khiến họ mất ngủ, đưa đồng tiền ứ đọng trở lại lưu thông, khôi phục sự thăng bằng của cải, nói tóm lại là gọi lại thời vàng son đã mất, và giúp Chúa thoát khỏi nhiều kẻ ăn bám phiền phức, tiết kiệm cho Ngài chiến tranh, dịch bệnh, thời buổi đắt đỏ và các bác sĩ. Thấy không, đó mới là lương thiện, đó là làm một công cụ xứng đáng trong tay Thiên ý—và rồi mỗi miếng thịt quay mày ăn, mang theo ý nghĩ tự hào: miếng này có được là nhờ mưu mẹo, lòng can đảm sư tử và những đêm thức trắng của mày—được cả lớn lẫn bé kính nể—

Roller. Und endlich gar bey lebendigem Leibe gen Himmel fahren, und trotz Sturm und Wind, trotz dem gefrässigen Magen der alten Urahne Zeit unter Sonn und Mond und allen Fixsternen schweben, wo selbst die unvernünftigen Vögel des Himmels, von edler Begierde herbeygelockt, ihr himmlisches Koncert musiciren, und die Engel mit Schwänzen ihr hochheiliges Synedrium halten? Nicht wahr? — und wenn Monarchen und Potentaten von Motten und Würmern verzehrt werden, die Ehre haben zu dürfen, von Jupiters königlichem Vogel Visiten anzunehmen? — Moriz, Moriz, Moriz! nimm dich in Acht! nimm dich in Acht, vor dem dreybeinigten Thiere!

Roller. Và cuối cùng là sống đến khi còn sống mà đã được lên trời, và bất chấp giông bão, bất chấp cái dạ dày đói khát của lão tổ tông Thời gian, lượn lờ dưới mặt trời, mặt trăng và mọi định tinh, nơi cả những con chim vô lý của trời, bị dụ dỗ bởi khát vọng cao quý, cất lên bản hòa tấu thiên thượng của chúng, và các thiên thần có đuôi cử hành hội đồng thánh thiêng của họ? Đúng không?—Và khi các quân vương và kẻ cầm quyền bị sâu bọ và mối mọt gặm nhấm, mà vẫn được vinh dự đón những chuyến viếng thăm của chim đại bàng hoàng gia của Jupiter?—Moriz, Moriz, Moriz! Cẩn thận! Cẩn thận với con thú ba chân!

Spiegelberg. Und das schröckt dich, Hasenherz? ist doch schon manches Universal-Genie, das die Welt hätte reformiren können, auf dem Schind-Anger verfault, und spricht man nicht von so einem Jahrhunderte, Jahrtausende lang, da mancher König und Kurfürst in der Geschichte überhüpft würde, wenn sein Geschichtschreiber die Lücke in der Successions-Leiter nicht scheute, und sein Buch dadurch nicht um ein paar Oktavseiten gewönne, die ihm der Verleger mit baarem Gelde bezahlt — Und wenn dich der Wanderer so hin und her fliegen sieht im Winde — der muß auch kein Wasser im Hirn gehabt haben, brummt er in den Bart, und seufzt über die elenden Zeiten.

Spiegelberg. Và thế là mày rợn người, đồ tim thỏ? Đã có biết bao thiên tài vạn năng có thể cải tạo thế giới mà thối rữa trên bãi xử tử, và người ta cứ nhắc đến một kẻ như thế hàng trăm, hàng nghìn năm, khiến cả các vua và tuyển hầu trong sử sách bị nhảy qua, nếu sử gia của họ không ngại khoảng trống trong bảng kế vị, và nếu cuốn sách của ông ta không nhờ đó mà thêm được vài trang tám, mà nhà xuất bản đã trả bằng tiền mặt. Và nếu người lữ khách thấy mày bay qua bay lại trong gió như thế, hắn cũng hẳn không có óc, hắn lẩm bẩm trong râu, và thở dài than cho những thời buổi khốn khổ.

Schweizer. (klopft ihn auf die Achsel.) Meisterlich, Spiegelberg! Meisterlich! Was, zum Teufel, steht ihr da, und zaudert?

Schweizer (vỗ vai hắn). Tuyệt diệu, Spiegelberg! Tuyệt diệu! Các mày đứng đó làm gì, sao còn do dự, quỷ tha ma bắt?

Schwarz. Und laß es auch Prostitution heissen — Was folgt weiter? Kann man nicht auf den Fall immer ein Pülverchen mit sich führen, das einen so im stillen übern Acheron fördert, wo kein Hahn darnach kräht! Nein, Bruder Moriz! dein Vorschlag ist gut. So lautet auch mein Katechismus.

Schwarz. Và có gọi là mại dâm cũng được—thì sao? Rồi sao nữa? Trong trường hợp đó chẳng lẽ không thể luôn mang theo một gói thuốc bột, để lặng lẽ đưa mình sang sông Acheron, nơi chẳng con gà nào gáy đến? Không, anh em Moriz! Đề nghị của mày hay. Giáo lý của tao cũng thế.

Schufterle. Blitz! Und der meine nicht minder. Spiegelberg, du hast mich geworben!

Schufterle. Chết tiệt! Của tao cũng không kém. Spiegelberg, mày đã chiêu mộ tao rồi!

Razmann. Du hast, wie ein anderer Orpheus, die heulende Bestie, mein Gewissen, in den Schlaf gesungen. Nimm mich ganz, wie ich da bin.

Razmann. Mày như Orpheus thứ hai, đã ru con thú gào thét, tức lương tâm tao, vào giấc ngủ. Hãy nhận tao trọn vẹn, như tao đang đứng đây.

Grimm. Si omnes consentiunt ego non dissentio. Wohlgemerkt ohne Komma. Es ist ein Aufstreich in meinem Kopf; Pietisten — Quacksalber — Rezensenten und Gauner. Wer am meisten bietet, der hat mich. Nimm diese Hand, Moriz.

Grimm. Si omnes consentiunt ego non dissentio. Lưu ý là không có dấu phẩy. Trong đầu tao đang có một cuộc đấu giá: những kẻ ngoan đạo—lang băm—nhà phê bình và bọn lừa đảo. Ai trả giá cao nhất, người đó có tao. Nắm lấy tay này, Moriz.

Roller. Und auch du Schweizer? (gibt Spiegelberg die rechte Hand.) Also verpfänd ich meine Seele dem Teufel.

Roller. Còn mày, Schweizer? (Đưa tay phải cho Spiegelberg.) Vậy thì tao đem linh hồn mình cầm cố cho quỷ.

Spiegelberg. Und deinen Namen den Sternen! was liegt daran, wohin auch die Seele fährt? Wenn Schaaren vorausgesprengter Kuriere unsere Niederfahrt melden, daß sich die Satane festtäglich herausputzen, sich den tausendjährigen Ruß aus den Wimpern stäuben, und Myriaden gehörnter Köpfe aus der rauchenden Mündung ihrer Schwefel-Kamine hervorwachsen, unsern Einzug zu sehen? Kameraden! (aufgesprungen) frisch auf! Kameraden! was in der Welt wiegt diesen Rausch des Entzückens auf? Kommt Kameraden!

Spiegelberg. Và tên mày cho các vì sao! Có gì quan trọng, linh hồn trôi đi đâu? Khi những đoàn sứ giả phi nước đại báo tin chúng ta đang xuống, rằng bọn quỷ Satan ăn diện trong ngày lễ, phủi bồ hóng ngàn năm khỏi lông mi, và hàng vạn cái đầu có sừng mọc lên từ miệng ống khói lưu huỳnh đang bốc khói, để xem cuộc vào của chúng ta? Các anh em! (Bật dậy.) Lên đường đi! Các anh em! Trên đời này có gì đáng giá bằng cơn say ngây ngất này? Đi nào, anh em!

Roller. Sachte nur! Sachte! wohin? das Thier muß auch seinen Kopf haben, Kinder.

Roller. Từ từ thôi! Từ từ! Đi đâu? Con thú cũng cần có cái đầu của nó chứ, các con.

Spiegelberg. (Giftig.) Was predigt der Zauderer? Stand nicht der Kopf schon, eh noch ein Glied sich regte? folgt Kameraden!

Spiegelberg (độc địa). Kẻ do dự kia nói gì thế? Cái đầu chẳng đã có sẵn trước khi một chi nào cử động sao? Theo đi, anh em!

Roller. Gemach sag ich. Auch die Freyheit muß ihren Herrn haben. Ohne Oberhaupt gieng Rom und Sparta zu Grunde.

Roller. Từ từ, tao nói đây. Ngay cả tự do cũng phải có chủ của nó. Không có người đứng đầu, Rome và Sparta đã diệt vong.

Spiegelberg. (Geschmeidig.) Ja — haltet — Roller sagt recht. Und das muß ein erleuchteter Kopf seyn. Versteht ihr? Ein feiner politischer Kopf muß das seyn. Ja! wenn ich mir's denke, was ihr vor einer Stunde waret, was ihr izt seyd, — durch Einen glücklichen Gedanken seyd — Ja freylich, freylich, müßt ihr einen Chef haben — Und wer diesen Gedanken entsponnen, sagt, muß das nicht ein erleuchteter politischer Kopf seyn?

Spiegelberg (khéo léo). Phải—khoan đã—Roller nói đúng. Và đó phải là một cái đầu sáng suốt. Hiểu chưa? Phải là một cái đầu chính trị tinh tế. Phải! Khi tao nghĩ lại các mày từ một giờ trước, các mày là gì, và các mày bây giờ là gì—nhờ một ý nghĩ may mắn—Phải, đương nhiên, các mày phải có một thủ lĩnh! Và ai đã nảy ra ý tưởng này, há chẳng phải là một cái đầu chính trị sáng suốt sao?

Roller. Wenn sich's hoffen ließe — träumen ließe — Aber ich fürchte, er wird es nicht thun.

Roller. Nếu có thể hy vọng như thế—mơ được như thế—Nhưng tao sợ hắn sẽ không làm vậy.

Spiegelberg. Warum nicht? Sag's kek heraus, Freund! — So schwer es ist, das kämpfende Schiff gegen die Winde zu lenken, so schwer sie auch drückt die Last der Kronen — Sag's unverzagt, Roller — Vielleicht wird ers doch thun.

Spiegelberg. Sao lại không? Cứ nói thẳng ra đi, bạn ơi!—Dù khó lái con tàu đang chiến đấu ngược gió đến đâu, dù gánh nặng của vương miện đè nặng đến đâu—Cứ nói gan dạ lên, Roller—có lẽ hắn sẽ làm thật.

Roller. Und lek ist das Ganze, wenn er's nicht thut. Ohne den Moor sind wir Leib ohne Seele.

Roller. Và cả việc này thì cả việc này sẽ đổ bể nếu hắn không làm vậy. Không có Moor, chúng ta là thân xác không hồn.

Spiegelberg. (Unwillig von ihm weg.) Stockfisch!

Spiegelberg (bực bội bỏ đi). Đồ cá khô!

Moor. (tritt herein in wilder Bewegung, und läuft heftig im Zimmer auf und nieder, mit sich selber.)

Moor (bước vào trong cơn kích động dữ dội, đi qua đi lại trong phòng một mình).

Moor. Menschen — Menschen! falsche, heuchlerische Krokodilbrut! Ihre Augen sind Wasser! Ihre Herzen sind Erz! Küsse auf den Lippen! Schwerter im Busen! Löwen und Leoparde füttern ihre Jungen, Raben tischen ihren Kleinen auf dem Aas, und Er, Er — Bosheit hab ich dulden gelernt, kann dazu lächeln, wenn mein erboster Feind mir mein eigen Herzblut zutrinkt — aber wenn Blutliebe zur Verrätherinn, wenn Vaterliebe zur Megäre wird; o so fange Feuer, männliche Gelassenheit, verwilde zum Tyger, sanftmüthiges Lamm, und jede Faser recke sich auf zum Grimm und Verderben!

Moor. Loài người—loài người! Cái giống cá sấu giả dối, đạo đức giả! Mắt chúng là nước! Tim chúng là đồng! Hôn trên môi! Gươm trong ngực! Sư tử và báo nuôi con non, quạ mang xác chết cho đàn con ăn, và hắn, hắn——Ta đã học cách chịu đựng sự xấu xa, còn có thể mỉm cười khi kẻ thù cay nghiệt uống máu chính ta để chúc mừng—nhưng khi tình máu mủ trở thành kẻ phản bội, khi tình cha trở thành mụ Megaera; ôi, thì hãy bùng cháy, sự điềm tĩnh của đàn ông! Hãy hoang dại thành con hổ, thay cho con cừu non hiền lành, và mọi thớ thịt hãy dựng lên thành cơn phẫn nộ và hủy diệt!

Roller. Höre Moor! Was denkst du davon? Ein Räuberleben ist doch auch besser, als bey Wasser und Brod im untersten Gewölbe der Thürme?

Roller. Nghe đây, Moor! Mày nghĩ sao về chuyện này? Đời sống cướp chẳng vẫn tốt hơn là ăn bánh mì với nước trong tầng hầm sâu của tháp sao?

Moor. Warum ist dieser Geist nicht in einen Tyger gefahren, der sein wüthendes Gebiß in Menschenfleisch haut? Ist das Vatertreue? Ist das Liebe für Liebe? Ich möchte ein Bär seyn, und die Bären des Nordlands wider dies mörderische Geschlecht anhetzen — Reue, und keine Gnade! — Oh ich möchte den Ocean vergiften, daß sie den Tod aus allen Quellen saufen! Vertrauen, unüberwindliche Zuversicht, und kein Erbarmen!

Moor. Sao cái tinh thần này không nhập vào một con hổ, để nó cắm hàm răng hung dữ vào thịt người? Đó có phải là lòng hiếu thảo với cha không? Có phải là tình yêu đáp lại tình yêu không? Ta muốn trở thành một con gấu, và xúi các con gấu phương Bắc chống lại giống nòi sát nhân này! Hối hận, và không chút khoan dung! Ôi, ta muốn đầu độc đại dương, để họ uống cái chết từ mọi suối nguồn! Tin tưởng, sự tự tin không gì lay chuyển, và không một chút thương xót!

Roller. So höre doch, Moor, was ich dir sage!

Roller. Nghe tao nói đây, Moor!

Moor. Es ist unglaublich, es ist ein Traum, eine Täuschung — So eine rührende Bitte, so eine lebendige Schilderung des Elends und der zerfliessenden Reue — die wilde Bestie wär' in Mitleid zerschmolzen! Steine hätten Thränen vergossen, und doch — man würde es für ein boshaftes Pasquill auf's Menschengeschlecht halten, wenn ich's aussagen wollte — und doch, doch — oh daß ich durch die ganze Natur das Horn des Aufruhrs blasen könnte, Luft, Erde und Meer wider das Hyänen-Gezücht in's Treffen zu führen!

Moor. Thật không thể tin được, đây là một giấc mơ, một ảo ảnh—Lời cầu xin cảm động như thế, sự mô tả sống động về khốn khổ và nỗi hối hận tan chảy—con thú hoang cũng hẳn đã tan ra vì thương xót! Đá cũng sẽ rơi lệ, vậy mà—người ta sẽ cho đó là một lời châm chọc hiểm độc nhắm vào loài người, nếu tao nói ra điều này—và thế mà, thế mà—ôi, giá tao có thể thổi tù và nổi loạn khắp thiên nhiên, dẫn gió, đất và biển đánh vào giống linh cẩu này!

Grimm. Höre doch, höre! vor Rasen hörst du ja nicht.

Grimm. Nghe đi, nghe đi! Mày đang giận dữ đến mức chẳng nghe thấy gì.

Moor. Weg, weg von mir! Ist dein Name nicht Mensch? Hat dich das Weib nicht gebohren? — Aus meinen Augen du mit dem Menschengesicht! — Ich hab ihn so unaussprechlich geliebt! so liebte kein Sohn, ich hätte tausend Leben für ihn — (schäumend auf die Erde stampfend.) ha! — wer mir itzt ein Schwerdt in die Hand gäbe, dieser Otternbrut eine brennende Wunde zu versetzen! wer mir sagte: wo ich das Herz ihres Lebens erzielen, zermalmen, zernichten — Er sey mein Freund, mein Engel, mein Gott — ich will ihn anbeten!

Moor. Cút đi, cút khỏi mắt tao! Tên mày không phải là người sao? Không phải người đàn bà sinh ra mày sao?—Cút khỏi mắt tao, kẻ mang bộ mặt người! Tao đã yêu nó đến mức không thể nói thành lời! Chưa có người con nào yêu như thế, tao sẵn sàng đánh đổi ngàn mạng sống vì nó—(đập chân xuống đất, sùi bọt mép). Ha!—Ai đưa cho tao một lưỡi gươm lúc này, để đâm một vết thương bỏng rát vào cái giống rắn độc này! Ai chỉ cho tao biết chỗ nào trong trái tim sự sống của nó để đánh trúng, nghiền nát, hủy diệt—Kẻ ấy sẽ là bạn tao, thiên thần tao, thần của tao—tao sẽ tôn thờ hắn!

Roller. Eben diese Freunde wollen ja wir seyn, laß dich doch weisen!

Roller. Chính những người bạn này mới là chúng ta đây. Nghe lời khôn ngoan đi.

Schwarz. Komm mit uns in die böhmischen Wälder! Wir wollen eine Räuberbande sammeln, und du — (Moor stiert ihn an.)

Schwarz. Đi cùng chúng tao vào rừng Bohemia! Chúng ta sẽ tập hợp một băng cướp, và mày—(Moor trừng trừng nhìn hắn.)

Schweizer. Du sollst unser Hauptmann seyn! du must unser Hauptmann seyn!

Schweizer. Mày sẽ là thủ lĩnh của chúng tao! Mày phải là thủ lĩnh của chúng tao!

Spiegelberg (wirft sich wild in einen Sessel.) Sklaven und Memmen!

Spiegelberg (lao mình vào một chiếc ghế, dữ dội). Nô lệ và lũ hèn nhát!

Moor. Wer blies dir das Wort ein? Höre, Kerl! (indem er Rollern hart ergreift) das hast du nicht aus deiner Menschenseele hervorgeholt! wer blies dir das Wort ein? Ja, bey dem tausendarmigen Tod! das wollen wir, das müssen wir! der Gedanke verdient Vergötterung — Räuber und Mörder! — So wahr meine Seele lebt, ich bin euer Hauptmann!

Moor. Ai đã thổi những lời đó vào mày? Nghe đây, thằng kia! (Nắm chặt Roller.) Mày không lôi chúng ra từ tâm hồn người của mày! Ai đã thổi vào mày? Phải, nhân danh cái chết nghìn cánh tay! Đó là điều chúng ta muốn, chúng ta phải làm! Ý nghĩ ấy đáng được tôn thờ—Những tên cướp và sát nhân!—Đúng như linh hồn tao còn sống, tao là thủ lĩnh của chúng mày!

Alle (mit lärmendem Geschrey.) Es lebe der Hauptmann!

Tất cả (ầm ĩ hò reo). Thủ lĩnh muôn năm!

Spiegelberg (aufspringend, vor sich.) Bis ich ihm hinhelfe!

Spiegelberg (bật dậy, tự nói với mình). Cho đến khi ta đưa hắn xuống mồ!

Moor. Siehe, da fällts wie der Staar von meinen Augen! was für ein Thor ich war, daß ich in's Keficht zurückwollte! — Mein Geist dürstet nach Thaten, mein Athem nach Freyheit, — Mörder, Räuber! — mit diesem Wort war das Gesetz unter meine Füße gerollt — Menschen haben Menschheit vor mir verborgen, da ich an Menschheit appellirte, weg dann von mir Sympathie und menschliche Schonung! — Ich habe keinen Vater mehr, ich habe keine Liebe mehr, und Blut und Tod soll mich vergessen lehren, daß mir jemals etwas theuer war! — Kommt, kommt! — Oh ich will mir eine fürchterliche Zerstreuung machen — es bleibt dabey, ich bin euer Hauptmann! und Glück zu dem Meister unter euch, der am wildesten sengt, am gräßlichsten mordet, denn ich sage euch, er soll königlich belohnet werden — tretet her um mich ein jeder, und schwöret mir Treu und Gehorsam zu bis in den Tod! — schwört mir das bey dieser männlichen Rechte.

Moor. Kìa, như vảy rơi khỏi mắt ta! Ta đã là thằng ngốc thế nào khi muốn quay về cái thế giới hiền lành đó!—Tinh thần ta khát khao hành động, hơi thở ta khát khao tự do—Giết người, cướp bóc!—Với lời này, luật pháp đã bị ta giẫm dưới chân. Loài người đã giấu nhân tính khỏi ta, vì khi ta kêu gọi nhân tính, họ đã để sự cảm thông và lòng thương xót của mình rời khỏi ta!—Ta không còn cha nữa, ta không còn tình yêu nữa, và máu với cái chết sẽ khiến ta quên rằng đã từng có điều gì quý với ta!—Đến đây, đến đây!—Ôi, ta sẽ tự tạo cho mình một sự tiêu khiển kinh hoàng—vẫn thế, ta là thủ lĩnh của chúng mày! Và chúc mừng kẻ đứng đầu trong các ngươi, kẻ đốt phá dữ dội nhất, giết người ghê rợn nhất, vì ta nói cho các ngươi biết, hắn sẽ được thưởng như bậc đế vương. Lại đây, mỗi người đứng quanh ta, và thề với ta trung thành và vâng phục đến chết!—Thề với ta điều đó, bằng cánh tay nam nhi này.

Alle (geben ihm die Hand.) Wir schwören dir Treu und Gehorsam bis in den Tod!

Tất cả (đưa tay cho hắn). Chúng tôi thề với ông trung thành và vâng phục đến chết!

Moor. Nun und bey dieser männlichen Rechte! schwör ich euch hier, treu und standhaft euer Hauptmann zu bleiben bis in den Tod! Den soll dieser Arm gleich zur Leiche machen, der jemals zagt oder zweifelt, oder zurücktritt! Ein gleiches widerfahre mir von jedem unter euch, wenn ich meinen Schwur verletze! Seyd ihr's zufrieden? (Spiegelberg läuft wüthend auf und nieder.)

Moor. Vậy thì, nhân danh cánh tay nam nhi này! Ta thề với các ngươi, sẽ trung thành và kiên định làm thủ lĩnh của các ngươi đến chết! Cánh tay này sẽ biến ngay thành xác chết bất kỳ kẻ nào trong các ngươi dám run sợ, nghi ngờ, hay rút lui! Điều tương tự sẽ xảy đến với ta, từ bất kỳ ai trong các ngươi, nếu ta phá lời thề! Các ngươi có hài lòng không? (Spiegelberg đi tới đi lui đầy giận dữ.)

Alle (mit aufgeworfenen Hüten.) Wir sind's zufrieden.

Tất cả (giơ cao mũ). Chúng tôi hài lòng.

Moor. Nun dann, so laßt uns geh'n! Fürchtet euch nicht vor Tod und Gefahr, denn über uns waltet ein unbeugsames Fatum! Jeden ereilet endlich sein Tag, es sey auf dem weichen Kissen von Pflaum, oder im rauhen Gewühl des Gefechtes, oder auf offenem Galgen und Rad! Eins davon ist unser Schicksal!

Moor. Vậy thì, đi thôi! Đừng sợ cái chết và hiểm nguy, vì trên chúng ta có một số phận bất khuất ngự trị! Mỗi người rồi cũng gặp ngày của mình, dù nằm trên chiếc gối êm bằng lông tơ, hay trong cơn hỗn loạn tàn khốc của trận đánh, hay trên giá treo cổ trống trải và bánh xe tra tấn! Một trong những điều đó là số phận của chúng ta!

(Sie gehen ab.)

(Họ đi ra.)

Spiegelberg (ihnen nachsehend, nach einer Pause.) Dein Register hat ein Loch. Du hast das Gift weggelassen. (Ab)

Spiegelberg (nhìn theo bọn họ, sau một lúc im lặng). Sổ ghi chép của mày có một lỗ hổng. Mày đã quên thuốc độc. (Đi ra.)

Dritte Scene.

Cảnh thứ ba.

Im Moorischen Schloß, Amaliens Zimmer.

Trong lâu đài Moor, phòng của Amalia.

Franz. Amalia.

Franz. Amalia.

Franz. Du siehst weg, Amalia? verdien ich weniger, als der, den der Vater verflucht hat?

Franz. Cô quay mặt đi, Amalia? Tôi đáng ít hơn kẻ mà cha đã nguyền rủa sao?

Amalia. Weg! — ha des liebevollen barmherzigen Vaters, der seinen Sohn Wölffen und Ungeheuern Preis gibt! daheim labt er sich mit süssem köstlichem Wein, und pflegt seiner morschen Glieder in Kissen von Eider, während sein groser herrlicher Sohn darbt — schämt euch, ihr Unmenschen! schämt euch, ihr Drachenseelen, ihr Schande der Menschheit! — seinen einzigen Sohn!

Amalia. Quay đi!—Ha, người cha nhân từ đầy lòng thương xót, kẻ phó con trai mình cho lũ sói và quái vật! Ở nhà, ông ta tự thưởng thức rượu vang ngọt ngào quý giá, và chăm sóc cái thân xác mục nát của mình trên đệm lông vịt, trong khi người con trai cao lớn, cao quý của ông phải chịu thiếu thốn—xấu hổ đi, lũ vô nhân! Xấu hổ đi, lũ linh hồn rồng! Nỗi ô nhục của nhân loại!—Đứa con trai duy nhất của ông ta!

Franz. Ich dächte, er hätt ihrer zween.

Franz. Tôi tưởng ông ấy có hai đứa cơ mà.

Amalia. Ja, er verdient solche Söhne zu haben, wie du bist. Auf seinem Todbett wird er umsonst die welken Hände ausstrecken nach seinem Karl, und schaudernd zurückfahren, wenn er die eiskalte Hand seines Franzens faßt — oh es ist süß, es ist köstlich süß, von deinem Vater verflucht zu werden! Sprich Franz, liebe brüderliche Seele! was muß man thun, wenn man von ihm verflucht seyn will?

Amalia. Phải, ông ta xứng đáng có những đứa con như ông. Trên giường bệnh, ông ấy sẽ vô ích giơ đôi tay héo hon về phía Karl của mình, và rùng mình rụt lại khi nắm lấy bàn tay lạnh buốt của Franz—ôi, thật ngọt ngào, thật ngọt ngào biết bao, được cha nguyền rủa! Nói đi, Franz, tâm hồn huynh đệ đáng yêu! Người ta phải làm gì để bị ông ấy nguyền rủa?

Franz. Du schwärmst, meine Liebe, du bist zu bedauren.

Franz. Cô đang mê sảng đó, Amalia. Thật đáng thương.

Amalia. O ich bitte dich — bedauerst du deinen Bruder? — Nein Unmensch, du hassest ihn! du hassest mich doch auch?

Amalia. Ồ, tôi xin ông—ông có thương hại anh trai ông không? Không, đồ vô nhân, ông ghét nó! Còn ông có ghét tôi không?

Franz. Ich liebe dich wie mich selbst, Amalia.

Franz. Tôi yêu cô như yêu chính mình, Amalia.

Amalia. Wenn du mich liebst, kannst du mir wohl eine Bitte abschlagen?

Amalia. Nếu ông yêu tôi, ông có thể từ chối tôi một điều không?

Franz. Keine, keine! wenn sie nicht mehr ist als mein Leben.

Franz. Không, không gì cả! Nếu nó không hơn cả mạng sống của tôi.

Amalia. O, wenn das ist! Eine Bitte, die du so leicht, so gern erfüllen wirst (stolz.) — Hasse mich! Ich müßte feuerroth werden vor Scham, wenn ich an Karln denke, und mir eben einfiel, daß du mich nicht hassest. Du versprichst mir's doch? — Itzt geh, und laß mich, ich bin so gern allein!

Amalia. Ồ, nếu thế thì! Một điều mà ông sẽ làm dễ dàng và sẵn lòng thôi (kiêu hãnh). Hãy ghét tôi! Tôi sẽ đỏ bừng vì xấu hổ khi nghĩ đến Karl, và chợt nhận ra rằng ông không ghét tôi. Ông hứa với tôi chứ? Bây giờ đi đi, để tôi một mình, tôi rất muốn được ở một mình!

Franz. Allerliebste Träumerinn! wie sehr bewundere ich dein sanftes liebevolles Herz, (ihr auf die Brust klopfend.) Hier, hier herrschte Karl wie ein Gott in seinem Tempel, Karl stand vor dir im Wachen, Karl regierte in deinen Träumen, die ganze Schöpfung schien dir nur in den einzigen zu zerfliessen, den einzigen wiederzustralen, den einzigen dir entgegen zu tönen.

Franz. Người mộng mơ yêu dấu! Tôi thật ngưỡng mộ trái tim dịu dàng, yêu thương của cô (vỗ vào ngực cô). Ở đây, ở đây, Karl từng ngự trị như một vị thần trong đền thờ của mình; Karl đứng trước cô khi cô thức, Karl cai trị trong giấc mơ của cô, cả tạo hóa dường như chỉ tan chảy vào một người, chỉ phản chiếu một người, chỉ vang lên với một người.

Amalia. (bewegt.) Ja wahrhaftig, ich gesteh es. Euch Barbaren zum Trutz will ich's vor aller Welt gestehen — ich lieb ihn!

Amalia (xúc động). Đúng vậy, tôi thừa nhận. Để thách thức các người, lũ man di, tôi sẽ thú nhận trước cả thế giới—tôi yêu chàng!

Franz. Unmenschlich, grausam! Diese Liebe so zu belohnen! Die zu vergessen —

Franz. Vô nhân đạo, tàn nhẫn! Đáp lại tình yêu ấy như thế này—mà quên nàng—

Amalia. (auffahrend.) Was, mich vergessen?

Amalia (giật mình). Cái gì, quên tôi ư?

Franz. Hattest du ihm nicht einen Ring an den Finger gesteckt? einen Diamantring zum Unterpfand deiner Treue! — Freylich nun, wie kann auch ein Jüngling den Reitzen einer Metze Widerstand thun? Wer wird's ihm auch verdenken, da ihm sonst nichts mehr übrig war wegzugeben, — und bezahlte sie ihn nicht mit Wucher dafür mit ihren Liebkosungen, ihren Umarmungen?

Franz. Chẳng phải cô đã đeo vào ngón tay hắn một chiếc nhẫn kim cương làm tin hứa thủy chung sao? Tất nhiên rồi! Một gã thanh niên làm sao cưỡng nổi quyến rũ của một con điếm? Ai trách được hắn, khi hắn chẳng còn gì khác để trao đi—và chẳng phải ả ta đã đáp trả bằng lãi cao, bằng những vuốt ve và những vòng tay ôm sao?

Amalia (aufgebracht.) Meinen Ring einer Metze?

Amalia (uất ức). Chiếc nhẫn của tôi cho một con điếm ư?

Franz. Pfui, pfui! das ist schändlich. Wohl aber, wenn's nur das wäre! — Ein Ring, so kostbar er auch ist, ist im Grunde bey jedem Juden wieder zu haben — vielleicht mag ihm die Arbeit daran nicht gefallen haben, vielleicht hat er einen schönern dafür eingehandelt.

Franz. Phì, phì! Thật ô nhục. Nhưng nếu chỉ có thế thì!—Một chiếc nhẫn, dù quý giá đến đâu, thì ở bất kỳ người Do Thái nào cũng mua lại được. Có lẽ hắn không ưng kiểu gia công của nó, có lẽ hắn đã đổi lấy một chiếc đẹp hơn.

Amalia. (heftig.) Aber meinen Ring — ich sage meinen Ring?

Amalia (dữ dội). Nhưng chiếc nhẫn của tôi—tôi nói chiếc nhẫn của tôi?

Franz. Keinen andern, Amalia — ha! solch ein Kleinod, und an meinem Finger — und von Amalia! — von hier sollt' ihn der Tod nicht gerissen haben — nicht wahr, Amalia? nicht die Kostbarkeit des Diamants, nicht die Kunst des Gepräges — die Liebe macht seinen Werth aus — Liebstes Kind, du weinest? Wehe über den, der diese köstliche Tropfen aus so himmlischen Augen preßt — ach, und wenn du erst alles wüßtest, ihn selbst sähest, ihn unter der Gestalt sähest? —

Franz. Không chiếc nào khác, Amalia—ha! Một báu vật như thế, lại ở trên ngón tay tôi—và là của Amalia!—Cái chết cũng không thể giật nó khỏi đây—đúng không, Amalia? Không phải vì viên kim cương quý giá, không phải vì nghệ thuật chạm khắc—tình yêu mới làm nên giá trị của nó. Cô bé yêu quý, cô đang khóc sao? Khốn thay kẻ nào ép những giọt quý giá này từ đôi mắt thiên thần như thế!—Ôi, và nếu cô biết hết, thấy chính hắn, thấy hắn dưới hình hài ấy thì sao?—

Amalia. Ungeheuer! wie, unter welcher Gestalt?

Amalia. Quái vật! Hình hài nào?

Franz. Stille, stille, gute Seele, frage mich nicht aus! (wie vor sich, aber laut.) Wenn es doch wenigstens nur einen Schleyer hätte, das garstige Laster, sich dem Auge der Welt zu entstehlen! aber da blickts schrecklich durch den gelben bleyfarbenen Augenring; — da verräth sichs im todenblassen eingefallenen Gesicht, und dreht die Knochen heßlich hervor — da stammelts in der halben verstümmelten Stimme — da predigts fürchterlich laut vom zitternden hinschwankenden Gerippe — da durchwühlt es der Knochen innerstes Mark, und bricht die mannhafte Stärke der Jugend — da, da sprizt es den eitrichten fressenden Schaum aus Stirn und Wangen und Mund und der ganzen Fläche des Leibes zum scheußlichen Aussatz hervor, und nistet abscheulich in den Gruben der viehischen Schande — pfui, pfui! mir eckelt. Nasen, Augen, Ohren schütteln sich — du hast jenen Elenden gesehen, Amalia, der in unserem Siechenhause seinen Geist auskeuchte, die Schaam schien ihr scheues Auge vor ihm zuzublinzen — du ruftest Wehe über ihn aus. Ruf diß Bild noch einmal ganz in deine Seele zurück, und Karl steht vor dir! — Seine Küsse sind Pest, seine Lippen vergiften die deinen!

Franz. Im đi, im đi, tâm hồn hiền hậu, đừng hỏi tôi nữa! (Như nói với chính mình, nhưng to tiếng.) Ôi, giá như cái thói xấu ghê tởm kia có một tấm màn để lén lút trước mắt thế gian! Nhưng nó lộ ra kinh khủng qua vòng mắt vàng bủng chì; nó hiện trên khuôn mặt đầy tử khí, hốc hác, làm lồi ra những khúc xương một cách xấu xí; nó lắp bắp trong giọng nói tàn phế, nửa vời; nó rao giảng dữ dội từ bộ xương run rẩy, lảo đảo; nó đục khoét tận tủy xương, và phá vỡ sức mạnh nam nhi của tuổi trẻ. Ở đó, nó phun ra bọt mủ ăn mòn từ trán, má, miệng và khắp bề mặt thân thể, thành bệnh phong ghê tởm, và làm tổ kinh tởm trong những hố ô nhục thú vật—chao ôi, chao ôi! Tôi buồn nôn. Mũi, mắt, tai đều giật nảy. Cô đã thấy kẻ khốn khổ ấy, Amalia, kẻ trút hơi thở cuối cùng trong nhà dưỡng bệnh của chúng ta; sự xấu hổ dường như chớp mắt e dè trước hắn—cô đã kêu lên tai ương cho hắn. Hãy gợi lại trọn vẹn hình ảnh đó trong tâm hồn cô một lần nữa, và Karl sẽ đứng trước cô! Những nụ hôn của hắn là bệnh dịch, đôi môi hắn đầu độc đôi môi cô!

Amalia (schlägt ihn.) Schaamloser Lästerer!

Amalia (tát hắn). Đồ vô sỉ, kẻ phỉ báng!

Franz. Graut dir vor diesem Karl? Eckelt dir schon vor dem matten Gemälde? Geh, gaff ihn selbst an, deinen schönen, englischen göttlichen Karl! Geh, sauge seinen balsamischen Athem ein, und laß dich von den Ambrosia-Düften begraben, die aus seinem Rachen dampfen! der blose Hauch seines Mundes wird dich in jenen schwarzen todähnlichen Schwindel hauchen, der den Geruch eines berstenden Aases und den Anblick eines Leichenvollen Wahlplatzes begleitet.

Franz. Cô kinh tởm người này sao? Đã thấy ghê ghê với bức tranh mờ nhạt này rồi chứ? Đi đi, nhìn chính hắn đi, Karl đẹp đẽ, thiên thần, thần thánh của cô! Đi đi, hít lấy hơi thở thơm ngát của hắn, và để mình chìm trong thứ ambrosia tỏa ra từ cổ họng hắn! Chỉ cần hơi thở trần trụi từ miệng hắn cũng sẽ thổi cô vào cơn choáng váng đen ngòm, như chết ấy, vốn đi cùng với mùi xác thối rữa và cảnh một bãi chiến trường đầy xác chết.

Amalia (wendet ihr Gesicht ab.)

Amalia (quay mặt đi).

Franz. Welches Aufwallen der Liebe! Welche Wollust in der Umarmung — aber ist es nicht ungerecht, einen Menschen um seiner siechen Aussenseite willen zu verdammen? Auch im elendesten Aesopischen Krüppel kann eine grose liebenswürdige Seele, wie ein Rubin aus dem Schlamme glänzen, (boshaft lächelnd.) Auch aus blattrichten Lippen kann ja die Liebe —

Franz. Ôi cơn bừng dậy của tình yêu! Sự đê mê trong vòng tay! Nhưng chẳng phải bất công sao khi kết tội một con người vì vẻ bề ngoài bệnh tật? Ngay cả một gã gù dị dạng như Aesop, một linh hồn cao quý đáng yêu vẫn có thể lấp lánh như hồng ngọc từ trong bùn lầy (độc ác mỉm cười). Ngay cả từ đôi môi lở loét, đầy mụn mủ, tình yêu cũng—

Freylich, wenn das Laster auch die Festen des Karakters erschüttert, wenn mit der Keuschheit auch die Tugend davon fliegt, wie der Duft aus der welken Rose verdampft — wenn mit dem Körper auch der Geist zum Krüppel verdirbt —

Tất nhiên, nếu tội lỗi làm rung chuyển những thành trì của phẩm cách, nếu cùng với trinh tiết, đức hạnh cũng bay mất như hương thơm bốc hơi từ đóa hồng héo—nếu cùng với thân thể, tinh thần cũng bị hủy hoại thành tàn tật—

Amalia (froh aufspringend.) Ha! Karl! Nun erkenn ich dich wieder! du bist noch ganz! ganz! alles war Lüge! — weist du nicht, Bösewicht, daß Karl unmöglich das werden kann? (Franz steht einige Zeit tiefsinnig, dann dreht er sich plötzlich, um zu gehn.) Wohin so eilig, fliehst du vor deiner eigenen Schande?

Amalia (nhảy dựng lên vui sướng). Ha! Karl! Giờ tôi nhận ra chàng rồi! Chàng vẫn còn nguyên vẹn! Nguyên vẹn! Tất cả đều là dối trá!—Ông không biết sao, đồ ác độc, rằng Karl không thể nào trở thành như thế? (Franz đứng trầm ngâm một lúc, rồi đột ngột quay người định bỏ đi.) Ông vội vã đi đâu vậy, định trốn chạy khỏi nỗi ô nhục của chính ông sao?

Franz (mit verhülltem Gesicht.) Laß mich, laß mich! — meinen Thränen den Lauf lassen — tyrannischer Vater! den besten deiner Söhne so hinzugeben dem Elend — der ringsumgebenden Schande — laß mich, Amalia! ich will ihm zu den Füssen fallen, auf den Knieen will ich ihn beschwören, den ausgesprochenen Fluch auf mich, auf mich zu laden — mich zu enterben — mich — mein Blut — mein Leben — alles —

Franz (che mặt). Đừng, để tôi yên!—để nước mắt tôi tuôn chảy—người cha bạo chúa! Trao người con tốt nhất của cha cho khổ đau, cho nỗi ô nhục bao quanh—để tôi yên, Amalia! Tôi sẽ quỳ dưới chân hắn, sẽ van xin hắn trên đầu gối, để trút lời nguyền đã thốt ra lên đầu tôi, lên đầu tôi—tước quyền thừa kế của tôi—tôi—máu tôi—mạng sống tôi—tất cả—

Amalia (fällt ihm um den Hals.) Bruder meines Karls, bester, liebster Franz!

Amalia (ôm lấy cổ hắn). Em trai của Karl của tôi, Franz tốt nhất, thân yêu nhất!

Franz. O Amalia! wie lieb ich dich um dieser unerschütterten Treue gegen meinen Bruder — Verzeih, daß ich es wagte, deine Liebe auf diese harte Probe zu setzen! — Wie schön hast du meine Wünsche gerechtfertigt! — Mit diesen Thränen, diesen Seufzern, diesem himmlischen Unwillen — auch für mich, für mich — unsere Seelen stimmten so zusammen.

Franz. Ôi Amalia! Tôi yêu cô biết bao vì lòng trung thành không lay chuyển với anh trai tôi! Xin lỗi vì tôi đã dám đặt tình yêu của cô vào thử thách khắc nghiệt này!—Cô đã biện minh cho mong ước của tôi đẹp đẽ làm sao! Với những giọt nước mắt này, những tiếng thở dài này, sự phẫn uất thiên thượng này—cũng vì tôi, vì tôi—tâm hồn chúng ta hòa hợp biết bao!

Amalia. O nein, das thaten sie nie!

Amalia. Ôi không, chúng chưa bao giờ như thế!

Franz. Ach sie stimmten so harmonisch zusammen, ich meynte immer, wir müßten Zwillinge seyn! und wär der leidige Unterschied von aussen nicht, wobey leider freylich Karl verlieren muß, wir würden zehnmal verwechselt. Du bist, sagt' ich oft zu mir selbst, ja du bist der ganze Karl, sein Echo, sein Ebenbild!

Franz. Ôi, chúng hòa hợp đến thế, tôi cứ nghĩ hai anh em chúng tôi phải là sinh đôi! Và nếu không phải vì cái khác biệt đáng ghét bên ngoài—mà đáng tiếc, Karl phải thua vì nó—hai anh em chúng tôi sẽ bị nhầm lẫn mười lần. Cô là cả Karl, tôi thường tự nhủ, cô là tiếng vọng của hắn, hình ảnh phản chiếu của hắn!

Amalia (schüttelt den Kopf.) Nein, nein, bey jenem keuschen Lichte des Himmels! kein Aederchen von ihm, kein Fünkchen von seinem Gefühle —

Amalia (lắc đầu). Không, không, chẳng vậy đâu, dưới ánh sáng thanh khiết của trời! Không một mạch máu nhỏ nào của hắn, không một tia lửa nào trong cảm xúc của hắn—

Franz. So ganz gleich in unsern Neigungen — die Rose war seine liebste Blume — welche Blume war mir über die Rose? Er liebte die Musik unaussprechlich, und ihr seyd Zeugen, ihr Sterne! ihr habt mich so oft in der Todenstille der Nacht beym Klaviere belauscht, wenn alles um mich begraben lag in Schatten und Schlummer — und wie kannst du noch zweifeln, Amalia, wenn unsere Liebe in einer Vollkommenheit zusammentraf, und wenn die Liebe die nemliche ist, wie könnten ihre Kinder entarten?

Franz. Giống hệt nhau trong sở thích của chúng ta—hoa hồng là loài hoa yêu thích nhất của hắn—thế thì hoa nào hơn được hoa hồng trong mắt tôi? Hắn yêu âm nhạc đến không nói nên lời, và các ngươi, hỡi các vì sao, là nhân chứng! Các ngươi đã nhiều lần nghe lén tôi bên đàn piano giữa tĩnh lặng chết chóc của đêm, khi mọi thứ quanh tôi chìm trong bóng tối và giấc ngủ—và sao cô còn nghi ngờ, Amalia, khi tình yêu của chúng ta gặp nhau trong sự hoàn hảo như thế? Và nếu tình yêu là cùng một thứ, làm sao con cái của nó có thể suy thoái?

Amalia (sieht ihn verwundernd an.)

Amalia (nhìn hắn kinh ngạc).

Franz. Es war ein stiller, heiterer Abend, der letzte, eh er nach Leipzig abreiste, da er mich mit sich in jene Laube nahm, wo ihr so oft zusammensaßet in Träumen der Liebe — stumm blieben wir lang — zuletzt ergriff er meine Hand und sprach leise mit Thränen: ich verlasse Amalia, ich weiß nicht — mir ahnets, als hieß es auf ewig — verlaß sie nicht, Bruder! — sey ihr Freund — ihr Karl — wenn Karl — nimmer — wiederkehrt — (Er stürzt vor ihr nieder und küßt ihr die Hand mit Heftigkeit.) Nimmer, nimmer, nimmer wird er wiederkehren, und ich hab's ihm zugesagt mit einem heiligen Eide!

Franz. Đó là một buổi chiều lặng lẽ, thanh bình, buổi cuối cùng trước khi hắn rời đi Leipzig, khi hắn đưa tôi vào giàn dây leo kia, nơi cô và hắn vẫn thường ngồi cùng nhau trong những giấc mơ tình yêu. Hai người im lặng rất lâu. Cuối cùng hắn nắm lấy tay tôi và thì thầm, nghẹn ngào: ta rời Amalia, ta không biết—ta có linh cảm như thể đây là vĩnh biệt—đừng bỏ rơi nàng, em—hãy là bạn của nàng—Karl của nàng—nếu Karl—không bao giờ—trở về—(Hắn quỵ xuống trước cô và hôn tay cô một cách mãnh liệt.) Không bao giờ, không bao giờ, không bao giờ hắn trở về nữa, và tôi đã hứa với hắn bằng một lời thề thiêng liêng!

Amalia (zurückspringend.) Verräther, wie ich dich ertappe! In eben dieser Laube beschwur er mich, keiner andern Liebe — wenn er sterben sollte — siehst du, wie gottlos, wie abscheulich du — geh aus meinen Augen.

Amalia (lùi lại). Kẻ phản bội, tôi đã bắt quả tang ông! Ngay trong giàn dây leo này, hắn đã van xin tôi đừng yêu ai khác—nếu hắn có chết—thấy không, ông thật vô đạo, thật ghê tởm—đi khỏi mắt tôi.

Franz. Du kennst mich nicht, Amalia, du kennst mich gar nicht!

Franz. Cô không biết tôi, Amalia, cô hoàn toàn không biết tôi!

Amalia. O ich kenne dich, von itzt an kenn ich dich — und du wolltest ihm gleich seyn? Vor dir sollt er um mich geweint haben? Vor dir? Ehe hätt' er meinen Namen auf den Pranger geschrieben! Geh den Augenblick!

Amalia. Ồ, tôi biết ông rồi, từ giờ tôi biết ông—và ông định sánh ngang hắn ư? Trước mặt ông hắn đã phải khóc vì tôi sao? Trước ông? Thà hắn khắc tên tôi lên cột nhục hình còn hơn! Đi ngay lập tức!

Franz. Du beleidigst mich!

Franz. Cô xúc phạm tôi!

Amalia. Geh, sag ich. Du hast mir eine kostbare Stunde gestohlen, sie werde dir an deinem Leben abgezogen.

Amalia. Đi đi, tôi nói. Ông đã ăn cắp của tôi một giờ quý báu, và nó sẽ bị khấu trừ vào mạng sống của ông.

Franz. Du hassest mich.

Franz. Cô ghét tôi.

Amalia. Ich verachte dich, geh!

Amalia. Tôi khinh ông. Đi đi!

Franz (mit den Füssen stampfend.) Wart! so sollst du vor mir zittern! mich einem Bettler aufopfern? (Zornig ab.)

Franz (giậm chân). Chờ đấy! Cô sẽ phải run sợ trước mặt tôi! Hiến dâng tôi cho một tên ăn mày sao? (Giận dữ đi ra.)

Amalia. Geh, Lotterbube — itzt bin ich wieder bey Karln — Bettler, sagt er? so hat die Welt sich umgedreht, Bettler sind Könige, und Könige sind Bettler! — Ich möchte die Lumpen, die er anhat, nicht mit dem Purpur der Gesalbten vertauschen — der Blick, mit dem er bettelt, das muß ein groser, ein königlicher Blick seyn — ein Blick, der die Herrlichkeit, den Pomp, die Triumphe der Grosen und Reichen zernichtet! In den Staub mit dir, du prangendes Geschmeide! (Sie reißt sich die Perlen vom Hals.) Seyd verdammt, Gold und Silber und Juwelen zu tragen, ihr Grosen und Reichen! Seyd verdammt, an üppigen Maalen zu zechen! Verdammt, euren Gliedern wohl zu thun auf weichen Polstern der Wohllust! Karl! Karl! so bin ich dein werth — (Ab.)

Amalia. Đi đi, đồ hèn mạt—giờ tôi lại ở bên Karl. Ăn mày, hắn nói sao? Vậy là thế giới đã đảo lộn, ăn mày là vua, và vua là ăn mày! Tôi không muốn đổi những mảnh giẻ hắn đang mặc lấy tấm áo tía của bậc được xức dầu. Cái nhìn mà hắn xin ăn bằng ánh mắt đó hẳn phải là một cái nhìn vĩ đại, đầy vương giả—một ánh nhìn có thể hủy diệt vinh quang, nghi lễ và chiến thắng của những kẻ quyền quý và giàu có! Xuống bụi đi, thứ trang sức kiêu kỳ! (Cô giật chuỗi ngọc khỏi cổ.) Hãy bị nguyền rủa vì mang vàng bạc và đá quý, hỡi các người quyền quý và giàu có! Hãy bị nguyền rủa vì dự tiệc linh đình trong những bữa ăn xa hoa! Bị nguyền rủa vì làm cho thân thể mình được khoái lạc trên đệm êm của dục tình! Karl! Karl! Vậy là tôi xứng đáng với chàng như thế này—(Đi ra.)

Zweyter Akt.

Hồi thứ hai.

Erste Scene.

Cảnh thứ nhất.

Franz von Moor.

Franz von Moor.

(nachdenkend in seinem Zimmer.)

(trầm ngâm trong phòng mình.)

Es dauert mir zu lange — der Doktor will, er sei im Umkehren — das Leben eines Alten ist doch eine Ewigkeit! — Und nun wär freye, ebene Bahn bis auf diesen ärgerlichen zähen Klumpen Fleisch, der mir, gleich dem unterirdischen Zauberhund in den Geistermährchen, den Weg zu meinen Schätzen verrammelt.

Lâu quá, ta sốt ruột rồi—bác sĩ bảo lão đã qua bước ngoặt, mà mạng sống của một lão già thì dài như cả một vĩnh cửu! Giờ con đường sẽ thênh thang và phẳng lặng, nếu không còn khối thịt bướng bỉnh, dai dẳng và đáng ghét này, nó như con chó ma dưới lòng đất trong truyện ma, chắn lối ta đến kho báu.

Müssen denn aber meine Entwürfe sich unter das eiserne Joch des Mechanismus beugen? — Soll sich mein hochfliegender Geist an den Schneckengang der Materie ketten lassen? — Ein Licht ausgeblasen, das ohnehin nur mit den letzten Oeltropfen noch wuchert — mehr ist's nicht — Und doch möchte ich das nicht gern selbst gethan haben um der Leute willen. Ich möchte ihn nicht gern getödtet, aber abgelebt. Ich möchte es machen wie der gescheide Arzt, (nur umgekehrt.) — Nicht der Natur durch einen Queerstreich den Weg verrannt, sondern sie in ihrem eigenen Gange befördert. Und wir vermögen doch wirklich die Bedingungen des Lebens zu verlängern, warum sollten wir sie nicht auch verkürzen können?

Nhưng kế hoạch của ta có phải cúi đầu dưới ách sắt của cơ chế hay sao? Tinh thần bay cao của ta có phải bị xích vào bước đi rùa bò của vật chất sao?—Thổi tắt một ngọn đèn vốn chỉ còn leo lét bằng những giọt dầu cuối—chỉ thế thôi, không hơn—Vậy mà ta không muốn tự tay làm việc ấy vì người đời. Ta không muốn giết lão, chỉ muốn lão lụi tàn đi. Ta sẽ làm như ông thầy thuốc khôn ngoan, (chỉ ngược lại.)—Không chặn đường thiên nhiên bằng một nước ngang ngược, mà đẩy nó đi nhanh hơn trên chính đường nó đi. Và nếu chúng ta thật sự có thể kéo dài các điều kiện của sự sống, sao lại không rút ngắn được chúng?

Philosophen und Mediziner lehren mich, wie treffend die Stimmungen des Geists mit den Bewegungen der Maschine zusammen lauten. Gichtrische Empfindungen werden jederzeit von einer Dissonanz der mechanischen Schwingungen begleitet — Leidenschaften mißhandeln die Lebenskraft — der überladene Geist drückt sein Gehäuse zu Boden — Wie denn nun? — Wer es verstünde, dem Tod diesen ungebahnten Weg in das Schloß des Lebens zu ebenen? — den Körper vom Geist aus zu verderben — ha! ein Originalwerk! — wer das zu Stand brächte? — Ein Werk ohne gleichen! — Sinne nach Moor! — das wär' eine Kunst, die's verdiente, dich zum Erfinder zu haben. Hat man doch die Giftmischerey beynahe in den Rang einer ordentlichen Wissenschaft erhoben, und die Natur durch Experimente gezwungen, ihre Schranken anzugeben, daß man nunmehr des Herzens Schläge Jahr lang vorausrechnet, und zu dem Pulse spricht, bis hieher und nicht weiter![1] — Wer sollte nicht auch hier seine Flügel versuchen?

Triết gia và thầy thuốc dạy ta rằng tâm trạng của tinh thần khớp với nhịp chuyển động của cỗ máy đến nhường nào. Cơn đau gút luôn đi kèm một sự lệch nhịp của các dao động cơ thể—đam mê hành hạ sinh lực—tinh thần quá tải đè sập cái vỏ xuống đất—Vậy thì thế nào? Ai biết cách làm bằng phẳng con đường chưa ai đi, để cái chết tiến vào tòa lâu đài của sự sống? Làm mục rữa thân xác từ bên trong bằng tinh thần—ha! Một kiệt tác độc nhất! Ai làm được điều đó? Một tác phẩm không ai sánh bằng! Nghĩ đi, Moor! Đó sẽ là một nghệ thuật xứng đáng để ngươi trở thành người phát minh ra nó. Người ta đã nâng việc pha độc dược gần lên hàng một khoa học chính thống, và đã ép thiên nhiên qua thí nghiệm phải chỉ rõ giới hạn của mình, đến mức giờ người ta tính trước được nhịp đập của tim suốt nhiều năm, và nói với mạch đập: đến đây thôi, không được qua hơn nữa![1]—Ai lại không thử vỗ cánh ở đây cơ chứ?

Und wie ich nun werde zu Werk gehen müssen, diese süße friedliche Eintracht der Seele mit ihrem Leibe zu stören? Welche Gattung von Empfindnissen, ich werde wählen müssen? Welche wohl den Flor des Lebens am grimmigsten anfeinden? Zorn — dieser heißhungrige Wolf frißt sich zu schnell satt — Sorge? — dieser Wurm nagt mir zu langsam — Gram? — diese Natter schleicht mir zu träge — Furcht? — die Hoffnung läßt sie nicht umgreiffen — was? Sind das all' die Henker des Menschen? — Ist das Arsenal des Todes so bald erschöpft? — (tiefsinnend.) Wie? — Nun? — Was? Nein! — Ha! (auffahrend.) Schreck! — Was kann der Schreck nicht? — Was kann Vernunft, Religion wider dieses Giganten eiskalte Umarmung? — Und doch? — Wenn er auch diesem Sturm stünde? — Wenn er? — O so komme du mir zu Hülfe, Jammer, und du, Reue, höllische Eumenide, grabende Schlange, die ihren Fraß wiederkäut, und ihren eigenen Koth wiederfrißt; ewige Zerstörerinnen und ewige Schöpferinnen eures Giftes, und du heulende Selbstverklagung, die du dein eigen Haus verwüstest, und deine eigene Mutter verwundest — Und kommt auch ihr mir zu Hülfe, wohlthätige Grazien selbst, sanftlächelnde Vergangenheit, und du mit dem überquellenden Füllhorn blühende Zukunft, haltet ihm in euren Spiegeln die Freuden des Himmels vor, wenn euer fliehender Fuß seinen geitzigen Armen entgleitet — So fall ich Streich auf Streich, Sturm auf Sturm dieses zerbrechliche Leben an, bis den Furientrupp zuletzt schließt — die Verzweiflung! Triumph! Triumph! — Der Plan ist fertig — Schwer und Kunstvoll wie keiner — zuverläßig — sicher — denn (spöttisch) des Zergliederers Messer findet ja keine Spuren von Wunde oder korrosivischem Gift.

Và ta sẽ phải bắt tay vào việc thế nào để làm xáo trộn sự hòa hợp êm dịu, hiền lành giữa linh hồn với thân xác này đây? Loại cảm xúc nào ta phải chọn? Cái nào sẽ bóp nghẹt ánh sáng cuộc đời một cách tàn nhẫn nhất? Giận dữ?—con sói đói này nuốt quá nhanh rồi no—Lo âu?—con sâu này gặm quá chậm—Phiền muộn?—con rắn này bò quá lờ đờ—Sợ hãi?—hy vọng không để nó nắm được—còn gì nữa? Đó có phải là tất cả những đao phủ của con người? Kho vũ khí của thần chết đã cạn đến thế sao?—(suy tư sâu xa.) Thế nào? Sao? Cái gì? Không!—Ha! (bừng tỉnh.) Kinh hoàng! Nỗi kinh hoàng có làm được gì không? Lý trí, tôn giáo có làm được gì trước vòng ôm băng giá của gã khổng lồ này? Và tuy vậy? Nếu hắn cũng chịu nổi cơn bão này? Nếu hắn? Ồ, vậy thì hãy đến cứu ta đi, Than khóc, và ngươi, Hối hận, nữ thần báo thù địa ngục, con rắn đào hang nhai lại mồi của mình và nuốt lại phân của chính nó; các ngươi, những kẻ hủy diệt bất diệt và những kẻ tạo nên bất diệt cho nọc độc của mình; và ngươi, Tự trách gào rú, kẻ phá tan ngôi nhà của chính mình và làm tổn thương chính mẹ mình! Và nếu các ngươi cũng đến cứu ta, hỡi các Nữ thần Duyên dáng dịu dàng, Quá khứ mỉm cười êm ái, và ngươi, Tương lai với chiếc sừng cornucopia tràn đầy hoa trái, hãy đưa vào gương của các ngươi niềm vui thiên đường trước mắt hắn, khi bàn chân bay vụt của các ngươi trượt khỏi vòng tay tham lam của hắn! Thế là ta sẽ đánh từng nhát, xông từng đợt, vào cuộc đời mong manh này, cho đến khi đám Furie khép vòng vây cuối cùng—Tuyệt vọng! Thắng lợi! Thắng lợi! Kế hoạch đã xong—nặng nề và tinh xảo như chưa từng có—chắc chắn—an toàn—vì (chế giễu) con dao mổ của kẻ giải phẫu chẳng tìm thấy dấu vết vết thương nào hay chất ăn mòn nào cả.

(Entschlossen.) Wohlan denn, (Herrmann tritt auf.) Ha! Deus ex machina! Herrmann!

(Quyết đoán.) Được rồi—(Herrmann bước vào.) Ha! Deus ex machina! Herrmann!

Herrmann. Zu euren Diensten, gnädiger Junker!

Herrmann. Xin hầu ngài, thiếu gia nhân từ!

Franz (gibt ihm die Hand.) Die du keinem Undankbaren erweisest.

Franz (đưa tay cho hắn.) Điều mà ta chỉ ban cho kẻ không vong ân.

Herrmann. Ich hab' Proben davon.

Herrmann. Tôi đã có bằng chứng về điều đó.

Franz. Du sollst mehr haben mit nächstem — mit nächstem, Herrmann! — Ich habe dir etwas zu sagen, Herrmann.

Franz. Ngươi sẽ có nhiều hơn nữa, sắp tới—sắp tới thôi, Herrmann! Ta có điều muốn nói với ngươi, Herrmann.

Herrmann. Ich höre mit tausend Ohren.

Herrmann. Tôi nghe bằng cả nghìn tai.

Franz. Ich kenne dich, du bist ein entschloß'ner Kerl — Soldaten Herz — Haar auf der Zunge! — Mein Vater hat dich sehr beleidigt, Herrmann!

Franz. Ta biết ngươi, ngươi là gã gan dạ, quyết đoán—tâm hồn lính—lời nói đi trước việc làm! Cha ta đã xúc phạm ngươi rất nặng, Herrmann!

Herrmann. Der Teufel hole mich, wenn ich's vergesse!

Herrmann. Quỷ tha tôi nếu tôi quên được!

Franz. Das ist der Ton eines Mann's! Rache geziemt einer männlichen Brust. Du gefällst mir, Herrmann. Nimm diesen Beutel, Herrmann. Er sollte schwerer seyn, wenn ich erst Herr wäre.

Franz. Đó mới là giọng điệu của đàn ông! Trả thù xứng với một tấm ngực đàn ông. Ngươi làm ta vừa lòng, Herrmann. Nhận lấy cái túi này, Herrmann. Lẽ ra nó phải nặng hơn, nếu ta đã là chủ nhân.

Herrmann. Das ist ja mein ewiger Wunsch, gnädiger Junker, ich dank euch.

Herrmann. Đó chính là nguyện vọng muôn đời của tôi, thiếu gia nhân từ, tôi xin cảm tạ ngài.

Franz. Wirklich, Herrmann? wünschest du wirklich, ich wäre Herr? — aber mein Vater hat das Mark eines Löwen, und ich bin der jüngere Sohn.

Franz. Thật vậy sao, Herrmann? Ngươi thật sự mong ta làm chủ sao?—Nhưng cha ta có tủy của sư tử, còn ta chỉ là con trai thứ.

Herrmann. Ich wollt', ihr wär't der ältere Sohn, und euer Vater hätte das Mark eines schwindsüchtigen Mädgens.

Herrmann. Tôi ước gì ngài là con trưởng, và cha ngài có tủy của một cô gái bị lao phổi.

Franz. Ha! wie dich der ältere Sohn dann belohnen wollte! wie er dich aus diesem unedlen Staub, der sich so wenig mit deinem Geist und Adel verträgt, an's Licht emporheben wollte! — Dann solltest du, ganz wie du da bist, mit Gold überzogen werden, und mit vier Pferden durch die Strasen dahinrasseln, wahrhaftig das solltest du! — aber ich vergesse, wovon ich dir sagen wollte — hast du das Fräulein von Edelreich schon vergessen, Herrmann?

Franz. Ha! Con trưởng sẽ thưởng công cho ngươi thế nào! Hắn sẽ nâng ngươi từ cát bụi thấp hèn này, cái thứ chẳng hợp gì với tinh thần và phẩm giá của ngươi, lên ánh sáng! Khi đó ngươi, đúng như ngươi bây giờ, sẽ được phủ vàng, và ngồi xe bốn ngựa rong ruổi qua phố phường—thật đấy, đáng lắm! Nhưng ta quên mất điều định nói với ngươi—ngươi đã quên cô Edelreich chưa, Herrmann?

Herrmann. Wetter Element! was erinnert ihr mich an das?

Herrmann. Trời đất ơi! Sao cậu lại nhắc tôi chuyện đó?

Franz. Mein Bruder hat sie dir weggefischt.

Franz. Anh trai ta đã cướp cô ấy khỏi tay ngươi.

Herrmann. Er soll dafür büßen!

Herrmann. Hắn phải trả giá cho việc đó!

Franz. Sie gab dir einen Korb. Ich glaube gar, er warf dich die Treppen hinunter.

Franz. Cô ấy đã từ chối ngươi. Ta tin rằng hắn còn tống ngươi xuống cầu thang nữa kia.

Herrmann. Ich will ihn dafür in die Hölle stoßen.

Herrmann. Tôi sẽ đẩy hắn xuống địa ngục vì việc đó.

Franz. Er sagte: man raune sich einander in's Ohr, du seyst zwischen dem Rindfleisch und Meerrettig gemacht worden, und dein Vater habe dich nie ansehen können, ohne an die Brust zu schlagen und zu seufzen: Gott sey mir Sünder gnädig!

Franz. Hắn nói người ta thì thầm vào tai nhau rằng ngươi được làm ra giữa thịt bò và cải ngựa, và cha ngươi chẳng bao giờ nhìn ngươi mà không đấm ngực thở dài: Chúa ơi, xin thương xót kẻ có tội này!

Herrmann (wild.) Blitz, Donner und Hagel, seyd still!

Herrmann (phẫn nộ.) Sấm sét, mưa đá, im đi!

Franz. Er rieth dir, deinen Adelbrief im Aufstreich zu verkaufen, und deine Strümpfe damit flicken zu lassen.

Franz. Hắn khuyên ngươi đem tờ bằng phong tước ra bán đấu giá, rồi lấy chính tờ giấy đó vá tất.

Herrmann. Alle Teufel! ich will ihm die Augen mit den Nägeln auskratzen.

Herrmann. Quỷ thần! Tôi sẽ cào mắt hắn bằng móng tay!

Franz. Was? du wirst böse? was kannst du böse auf ihn seyn? Was kannst du ihm böses thun? was kann so eine Ratze gegen einen Löwen? Dein Zorn versüßt ihm seinen Triumph nur. Du kannst nichts thun, als deine Zähne zusammenschlagen, und deine Wuth an trocknem Brode auslassen.

Franz. Sao? Ngươi giận à? Ngươi giận hắn thì làm được gì? Ngươi làm gì được hắn? Một con chuột cống thì làm gì nổi con sư tử? Cơn giận của ngươi chỉ làm ngọt thêm chiến thắng của hắn. Ngươi chẳng làm được gì ngoài nghiến răng và trút cơn giận lên bánh mì khô.

Herrmann (stampft auf den Boden.) Ich will ihn zu Staub zerreiben.

Herrmann (đập chân xuống đất.) Tôi sẽ nghiền nát hắn thành bụi!

Franz (klopft ihm auf die Achsel.) Pfui, Herrmann! du bist ein Kavalier. Du must den Schimpf nicht auf dir sitzen lassen. Du must das Fräulein nicht fahren lassen, nein, das must du um alle Welt nicht thun, Herrmann! Hagel und Wetter! ich würde das äusserste versuchen, wenn ich an deiner Stelle wäre.

Franz (vỗ vai hắn.) Phì, Herrmann! Ngươi là một quý ông. Ngươi không được để sự sỉ nhục đè lên mình. Không được buông tiểu thư đó ra, không, cho cả thế giới này ngươi cũng không được làm thế, Herrmann! Sấm chớp và bão tố! Nếu là ta ở vị trí của ngươi, ta sẽ liều đến cùng.

Herrmann. Ich ruhe nicht, bis ich Ihn und Ihn unter'm Boden hab.

Herrmann. Tôi sẽ không yên thân cho đến khi chôn được cả hắn này và hắn kia xuống đất.

Franz. Nicht so stürmisch, Herrmann! komm näher — du sollst Amalia haben!

Franz. Đừng vội vàng thế, Herrmann! Lại gần đây—ngươi sẽ có Amalia!

Herrmann. Das muß ich, trutz dem Teufel! das muß ich!

Herrmann. Phải có, bất chấp quỷ dữ! Phải có!

Franz. Du sollst sie haben, sag ich dir, und das von meiner Hand. Komm näher, sag ich — du weist vielleicht nicht, daß Karl so gut als enterbt ist?

Franz. Ngươi sẽ có nàng, ta bảo thế, và từ tay ta. Lại gần đây, ta nói mà—ngươi có lẽ không biết rằng Karl gần như đã bị truất quyền thừa kế chứ?

Herrmann (näher kommend.) Unbegreiflich, das erste Wort, das ich höre.

Herrmann (tiến lại gần.) Không thể hiểu nổi, đó là lời đầu tiên tôi nghe.

Franz. Sey ruhig, und höre weiter! du sollst ein andermal mehr davon hören — ja, ich sage dir, seit eilf Monathen so gut als verbannt. Aber schon bereut der alte den voreiligen Schritt, den er doch, (lachend.) will ich hoffen, nicht selbst gethan hat. Auch liegt ihm die Edelreich täglich hart an mit ihren Vorwürfen und Klagen. Ueber kurz oder lang wird er ihn in allen vier Enden der Welt aufsuchen lassen, und gute Nacht, Herrmann! wenn er ihn findet. Du kannst ihm ganz demüthig die Kutsche halten, wenn er mit ihr in die Kirche zur Trauung fährt.

Franz. Bình tĩnh và nghe tiếp đi! Lần khác ngươi sẽ nghe thêm về chuyện này—phải, ta nói cho ngươi biết, mười một tháng nay hắn gần như bị đày rồi. Nhưng lão già đã hối hận vì bước đi vội vàng đó, và (cười.) ta hy vọng chính lão cũng không hề ra tay. Hơn nữa, cô Edelreich ngày nào cũng bám lấy lão với lời trách móc và than van. Chẳng bao lâu nữa lão sẽ cho người tìm hắn khắp bốn phương trời, và thì coi như xong đời ngươi, Herrmann, nếu hắn bị tìm thấy! Khi đó ngươi có thể cúi mình thật khiêm nhường đỡ cửa xe cho hắn, lúc hắn cùng cô ta đi nhà thờ làm lễ cưới.

Herrmann. Ich will ihn am Krucifix erwürgen!

Herrmann. Ta sẽ bóp cổ hắn ngay trước tượng Chúa!

Franz. Der Vater wird ihm bald die Herrschaft abtreten, und in Ruhe auf seinen Schlössern leben. Itzt hat der stolze Strudelkopf den Zügel in Händen, itzt lacht er seiner Hasser und Neider — und ich, der ich dich zu einem wichtigen grosen Manne machen wollte, ich selbst, Herrmann, werde tiefgebückt vor seiner Thürschwelle —

Franz. Cha sẽ sớm trao quyền thống trị cho hắn và sống thanh thản trong các lâu đài của mình. Giờ đây gã Strudelkopf kiêu ngạo đang cầm dây cương, giờ đây hắn cười nhạo những kẻ ghét và ganh tị hắn—còn ta, kẻ muốn biến ngươi thành một người đàn ông vĩ đại, chính ta, Herrmann, sẽ phải cúi mình sâu trước ngưỡng cửa nhà hắn—

Herrmann (in Hitze.) Nein, so wahr ich Herrmann heisse, das sollt ihr nicht! wenn noch ein Fünkchen Verstand in diesem Gehirne glostet! das sollt ihr nicht!

Herrmann (nóng bừng.) Không, ta không để thế đâu, dù ta có tên là Herrmann! Nếu trong bộ óc này còn le lói một tia lý trí, thì ngài không được làm thế!

Franz. Wirst du es hindern? auch dich, mein lieber Herrmann, wird er seine Geissel fühlen lassen, wird dir in's Angesicht speyen, wenn du ihm auf der Strase begegnest, und wehe dir dann, wenn du die Achsel zuckst oder das Maul krümmst — siehe, so stehts mit deiner Anwerbung um's Fräulein, mit deinen Aussichten, mit deinen Entwürfen.

Franz. Ngươi sẽ ngăn được hắn sao? Cả ngươi nữa, Herrmann thân mến của ta, hắn cũng sẽ cho ngươi nếm roi của hắn, sẽ nhổ thẳng vào mặt ngươi nếu ngươi gặp hắn trên đường—và khốn cho ngươi nếu ngươi nhún vai hay bĩu môi! Thấy chưa, việc ngươi cầu hôn cô ấy, những triển vọng của ngươi, những kế hoạch của ngươi, đều đứng như thế đó.

Herrmann. Sagt mir! was soll ich thun?

Herrmann. Nói đi! Ta phải làm gì?

Franz. Höre dann, Herrmann! daß du siehst, wie ich mir dein Schicksal zu Herzen nehme als ein redlicher Freund — geh — kleide dich um — mach dich ganz unkenntlich, laß dich beym Alten melden, gib vor, du kämest geraden Wegs aus Böhmen, hättest mit meinem Bruder dem Treffen bey Prag beygewohnt — hättest ihn auf der Wahlstatt den Geist aufgeben sehen —

Franz. Nghe đây, Herrmann! Để ngươi thấy ta coi số phận của ngươi quan trọng như một người bạn chân thành—đi đi—thay quần áo—cải trang đến mức không ai nhận ra—đến xin gặp lão già, bảo rằng ngươi vừa từ Bohemia đến thẳng đây, đã cùng anh trai ta chiến đấu tại trận Prag—đã thấy hắn trút hơi thở cuối trên chiến địa—

Herrmann. Wird man mir glauben?

Herrmann. Liệu họ có tin tôi không?

Franz. Hoho! dafür laß mich sorgen! Nimm dieses Paket. Hier findest du deine Kommission ausführlich. Und Dokumente dazu, die den Zweifel selbst glaubig machen sollen — mach itzt nur, daß du fortkommst, und ungesehen! spring durch die Hinterthüre in den Hof, von da über die Gartenmauer — die Katastrophe dieser Tragi-Komödie überlaß mir!

Franz. Ha! Việc đó cứ để ta lo! Cầm lấy gói này. Trong đó ngươi sẽ thấy nhiệm vụ của mình được ghi chi tiết. Và cả giấy tờ kèm theo, để làm cho nghi ngờ cũng phải tin—giờ thì đi đi, và đi không ai hay! Chuồn qua cửa sau xuống sân, từ đó trèo qua tường vườn—kết cục của bi hài kịch này để ta lo!

Herrmann. Und die wird seyn: Vivat der neue Herr, Franciskus von Moor!

Herrmann. Và kết cục sẽ là: Vạn tuế ông chủ mới, Franciskus von Moor!

Franz (streichelt ihm die Backen.) Wie schlau du bist? — denn siehst du, auf diese Art erreichen wir alle Zwecke zumal und bald. Amalia gibt ihre Hoffnung auf ihn auf. Der alte mißt sich den Tod seines Sohnes bey, und — er kränkelt — ein schwankendes Gebäude braucht des Erdbebens nicht, um über'n Haufen zu fallen — er wird die Nachricht nicht überleben — dann bin ich sein einiger Sohn — Amalia hat ihre Stützen verloren, und ist ein Spiel meines Willens, da kannst du leicht denken — kurz, alles geht nach Wunsch — aber du must dein Wort nicht zurücknehmen.

Franz (vuốt má hắn.) Ngươi khôn ngoan thật đấy?—Vì, thấy không, bằng cách này chúng ta đạt được mọi mục đích cùng lúc và nhanh chóng. Amalia từ bỏ hy vọng về hắn. Lão già tự trách mình về cái chết của con trai, và—lão ốm yếu—một tòa nhà lung lay không cần động đất để đổ xuống—lão sẽ không sống nổi tin đó—khi ấy ta là đứa con trai duy nhất của lão. Amalia mất chỗ dựa, và trở thành món đồ chơi cho ý chí của ta, ngươi dễ hình dung được. Tóm lại, mọi thứ đều theo ý muốn—nhưng ngươi không được rút lại lời hứa.

Herrmann. Was sagt ihr? (frohlockend.) Eh soll die Kugel in ihren Lauf zurückkehren, und in dem Eingeweid ihres Schützen wüthen — rechnet auf mich! Laßt nur mich machen — Adieu!

Herrmann. Ngài nói gì vậy? (hân hoan.) Viên đạn sẽ quay ngược đường bay và găm vào ruột kẻ đã bắn nó! Hãy tin ở tôi! Cứ để tôi lo!—Tạm biệt!

Franz (ihm nachrufend.) Die Erndte ist dein, lieber Herrmann! — Wenn der Ochse den Kornwagen in die Scheune gezogen hat, so muß er mit Heu vorlieb nehmen. Dir eine Stallmagd, und keine Amalia! (Geht ab.)

Franz (gọi với theo hắn.) Mùa gặt thuộc về ngươi, Herrmann thân mến! Khi con bò đã kéo xe lúa vào kho, nó phải chịu ăn cỏ khô. Cho ngươi một con ở chuồng ngựa, chứ không phải Amalia! (Đi ra.)

Zweyte Scene.

Cảnh thứ hai.

Des alten Moors Schlafzimmer.

Phòng ngủ của lão Moor.

Der alte Moor schlafend in einem Lehnsessel. Amalia.

Lão Moor ngủ thiếp trong ghế bành. Amalia.

Amalia (sachte herbey schleichend.) Leise, leise! er schlummert. (Sie stellt sich vor den schlafenden.) Wie schön, wie ehrwürdig! — ehrwürdig, wie man die Heiligen malt — nein, ich kann dir nicht zürnen! Weißlockigtes Haupt, dir kann ich nicht zürnen! Schlumm're sanft, wache froh auf, ich allein will hingeh'n und leiden.

Amalia (rón rén bước lại.) Khẽ thôi, khẽ thôi! Người đang ngủ. (Nàng đứng trước người đang ngủ.) Đẹp biết bao, đáng kính biết bao! Đáng kính như người ta vẽ các thánh—không, con không thể giận người! Mái tóc bạc trắng, con không thể giận người được! Hãy ngủ yên, tỉnh dậy vui vẻ, một mình con sẽ đi và chịu đựng.

D. a. Moor (träumend.) Mein Sohn! mein Sohn! mein Sohn!

Lão Moor (mơ màng.) Con trai ta! Con trai ta! Con trai ta!

Amalia (ergreift seine Hand.) Horch, horch! sein Sohn ist in seinen Träumen.

Amalia (nắm lấy tay lão.) Nghe kìa, nghe kìa! Con trai của người đang ở trong giấc mơ của người.

D. a. Moor. Bist du da? bist du wirklich? ach! wie siehst du so elend? Sieh mich nicht an mit diesem kummervollen Blick! ich bin elend genug.

Lão Moor. Con đấy à? Con thật sự đấy à? Ôi, sao con trông khốn khổ thế! Đừng nhìn ta bằng ánh mắt đầy sầu muộn ấy! Ta đã đủ khổ rồi.

Amalia (weckt ihn schnell.) Seht auf, lieber Greis! ihr träumtet nur. Faßt euch!

Amalia (đánh thức người nhanh chóng.) Dậy đi, lão nhân kính yêu! Người chỉ đang mơ thôi. Hãy tỉnh táo lại!

D. a. Moor (halb wach.) Er war nicht da? drückt ich nicht seine Hände? Garstiger Franz! willst du ihn auch meinen Träumen entreissen?

Lão Moor (nửa tỉnh.) Nó không có ở đây sao? Ta chẳng vừa nắm tay nó sao? Franz xấu xa! Con cũng muốn cướp nó khỏi giấc mơ của ta sao?

Amalia. Merkst du's, Amalia?

Amalia. Người có nhận ra không, Amalia?

D. a. Moor (ermuntert sich.) Wo ist er? wo? wo bin ich? du da, Amalia?

Lão Moor (tỉnh lại.) Nó đâu? Đâu? Ta đang ở đâu? Con đấy à, Amalia?

Amalia. Wie ist euch? Ihr schlieft einen erquickenden Schlummer.

Amalia. Người thấy thế nào? Người ngủ một giấc thật nhẹ nhàng.

D. a. Moor. Mir träumte von meinem Sohn. Warum hab ich nicht fortgeträumt? Vielleicht hätt' ich Verzeihung erhalten aus seinem Munde.

Lão Moor. Ta mơ thấy con trai ta. Sao ta không mơ tiếp nhỉ? Có lẽ ta đã được tha thứ từ miệng nó.

Amalia. Engel grollen nicht — er verzeiht euch. (Faßt seine Hand mit Wehmuth.) Vater meines Karls! ich verzeih euch.

Amalia. Thiên thần không giận đâu—nó sẽ tha thứ cho người. (Nắm lấy tay người, đầy u sầu.) Cha của Karl của con! Con tha thứ cho người.

D. a. Moor. Nein, meine Tochter! diese Todten-Farbe deines Angesichts verdammet den Vater. Armes Mädgen! Ich brachte dich um die Freuden deiner Jugend — o fluche mir nicht!

Lão Moor. Không, con gái ta! Màu xác chết trên khuôn mặt con là lời kết tội người cha. Đứa con gái đáng thương! Ta đã cướp đi những niềm vui tuổi trẻ của con—ôi, đừng nguyền rủa ta!

Amalia (küßt seine Hand mit Zärtlichkeit.) Euch?

Amalia (hôn tay người đầy dịu dàng.) Người ư?

D. a. Moor. Kennst du dieses Bild, meine Tochter?

Lão Moor. Con có nhận ra bức tranh này không, con gái ta?

Amalia. Karls! —

Amalia. Karl của con!—

D. a. Moor. So sah er, als er in's sechszehente Jahr gieng. Itzt ist er anders — Oh es wüthet in meinem Innern — diese Milde ist Unwillen, dieses Lächeln Verzweiflung — Nicht wahr, Amalia? Es war an seinem Geburtstage in der Jasminlaube, als du ihn maltest? — Oh meine Tochter! Eure Liebe machte mich so glücklich.

Lão Moor. Nó trông như thế hồi nó bước vào tuổi mười sáu. Giờ nó đã khác—ôi, trong lòng ta có cơn bão đang gào thét—sự dịu dàng này là phẫn uất, nụ cười này là tuyệt vọng—Phải không, Amalia? Đó là ngày sinh nhật nó, dưới giàn hoa nhài, khi con vẽ nó? Ôi con gái ta! Tình yêu của con đã làm ta hạnh phúc đến thế.

Amalia (immer das Aug auf das Bild geheftet.) Nein, nein! er ist's nicht. Bey Gott! das ist Karl nicht — Hier, hier (auf Herz und Stirne zeigend.) So ganz, so anders. Die träge Farbe reicht nicht, den himmlischen Geist nachzuspiegeln, der in seinem feurigen Auge herrschte. Weg damit! dis ist so menschlich! Ich war eine Stümperinn.

Amalia (mắt vẫn dán vào bức tranh.) Không, không! Đó không phải nó. Trời ơi! Đó không phải Karl—Đây, đây (chỉ lên trái tim và trán mình.) Hoàn toàn khác. Màu vẽ chết cứng không thể phản chiếu được tinh thần thiên thượng đã ngự trong đôi mắt rực lửa của nó. Bỏ đi! Cái này quá phàm tục! Con chỉ là một người vẽ vụng.

D. a. Moor. Dieser huldreiche, erwärmende Blick — wär' er vor meinem Bette gestanden, hätte gelebt mitten im Tode! Nie, nie wär' ich gestorben!

Lão Moor. Ánh nhìn nhân từ, sưởi ấm này—nếu nó đứng trước giường ta, ta đã sống giữa cái chết! Không bao giờ, không bao giờ ta chết!

Amalia. Nie, nie wär't ihr gestorben? Es wär' ein Sprung gewesen, wie man von einem Gedanken auf einen andern und schönern hüpft — dieser Blick hätt' euch über's Grab hinübergeleuchtet. Dieser Blick hätt' euch über die Sterne getragen!

Amalia. Không bao giờ người chết ư? Đó sẽ là một cú nhảy, như người ta nhảy từ ý nghĩ này sang ý nghĩ đẹp hơn—ánh nhìn ấy sẽ rọi sáng cho người qua ngôi mộ! Ánh nhìn ấy sẽ đưa người vượt qua các vì sao!

D. a. Moor. Es ist schwer, es ist traurig! Ich sterbe, und mein Sohn Karl ist nicht hier — ich werde zu Grabe getragen, und er weint nicht an meinem Grabe — wie süß ist's, eingewiegt zu werden in den Schlaf des Todes von dem Gebet eines Sohns — das ist Wiegengesang.

Lão Moor. Thật khó, thật buồn! Ta sắp chết, mà con trai Karl của ta lại không có ở đây—ta được đưa xuống mồ, mà nó không khóc bên mộ ta—thật ngọt ngào biết bao khi được ru vào giấc ngủ của cái chết bởi lời cầu nguyện của một đứa con trai—đó là khúc hát ru.

Amalia (schwärmend.) Ja süß, himmlisch süß ist's, eingewiegt zu werden in den Schlaf des Todes von dem Gesang des Geliebten — vielleicht träumt man auch im Grabe noch fort — ein langer, ewiger, unendlicher Traum, von Karln, bis man die Glocke der Auferstehung läutet — (aufspringend, entzückt.) und von itzt an in seinen Armen auf ewig, (Pause. Sie geht an's Klavier, und spielt.)

Amalia (mơ màng.) Phải, ngọt ngào, ngọt ngào thiên đường biết bao khi được ru vào giấc ngủ của cái chết bởi tiếng hát của người yêu dấu—có lẽ dưới mồ người ta vẫn tiếp tục mơ—một giấc mơ dài, vĩnh hằng, vô tận, về Karl, cho đến khi tiếng chuông phục sinh vang lên—(bật dậy, say sưa.) Và từ giờ trở đi, trong vòng tay chàng, mãi mãi! (Im lặng. Nàng đến bên đàn phím và chơi.)

D. a. Moor. Ein schönes Lied, meine Tochter. Das must du mir vorspielen, eh ich sterbe.

Lão Moor. Một bài hát hay, con gái ta. Con phải đàn cho ta nghe trước khi ta chết.

Amalia. Es ist der Abschied Andromachas und Hektors — Karl und ich haben's oft zusammen zu der Laute gesungen. (Spielt fort.)

Amalia. Đó là khúc từ biệt của Andromache và Hektor—Karl và con đã từng cùng hát với đàn lute nhiều lần. (Tiếp tục đàn.)

Daniel.

Daniel.

Daniel. Es wartet draussen ein Mann auf euch. Er bittet, vorgelassen zu werden, er hab euch eine wichtige Zeitung.

Daniel. Có một người đàn ông đang đợi bên ngoài để gặp các vị. Hắn xin được vào, hắn có tin tức quan trọng cho các vị.

D. a. Moor. Mir ist auf der Welt nur etwas wichtig, du weist's, Amalia — ist's ein Unglücklicher, der meiner Hülfe bedarf? Er soll nicht mit Seufzen von hinnen gehn.

Lão Moor. Trên đời này chỉ có một điều quan trọng với ta, con biết đấy, Amalia—đó có phải là một kẻ bất hạnh cần đến sự giúp đỡ của ta không? Đừng để hắn ra về với tiếng thở dài.

Amalia. Ist's ein Bettler, er soll eilig herauf kommen. (Daniel ab.)

Amalia. Nếu là kẻ ăn xin thì mau cho hắn lên đây. (Daniel đi ra.)

D. a. Moor. Amalia, Amalia! schone meiner!

Lão Moor. Amalia, Amalia! Hãy thương xót ta!

Amalia (spielt fort.)

Amalia (tiếp tục đàn.)

Franz. Herrmann (verkappt.) Daniel.

Franz. Herrmann (đã cải trang.) Daniel.

Franz. Hier ist der Mann. Schröckliche Botschaften, sagt er, warten auf euch. Könnt ihr sie hören?

Franz. Người đây rồi. Hắn nói có những tin khủng khiếp đang chờ các vị. Các vị có chịu nghe không?

D. a. Moor. Ich kenne nur eine. Tritt her, mein Freund, und schone mein nicht! Reicht ihm einen Becher Wein.

Lão Moor. Ta chỉ biết một thứ thôi. Lại đây, bạn ta, và đừng nương tay với ta! (Đưa cho hắn một chén rượu vang.)

Herrmann (mit veränderter Stimme.) Gnädiger Herr! laßt es einen armen Mann nicht entgelten, wenn er wider Willen euer Herz durchbohrt. Ich bin ein Fremdling in diesem Lande, aber euch kenn ich sehr gut, ihr seyd der Vater Karls von Moor.

Herrmann (giọng đã đổi.) Thưa ngài! Xin đừng để một người nghèo phải trả giá vì đã trái ý muốn mà đâm xuyên trái tim ngài. Tôi là người lạ ở xứ này, nhưng ngài thì tôi biết rất rõ—ngài là cha của Karl von Moor.

D. a. Moor. Woher weist du das?

Lão Moor. Sao ngươi biết?

Herrmann. Ich kannte euren Sohn —

Herrmann. Tôi đã quen con trai ngài—

Amalia (auffahrend.) Er lebt? lebt? Du kennst ihn? wo ist er, wo, wo? (will hinwegrennen.)

Amalia (bật dậy.) Nó còn sống? Sống ư? Ngươi quen nó ư? Nó ở đâu, ở đâu, ở đâu? (Muốn chạy đến.)

D. a. Moor. Du weist von meinem Sohn?

Lão Moor. Ngươi biết gì về con trai ta?

Herrmann. Er studierte in Leipzig. Von da zog er, ich weiß nicht wie weit, herum. Er durchschwärmte Deutschland in die Runde, und, wie er mir sagte, mit unbedecktem Haupt, barfus, und erbettelte sein Brod vor den Thüren. Fünf Monathe drauf brach der leidige Krieg zwischen Preußen und Oestreich wieder aus, und da er auf der Welt nichts mehr zu hoffen hatte, zog ihn der Hall von Friderichs siegreicher Trommel nach Böhmen. Erlaubt mir, sagte er, zum grosen Schwerin, daß ich den Tod sterbe auf dem Bette der Helden, ich hab keinen Vater mehr! —

Herrmann. Anh ấy học ở Leipzig. Từ đó anh đi lang thang, tôi không biết đi đâu. Anh đã du hành khắp nước Đức, theo lời anh kể, đầu trần chân đất, xin ăn trước các cửa nhà. Năm tháng sau, cuộc chiến đáng nguyền rủa giữa Phổ và Áo lại nổ ra, và vì anh không còn gì để hy vọng trên đời, tiếng trống chiến thắng của Friedrich đã lôi anh về Bohemia. Hãy cho phép tôi, anh nói, được theo đại tướng Schwerin vĩ đại, để tôi được chết trên giường của các anh hùng—tôi không còn cha nữa!

D. a. Moor. Sieh mich nicht an, Amalia!

Lão Moor. Đừng nhìn ta, Amalia!

Herrmann. Man gab ihm eine Fahne. Er flog den preußischen Siegesflug mit. Wir kamen zusammen unter ein Zelt zu liegen. Er sprach viel von seinem alten Vater und von bessern, vergangenen Tagen — und von vereitelten Hoffnungen — uns standen die Thränen in den Augen.

Herrmann. Người ta cho anh một lá cờ. Anh bay cùng chiến thắng của quân Phổ. Chúng tôi nằm chung lều. Anh nói nhiều về người cha già và những ngày xưa tốt đẹp hơn—và về những hy vọng tan vỡ—nước mắt đã trào ra trong mắt chúng tôi.

D. a. Moor (verhüllt sein Haupt in das Kissen.) Stille, o stille!

Lão Moor (vùi đầu vào gối.) Im đi, ôi im đi!

Herrmann. Acht Tage d'rauf war das heiße Treffen bey Prag — ich darf euch sagen, euer Sohn hat sich gehalten wie ein wackerer Kriegsmann. Er that Wunder vor den Augen der Armee. Fünf Regimenter mußten neben ihm wechseln, er stand. Feuerkugeln fielen rechts und links, euer Sohn stand. Eine Kugel zerschmetterte ihm die rechte Hand, euer Sohn nahm die Fahne in die linke, und stand —

Herrmann. Tám ngày sau là trận đánh nóng bỏng tại Prag—tôi có thể nói với ngài, con trai ngài đã chiến đấu như một chiến binh dũng cảm. Anh làm nên kỳ tích trước mắt cả quân đội. Năm trung đoàn phải đổi chỗ bên cạnh anh, anh vẫn đứng vững. Đạn lửa rơi bên trái bên phải, con trai ngài vẫn đứng. Một viên đạn bắn nát tay phải của anh, con trai ngài nhấc cờ sang tay trái, và vẫn đứng—

Amalia (in Entzückung.) Hektor, Hektor! hört ihr's? er stand —

Amalia (say sưa.) Hektor, Hektor! Người nghe không? Anh đứng—

Herrmann. Ich traf ihn am Abend der Schlacht niedergesunken unter Kugel-Gepfeiffe, mit der linken hielt er das stürzende Blut, die rechte hatte er in die Erde gegraben. Bruder! rief er mir entgegen, es lief ein Gemurmel durch die Glieder: der General sey vor einer Stunde gefallen — er ist gefallen, sagt' ich, und du? — Nun, wer ein braver Soldat ist, rief er, und ließ die linke Hand los, der folge seinem General, wie ich! Bald darauf hauchte er seine grose Seele dem Helden zu.

Herrmann. Tôi gặp anh vào buổi tối sau trận đánh, đổ gục giữa tiếng đạn rít; tay trái giữ dòng máu đang tuôn, tay phải cắm xuống đất. “Anh em!” anh gọi tôi, và một tiếng xì xào chạy khắp hàng ngũ: viên tướng đã ngã từ một giờ trước—“Ông ấy ngã rồi,” tôi nói, “còn anh?” “Nào, người lính giỏi thì,” anh nói, buông tay trái ra, “hãy theo tướng của mình, như tôi!” Chẳng bao lâu sau, anh trao linh hồn cao cả của mình cho đấng anh hùng.

Franz (wild auf Herrmann losgehend.) Daß der Tod deine verfluchte Zunge versiegle! Bist du hieher kommen, unserem Vater den Todesstos zu geben? — Vater! Amalia! Vater!

Franz (lao về phía Herrmann như điên.) Cầu cho cái chết bịt kín cái lưỡi đáng nguyền của ngươi! Ngươi đến đây để giáng đòn chí mạng cho cha ta sao?—Cha! Amalia! Cha!

Herrmann. Es war der letzte Wille meines sterbenden Kameraden. Nimm diß Schwerdt, röchelte er, du wirst's meinem alten Vater überliefern, das Blut seines Sohnes klebt daran, er ist gerochen, er mag sich weiden. Sag ihm, sein Fluch hätte mich gejagt in Kampf und Tod, ich sey gefallen in Verzweiflung! Sein letzter Seufzer war Amalia.

Herrmann. Đó là di nguyện của người bạn đồng đội đang hấp hối. “Hãy cầm lấy thanh gươm này,” anh thở hổn hển, “ngươi sẽ trao nó cho cha già của ta. Máu của con trai ông dính trên đó, ông đã được báo thù, ông cứ thỏa lòng mà ngắm nghía! Hãy nói với ông, lời nguyền của ông đã đuổi theo tôi trong chiến trận và cái chết, tôi đã ngã trong tuyệt vọng!” Hơi thở cuối cùng của anh là Amalia.

Amalia (wie aus einem Todesschlummer aufgejagt.) Sein letzter Seufzer, Amalia!

Amalia (như bừng tỉnh khỏi cơn ngủ chết.) Hơi thở cuối cùng của anh—Amalia!

D. a. Moor (Gräßlich schreyend, sich die Haare ausraufend.) Mein Fluch ihn gejagt in den Tod! gefallen in Verzweiflung!

Lão Moor (gào lên ghê rợn, bứt tóc mình.) Lời nguyền của ta đã đuổi nó đến cái chết! Ngã trong tuyệt vọng!

Franz (umherirrend im Zimmer.) Oh! Was habt ihr gemacht, Vater? Mein Karl, mein Bruder!

Franz (lang thang trong phòng.) Ôi! Cha đã làm gì thế, cha? Karl của con, anh trai của con!

Herrmann. Hier ist das Schwerdt, und hier ist auch ein Portrait, das er zu gleicher Zeit aus dem Busen zog! Es gleicht diesem Fräulein auf ein Haar. Diß soll meinem Bruder Franz, sagte er, — ich weiß nicht, was er damit sagen wollte.

Herrmann. Đây là thanh gươm, và đây cũng là một bức chân dung mà anh rút ra từ ngực áo cùng lúc! Nó giống hệt cô tiểu thư này. Anh nói: cái này dành cho em trai ta, Franz—tôi không biết anh định nói gì với điều đó.

Franz (wie erstaunt.) Mir? Amalia's Portrait? Mir, Karl, Amalia? Mir?

Franz (như kinh ngạc.) Cho tôi? Chân dung của Amalia? Cho tôi, Karl, Amalia? Cho tôi ư?

Amalia (heftig auf Herrmann losgehend.) Feiler, Bestochener, Betrüger! (faßt ihn hart an.)

Amalia (lao vào Herrmann dữ dội.) Đồ bán rẻ danh dự, đồ mua chuộc, đồ lừa đảo! (Nắm chặt lấy hắn.)

Herrmann. Das bin ich nicht, gnädiges Fräulein. Sehet selbst, ob's nicht euer Bild ist — ihr mögt's ihm wohl selbst gegeben haben.

Herrmann. Tôi không phải, thưa tiểu thư. Xin hãy tự xem, có phải là hình của cô không—có lẽ chính cô đã đưa nó cho anh ấy.

Franz. Bey Gott! Amalia, das deine! Es ist wahrlich das deine!

Franz. Trời ơi! Amalia, của em đấy! Thật sự là của em!

Amalia (gibt ihm das Bild zurück.) Mein, mein! O Himmel und Erde!

Amalia (trả lại bức tranh cho hắn.) Của em, của em! Ôi trời và đất ơi!

D. a. Moor (schreyend, sein Gesicht zerfleischend.) Wehe, Wehe! mein Fluch ihn gejagt in den Tod! gefallen in Verzweiflung!

Lão Moor (gào lên, cào nát mặt mình.) Khốn thay, khốn thay! Lời nguyền của ta đã đuổi nó đến cái chết! Ngã trong tuyệt vọng!

Franz. Und er gedachte meiner in der letzten schweren Stunde des Scheidens, meiner! Englische Seele — da schon das schwarze Panier des Todes über ihm rauschte — meiner! —

Franz. Và hắn nhớ đến tôi trong giờ phút cuối cùng của cuộc chia ly nặng nề, tôi đây! Tâm hồn thiên thần—khi lá cờ đen của cái chết đã phấp phới trên đầu hắn—tôi đây!—

D. a. Moor (lallend.) Mein Fluch ihn gejagt, in den Tod, gefallen mein Sohn in Verzweiflung! —

Lão Moor (lảm nhảm.) Lời nguyền của ta đuổi nó đến cái chết, con trai ta ngã trong tuyệt vọng!—

Herrmann. Den Jammer steh ich nicht aus. Lebt wohl, alter Herr! (leise zu Franz.) Warum habt ihr auch das gemacht, Junker? (geht schnell ab.)

Herrmann. Tôi không chịu nổi nỗi thảm thương này nữa. Vĩnh biệt, lão gia! (khẽ nói với Franz.) Sao ngài lại làm chuyện này, thiếu gia? (Vội vã đi ra.)

Amalia (aufspringend, ihm nach.) Bleib, bleib! Was waren seine letzten Worte?

Amalia (bật dậy, đuổi theo.) Đứng lại, đứng lại! Những lời cuối của anh ấy là gì?

Herrmann (zurückrufend.) Sein letzter Seufzer war Amalia. (ab.)

Herrmann (quay lại gọi.) Hơi thở cuối cùng của anh là Amalia. (Đi ra.)

Amalia. Sein letzter Seufzer war Amalia! — Nein, du bist kein Betrüger! So ist es wahr — wahr — er ist tod! — tod! — (hin und her taumelnd, bis sie umsinkt.) tod — Karl ist tod —

Amalia. Hơi thở cuối cùng của anh là Amalia! Không, anh không phải kẻ lừa đảo! Vậy là thật—thật—anh ấy chết rồi! Chết!—(loạng choạng qua lại, rồi khuỵu xuống.) Chết—Karl đã chết—

Franz. Was seh' ich? Was steht da auf dem Schwerdt? geschrieben mit Blut — Amalia!

Franz. Tôi thấy gì đây? Trên lưỡi gươm viết gì thế? Viết bằng máu—Amalia!

Amalia. Von ihm?

Amalia. Của anh ấy sao?

Franz. Seh' ich recht, oder träum ich? Siehe da mit blutiger Schrift:

Franz. Tôi có thấy đúng không, hay tôi đang mơ? Đây, dòng chữ đẫm máu:

Franz, verlaß meine Amalia nicht! Sieh doch, sieh doch! und auf der andern Seite: Amalia! deinen Eid zerbrach der allgewaltige Tod. — Siehst du nun, siehst du nun? Er schrieb's mit erstarrender Hand, schrieb's mit dem warmen Blut seines Herzens, schrieb's an der Ewigkeit feyerlichem Rande! sein fliehender Geist verzog, Franz und Amalia noch zusammen zu knüpfen.

Franz, đừng bỏ rơi Amalia của ta! Nhìn đi, nhìn đi! Và ở mặt bên kia: Amalia! Lời thề của em đã bị cái chết toàn năng bẻ gãy. Giờ thì các người thấy chưa, thấy chưa? Anh ấy viết bằng bàn tay đang cứng lại, viết bằng máu ấm từ trái tim mình, viết nơi mép rìa trang trọng của vĩnh hằng! Linh hồn đang lìa đi của anh đã nán lại, để buộc Franz và Amalia lại với nhau.

Amalia. Heiliger Gott! es ist seine Hand. — Er hat mich nie geliebt! (schnell ab.)

Amalia. Lạy Chúa! Đúng là chữ của anh. Anh ấy chưa bao giờ yêu em! (vội vã đi ra.)

Franz (auf den Boden stampfend.) Verzweifelt! meine ganze Kunst erliegt an dem Starrkopf.

Franz (dậm chân xuống sàn.) Tuyệt vọng! Mọi mưu kế của ta đều đổ vỡ trước cái đầu cứng đầu này!

D. a. Moor. Wehe, Wehe! Verlaß mich nicht, meine Tochter! — Franz, Franz! gib mir meinen Sohn wieder!

Lão Moor. Khốn thay, khốn thay! Đừng bỏ ta, con gái ta! Franz, Franz! Trả lại cho ta con trai ta!

Franz. Wer war's, der ihm den Fluch gab? Wer war's, der seinen Sohn jagte in Kampf und Tod und Verzweiflung? — oh! er war ein Engel! ein Kleinod des Himmels. Fluch über seine Henker! Fluch, Fluch über euch selber! —

Franz. Ai là kẻ đã nguyền rủa nó? Ai đã đuổi con trai cha vào chiến trận, vào cái chết và tuyệt vọng?—Ồ! Nó là thiên thần! Một báu vật của thiên đàng. Nguyền rủa những kẻ hành hình nó! Nguyền rủa, nguyền rủa chính các người!—

D. a. Moor (schlägt mit geballter Faust wider Brust und Stirn.) Er war ein Engel, war Kleinod des Himmels! Fluch, Fluch, Verderben, Fluch über mich selber! Ich bin der Vater, der seinen grosen Sohn erschlug. Mich liebt' er bis in den Tod! mich zu rächen, rannte er in Kampf und Tod! Ungeheuer, Ungeheuer! (wüthet wider sich selber.)

Lão Moor (đấm nắm tay vào ngực và trán.) Nó là thiên thần, là báu vật của thiên đàng! Nguyền rủa, nguyền rủa, diệt vong, nguyền rủa chính ta! Ta là người cha đã giết đứa con trai vĩ đại của mình. Nó yêu ta đến tận cái chết! Để trả thù cho ta, nó đã lao vào chiến trận và cái chết! Quái vật, quái vật! (Giận dữ với chính mình.)

Franz. Er ist dahin, was helfen späte Klagen? (hönisch lachend.) Es ist leichter morden, als lebendig machen. Ihr werdet ihn nimmer aus seinem Grabe zurückholen.

Franz. Nó đã đi rồi, than khóc muộn màng ích gì? (cười nhạo.) Giết người thì dễ hơn làm người ta sống lại. Các người sẽ không bao giờ kéo nó ra khỏi mồ nữa.

D. a. Moor. Nimmer, nimmer, nimmer aus dem Grabe zurückholen! Hin, verloren auf ewig! — Und du hast mir den Fluch aus dem Herzen geschwäzt, du — du — Meinen Sohn mir wieder!

Lão Moor. Không bao giờ, không bao giờ, không bao giờ kéo nó ra khỏi mồ! Đi rồi, mất mãi mãi! Và chính con đã thốt lời nguyền ra từ trái tim ta, con—con—Trả con trai ta lại cho ta!

Franz. Reizt meinen Grimm nicht. Ich verlaß euch im Tode! —

Franz. Đừng chọc giận cơn thịnh nộ của ta. Ta bỏ mặc các người trong cái chết!—

D. a. Moor. Scheusal! Scheusal! schaff mir meinen Sohn wieder! (fährt aus dem Sessel, will Franzen an der Gurgel fassen, der ihn zurück schleudert.)

Lão Moor. Quái vật! Quái vật! Trả con trai ta lại cho ta! (Bật khỏi ghế, định tóm cổ Franz, nhưng hắn hất ông ngã lại.)

Franz. Kraftlose Knochen! ihr wagt es — sterbt! verzweifelt! (ab.)

Franz. Xương cốt yếu ớt! Các người dám—chết đi! Tuyệt vọng! (Đi ra.)

Der alte Moor.

Lão Moor.

Tausend Flüche donnern dir nach! Du hast mir meinen Sohn aus den Armen gestohlen (voll Verzweiflung hin und her geworfen im Sessel.) Wehe, Wehe! Verzweifeln, aber nicht sterben! — Sie fliehen, verlassen mich im Tode — meine gute Engel fliehen von mir, weichen alle die Heilige vom eisgrauen Mörder — Wehe! Wehe! will mir keiner das Haupt halten, will keiner die ringende Seele entbinden? Keine Söhne! keine Töchter! keine Freunde! — Menschen nur — will keiner, allein — verlassen — Wehe! Wehe! — Verzweifeln, aber nicht sterben!

Ngàn lời nguyền dội theo ngươi! Ngươi đã cướp con trai ta khỏi vòng tay ta. (Quằn quại trong ghế, đầy tuyệt vọng.) Khốn thay! Khốn thay! Tuyệt vọng mà không được chết! Chúng bỏ đi, bỏ mặc ta trong cái chết—các thiên thần của ta rời bỏ ta, mọi thánh nhân đều tránh xa kẻ sát nhân tóc bạc này. Khốn thay! Khốn thay! Chẳng ai đỡ lấy đầu ta, chẳng ai giải thoát linh hồn đang vật lộn sao? Không con trai! Không con gái! Không bạn bè! Chỉ có người—không ai ở bên, một mình ta—bị bỏ rơi—Khốn thay! Khốn thay! Tuyệt vọng mà không được chết!

Amalia (mit verweinten Augen.)

Amalia (mắt đẫm lệ.)

D. a. Moor. Amalia! Bote des Himmels! Kommst du, meine Seele zu lösen?

Lão Moor. Amalia! Sứ giả của thiên đàng! Con đến để giải thoát linh hồn ta sao?

Amalia (mit sanfterem Ton.) Ihr habt einen herrlichen Sohn verloren.

Amalia (giọng dịu hơn.) Người đã mất một đứa con trai tuyệt vời.

D. a. Moor. Ermordet willst du sagen. Mit diesem Zeugnis belastet tret ich vor den Richterstuhl Gottes.

Lão Moor. Ý con là bị giết. Mang nặng chứng cứ này, ta sẽ đứng trước ghế xét xử của Chúa.

Amalia. Nicht also, jammervoller Greis! der himmlische Vater rückt' ihn zu sich. Wir wären zu glücklich gewesen auf dieser Welt. — Droben, droben über den Sonnen — Wir seh'n ihn wieder.