Tôi muốn đọc Proust

Tôi muốn bắt đầu đọc Đi tìm thời gian đã mất của Proust. Chưa cần cam kết đọc hết cả bộ. Trước mắt, tôi muốn thử đọc tập đầu và xem mình có muốn đọc tiếp không.

Ý muốn này đến sau khi đọc bài There is still time, after all của Nikita Huno. Anh kể rằng có những đoạn trong sách dài đến mức tưởng như chẳng có gì xảy ra, rồi một đoạn văn hay một suy nghĩ về ký ức bỗng cuốn anh vào. Anh tự hỏi: nếu tách những suy nghĩ ấy ra khỏi câu chuyện, liệu chúng còn tác động đến mình như vậy không?

Tôi thấy câu hỏi đó đáng để thử bằng việc đọc. Một bản tóm tắt có thể cho biết cuốn sách nói về điều gì. Nhưng tôi vẫn tò mò về phần đã bị bỏ đi: những cảnh tưởng như không quan trọng, những câu dài, những chỗ khiến người đọc phải chờ. Có thể tôi sẽ thấy chán. Cũng có thể một đoạn văn chỉ trở nên đáng nhớ vì tôi đã đọc những trang trước đó.

Đọc tài liệu để giải quyết một vấn đề cụ thể có mục đích khá rõ. Tôi cần hiểu một thứ, tìm một câu trả lời, rồi dùng nó. Với cuốn sách này, tôi muốn dành chỗ cho một cách đọc khác. Chưa cần biết nó sẽ giúp gì cho công việc hay có thể rút ra bao nhiêu bài học. Cứ đọc trước đã.

Điều này có lẽ khó hơn khi việc có được một bản tóm tắt quá dễ. Tôi có thể nhờ AI giải thích một đoạn khó, liệt kê các chủ đề, hoặc cho biết nên chú ý điều gì. Những việc đó có ích. Tuy vậy, tôi muốn tự đọc một đoạn trước khi nhờ giải thích, để còn biết mình đã hiểu gì, bỏ sót gì và thực sự đang thắc mắc ở đâu. Nếu đọc lời giải thích ngay từ đầu, có khi tôi chỉ nhận ra điều đã được chỉ sẵn.

Nikita còn kể về việc thấy khó viết khi không có mô hình ngôn ngữ hỗ trợ. Sau một thời gian viết để thuyết phục, bán hàng và tạo hiệu quả, anh muốn học lại cách viết những bài có thể đi theo một câu hỏi mà chưa biết sẽ kết thúc ở đâu. Đó là trải nghiệm của anh. Tôi chú ý đến nó vì việc đọc và việc viết có thể gặp nhau ở một chỗ rất cụ thể: muốn diễn đạt được điều gì, mình phải nhìn đủ kỹ để có điều mà nói.

Tôi muốn thử ghi lại vài dòng sau mỗi buổi đọc. Một đoạn nào khiến mình dừng lại? Vì sao? Có chỗ nào chưa hiểu, hay không đồng ý? Không cần biến những ghi chép đó thành bài đăng. Tôi cũng muốn tự viết chúng trước, dù câu chữ còn vụng. Ít nhất, khi đọc lại, tôi biết đó là điều mình đã nghĩ, chứ không chỉ là một cách diễn đạt nghe hợp lý.

Trong bài, Nikita nói đến kế hoạch đọc tám năm, qua nhiều lĩnh vực, và cho phép mình thay đổi theo sự tò mò. Tôi thích việc anh dành cho chuyện đọc một khoảng thời gian dài như vậy. Nhưng tôi chưa muốn bắt đầu bằng một danh sách lớn. Lập danh sách có thể rất thú vị, còn đọc được vài chục trang đầu lại là một việc khác.

Vì thế, dự định của tôi nhỏ hơn: chọn một bản dịch mình đọc được, dành một khoảng thời gian không bị ngắt quãng, rồi bắt đầu. Tôi chưa biết sẽ hợp với Proust đến đâu. Nếu khó, có thể đọc chậm hơn, tìm thêm lời giải thích, hoặc tạm dừng rồi quay lại. Không cần quyết định ngay từ bây giờ rằng mình phải đọc hết.

Tôi muốn để mong muốn này đi xa hơn việc lưu thêm tên một cuốn sách. Ghi chép tiếp theo về Proust nên bắt đầu từ một trang tôi đã đọc.

Bài viết khởi đầu từ “There is still time, after all” của Nikita Huno.