{ "format": "LitMundi portable edition v1", "title": "Gối cỏ", "original_title": "草枕", "work": { "title": "草枕", "author": "Natsume Soseki", "author_death_year": 1916, "first_published_year": 1906, "original_language": "ja", "genre": "novella", "description": "Kusamakura (“grass pillow”), a novel by Natsume Sōseki first published in the magazine Shinshōsetsu in September 1906, follows an artist who retreats to a remote mountain hotel. He sketches little and writes poetry instead, intrigued by the hostess, O-Nami. The text mixes scenes with essay-like meditations on art.", "id": "soseki-kusamakura", "translation_gap": { "status": "unverified", "notes": "Chosen for a complete, directly sourced and openly reusable Vietnamese edition. Existing Vietnamese translations, their quality and reader demand have not been comprehensively assessed; no absence or superiority claim is made." }, "visibility": "public" }, "edition": { "id": "soseki-kusamakura-vi-ai-2026", "work_id": "soseki-kusamakura", "language": "vi", "title": "Gối cỏ", "kind": "translation", "status": "published", "label": "Bản dịch tiếng Việt bằng AI · đánh giá AI v2", "content_path": "corpus/segments/soseki-kusamakura/soseki-kusamakura-vi-ai-2026.json", "source_edition_id": "soseki-kusamakura-ja-aozora", "legacy_slugs": [], "provenance": { "citation": "Complete direct AI-generated Vietnamese translation from the identified original-language source edition; no existing Vietnamese text or modern relay translation was used.", "catalog_url": null, "text_url": null, "retrieved_at": "2026-11-06", "source_witness": "soseki-kusamakura-ja-aozora" }, "rights": { "status": "cleared", "license": "CC-BY-4.0", "basis": "AI-produced Vietnamese translation generated and revised directly from the separately assessed historical original. Under the project AI-content policy, any applicable rights controlled by the publishing maintainer are offered under CC BY 4.0. No human authorship, exclusive copyright, new restriction on public-domain material or worldwide protection is asserted; original-source and third-party rights remain separate. No human creative contributors are recorded for this edition.", "jurisdictions_assessed": [ "US", "VN" ], "evidence_urls": [ "https://github.com/streamentry/LitMundi/blob/main/docs/AI-CONTENT-POLICY.md", "https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/legalcode.en", "https://www.anthropic.com/legal/commercial-terms", "https://www.anthropic.com/legal/consumer-terms", "https://www.aozora.gr.jp/cards/000148/card776.html", "https://www.aozora.gr.jp/cards/000148/files/776_14941.html", "https://www.copyright.gov/title17/92chap3.html", "https://cov.gov.vn/quyen-tac-gia-quyen-lien-quan/thoi-han-bao-ho-quyen-tac-gia-la-bao-nhieu-nam-168808.html", "https://cov.gov.vn/tin-tuc/gioi-thieu-luat-sua-doi-bo-sung-mot-so-dieu-cua-luat-so-huu-tri-tue-nam-2025-noi-dung-quyen-tac-gia-quyen-lien-quan-168841.html" ] }, "credits": { "author": "Natsume Soseki", "translator": "LitMundi AI translation (Claude)", "editors": [], "ai_assisted": true }, "review": { "status": "ai_reviewed", "reviewers": [], "ai_reviewers": [ "litmundi-ai-literary-assessment" ], "rubric_id": "litmundi-literary-v2", "score": 8.63, "record_paths": [ "corpus/reviews/soseki-kusamakura/soseki-kusamakura-vi-ai-2026/ai-review-v2-2026-11-06.json" ], "evidence_urls": [ "https://github.com/streamentry/LitMundi/blob/main/corpus/reviews/soseki-kusamakura/soseki-kusamakura-vi-ai-2026/ai-review-v2-2026-11-06.json" ], "notes": "Complete AI literary assessment: unrounded weighted score 8.625/10, threshold 8.6. All 1106 source/target passages and exact titles were reviewed after revision, with matching content hashes. Same-system drafting/assessment is disclosed; an independent-context AI pass from the same model family supplied findings, which is not human certification or model diversity. Readers may submit corrections after publication." }, "publication_policy": "litmundi-literary-v2", "generation": { "kind": "ai_generated", "tools": [ "Claude Opus 5.5 (Anthropic) — AI translation, literary revision and assessment" ], "direct_from_original": true, "human_contributors": [], "notes": "Generated and revised directly from the cited original-language source using AI. No human creative translator/editor or independent human literary approval is recorded. The assessment record discloses its model, method and limitations." } }, "structure": { "schema_version": 2, "work_id": "soseki-kusamakura", "segment_ids": [ "soseki-kusamakura:1.1", "soseki-kusamakura:1.2", "soseki-kusamakura:1.3", "soseki-kusamakura:1.4", "soseki-kusamakura:1.5", "soseki-kusamakura:1.6", "soseki-kusamakura:1.7", "soseki-kusamakura:1.8", "soseki-kusamakura:1.9", "soseki-kusamakura:1.10", "soseki-kusamakura:1.11", "soseki-kusamakura:1.12", "soseki-kusamakura:1.13", "soseki-kusamakura:1.14", "soseki-kusamakura:1.15", "soseki-kusamakura:1.16", "soseki-kusamakura:1.17", "soseki-kusamakura:1.18", "soseki-kusamakura:1.19", "soseki-kusamakura:1.20", "soseki-kusamakura:1.21", "soseki-kusamakura:1.22", "soseki-kusamakura:1.23", "soseki-kusamakura:1.24", "soseki-kusamakura:1.25", "soseki-kusamakura:1.26", "soseki-kusamakura:1.27", "soseki-kusamakura:1.28", "soseki-kusamakura:1.29", "soseki-kusamakura:1.30", "soseki-kusamakura:1.31", "soseki-kusamakura:1.32", "soseki-kusamakura:1.33", "soseki-kusamakura:1.34", "soseki-kusamakura:1.35", "soseki-kusamakura:1.36", "soseki-kusamakura:1.37", "soseki-kusamakura:1.38", "soseki-kusamakura:1.39", "soseki-kusamakura:1.40", "soseki-kusamakura:1.41", "soseki-kusamakura:2.1", "soseki-kusamakura:2.2", "soseki-kusamakura:2.3", "soseki-kusamakura:2.4", "soseki-kusamakura:2.5", "soseki-kusamakura:2.6", "soseki-kusamakura:2.7", "soseki-kusamakura:2.8", "soseki-kusamakura:2.9", "soseki-kusamakura:2.10", "soseki-kusamakura:2.11", "soseki-kusamakura:2.12", "soseki-kusamakura:2.13", "soseki-kusamakura:2.14", "soseki-kusamakura:2.15", "soseki-kusamakura:2.16", "soseki-kusamakura:2.17", "soseki-kusamakura:2.18", "soseki-kusamakura:2.19", "soseki-kusamakura:2.20", "soseki-kusamakura:2.21", "soseki-kusamakura:2.22", "soseki-kusamakura:2.23", "soseki-kusamakura:2.24", "soseki-kusamakura:2.25", "soseki-kusamakura:2.26", "soseki-kusamakura:2.27", "soseki-kusamakura:2.28", "soseki-kusamakura:2.29", "soseki-kusamakura:2.30", "soseki-kusamakura:2.31", "soseki-kusamakura:2.32", "soseki-kusamakura:2.33", "soseki-kusamakura:2.34", "soseki-kusamakura:2.35", "soseki-kusamakura:2.36", "soseki-kusamakura:2.37", "soseki-kusamakura:2.38", "soseki-kusamakura:2.39", "soseki-kusamakura:2.40", "soseki-kusamakura:2.41", "soseki-kusamakura:2.42", "soseki-kusamakura:2.43", "soseki-kusamakura:2.44", "soseki-kusamakura:2.45", "soseki-kusamakura:2.46", "soseki-kusamakura:2.47", "soseki-kusamakura:2.48", "soseki-kusamakura:2.49", "soseki-kusamakura:2.50", "soseki-kusamakura:2.51", "soseki-kusamakura:2.52", "soseki-kusamakura:2.53", "soseki-kusamakura:2.54", "soseki-kusamakura:2.55", "soseki-kusamakura:2.56", "soseki-kusamakura:2.57", "soseki-kusamakura:2.58", "soseki-kusamakura:2.59", "soseki-kusamakura:2.60", "soseki-kusamakura:2.61", "soseki-kusamakura:2.62", "soseki-kusamakura:2.63", "soseki-kusamakura:2.64", "soseki-kusamakura:2.65", "soseki-kusamakura:2.66", "soseki-kusamakura:2.67", "soseki-kusamakura:2.68", "soseki-kusamakura:2.69", "soseki-kusamakura:2.70", "soseki-kusamakura:2.71", "soseki-kusamakura:2.72", "soseki-kusamakura:2.73", "soseki-kusamakura:2.74", "soseki-kusamakura:2.75", "soseki-kusamakura:2.76", "soseki-kusamakura:2.77", "soseki-kusamakura:2.78", "soseki-kusamakura:2.79", "soseki-kusamakura:2.80", "soseki-kusamakura:2.81", "soseki-kusamakura:2.82", "soseki-kusamakura:2.83", "soseki-kusamakura:2.84", "soseki-kusamakura:2.85", "soseki-kusamakura:2.86", "soseki-kusamakura:2.87", "soseki-kusamakura:2.88", "soseki-kusamakura:2.89", "soseki-kusamakura:2.90", "soseki-kusamakura:2.91", "soseki-kusamakura:2.92", "soseki-kusamakura:2.93", "soseki-kusamakura:2.94", "soseki-kusamakura:2.95", "soseki-kusamakura:2.96", "soseki-kusamakura:2.97", "soseki-kusamakura:2.98", "soseki-kusamakura:2.99", "soseki-kusamakura:2.100", "soseki-kusamakura:2.101", "soseki-kusamakura:2.102", "soseki-kusamakura:2.103", "soseki-kusamakura:2.104", "soseki-kusamakura:2.105", "soseki-kusamakura:2.106", "soseki-kusamakura:2.107", "soseki-kusamakura:2.108", "soseki-kusamakura:2.109", "soseki-kusamakura:3.1", "soseki-kusamakura:3.2", "soseki-kusamakura:3.3", "soseki-kusamakura:3.4", "soseki-kusamakura:3.5", "soseki-kusamakura:3.6", "soseki-kusamakura:3.7", "soseki-kusamakura:3.8", "soseki-kusamakura:3.9", "soseki-kusamakura:3.10", "soseki-kusamakura:3.11", "soseki-kusamakura:3.12", "soseki-kusamakura:3.13", "soseki-kusamakura:3.14", "soseki-kusamakura:3.15", "soseki-kusamakura:3.16", "soseki-kusamakura:3.17", "soseki-kusamakura:3.18", "soseki-kusamakura:3.19", "soseki-kusamakura:3.20", "soseki-kusamakura:3.21", "soseki-kusamakura:3.22", "soseki-kusamakura:3.23", "soseki-kusamakura:3.24", "soseki-kusamakura:3.25", "soseki-kusamakura:3.26", "soseki-kusamakura:3.27", "soseki-kusamakura:3.28", "soseki-kusamakura:3.29", "soseki-kusamakura:3.30", "soseki-kusamakura:3.31", "soseki-kusamakura:3.32", "soseki-kusamakura:3.33", "soseki-kusamakura:3.34", "soseki-kusamakura:3.35", "soseki-kusamakura:3.36", "soseki-kusamakura:3.37", "soseki-kusamakura:3.38", "soseki-kusamakura:3.39", "soseki-kusamakura:3.40", "soseki-kusamakura:3.41", "soseki-kusamakura:3.42", "soseki-kusamakura:3.43", "soseki-kusamakura:3.44", "soseki-kusamakura:3.45", "soseki-kusamakura:3.46", "soseki-kusamakura:3.47", "soseki-kusamakura:3.48", "soseki-kusamakura:3.49", "soseki-kusamakura:4.1", "soseki-kusamakura:4.2", "soseki-kusamakura:4.3", "soseki-kusamakura:4.4", "soseki-kusamakura:4.5", "soseki-kusamakura:4.6", "soseki-kusamakura:4.7", "soseki-kusamakura:4.8", "soseki-kusamakura:4.9", "soseki-kusamakura:4.10", "soseki-kusamakura:4.11", "soseki-kusamakura:4.12", "soseki-kusamakura:4.13", "soseki-kusamakura:4.14", "soseki-kusamakura:4.15", "soseki-kusamakura:4.16", "soseki-kusamakura:4.17", "soseki-kusamakura:4.18", "soseki-kusamakura:4.19", "soseki-kusamakura:4.20", "soseki-kusamakura:4.21", "soseki-kusamakura:4.22", "soseki-kusamakura:4.23", "soseki-kusamakura:4.24", "soseki-kusamakura:4.25", "soseki-kusamakura:4.26", "soseki-kusamakura:4.27", "soseki-kusamakura:4.28", "soseki-kusamakura:4.29", "soseki-kusamakura:4.30", "soseki-kusamakura:4.31", "soseki-kusamakura:4.32", "soseki-kusamakura:4.33", "soseki-kusamakura:4.34", "soseki-kusamakura:4.35", "soseki-kusamakura:4.36", "soseki-kusamakura:4.37", "soseki-kusamakura:4.38", "soseki-kusamakura:4.39", "soseki-kusamakura:4.40", "soseki-kusamakura:4.41", "soseki-kusamakura:4.42", "soseki-kusamakura:4.43", "soseki-kusamakura:4.44", "soseki-kusamakura:4.45", "soseki-kusamakura:4.46", "soseki-kusamakura:4.47", "soseki-kusamakura:4.48", "soseki-kusamakura:4.49", "soseki-kusamakura:4.50", "soseki-kusamakura:4.51", "soseki-kusamakura:4.52", "soseki-kusamakura:4.53", "soseki-kusamakura:4.54", "soseki-kusamakura:4.55", "soseki-kusamakura:4.56", "soseki-kusamakura:4.57", "soseki-kusamakura:4.58", "soseki-kusamakura:4.59", "soseki-kusamakura:4.60", "soseki-kusamakura:4.61", "soseki-kusamakura:4.62", "soseki-kusamakura:4.63", "soseki-kusamakura:4.64", "soseki-kusamakura:4.65", "soseki-kusamakura:4.66", "soseki-kusamakura:4.67", "soseki-kusamakura:4.68", "soseki-kusamakura:4.69", "soseki-kusamakura:4.70", "soseki-kusamakura:4.71", "soseki-kusamakura:4.72", "soseki-kusamakura:4.73", "soseki-kusamakura:4.74", "soseki-kusamakura:4.75", "soseki-kusamakura:4.76", "soseki-kusamakura:4.77", "soseki-kusamakura:4.78", "soseki-kusamakura:4.79", "soseki-kusamakura:4.80", "soseki-kusamakura:4.81", "soseki-kusamakura:4.82", "soseki-kusamakura:4.83", "soseki-kusamakura:4.84", "soseki-kusamakura:4.85", "soseki-kusamakura:4.86", "soseki-kusamakura:4.87", "soseki-kusamakura:4.88", "soseki-kusamakura:4.89", "soseki-kusamakura:4.90", "soseki-kusamakura:4.91", "soseki-kusamakura:4.92", "soseki-kusamakura:4.93", "soseki-kusamakura:4.94", "soseki-kusamakura:4.95", "soseki-kusamakura:4.96", "soseki-kusamakura:4.97", "soseki-kusamakura:4.98", "soseki-kusamakura:4.99", "soseki-kusamakura:4.100", "soseki-kusamakura:4.101", "soseki-kusamakura:4.102", "soseki-kusamakura:4.103", "soseki-kusamakura:4.104", "soseki-kusamakura:4.105", "soseki-kusamakura:4.106", "soseki-kusamakura:4.107", "soseki-kusamakura:4.108", "soseki-kusamakura:4.109", "soseki-kusamakura:4.110", "soseki-kusamakura:4.111", "soseki-kusamakura:4.112", "soseki-kusamakura:4.113", "soseki-kusamakura:4.114", "soseki-kusamakura:4.115", "soseki-kusamakura:4.116", "soseki-kusamakura:4.117", "soseki-kusamakura:4.118", "soseki-kusamakura:4.119", "soseki-kusamakura:4.120", "soseki-kusamakura:4.121", "soseki-kusamakura:4.122", "soseki-kusamakura:4.123", "soseki-kusamakura:4.124", "soseki-kusamakura:4.125", "soseki-kusamakura:4.126", "soseki-kusamakura:4.127", "soseki-kusamakura:4.128", "soseki-kusamakura:4.129", "soseki-kusamakura:4.130", "soseki-kusamakura:5.1", "soseki-kusamakura:5.2", "soseki-kusamakura:5.3", "soseki-kusamakura:5.4", "soseki-kusamakura:5.5", "soseki-kusamakura:5.6", "soseki-kusamakura:5.7", "soseki-kusamakura:5.8", "soseki-kusamakura:5.9", "soseki-kusamakura:5.10", "soseki-kusamakura:5.11", "soseki-kusamakura:5.12", "soseki-kusamakura:5.13", "soseki-kusamakura:5.14", "soseki-kusamakura:5.15", "soseki-kusamakura:5.16", "soseki-kusamakura:5.17", "soseki-kusamakura:5.18", "soseki-kusamakura:5.19", "soseki-kusamakura:5.20", "soseki-kusamakura:5.21", "soseki-kusamakura:5.22", "soseki-kusamakura:5.23", "soseki-kusamakura:5.24", "soseki-kusamakura:5.25", "soseki-kusamakura:5.26", "soseki-kusamakura:5.27", "soseki-kusamakura:5.28", "soseki-kusamakura:5.29", "soseki-kusamakura:5.30", "soseki-kusamakura:5.31", "soseki-kusamakura:5.32", "soseki-kusamakura:5.33", "soseki-kusamakura:5.34", "soseki-kusamakura:5.35", "soseki-kusamakura:5.36", "soseki-kusamakura:5.37", "soseki-kusamakura:5.38", "soseki-kusamakura:5.39", "soseki-kusamakura:5.40", "soseki-kusamakura:5.41", "soseki-kusamakura:5.42", "soseki-kusamakura:5.43", "soseki-kusamakura:5.44", "soseki-kusamakura:5.45", "soseki-kusamakura:5.46", "soseki-kusamakura:5.47", "soseki-kusamakura:5.48", "soseki-kusamakura:5.49", "soseki-kusamakura:5.50", "soseki-kusamakura:5.51", "soseki-kusamakura:5.52", "soseki-kusamakura:5.53", "soseki-kusamakura:5.54", "soseki-kusamakura:5.55", "soseki-kusamakura:5.56", "soseki-kusamakura:5.57", "soseki-kusamakura:5.58", "soseki-kusamakura:5.59", "soseki-kusamakura:5.60", "soseki-kusamakura:5.61", "soseki-kusamakura:5.62", "soseki-kusamakura:5.63", "soseki-kusamakura:5.64", "soseki-kusamakura:5.65", "soseki-kusamakura:5.66", "soseki-kusamakura:5.67", "soseki-kusamakura:5.68", "soseki-kusamakura:5.69", "soseki-kusamakura:5.70", "soseki-kusamakura:5.71", "soseki-kusamakura:5.72", "soseki-kusamakura:5.73", "soseki-kusamakura:5.74", "soseki-kusamakura:5.75", "soseki-kusamakura:5.76", "soseki-kusamakura:5.77", "soseki-kusamakura:5.78", "soseki-kusamakura:5.79", "soseki-kusamakura:5.80", "soseki-kusamakura:5.81", "soseki-kusamakura:5.82", "soseki-kusamakura:5.83", "soseki-kusamakura:5.84", "soseki-kusamakura:5.85", "soseki-kusamakura:5.86", "soseki-kusamakura:5.87", "soseki-kusamakura:5.88", "soseki-kusamakura:5.89", "soseki-kusamakura:5.90", "soseki-kusamakura:5.91", "soseki-kusamakura:5.92", "soseki-kusamakura:5.93", "soseki-kusamakura:5.94", "soseki-kusamakura:5.95", "soseki-kusamakura:5.96", "soseki-kusamakura:5.97", "soseki-kusamakura:5.98", "soseki-kusamakura:5.99", "soseki-kusamakura:5.100", "soseki-kusamakura:5.101", "soseki-kusamakura:5.102", "soseki-kusamakura:5.103", "soseki-kusamakura:5.104", "soseki-kusamakura:5.105", "soseki-kusamakura:5.106", "soseki-kusamakura:5.107", "soseki-kusamakura:5.108", "soseki-kusamakura:5.109", "soseki-kusamakura:5.110", "soseki-kusamakura:5.111", "soseki-kusamakura:5.112", "soseki-kusamakura:5.113", "soseki-kusamakura:5.114", "soseki-kusamakura:5.115", "soseki-kusamakura:5.116", "soseki-kusamakura:5.117", "soseki-kusamakura:5.118", "soseki-kusamakura:5.119", "soseki-kusamakura:5.120", "soseki-kusamakura:5.121", "soseki-kusamakura:5.122", "soseki-kusamakura:5.123", "soseki-kusamakura:5.124", "soseki-kusamakura:5.125", "soseki-kusamakura:5.126", "soseki-kusamakura:5.127", "soseki-kusamakura:5.128", "soseki-kusamakura:6.1", "soseki-kusamakura:6.2", "soseki-kusamakura:6.3", "soseki-kusamakura:6.4", "soseki-kusamakura:6.5", "soseki-kusamakura:6.6", "soseki-kusamakura:6.7", "soseki-kusamakura:6.8", "soseki-kusamakura:6.9", "soseki-kusamakura:6.10", "soseki-kusamakura:6.11", "soseki-kusamakura:6.12", "soseki-kusamakura:6.13", "soseki-kusamakura:6.14", "soseki-kusamakura:6.15", "soseki-kusamakura:6.16", "soseki-kusamakura:6.17", "soseki-kusamakura:6.18", "soseki-kusamakura:6.19", "soseki-kusamakura:6.20", "soseki-kusamakura:6.21", "soseki-kusamakura:6.22", "soseki-kusamakura:6.23", "soseki-kusamakura:6.24", "soseki-kusamakura:6.25", "soseki-kusamakura:6.26", "soseki-kusamakura:6.27", "soseki-kusamakura:6.28", "soseki-kusamakura:6.29", "soseki-kusamakura:7.1", "soseki-kusamakura:7.2", "soseki-kusamakura:7.3", "soseki-kusamakura:7.4", "soseki-kusamakura:7.5", "soseki-kusamakura:7.6", "soseki-kusamakura:7.7", "soseki-kusamakura:7.8", "soseki-kusamakura:7.9", "soseki-kusamakura:7.10", "soseki-kusamakura:7.11", "soseki-kusamakura:7.12", "soseki-kusamakura:7.13", "soseki-kusamakura:7.14", "soseki-kusamakura:7.15", "soseki-kusamakura:7.16", "soseki-kusamakura:7.17", "soseki-kusamakura:7.18", "soseki-kusamakura:7.19", "soseki-kusamakura:7.20", "soseki-kusamakura:7.21", "soseki-kusamakura:7.22", "soseki-kusamakura:7.23", "soseki-kusamakura:7.24", "soseki-kusamakura:7.25", "soseki-kusamakura:7.26", "soseki-kusamakura:7.27", "soseki-kusamakura:7.28", "soseki-kusamakura:7.29", "soseki-kusamakura:8.1", "soseki-kusamakura:8.2", "soseki-kusamakura:8.3", "soseki-kusamakura:8.4", "soseki-kusamakura:8.5", "soseki-kusamakura:8.6", "soseki-kusamakura:8.7", "soseki-kusamakura:8.8", "soseki-kusamakura:8.9", "soseki-kusamakura:8.10", "soseki-kusamakura:8.11", "soseki-kusamakura:8.12", "soseki-kusamakura:8.13", "soseki-kusamakura:8.14", "soseki-kusamakura:8.15", "soseki-kusamakura:8.16", "soseki-kusamakura:8.17", "soseki-kusamakura:8.18", "soseki-kusamakura:8.19", "soseki-kusamakura:8.20", "soseki-kusamakura:8.21", "soseki-kusamakura:8.22", "soseki-kusamakura:8.23", "soseki-kusamakura:8.24", "soseki-kusamakura:8.25", "soseki-kusamakura:8.26", "soseki-kusamakura:8.27", "soseki-kusamakura:8.28", "soseki-kusamakura:8.29", "soseki-kusamakura:8.30", "soseki-kusamakura:8.31", "soseki-kusamakura:8.32", "soseki-kusamakura:8.33", "soseki-kusamakura:8.34", "soseki-kusamakura:8.35", "soseki-kusamakura:8.36", "soseki-kusamakura:8.37", "soseki-kusamakura:8.38", "soseki-kusamakura:8.39", "soseki-kusamakura:8.40", "soseki-kusamakura:8.41", "soseki-kusamakura:8.42", "soseki-kusamakura:8.43", "soseki-kusamakura:8.44", "soseki-kusamakura:8.45", "soseki-kusamakura:8.46", "soseki-kusamakura:8.47", "soseki-kusamakura:8.48", "soseki-kusamakura:8.49", "soseki-kusamakura:8.50", "soseki-kusamakura:8.51", "soseki-kusamakura:8.52", "soseki-kusamakura:8.53", "soseki-kusamakura:8.54", "soseki-kusamakura:8.55", "soseki-kusamakura:8.56", "soseki-kusamakura:8.57", "soseki-kusamakura:8.58", "soseki-kusamakura:8.59", "soseki-kusamakura:8.60", "soseki-kusamakura:8.61", "soseki-kusamakura:8.62", "soseki-kusamakura:8.63", "soseki-kusamakura:8.64", "soseki-kusamakura:8.65", "soseki-kusamakura:8.66", "soseki-kusamakura:8.67", "soseki-kusamakura:8.68", "soseki-kusamakura:8.69", "soseki-kusamakura:8.70", "soseki-kusamakura:8.71", "soseki-kusamakura:8.72", "soseki-kusamakura:8.73", "soseki-kusamakura:8.74", "soseki-kusamakura:8.75", "soseki-kusamakura:8.76", "soseki-kusamakura:8.77", "soseki-kusamakura:8.78", "soseki-kusamakura:8.79", "soseki-kusamakura:8.80", "soseki-kusamakura:8.81", "soseki-kusamakura:8.82", "soseki-kusamakura:8.83", "soseki-kusamakura:8.84", "soseki-kusamakura:8.85", "soseki-kusamakura:8.86", "soseki-kusamakura:8.87", "soseki-kusamakura:8.88", "soseki-kusamakura:8.89", "soseki-kusamakura:8.90", "soseki-kusamakura:8.91", "soseki-kusamakura:8.92", "soseki-kusamakura:8.93", "soseki-kusamakura:8.94", "soseki-kusamakura:8.95", "soseki-kusamakura:8.96", "soseki-kusamakura:8.97", "soseki-kusamakura:8.98", "soseki-kusamakura:8.99", "soseki-kusamakura:8.100", "soseki-kusamakura:8.101", "soseki-kusamakura:8.102", "soseki-kusamakura:8.103", "soseki-kusamakura:8.104", "soseki-kusamakura:8.105", "soseki-kusamakura:9.1", "soseki-kusamakura:9.2", "soseki-kusamakura:9.3", "soseki-kusamakura:9.4", "soseki-kusamakura:9.5", "soseki-kusamakura:9.6", "soseki-kusamakura:9.7", "soseki-kusamakura:9.8", "soseki-kusamakura:9.9", "soseki-kusamakura:9.10", "soseki-kusamakura:9.11", "soseki-kusamakura:9.12", "soseki-kusamakura:9.13", "soseki-kusamakura:9.14", "soseki-kusamakura:9.15", "soseki-kusamakura:9.16", "soseki-kusamakura:9.17", "soseki-kusamakura:9.18", "soseki-kusamakura:9.19", "soseki-kusamakura:9.20", "soseki-kusamakura:9.21", "soseki-kusamakura:9.22", "soseki-kusamakura:9.23", "soseki-kusamakura:9.24", "soseki-kusamakura:9.25", "soseki-kusamakura:9.26", "soseki-kusamakura:9.27", "soseki-kusamakura:9.28", "soseki-kusamakura:9.29", "soseki-kusamakura:9.30", "soseki-kusamakura:9.31", "soseki-kusamakura:9.32", "soseki-kusamakura:9.33", "soseki-kusamakura:9.34", "soseki-kusamakura:9.35", "soseki-kusamakura:9.36", "soseki-kusamakura:9.37", "soseki-kusamakura:9.38", "soseki-kusamakura:9.39", "soseki-kusamakura:9.40", "soseki-kusamakura:9.41", "soseki-kusamakura:9.42", "soseki-kusamakura:9.43", "soseki-kusamakura:9.44", "soseki-kusamakura:9.45", "soseki-kusamakura:9.46", "soseki-kusamakura:9.47", "soseki-kusamakura:9.48", "soseki-kusamakura:9.49", "soseki-kusamakura:9.50", "soseki-kusamakura:9.51", "soseki-kusamakura:9.52", "soseki-kusamakura:9.53", "soseki-kusamakura:9.54", "soseki-kusamakura:9.55", "soseki-kusamakura:9.56", "soseki-kusamakura:9.57", "soseki-kusamakura:9.58", "soseki-kusamakura:9.59", "soseki-kusamakura:9.60", "soseki-kusamakura:9.61", "soseki-kusamakura:9.62", "soseki-kusamakura:9.63", "soseki-kusamakura:9.64", "soseki-kusamakura:9.65", "soseki-kusamakura:9.66", "soseki-kusamakura:9.67", "soseki-kusamakura:9.68", "soseki-kusamakura:9.69", "soseki-kusamakura:9.70", "soseki-kusamakura:9.71", "soseki-kusamakura:9.72", "soseki-kusamakura:9.73", "soseki-kusamakura:9.74", "soseki-kusamakura:9.75", "soseki-kusamakura:9.76", "soseki-kusamakura:9.77", "soseki-kusamakura:9.78", "soseki-kusamakura:9.79", "soseki-kusamakura:9.80", "soseki-kusamakura:9.81", "soseki-kusamakura:9.82", "soseki-kusamakura:9.83", "soseki-kusamakura:9.84", "soseki-kusamakura:9.85", "soseki-kusamakura:9.86", "soseki-kusamakura:9.87", "soseki-kusamakura:9.88", "soseki-kusamakura:9.89", "soseki-kusamakura:9.90", "soseki-kusamakura:9.91", "soseki-kusamakura:9.92", "soseki-kusamakura:9.93", "soseki-kusamakura:9.94", "soseki-kusamakura:9.95", "soseki-kusamakura:9.96", "soseki-kusamakura:9.97", "soseki-kusamakura:9.98", "soseki-kusamakura:9.99", "soseki-kusamakura:9.100", "soseki-kusamakura:9.101", "soseki-kusamakura:9.102", "soseki-kusamakura:9.103", "soseki-kusamakura:9.104", "soseki-kusamakura:9.105", "soseki-kusamakura:9.106", "soseki-kusamakura:9.107", "soseki-kusamakura:9.108", "soseki-kusamakura:9.109", "soseki-kusamakura:9.110", "soseki-kusamakura:9.111", "soseki-kusamakura:9.112", "soseki-kusamakura:9.113", "soseki-kusamakura:9.114", "soseki-kusamakura:9.115", "soseki-kusamakura:9.116", "soseki-kusamakura:9.117", "soseki-kusamakura:9.118", "soseki-kusamakura:9.119", "soseki-kusamakura:9.120", "soseki-kusamakura:9.121", "soseki-kusamakura:9.122", "soseki-kusamakura:9.123", "soseki-kusamakura:9.124", "soseki-kusamakura:9.125", "soseki-kusamakura:9.126", "soseki-kusamakura:9.127", "soseki-kusamakura:10.1", "soseki-kusamakura:10.2", "soseki-kusamakura:10.3", "soseki-kusamakura:10.4", "soseki-kusamakura:10.5", "soseki-kusamakura:10.6", "soseki-kusamakura:10.7", "soseki-kusamakura:10.8", "soseki-kusamakura:10.9", "soseki-kusamakura:10.10", "soseki-kusamakura:10.11", "soseki-kusamakura:10.12", "soseki-kusamakura:10.13", "soseki-kusamakura:10.14", "soseki-kusamakura:10.15", "soseki-kusamakura:10.16", "soseki-kusamakura:10.17", "soseki-kusamakura:10.18", "soseki-kusamakura:10.19", "soseki-kusamakura:10.20", "soseki-kusamakura:10.21", "soseki-kusamakura:10.22", "soseki-kusamakura:10.23", "soseki-kusamakura:10.24", "soseki-kusamakura:10.25", "soseki-kusamakura:10.26", "soseki-kusamakura:10.27", "soseki-kusamakura:10.28", "soseki-kusamakura:10.29", "soseki-kusamakura:10.30", "soseki-kusamakura:10.31", "soseki-kusamakura:10.32", "soseki-kusamakura:10.33", "soseki-kusamakura:10.34", "soseki-kusamakura:10.35", "soseki-kusamakura:10.36", "soseki-kusamakura:10.37", "soseki-kusamakura:10.38", "soseki-kusamakura:10.39", "soseki-kusamakura:10.40", "soseki-kusamakura:10.41", "soseki-kusamakura:10.42", "soseki-kusamakura:10.43", "soseki-kusamakura:10.44", "soseki-kusamakura:10.45", "soseki-kusamakura:10.46", "soseki-kusamakura:10.47", "soseki-kusamakura:10.48", "soseki-kusamakura:10.49", "soseki-kusamakura:10.50", "soseki-kusamakura:10.51", "soseki-kusamakura:10.52", "soseki-kusamakura:10.53", "soseki-kusamakura:10.54", "soseki-kusamakura:10.55", "soseki-kusamakura:10.56", "soseki-kusamakura:10.57", "soseki-kusamakura:10.58", "soseki-kusamakura:10.59", "soseki-kusamakura:10.60", "soseki-kusamakura:10.61", "soseki-kusamakura:10.62", "soseki-kusamakura:10.63", "soseki-kusamakura:10.64", "soseki-kusamakura:10.65", "soseki-kusamakura:10.66", "soseki-kusamakura:10.67", "soseki-kusamakura:10.68", "soseki-kusamakura:11.1", "soseki-kusamakura:11.2", "soseki-kusamakura:11.3", "soseki-kusamakura:11.4", "soseki-kusamakura:11.5", "soseki-kusamakura:11.6", "soseki-kusamakura:11.7", "soseki-kusamakura:11.8", "soseki-kusamakura:11.9", "soseki-kusamakura:11.10", "soseki-kusamakura:11.11", "soseki-kusamakura:11.12", "soseki-kusamakura:11.13", "soseki-kusamakura:11.14", "soseki-kusamakura:11.15", "soseki-kusamakura:11.16", "soseki-kusamakura:11.17", "soseki-kusamakura:11.18", "soseki-kusamakura:11.19", "soseki-kusamakura:11.20", "soseki-kusamakura:11.21", "soseki-kusamakura:11.22", "soseki-kusamakura:11.23", "soseki-kusamakura:11.24", "soseki-kusamakura:11.25", "soseki-kusamakura:11.26", "soseki-kusamakura:11.27", "soseki-kusamakura:11.28", "soseki-kusamakura:11.29", "soseki-kusamakura:11.30", "soseki-kusamakura:11.31", "soseki-kusamakura:11.32", "soseki-kusamakura:11.33", "soseki-kusamakura:11.34", "soseki-kusamakura:11.35", "soseki-kusamakura:11.36", "soseki-kusamakura:11.37", "soseki-kusamakura:11.38", "soseki-kusamakura:11.39", "soseki-kusamakura:11.40", "soseki-kusamakura:11.41", "soseki-kusamakura:11.42", "soseki-kusamakura:11.43", "soseki-kusamakura:11.44", "soseki-kusamakura:11.45", "soseki-kusamakura:11.46", "soseki-kusamakura:11.47", "soseki-kusamakura:11.48", "soseki-kusamakura:11.49", "soseki-kusamakura:11.50", "soseki-kusamakura:11.51", "soseki-kusamakura:11.52", "soseki-kusamakura:11.53", "soseki-kusamakura:11.54", "soseki-kusamakura:11.55", "soseki-kusamakura:11.56", "soseki-kusamakura:11.57", "soseki-kusamakura:11.58", "soseki-kusamakura:11.59", "soseki-kusamakura:11.60", "soseki-kusamakura:11.61", "soseki-kusamakura:11.62", "soseki-kusamakura:11.63", "soseki-kusamakura:11.64", "soseki-kusamakura:11.65", "soseki-kusamakura:11.66", "soseki-kusamakura:11.67", "soseki-kusamakura:11.68", "soseki-kusamakura:11.69", "soseki-kusamakura:11.70", "soseki-kusamakura:11.71", "soseki-kusamakura:11.72", "soseki-kusamakura:11.73", "soseki-kusamakura:11.74", "soseki-kusamakura:11.75", "soseki-kusamakura:11.76", "soseki-kusamakura:11.77", "soseki-kusamakura:11.78", "soseki-kusamakura:11.79", "soseki-kusamakura:11.80", "soseki-kusamakura:11.81", "soseki-kusamakura:11.82", "soseki-kusamakura:11.83", "soseki-kusamakura:11.84", "soseki-kusamakura:11.85", "soseki-kusamakura:11.86", "soseki-kusamakura:11.87", "soseki-kusamakura:11.88", "soseki-kusamakura:11.89", "soseki-kusamakura:11.90", "soseki-kusamakura:11.91", "soseki-kusamakura:11.92", "soseki-kusamakura:11.93", "soseki-kusamakura:11.94", "soseki-kusamakura:11.95", "soseki-kusamakura:11.96", "soseki-kusamakura:11.97", "soseki-kusamakura:11.98", "soseki-kusamakura:11.99", "soseki-kusamakura:11.100", "soseki-kusamakura:11.101", "soseki-kusamakura:11.102", "soseki-kusamakura:11.103", "soseki-kusamakura:11.104", "soseki-kusamakura:11.105", "soseki-kusamakura:11.106", "soseki-kusamakura:11.107", "soseki-kusamakura:11.108", "soseki-kusamakura:11.109", "soseki-kusamakura:11.110", "soseki-kusamakura:11.111", "soseki-kusamakura:11.112", "soseki-kusamakura:12.1", "soseki-kusamakura:12.2", "soseki-kusamakura:12.3", "soseki-kusamakura:12.4", "soseki-kusamakura:12.5", "soseki-kusamakura:12.6", "soseki-kusamakura:12.7", "soseki-kusamakura:12.8", "soseki-kusamakura:12.9", "soseki-kusamakura:12.10", "soseki-kusamakura:12.11", "soseki-kusamakura:12.12", "soseki-kusamakura:12.13", "soseki-kusamakura:12.14", "soseki-kusamakura:12.15", "soseki-kusamakura:12.16", "soseki-kusamakura:12.17", "soseki-kusamakura:12.18", "soseki-kusamakura:12.19", "soseki-kusamakura:12.20", "soseki-kusamakura:12.21", "soseki-kusamakura:12.22", "soseki-kusamakura:12.23", "soseki-kusamakura:12.24", "soseki-kusamakura:12.25", "soseki-kusamakura:12.26", "soseki-kusamakura:12.27", "soseki-kusamakura:12.28", "soseki-kusamakura:12.29", "soseki-kusamakura:12.30", "soseki-kusamakura:12.31", "soseki-kusamakura:12.32", "soseki-kusamakura:12.33", "soseki-kusamakura:12.34", "soseki-kusamakura:12.35", "soseki-kusamakura:12.36", "soseki-kusamakura:12.37", "soseki-kusamakura:12.38", "soseki-kusamakura:12.39", "soseki-kusamakura:12.40", "soseki-kusamakura:12.41", "soseki-kusamakura:12.42", "soseki-kusamakura:12.43", "soseki-kusamakura:12.44", "soseki-kusamakura:12.45", "soseki-kusamakura:12.46", "soseki-kusamakura:12.47", "soseki-kusamakura:12.48", "soseki-kusamakura:12.49", "soseki-kusamakura:12.50", "soseki-kusamakura:12.51", "soseki-kusamakura:12.52", "soseki-kusamakura:12.53", "soseki-kusamakura:12.54", "soseki-kusamakura:12.55", "soseki-kusamakura:12.56", "soseki-kusamakura:12.57", "soseki-kusamakura:12.58", "soseki-kusamakura:12.59", "soseki-kusamakura:12.60", "soseki-kusamakura:12.61", "soseki-kusamakura:12.62", "soseki-kusamakura:12.63", "soseki-kusamakura:12.64", "soseki-kusamakura:12.65", "soseki-kusamakura:12.66", "soseki-kusamakura:12.67", "soseki-kusamakura:12.68", "soseki-kusamakura:12.69", "soseki-kusamakura:12.70", "soseki-kusamakura:12.71", "soseki-kusamakura:12.72", "soseki-kusamakura:12.73", "soseki-kusamakura:12.74", "soseki-kusamakura:12.75", "soseki-kusamakura:12.76", "soseki-kusamakura:12.77", "soseki-kusamakura:12.78", "soseki-kusamakura:12.79", "soseki-kusamakura:12.80", "soseki-kusamakura:12.81", "soseki-kusamakura:12.82", "soseki-kusamakura:12.83", "soseki-kusamakura:12.84", "soseki-kusamakura:12.85", "soseki-kusamakura:12.86", "soseki-kusamakura:12.87", "soseki-kusamakura:12.88", "soseki-kusamakura:12.89", "soseki-kusamakura:12.90", "soseki-kusamakura:12.91", "soseki-kusamakura:12.92", "soseki-kusamakura:12.93", "soseki-kusamakura:12.94", "soseki-kusamakura:12.95", "soseki-kusamakura:12.96", "soseki-kusamakura:12.97", "soseki-kusamakura:12.98", "soseki-kusamakura:12.99", "soseki-kusamakura:12.100", "soseki-kusamakura:12.101", "soseki-kusamakura:12.102", "soseki-kusamakura:12.103", "soseki-kusamakura:13.1", "soseki-kusamakura:13.2", "soseki-kusamakura:13.3", "soseki-kusamakura:13.4", "soseki-kusamakura:13.5", "soseki-kusamakura:13.6", "soseki-kusamakura:13.7", "soseki-kusamakura:13.8", "soseki-kusamakura:13.9", "soseki-kusamakura:13.10", "soseki-kusamakura:13.11", "soseki-kusamakura:13.12", "soseki-kusamakura:13.13", "soseki-kusamakura:13.14", "soseki-kusamakura:13.15", "soseki-kusamakura:13.16", "soseki-kusamakura:13.17", "soseki-kusamakura:13.18", "soseki-kusamakura:13.19", "soseki-kusamakura:13.20", "soseki-kusamakura:13.21", "soseki-kusamakura:13.22", "soseki-kusamakura:13.23", "soseki-kusamakura:13.24", "soseki-kusamakura:13.25", "soseki-kusamakura:13.26", "soseki-kusamakura:13.27", "soseki-kusamakura:13.28", "soseki-kusamakura:13.29", "soseki-kusamakura:13.30", "soseki-kusamakura:13.31", "soseki-kusamakura:13.32", "soseki-kusamakura:13.33", "soseki-kusamakura:13.34", "soseki-kusamakura:13.35", "soseki-kusamakura:13.36", "soseki-kusamakura:13.37", "soseki-kusamakura:13.38", "soseki-kusamakura:13.39", "soseki-kusamakura:13.40", "soseki-kusamakura:13.41", "soseki-kusamakura:13.42", "soseki-kusamakura:13.43", "soseki-kusamakura:13.44", "soseki-kusamakura:13.45", "soseki-kusamakura:13.46", "soseki-kusamakura:13.47", "soseki-kusamakura:13.48", "soseki-kusamakura:13.49", "soseki-kusamakura:13.50", "soseki-kusamakura:13.51", "soseki-kusamakura:13.52", "soseki-kusamakura:13.53", "soseki-kusamakura:13.54", "soseki-kusamakura:13.55", "soseki-kusamakura:13.56", "soseki-kusamakura:13.57", "soseki-kusamakura:13.58", "soseki-kusamakura:13.59", "soseki-kusamakura:13.60", "soseki-kusamakura:13.61", "soseki-kusamakura:13.62", "soseki-kusamakura:13.63", "soseki-kusamakura:13.64", "soseki-kusamakura:13.65", "soseki-kusamakura:13.66", "soseki-kusamakura:13.67", "soseki-kusamakura:13.68", "soseki-kusamakura:13.69", "soseki-kusamakura:13.70", "soseki-kusamakura:13.71", "soseki-kusamakura:13.72", "soseki-kusamakura:13.73", "soseki-kusamakura:13.74", "soseki-kusamakura:13.75", "soseki-kusamakura:13.76" ], "deprecated_ids": {}, "notes": "Canonical units follow every paragraph of the selected complete electronic witness. Sections 1–13 are the thirteen chapters; each begins with its kanji numeral as a heading unit, and every paragraph or line of dialogue is one unit. Ruby readings and the input-editor’s annotations were removed, and the characters embedded as images in the source (JIS X 0213) were restored to Unicode. Passage IDs are immutable and may not be reassigned." }, "canonical_url": "https://streamentry.github.io/LitMundi/vi/read/soseki-kusamakura/soseki-kusamakura-vi-ai-2026/", "source": { "edition_id": "soseki-kusamakura-ja-aozora", "title": "草枕", "language": "ja", "canonical_url": "https://streamentry.github.io/LitMundi/en/read/soseki-kusamakura/soseki-kusamakura-ja-aozora/", "citation": "Natsume Soseki, 草枕 (Shinshosetsu, September 1906). Aozora Bunko card 776, from Natsume Soseki Zenshu 3 (Chikuma Bunko, 1987).", "text_url": "https://www.aozora.gr.jp/cards/000148/files/776_14941.html", "catalog_url": "https://www.aozora.gr.jp/cards/000148/card776.html", "source_witness": "The thirteen chapters of the Aozora Bunko text of 草枕 (card 776). No claim of a newly inspected printed copy.", "retrieved_at": "2026-11-06" }, "content_sha256": "932a84b8af84db21fbff13d8d7c4787691c965214ae5312600429b7ca7c8df20", "original_source_sha256": "17176d297fe26afee1f454358e7b41d33a591442a76158c89ec8fd44ef1f68cc", "source_content_sha256": "932a84b8af84db21fbff13d8d7c4787691c965214ae5312600429b7ca7c8df20", "segments": { "soseki-kusamakura:1.1": "Một", "soseki-kusamakura:1.2": "Vừa leo đường núi, tôi vừa nghĩ thế này.", "soseki-kusamakura:1.3": "Cậy lý trí thì sinh góc cạnh. Chèo theo tình thì bị cuốn trôi. Cố giữ ý mình thì bí bách. Rốt cuộc, cõi người này khó sống.", "soseki-kusamakura:1.4": "Khó sống đến cùng cực, người ta muốn dọn sang nơi rẻ hơn. Đến lúc ngộ ra rằng dọn đến đâu cũng khó sống, thì thơ ra đời, tranh thành hình.", "soseki-kusamakura:1.5": "Kẻ dựng nên cõi người không phải thần, cũng chẳng phải quỷ. Vẫn chỉ là những người thường lấp ló ở ba nhà trước mặt, hai nhà hai bên. Cõi người do người thường dựng nên mà khó sống, thì cũng chẳng có xứ nào để dọn đi. Nếu có, thì chỉ là đi tới xứ của những kẻ không phải người. Xứ ấy hẳn còn khó sống hơn cõi người.", "soseki-kusamakura:1.6": "Cõi đã không dọn đi được mà khó sống, thì phải làm cho chốn khó sống ấy thoáng ra chừng nào hay chừng ấy, để cái đời ngắn ngủi như chớp mắt này, dù chỉ trong chớp mắt, cũng sống được dễ chịu hơn. Từ đó có thiên chức nhà thơ, từ đó có sứ mệnh người họa sĩ giáng xuống. Mọi kẻ làm nghệ thuật đều đáng quý, bởi họ làm cho cõi người thư thái, làm cho lòng người phong phú.", "soseki-kusamakura:1.7": "Từ cõi đời khó sống này, nhổ đi nỗi phiền của sự khó sống, rồi phô thẳng trước mắt một thế giới đáng quý — đó là thơ, là tranh. Hoặc là âm nhạc và điêu khắc. Nói kỹ ra, chẳng cần phải chép lại. Chỉ cần nhìn thấy trước mắt, thì thơ cũng sống ở đó, ca cũng trào ở đó. Ý tưởng không rơi xuống giấy, tiếng ngọc ngân vẫn vang trong lòng. Đan thanh không bôi lên giá vẽ, năm sắc rực rỡ vẫn tự soi vào mắt tâm. Chỉ cần nhìn thế gian mình đang sống được như thế, thu cái cõi tục mạt thế vẩn đục vào chiếc máy ảnh nơi linh đài tấc vuông, cho nó trong trẻo tươi sáng, là đủ. Bởi vậy nhà thơ không tiếng thì không có một câu, họa sĩ không màu thì không có một thước lụa, nhưng ở chỗ nhìn đời được như vậy, ở chỗ giải thoát phiền não như vậy, ở chỗ ra vào cõi thanh tịnh như vậy, ở chỗ dựng nên một càn khôn bất đồng bất nhị như vậy, ở chỗ quét sạch xiềng xích của tư lợi tư dục — họ hạnh phúc hơn kẻ ngàn vàng, hơn bậc vạn thừa, hơn mọi đứa con cưng của cõi tục.", "soseki-kusamakura:1.8": "Sống ở đời hai mươi năm, tôi biết đó là cõi đáng sống. Đến hai mươi lăm, tôi ngộ ra rằng sáng tối như mặt trong mặt trái, nơi nào có nắng thì nhất định có bóng. Ba mươi tuổi hôm nay, tôi nghĩ thế này. — Vui càng sâu thì lo càng sâu, thú càng lớn thì khổ càng lớn. Muốn cắt rời ra thì thân không giữ nổi. Muốn gạt bỏ đi cho xong thì đời không đứng vững. Tiền là quan trọng; của quý nhiều lên, chắc đến giấc ngủ cũng lo. Tình yêu thì sướng; nhưng cái tình sướng chất chồng lên, thì thuở chưa yêu lại hóa đáng nhớ. Vai các vị bộ trưởng đỡ đôi chân của mấy triệu người. Trên lưng họ cõng cả thiên hạ nặng trịch. Món ngon không ăn thì tiếc. Ăn ít thì chưa thỏa. Ăn thỏa thích thì sau đó khó chịu. …", "soseki-kusamakura:1.9": "Khi dòng suy nghĩ của tôi trôi dạt đến đây, chân phải tôi bất chợt giẫm hụt mép một tảng đá góc đặt không vững. Để giữ thăng bằng, chân trái vội phóng ra phía trước, bù cho cú hụt ấy, và hông tôi vừa khéo hạ xuống một tảng đá vuông chừng ba thước. Chỉ có hộp màu đeo vai nhảy tót ra khỏi nách, may mà chẳng có chuyện gì.", "soseki-kusamakura:1.10": "Khi đứng dậy, nhìn ra phía trước, tôi thấy bên trái đường sừng sững một ngọn núi như chiếc xô úp ngược. Không rõ là tuyết tùng hay bách, từ chân lên đến đỉnh toàn một màu xanh đen thẫm, giữa đó hoa anh đào núi lờ mờ đỏ nhạt kéo thành từng vệt, sương dày đến mức không thấy rõ chỗ nối. Hơi gần hơn có một quả đồi trọc, vượt hẳn khỏi bầy núi, ép tới sát lông mày. Sườn trọc ấy như bị rìu của gã khổng lồ đẽo đi, một mặt phẳng sắc lạnh vùi thẳng xuống đáy thung lũng. Một cây ở đỉnh chắc là thông đỏ; đến cả khoảng trời giữa những cành cũng hiện rõ. Phía trước, đường đứt quãng sau chừng hai chō, nhưng thấy trên cao có tấm chăn đỏ đang động đậy xuống, thì leo lên chắc sẽ ra tới đó. Đường đi hết sức khó nhọc.", "soseki-kusamakura:1.11": "Chỉ san phẳng đất thì chẳng tốn mấy công, nhưng trong đất có những hòn đá lớn. Đất san phẳng mà đá thì không phẳng. Đá còn đập nát được, chứ tảng đá lớn thì chẳng biết xử trí sao. Nó trơ trơ đứng sừng sững trên lớp đất đào lở, chẳng có vẻ gì nhường lối cho chúng ta. Nó đã không chịu nghe thì phải trèo qua hoặc đi vòng. Ngay chỗ không có tảng đá, đường cũng chẳng dễ đi. Hai bên cao, giữa trũng, có thể bảo như người ta đào một cái rãnh tam giác rộng một gian, mà đỉnh góc xuyên thẳng giữa lòng đường. Nói đi trên đường thì không bằng nói lội đáy sông cho đúng. Vốn không phải chuyến đi vội, nên tôi thong thả đi vào chặng Bảy Khúc.", "soseki-kusamakura:1.12": "Bỗng dưới chân vang lên tiếng chim sơn ca. Nhìn xuống thung lũng, chẳng thấy bóng dáng nó đâu, chỉ tiếng là nghe rõ. Nó hót tất bật, không dứt. Nghe như không khí khắp mấy ri vuông bị bọ chét đốt, không chịu nổi. Tiếng chim ấy không có lấy một khắc thong thả. Nó như chẳng yên nếu không hót hết, hót thâu cả ngày xuân êm ả này, rồi lại hót cho đến tối. Hơn nữa nó cứ bay lên mãi, bay lên mãi. Sơn ca chắc chắn sẽ chết giữa mây. Lên đến tận cùng, biết đâu nó trôi vào mây, lơ lửng một lúc thì hình dạng tan mất, chỉ còn tiếng lưu lại trong lòng không trung.", "soseki-kusamakura:1.13": "Vòng qua góc đá gắt, chỗ mà người xoa bóp mù thì đã lộn đầu xuống vực, tôi vừa kịp ngoặt sang phải, nhìn xuống bên sườn, thấy hoa cải trải kín một màu. Tôi nghĩ: sơn ca rơi xuống đó chăng. Không, hay là nó bay lên từ cánh đồng vàng ấy. Rồi tôi nghĩ: sơn ca rơi và sơn ca lên có lẽ gặp nhau chéo hình chữ thập. Cuối cùng tôi nghĩ: khi rơi, khi lên, và cả khi sượt qua nhau chéo chữ thập, hẳn chúng vẫn hót mãi một cách hăng hái.", "soseki-kusamakura:1.14": "Xuân làm người ta buồn ngủ. Mèo quên bắt chuột, người quên mình có nợ. Có lúc đến chỗ ở của hồn mình cũng quên, mê mẩn hết cả. Chỉ khi ngóng xa thấy hoa cải thì tỉnh. Nghe tiếng sơn ca thì hồn mới rõ nơi cư ngụ. Sơn ca hót không phải bằng miệng, mà cả hồn cùng hót. Trong những thứ mà hoạt động của hồn hiện thành tiếng, không có gì hăng hái bằng thế. Ôi, khoái thật. Nghĩ vậy, và thấy khoái như vậy, ấy chính là thơ.", "soseki-kusamakura:1.15": "Chợt nhớ bài thơ sơn ca của Shelley, tôi thử đọc thầm những đoạn còn nhớ, nhưng nhớ được chỉ hai ba câu. Trong hai ba câu ấy có những câu thế này.", "soseki-kusamakura:1.16": "We look before and after", "soseki-kusamakura:1.17": "And pine for what is not:", "soseki-kusamakura:1.18": "Our sincerest laughter", "soseki-kusamakura:1.19": "With some pain is fraught;", "soseki-kusamakura:1.20": "Our sweetest songs are those that tell of saddest thought.", "soseki-kusamakura:1.21": "“Trước nhìn, sau ngoảnh, / ta khát khao điều chẳng có. / Tiếng cười chân thật nhất, / đáy vẫn có đau chen. / Khúc ca đẹp tột bậc, / nên biết chứa nỗi buồn tột bậc.”", "soseki-kusamakura:1.22": "Đúng thế, nhà thơ dẫu hạnh phúc đến đâu, cũng không thể hết lòng, một dạ, quên cả trước sau mà hát niềm vui của mình như con sơn ca kia. Thơ phương Tây thì khỏi nói, thơ Trung Hoa cũng thường có những chữ như “sầu muôn hộc”. Vì là nhà thơ nên muôn hộc, chứ người thường có lẽ một hợp là xong. Xem ra nhà thơ là kẻ hay lao tâm hơn người thường, thần kinh nhạy hơn kẻ phàm cốt gấp đôi. Có thể có niềm vui thoát tục, nhưng nỗi buồn vô lượng chắc cũng nhiều. Nếu vậy, làm nhà thơ cũng đáng phải cân nhắc.", "soseki-kusamakura:1.23": "Một lúc đường bằng, bên phải là núi cây tạp, bên trái toàn hoa cải nối nhau. Thỉnh thoảng chân giẫm phải bồ công anh. Lá như răng cưa thản nhiên vươn ra bốn phía, che chở viên ngọc vàng ở giữa. Mải ngắm hoa cải, giẫm lên rồi mới thấy tội, ngoảnh lại nhìn, viên ngọc vàng vẫn ngự yên trong đám răng cưa. Thật ung dung. Tôi lại tiếp tục dòng suy nghĩ.", "soseki-kusamakura:1.24": "Nhà thơ có lẽ gắn với ưu sầu, nhưng nếu giữ tâm trạng như khi nghe sơn ca thì chẳng có chút khổ nào. Ngắm hoa cải, cũng chỉ thấy vui mà lòng rộn rã. Bồ công anh cũng vậy, hoa anh đào cũng — hoa anh đào đã khuất từ lúc nào. Vào núi thế này, tiếp xúc với cảnh vật thiên nhiên, cái nhìn cái nghe đều thú vị. Chỉ thú vị thôi, chẳng sinh nỗi khổ đặc biệt nào. Nếu có, cùng lắm là mỏi chân, không ăn được món ngon.", "soseki-kusamakura:1.25": "Nhưng vì sao không có khổ? Chỉ vì ta xem cảnh này như một bức tranh, đọc như một cuốn thơ. Đã là tranh là thơ thì chẳng nghĩ đến chuyện xin đất khai khẩn, cũng chẳng có ý định làm đường sắt kiếm một món. Chỉ vì cảnh này — chẳng đỡ cho cái bụng, chẳng bù cho đồng lương — cứ làm vui lòng tôi như một cảnh mà thôi, nên chẳng kèm nhọc nhằn lo lắng. Sức mạnh thiên nhiên đáng quý ở chỗ đó. Cái đào luyện tính tình chúng ta trong khoảnh khắc, dẫn ta vào cõi thơ thuần khiết trong cái thuần khiết, chính là thiên nhiên.", "soseki-kusamakura:1.26": "Tình yêu hẳn đẹp, hiếu hẳn đẹp, trung quân ái quốc cũng đáng quý. Nhưng khi chính mình vào cuộc thì bị cuốn vào cơn lốc lợi hại, mắt hoa trước cả điều đẹp lẫn điều đáng quý. Cho nên thơ ở đâu, tự mình khó mà hiểu.", "soseki-kusamakura:1.27": "Để hiểu được điều ấy, phải đứng vào vị trí người thứ ba đủ thong thả mà hiểu. Đứng ở vị trí người thứ ba, thì xem kịch mới thú, xem tiểu thuyết mới thú. Người thấy kịch thú, người đọc tiểu thuyết thú, đều đã gác lợi hại của mình lên giá. Chỉ trong lúc xem lúc đọc, họ là nhà thơ.", "soseki-kusamakura:1.28": "Nhưng ngay thế, kịch và tiểu thuyết thông thường cũng không thoát nhân tình. Nào khổ, nào giận, nào ồn ào, nào khóc. Người xem rồi cũng hòa vào trong đó, mà khổ, mà giận, mà ồn ào, mà khóc. Cái được có thể là không lẫn lợi dục, nhưng vì không lẫn nên các xúc cảm khác hẳn còn hoạt động nhiều hơn thường ngày. Điều đó tôi ghét.", "soseki-kusamakura:1.29": "Khổ, giận, ồn ào, khóc là thứ gắn liền với cõi người. Tôi ba mươi năm đã làm trọn những việc ấy, chán ngấy. Đã chán rồi mà còn lặp lại cùng thứ kích thích ấy ở kịch và tiểu thuyết thì khổ lắm. Thơ tôi cần không phải thứ khuấy động nhân tình thế tục như vậy, mà là thơ giúp bỏ được tục niệm, dù chỉ chốc lát cũng có được tâm trạng rời bụi trần. Kịch dẫu kiệt tác đến đâu cũng không có vở nào lìa nhân tình, tiểu thuyết dứt hẳn lẽ phải trái chắc hiếm. Đặc điểm của chúng là chẳng thể nào ra khỏi thế gian. Nhất là thơ phương Tây, vì lấy nhân sự làm gốc nên cả cái gọi là thơ ca thuần túy cũng không biết thoát khỏi cõi này. Đồng cảm, tình yêu, chính nghĩa, tự do — việc gì cũng chỉ dùng toàn những thứ bày sẵn ở cái khu hàng tạp phù thế. Thơ đến mấy cũng vẫn chạy trên mặt đất, chẳng lúc nào rảnh để quên việc đếm tiền. Chuyện Shelley nghe sơn ca mà thở dài cũng chẳng lạ.", "soseki-kusamakura:1.30": "Mừng thay thơ ca phương Đông có những bài đã thoát khỏi chỗ ấy. “Hái cúc dưới giậu đông, / ung dung nhìn núi Nam.” Chỉ thế thôi, mà trong đó hiện ra cảnh quên sạch cõi đời oi bức. Chẳng phải có cô gái nhà bên ló qua hàng rào, cũng chẳng phải bạn thân đang làm quan ở núi Nam; người ta chỉ thấy một tâm thế siêu nhiên, ra khỏi thế gian, rũ sạch mồ hôi lợi hại hơn thiệt. “Một mình ngồi giữa rặng trúc vắng, / gảy đàn lại ngâm dài, / rừng sâu người chẳng biết, / trăng sáng đến soi cùng.” Chỉ trong hai mươi chữ mà dựng nên cả một càn khôn khác. Công đức của càn khôn này chẳng phải thứ công đức của “Đỗ quyên” hay “Dạ xoa vàng”, mà là công đức như giấc ngủ say quên tất cả sau khi đã mệt nhoài vì tàu thủy, tàu hỏa, quyền lợi, nghĩa vụ, đạo đức, lễ nghi.", "soseki-kusamakura:1.31": "Nếu thế kỷ hai mươi cần giấc ngủ, thì thế kỷ hai mươi cần cả cái thi vị xuất thế gian này. Tiếc thay những người làm thơ, đọc thơ bây giờ đều nhiễm Tây, nên dường như chẳng ai chịu mất công thả chiếc thuyền con thư thả ngược dòng về chốn Đào nguyên ấy. Tôi vốn không làm nghề nhà thơ, nên chẳng có chí nguyện nào truyền bá cảnh giới của Vương Duy, Đào Uyên Minh ra đời nay. Chỉ là với tôi, hứng thú này hợp làm thuốc hơn buổi diễn hay buổi khiêu vũ. Tôi thấy nó quý hơn cả Faust, cả Hamlet. Một mình đeo hộp màu và giá ba chân, lững thững đi đường núi mùa xuân, hoàn toàn cũng vì thế. Ấy là ước nguyện muốn hút thẳng từ thiên nhiên cảnh thơ của Đào Uyên Minh, Vương Duy, để dù một lát được dạo chơi trong cõi phi nhân tình. Một thú vui rỗi hơi vậy thôi.", "soseki-kusamakura:1.32": "Dĩ nhiên, vì là một phần tử của loài người, dù thích đến mấy, phi nhân tình cũng không thể kéo dài. Đào Uyên Minh hẳn không nhìn núi Nam suốt năm này qua năm khác, và Vương Duy cũng chẳng phải người ưa nằm giữa bụi trúc mà không mắc màn. Hẳn vẫn đem cúc thừa bán cho hàng hoa, măng mọc ra thì bán cho hàng rau. Tôi cũng vậy. Dù ưa sơn ca và hoa cải đến đâu, phi nhân tình trong tôi chưa đến mức ngủ đường ngủ bụi giữa núi. Chốn này cũng gặp người. Người vén vạt áo quấn khăn trùm má, cô gái quấn váy lót đỏ, có khi cả con ngựa mặt dài hơn người. Bị trăm vạn cây bách bao quanh, nuốt vào thở ra thứ không khí cao hàng trăm thước so với mặt biển, mùi người cũng chẳng dễ rời. Chẳng những thế, vượt núi xong, nơi tôi dừng chân đêm nay là suối nước nóng Nakoi.", "soseki-kusamakura:1.33": "Có điều, sự vật tùy cách nhìn mà thành. Leonardo da Vinci dặn học trò rằng: hãy nghe tiếng chuông ấy, chuông chỉ có một, nhưng tiếng thì nghe thế nào cũng được. Một người đàn ông, một người đàn bà, tùy cách nhìn mà dựng thành ra sao cũng được. Đằng nào cũng là chuyến đi để làm phi nhân tình, nếu nhìn người với ý ấy, hẳn sẽ khác lúc sống chật chội mấy căn trong ngõ phù thế. Dù chẳng thể lìa hẳn nhân tình, thì ít nhất cũng có thể giữ tâm thế nhạt nhòa như lúc xem kịch Noh. Kịch Noh cũng có nhân tình. “Shichiki Ochi” hay “Sumidagawa”, bảo đảm không khóc thì không dám. Nhưng đó là thứ ba phần tình bảy phần nghệ. Cái quý ta nhận được từ kịch Noh không phải từ tài chép nguyên xi nhân tình hạ giới, mà từ việc khoác lên cái nguyên xi ấy nhiều lớp áo nghệ thuật, làm những cử chỉ thong dong chẳng có ở đời.", "soseki-kusamakura:1.34": "Thử xem những việc xảy ra trong chuyến đi này, những người gặp trên đường, như cốt truyện kịch Noh và động tác của diễn viên Noh thì sao. Chắc chẳng bỏ được hoàn toàn nhân tình, nhưng chuyến đi vốn mang chất thơ, nên đã làm phi nhân tình thì tôi muốn tằn tiện nhân tình hết mức mà chèo cho tới chỗ ấy. Hẳn chúng khác bản tính với núi Nam, rặng trúc vắng, cũng không thể ghép với sơn ca và hoa cải, nhưng tôi muốn gần chúng chừng nào hay chừng ấy, và trong chừng mực gần được thì nhìn người từ cùng một điểm quan sát. Basho đến cả chuyện ngựa đái bên gối cũng coi là nhã sự mà làm thành một bài haiku. Tôi cũng sẽ coi những người sắp gặp — nông dân, thị dân, thư ký văn phòng làng, ông già bà lão — toàn bộ như được vẽ làm điểm cảnh của đại tự nhiên, mà xử lý thử. Dĩ nhiên khác với người trong tranh, họ sẽ mỗi người một kiểu làm theo ý mình. Nhưng nếu tôi cũng như nhà tiểu thuyết thông thường, đi đào tận gốc những việc làm theo ý ấy, đi vào tác dụng tâm lý, soi xét chuyện giằng co nhân sự, thì thành tục. Họ có động cũng chẳng sao. Coi như người trong tranh đang động thì không trở ngại. Người trong tranh dù động thế nào cũng không ra khỏi mặt phẳng. Chính vì nghĩ rằng họ vọt ra ngoài mặt phẳng, hành động theo chiều khối, nên mới va chạm với mình, mới sinh chuyện thiệt hơn, rồi phiền toái. Càng phiền toái thì càng không thể ngắm bằng con mắt thẩm mỹ. Với những người sắp gặp, tôi định ngắm từ trên cao xa một cách siêu nhiên, để điện nhân tình đừng bừa bãi phóng ra từ hai phía. Như vậy, đối phương dẫu cử động đến đâu cũng khó lòng nhảy vào lòng mình, thành ra giống như đứng trước bức tranh, nhìn người trong tranh chạy nhảy ồn ào khắp mặt tranh. Cách chừng ba thước là có thể xem một cách bình thản. Xem mà không sợ. Nói cách khác, vì không bị lợi hại cướp mất tâm trí, nên có thể dốc toàn lực quan sát động tác của họ từ phương diện nghệ thuật. Có thể thẩm định đẹp hay không đẹp mà chẳng một tạp niệm.", "soseki-kusamakura:1.35": "Quyết tâm đến đây thì trời bỗng đổi sắc. Đám mây ngập ngừng, tôi ngỡ nó đã dựa lơ lửng trên đầu, thế mà chẳng biết từ lúc nào đã vỡ ra, từ giữa khoảng bốn bề ngờ ngợ chỉ còn biển mây, mưa xuân lất phất bắt đầu rơi. Hoa cải đã qua từ lâu, giờ đi giữa núi với núi, nhưng sợi mưa dày đến gần như làm sương, nên không biết khoảng cách xa bao nhiêu. Thỉnh thoảng gió đến thổi tan lớp mây cao, thấy sống núi đen mờ bên tay phải. Có lẽ cách một thung lũng, bên kia là chỗ mạch núi chạy. Bên trái ngay là chân núi. Từ trong màn mưa phủ sâu, những thứ hình như thông cứ thỉnh thoảng ló mặt ra. Vừa ló thì lại ẩn. Mưa động, cây động, hay mộng động, thấy lòng bồi hồi lạ.", "soseki-kusamakura:1.36": "Đường bất ngờ rộng, lại bằng, đi không nhọc, nhưng không chuẩn bị đồ che mưa nên phải vội. Lúc nước mưa từ mũ nhỏ giọt tí tách, cách chừng năm sáu gian có tiếng chuông, trong màn đen một người dắt ngựa chợt hiện ra.", "soseki-kusamakura:1.37": "“Quanh đây có chỗ nào nghỉ không?”", "soseki-kusamakura:1.38": "“Đi thêm mười lăm chō nữa có quán trà đấy. Ông ướt nhiều nhỉ.”", "soseki-kusamakura:1.39": "Còn những mười lăm chō cơ à, tôi đang ngoảnh lại thì bóng người dắt ngựa đã bị mưa bọc như hình chiếu bóng, rồi lại chợt biến mất.", "soseki-kusamakura:1.40": "Những hạt trông như cám ban đầu dần dần to và dài, giờ ngay từng sợi cũng thấy được cả cảnh gió cuốn. Áo haori ướt hẳn, nước thấm vào áo lót, ấm hâm hấp theo nhiệt độ thân thể. Khó chịu, tôi nghiêng mũ, bước nhanh.", "soseki-kusamakura:1.41": "Giữa thế giới mịt mù màu mực nhạt, giữa những mũi tên bạc chạy chéo, tôi hết lòng chịu ướt mà đi; nếu coi cái tôi ấy là hình dáng của một người không phải tôi, thì thành thơ, thành cả câu haiku. Khi quên hẳn cái thân thực của mình mà dồn mắt vào thuần khách quan, thì lúc ấy tôi mới là người trong tranh, giữ hòa điệu đẹp với cảnh vật thiên nhiên. Chỉ trong khoảnh khắc nào đó vướng mưa rơi nặng nhọc, bận tâm đôi chân mỏi bước, thì tôi đã chẳng còn là người trong thơ, cũng chẳng là người trong tranh. Vẫn chỉ là thằng nhóc phố chợ. Cái thú mây khói bay động cũng chẳng lọt mắt. Cái tình hoa rụng chim kêu cũng chẳng nổi lên trong lòng. Kẻ lẻ loi hiu hắt bước trên núi xuân là tôi đây đẹp ra sao lại càng không biết. Ban đầu nghiêng mũ mà đi. Sau chỉ nhìn chằm chằm mu bàn chân mà đi. Cuối cùng co vai, rón rén mà đi. Mưa lay động ngọn cây khắp tầm mắt, từ bốn phía ép lấy kẻ lữ khách cô độc. Phi nhân tình có vẻ hơi quá mức mất rồi.", "soseki-kusamakura:2.1": "Hai", "soseki-kusamakura:2.2": "“Này!” tôi gọi nhưng không có tiếng đáp.", "soseki-kusamakura:2.3": "Nhìn từ dưới mái hiên vào trong, thấy cánh cửa giấy ám khói đóng kín. Không thấy được phía bên kia. Năm sáu đôi dép rơm treo lủng lẳng dưới mái, đung đưa buồn bã như có điều phiền muộn. Bên dưới đặt ba hộp kẹo bánh rẻ tiền, cạnh đó vãi mấy đồng năm rin và đồng tiền Bunkyu cũ.", "soseki-kusamakura:2.4": "“Này!” tôi lại gọi. Con gà đang xù lông trên chiếc cối đá dồn vào góc nền đất giật mình tỉnh dậy. Nó bắt đầu rối rít cục cục, cục cục cục. Ngoài ngưỡng cửa là chiếc lò đất, vừa bị mưa ướt nên nửa phần đổi màu, trên đó bắc một chiếc ấm đen sì, không rõ là ấm đất hay ấm bạc. May mà bên dưới lửa còn đang cháy.", "soseki-kusamakura:2.5": "Không ai đáp, tôi tự tiện đi thẳng vào, ngồi xuống chiếc ghế dài. Con gà vỗ cánh nhảy khỏi cối. Giờ nó leo lên chiếu. Nếu cửa giấy không đóng, chắc nó định chạy suốt vào trong. Con trống gáy giọng to cục cục tác, con mái giọng mảnh khục khục tác. Chúng hình như coi tôi là cáo hay chó. Trên ghế dài có chiếc khay thuốc lá to bằng cái thăng một thăng ngồi lặng lẽ, trong đó cuộn nhang xoắn ốc cháy âm ỉ rất thong dong, làm như chẳng biết ngày giờ trôi. Mưa dần tạnh.", "soseki-kusamakura:2.6": "Một lát sau, có tiếng chân từ phía trong, cánh cửa giấy ám khói kéo nhẹ mở ra. Một bà cụ bước ra.", "soseki-kusamakura:2.7": "Tôi vốn đoán thế nào cũng có người ra. Lửa lò đang cháy. Tiền vãi trên hộp bánh. Nhang cháy lơ đãng. Nhất định là có người ra. Chỉ có điều bà cụ cứ để mở toang quán mà chẳng bận tâm, thế thì hơi khác chốn kinh đô. Chẳng ai đáp mà cứ ngồi trên ghế đợi mãi cũng chẳng giống thế kỷ hai mươi. Chỗ này phi nhân tình mà thú. Hơn nữa gương mặt bà cụ bước ra lại hợp ý tôi.", "soseki-kusamakura:2.8": "Hai ba năm trước tôi từng xem “Takasago” trên sân khấu phái Hosho. Khi ấy tôi nghĩ đó là một bức tableau vivant đẹp. Ông lão vác chổi đi năm sáu bước trên hashigakari, rồi nhẹ nhàng quay lưng, đối diện bà lão. Tư thế đối diện ấy đến giờ vẫn còn trước mắt. Từ chỗ tôi ngồi, gương mặt bà lão gần như nhìn thẳng, nên lúc tôi vừa thấy đẹp, thì nét mặt ấy đã in dứt khoát, hằn sâu vào chiếc máy ảnh trong lòng. Gương mặt bà cụ quán trà giống tấm ảnh ấy đến mức như được thêm máu thịt.", "soseki-kusamakura:2.9": "“Bà ơi, tôi mượn chỗ này một chút nhé.”", "soseki-kusamakura:2.10": "“Vâng, ôi, tôi chẳng hay biết gì cả.”", "soseki-kusamakura:2.11": "“Mưa to quá nhỉ.”", "soseki-kusamakura:2.12": "“Trời chẳng chiều lòng, chắc ông khổ lắm. Ôi chao ôi chao, ông ướt nhiều quá. Để tôi nhóm lửa hong cho.”", "soseki-kusamakura:2.13": "“Bà nhóm thêm cho chỗ kia cháy to một chút, tôi vừa ngồi sưởi vừa hong. Ngồi nghỉ một lát là thấy lạnh.”", "soseki-kusamakura:2.14": "“Vâng, tôi nhóm ngay đây. Mời ông xơi chén trà.”", "soseki-kusamakura:2.15": "Nói rồi vừa đứng dậy, bà vừa xùy xùy hai tiếng đuổi gà xuống. Đôi vợ chồng gà cục cục chạy, từ chiếu màu nâu cháy giẫm lên cả trong hộp kẹo bánh, rồi phóng ra đường. Con trống lúc chạy còn ỉa lên bánh.", "soseki-kusamakura:2.16": "“Mời ông,” bà cụ chẳng biết từ lúc nào đã đặt chén trà lên chiếc khay khoét, đưa ra. Đáy chén cháy đen màu trà, ba cánh hoa mai vẽ một nét được nung vào tùy tiện.", "soseki-kusamakura:2.17": "“Mời ông xơi bánh,” lần này bà mang đến mấy cái bánh vừng xoắn và bánh que bột mịn bị gà giẫm lên. Tôi nhìn xem phân có dính vào đâu không, thì cục phân ấy vẫn nằm lại trong hộp.", "soseki-kusamakura:2.18": "Bà cụ mặc áo ghi lê không tay, thắt dây buộc tay áo, ngồi thụp trước bếp lò. Tôi lấy sổ phác họa ra trong ngực áo, vừa vẽ nghiêng mặt bà cụ vừa bắt chuyện.", "soseki-kusamakura:2.19": "“Yên tĩnh dễ chịu nhỉ.”", "soseki-kusamakura:2.20": "“Vâng, như ông thấy đấy, chốn núi làng.”", "soseki-kusamakura:2.21": "“Chim oanh có hót không?”", "soseki-kusamakura:2.22": "“Có, hầu như ngày nào cũng hót. Quanh đây mùa hè cũng hót.”", "soseki-kusamakura:2.23": "“Tôi muốn nghe quá. Càng không nghe thấy càng muốn nghe.”", "soseki-kusamakura:2.24": "“Tiếc là hôm nay — cơn mưa vừa rồi làm nó trốn đâu mất.”", "soseki-kusamakura:2.25": "Đúng lúc đó, trong bếp lò nổ lách tách, lửa đỏ bỗng bùng lên, phụt ra hơn một thước.", "soseki-kusamakura:2.26": "“Nào, mời ông hơ lửa. Chắc ông lạnh lắm.” Nhìn ra mép mái, khói xanh vừa đâm vào đã tan, còn để lại vết nhạt quấn lên hiên ván.", "soseki-kusamakura:2.27": "“Ôi, dễ chịu quá, nhờ bà mà tôi sống lại.”", "soseki-kusamakura:2.28": "“Mưa cũng tạnh đúng lúc. Kìa, mỏm Tengu đã hiện ra rồi.”", "soseki-kusamakura:2.29": "Cơn gió núi nóng nảy thổi tan bầu trời xuân do dự hay u ám, quét qua dứt khoát, một góc núi phía trước sáng rực không chút lưu luyến, nơi ngón tay bà lão chỉ, sừng sững như cột đẽo thô chót vót, nghe nói đó là mỏm Tengu.", "soseki-kusamakura:2.30": "Tôi nhìn mỏm Tengu trước, rồi nhìn bà cụ, lần thứ ba thì nhìn so cả hai một nửa một nửa. Là họa sĩ, trong đầu tôi chỉ có hai gương mặt bà lão: bà lão Takasago và mụ sơn quỷ do Rosetsu vẽ. Xem tranh Rosetsu, tôi cảm thấy bà lão lý tưởng là thứ rợn người. Nên đặt giữa lá đỏ hoặc dưới trăng lạnh, tôi nghĩ vậy. Đến khi xem buổi biểu diễn Noh đặc biệt của Hosho, tôi ngạc nhiên rằng quả thực nét mặt bà lão cũng có thể dịu dàng thế. Chiếc mặt nạ ấy hẳn do bậc danh thủ khắc. Tiếc là tôi nghe sót tên tác giả, nhưng người già mà thể hiện như vậy thì trông thật đầy đặn, ôn hòa, ấm áp. Đó là thứ đồ bài trí đặt cạnh bình phong vàng, cạnh gió xuân, hay cả với hoa anh đào cũng chẳng sao. Với tôi, hơn mỏm Tengu, bà cụ không tay áo, duỗi lưng, che tay ngóng xa chỉ về phía đằng kia, là điểm cảnh thích hợp cho con đường núi mùa xuân. Tôi vừa cầm sổ phác họa lên, nói đợi thêm chút nữa, thì dáng bà đã rã ra.", "soseki-kusamakura:2.31": "Chẳng biết làm gì, tôi hơ cuốn sổ phác họa trên lửa cho khô, rồi hỏi:", "soseki-kusamakura:2.32": "“Bà ơi, bà có vẻ khỏe nhỉ.”", "soseki-kusamakura:2.33": "“Vâng. Ơn trời tôi còn mạnh — vẫn cầm kim, vẫn xe sợi gai, vẫn xay bột làm bánh dango.”", "soseki-kusamakura:2.34": "Tôi thấy muốn bắt bà cụ này xay cối đá thử xem. Nhưng không thể đặt yêu cầu như thế, nên tôi bỏ qua.", "soseki-kusamakura:2.35": "“Từ đây đến Nakoi chưa đầy một ri phải không nhỉ?” tôi hỏi sang chuyện khác.", "soseki-kusamakura:2.36": "“Vâng, người ta nói là hai mươi tám chō. Ông đi tắm suối chữa bệnh à…”", "soseki-kusamakura:2.37": "“Nếu không đông thì tôi định ở lại một chút, nhưng còn tùy hứng.”", "soseki-kusamakura:2.38": "“Dạ không, từ khi chiến tranh nổ ra, chẳng còn ai đến cả. Gần như đóng cửa.”", "soseki-kusamakura:2.39": "“Lạ nhỉ. Vậy có khi họ không cho trọ.”", "soseki-kusamakura:2.40": "“Dạ không, ông nhờ thì lúc nào cũng cho trọ.”", "soseki-kusamakura:2.41": "“Nhà trọ chỉ có một nhà thôi nhỉ.”", "soseki-kusamakura:2.42": "“Vâng, ông cứ hỏi nhà Shiboda thì biết ngay. Của làng đấy, chẳng rõ là chỗ tắm chữa bệnh hay nhà ở ẩn.”", "soseki-kusamakura:2.43": "“Vậy là không có khách cũng chẳng sao.”", "soseki-kusamakura:2.44": "“Ông đến lần đầu à?”", "soseki-kusamakura:2.45": "“Không, lâu rồi tôi có đến một lần.”", "soseki-kusamakura:2.46": "Cuộc chuyện trò hơi ngắt quãng. Mở sổ ra lặng lẽ vẽ con gà lúc nãy, thì tận đáy đôi tai đang lặng, tiếng chuông ngựa leng keng bắt đầu vang lên. Tiếng ấy tự nhiên gõ nhịp, sinh ra một điệu trong đầu. Cảm giác như đang ngủ mà trong mơ bị tiếng chày cối nhà bên dẫn dụ. Tôi thôi vẽ gà, ở mép cùng trang ghi:", "soseki-kusamakura:2.47": "Gió xuân / bên tai Izen / chuông ngựa", "soseki-kusamakura:2.48": "tôi viết thử. Từ lúc leo núi đến nay, tôi gặp năm sáu con ngựa. Cả năm sáu con đều đeo yếm bụng, rung chuông. Không giống ngựa đời nay.", "soseki-kusamakura:2.49": "Rồi khúc hát phu ngựa thong thả phá giấc mộng một con đường núi vắng, giữa lúc xuân đã muộn. Trong tiếng buồn thương ẩn một âm điệu nhàn nhã, nghĩ thế nào cũng là tiếng vẽ trong tranh.", "soseki-kusamakura:2.50": "Khúc hát phu ngựa / vượt đèo Suzuka / mưa xuân", "soseki-kusamakura:2.51": "lần này tôi viết chéo, nhưng viết xong mới nhận ra đây không phải câu của mình.", "soseki-kusamakura:2.52": "“Lại có ai đến rồi,” bà cụ nói như nửa tự nói với mình.", "soseki-kusamakura:2.53": "Chỉ có một con đường xuân, nên người đi kẻ về hẳn đều là người quen. Năm sáu tiếng leng keng tôi gặp lúc nãy hẳn cũng đều từng được bà cụ nghĩ thầm “lại có ai đến rồi” khi xuống núi, “lại có ai đến rồi” khi lên núi. Con đường vắng lặng xuyên suốt xuân xưa nay, trong xóm nhỏ đầy hoa đến mức nếu ghét hoa thì chẳng còn chỗ đặt chân, bà cụ đã đếm hết bao nhiêu tiếng leng keng, leng keng từ bao năm trước, để tới mái đầu bạc hôm nay.", "soseki-kusamakura:2.54": "Khúc hát phu ngựa / tóc bạc chẳng nhuộm / xuân tàn", "soseki-kusamakura:2.55": "tôi ghi sang trang sau, nhưng thế này chưa nói hết cảm xúc của mình, hẳn còn nghĩ ra được câu hay hơn, tôi vừa nhìn chằm chằm đầu bút chì vừa nghĩ. Nhất định phải đưa chữ tóc bạc vào, đưa cả điệu hát bao đời, cả đề khúc hát phu ngựa, thêm cả mùa xuân, rồi gói gọn trong mười bảy chữ, đang mày mò thì,", "soseki-kusamakura:2.56": "“Chào bà,” người dắt ngựa thật đã dừng trước quán, gọi to.", "soseki-kusamakura:2.57": "“Ơ bác Gen đấy à. Lại xuống thành à?”", "soseki-kusamakura:2.58": "“Bà có cần mua gì thì tôi mua giúp cho.”", "soseki-kusamakura:2.59": "“Ừ, bác đi qua phố Kajimachi thì xin con bé lấy cho tôi một tấm bùa chùa Reigan.”", "soseki-kusamakura:2.60": "“Vâng, tôi lấy cho. Một tấm thôi à. — Cô Aki lấy được chỗ tốt, hạnh phúc thật. Phải không bà.”", "soseki-kusamakura:2.61": "“Ơn trời hôm nay không phải lo. Chẳng biết có gọi là hạnh phúc không nữa.”", "soseki-kusamakura:2.62": "“Hạnh phúc chứ còn gì, bà. Thử so với cô chủ Nakoi mà xem.”", "soseki-kusamakura:2.63": "“Thật tội nghiệp. Có nhan sắc như thế. Dạo này đã khá hơn chút nào chưa?”", "soseki-kusamakura:2.64": "“Có đâu, vẫn như cũ.”", "soseki-kusamakura:2.65": "“Khổ quá,” bà cụ thở một hơi dài.", "soseki-kusamakura:2.66": "“Khổ lắm,” bác Gen vuốt mũi ngựa.", "soseki-kusamakura:2.67": "Lá lẫn hoa anh đào núi um tùm cành đang ngậm đầy những giọt mưa rơi từ bầu trời sâu, vẫn nguyên khối, nhưng lúc này bị gió thổi qua gạt chân, không chịu nổi, rào rào lăn khỏi chỗ ở tạm. Con ngựa giật mình, lắc cái bờm dài lên xuống.", "soseki-kusamakura:2.68": "“Cô-ra!” tiếng bác Gen quát, cùng tiếng leng keng leng keng, phá vỡ cuộc trầm tư của tôi.", "soseki-kusamakura:2.69": "Bà cụ nói: “Bác Gen này, tôi vẫn còn thấy trước mắt bộ dạng lúc cô ấy đi lấy chồng. Áo furisode thêu vạt, búi tóc shimada cao, cưỡi ngựa…”", "soseki-kusamakura:2.70": "“Phải rồi, không phải đi thuyền. Là ngựa. Cũng nghỉ chân ở đây đấy, bà nhỉ.”", "soseki-kusamakura:2.71": "“Ừ, lúc con ngựa của cô dừng dưới gốc anh đào đó, hoa anh đào rụng lả tả, làm búi shimada vốn đẹp đẽ loang lổ đốm.”", "soseki-kusamakura:2.72": "Tôi lại mở sổ phác họa. Cảnh này vẽ được, thơ được. Trong lòng hiện hình cô dâu, tưởng tượng cảnh ngày ấy, tôi đắc ý,", "soseki-kusamakura:2.73": "Vượt mùa hoa nở, khéo thay / nàng dâu cưỡi ngựa", "soseki-kusamakura:2.74": "viết xuống. Lạ là y phục, tóc, ngựa, anh đào đều hiện rõ trước mắt, chỉ riêng gương mặt cô dâu tôi nghĩ mãi không ra. Một lúc, nghĩ gương mặt này hay gương mặt kia, thì bóng dáng Ophelia do Millais vẽ bỗng hiện ra, khớp vào dưới búi shimada. Hỏng rồi, tôi liền phá ngay bức họa vừa dựng. Y phục, tóc, ngựa, anh đào trong nháy mắt dọn sạch khỏi đạo cụ trong lòng, nhưng chỉ riêng dáng Ophelia chắp tay trôi trên mặt nước mờ mờ còn ở đáy ngực, chẳng sao sạch, như phủi khói bằng chổi cọ. Giống sao chổi kéo đuôi trên trời, thấy lòng là lạ.", "soseki-kusamakura:2.75": "“Vậy thì xin phép bà,” bác Gen chào.", "soseki-kusamakura:2.76": "“Lúc về ghé lại nhé. Mưa xui thế này chặng Bảy Khúc chắc khó đi.”", "soseki-kusamakura:2.77": "“Vâng, cũng hơi vất vả,” bác Gen cất bước. Con ngựa của bác Gen cũng cất bước. Leng keng leng keng.", "soseki-kusamakura:2.78": "“Người kia là người Nakoi à?”", "soseki-kusamakura:2.79": "“Vâng, là Genbei ở Nakoi.”", "soseki-kusamakura:2.80": "“Người đó có chở cô dâu nào lên ngựa qua đèo phải không?”", "soseki-kusamakura:2.81": "“Lúc cô chủ nhà Shiboda về nhà chồng trong thành, Genbei dắt dây cương, cho cô cưỡi con ngựa xám mà đi qua. — Ngày tháng trôi nhanh, năm nay đã năm năm rồi.”", "soseki-kusamakura:2.82": "Chỉ khi đối mặt gương mới than tóc mình bạc là người thuộc hạng hạnh phúc. Phải bấm ngón tay mới hiểu cái nhanh của vòng quay năm năm ngày tháng, thì bà cụ đáng gọi là gần tiên hơn người. Tôi đáp thế này.", "soseki-kusamakura:2.83": "“Hẳn đẹp lắm. Giá tôi đến xem được.”", "soseki-kusamakura:2.84": "“Ha ha, bây giờ ông vẫn xem được. Nếu ông đến chỗ tắm chữa bệnh, thế nào cô cũng ra chào.”", "soseki-kusamakura:2.85": "“Ồ, bây giờ cô ấy về quê rồi à. Giá mà vẫn mặc áo furisode thêu vạt, búi tóc shimada cao.”", "soseki-kusamakura:2.86": "“Ông cứ nhờ thử. Cô sẽ mặc cho ông xem.”", "soseki-kusamakura:2.87": "Tôi nghĩ chắc không đâu, nhưng thái độ bà cụ lại nghiêm túc lạ. Chuyến đi phi nhân tình mà không có kiểu người này thì chẳng thú. Bà cụ nói:", "soseki-kusamakura:2.88": "“Cô chủ giống nàng Nagara lắm.”", "soseki-kusamakura:2.89": "“Giống mặt à?”", "soseki-kusamakura:2.90": "“Không ạ. Giống cảnh ngộ ạ.”", "soseki-kusamakura:2.91": "“Ồ, nàng Nagara ấy là ai vậy?”", "soseki-kusamakura:2.92": "“Ngày xưa làng này có một thiếu nữ con nhà trưởng giả rất đẹp tên là nàng Nagara, nghe đâu thế.”", "soseki-kusamakura:2.93": "“Ồ.”", "soseki-kusamakura:2.94": "“Thế mà cô ấy bị hai chàng cùng lúc đem lòng yêu, ông ạ.”", "soseki-kusamakura:2.95": "“Ra vậy.”", "soseki-kusamakura:2.96": "“Theo chàng Sasada hay theo chàng Sasabe, nàng sớm tối băn khoăn, nhưng không theo nổi ai, rốt cuộc làm bài ca:", "soseki-kusamakura:2.97": "Thu về, trên bông lau, giọt sương đọng / như sương kia, ta thấy mình sắp tan", "soseki-kusamakura:2.98": "rồi gieo mình xuống vực sông mà chết.”", "soseki-kusamakura:2.99": "Tôi không ngờ đến chốn núi làng này, từ một bà cụ thế này, bằng lời cổ nhã thế này, lại nghe được chuyện cổ nhã thế này.", "soseki-kusamakura:2.100": "“Đi xuống phía đông năm chō nữa, bên đường có tháp ngũ luân. Nhân tiện ông ghé thăm mộ nàng Nagara.”", "soseki-kusamakura:2.101": "Trong lòng tôi quyết thế nào cũng ghé xem. Bà cụ nói tiếp phần sau.", "soseki-kusamakura:2.102": "“Cô chủ Nakoi cũng bị hai người đàn ông đeo đuổi. Một người cô gặp lúc đi học ở Kyoto, một người là người giàu nhất thành này.”", "soseki-kusamakura:2.103": "“Ồ, vậy cô ấy theo ai?”", "soseki-kusamakura:2.104": "“Bản thân cô muốn theo người Kyoto, nhưng cha mẹ ép cưới bên này, chắc cũng có lắm lý do…”", "soseki-kusamakura:2.105": "“Thế là may, khỏi phải gieo mình xuống vực.”", "soseki-kusamakura:2.106": "“Nhưng — nhà bên kia hỏi cưới vì nhan sắc, có lẽ cũng chiều chuộng lắm, nhưng vốn bị ép mà đi, nên chẳng hòa thuận, họ hàng cũng lo lắng nhiều. Rồi đến cuộc chiến này, ngân hàng nơi chồng cô làm việc sập. Từ đó cô lại về Nakoi. Người đời đủ điều bảo cô bất nhân, bạc tình. Vốn cô cực kỳ nhút nhát hiền lành, dạo này tính nết dữ lên nhiều, nghe Genbei mỗi lần đến đều nói lo lo. …”", "soseki-kusamakura:2.107": "Nghe tiếp phần sau thì hỏng hết cái ý đồ vốn đẹp. Như thể vừa mới sắp thành tiên thì có ai đến thúc giục trả áo lông vũ, trả áo lông vũ. Tôi mạo hiểm chặng Bảy Khúc, vất vả lắm mới đến được đây, mà bị kéo tuột xuống cõi tục bừa bãi thế thì phí cái chuyến ung dung rời nhà. Chuyện đời mà đi sâu quá mức thì mùi phù thế thấm qua lỗ chân lông, ghét bám thân nặng nề.", "soseki-kusamakura:2.108": "“Bà ơi, đi Nakoi chỉ có một đường thôi nhỉ,” tôi nói, đặt cạch một đồng bạc mười sen lên ghế dài rồi đứng dậy.", "soseki-kusamakura:2.109": "“Từ tháp ngũ luân Nagara rẽ xuống bên phải thì được đường tắt, ngắn đi chừng sáu chō. Đường xấu, nhưng với người trẻ như ông chắc hợp hơn. — Ông trả nhiều tiền trà quá — ông đi cẩn thận nhé.”", "soseki-kusamakura:3.1": "Ba", "soseki-kusamakura:3.2": "Tối qua tôi có cảm giác lạ.", "soseki-kusamakura:3.3": "Tôi đến quán trọ vào khoảng tám giờ tối, nên cấu trúc nhà, cách bố trí vườn thì khỏi nói, đến đông tây tôi cũng chẳng phân biệt được. Bị dẫn đi vòng vòng qua nơi như hành lang, rốt cuộc tôi được cho vào gian phòng nhỏ chừng sáu chiếu. Khác hẳn lần xưa đến. Ăn tối xong, tắm xong, về phòng uống trà thì cô hầu gái nhỏ đến hỏi có trải giường không.", "soseki-kusamakura:3.4": "Lạ là, từ việc tiếp nhận khi đến quán, hầu bữa tối, dẫn đi bể tắm, đến cực nhọc trải giường, tất cả đều do một cô hầu nhỏ này lo. Thế mà cô hầu rất ít nói. Nhưng cũng chẳng quê mùa. Cô thắt dây lưng đỏ chẳng chút duyên dáng, cầm đèn giấy kiểu cổ, dẫn tôi đi vòng vèo qua nơi như hành lang, như cầu thang; rồi cũng chiếc dây lưng ấy, cũng ngọn đèn ấy, mấy lần đi xuống nơi không rõ hành lang hay bậc thang ấy, dẫn tôi tới bể tắm, lúc đó chính tôi đã thấy như mình đang đi qua lại trong một tấm canvas.", "soseki-kusamakura:3.5": "Lúc hầu bữa, cô nói gần đây không có khách nên các phòng khác chưa quét dọn, xin ông chịu khó ở gian thường dùng. Lúc trải giường, cô nói một câu có hơi người là xin ông cứ ngủ cho thong thả, rồi đi ra, nhưng khi tiếng chân cô xa dần xuống dưới theo hành lang quanh co kia, phía sau lặng ngắt, chẳng thấy hơi người, tôi cứ bận lòng.", "soseki-kusamakura:3.6": "Từ khi sinh ra, trải nghiệm như thế chỉ có một lần. Ngày xưa, tôi từng đi bộ xuyên Boshu từ Tateyama sang bên kia, từ Kazusa đến Choshi dọc theo bãi biển. Một đêm nọ, tôi trọ ở một nơi nọ. Ngoài cách gọi là một nơi nọ thì không còn cách nào khác. Nay tên đất lẫn tên quán tôi quên sạch. Ngay cả việc có thật là trọ quán không cũng thành vấn đề. Một ngôi nhà to, mái cao, chỉ có hai người đàn bà. Khi tôi hỏi có cho trọ không, người già đáp vâng, người trẻ dẫn tôi vào, tôi theo, đi qua mấy gian rộng đổ nát, tới gian gác lửng ở tận cùng. Ba bậc lên, từ hành lang sắp bước vào phòng, thì một bụi trúc cao nghiêng nghiêng dưới mái hiên ván đón làn gió chiều, nhẹ lướt qua vai qua đầu tôi, đã làm tôi lạnh người. Ván hiên đã mục. Tôi nói sang năm măng sẽ đâm xuyên hiên, trong phòng đầy trúc, thì cô gái trẻ chẳng nói gì, chỉ cười tủm tỉm rồi đi ra.", "soseki-kusamakura:3.7": "Đêm ấy bụi trúc kia xào xạc bên gối, tôi không ngủ được. Mở cửa giấy ra, vườn là một cánh đồng cỏ, đêm hè trăng sáng, đưa mắt nhìn thì hàng rào tường vách chẳng có gì, nối thẳng vào quả đồi cỏ lớn. Bên kia đồi cỏ là biển cả, sóng rầm rầm đến dọa cõi người. Tôi không ngủ chút nào cho đến sáng, cố chịu trong chiếc màn khả nghi, nghĩ rằng như thể chuyện trong sách tranh kusazōshi.", "soseki-kusamakura:3.8": "Sau đó tôi cũng đi nhiều nơi, nhưng cảm giác như thế chưa từng có, cho đến đêm nay trọ ở Nakoi này.", "soseki-kusamakura:3.9": "Nằm ngửa, tình cờ mở mắt, thấy trên ô thoáng treo một bức hoành có viền sơn son. Nằm đó mà đọc rõ những chữ “Bóng trúc quét thềm, bụi chẳng động”. Lạc khoản Daitetsu cũng thấy rõ. Về thư pháp tôi hoàn toàn không có mắt thẩm định, nhưng thường ngày tôi ưa nét bút của hòa thượng Kosen phái Obaku. Ingen, Sokuhi, Mokuan mỗi người có cái hay, nhưng chữ Kosen cổ kính mà cứng cỏi nhất, lại nhã thuần nữa. Nay nhìn bảy chữ này, từ ngòi bút đến cách vận tay, thế nào cũng chỉ nghĩ là Kosen. Nhưng thực ghi là Daitetsu thì hẳn là người khác. Có thể ở Obaku từng có nhà sư tên Daitetsu. Nhưng nếu vậy thì màu giấy lại quá mới. Thế nào cũng chỉ thấy là đồ mới làm mấy ngày nay.", "soseki-kusamakura:3.10": "Tôi quay sang bên. Bức tranh hạc của Jakuchu treo trong hõm tường đập vào mắt. Việc này tôi am hiểu theo nghề, khi bước vào phòng đã nhận ra là kiệt tác. Tranh Jakuchu phần nhiều là tranh màu tinh xảo, nhưng con hạc này là một nét bút không ngại thế gian, đứng thon thả trên một chân, thân hình quả trứng nhẹ nhàng đặt lên, rất hợp ý tôi, nét phiêu dật chứa đến tận mũi mỏ dài. Cạnh hõm tường lược bỏ giá chéo, nối với tủ thường. Trong tủ có gì thì không biết.", "soseki-kusamakura:3.11": "Tôi chìm vào giấc ngủ êm đềm. Trong mơ.", "soseki-kusamakura:3.12": "Nàng Nagara mặc furisode, cưỡi ngựa xám qua đèo, thì chàng Sasada và chàng Sasabe bất ngờ nhảy ra, kéo từ hai phía. Người đàn bà đột nhiên hóa thành Ophelia, trèo lên cành liễu, trôi giữa sông, cất giọng đẹp hát. Tôi muốn cứu, cầm cây sào dài đuổi theo đến Mukojima. Nàng chẳng có vẻ khổ, vừa cười vừa hát, trôi xuôi dòng chẳng biết đâu là cuối. Tôi vác sào, kêu ới ới.", "soseki-kusamakura:3.13": "Rồi tôi tỉnh. Mồ hôi rịn dưới nách. Tôi nghĩ mình mơ một giấc mơ nhã tục lẫn lộn thật lạ. Ngày xưa thiền sư Đại Huệ nhà Tống, sau khi ngộ đạo, việc gì cũng không có chuyện không như ý, chỉ trong mơ tục niệm cứ nổi lên làm ngài khổ tâm lâu, quả là có lý. Kẻ lấy văn nghệ làm tính mạng thì phải mơ đẹp hơn thế mới có uy. Giấc mơ thế này phần lớn chẳng thành thơ thành tranh, tôi nghĩ, rồi trở mình, thì chẳng biết từ lúc nào trăng đã chiếu lên cửa giấy, hai ba cành cây ngả bóng chéo. Đêm xuân lạnh trong vắt.", "soseki-kusamakura:3.14": "Có lẽ do cảm giác, hình như ai đó đang hát nhỏ. Bài hát trong mơ lọt ra cõi này, hay tiếng cõi này lạc vào xứ mơ xa trong lúc còn tỉnh, tôi vểnh tai. Chắc chắn có ai đang hát. Dù là giọng nhỏ thấp, nhưng nó làm cho đêm xuân sắp ngủ còn đập thoi thóp một mạch. Lạ là, ngoài điệu ra, còn nghe được cả lời — chẳng phải hát ngay bên gối nên lời không thể phân biệt — thế mà cái không thể nghe được ấy lại nghe rõ. Thu về, trên bông lau, giọt sương đọng / như sương kia, ta thấy mình sắp tan — hình như cứ lặp đi lặp lại bài ca của nàng Nagara.", "soseki-kusamakura:3.15": "Ban đầu tiếng nghe gần hiên, dần dần mảnh đi, xa đi. Cái đột ngột tắt thì có cảm giác đột ngột nhưng ít thương cảm. Người nghe tiếng dứt bặt thì lòng cũng thấy cái cảm giác dứt bặt. Với hiện tượng tự nhiên nhỏ dần không dấu ngắt, lúc nào chẳng hay đã tan, tôi cũng rút ngắn từng giây, chia nhỏ từng phút, lòng yếu mềm càng yếu mềm thêm. Như bệnh nhân sắp chết, như ngọn đèn sắp tắt, chỉ làm lòng rối bởi nó sắp dứt chưa, sắp dứt chưa, trong sâu bài hát này có điệu gom hết nỗi hận xuân của thiên hạ.", "soseki-kusamakura:3.16": "Từ nãy tôi nhịn nằm trong chăn nghe, nhưng khi tiếng hát xa dần, tai tôi, dù biết bị câu đi, vẫn muốn đuổi theo tiếng ấy. Càng mảnh thì càng thấy chỉ còn mỗi cái tai cũng muốn bay theo. Trước khắc nghĩ rằng có sốt ruột đến mấy cũng chẳng còn vang đến màng nhĩ, tôi không chịu nổi, vô thức chui khỏi chăn, đồng thời kéo nhẹ cửa giấy mở ra. Lúc ấy từ đầu gối xuống, người tôi tắm chéo trong ánh trăng. Bóng cây cũng đổ lay động lên bộ đồ ngủ.", "soseki-kusamakura:3.17": "Lúc mở cửa không để ý chuyện ấy. Chợt “giọng ấy ở đâu”, tai tôi nhìn thấu hướng chạy — nó ở bên kia. Quay lưng vào thân cây tưởng là hải đường, lạnh lùng giấu mình trong ánh trăng, một bóng mờ mờ đang đứng. Đến cả ý thức “là nó chăng” cũng chưa kịp in rõ vào lòng, thì vật đen giẫm nát bóng hoa mà rẽ sang phải. Góc dãy nhà nối liền gian phòng tôi ở lập tức che khuất dáng người đàn bà cao, thon thả, đang lướt đi.", "soseki-kusamakura:3.18": "Chỉ một chiếc yukata mượn mặc, tôi bám vào cửa giấy ngơ ngẩn hồi lâu, rồi hoàn hồn, mới biết xuân vùng núi cũng khá lạnh. Dù sao cũng chui lại vào lỗ chăn vừa thoát ra, nghĩ ngợi. Rút đồng hồ bỏ túi từ dưới chiếc gối bó, thì đã một giờ mười mấy phút. Lại nhét xuống dưới gối nghĩ tiếp. Hẳn không phải ma. Không phải ma thì là người, đã là người thì là đàn bà. Có khi là cô con gái nhà này. Nhưng cô con gái đã về nhà mẹ mà nửa đêm ra vườn liền núi thì hơi chẳng ổn. Dù sao cũng không ngủ được. Đến chiếc đồng hồ dưới gối cũng tích tắc lên tiếng. Chưa bao giờ tôi bận tâm tiếng đồng hồ bỏ túi, nhưng riêng đêm nay nó như giục: nào nghĩ đi, nào nghĩ đi, như khuyên: đừng ngủ, đừng ngủ. Thật quá đáng.", "soseki-kusamakura:3.19": "Cái đáng sợ, nếu nhìn như nó vốn là đáng sợ, thì thành thơ. Cái rợn, rời khỏi mình, nghĩ như chỉ riêng nó là rợn, thì thành tranh. Thất tình thành đề tài nghệ thuật cũng hoàn toàn thế. Quên nỗi khổ thất tình, mà thuần khách quan hình dung trước mắt chỗ dịu dàng của nó, chỗ nơi đồng cảm trú ngụ, chỗ chứa ưu sầu, tiến một bước mà nói là chỗ tràn đầy chính nỗi khổ thất tình, thì thành chất liệu văn học mỹ thuật. Có kẻ ở đời bịa ra thất tình vốn chẳng có, tự mình cố ý phiền muộn, thèm lấy khoái lạc. Người thường chê đó là ngu, là điên. Nhưng tự vẽ đường nét bất hạnh rồi ưa sống trong đó, với tự khắc họa non nước hư vô rồi vui trong trời đất trong bình, thì về chỗ đã có được lập trường nghệ thuật phải nói là hoàn toàn như nhau. Về điểm này, nhiều nghệ sĩ ở đời (còn đời thường thì không biết) với tư cách nghệ sĩ còn ngu hơn, điên hơn người thường. Chúng ta khi đi bộ dép rơm, từ sáng đến tối than khổ khổ liên miên, nhưng khi kể chuyện đã qua với người ta thì chẳng lộ chút vẻ than phiền. Chuyện vui chuyện sướng thì khỏi nói, cả chuyện phàn nàn ngày xưa cũng thao thao đắc ý. Đó không phải có ý tự dối hay lừa người. Trong chuyến đi ta có tâm trạng người thường, đến khi kể chuyện đã qua thì đã ở thái độ nhà thơ, nên mới có mâu thuẫn ấy. Vậy nên có thể gọi nghệ sĩ là người mài mòn một góc mang tên lẽ thường của thế giới vuông vức, rồi sống trong hình tam giác.", "soseki-kusamakura:3.20": "Bởi vậy dù là thiên nhiên hay nhân sự, ở chỗ đám đông tục khiếp sợ cho là khó gần, nghệ sĩ nhìn thấy vô số ngọc quý, biết được báu vật vô thượng. Tục gọi đó là mỹ hóa. Thực ra chẳng phải mỹ hóa gì. Ánh sáng rực rỡ vốn từ xưa đã hiện hữu rõ ràng trong thế giới hiện tượng. Chỉ vì một lớp màng che mắt khiến hoa hư không loạn rơi, vì xiềng xích tục lụy trói chắc khó cắt, vì vinh nhục được mất ép vào mình từng niệm từng niệm tha thiết, mà cho đến khi Turner vẽ tàu hỏa, người ta không hiểu cái đẹp của tàu hỏa, cho đến khi Okyo vẽ ma, người ta cứ bỏ qua mà không biết cái đẹp của ma.", "soseki-kusamakura:3.21": "Cái bóng tôi vừa thấy cũng thế, nếu coi chỉ là hiện tượng ấy mà thôi thì ai nhìn, ai nghe cũng đầy thi vị. — Suối nước nóng làng hẻo lánh, — bóng hoa đêm xuân, — tiếng ngâm khẽ trước trăng, — dáng người đêm mờ — thứ nào cũng là đề tài ưa thích của nghệ sĩ. Có đề tài đẹp như thế trước mắt mà tôi lại đi soi xét thừa thãi, ném thăm dò vô ích. Cảnh nhã vốn đẹp bị lý lẽ chen vào, cái phong lưu cầu còn chẳng được bị nỗi ghê rợn giẫm bẹp. Thế này thì phi nhân tình cũng chẳng đáng treo biển. Phải tu thêm chút nữa mới đủ tư cách tuyên bố với người là nhà thơ hay họa sĩ. Tôi từng nghe ngày xưa họa sĩ Ý Salvator Rosa vì một lòng muốn nghiên cứu kẻ trộm mà đem thân mạo hiểm đi vào bầy sơn tặc. Đã phiêu nhiên nhét sổ tranh vào ngực rời nhà thì ít ra tôi cũng cần quyết tâm cỡ đó, kẻo xấu hổ.", "soseki-kusamakura:3.22": "Lúc thế này làm sao trở về lập trường thi vị? Chỉ cần đặt chính cảm giác của mình trước mắt, lùi một bước khỏi cảm giác ấy, bình tĩnh như thật, tạo ra chỗ trống để kiểm tra nó như người khác. Nhà thơ có nghĩa vụ tự mổ xác mình, công bố bệnh tình ra thiên hạ. Phương tiện thì có nhiều, nhưng gần tay nhất là dùng bừa bất cứ gì gói vào mười bảy chữ. Mười bảy chữ là thể thơ nhẹ nhàng tiện dụng nhất nên khi rửa mặt, khi vào nhà xí, khi đi tàu điện đều làm được dễ. Mười bảy chữ làm dễ nghĩa là dễ thành nhà thơ, mà thành nhà thơ là một loại giác ngộ nên không cần khinh vì nó nhẹ tiện. Càng nhẹ tiện càng thêm công đức nên tôi nghĩ ngược lại càng đáng trọng. Cứ giả định hơi nổi giận. Nổi giận xong lập tức làm mười bảy chữ. Khi làm mười bảy chữ thì cơn giận của mình đã hóa thành người khác. Một người không thể cùng lúc vừa nổi giận vừa làm haiku. Hơi rớt nước mắt. Làm nước mắt này thành mười bảy chữ. Vừa làm xong là vui. Khi gói nước mắt vào mười bảy chữ, nước mắt khổ đau rời khỏi mình, mình chỉ còn niềm vui rằng ta là kẻ biết khóc.", "soseki-kusamakura:3.23": "Đó là chủ trương thường ngày của tôi. Đêm nay tôi cũng định thực hành chủ trương này, nằm trong chăn dựng sự việc kia thành nhiều câu haiku. Làm xong mà không ghi lại thì tản mạn hỏng mất, nên coi đó là một cuộc tu luyện kỹ lưỡng, tôi mở sổ phác họa đặt bên gối.", "soseki-kusamakura:3.24": "“Hải đường rũ sương: kẻ cuồng si” — tôi viết đầu tiên rồi đọc thử, chẳng thú vị gì, nhưng cũng chẳng rợn. Kế tiếp tôi làm “Bóng hoa, bóng người đẹp, mờ mờ”, nhưng trùng từ mùa. Mà thôi, gì cũng được, miễn lòng yên ổn thư thái. Rồi tôi làm “Hồ ly Chính nhất vị hóa thành nàng, trăng mờ”, nhưng nghe như một câu thơ hài kyōku, chính tôi cũng thấy buồn cười.", "soseki-kusamakura:3.25": "Điệu này thì ổn, tôi hứng lên, ghi hết những câu nghĩ ra.", "soseki-kusamakura:3.26": "Rụng sao xuân xuống, nửa đêm làm trâm cài", "soseki-kusamakura:3.27": "Đêm xuân, mây thấm ướt / mái tóc mới gội", "soseki-kusamakura:3.28": "Xuân đêm nay / dáng ai hầu hát", "soseki-kusamakura:3.29": "Đêm trăng / tinh hải đường hiện ra", "soseki-kusamakura:3.30": "Tiếng hát đôi lúc / dưới trăng qua lại / xuân xa gần", "soseki-kusamakura:3.31": "Quyết lòng, xuân khuya dần / một mình ta", "soseki-kusamakura:3.32": "Thử mãi như thế, chẳng biết từ lúc nào tôi díu mắt buồn ngủ.", "soseki-kusamakura:3.33": "Mê mang — có phải là tính từ nên dùng cho lúc này chăng. Trong giấc ngủ say chẳng ai nhận ra mình. Lúc tỉnh táo thì chẳng ai quên ngoại giới. Chỉ giữa hai cõi có một cảnh ảo mỏng như sợi chỉ nằm ngang. Nói tỉnh thì quá mờ, bảo ngủ thì còn dư sinh khí. Đó là trạng thái đem hai cõi thức ngủ đựng trong cùng một bình, dùng cọ màu thi ca mà khuấy cho lẫn. Làm nhòa màu tự nhiên đến trước giấc mơ, đẩy vũ trụ nguyên trạng thêm một bậc vào xứ sương. Nhờ cánh tay yêu quái của ma ngủ, vuốt nhẵn mọi góc thực tướng, đồng thời trong càn khôn đã được làm dịu ấy, tự mình cho chạy một mạch nhỏ trì độn. Như khói bò sát đất muốn bay mà chẳng bay được, hồn tôi muốn rời vỏ mà không nỡ rời. Muốn thoát mà do dự, do dự rồi lại muốn thoát, cuối cùng đến hồn cũng khó giữ thành một khối riêng, màn sương u uẩn chẳng tan mà quấn quanh tứ chi ngũ thể, là tâm trạng lưu luyến quyến luyến.", "soseki-kusamakura:3.34": "Đang dạo như thế trong cõi nửa tỉnh nửa mê, thì cánh cửa kéo ở lối vào chợt mở. Nơi mở ra, bóng một người đàn bà hiện như ảo ảnh. Tôi không kinh ngạc, không sợ hãi. Chỉ thấy dễ chịu mà ngắm. Nói là ngắm thì hơi mạnh lời. Là bóng người đàn bà ảo ảnh không báo trước trượt vào sau mí mắt đang nhắm của tôi. Ảo ảnh lặng lẽ bước vào phòng. Như tiên nữ qua sóng, trên chiếu chẳng có tiếng chân người. Vì là thế giới nhìn từ trong mắt nhắm nên không thấy rõ, nhưng đó là người đàn bà da trắng, tóc dày, gáy dài. Như thể ánh đèn xuyên qua tấm ảnh nhòe đang thịnh hành dạo này.", "soseki-kusamakura:3.35": "Ảo ảnh dừng trước tủ. Tủ mở. Cánh tay trắng trượt khỏi tay áo, thấp thoáng trong bóng tối. Tủ lại đóng. Sóng chiếu tự nhiên đưa ảo ảnh quay lại. Cửa kéo ở lối vào tự khép. Giấc ngủ tôi dần đậm đặc. Chết khỏi làm người, chưa sinh thành bò hay ngựa, đoạn đường giữa chừng chắc cũng như thế này.", "soseki-kusamakura:3.36": "Tôi không biết mình đã nằm bao lâu giữa người và ngựa. Chợt nghe bên tai một tiếng cười khanh khách của đàn bà thì tỉnh dậy. Nhìn ra, màn đêm đã hạ xuống từ lâu, thiên hạ sáng tỏ từ góc này sang góc kia. Nắng xuân ấm áp nhuộm đen song tre của khung cửa sổ tròn, trông cảnh ấy thì cõi đời này hình như chẳng còn chỗ nào cho điều kỳ bí ẩn náu. Thần bí hẳn đã trở về cõi mười vạn ức, sang bờ bên kia sông Tam Đồ rồi.", "soseki-kusamakura:3.37": "Tôi mặc nguyên áo yukata xuống nhà tắm, nằm nổi mặt trong bồn nước nóng chừng năm phút, lơ mơ chẳng nghĩ gì. Không muốn kỳ cọ, cũng chẳng muốn bước ra. Trước hết, sao đêm qua mình lại rơi vào cái tâm trạng ấy nhỉ? Lấy ngày và đêm làm ranh giới mà trời đất lộn nhào như thế, lạ thật.", "soseki-kusamakura:3.38": "Đến lau người cũng thấy lười, nên qua loa cho xong, cứ để ướt thế mà bước lên, vừa mở cánh cửa nhà tắm từ phía trong thì lại giật mình lần nữa.", "soseki-kusamakura:3.39": "“Chào buổi sáng. Đêm qua anh ngủ ngon chứ?”", "soseki-kusamakura:3.40": "Cánh cửa vừa mở thì lời ấy cũng vang lên gần như cùng lúc. Lời chào đến bất ngờ, tôi còn chẳng ngờ có người đứng đó, nên chưa kịp nghĩ ra câu đáp thì", "soseki-kusamakura:3.41": "“Nào, anh khoác vào đi.”", "soseki-kusamakura:3.42": "cô đã vòng ra sau lưng, nhẹ nhàng choàng lên vai tôi một tấm áo mềm. Mãi tôi mới thốt ra được mỗi câu “Cảm ơn cô…” rồi quay lại, thì cô đã lùi hai ba bước.", "soseki-kusamakura:3.43": "Từ xưa, tiểu thuyết gia nhất định phải dốc sức tả dung mạo nhân vật chính, đó là lệ. Nếu liệt kê hết những lời dùng để bình phẩm giai nhân trong mọi ngôn ngữ kim cổ đông tây, số lượng có lẽ sánh ngang bộ Đại Tạng Kinh. Giữa đống tính từ đáng khiếp ấy, thử nhặt ra những từ thích hợp nhất để tả người đàn bà đang đứng cách tôi ba bước, thân hình hơi vặn nghiêng, liếc mắt nhìn sự kinh ngạc và luống cuống của tôi một cách khoái trá, thì chẳng biết sẽ được bao nhiêu. Thế nhưng sống hơn ba mươi năm đến ngày nay, tôi chưa từng thấy một vẻ mặt như thế. Theo lời các nhà mỹ thuật, lý tưởng của điêu khắc Hy Lạp quy về hai chữ đoan túc. Đoan túc, tôi nghĩ, là dáng vẻ của sức sống con người sắp động mà chưa động. Động thì biến hóa ra sao, thành gió mây hay sấm sét, không phân biệt nổi; dư vị mịt mờ nằm ở chỗ ấy nên ý hàm súc mới truyền được đến trăm đời sau. Biết bao tôn nghiêm uy nghi trên thế gian đều ẩn sau mặt trái của năng lực trầm tĩnh này. Động thì lộ ra. Lộ ra thì một, hai hay ba, ắt phải ngã ngũ. Một, hai, ba hẳn đều là năng lực đặc thù, nhưng khi đã thành một, thành hai, thành ba, thì phô bày hết cái lấm láp bùn lầy, không sao quay về tướng viên mãn nguyên sơ. Vì thế, hễ mang tên động thì ắt thấp hèn. tượng Nhân Vương của Unkei, tranh mạn họa của Hokusai, đều hỏng ở chữ động ấy. Động hay tĩnh. Đó là vấn đề lớn chi phối số phận chúng tôi, những họa sĩ. Xưa nay lời tả mỹ nhân, hầu hết đều có thể quy vào một trong hai phạm trù ấy.", "soseki-kusamakura:3.44": "Vậy mà nhìn vẻ mặt người đàn bà này, tôi phân vân không biết xếp vào bên nào. Miệng mím thành một đường thẳng, là tĩnh. Mắt thì linh hoạt, đến năm phân kẽ hở cũng dò ra được, là động. Gương mặt trái xoan phình ở dưới, đầy đặn điềm đạm, trái lại vầng trán hẹp, chật chội, nhỏ nhen, mang cái khí tục của kiểu trán hình núi Phú Sĩ. Lại thêm đôi mày chụm từ hai bên vào, giữa như nhỏ mấy giọt bạc hà, giật giật nôn nóng. Riêng sống mũi, không nhọn đến mức nhẹ dạ, không tròn đến mức đần độn. Vẽ thành tranh chắc đẹp. Từng bộ phận mỗi thứ một cá tính như thế, tranh nhau ập vào hai mắt tôi trong cảnh lộn xộn, nên phân vân cũng là lẽ thường.", "soseki-kusamakura:3.45": "Một góc đại địa vốn phải tĩnh bỗng sụt lở, cả khối bất giác động; nhưng biết động là trái bản tính, cố gắng trở lại dáng xưa, song bị đà mất thăng bằng cuốn đi, không muốn mà vẫn động mãi, đến nay đã liều, như muốn nói có phải gượng cũng cứ động cho mà xem — nếu có một dáng vẻ như thế, thì chính nó mới tả được người đàn bà này.", "soseki-kusamakura:3.46": "Vì vậy, dưới vẻ khinh miệt lại thấp thoáng điều gì như muốn nương tựa vào người. Dưới dáng bỡn cợt thiên hạ lại ẩn hiện sự cẩn trọng biết nghĩ. Cậy tài, ôm khí, coi trăm đấng nam nhi chẳng ra gì, vậy mà ngay dưới khí thế ấy, nỗi dịu dàng hiền hòa lại trào lên không tự biết. Thế nào đi nữa, vẻ mặt cũng không nhất quán. Như giác ngộ và mê muội cãi vã nhau mà vẫn ở chung một nhà. Gương mặt người này không có cảm giác thống nhất, chứng tỏ lòng không thống nhất; lòng không thống nhất, hẳn vì thế giới của người ấy chưa từng thống nhất. Gương mặt vừa bị bất hạnh đè nặng vừa muốn thắng bất hạnh ấy. Hẳn là một người đàn bà kém may.", "soseki-kusamakura:3.47": "“Cảm ơn cô”, tôi lặp lại, hơi cúi chào.", "soseki-kusamakura:3.48": "“Hì hì hì, phòng anh đã quét dọn xong rồi. Anh vào xem thử đi. Hẹn lát nữa nhé.”", "soseki-kusamakura:3.49": "Nói dứt lời, cô nhẹ xoay hông, chạy thoăn thoắt dọc hành lang. Tóc cô búi kiểu ichogaeshi, xòe như hai nửa lá bạch quả. Cổ áo lót trắng thấp thoáng dưới phần tóc sau gáy. Chiếc obi đen hẳn chỉ có một mặt là satin.", "soseki-kusamakura:4.1": "Bốn", "soseki-kusamakura:4.2": "Thẫn thờ trở về phòng, quả nhiên đã quét dọn sạch sẽ. Hơi băn khoăn, tôi mở thử tủ âm tường cho chắc. Phía dưới thấy một chiếc tủ con đựng đồ dùng. Phía trên một dải thắt lưng yuzen buông lửng một nửa, hẳn là ai đó lấy quần áo ra vội vã rồi đi. Đầu trên dải thắt lưng khuất giữa các bộ y phục lả lơi nên không thấy. Một bên chất vài quyển sách. Trên cùng xếp cạnh nhau cuốn Orategama của hòa thượng Hakuin và một quyển Truyện Ise. Tôi nghĩ chuyện đêm qua có lẽ là thật.", "soseki-kusamakura:4.3": "Vô tình ngồi xuống đệm, tôi thấy trên chiếc bàn gỗ quý cuốn sổ phác họa quen thuộc vẫn mở sẵn, kẹp cây bút chì, dáng như được nâng niu. Những câu tôi viết trong cơn mê man, sáng ra xem thử không biết ra sao, tôi bèn cầm lên.", "soseki-kusamakura:4.4": "Dưới câu “Rũ sương hải đường kia, kẻ cuồng si” có ai đó viết “Rũ sương hải đường kia, quạ sớm”. Viết bằng bút chì nên nét chữ không rõ, nhưng với đàn bà thì cứng quá, với đàn ông lại mềm quá. Ô kìa, tôi lại giật mình. Xem tiếp, dưới câu “Bóng hoa, bóng gái, mờ nhòa” có thêm “Bóng hoa chồng lên bóng gái”. Dưới câu “Hồ ly Chính nhất vị hóa gái, trăng mờ” là “Công tử hóa gái, trăng mờ”. Là bắt chước, hay chấm sửa, hay kết giao phong nhã? Là ngốc, hay đang chế nhạo tôi? Tôi bất giác nghiêng đầu.", "soseki-kusamakura:4.5": "Cô đã nói “lát nữa”, chắc đến bữa cơm sẽ ló mặt. Cô mà đến thì có lẽ tôi sẽ hiểu thêm đôi chút tình hình. À mà mấy giờ rồi nhỉ, xem đồng hồ thì đã quá mười một giờ. Ngủ kỹ thật. Thế này thì chỉ ăn bữa trưa cho xong là tốt cho dạ dày.", "soseki-kusamakura:4.6": "Mở cánh cửa trượt bên phải, ngắm xem dư âm đêm qua còn ở góc nào. Cây tôi đoán là hải đường quả đúng là hải đường, nhưng khu vườn hẹp hơn tôi nghĩ. Năm sáu tấm đá lát bước được rêu xanh phủ kín, giẫm chân trần lên hẳn dễ chịu lắm. Bên trái là vách núi nối liền, thông đỏ chìa nghiêng từ kẽ đá ra phía vườn. Sau cây hải đường có một khóm rậm nhỏ, phía trong là rừng tre lớn phơi sắc biếc mười trượng dưới nắng xuân. Bên phải bị mái nhà che khuất nên không thấy, nhưng suy từ địa thế thì chắc dốc thoai thoải xuống phía nhà tắm.", "soseki-kusamakura:4.7": "Núi hết thì thành đồi, đồi hết thì thành bình địa rộng chừng ba trăm mét, bình địa hết thì lặn xuống đáy biển, đi mười bảy dặm bên kia lại nhô lên sừng sững thành đảo Maya chu vi sáu dặm. Đó là địa thế Nakoi. Khu suối nước nóng nhô hết mức chân đồi ra vách, gồm cả nửa cảnh sườn núi vào vườn, nên mặt trước tuy hai tầng, mặt sau chỉ một tầng. Thả chân từ hiên xuống là gót chạm ngay rêu. Hèn gì đêm qua cứ leo lên leo xuống cầu thang lung tung, tôi đã thấy nhà này bố trí lạ.", "soseki-kusamakura:4.8": "Giờ mở cửa sổ bên trái. Trong ổ đá lõm tự nhiên chừng hai chiếu, nước xuân chẳng biết từ bao giờ đã đọng lại, lặng lẽ in bóng hoa anh đào núi. Hai ba bụi trúc lùn viền góc đá, bên kia có hàng rào trông như cây kỷ tử, ngoài là con đường mòn từ bãi biển lên đồi, thỉnh thoảng nghe tiếng người. Bên kia đường, vườn cam trồng dốc thoai thoải xuống phía nam, nơi thung lũng cùng tận lại có một rừng tre lớn, sáng trắng. Lá tre nhìn từ xa trắng lóe, đến lúc này tôi mới biết. Từ rừng tre trở lên là núi nhiều thông, giữa những thân cây đỏ thấy rõ năm sáu bậc đá rõ như trong lòng bàn tay. Chắc là chùa.", "soseki-kusamakura:4.9": "Mở cánh cửa trượt ra hiên, lan can gấp thành góc vuông; theo phương hướng thì nơi lẽ ra thấy biển, cách một khoảng sân giữa, lại là một gian tầng hai của dãy nhà trước. Phòng tôi ở, tựa lan can thì cũng cùng độ cao tầng hai, thật thú vị. Bồn tắm nằm dưới đất, nên xét về chuyện tắm thì tôi ăn ngủ trên lầu ba.", "soseki-kusamakura:4.10": "Nhà khá rộng, nhưng ngoài gian tầng hai bên kia và gian tôi ở, rẽ phải dọc theo lan can, thì phòng sinh hoạt hay bếp núc tôi không biết, còn những gian có thể gọi là phòng khách phần lớn đóng kín. Khách ngoài tôi chắc gần như không có. Phòng đã đóng thì ban ngày cũng không mở cửa chớp, đã mở thì ban đêm cũng không đóng. Thế này thì đến cổng trước có khóa hay không cũng chẳng rõ. Đúng là nơi quá hợp cho chuyến đi phi nhân tình.", "soseki-kusamakura:4.11": "Đồng hồ gần mười hai giờ mà chẳng có dấu hiệu nào định dọn cơm. Mãi mới thấy đói, nhưng nghĩ mình đang ở trong bài thơ “Núi vắng chẳng thấy người”, thì nhịn bớt một bữa cũng chẳng tiếc. Vẽ tranh thì phiền, haiku không làm cũng đã nhập vào cõi haiku rồi, làm ra chỉ thêm thô. Hai ba cuốn sách buộc vào giá ba chân định đọc, tôi cũng chẳng muốn tháo. Cứ thế hong lưng dưới nắng xuân ấm áp, nằm dài trên hiên cùng bóng hoa, là cái thú tột cùng của thiên hạ. Nghĩ ngợi thì rơi vào ngoại đạo. Động là nguy. Nếu được, đến thở bằng mũi tôi cũng không muốn. Muốn như một loài cây đã bén rễ vào chiếu, bất động sống chừng hai tuần.", "soseki-kusamakura:4.12": "Rồi có tiếng chân trên hành lang, ai đó từ dưới lên từng bậc. Nghe tiếng gần dần, có vẻ hai người. Tưởng họ dừng trước phòng thì một người chẳng nói chẳng rằng quay trở lại. Cánh cửa mở, tôi tưởng là người sáng nay, hóa ra vẫn là cô hầu nhỏ đêm qua. Thấy thiêu thiếu.", "soseki-kusamakura:4.13": "“Muộn mất rồi ạ”, cô đặt mâm cơm xuống. Cũng chẳng một lời bào chữa cho bữa sáng. Cá nướng điểm thứ rau xanh, mở nắp bát canh thì thấy trong đám dương xỉ non chìm một con tôm nhuộm đỏ trắng. Ôi, màu đẹp làm sao, tôi nghĩ, rồi ngắm mãi trong bát.", "soseki-kusamakura:4.14": "“Ông không thích ạ?” cô hầu hỏi.", "soseki-kusamakura:4.15": "“Không, ăn ngay đây”, nhưng thực lòng tôi tiếc không muốn ăn. Tôi từng đọc trong một cuốn sách giai thoại về Turner: trong bữa tối ông nhìn chằm chằm đĩa salad, bảo người bên cạnh rằng màu mát mắt quá, đây chính là màu ta dùng; tôi muốn đem màu tôm và dương xỉ này cho Turner xem một chút. Nói chung món Tây chẳng có thứ nào màu đẹp. Có chăng chỉ salad và củ cải đỏ. Về bổ dưỡng thì chưa biết, nhưng trong mắt họa sĩ, đó là nền ẩm thực chẳng phát triển chút nào. Đến thực đơn Nhật thì từ canh, món dọn kèm, đến sashimi, món nào cũng làm sạch đẹp. Đặt mâm kaiseki trước mặt, chẳng đụng đũa, chỉ ngắm rồi ra về, thì xét về sướng mắt cũng đã đáng công lên nhà trà.", "soseki-kusamakura:4.16": "“Trong nhà có một người đàn bà trẻ nhỉ”, tôi đặt bát xuống, hỏi.", "soseki-kusamakura:4.17": "“Vâng.”", "soseki-kusamakura:4.18": "“Ai thế?”", "soseki-kusamakura:4.19": "“Là bà chủ trẻ ạ.”", "soseki-kusamakura:4.20": "“Ngoài ra còn bà chủ già nữa à?”", "soseki-kusamakura:4.21": "“Năm ngoái bà mất rồi ạ.”", "soseki-kusamakura:4.22": "“Còn ông chủ?”", "soseki-kusamakura:4.23": "“Có ạ. Bà ấy là con gái ông chủ.”", "soseki-kusamakura:4.24": "“Người trẻ kia ấy à?”", "soseki-kusamakura:4.25": "“Vâng.”", "soseki-kusamakura:4.26": "“Có khách không?”", "soseki-kusamakura:4.27": "“Không ạ.”", "soseki-kusamakura:4.28": "“Chỉ có mình tôi thôi à?”", "soseki-kusamakura:4.29": "“Vâng.”", "soseki-kusamakura:4.30": "“Bà chủ trẻ hằng ngày làm gì?”", "soseki-kusamakura:4.31": "“May vá ạ…”", "soseki-kusamakura:4.32": "“Còn gì nữa?”", "soseki-kusamakura:4.33": "“Gảy đàn shamisen ạ.”", "soseki-kusamakura:4.34": "Điều này bất ngờ. Thấy thú nên tôi hỏi tiếp", "soseki-kusamakura:4.35": "“Còn gì nữa?”", "soseki-kusamakura:4.36": "“Đi chùa ạ”, cô hầu nhỏ nói.", "soseki-kusamakura:4.37": "Lại bất ngờ nữa. Chùa với đàn shamisen, lạ thật.", "soseki-kusamakura:4.38": "“Cô ấy đi lễ chùa à?”", "soseki-kusamakura:4.39": "“Không, đến chỗ hòa thượng ạ.”", "soseki-kusamakura:4.40": "“Hòa thượng học đàn shamisen à?”", "soseki-kusamakura:4.41": "“Không ạ.”", "soseki-kusamakura:4.42": "“Thế đến làm gì?”", "soseki-kusamakura:4.43": "“Đến chỗ thầy Daitetsu ạ.”", "soseki-kusamakura:4.44": "Ra thế, Daitetsu hẳn là người đã viết tấm biển này. Xét câu ấy thì hình như là một nhà sư thiền. Cuốn Orategama trong tủ chắc chắn là đồ của cô ấy.", "soseki-kusamakura:4.45": "“Phòng này bình thường có ai ở không?”", "soseki-kusamakura:4.46": "“Bình thường bà chủ ở ạ.”", "soseki-kusamakura:4.47": "“Vậy đêm qua, đến lúc tôi tới, cô ấy vẫn ở đây phải không?”", "soseki-kusamakura:4.48": "“Vâng.”", "soseki-kusamakura:4.49": "“Thế thì tôi có lỗi với cô ấy rồi. Mà đến chỗ thầy Daitetsu để làm gì?”", "soseki-kusamakura:4.50": "“Em không biết.”", "soseki-kusamakura:4.51": "“Còn gì nữa?”", "soseki-kusamakura:4.52": "“Gì ạ?”", "soseki-kusamakura:4.53": "“Ngoài ra chắc còn làm gì nữa chứ?”", "soseki-kusamakura:4.54": "“Còn, đủ thứ…”", "soseki-kusamakura:4.55": "“Đủ thứ là những gì?”", "soseki-kusamakura:4.56": "“Em không biết.”", "soseki-kusamakura:4.57": "Câu chuyện đến đây dứt. Cơm cũng xong. Lúc dọn mâm, cô hầu nhỏ mở cánh cửa trượt ra; qua khóm cây trồng ở sân giữa, trên lan can tầng hai bên kia, cô búi tóc đang chống má, nhìn xuống như vị Quan Âm cành dương thời khai hóa. Trái hẳn với sáng nay, dáng cô vô cùng tĩnh lặng. Cúi mặt, con ngươi không đưa về phía này, thế mà tướng mạo đã đổi đến vậy. Người xưa bảo: xét một con người, không gì rõ hơn đôi con ngươi; quả thật người sao giấu được, trong con người không món nào sống động bằng đôi mắt. Dưới lan can hình chữ Á nơi cô lặng lẽ tựa, hai con bướm lúc gần lúc xa bay lên. Ngay lúc ấy cửa phòng tôi mở. Nghe tiếng cửa, cô chợt chuyển mắt khỏi bướm sang tôi. Ánh nhìn như mũi tên độc xuyên qua không trung, chẳng chào hỏi, rơi thẳng vào giữa hai chân mày tôi. Tôi vừa giật mình thì cô hầu nhỏ đã sập cửa lại. Sau đó là một mùa xuân vô cùng nhàn nhã.", "soseki-kusamakura:4.58": "Tôi lại nằm lăn xuống. Lập tức trong lòng hiện lên mấy câu:", "soseki-kusamakura:4.59": "Sadder than is the moon's lost light,", "soseki-kusamakura:4.60": "Lost ere the kindling of dawn,", "soseki-kusamakura:4.61": "To travellers journeying on,", "soseki-kusamakura:4.62": "The shutting of thy fair face from my sight.", "soseki-kusamakura:4.63": "Đó là mấy câu thơ này. Nếu tôi phải lòng cô búi tóc kia, muốn gặp bằng được dù tan xương nát thịt, mà đúng lúc ấy chỉ nhận một cái liếc chia tay như vừa rồi, vừa mừng vừa ấm ức đến thất thần, thì chắc chắn tôi sẽ làm ý ấy thành một bài thơ như thế. Hơn nữa, có lẽ tôi còn thêm vào", "soseki-kusamakura:4.64": "Might I look on thee in death,", "soseki-kusamakura:4.65": "With bliss I would yield my breath.", "soseki-kusamakura:4.66": "hai câu ấy. May thay, những cảnh giới thường tình như yêu hay thương tôi đã vượt qua từ lâu, có muốn cảm cũng không cảm nổi nỗi khổ ấy. Nhưng thi vị của chuyện vừa xảy ra trong thoáng chốc đã hiện đủ trong năm sáu dòng này. Dẫu giữa tôi và cô búi tóc chẳng có nỗi thắt lòng ấy, đem quan hệ hiện tại của hai người áp vào bài thơ này vẫn thú. Hoặc kéo ý thơ về thân phận chúng tôi mà giải cũng vui. Giữa hai người, bằng một sợi chỉ mảnh của nhân quả nào đó, một phần cảnh ngộ nêu trong bài thơ đã thành sự thật, buộc chặt hai người. Nhân quả mà sợi chỉ mảnh thế này thì chẳng thành phiền. Hơn nữa không phải sợi chỉ tầm thường. Sợi chỉ cầu vồng vắt ngang trời, sợi chỉ sương mù kéo trên đồng nội, sợi chỉ nhện lấp lánh sương. Muốn cắt thì đứt ngay, còn lúc đang ngắm thì đẹp lạ thường. Giả như sợi chỉ này thoắt cái to ra, cứng như dây giếng thì sao? Chẳng có nguy hiểm ấy. Tôi là họa sĩ. Đối phương cũng không phải đàn bà tầm thường.", "soseki-kusamakura:4.67": "Cửa đột ngột mở. Trở mình nhìn ra, tôi thấy chính cô búi tóc, đối tượng của sợi nhân quả kia, đứng lặng trên bậu cửa, bưng khay đặt chiếc bát men ngọc.", "soseki-kusamakura:4.68": "“Lại nằm đấy ư, đêm qua chắc phiền anh lắm. Quấy rầy mấy bận, hì hì hì”, cô cười. Không có vẻ sợ sệt, không có vẻ giấu giếm — dĩ nhiên cũng chẳng chút xấu hổ. Chỉ là tôi bị cô vượt trước một bước.", "soseki-kusamakura:4.69": "“Sáng nay cảm ơn cô”, tôi lại cảm ơn. Nghĩ lại, vì chiếc áo tanzen tôi đã cảm ơn ba lần. Mà cả ba lần chỉ là ba chữ “cảm ơn”.", "soseki-kusamakura:4.70": "Cô đã ngồi sẵn bên gối tôi, lúc tôi định ngồi dậy,", "soseki-kusamakura:4.71": "“Cứ nằm đi. Nằm cũng nói chuyện được mà”, cô nói rất tự nhiên. Tôi thấy cô nói phải, nên tạm nằm sấp, hai tay đỡ cằm, chống đôi cột khuỷu trên chiếu.", "soseki-kusamakura:4.72": "“Tôi nghĩ anh buồn chán nên mang trà đến.”", "soseki-kusamakura:4.73": "“Cảm ơn”, lại cảm ơn. Nhìn vào đĩa bánh thấy yokan thượng hạng xếp thành hàng. Trong các loại bánh tôi thích yokan nhất. Không đặc biệt muốn ăn, nhưng cái thớ bóng mịn, đặc khít, lại trong mờ đón ánh sáng ấy, nhìn thế nào cũng là một tác phẩm mỹ thuật. Nhất là chất bánh luyện ngả sắc xanh, như giống lai giữa ngọc và đá sáp, ngắm rất sướng mắt. Hơn nữa yokan xanh đặt trên đĩa men ngọc bóng loáng như vừa sinh ra từ trong men ngọc, khiến tôi bất giác đưa tay vuốt thử. Bánh Tây không có thứ nào cho cảm khoái ấy. Màu kem tuy dịu nhưng hơi nặng nề. Thạch thoạt nhìn như bảo thạch, nhưng run rẩy, không có độ nặng như yokan. Còn dựng tháp năm tầng bằng đường trắng và sữa bò thì quả là quá quắt, không nói nên lời.", "soseki-kusamakura:4.74": "“Ừ, đẹp thật.”", "soseki-kusamakura:4.75": "“Vừa nãy Genbei mua về. Cái này thì chắc anh ăn được.”", "soseki-kusamakura:4.76": "Có vẻ Genbei đã ở lại thị trấn dưới thành đêm qua. Tôi không đáp gì, cứ ngắm yokan. Ai mua ở đâu cũng chẳng sao. Chỉ cần đẹp, thấy đẹp là đủ mãn nguyện.", "soseki-kusamakura:4.77": "“Hình dáng bát men ngọc này rất tốt. Màu cũng đẹp. Gần như không thua yokan.”", "soseki-kusamakura:4.78": "Cô khẽ “hừ” một tiếng cười. Nơi khóe miệng gợn lên sóng khinh miệt. Chắc cô coi lời tôi là pha trò. Quả thật nếu là pha trò thì đáng bị khinh. Khi kẻ thiếu trí gắng pha trò, thường nói những điều như vậy.", "soseki-kusamakura:4.79": "“Cái này là đồ Trung Hoa à?”", "soseki-kusamakura:4.80": "“Gì cơ ạ?” cô hoàn toàn không để men ngọc vào mắt.", "soseki-kusamakura:4.81": "“Hình như đồ Trung Hoa”, tôi nhấc đĩa lên ngắm đáy.", "soseki-kusamakura:4.82": "“Nếu anh thích mấy thứ đó, tôi cho xem nhé?”", "soseki-kusamakura:4.83": "“Vâng, cho tôi xem.”", "soseki-kusamakura:4.84": "“Cha tôi rất mê đồ cổ nên có khá nhiều thứ. Tôi sẽ nói với cha, hôm nào mời anh uống trà.”", "soseki-kusamakura:4.85": "Nghe đến trà thì hơi ngán. Trên đời chẳng ai làm bộ làm tịch như trà nhân. Họ cố ý vạch một khoảng chật hẹp giữa cõi thi ca rộng rãi, tự tôn hết mức, cố tình hết mức, hẹp hòi hết mức, chẳng cần thiết mà khom lưng cúi mình, uống thứ bọt rồi khen ngon, đó chính là trà nhân. Nếu trong thứ quy tắc rườm rà ấy có nhã vị, thì trong trung đoàn ở Azabu nhã vị đã tràn đến mũi. Mấy gã “quay phải, tiến lên” ắt đều phải là đại trà nhân. Đó là trò của đám thương nhân, dân phố thị, hoàn toàn không được giáo dục thẩm mỹ, vì không biết thế nào là phong nhã nên nuốt sống máy móc các quy tắc từ sau thời Rikyu, rồi cho rằng thế đại khái là phong nhã, để rồi ngược lại đem chê những người phong nhã thật.", "soseki-kusamakura:4.86": "“Trà ấy là thứ trà có môn phái đấy à?”", "soseki-kusamakura:4.87": "“Không, chẳng môn phái gì cả. Nếu anh ghét thì không uống cũng được.”", "soseki-kusamakura:4.88": "“Vậy thì tiện thể tôi uống cũng được.”", "soseki-kusamakura:4.89": "“Hì hì hì. Cha tôi rất thích cho người ta xem đồ của mình…”", "soseki-kusamakura:4.90": "“Thế phải khen à?”", "soseki-kusamakura:4.91": "“Cha tuổi cao rồi, khen thì cha mừng.”", "soseki-kusamakura:4.92": "“Ồ, khen chút đỉnh thì tôi khen.”", "soseki-kusamakura:4.93": "“Châm chước đi, khen nhiều vào.”", "soseki-kusamakura:4.94": "“Ha ha ha, mà này, giọng cô không phải giọng quê.”", "soseki-kusamakura:4.95": "“Còn con người thì quê à?”", "soseki-kusamakura:4.96": "“Con người thì quê mới tốt.”", "soseki-kusamakura:4.97": "“Vậy thì người quê có thế lực lắm.”", "soseki-kusamakura:4.98": "“Nhưng chắc cô từng ở Tokyo.”", "soseki-kusamakura:4.99": "“Vâng, từng ở, cả Kyoto cũng từng. Thân phận nay đây mai đó nên chỗ nào cũng từng ở.”", "soseki-kusamakura:4.100": "“Ở đây với chốn đô hội, nơi nào hơn?”", "soseki-kusamakura:4.101": "“Như nhau thôi.”", "soseki-kusamakura:4.102": "“Nơi tĩnh lặng thế này lại thoải mái nhỉ.”", "soseki-kusamakura:4.103": "“Thoải mái hay không, đời này tùy lòng mình mà thế nào cũng được. Chán xứ bọ chét mà dọn sang xứ muỗi thì chẳng ích gì.”", "soseki-kusamakura:4.104": "“Thì đi đến xứ không có bọ chét, không có muỗi.”", "soseki-kusamakura:4.105": "“Nếu có xứ như thế, anh bày ra đây xem. Nào bày ra đi”, cô dồn tới.", "soseki-kusamakura:4.106": "“Nếu cô muốn thì tôi bày”, tôi lấy cuốn sổ phác họa, vẽ tâm trạng một người đàn bà cưỡi ngựa ngắm hoa anh đào núi — dĩ nhiên bút pháp vội vã nên chẳng thành tranh. Chỉ phác tâm trạng bằng vài nét,", "soseki-kusamakura:4.107": "“Nào, mời cô vào đây. Không có bọ chét, không có muỗi”, tôi chìa ra trước mũi cô. Giật mình hay thẹn đây, nhưng thế này thì chắc không đến nỗi khổ sở, tôi nghĩ, rồi dò xét nét mặt,", "soseki-kusamakura:4.108": "“Ôi, thế giới chật chội quá, chỉ toàn bề ngang. Anh thích chỗ ấy ư, y như con cua”, cô gạt phăng. Tôi", "soseki-kusamakura:4.109": "“Ha ha ha ha” cười. Gần mái hiên, con chim oanh vừa cất tiếng bị vỡ giọng giữa chừng, nhảy cành bay xa. Hai người cố ý ngừng chuyện, lắng tai một lúc, nhưng cổ họng đã lỡ nhịp thì chẳng dễ mở lại.", "soseki-kusamakura:4.110": "“Hôm qua anh gặp Genbei trên núi nhỉ.”", "soseki-kusamakura:4.111": "“Vâng.”", "soseki-kusamakura:4.112": "“Anh đã xem tháp ngũ luân của nàng Nagara chưa?”", "soseki-kusamakura:4.113": "“Rồi.”", "soseki-kusamakura:4.114": "“Thu sang, sương đọng đầu bông lau / Tôi nghĩ mình cũng sẽ tan như thế”, cô đọc thẳng bài ca, không giảng giải, không ngân điệu. Chẳng biết để làm gì.", "soseki-kusamakura:4.115": "“Bài ca ấy tôi nghe ở quán trà rồi.”", "soseki-kusamakura:4.116": "“Bà lão dạy anh à? Bà ấy vốn từng làm việc nhà tôi, lúc tôi chưa gả…” nói nửa chừng, cô ngó mặt tôi giật mình, còn tôi làm như không biết.", "soseki-kusamakura:4.117": "“Hồi tôi còn trẻ, mỗi lần bà ấy đến tôi lại kể chuyện Nagara. Bài ca thì mãi bà không nhớ, nhưng nghe nhiều lần, rốt cuộc thuộc làu hết cả.”", "soseki-kusamakura:4.118": "“Thảo nào, tôi cứ nghĩ sao bà biết chuyện khó thế. — Nhưng bài ca ấy thương cảm nhỉ.”", "soseki-kusamakura:4.119": "“Thương cảm ư? Tôi thì tôi chẳng làm bài ca ấy. Trước hết, gieo mình xuống vực sông thì vô nghĩa còn gì.”", "soseki-kusamakura:4.120": "“Quả là vô nghĩa. Còn cô thì cô sẽ làm sao?”", "soseki-kusamakura:4.121": "“Làm sao ư, đâu có gì khó. Cả chàng Sasada lẫn chàng Sasabe, nuôi làm trai bao hết thôi.”", "soseki-kusamakura:4.122": "“Cả hai à?”", "soseki-kusamakura:4.123": "“Vâng.”", "soseki-kusamakura:4.124": "“Giỏi thật.”", "soseki-kusamakura:4.125": "“Có giỏi gì, đương nhiên thôi.”", "soseki-kusamakura:4.126": "“Quả vậy, thế thì chẳng phải nhảy vào xứ muỗi hay xứ bọ chét nữa.”", "soseki-kusamakura:4.127": "“Khỏi phải sống kiểu cua kia mà vẫn sống được chứ.”", "soseki-kusamakura:4.128": "Hô-ô, hô-kê-kyô, con chim oanh tưởng đã quên mất tiếng chẳng biết lấy lại sức từ bao giờ, bất ngờ cất giọng cao vút không đúng lúc. Sửa được một lần thì sau tự nhiên ra. Chổng ngược thân mình, rung đáy cổ họng phồng lên, như cái miệng nhỏ sắp nứt toác,", "soseki-kusamakura:4.129": "Hô-ô, hô-kê-kyô-ô. Hô-ô-ô, hô-kê-ê-kyô-ô, nó hót liền một mạch.", "soseki-kusamakura:4.130": "“Đó mới là bài ca thật”, cô bảo tôi.", "soseki-kusamakura:5.1": "Năm", "soseki-kusamakura:5.2": "“Xin lỗi, ông cũng là người Tokyo phải không?”", "soseki-kusamakura:5.3": "“Trông giống người Tokyo à?”", "soseki-kusamakura:5.4": "“Giống hay không ư, nhìn một cái là biết — trước hết là cái giọng ấy ạ.”", "soseki-kusamakura:5.5": "“Tokyo chỗ nào thì biết không?”", "soseki-kusamakura:5.6": "“Thì. Tokyo rộng ghê lắm. — Chắc chắn không phải khu phố thị. Là Yamanote. Yamanote thì Kojimachi nhỉ. Hả? Vậy Koishikawa? Không thì Ushigome hay Yotsuya.”", "soseki-kusamakura:5.7": "“Cũng gần gần thế. Ông biết rõ nhỉ.”", "soseki-kusamakura:5.8": "“Trông thế chứ tôi cũng là dân Edo đấy.”", "soseki-kusamakura:5.9": "“Thảo nào tôi thấy đúng chất dân gốc Edo chính hiệu.”", "soseki-kusamakura:5.10": "“Hê hê hê hê. Chẳng ra gì cả, người ta đến nước này thì thảm lắm.”", "soseki-kusamakura:5.11": "“Sao lại trôi dạt đến chốn quê này?”", "soseki-kusamakura:5.12": "“Đúng thế, ông nói chuẩn. Quả là trôi dạt. Làm ăn sa sút đến đường cùng…”", "soseki-kusamakura:5.13": "“Vốn là chủ tiệm cắt tóc à?”", "soseki-kusamakura:5.14": "“Chủ gì, thợ thôi. Hả? Chỗ ấy à? Ở Kanda Matsunaga-cho. Có gì đâu, cái phố bẩn thỉu chỉ bằng cái trán mèo, nhỏ xíu. Ông không biết là phải. Ở đó có cái cầu Ryukan-bashi. Hả? Cái ấy cũng không biết à? Ryukan-bashi là cầu nổi tiếng đấy.”", "soseki-kusamakura:5.15": "“Này, bôi thêm xà phòng đi, đau quá, không chịu nổi.”", "soseki-kusamakura:5.16": "“Đau ạ? Tôi vốn tính kỹ, thế này, cạo ngược, đào từng lỗ chân râu một mới vừa lòng — chứ thợ đời nay đâu có cạo, chỉ vuốt thôi. Chút nữa thôi, ráng chịu.”", "soseki-kusamakura:5.17": "“Chịu từ nãy giờ nhiều rồi. Làm ơn bôi thêm nước nóng hay xà phòng.”", "soseki-kusamakura:5.18": "“Chịu không nổi à? Đáng lẽ đâu đến nỗi đau. Nói cho cùng, râu ông mọc quá dài.”", "soseki-kusamakura:5.19": "Ông chủ tiệm tiếc rẻ buông bàn tay vừa véo mạnh phần thịt má, lấy từ trên giá xuống miếng xà phòng đỏ mỏng dính, vừa nhúng qua nước đã quệt khắp mặt tôi một lượt. Hiếm khi tôi bị bôi xà phòng trần lên mặt. Mà nghĩ thứ nước làm ướt nó là nước múc để sẵn từ mấy hôm trước thì chẳng dễ chịu gì.", "soseki-kusamakura:5.20": "Đã là tiệm cắt tóc thì theo quyền của khách, tôi phải ngồi trước gương. Nhưng nãy giờ tôi muốn bỏ quyền ấy. Gương là thứ phải phẳng, soi mặt người cho êm mới trọn nghĩa. Nếu treo một tấm gương không có tính chất ấy rồi ép người ta soi, thì kẻ ép chẳng khác tay thợ ảnh dở, cố ý làm hỏng dung mạo người ngồi đối diện. Bẻ gãy lòng hư vinh có lẽ là một phương tiện tu dưỡng, nhưng đâu cần đưa cho tôi xem gương mặt kém giá trị thật của mình rồi bảo đây là anh, để sỉ nhục. Tấm gương tôi buộc phải nhẫn nhịn đối diện lúc này rõ ràng nãy giờ đang sỉ nhục tôi. Quay phải thì cả mặt thành mũi. Đưa mặt trái ra thì miệng toạc đến tận tai. Ngửa lên thì bị ép bẹp như con cóc nhìn từ phía trước, cúi xuống một chút thì đầu dô ra như đứa con cầu được từ ông Phúc Lộc Thọ. Hễ còn đối diện tấm gương này, một mình tôi phải kiêm đủ thứ yêu quái. Dung mạo phản chiếu không mỹ thuật thì còn nhịn được, nhưng tổng hợp cấu tạo gương, màu sắc, vẻ lớp bạc bong tróc để ánh sáng lọt qua, thì chính cái vật này đã xấu tột bậc. Khi bị kẻ tiểu nhân mắng chửi, lời mắng tự nó chẳng đau ngứa, nhưng nếu phải ăn ngủ ngay trước mặt kẻ tiểu nhân ấy, thì ai cũng khó chịu.", "soseki-kusamakura:5.21": "Hơn nữa, ông thợ này chẳng phải thợ tầm thường. Lúc nhìn từ ngoài vào, ông ngồi xếp bằng, hút tẩu dài, phả khói liên hồi lên lá cờ đồ chơi liên minh Anh–Nhật, trông chán ngán lắm; vừa bước vào, giao phó xử trí cái đầu mình thì tôi sửng sốt. Trong lúc cạo râu, cái đầu hoàn toàn thuộc quyền ông thợ hay còn phần nào thuộc về tôi, tôi bắt đầu tự hỏi, bởi bị đối xử chẳng chút nương tay. Cho dù đầu tôi có bị đóng đinh chặt trên vai thì thế này cũng không giữ được lâu.", "soseki-kusamakura:5.22": "Khi vung dao cạo, ông chẳng hiểu chút nào phép tắc văn minh. Lúc chạm má thì kêu rắc một tiếng. Lúc chà phần tóc mai thì động mạch kêu đánh rốp. Khi lưỡi dao lóe lên nơi quai hàm thì phát ra tiếng lạ rộp rộp, rộp rộp như dẫm lên cột băng sương. Vậy mà chính ông lại tự cho mình là tay thợ cừ nhất Nhật Bản.", "soseki-kusamakura:5.23": "Cuối cùng, ông ta say. Mỗi lần gọi “ông ơi” lại sực một mùi lạ. Thỉnh thoảng còn phả thứ hơi lạ vào sống mũi tôi. Thế này, lúc nào dao cạo trượt đi đâu, tôi không thể biết. Chính người dùng còn chẳng có kế hoạch rõ ràng thì người cho mượn mặt như tôi đâu thể đoán. Mặt giao vì đã ưng thuận, nên nếu chỉ xây xát nhẹ tôi định không phàn nàn, nhưng chợt đổi ý cứa vào cuống họng thì nguy.", "soseki-kusamakura:5.24": "“Bôi xà phòng rồi mới cạo, là tay nghề còn non, nhưng râu ông là râu như thế thì đành chịu”, vừa nói ông chủ tiệm vừa ném miếng xà phòng trần lên giá, miếng xà phòng cãi lệnh ông, lăn rơi xuống đất.", "soseki-kusamakura:5.25": "“Ông ít thấy quanh đây, chắc mới đến gần đây phải không?”", "soseki-kusamakura:5.26": "“Mới đến hai ba hôm.”", "soseki-kusamakura:5.27": "“Ồ, ông ở đâu thế?”", "soseki-kusamakura:5.28": "“Trọ ở Shiboda.”", "soseki-kusamakura:5.29": "“À, khách nhà ấy à. Tôi đoán đại khái thế. Thật ra tôi cũng nương nhờ cụ ấy mà đến — chả là hồi cụ còn ở Tokyo, tôi ở gần, nên quen. Người tốt đấy. Biết điều lắm. Năm ngoái bà vợ mất, giờ chỉ mày mò đồ cổ — nghe nói có thứ tuyệt lắm. Bán đi chắc được món tiền to.”", "soseki-kusamakura:5.30": "“Có cô con gái xinh nhỉ.”", "soseki-kusamakura:5.31": "“Nguy đấy.”", "soseki-kusamakura:5.32": "“Cái gì?”", "soseki-kusamakura:5.33": "“Cái gì à. Nói trước mặt ông, đó là gái đã ly hôn về nhà cha mẹ đấy.”", "soseki-kusamakura:5.34": "“Thế à.”", "soseki-kusamakura:5.35": "“Thế à là sao, chuyện chẳng nhỏ. Đáng lẽ đâu cần bỏ nhà chồng ra về — nghe nói ngân hàng sập, không sống xa hoa được nên bỏ ra, thế là bất nghĩa. Còn cụ còn thì ổn, chứ lỡ cụ có mệnh hệ gì thì hết đường cứu vãn.”", "soseki-kusamakura:5.36": "“Vậy sao.”", "soseki-kusamakura:5.37": "“Đương nhiên. Với anh bên nhà chính thì lại bất hòa.”", "soseki-kusamakura:5.38": "“Có nhà chính à?”", "soseki-kusamakura:5.39": "“Nhà chính ở trên đồi. Ông đi chơi thử, cảnh đẹp lắm.”", "soseki-kusamakura:5.40": "“Này, bôi thêm xà phòng lần nữa. Lại đau rồi.”", "soseki-kusamakura:5.41": "“Râu hay đau thật. Tại cứng quá. Râu ông thì ba ngày phải cạo một lần mới được. Dao tôi mà còn đau thì đi đâu cũng chịu chẳng nổi.”", "soseki-kusamakura:5.42": "“Từ nay tôi sẽ làm thế. Nếu cần, ngày nào tôi cũng ghé.”", "soseki-kusamakura:5.43": "“Ông định ở lâu thế cơ à? Nguy lắm. Thôi đi. Chẳng được cái gì đâu. Dây vào thứ chẳng ra gì thì không biết sẽ gặp chuyện gì đâu đấy.”", "soseki-kusamakura:5.44": "“Sao vậy?”", "soseki-kusamakura:5.45": "“Ông ơi, con bé ấy mặt mũi thì có vẻ xinh, nhưng thật ra là đồ điên đấy.”", "soseki-kusamakura:5.46": "“Vì sao?”", "soseki-kusamakura:5.47": "“Vì sao ấy à, ông? Cả làng ai cũng bảo nó điên cả mà.”", "soseki-kusamakura:5.48": "“Chắc là nhầm lẫn gì đó.”", "soseki-kusamakura:5.49": "“Nhưng có bằng chứng hẳn hoi đấy, thôi đi ông. Nguy hiểm lắm.”", "soseki-kusamakura:5.50": "“Tôi thì không sao, nhưng bằng chứng thế nào?”", "soseki-kusamakura:5.51": "“Chuyện nực cười lắm. Cứ thong thả hút điếu thuốc đã, tôi kể cho mà nghe. — Gội đầu nhé?”", "soseki-kusamakura:5.52": "“Thôi, khỏi gội.”", "soseki-kusamakura:5.53": "“Thế thì gãi sạch gàu thôi vậy?”", "soseki-kusamakura:5.54": "Ông thợ xòe mười móng tay đầy cáu bẩn lên sọ tôi, chẳng chút ngại ngần, chẳng thèm xin phép, rồi bắt đầu một cuộc vận động ác liệt từ trước ra sau. Những móng tay ấy rẽ từng chân tóc đen, qua lại trên vùng đất cằn với tốc độ của cơn gió dữ, như chiếc cào của một gã khổng lồ. Tôi không biết trên đầu mình mọc mấy chục vạn sợi tóc, nhưng sợi nào cũng bị nhổ tận gốc, phần da còn lại sưng lên từng vệt như giun, và dư lực xuyên qua nền sọ khiến từ xương đến óc đều thấy chấn động — ông gãi đầu tôi dữ dội đến thế.", "soseki-kusamakura:5.55": "“Thế nào, dễ chịu chứ?”", "soseki-kusamakura:5.56": "“Tay nghề ghê gớm thật.”", "soseki-kusamakura:5.57": "“Hả? Làm thế này thì ai cũng thấy sảng khoái mà.”", "soseki-kusamakura:5.58": "“Cổ tôi sắp long ra rồi.”", "soseki-kusamakura:5.59": "“Mệt vậy sao? Đúng là tại tiết trời. Cái giống mùa xuân này, khiến người ta cứ lười nhác cả người — thôi, nghỉ hút một điếu đi. Ở Shiboda một mình chắc buồn lắm. Ghé đây nói chuyện chơi. Dân Edo mà, chỉ nói hợp với dân Edo thôi. Thế nào, cô chủ ấy vẫn ra tiếp chuyện cho phải phép đấy chứ? Đúng là con bé chẳng biết đâu là đâu, khổ thật.”", "soseki-kusamakura:5.60": "“Cô chủ thế nào thì chưa biết, nhưng gàu bay tứ tung, cổ tôi suýt long ra rồi đây.”", "soseki-kusamakura:5.61": "“Chính thế, đầu óc nó rỗng tuếch, nên chuyện chẳng ra đầu ra đũa gì cả. — Thế là cái ông sư ấy phát cuồng lên…”", "soseki-kusamakura:5.62": "“Ông sư nào cơ?”", "soseki-kusamakura:5.63": "“Sư coi việc vặt ở chùa Kankai ấy mà…”", "soseki-kusamakura:5.64": "“Chưa có ông sư nào xuất hiện cả, không phải sư coi việc vặt, cũng không phải trụ trì.”", "soseki-kusamakura:5.65": "“Ừ nhỉ, nóng tính quá hóa hỏng. Ông sư ấy mặt mày sắc sảo, kiểu trông là biết dễ có tình nhân, vậy mà ông ạ, hắn mê con bé ấy như điếu đổ, cuối cùng viết thư tỏ tình. — Khoan đã. Hay là tán tỉnh nhỉ? Không, thư. Chắc chắn là thư. Thế thì — để xem — hình như đầu đuôi có hơi lạ. Ừ, phải, đúng rồi. Thế là hắn hoảng hồn…”", "soseki-kusamakura:5.66": "“Ai hoảng hồn?”", "soseki-kusamakura:5.67": "“Người đàn bà.”", "soseki-kusamakura:5.68": "“Đàn bà nhận thư nên hoảng hồn à?”", "soseki-kusamakura:5.69": "“Giá mà là loại biết hoảng hồn thì còn đáng khen, đằng này đâu có hoảng.”", "soseki-kusamakura:5.70": "“Thế ai hoảng?”", "soseki-kusamakura:5.71": "“Người đi tán ấy.”", "soseki-kusamakura:5.72": "“Chẳng phải là không tán sao?”", "soseki-kusamakura:5.73": "“Ôi, sốt ruột quá. Nhầm rồi. Nhận được thư thì…”", "soseki-kusamakura:5.74": "“Thế thì vẫn là đàn bà chứ gì.”", "soseki-kusamakura:5.75": "“Không, đàn ông cơ.”", "soseki-kusamakura:5.76": "“Đàn ông thì là ông sư ấy chứ.”", "soseki-kusamakura:5.77": "“Phải, chính ông sư ấy.”", "soseki-kusamakura:5.78": "“Sao ông sư lại hoảng?”", "soseki-kusamakura:5.79": "“Sao à, đang tụng kinh ở chính điện với hòa thượng, thì con bé ấy bỗng xông vào — hê hê hê hê. Quả nhiên là đồ điên.”", "soseki-kusamakura:5.80": "“Nó làm sao?”", "soseki-kusamakura:5.81": "“Nó bảo ‘đã thương thế thì ta ngủ chung ngay trước mặt Phật đi’, rồi bất thình lình ôm chầm lấy cổ thầy Taian.”", "soseki-kusamakura:5.82": "“Ồ.”", "soseki-kusamakura:5.83": "“Thầy Taian chết đứng. Đi viết thư tình cho đồ điên, mang nhục to, đêm ấy lẳng lặng trốn đi rồi chết…”", "soseki-kusamakura:5.84": "“Chết ư?”", "soseki-kusamakura:5.85": "“Tôi đoán là chết. Sống sao nổi.”", "soseki-kusamakura:5.86": "“Khó mà nói được.”", "soseki-kusamakura:5.87": "“Phải, đối phương là đồ điên thì chết cũng chẳng vẻ vang gì, nên có khi vẫn còn sống cũng nên.”", "soseki-kusamakura:5.88": "“Chuyện thú vị đấy.”", "soseki-kusamakura:5.89": "“Thú vị hay không thú vị gì, cả làng cười ầm lên. Chỉ riêng con bé là mặt tỉnh bơ, vì gốc đã điên rồi mà — thôi, ông tỉnh táo như thế thì không sao, nhưng đối phương như thế, hễ trêu chọc bậy bạ là gặp chuyện lớn đấy.”", "soseki-kusamakura:5.90": "“Vậy tôi phải cẩn thận mới được. Ha ha ha ha.”", "soseki-kusamakura:5.91": "Từ bờ biển ấm âm ấm, ngọn gió xuân vị muối phơ phất thổi tới, lay chiếc rèm cửa tiệm ông thợ như đang buồn ngủ. Bóng chim én nghiêng mình luồn qua dưới rèm, vút một cái rơi vào trong gương. Ở nhà đối diện, một ông già độ sáu mươi ngồi xổm dưới mái hiên, lặng lẽ bóc vỏ sò. Mỗi lần con dao nhỏ chạm kêu lách cách, phần thịt đỏ lại ẩn vào chiếc rổ. Vỏ lóe sáng lên, băng ngang làn sương nắng dài hơn hai thước sang phía bên kia. Đống vỏ chất cao như đồi — hàu, nghêu, hay trai dao — sụp xuống một phần, rơi xuống đáy lòng con lạch cát, từ mặt thế gian chôn vào xứ tối. Chôn xong, vỏ mới lại liền chất dưới gốc liễu. Ông già chẳng có lúc nào nghĩ đến số phận của đám sò, chỉ ném những chiếc vỏ trống lên làn sương nắng. Chiếc rổ của ông không có đáy để chống đỡ, và ngày xuân của ông dường như dài thanh thản vô tận.", "soseki-kusamakura:5.92": "Lạch cát chảy dưới cây cầu nhỏ chưa đầy hai gian, rót nước xuân ra phía bãi biển. Nơi nước xuân gặp biển xuân, người ta ngờ rằng bao dãy lưới phơi lô nhô đang tỏa cho làn gió nhẹ, đi xuyên qua mắt lưới thổi về làng, một hơi ấm tanh tưởi. Giữa những tấm lưới ấy, thứ trông như lưỡi đao cùn bị nung chảy, đang uể oải uốn lượn, chính là màu biển.", "soseki-kusamakura:5.93": "Cảnh này và ông thợ này hoàn toàn không hòa hợp. Nếu nhân cách ông thợ mạnh mẽ đến mức đối địch với phong cảnh quanh đây, và gây lên đầu óc tôi một ảnh hưởng tương xứng, thì tôi đứng giữa hai bên hẳn sẽ có cảm giác chốt tròn lỗ vuông chẳng thể ăn khớp. May thay ông thợ không phải bậc hào kiệt vĩ đại đến thế. Dân Edo cỡ nào, hùng hổ cỡ nào, cũng không địch nổi khí tượng mênh mang an nhiên của trời đất hòa quyện này. Ông thợ tuôn đầy bụng lời lẽ, cứ ráng phá cho bằng được cái điệu này, nhưng đã sớm thành một hạt bụi, lơ lửng trong ánh xuân hòa vui. Mâu thuẫn là hiện tượng chỉ thấy được giữa những vật hay người ngang tầm nhau về sức, về lượng, về khí khái hình hài, mà vẫn như băng với than, không dung nhau được. Khi khoảng cách giữa hai bên quá xa vời, mâu thuẫn ấy dần bị mài mòn, thậm chí hóa thành một phần của thế lực lớn mà hoạt động. Kẻ tài tử làm tay chân cho bậc đại nhân mà hoạt động, người ngu muội làm cánh tay đắc lực cho kẻ tài tử mà hoạt động, trâu ngựa làm tâm phúc cho người ngu muội mà hoạt động, ấy cũng là vì lẽ đó. Giờ đây ông thợ của tôi, lấy khung cảnh xuân vô cùng làm nền, đang diễn một vở hài. Người đáng ra phá vỡ cảm giác xuân thanh thản ấy, lại chính là kẻ cố tình tô thêm cho nó. Tôi bất giác có cảm giác như giữa tháng ba, quen biết một gã tếu táo vô tư. Gã hay khoác lác rẻ tiền này chính là một nét màu hòa hợp nhất với ngày xuân mang dáng thái bình.", "soseki-kusamakura:5.94": "Nghĩ vậy thì ông thợ này cũng là một người vào được tranh, vào được thơ, nên lẽ ra tôi đã đứng dậy từ lâu mà cố tình ngồi lì nghe chuyện đông tây. Đúng lúc ấy, một cái đầu trọc nhỏ chui qua rèm bước vào", "soseki-kusamakura:5.95": "“Xin lỗi, cạo giúp tôi cái.”", "soseki-kusamakura:5.96": "Chú tiểu bước vào, mặc áo vải trắng, thắt dây lưng vải trắng tròn, khoác ngoài tấm pháp y thưa như màn muỗi, trông rất nhàn nhã.", "soseki-kusamakura:5.97": "“Chú Ryonen. Hôm nọ la cà dọc đường, bị hòa thượng mắng rồi chứ?”", "soseki-kusamakura:5.98": "“Đâu, tôi được khen.”", "soseki-kusamakura:5.99": "“Được sai đi việc mà dọc đường lại đi bắt cá, hòa thượng khen Ryonen giỏi hả?”", "soseki-kusamakura:5.100": "“Ryonen còn nhỏ mà biết chơi cho đã, đáng khen — lão sư khen thế đấy.”", "soseki-kusamakura:5.101": "“Hèn gì đầu có cục u. Đầu xấu xí như thế cạo mệt lắm. Hôm nay tha cho, lần sau về nặn lại đi nhé.”", "soseki-kusamakura:5.102": "“Nếu phải nặn lại thì tôi sang tiệm khác khéo tay hơn.”", "soseki-kusamakura:5.103": "“Ha ha ha, đầu thì lồi lõm, nhưng cái miệng thì cứ phải nói là giỏi.”", "soseki-kusamakura:5.104": "“Tay thì cùn, mà rượu thì khỏe, ấy là chú chứ ai.”", "soseki-kusamakura:5.105": "“Láo! Ai bảo tay cùn…”", "soseki-kusamakura:5.106": "“Tôi nào có nói. Là lão sư nói đấy. Đừng nổi nóng như thế, già đầu rồi.”", "soseki-kusamakura:5.107": "“Hứ, chẳng buồn cười gì. — Ông thấy không?”", "soseki-kusamakura:5.108": "“Hả?”", "soseki-kusamakura:5.109": "“Cái đám sư này, ở trên bậc đá cao, chẳng phải lo nghĩ gì, nên tự nhiên miệng lưỡi lanh lợi nhỉ. Đến thằng tiểu bé tí này mà cũng ăn nói to tát — khoan, nghiêng đầu thêm chút — bảo nghiêng đi, — không nghe thì tôi cắt đấy, có hiểu không, chảy máu đấy.”", "soseki-kusamakura:5.110": "“Đau quá. Làm gì mà thô bạo thế.”", "soseki-kusamakura:5.111": "“Chừng này mà không chịu được thì làm sao đi tu.”", "soseki-kusamakura:5.112": "“Tôi tu rồi mà.”", "soseki-kusamakura:5.113": "“Vẫn chưa ra gì. — À, thầy Taian sau đó chết thế nào ấy nhỉ, chú tiểu?”", "soseki-kusamakura:5.114": "“Thầy Taian đâu có chết.”", "soseki-kusamakura:5.115": "“Không chết? Lạ nhỉ. Rõ ràng phải chết rồi.”", "soseki-kusamakura:5.116": "“Thầy Taian về sau phát phẫn, sang chùa Daibai ở Rikuzen, mải mê tu hành. Rồi sẽ thành bậc cao tăng. Chuyện tốt đấy.”", "soseki-kusamakura:5.117": "“Tốt gì mà tốt. Sư gì thì sư, trốn đi ban đêm mà là phép hay thì chẳng có. Chú cũng phải coi chừng. Hễ hỏng việc thì toàn tại đàn bà — nhắc đàn bà, con điên ấy vẫn lên chỗ hòa thượng chứ?”", "soseki-kusamakura:5.118": "“Chưa nghe nói có người đàn bà nào gọi là con điên.”", "soseki-kusamakura:5.119": "“Nói không thủng, đồ lì lợm. Có đến hay không?”", "soseki-kusamakura:5.120": "“Con điên thì không đến, nhưng cô chủ Shiboda thì có đến.”", "soseki-kusamakura:5.121": "“Dù hòa thượng có cầu kinh đến mấy, cái bệnh ấy cũng không khỏi được. Đúng là ông chồng trước đang ám lấy nó, làm khổ nó.”", "soseki-kusamakura:5.122": "“Cô ấy là người đàn bà tài giỏi. Lão sư vẫn thường khen.”", "soseki-kusamakura:5.123": "“Lên bậc đá cái là cái gì cũng đảo ngược, chịu thôi. Hòa thượng nói gì thì nói, điên vẫn là điên. — Nào, cạo xong rồi. Đi mau cho hòa thượng mắng đi.”", "soseki-kusamakura:5.124": "“Không, chơi thêm một chút rồi về cho được khen.”", "soseki-kusamakura:5.125": "“Muốn làm gì thì làm, đồ nhóc cứ ba hoa.”", "soseki-kusamakura:5.126": "“Hừ, cục cứt khô!”", "soseki-kusamakura:5.127": "“Mày nói gì?”", "soseki-kusamakura:5.128": "Cái đầu xanh ấy đã chui qua rèm, đang đứng trong gió xuân.", "soseki-kusamakura:6.1": "Sáu", "soseki-kusamakura:6.2": "Tôi ngồi vào bàn lúc chiều xuống. Cửa giấy và cửa kéo đều mở toang. Người trong quán trọ vốn không nhiều, nhà lại tương đối rộng. Gian tôi ở bị mấy khúc hành lang quanh co ngăn cách với nơi những người thưa thớt ấy sinh hoạt như thường, nên đến tiếng động cũng chẳng làm phiền việc suy tư. Hôm nay lại càng yên tĩnh. Ông chủ, cô con gái, người hầu nữ, người hầu nam, có vẻ như đã bỏ tôi lại mà dời đi từ lúc nào chẳng hay. Nếu đã dời đi thì chắc chẳng dời đến nơi tầm thường. Hẳn là xứ sương mù, hay xứ mây. Hoặc là nơi mây với nước tự nhiên xích lại gần, trên mặt biển lười cả việc cầm lái, cánh buồm trắng trôi tới lúc nào chẳng ai hay, đến chỗ không phân biệt nổi mây hay nước, và cuối cùng chính cánh buồm khổ sở không biết ở đâu mà tách mình khỏi mây và nước — một nơi xa xôi như thế. Nếu không thì họ đột ngột tan mất vào trong xuân, bốn đại xưa nay giờ đã hóa thành linh khí vô hình, giữa trời đất mênh mông, dù mượn sức kính hiển vi cũng chẳng còn dấu vết gì. Hoặc hóa chim sơn ca, hót cạn màu vàng hoa cải rồi bay đến bên dải tím chiều sâu. Hoặc là sau khi làm trọn phận con ruồi trâu khiến ngày dài càng dài, hụt mất giọt sương ngọt đọng trong nhụy, đang nằm dưới hoa trà rụng, ngủ thơm ngát cả đời. Dù sao thì cũng thật yên tĩnh.", "soseki-kusamakura:6.3": "Ngọn gió xuân thổi lướt qua căn nhà trống một cách trống không, không phải vì nể người đón, cũng không phải để trêu kẻ từ chối. Tự đến, tự đi, đó là ý của vũ trụ công bằng. Lòng tôi, tay chống cằm, cũng trống như căn phòng tôi ở, nên gió xuân chẳng ai mời mà cứ thế thổi qua, chẳng chút e dè.", "soseki-kusamakura:6.4": "Vì tưởng mình đang đạp lên đất nên mới lo đất nứt. Vì biết mình đội trời nên mới sợ tia chớp run bên thái dương. Vì cõi đời thúc giục rằng không tranh với người thì thân không đứng nổi, nên khổ nạn nhà lửa chẳng tránh được. Với kẻ sống giữa càn khôn có đông có tây, phải đi trên sợi dây lợi hại, thì ái tình thật là kẻ thù. Của cải trông thấy chỉ là đất. Danh nắm giữ và vinh dự cướp được, cũng như thứ mật mà đàn ong khôn lỏi trông có vẻ cất ngọt, rồi bỏ lại cái ngòi châm. Cái gọi là lạc thú, vì khởi từ chỗ bám vào vật, nên chứa mọi nỗi khổ. Chỉ có kẻ thi nhân và họa khách, nhai đến cùng tinh hoa của thế giới đối đãi này, biết được cái trong sạch thấu xương thấu tủy. Họ ăn sương, uống móc, nếm sắc tím, bình màu hồng, cho đến chết không hối. Niềm vui của họ không bám vào vật. Họ đồng hóa mà trở thành vật ấy. Khi đã trở thành vật ấy rồi, thì dù tìm khắp đại địa mênh mông cũng không thấy chỗ nào dựng nổi cái ta. Họ thản nhiên buông cục bùn xuống, và trong chiếc nón rách chứa gió xanh vô hạn. Tôi cất công nêu cảnh giới ấy lên, không phải để dọa đám con buôn mùi đồng ở chốn thị tứ, hay cố ý đặt mình lên cao, mà chỉ để nói phúc âm nơi đây, vẫy gọi chúng sinh hữu duyên. Nói thẳng ra, cõi thơ, cõi họa, đều là đạo mà ai ai cũng sẵn đủ. Dẫu kẻ đã bấm đốt tay hết xuân thu, đầu bạc rên rỉ, khi nhìn lại một đời, rà soát từng đợt sóng của những gì đã trải, cũng có thể gợi lại cái hứng vỗ tay ngày nào, khi một chút ánh sáng lọt qua xác thịt hôi mà khiến mình quên bản thân. Nếu bảo không thể, thì đó là kẻ sống chẳng có ý nghĩa gì.", "soseki-kusamakura:6.5": "Nhưng tôi không nói rằng hứng của thi nhân chỉ là nhập vào một việc, hóa thành một vật. Có lúc hóa thành một cánh hoa, có lúc hóa thành đôi bướm, có lúc như Wordsworth hóa thành một khóm thủy tiên, khiến lòng rối loạn trong gió bờ đầm; nhưng cũng có khi cảnh sắc chẳng rõ là gì ở quanh mình cuốn lấy hồn mình, mà không ý thức rõ thứ cuốn lấy ấy là vật gì. Có người sẽ bảo đó là chạm vào hơi sáng của trời đất. Có người sẽ bảo nghe cây đàn không dây nơi đài linh. Lại có người vì không biết được, không hiểu được nên lang thang trong cõi vô hạn, dạo bước phiêu diêu giữa ngã tư mờ mịt. Nói thế nào cũng tùy người. Trạng thái trong lòng tôi lúc này, tựa vào chiếc bàn gỗ đàn, ngây ra, chính là thế.", "soseki-kusamakura:6.6": "Tôi rõ ràng chẳng nghĩ gì cả. Cũng chắc chắn chẳng nhìn thấy gì cả. Trên sân khấu ý thức của tôi chẳng có thứ gì cựa quậy bằng sắc màu rõ rệt, nên không thể nói là mình đã đồng hóa với sự vật nào. Nhưng tôi đang lay động. Không lay động trong thế gian, cũng không lay động ngoài thế gian. Chỉ lay động một cách mơ hồ. Không lay động theo hoa, không lay động theo chim, không lay động đối với con người, chỉ lay động một cách ngây ngất.", "soseki-kusamakura:6.7": "Nếu bắt buộc phải giải thích, tôi muốn nói rằng lòng tôi chỉ lay động cùng với xuân. Mọi sắc xuân, gió xuân, vật xuân, tiếng xuân, giã lại, nén lại, luyện thành tiên đan, hòa vào linh dịch Bồng Lai, chưng bằng mặt trời Đào Nguyên, thứ tinh khí ấy thấm vào qua lỗ chân lông lúc nào không hay, lòng chưa kịp biết thì đã no đầy. Cái đồng hóa thông thường có kích thích. Có kích thích nên mới khoái. Cái đồng hóa của tôi, vì chẳng rõ mình đồng hóa với gì, nên không có chút kích thích nào. Không kích thích, nên có một niềm vui sâu thẳm khó tả. Nó khác với thứ nhẹ dạ ồn ào, bị gió vò mà dấy sóng chơi vơi. Có thể ví nó như dáng biển xanh mênh mông chuyển động từ lục địa này sang lục địa khác dưới đáy sâu mấy tầm mà mắt không thấy được. Chỉ là không có mạnh mẽ đến thế thôi. Nhưng chính ở đó lại có hạnh phúc. Sự phát lộ của sức sống vĩ đại luôn chứa mối lo rằng sức ấy một ngày kia sẽ cạn. Dáng thường nhật thì không có nỗi lo ấy. Trong trạng thái hiện nay, lòng tôi nhạt hơn thường ngày, chẳng những thoát khỏi lo âu rằng sức mạnh dữ dội của mình sẽ hao mòn, mà còn vượt khỏi cõi phàm tầm thường, không tốt không xấu của tâm thường. Nhạt chỉ có nghĩa là khó nắm bắt, chứ không hàm ý yếu quá mức. Những chữ “xung dung”, “đạm đãng” của thi nhân có lẽ nói đúng nhất cảnh giới này.", "soseki-kusamakura:6.8": "Tôi nghĩ thử vẽ cảnh giới này ra tranh thì thế nào. Nhưng chắc chắn không thành tranh thông thường. Cái ta quen gọi là tranh, chẳng qua là chuyển lên lụa tranh cảnh người cảnh vật trước mắt đúng như nó vốn là, hoặc là đã lọc qua con mắt thẩm mỹ của mình. Hoa trông ra hoa, nước hiện ra nước, người hoạt động ra người, thế là cho rằng việc của tranh đã xong. Hơn thế một bậc nữa, thì làm cho vật tượng mình cảm nhận hiện ra sống động đầm đìa trên khung vải, kèm theo đúng cái thú mình cảm. Vì chủ ý của loại nghệ nhân này là gửi một hứng đặc biệt vào trong vạn vật mình bắt được, nên nếu quan niệm của họ về vật tượng không trào ra rõ ràng nơi đầu bút thì chưa gọi là đã vẽ tranh. Tác phẩm nào không đưa ra được lời khẳng định rằng: ta đã nhìn việc ấy như thế ấy, cảm như thế ấy, cách nhìn cách cảm ấy không đứng dưới hàng rào người trước, không bị truyền thuyết xưa nay chi phối, mà lại chính xác nhất và đẹp nhất, thì họ không dám gọi là tác phẩm của mình.", "soseki-kusamakura:6.9": "Hai loại nghệ nhân này có thể có phân biệt chủ khách, nông sâu, nhưng cả hai đều giống nhau ở chỗ đợi kích thích rõ ràng của ngoại giới rồi mới hạ tay. Nhưng đề tài tôi muốn vẽ lúc này không rõ rệt đến thế. Dù dồn hết mọi giác quan, tìm nó ngoài lòng mình, thì hình tròn hình vuông, sắc đỏ sắc xanh đã đành, đến bóng đậm bóng nhạt, nét to nét nhỏ cũng chẳng tìm thấy. Cảm xúc của tôi không từ ngoài đến, mà có đến chăng nữa thì cũng không phải cảnh vật nhất định nằm trong tầm mắt, nên không thể giơ ngón tay chỉ ra rõ ràng cho người ta rằng đây là nguyên nhân. Thứ hiện hữu chỉ là tâm trạng. Làm sao thể hiện tâm trạng này mới thành tranh — không, phải mượn hình hài cụ thể nào để người ta lờ mờ hiểu được tâm trạng này, mới là vấn đề.", "soseki-kusamakura:6.10": "Tranh thông thường chỉ cần có vật là vẽ được, dù không có cảm xúc. Tranh loại hai chỉ cần vật và cảm xúc đứng song song là vẽ được. Đến loại thứ ba, thì thứ tồn tại chỉ là tâm trạng, nên để vẽ thành tranh nhất thiết phải chọn đối tượng thích hợp với tâm trạng ấy. Nhưng đối tượng này không dễ xuất hiện. Có xuất hiện cũng không dễ kết lại. Có kết lại cũng có khi hoàn toàn khác với những gì tồn tại trong tự nhiên. Vì thế người thường nhìn vào không nhận ra là tranh. Chính người vẽ cũng không coi đó là sự tái hiện một góc của tự nhiên, chỉ cần truyền được phần nào tâm trạng của lúc hứng khởi dâng lên, và ban cho cái “mood” mơ hồ khó nắm một chút sinh mệnh, là cho là đại thành công. Xưa nay có họa sĩ nào thu được thành tựu trọn vẹn trong nghiệp khó này hay không, tôi không biết. Kể những người ít nhiều chạm tới trường phái này thì có trúc của Bun Yoka, sơn thủy dưới cửa Unkoku, rồi đến cảnh sắc của Taigado, nhân vật của Buson. Còn họa sĩ phương Tây, phần đông đều đưa mắt vào thế giới cụ thể, không chuyên tâm vào khí vận thần vãng, nên không biết có mấy người truyền được thần vận ngoài vật qua loại bút mực này.", "soseki-kusamakura:6.11": "Tiếc rằng khí vận một loại mà Sesshu, Buson hết sức vẽ ra thì quá đơn giản lại quá thiếu biến hóa. Về sức bút thì dĩ nhiên tôi không sao theo kịp những bậc đại gia ấy, nhưng tâm trạng tôi muốn vẽ lúc này lại phức tạp hơn một chút. Vì phức tạp nên cảm xúc khó gói trọn trong một bức. Tôi bỏ tay chống má, khoanh hai tay trên bàn mà nghĩ, vẫn không ra. Phải vẽ sao cho có màu, có hình, có điệu, để lòng mình bỗng nhận ra mình ngay: à, ở đây rồi. Như người đi khắp sáu mươi mấy nước để tìm đứa con ly biệt, ngủ thức không lúc nào quên, một hôm tình cờ gặp giữa ngã tư phố, chưa kịp để tia chớp xẹt ngang đã kêu lên: à, đây rồi. Phải vẽ được như thế. Khó là ở chỗ ấy. Chỉ cần ra được điệu này, thì người ta xem rồi nói gì cũng mặc. Bị chê là chẳng phải tranh cũng chẳng oán. Chỉ cần cách phối màu đại diện cho một phần của tâm trạng này, đường cong đường thẳng biểu hiện đôi phần hơi hướng này, bố cục toàn thể truyền được chút ít phong vận này, thì thứ hiện thành hình, dù là trâu hay ngựa, hay chẳng phải trâu cũng chẳng phải ngựa, cái gì cũng không ngại. Không ngại, nhưng vẫn không vẽ ra được. Tôi đặt cuốn sổ phác lên bàn, nghĩ ngợi đến nỗi hai mắt như rơi vào trang sổ, mà cuối cùng vẫn chẳng nên cơm cháo gì.", "soseki-kusamakura:6.12": "Tôi đặt bút chì xuống mà nghĩ. Muốn vẽ thứ hứng thú trừu tượng thế này thành tranh là sai ngay từ đầu. Con người chẳng khác nhau là bao, nên trong số đông ắt có người từng chạm cùng hứng ấy, và chắc chắn đã thử dùng cách nào đó để làm nó trường tồn. Nếu đã thử, thì cách ấy là gì?", "soseki-kusamakura:6.13": "Bỗng hai chữ “âm nhạc” lóe lên trước mắt. Quả thật, âm nhạc hẳn là tiếng nói tự nhiên sinh ra vì sự cần thiết thúc bách trong những lúc như thế. Lần đầu tôi nhận ra rằng nhạc là thứ để nghe, để học, nhưng bất hạnh thay, tôi hoàn toàn mù tịt về lĩnh vực ấy.", "soseki-kusamakura:6.14": "Kế đó tôi bước sang địa hạt thứ ba, thử xem có thể thành thơ không. Hình như tay Lessing lập luận rằng những sự việc xảy ra lấy thời gian trôi làm điều kiện mới là bản lĩnh của thơ, và dựng nên nguyên lý rằng thơ với họa không phải một mà là hai thứ; nếu nhìn thơ như vậy, thì cảnh giới tôi đang nóng lòng diễn tả cũng khó mà thành. Trong trạng thái lòng mà tôi cảm thấy vui, có thể có thời gian, nhưng không có nội dung sự việc phải lần lượt triển khai theo dòng thời gian. Tôi không vui vì cái một đi, cái hai đến, cái hai mất rồi cái ba sinh. Tôi vui vì ngay từ đầu nó đã mờ mịt mà dừng lại một chỗ. Đã dừng lại một chỗ như vậy, thì dẫu chuyển sang ngôn ngữ thường, cũng không nhất thiết phải sắp xếp chất liệu theo thời gian. Chỉ cần bày biện cảnh vật theo không gian như tranh là có thể làm được. Vấn đề chỉ là phải đưa cảnh tình nào vào trong thơ để tả cái trạng thái bao la không chỗ tựa này; một khi đã nắm được nó, thì chẳng cần theo thuyết của Lessing vẫn thành thơ. Homer thế nào, Virgil thế nào cũng mặc. Nếu thơ thích hợp để biểu hiện một loại mood, thì mood ấy không bị giới hạn bởi thời gian, không cần nhờ sự việc tiến triển lần lượt, mà chỉ cần thỏa các yêu cầu không gian đơn thuần của hội họa là có thể vẽ bằng ngôn ngữ.", "soseki-kusamakura:6.15": "Bàn luận thế nào cũng được. Laocoon thì phần lớn tôi quên rồi, tra kỹ ra có khi lại thành mình sai. Dù sao, vẽ không thành thì thử làm thơ vậy, tôi áp bút chì lên cuốn sổ phác, đung đưa người tới lui. Một lúc lâu, chỉ muốn cho mũi nhọn của ngòi bút chuyển động bằng cách nào đó, nhưng chẳng sao cho nó chuyển động được. Cảm giác như đột nhiên quên tên một người bạn, nó đã đến cổ họng mà không chịu ra. Rồi bỏ cuộc, cái tên không ra được cuối cùng lặn xuống đáy bụng.", "soseki-kusamakura:6.16": "Khi khuấy bột sắn, lúc đầu bột loãng, đũa không thấy gì. Kiên nhẫn một lúc, bột mới dần quánh lại, tay khuấy nặng hơn chút. Vẫn không dừng, cứ khuấy mãi, thì đến lúc không khuấy nổi nữa. Cuối cùng bột trong nồi, không ai đòi, tự mình tranh nhau bám vào đũa. Làm thơ đúng là như thế.", "soseki-kusamakura:6.17": "Cây bút chì lúc đầu chẳng có chỗ nào bám, nay dần dần nhúc nhích được, tôi có thêm đà, chừng hai ba chục phút sau,", "soseki-kusamakura:6.18": "Xuân xanh hai ba tháng / Sầu theo cỏ thơm dài / Hoa nhàn rơi sân vắng / Đàn mộc nằm gian không / Nhện treo tơ chẳng động / Khói triện quấn xà tre.", "soseki-kusamakura:6.19": "Chỉ ra được sáu câu ấy. Đọc lại, toàn là những câu có thể thành tranh. Thế này thì ngay từ đầu cứ vẽ tranh cho xong. Sao làm thơ lại dễ hơn vẽ tranh nhỉ. Đến được đây rồi, phần sau chắc cũng ra không khó. Nhưng tiếp theo tôi muốn ngâm cái tình mà tranh không vẽ được. Nghĩ đi nghĩ lại thế này thế nọ, rốt cuộc được bài:", "soseki-kusamakura:6.20": "Ngồi riêng chẳng nửa lời / Tấc lòng nhận ánh nhỏ / Cõi người thừa lắm chuyện / Cảnh này ai quên được / Thấu được một ngày tĩnh / Mới hay trăm năm bận / Nỗi xa gửi nơi nao / Xa vời xứ mây trắng.", "soseki-kusamakura:6.21": "Bài ấy xong rồi. Đọc lại từ đầu thêm lần nữa, cũng thấy hơi hay hay, nhưng nếu coi như tả cảnh thần mà mình vừa bước vào thì thấy nhạt nhẽo, chưa đủ. Nhân tiện, định làm thêm một bài nữa, cầm bút chì mà vô tình nhìn ra phía cửa, thì qua khoảng trống rộng ba thước giữa cánh cửa kéo mở toang, một bóng đẹp thoáng lướt qua. Gì thế nhỉ.", "soseki-kusamakura:6.22": "Khi tôi đưa mắt nhìn ra cửa, vật đẹp ấy đã khuất nửa sau bóng cánh cửa kéo. Hơn nữa, dáng ấy dường như đã chuyển động từ trước khi tôi thấy, nên khi tôi giật mình thì đã đi qua. Tôi bỏ thơ, chăm chú nhìn ra cửa.", "soseki-kusamakura:6.23": "Chưa đầy một phút, bóng ấy lại hiện ra từ hướng ngược lại. Một người đàn bà dáng thon, mặc áo furisode, không tiếng động, lặng lẽ bước trên hiên của tầng hai phía đối diện. Tôi bất giác đánh rơi bút chì, và hơi thở đang hít vào qua mũi bỗng khựng lại.", "soseki-kusamakura:6.24": "Trời hoa mây phủ mỗi lúc mỗi sa xuống từ trên cao, trên lan can buổi chiều đang đợi mưa rơi, cái bóng áo furisode dịu dàng đi, dịu dàng quay, cách phòng tôi sáu gian sân trong, hiện ra rồi ẩn đi trong không khí nặng nề, hiu hắt.", "soseki-kusamakura:6.25": "Người đàn bà hẳn nhiên không nói, không liếc ngang. Cô bước yên tĩnh đến nỗi chính tiếng vạt áo kéo trên hiên cũng không lọt vào tai mình. Từ eo xuống, hoa văn vạt áo bừng sắc, nhuộm hình gì thì ở xa không rõ. Chỉ biết chỗ nền trơn nối với hoa văn tự nhiên nhòe đi, như ranh giới giữa đêm và ngày. Người đàn bà dĩ nhiên đang bước trên ranh giới ấy.", "soseki-kusamakura:6.26": "Mặc chiếc furisode dài này, cô định đi bao nhiêu lượt, về bao nhiêu lượt trên hành lang dài, tôi không hiểu. Từ bao giờ cô khoác bộ y phục kỳ lạ này và tiếp tục bước đi kỳ lạ này, tôi cũng không hiểu. Còn ý nghĩa thì dĩ nhiên càng không. Việc vốn không thể hiểu được, mà cô làm ngay ngắn đến thế, tĩnh lặng đến thế, lặp đi lặp lại nhiều lần đến thế; khi bóng người ấy hiện ở cửa rồi mất, mất rồi hiện, cảm giác của tôi thật kỳ dị. Nếu là cử chỉ than thở xuân tàn, sao lại hờ hững thế? Nếu là cử chỉ hờ hững, sao lại diện gấm vóc thế?", "soseki-kusamakura:6.27": "Trong khi sắc xuân sắp tàn, diễm lệ, đang tô lên cửa ngõ mịt mùng bằng ảo ảnh một lúc, thì tấm dải lưng rực rỡ chói mắt kia là kim lan chăng. Tấm vải dệt tươi thắm ấy, đi rồi quay, bị bao bọc trong buổi chiều xanh xám, từng phút một mất hút về phía sau cõi tịch mịch, nơi xa tít mù khơi. Giống như vì sao xuân lấp lánh, gần sáng, rơi xuống đáy bầu trời tím thẫm.", "soseki-kusamakura:6.28": "Khi cửa Thái Huyền tự mở, sắp hút dáng vẻ rực rỡ này vào phủ u minh, tôi cảm thấy thế này. Bộ y phục này lẽ ra phải ở sau bình phong vàng, trước ngọn nến bạc, vui đùa tiễn đêm xuân đáng ngàn vàng mỗi khắc, vậy mà không chút ghét bỏ, không chút kháng cự, nhạt dần khỏi thế giới sắc tướng; ở một phương diện, đó là cảnh tượng siêu tự nhiên. Nhìn xuyên qua bóng đen sắp ập tới từng khắc, người đàn bà nghiêm trang, không sốt ruột, không hoảng hốt, hình như vẫn lang thang một chỗ với cùng nhịp bước. Nếu không biết tai họa đang giáng xuống thân thì là ngây thơ cực độ. Biết mà không coi là tai họa thì thật ghê rợn. Chỗ đen mới là nơi ở vốn có; chỉ vì thu ảo ảnh tạm thời vào lại cõi mịt mùng như cũ, nên cô mới thong dong thế này, bước đi giữa có và không. Nơi hoa văn lẫn lộn trên chiếc furisode cô mặc cạn dần, chảy vào mực đen đặc không đường tránh, ấy chính là chỗ cô hé lộ nguồn gốc thân mình.", "soseki-kusamakura:6.29": "Tôi lại cảm thấy thế này. Khi một người đẹp rơi vào giấc ngủ đẹp, chưa kịp tỉnh khỏi giấc ấy, vẫn trong ảo giác mà trút hơi thở ở đời này, lòng những người trông bệnh bên gối hẳn đau xót lắm. Nếu chết sau khi chồng chất tứ khổ bát khổ thành trăm khổ, thì không chỉ bản thân sống chẳng ý nghĩa, mà người thân nhìn bên cạnh cũng có thể nghĩ rằng giết đi mới là từ bi mà cam chịu. Nhưng đứa trẻ ngủ say sưa kia có tội gì đáng chết? Bị đưa xuống minh phủ khi đang ngủ cũng như bị lừa đánh úp, tước đi mạng sống đáng tiếc trước khi kịp quyết chí chết. Nếu cũng là giết, thì thà để họ thuyết phục mình rằng nghiệp định không thoát được, để họ cam lòng, dứt niệm, mà niệm Phật. Khi chỉ có sự thật chết hiện ra rõ ràng, mà điều kiện phải chết chưa đủ, nếu đến mức còn cất được tiếng niệm Nam mô A Di Đà để hồi hướng, thì chính bằng tiếng ấy tôi sẽ muốn gọi ơi ơi, kéo người đã đặt nửa chân sang cõi bên kia quay về, dù có ép. Với chính người ấy, đang chuyển từ giấc ngủ tạm sang giấc ngủ dài mà không biết lúc nào, thì bị gọi về có khi lại khổ, như sợi dây phiền não sắp đứt bị kéo bừa. Vì từ bi mà họ có thể nghĩ: đừng gọi, để ta ngủ yên. Dù vậy, chúng ta vẫn muốn gọi về. Lần này, nếu người đàn bà hiện ra ở cửa, tôi nghĩ mình sẽ gọi, để cứu cô khỏi cõi mộng. Nhưng vừa thấy cái bóng lướt qua khoảng rộng ba thước như giấc mơ, tôi bỗng không nói được. Trong khi quyết tâm lần này, thì cô lướt qua không chút khó khăn. Đang nghĩ tại sao không nói được gì, thì cô lại đi qua. Cô đi qua, chẳng chút bận tâm rằng bên này có người dòm, người ấy vì mình mà sốt ruột đến đâu. Mặc cho phiền hà hay tội nghiệp, ngay từ đầu cô cũng không nể một kẻ như tôi. Đang nghĩ lần này, lần này, thì tầng mây không chịu nổi nữa, thả những sợi mưa không giữ nổi, lặng lẽ rơi, khép kín bóng người đàn bà trong tiếng mưa hiu hắt.", "soseki-kusamakura:7.1": "Bảy", "soseki-kusamakura:7.2": "Lạnh. Tôi xách khăn, xuống bể tắm.", "soseki-kusamakura:7.3": "Cởi áo ở gian ba chiếu, xuống bốn bậc thang, thì ra gian tắm chừng tám chiếu. Có vẻ xứ này không thiếu đá, nền lát toàn đá hoa cương, giữa khoét sâu chừng bốn thước, đặt một bể nước nóng to cỡ cái bể của hàng đậu phụ. Gọi là bể, nhưng cũng xây bằng đá. Đã gọi là suối khoáng thì chắc chứa nhiều thành phần, nhưng màu trong suốt nên ngâm rất dễ chịu. Thỉnh thoảng tôi còn ngậm thử, không thấy vị hay mùi gì đặc biệt. Nghe nói chữa được bệnh, nhưng chưa hỏi nên không biết chữa bệnh gì. Vốn không có bệnh kinh niên nào, nên giá trị thực dụng chưa từng hiện lên trong đầu. Chỉ mỗi lần xuống ngâm là nghĩ đến câu của Bạch Lạc Thiên, “nước suối ấm trơn rửa làn da mỡ đông”. Nghe đến tên suối nước nóng là chắc chắn có cảm giác khoan khoái như câu ấy. Và tôi cho rằng suối nước nóng nào không tạo được cảm giác ấy thì hoàn toàn vô giá trị. Ngoài lý tưởng này ra, tôi chẳng có đòi hỏi nào về suối nước nóng.", "soseki-kusamakura:7.4": "Thả mình vào, nước ngập đến ngang ngực. Nước từ đâu trào ra tôi không biết, nhưng ngày thường cũng tràn sạch qua thành bể. Đá mùa xuân ướt không kịp khô, chân giẫm lên thấy ấm, lòng yên và vui. Mưa rơi, dịu dàng đến mức như lén mắt đêm mà thấm nhuần xuân, nhưng giọt hiên dần dày, từng giọt từng giọt rơi vào tai. Hơi nước bị nhốt, phủ kín từ sàn đến trần, như thể hễ có kẽ hở, dù lỗ mắt gỗ nhỏ bé cũng cố tràn ra.", "soseki-kusamakura:7.5": "Sương thu lạnh lẽo, mây mù lãng đãng nhàn nhã, khói bếp nấu cơm chiều xanh lên, gửi dáng mong manh của ta vào bầu trời lớn. Nhiều nỗi thương cảm khác nhau, nhưng riêng làn mờ của suối nước nóng đêm xuân thì bao bọc dịu dàng làn da người tắm, khiến mình ngờ là một người thời cổ xưa. Nó không quấn dày đến mức mắt không thấy gì, nhưng cũng không nông đến mức xé một lớp lụa mỏng là dễ dàng thấy mình lại là người cõi hạ. Xé một lớp, xé hai lớp, xé bao nhiêu lớp cũng không thoát ra được khỏi làn khói này, nó có vẻ như vậy, từ bốn phía vùi riêng một mình ta vào chiếc cầu vồng ấm. Có chữ “say rượu”, nhưng tôi chưa nghe ai nói “say khói”. Nếu có thì không dùng cho sương được, dùng cho mây thì hơi mạnh. Chỉ khi thêm hai chữ “xuân tiêu” trước làn mờ này, mới thấy thích đáng.", "soseki-kusamakura:7.6": "Tôi tựa đầu ngửa lên thành bể, thả thân thể nhẹ bẫng trong làn nước trong suốt, trôi về nơi ít chống cự nhất. Hồn tôi bồng bềnh như con sứa. Đời cũng thế, nghĩ được như vậy thì dễ sống. Mở khóa phân biệt, rút chốt chấp trước. Mặc kệ thế nào, đồng hóa với nước suối trong nước suối. Càng trôi thì sống càng chẳng tốn sức. Ngay cả hồn cũng để trôi trong dòng chảy, thì còn đáng quý hơn làm đệ tử Cơ Đốc. Quả thật nghĩ theo điệu này thì xác chết trôi sông là phong lưu. Tôi nhớ trong một bài thơ nào đó của Swinburne có tả cảm giác người đàn bà mừng rỡ mà tắt thở dưới đáy nước. Ophelia của Millais mà tôi vẫn thường ngại, nhìn thế này cũng đẹp lên nhiều. Trước nay tôi hồ nghi tại sao ông ta lại chọn nơi khó chịu thế, nhưng hóa ra đó vẫn là đề tài thành tranh. Nổi trên nước, hoặc chìm dưới nước, hoặc khi chìm khi nổi, cứ nguyên dáng như thế mà trôi không khổ, ấy chắc chắn là mỹ. Rồi phối hai bờ đủ thứ hoa cỏ, màu nước với màu mặt người trôi và màu y phục hòa thành điệu êm dịu, thì nhất định thành tranh. Nhưng nếu nét mặt người trôi hoàn toàn bình yên thì gần như thành thần thoại hay ẩn dụ. Nỗi đau quằn quại thì đành phá tan cả tinh thần, nhưng khuôn mặt thản nhiên hoàn toàn không chút sắc tình thì không vẽ được nhân tình. Vẽ khuôn mặt nào mới thành công đây? Ophelia của Millais có thể thành công, nhưng tinh thần ông ta có đứng cùng chỗ với tôi hay không thì đáng ngờ. Millais là Millais, tôi là tôi, nên tôi muốn dùng hứng thú của tôi để vẽ một xác chết trôi phong lưu. Nhưng khuôn mặt tôi mong muốn không dễ hiện lên trong lòng.", "soseki-kusamakura:7.7": "Vẫn nổi trong nước, tôi thử làm bài tán cho xác chết trôi.", "soseki-kusamakura:7.8": "Mưa rơi thì chắc ướt.", "soseki-kusamakura:7.9": "Sương xuống thì chắc lạnh.", "soseki-kusamakura:7.10": "Dưới đất thì chắc tối.", "soseki-kusamakura:7.11": "Nổi thì trên sóng,", "soseki-kusamakura:7.12": "chìm thì đáy sóng,", "soseki-kusamakura:7.13": "nước xuân thì chắc chẳng khổ.", "soseki-kusamakura:7.14": "Vừa lẩm nhẩm khe khẽ, vừa lơ đãng nổi, thì nghe đâu đó có tiếng đàn shamisen. Nói tôi là họa sĩ mà thế thì ngượng, nhưng thật ra hiểu biết của tôi về nhạc cụ này rất mơ hồ, dây hai lên hay dây ba xuống chưa từng ảnh hưởng gì đến tai. Nhưng trong đêm xuân tĩnh lặng, mưa cũng góp hứng, ngâm trong bể tắm xóm núi, hồn nổi trong suối xuân, nghe đàn xa một cách vô trách nhiệm thì thật vui. Vì xa, nên dĩ nhiên không rõ hát gì, đàn gì. Chính chỗ đó lại có chút thú. Xét từ âm sắc trầm tĩnh, tôi đoán có lẽ là cây đàn cần to đệm jiuta của một ông kengyo xứ Kamigata.", "soseki-kusamakura:7.15": "Hồi nhỏ, trước cổng nhà có một tiệm rượu tên Yorozuya, có cô con gái tên Okura. Cô Okura này cứ đến buổi quá trưa xuân yên tĩnh là tập hát nagauta. Cô bắt đầu tập thì tôi ra sân. Trước mặt là hơn mười tsubo vườn chè, ba cây thông xếp bên hướng đông phòng khách. Thông ấy to, chu vi cả thước, và thú vị là ba cây chụm lại mới thành dáng có hồn. Thuở trẻ con, nhìn thông này thấy dễ chịu. Dưới thông, một ngọn đèn lồng sắt đen cũ kỹ, ngồi trên tảng đá đỏ không rõ tên, lúc nào nhìn cũng cứng đờ như ông già bướng bỉnh khó tính. Tôi rất thích nhìn chăm chăm ngọn đèn. Trước sau đèn, trên đất rêu dày, cỏ xuân không rõ tên, làm như không biết gió đời, tự thơm tự vui. Tôi tìm thấy giữa cỏ ấy một chỗ vừa đủ đặt đầu gối, và thói quen lúc đó là ngồi xổm yên lặng. Dưới ba cây thông ấy, nhìn trừng ngọn đèn ấy, ngửi mùi cỏ ấy, rồi nghe xa xa Okura hát nagauta, ấy là việc thường ngày thuở ấy.", "soseki-kusamakura:7.16": "Cô Okura giờ chắc đã qua cả thời buộc dải tóc đỏ, mặt đã khá đượm vẻ bà nội trợ, phơi ra nơi quầy sổ. Không biết cô có hòa thuận với chồng không. Chim én hằng năm lại về, mỏ ngậm bùn bận rộn làm việc chăng. Chim én với mùi rượu thì không sao tách rời khỏi tưởng tượng.", "soseki-kusamakura:7.17": "Ba cây thông không biết có còn giữ dáng đẹp ấy không. Ngọn đèn sắt chắc chắn đã vỡ. Cỏ xuân có còn nhớ người ngồi xổm ngày xưa chăng. Ngay hồi ấy đã chẳng nói với nhau một lời, thì bây giờ nào có hy vọng nhận ra. Còn khúc “Áo lữ hành là áo suzukake” cô Okura hát mỗi ngày, cái giọng ngày ngày ấy, hẳn cũng chẳng ai dám bảo là nghe còn quen tai.", "soseki-kusamakura:7.18": "Khi tiếng đàn shamisen mở ra trước mắt tôi một toàn cảnh bất ngờ, và tôi đang đứng ngay trước quá khứ đáng nhớ, hóa thành chú bé ngây thơ của hai mươi năm trước, thì cửa phòng tắm bỗng mở roạt.", "soseki-kusamakura:7.19": "Có ai đến, tôi nổi nguyên người, chỉ dồn ánh mắt ra cửa. Vì đầu tựa chỗ thành bể xa cửa nhất, nên những bậc xuống bể cách hai trượng, nằm xiên trong mắt tôi. Nhưng đồng tử ngước lên vẫn chưa thấy gì. Một lúc chỉ nghe tiếng giọt mưa quanh mái hiên. Tiếng shamisen đã tắt từ lúc nào.", "soseki-kusamakura:7.20": "Chốc sau, có thứ gì hiện trên bậc thang. Vì chỉ có một chiếc đèn treo nhỏ soi cả gian tắm rộng, nên ở khoảng cách này, dù không khí trong vắt cũng khó nhìn rõ. Huống chi hơi nước bốc lên bị mưa dày đè xuống, không thoát ra được, ai đứng đó thì khó mà xác định. Chưa đến lúc người ấy xuống một bậc, hai bậc, đứng thẳng dưới ánh đèn, thì chưa thể cất tiếng gọi, mà cũng chưa biết là nam hay nữ.", "soseki-kusamakura:7.21": "Vật đen bước xuống một bước. Đá bước lên có vẻ mềm như nhung, nên nếu xét theo tiếng chân thì có thể nói là không động đậy. Nhưng đường nét hơi nổi lên. Tôi là họa sĩ nên với khung xương cơ thể người, thị giác khá nhạy. Khi vật không rõ là gì ấy động một bậc, tôi biết là người đàn bà, và trong gian tắm này chỉ có tôi và một người đàn bà.", "soseki-kusamakura:7.22": "Tôi còn nghĩ ngợi, nổi đấy, có nên lên tiếng hay không, thì bóng người đàn bà đã hiện ra trọn vẹn trước mặt tôi. Hơi nước tràn khắp, thấm đẫm ánh sáng mềm trong từng hạt, trong cõi đỏ nhạt ấm áp, mái tóc đen trôi như mây, thân mình thon cao hết cỡ; khi thấy dáng ấy, mọi cảm giác về lễ nghi, phép tắc, phong hóa đều rời khỏi óc tôi, chỉ còn ý nghĩ chăm chăm rằng đã tìm được một đề tài đẹp.", "soseki-kusamakura:7.23": "Điêu khắc Hy Lạp cổ thì chưa bàn tới, nhưng mỗi khi xem tranh khỏa thân mà họa sĩ Pháp ngày nay coi như mạng sống, tôi vẫn thấy rõ dấu vết cố vẽ cho cùng cực cái đẹp thân xác quá lộ liễu, nên có cảm giác thiếu khí vận, khiến tôi khổ sở bấy lâu. Nhưng hồi ấy tôi chỉ chê là không biết sao hạ cấp, mà vì không hiểu hạ cấp ở đâu, nên bất giác khổ não tìm lời đáp cho đến hôm nay. Che thân thì cái đẹp bị giấu. Không che thì thành thấp hèn. Tranh khỏa thân đời nay không dừng ở chỗ hèn vì không che. Chỉ vẽ nguyên dáng đã bị lột áo thì chưa đủ, nên cứ muốn đẩy thân trần ra giữa thế giới áo mũ. Quên rằng mặc đồ mới là trạng thái thường của con người, họ thử gán mọi quyền năng cho thân trần. Lẽ ra mười phần là đủ, nhưng họ tiến mãi đến mười hai, mười lăm phần, chỉ chăm vẽ sao cho cảm giác “đây là thân trần” thật mạnh. Khi kỹ thuật đến cực điểm này, người ta coi việc ép người xem là thô bỉ. Khi nóng lòng làm cái đẹp càng đẹp thêm, thì thường cái đẹp lại giảm. Thành ngữ “đầy thì chuốc tổn” trong chuyện người cũng vì thế.", "soseki-kusamakura:7.24": "Phóng tâm và ngây thơ biểu thị sự thong dong. Thong dong là điều kiện tất yếu trong tranh, trong thơ, trong văn. Một tệ lớn của nghệ thuật đời nay là trào lưu gọi là văn minh vô ích xua nghệ sĩ khép nép, vất vả khắp nơi. Tranh khỏa thân là ví dụ tốt. Ở đô thị có nghề gọi là kỹ nữ. Bán sắc, nịnh người làm nghề. Khi đối diện khách chơi, họ không thể bộc lộ biểu cảm nào ngoài lo xem dung mạo mình rơi vào con ngươi đối phương ra sao. Danh mục Salon hằng năm đầy những mỹ nhân khỏa thân giống kỹ nữ ấy. Họ không những một giây cũng không quên mình đang khỏa thân, mà còn gồng cơ khắp người để cho người xem thấy mình khỏa thân.", "soseki-kusamakura:7.25": "Dáng thướt tha hiện trước mặt tôi lúc này không mang một hạt bụi tục nào lọt vào mắt. Nói rằng đó là dáng người cởi bỏ y phục thường nhân thì đã rơi xuống cõi người. Nó tự nhiên như gọi dậy giữa mây dáng thời thần đại, khi người chưa biết có áo phải mặc, có tay áo phải vung.", "soseki-kusamakura:7.26": "Hơi nước đầy phòng, vừa phủ kín rồi lại không ngừng dâng lên. Ánh đèn đêm xuân bị làm mờ, bày ra khắp phòng thế giới cầu vồng lung linh dày đặc; trong đó mơ hồ, mái tóc nhòe đi như đen, một thân hình trắng muốt dần nổi lên từ đáy mây. Hãy nhìn đường nét ấy.", "soseki-kusamakura:7.27": "Cổ nhẹ nhàng thu vào từ hai bên, đường nét không chút khó nhọc thả xuống vai, đầy đặn, cong tròn, chảy đi rồi hẳn chia thành năm ngón tay. Dưới đôi ngực nổi nõn nà, làn sóng đang rút lại trơn tru dâng lại, làm bụng dưới trông yên ả. Dồn thế căng ra sau, từ chỗ thế cạn, thịt chia nhau hơi nghiêng ra trước để giữ thăng bằng. Đầu gối đỡ ngược lại lần này lấy lại thế đứng, khi đường dợn dài chạm gót, bàn chân phẳng gỡ xong mọi vướng víu bằng hai bàn chân êm ái. Trên đời không có sự phối hợp nào phức tạp đến thế, mà cũng không có sự phối hợp nào thống nhất đến thế. Không thể tìm thấy đường nét nào tự nhiên đến thế, mềm mại đến thế, ít chống cự đến thế, không gây phiền não đến thế.", "soseki-kusamakura:7.28": "Hơn nữa, dáng ấy không bị chìa thô lộ trước mắt tôi như tranh khỏa thân thông thường. Trong một thứ linh khí biến mọi vật thành u huyền, nó thấp thoáng, chỉ kín đáo gợi ra vẻ đẹp trọn vẹn, đủ mười phần. Giống như điểm một mảnh vảy giữa nét mực loang để người ta tưởng tượng con giao long ngoài giấy bút, nó có không khí, hơi ấm và điệu mịt mờ, đủ đáng khen khi nhìn theo nghệ thuật. Nếu quả thật rồng vẽ tỉ mỉ từng ba mươi sáu vảy thì rơi vào buồn cười, thì cũng vậy, khi chưa nhìn rành rành thân thịt trần trụi, mới còn dư âm khiến lòng bay theo. Khi đường nét ấy rơi vào mắt tôi, tôi nhìn như Hằng Nga cõi nguyệt trốn khỏi kinh đô cây quế, bị vòng vây của kẻ đuổi cầu vồng, đang do dự giây lát.", "soseki-kusamakura:7.29": "Đường nét dần trắng nổi lên. Tôi vừa nghĩ nếu bước thêm một bước, Hằng Nga quý giá kia sẽ khốn thay rơi xuống cõi tục, thì mái tóc xanh, như đuôi rùa linh rẽ sóng, tạo gió, phất mờ mịt. Xé làn khói cuộn xoáy, thân trắng nhảy lên bậc thang. Tiếng cười ho ho ho ho của người đàn bà sắc nhọn vang lên ngoài hành lang, xa dần về phía kia, rời khỏi gian tắm yên tĩnh. Tôi nuốt ực ngụm nước, đứng sững trong bể. Sóng giật mình đập vào ngực. Tiếng nước tràn qua thành rì rào.", "soseki-kusamakura:8.1": "Tám", "soseki-kusamakura:8.2": "Được mời trà. Khách cùng bàn là một nhà sư, hòa thượng chùa Kankai, nghe nói tên Daitetsu. Một người tục là chàng trai chừng hai mươi bốn, hai mươi lăm.", "soseki-kusamakura:8.3": "Phòng ông cụ nằm cuối hành lang, từ phòng tôi rẽ phải đến cùng rồi rẽ trái. Rộng chừng sáu chiếu. Vì đặt giữa phòng chiếc bàn tử đàn lớn nên chật hơn tưởng. Chỗ được mời ngồi, thay nệm là một tấm thảm hoa, hẳn là hàng Trung Hoa. Giữa chia sáu cạnh, dệt một ngôi nhà lạ và một cây liễu lạ. Viền quanh màu chàm gần như xanh sắt, bốn góc nhuộm vòng nâu có hoa văn dây leo. Ở Trung Hoa người ta có dùng thứ này trong phòng khách hay không thì đáng ngờ, nhưng dùng thử thay nệm thì rất thú. Như đồ vải hoa Ấn Độ, thảm treo Ba Tư, giá trị ở chỗ hơi lơ đãng, tấm thảm hoa này cũng có thú ở chỗ không tủn mủn. Không chỉ thảm hoa, mọi đồ dùng Trung Hoa đều lơ đãng. Phải coi là phát minh của giống người ngốc mà kiên nhẫn. Quý ở chỗ nhìn một lúc là ngẩn ngơ. Nhật Bản làm mỹ thuật với thái độ kẻ móc túi. Phương Tây to mà tỉ mỉ, và đến cùng không bỏ được hơi thế tục. Vừa nghĩ thế, tôi vừa vào chỗ. Chàng trai ngồi cạnh tôi, chiếm nửa tấm thảm.", "soseki-kusamakura:8.4": "Hòa thượng ngồi trên tấm da hổ. Đuôi da hổ chạy qua bên đầu gối tôi, còn đầu thì bị mông ông cụ đè bên dưới. Ông cụ như nhổ hết tóc trên đầu rồi cấy sang má và cằm, râu trắng mọc rậm rạp; ông cẩn thận xếp những chén trên đĩa lót lên bàn.", "soseki-kusamakura:8.5": "“Hôm nay lâu rồi trong nhà mới có khách, nên tôi định mời trà…” ông quay sang vị sư,", "soseki-kusamakura:8.6": "“Ừ, cảm ơn đã cho người báo. Tôi cũng lâu quá chưa ghé, hôm nay đang định thử sang xem.” Vị sư gần sáu mươi, mặt tròn, dáng như chữ thảo viết Đạt Ma. Có vẻ thân với ông cụ từ lâu.", "soseki-kusamakura:8.7": "“Vị này là khách phải không?”", "soseki-kusamakura:8.8": "Ông cụ gật đầu, từ ấm đất đỏ nhỏ hai ba giọt ngọc dịch màu hổ phách ngả lục xuống đáy chén. Hương trong thoang thoảng xộc vào mũi.", "soseki-kusamakura:8.9": "“Ở nơi thôn dã thế này một mình, chắc buồn lắm,” hòa thượng liền hỏi tôi.", "soseki-kusamakura:8.10": "“Dạ,” tôi đáp qua loa chẳng ra đầu ra đũa. Nói buồn thì dối. Nói không buồn thì phải giải thích dài.", "soseki-kusamakura:8.11": "“Đâu có, thưa hòa thượng. Vị này đến để vẽ tranh nên bận rộn lắm.”", "soseki-kusamakura:8.12": "“Ồ vậy sao, tốt quá. Hẳn là phái Nam tông nhỉ?”", "soseki-kusamakura:8.13": "“Dạ không,” lần này tôi đáp. Nói tranh Tây thì hòa thượng này chắc cũng không hiểu.", "soseki-kusamakura:8.14": "“Không, là tranh Tây đấy,” ông cụ, vai chủ nhà, lại nhận hộ một nửa.", "soseki-kusamakura:8.15": "“À, tranh Tây. Thế thì như thứ cậu Kyuichi vẽ phải không? Cái đó tôi mới thấy lần đầu hôm nọ, vẽ khá đẹp nhỉ.”", "soseki-kusamakura:8.16": "“Không, chẳng ra gì ạ,” chàng trai lúc này mới mở miệng.", "soseki-kusamakura:8.17": "“Con đã đưa hòa thượng xem à?” ông cụ hỏi chàng trai. Nghe lời lẽ và dáng điệu, có vẻ là họ hàng.", "soseki-kusamakura:8.18": "“Đâu, không phải đưa xem, con đang vẽ phác ở ao Kagami thì bị hòa thượng bắt gặp.”", "soseki-kusamakura:8.19": "“Ừ, thế à — nào, trà rót xong rồi, mời.” Ông cụ đặt chén trước mỗi người. Lượng trà chỉ ba bốn giọt, mà chén thì rất to. Trên nền màu vách thô, sơn đỏ cháy và vàng nhạt vẽ loang một thứ khó đoán, là tranh hay hoa văn, hay là đang thành mặt quỷ.", "soseki-kusamakura:8.20": "“Mokubei đấy,” ông cụ giải thích vắn tắt.", "soseki-kusamakura:8.21": "“Thú vị thật,” tôi cũng khen vắn tắt.", "soseki-kusamakura:8.22": "“Mokubei nhiều đồ giả lắm — thử xem đáy chân chén. Có ghi khoản.”", "soseki-kusamakura:8.23": "Tôi cầm lên, hướng về cửa giấy. Trên cửa giấy bóng lá lan trong chậu in lên, trông ấm áp. Nghiêng cổ nhìn vào, thấy chữ Moku nhỏ xíu. Với việc thưởng thức, tôi không coi ấn là quan trọng mấy, nhưng người ham cổ ngoạn dường như rất bận tâm. Tôi không đặt chén xuống mà đưa thẳng lên miệng. Nhỏ từng giọt sương nặng, đậm, ngọt, nóng vừa phải lên đầu lưỡi mà nếm là thú tao nhã của kẻ nhàn rỗi vừa ý. Người thường tưởng uống trà, nhưng thế là nhầm. Đặt giọt lên đầu lưỡi, thứ trong lan ra bốn phía thì chẳng còn bao nhiêu dịch trôi xuống cổ. Chỉ mùi thơm ngào ngạt thấm từ thực quản vào dạ dày. Dùng răng thì thô tục. Nước thì quá nhẹ. Còn ngọc lộ thì đậm đến mức vượt ra khỏi cõi nước nhạt, không biết đến cái cứng làm mỏi hàm. Thật là thức uống tuyệt. Nếu ai kêu mất ngủ, tôi muốn khuyên: dù không ngủ cũng cứ dùng trà.", "soseki-kusamakura:8.24": "Ông cụ không biết từ lúc nào đã đưa ra đĩa bánh bằng ngọc xanh. Tôi nghĩ tài nghệ người thợ khoét một khối lớn thành mỏng đến thế, đều đặn đến thế, thật đáng kinh ngạc. Soi lên thì ánh nắng xuân chiếu khắp mặt, chiếu vào rồi như mất lối ra. Bên trong không đựng gì thì hơn.", "soseki-kusamakura:8.25": "“Vì khách khen đồ sứ xanh, nên hôm nay tôi lấy ra cho xem chút ít.”", "soseki-kusamakura:8.26": "“Đồ sứ xanh nào — à, cái đĩa bánh ấy. Cái ấy tôi cũng thích. Nhân tiện, ông này, tranh Tây có vẽ cửa kéo không nhỉ? Nếu vẽ được thì tôi muốn nhờ một bức.”", "soseki-kusamakura:8.27": "Nếu nhờ vẽ thì không phải không vẽ được, nhưng không biết có vừa ý hòa thượng này không. Nhọc công vẽ rồi bị chê tranh Tây không ra gì thì thật uổng công.", "soseki-kusamakura:8.28": "“Chắc không hợp với cửa kéo.”", "soseki-kusamakura:8.29": "“Không hợp à? Ừ nhỉ, như bức của cậu Kyuichi hôm nọ thì có lẽ hơi sặc sỡ quá.”", "soseki-kusamakura:8.30": "“Của con thì không ra gì. Chỉ là nghịch thôi,” chàng trai ngượng ngùng, khiêm nhường liên tục.", "soseki-kusamakura:8.31": "“Cái ao nào đó ở đâu vậy?” tôi hỏi chàng trai cho chắc.", "soseki-kusamakura:8.32": "“Ở thung lũng sau chùa Kankai một chút, nơi u tịch. — Không, hồi còn đi học có học, rảnh quá nên thử vẽ thôi.”", "soseki-kusamakura:8.33": "“Chùa Kankai à…”", "soseki-kusamakura:8.34": "“Chùa Kankai là nơi tôi ở. Chỗ tốt, nhìn xuống biển một lượt — trong lúc ở lại cứ ghé xem. Từ đây chỉ năm sáu chō thôi. Từ hành lang ấy, kìa, thấy bậc đá của chùa đấy.”", "soseki-kusamakura:8.35": "“Khi nào tôi sang quấy rầy được không ạ?”", "soseki-kusamakura:8.36": "“Ừ được chứ, lúc nào cũng có đó. Cô chủ nhà này cũng hay sang. — Nhắc đến cô chủ, hôm nay không thấy cô Nami — cô ấy sao thế, thưa ông cụ?”", "soseki-kusamakura:8.37": "“Chắc ra ngoài đâu rồi. Kyuichi, nó có sang chỗ con không?”", "soseki-kusamakura:8.38": "“Không, không thấy ạ.”", "soseki-kusamakura:8.39": "“Lại đi dạo một mình hả, ha ha. Cô Nami chân khỏe lắm. Hôm nọ tôi đi việc pháp sự đến Tonami, ở chỗ cầu Sugatami — thấy giống quá, hóa ra là cô Nami. Cô xắn vạt áo, đi dép cỏ, hỏi hòa thượng sao lề mề thế, định đi đâu đấy, bất ngờ làm tôi giật mình, ha ha. Tôi hỏi con ăn mặc thế ấy rốt cuộc đi đâu về, thì cô bảo vừa hái rau cần về, hòa thượng muốn một ít không, rồi nhét vào ống tay áo tôi một nắm rau cần đầy bùn, ha ha ha.”", "soseki-kusamakura:8.40": "“Thật là…” ông cụ cười gượng, rồi bỗng đứng dậy: “Thật ra tôi định cho xem cái này,” rồi lại lái câu chuyện sang đồ cổ.", "soseki-kusamakura:8.41": "Chiếc túi gấm hoa cũ mà ông cụ cung kính lấy xuống từ giá sách tử đàn trông có vẻ nặng.", "soseki-kusamakura:8.42": "“Thầy đã từng được xem chưa nhỉ?”", "soseki-kusamakura:8.43": "“Cái gì vậy?”", "soseki-kusamakura:8.44": "“Nghiên mực.”", "soseki-kusamakura:8.45": "“Ồ, nghiên thế nào?”", "soseki-kusamakura:8.46": "“Nghiên mà ông Sanyo từng ưa quý…”", "soseki-kusamakura:8.47": "“Chưa, tôi chưa được xem.”", "soseki-kusamakura:8.48": "“Lại có nắp thay do ông Shunsui viết…”", "soseki-kusamakura:8.49": "“Cái đó có lẽ cũng chưa. Nào, cho xem nào.”", "soseki-kusamakura:8.50": "Ông cụ cẩn thận cởi miệng túi gấm; một góc của khối đá vuông màu đậu đỏ thoáng hiện ra.", "soseki-kusamakura:8.51": "“Màu đẹp quá. Đoan Khê phải không?”", "soseki-kusamakura:8.52": "“Đoan Khê, có chín mắt chim sáo.”", "soseki-kusamakura:8.53": "“Chín mắt?” Hòa thượng có vẻ rất thán phục.", "soseki-kusamakura:8.54": "“Đây là cái nắp thay của ông Shunsui,” ông cụ nói, đưa ra một chiếc nắp mỏng bọc lụa. Trên nắp, nét chữ Shunsui chép một bài thất ngôn tuyệt cú.", "soseki-kusamakura:8.55": "“Ra vậy. Shunsui viết đẹp đấy. Nhưng chữ ông Kyohei còn khéo hơn.”", "soseki-kusamakura:8.56": "“Vẫn là Kyohei hơn sao?”", "soseki-kusamakura:8.57": "“Sanyo thì dở nhất. Cái nết tài tử, lại có khí tục, chẳng thấy thú vị gì cả.”", "soseki-kusamakura:8.58": "“Ha ha ha. Thầy không ưa Sanyo, nên hôm nay tôi đã treo thay bức của Sanyo rồi.”", "soseki-kusamakura:8.59": "“Thế à,” hòa thượng quay đầu nhìn lại phía sau. Hốc tường bằng phẳng được lau bóng như gương, trong bình đồng cổ đã lên gỉ cắm một cành mộc lan cao hai thước. Bức trục là một bức lớn của Butsu Sorai, được bồi trên tấm gấm xưa có ánh sáng ngầm, được trang hoàng rất có tâm. Không phải nền lụa, nhưng đã mang chút niên đại, nên chẳng bàn đến chữ khéo hay vụng, màu giấy vẫn hòa hợp với mảnh gấm quanh nó. Tấm gấm kia lúc mới dệt hẳn cũng chưa có được vẻ u nhã ấy; màu phai đi, chỉ vàng chìm xuống, cái lộng lẫy lùi đi, cái trầm sắc nhô lên, nên mới thành ra điệu nhã như thế. Trên nền tường cát nâu sẫm, trục ngà trắng nổi hẳn lên, chống ra hai bên; phía trước, cành mộc lan kia bồng bềnh hiện ra; còn lại, cả hốc tường trầm lắng đến mức hơi u ám.", "soseki-kusamakura:8.60": "“Sorai à?” hòa thượng nói, vẫn ngoảnh đầu như cũ.", "soseki-kusamakura:8.61": "“Có lẽ thầy cũng không ưa Sorai lắm, nhưng tôi nghĩ vẫn hơn Sanyo.”", "soseki-kusamakura:8.62": "“Sorai hơn hẳn. Chữ của các học giả thời Kyoho tuy vụng, mà đâu đó vẫn có phẩm cách.”", "soseki-kusamakura:8.63": "“‘Nếu cho Hirosawa là tay viết giỏi của Nhật Bản, thì ta xin làm kẻ vụng trong số người Hán’ — câu ấy là của Sorai phải không, thưa thầy?”", "soseki-kusamakura:8.64": "“Tôi không biết. Chữ thế này cũng chẳng đáng ngạo, ha ha ha ha.”", "soseki-kusamakura:8.65": "“Thế thầy từng tập chữ của ai?”", "soseki-kusamakura:8.66": "“Tôi à? Thầy tu thiền không đọc sách, cũng chẳng tập viết đâu.”", "soseki-kusamakura:8.67": "“Nhưng hẳn cũng tập của ai chứ?”", "soseki-kusamakura:8.68": "“Hồi trẻ có tập chữ ông Kosen chút ít. Chỉ có thế thôi. Vậy mà ai nhờ thì lúc nào tôi cũng viết. Ha ha ha ha. À, cho xem cái nghiên Đoan Khê ấy nào.” Hòa thượng giục.", "soseki-kusamakura:8.69": "Cuối cùng chiếc túi gấm cũng được gỡ ra. Mọi ánh nhìn trong phòng đổ xuống nghiên mực. Dày gần hai tấc, gấp đôi nghiên thường. Bề ngang bốn tấc, dài sáu tấc, cũng có thể gọi là cỡ thường. Nắp làm bằng nguyên vỏ thông, vảy được mài bóng, trên phết sơn son hai chữ viết lối khó đọc.", "soseki-kusamakura:8.70": "“Cái nắp này,” ông cụ nói, “không phải nắp tầm thường đâu. Ông xem, đúng là vỏ thông, nhưng mà…”", "soseki-kusamakura:8.71": "Mắt ông cụ nhìn về phía tôi. Nhưng dù chiếc nắp vỏ thông có lai lịch thế nào, với tư cách họa sĩ tôi cũng chẳng thấy thán phục lắm, nên", "soseki-kusamakura:8.72": "“Nắp thông hơi tục nhỉ,”", "soseki-kusamakura:8.73": "tôi nói. Ông cụ giơ tay như bảo khoan đã, rồi nói:", "soseki-kusamakura:8.74": "“Nếu chỉ là nắp thông thì quả cũng tục, nhưng đây là… ông Sanyo hồi ở Hiroshima đã tự tay bóc vỏ thông mọc trong vườn mà làm ra đấy.”", "soseki-kusamakura:8.75": "Quả nhiên Sanyo là người tục, tôi nghĩ vậy, nên", "soseki-kusamakura:8.76": "“Đã tự làm thì lẽ ra làm vụng hơn một chút mới phải. Chẳng cần cố mài bóng loáng từng cái vảy này làm gì,” tôi nói thẳng, không kiêng nể.", "soseki-kusamakura:8.77": "“Ha ha ha ha. Phải đấy, cái nắp này trông rẻ tiền quá,” hòa thượng lập tức tán thành tôi.", "soseki-kusamakura:8.78": "Chàng trai nhìn ông cụ có vẻ áy náy. Ông cụ hơi sầm mặt, gạt cái nắp sang một bên. Bên dưới, chiếc nghiên cuối cùng cũng lộ rõ.", "soseki-kusamakura:8.79": "Nếu chiếc nghiên này có điểm gì lạ đáng để người ta chú mục, thì đó là nét chạm của người thợ hiện trên mặt nó. Giữa mặt nghiên, một khối thịt tròn cỡ chiếc đồng hồ bỏ túi được để nguyên, cao ngang mép viền, tượng lưng nhện. Từ giữa tỏa ra bốn phía, tám cái chân cong vươn đi, đầu mỗi chân ôm một mắt chim sáo. Con mắt còn lại nằm giữa lưng, ngấm vàng như vừa nhỏ xuống một giọt nước đục vàng. Ngoài lưng, chân và viền, phần còn lại bị đào sâu hơn một tấc. Chỗ chứa mực hẳn không phải đáy cái hào này; đổ vào cả một hợp nước cũng không đầy. Nghĩ ra, hẳn phải dùng thìa bạc múc một giọt nước từ bình nước, nhỏ lên lưng nhện rồi mài ra thứ mực quý; nếu không, tên là nghiên, thực chất chỉ là món đồ trang trí trong phòng văn mà thôi.", "soseki-kusamakura:8.80": "Ông cụ nói, miệng như sắp chảy dãi.", "soseki-kusamakura:8.81": "“Ông xem thớ đá này, và xem những con mắt này.”", "soseki-kusamakura:8.82": "Quả thật càng nhìn càng đẹp. Trên mặt đá lạnh và nhuận, chỉ cần hà nhẹ một hơi, hẳn nó sẽ đọng lại, bốc lên một đám mây. Đáng kinh ngạc nhất là màu của mắt. Nói đúng hơn, chỗ mắt giao với nền dần đổi màu, đổi từ lúc nào mà mắt tôi chẳng sao nhận ra, như bị đánh lừa. Nếu ví thì giống như ai đó ấn những hạt đậu tây vào sâu trong khối yokan hấp màu tím, sâu vừa đủ để nhìn xuyên qua thấy. Nghiên chỉ có một hai mắt đã được trân trọng lắm rồi; có tới chín thì hầu như chẳng có cái thứ hai. Hơn nữa chín mắt ấy bố trí ngay ngắn, cách đều nhau, đến mức tưởng là nhào nặn nhân tạo; đành phải công nhận là báu vật độc nhất thiên hạ.", "soseki-kusamakura:8.83": "“Quả là tuyệt. Không chỉ đẹp mắt, mà sờ vào cũng thích,” tôi nói rồi đưa nghiên cho chàng trai bên cạnh.", "soseki-kusamakura:8.84": "“Kyuichi, cháu thì hiểu gì những thứ này?” ông cụ cười hỏi. Cậu Kyuichi, hơi có vẻ bực bội,", "soseki-kusamakura:8.85": "“Cháu chẳng hiểu gì,” đáp như ném đi, nhưng rồi như chợt thấy để trước mặt một chiếc nghiên mình không hiểu mà ngắm nghía thì phí, cậu lại cầm lên trả cho tôi. Tôi lại vuốt ve thêm một lượt cẩn thận rồi cuối cùng cung kính trả cho thiền sư. Thiền sư xem kỹ trên lòng bàn tay, hình như vẫn chưa thỏa, bèn dùng tay áo vải bông xám dụi không thương tiếc lên lưng nhện, rồi say sưa thưởng ngoạn chỗ vừa bóng lên.", "soseki-kusamakura:8.86": "“Cụ ạ, màu này thật là đẹp. Cụ đã dùng bao giờ chưa?”", "soseki-kusamakura:8.87": "“Chưa, ít khi tôi muốn dùng, nên mua về là để đó.”", "soseki-kusamakura:8.88": "“Phải rồi. Cái như thế này, ở bên Tàu cũng hiếm thôi nhỉ, cụ?”", "soseki-kusamakura:8.89": "“Phải.”", "soseki-kusamakura:8.90": "“Tôi cũng muốn có một cái. Hay nhờ cậu Kyuichi nhé? Thế nào, cậu mua về cho tôi chứ?”", "soseki-kusamakura:8.91": "“Hê hê hê. Chưa kịp tìm thấy nghiên thì chắc cháu đã chết mất rồi.”", "soseki-kusamakura:8.92": "“Quả thật, chẳng phải lúc nghĩ đến nghiên. À, bao giờ cậu đi?”", "soseki-kusamakura:8.93": "“Hai ba ngày nữa cháu đi.”", "soseki-kusamakura:8.94": "“Cụ ơi, tiễn cậu ấy tới Yoshida đi.”", "soseki-kusamakura:8.95": "“Bình thường tôi già rồi, thì cũng thôi, nhưng biết đâu không còn gặp lại nữa, nên tôi định tiễn nó.”", "soseki-kusamakura:8.96": "“Bác không tiễn cháu cũng được.”", "soseki-kusamakura:8.97": "Chàng trai này chắc là cháu của ông cụ. Quả nhiên có nét giống nhau.", "soseki-kusamakura:8.98": "“Thôi, cứ để bác tiễn. Đi thuyền sông thì dễ thôi. Phải không cụ?”", "soseki-kusamakura:8.99": "“Vâng, đi qua núi thì cực, nhưng vòng đường mà đi thuyền thì…”", "soseki-kusamakura:8.100": "Lần này chàng trai không từ chối nữa, chỉ lặng im.", "soseki-kusamakura:8.101": "“Cậu sang Trung Quốc ư?” tôi tình cờ hỏi.", "soseki-kusamakura:8.102": "“Vâng.”", "soseki-kusamakura:8.103": "Hai chữ “vâng” thì hơi thiếu, nhưng không cần hỏi sâu thêm nên tôi thôi. Nhìn lên giấy cửa, bóng lan đã đổi vị trí đôi chút.", "soseki-kusamakura:8.104": "“Chẳng có gì đâu ông. Cũng vì cuộc chiến này thôi — nó trước đây từng làm lính tình nguyện, nên bị gọi nhập ngũ.”", "soseki-kusamakura:8.105": "Ông cụ nói thay cho đương sự, kể cho tôi nghe số phận người thanh niên sắp ra trận nơi đồng Mãn Châu chẳng bao lâu nữa. Thì ra tôi đã lầm khi cứ nghĩ làng xuân như mộng, như thơ này chỉ có chim hót, hoa rơi, suối nước nóng trào. Thế giới thực tại vượt núi, vượt biển, áp sát tới cả cái làng hẻo lánh chỉ có hậu duệ nhà Taira ở lâu đời. Biết đâu một phần vạn số máu nhuộm thảo nguyên phương Bắc sẽ có lúc phun ra từ động mạch chàng trai này. Biết đâu nó sẽ bay thành khói từ mũi thanh kiếm dài đeo bên hông anh. Vậy mà chàng trai ấy đang ngồi cạnh một họa sĩ không thấy trong đời có giá trị nào ngoài việc mơ mộng; ngồi gần đến mức, lắng tai là nghe được cả nhịp tim đập trong lồng ngực. Trong nhịp đập ấy, có lẽ con sóng cao cuộn qua đồng bằng trăm dặm đã vang lên rồi. Số phận bất chợt chỉ đưa hai người này gặp nhau trong một phòng, ngoài ra chẳng nói thêm điều gì.", "soseki-kusamakura:9.1": "Chín", "soseki-kusamakura:9.2": "“Anh đang học đấy à?” người đàn bà nói. Về đến phòng, tôi đang rút một cuốn sách buộc trên cái giá ba chân ra đọc.", "soseki-kusamakura:9.3": "“Mời cô vào. Không sao cả.”", "soseki-kusamakura:9.4": "Cô bước vào ngay, chẳng chút e dè. Từ cổ áo lót màu xám đục, làn cổ dáng đẹp hiện ra rõ ràng. Khi cô ngồi trước mặt tôi, điều đập vào mắt trước hết là sự tương phản giữa chiếc cổ ấy và cổ áo.", "soseki-kusamakura:9.5": "“Sách Tây phải không? Chắc viết toàn chuyện khó.”", "soseki-kusamakura:9.6": "“Đâu có.”", "soseki-kusamakura:9.7": "“Thế viết gì vậy?”", "soseki-kusamakura:9.8": "“À, thật ra chính tôi cũng không hiểu rõ.”", "soseki-kusamakura:9.9": "“Hô hô hô. Thế mà gọi là học à?”", "soseki-kusamakura:9.10": "“Không phải học. Chỉ mở ra trên bàn thế này, rồi đọc đại chỗ nào mở ra thôi.”", "soseki-kusamakura:9.11": "“Thế có thú không?”", "soseki-kusamakura:9.12": "“Thú đấy chứ.”", "soseki-kusamakura:9.13": "“Sao vậy?”", "soseki-kusamakura:9.14": "“Sao à, tiểu thuyết mà đọc kiểu ấy mới thú.”", "soseki-kusamakura:9.15": "“Anh lập dị thật đấy.”", "soseki-kusamakura:9.16": "“Vâng, hơi lập dị.”", "soseki-kusamakura:9.17": "“Đọc từ đầu thì có gì không tốt?”", "soseki-kusamakura:9.18": "“Nếu bắt buộc phải đọc từ đầu thì cũng phải đọc đến cuối.”", "soseki-kusamakura:9.19": "“Lý sự lạ nhỉ. Đọc đến cuối thì có sao?”", "soseki-kusamakura:9.20": "“Dĩ nhiên không sao. Nếu muốn đọc cốt truyện thì tôi cũng làm vậy.”", "soseki-kusamakura:9.21": "“Không đọc cốt truyện thì đọc cái gì? Ngoài cốt truyện còn có gì để đọc nữa?”", "soseki-kusamakura:9.22": "Tôi nghĩ, quả đúng là đàn bà. Bèn có ý thử cô một chút.", "soseki-kusamakura:9.23": "“Cô thích tiểu thuyết không?”", "soseki-kusamakura:9.24": "“Tôi ư?” cô ngắt lời, rồi sau mới đáp một câu mơ hồ: “Cũng… không biết nữa.” Có vẻ chẳng thích lắm.", "soseki-kusamakura:9.25": "“Thích hay ghét, chính cô cũng không rõ phải không?”", "soseki-kusamakura:9.26": "“Tiểu thuyết, đọc hay không đọc thì…”", "soseki-kusamakura:9.27": "cô nói, trong mắt hoàn toàn không công nhận sự tồn tại của tiểu thuyết.", "soseki-kusamakura:9.28": "“Vậy thì đọc từ đầu, đọc từ cuối, hay đọc đại chỗ nào cũng thế cả thôi. Cô đâu cần lấy làm lạ như thế.”", "soseki-kusamakura:9.29": "“Nhưng anh với tôi khác nhau mà.”", "soseki-kusamakura:9.30": "“Khác chỗ nào?” tôi nhìn thẳng vào mắt cô. Tôi nghĩ đây là chỗ để thử, nhưng đôi mắt cô không hề động đậy.", "soseki-kusamakura:9.31": "“Hô hô hô, anh không hiểu sao?”", "soseki-kusamakura:9.32": "“Nhưng hồi trẻ chắc cô cũng đọc nhiều chứ?” Tôi thôi xô đẩy nhau trên con đường độc đạo, vòng ra sau một chút.", "soseki-kusamakura:9.33": "“Bây giờ tôi vẫn tự thấy mình còn trẻ đấy. Tội nghiệp chưa.” Con chim ưng vừa thả ra lại bay chệch đi. Không thể sơ ý chút nào.", "soseki-kusamakura:9.34": "“Câu ấy mà nói được trước mặt đàn ông thì đã là người già rồi,” tôi mới kéo được nó về.", "soseki-kusamakura:9.35": "“Anh nói thế, anh cũng đâu còn trẻ. Tuổi thế rồi mà vẫn thấy thú cái chuyện phải lòng này, sưng này, mọc mụn này đấy à?”", "soseki-kusamakura:9.36": "“Vâng, thú chứ, thú đến chết.”", "soseki-kusamakura:9.37": "“Ồ vậy. Thế nên mới làm được họa sĩ nhỉ.”", "soseki-kusamakura:9.38": "“Đúng vậy. Vì là họa sĩ nên tôi không cần đọc tiểu thuyết từ đầu đến cuối. Nhưng đọc chỗ nào cũng thú. Nói chuyện với cô cũng thú. Trong thời gian lưu lại đây, tôi muốn ngày nào cũng nói chuyện với cô. Nếu cần thì say mê cô cũng được. Như thế càng thú. Nhưng dù say mê bao nhiêu, tôi cũng không cần cưới cô. Còn khi yêu mà cần phải cưới, thì cũng cần đọc tiểu thuyết từ đầu đến cuối.”", "soseki-kusamakura:9.39": "“Vậy ra họa sĩ là người yêu một cách bất nhân tình.”", "soseki-kusamakura:9.40": "“Không phải bất nhân tình. Là yêu một cách phi nhân tình. Đọc tiểu thuyết cũng đọc bằng phi nhân tình, nên cốt truyện thế nào cũng được. Cứ thế, như rút quẻ, mở bừa ra rồi lơ đãng đọc chỗ mở ra, như thế mới thú.”", "soseki-kusamakura:9.41": "“Nghe cũng thú thật. Vậy thì anh kể cho tôi nghe đoạn anh đang đọc đi. Tôi muốn nghe xem có chuyện thú vị gì.”", "soseki-kusamakura:9.42": "“Kể ra thì hỏng. Tranh mà kể bằng lời thì cũng chẳng đáng một xu.”", "soseki-kusamakura:9.43": "“Hô hô hô, thế thì anh đọc đi.”", "soseki-kusamakura:9.44": "“Bằng tiếng Anh à?”", "soseki-kusamakura:9.45": "“Không, bằng tiếng Nhật.”", "soseki-kusamakura:9.46": "“Đọc tiếng Anh bằng tiếng Nhật thì khổ lắm.”", "soseki-kusamakura:9.47": "“Có sao đâu, phi nhân tình mà.”", "soseki-kusamakura:9.48": "Tôi nghĩ đây cũng là một thú vui, bèn theo lời cô, ngắc ngứ đọc cuốn sách ấy bằng tiếng Nhật. Nếu trên đời có cách đọc phi nhân tình, thì chính là đây. Người nghe dĩ nhiên cũng nghe bằng phi nhân tình.", "soseki-kusamakura:9.49": "“Gió tình thổi từ người đàn bà. Từ giọng nói, từ đôi mắt, từ làn da. Người đàn bà được đàn ông dìu ra mũi thuyền, là để ngắm Venice lúc chiều tà chăng? Người đàn ông dìu cô, là để cho máu như chớp chạy trong mạch mình chăng? — Vì là phi nhân tình, nên chỉ đại khái thôi. Có chỗ có thể sót.”", "soseki-kusamakura:9.50": "“Được chứ. Tùy anh, thêm vào cũng chẳng sao.”", "soseki-kusamakura:9.51": "“Người đàn bà cùng người đàn ông tựa mạn thuyền. Khoảng cách hai người hẹp hơn bề rộng dải ruy băng bay trong gió. Cô cùng chàng nói lời vĩnh biệt Venice. Cung điện của quan Doge ở Venice giờ như một lần hoàng hôn thứ hai, tan dần trong sắc hồng nhạt…”", "soseki-kusamakura:9.52": "“Doge là gì?”", "soseki-kusamakura:9.53": "“Gì cũng được. Là tên người từng cai trị Venice ngày xưa. Không rõ nối bao nhiêu đời. Cung điện ấy đến nay vẫn còn ở Venice.”", "soseki-kusamakura:9.54": "“Thế người đàn ông và đàn bà ấy là ai?”", "soseki-kusamakura:9.55": "“Là ai thì chính tôi cũng không biết. Vì thế mới thú. Quan hệ từ trước ra sao không quan trọng. Chỉ là hai người ở bên nhau như cô với tôi bây giờ, ngay lúc ấy là đã thú rồi.”", "soseki-kusamakura:9.56": "“Vậy sao? Nghe như trong thuyền nhỉ.”", "soseki-kusamakura:9.57": "“Thuyền hay bờ, cứ đúng như điều viết ra là được. Hỏi vì sao thì thành thám tử mất.”", "soseki-kusamakura:9.58": "“Hô hô hô, vậy tôi không hỏi nữa.”", "soseki-kusamakura:9.59": "“Tiểu thuyết thông thường đều do thám tử phát minh ra. Không có phi nhân tình nên chẳng có hứng thú gì.”", "soseki-kusamakura:9.60": "“Vậy tôi nghe tiếp phần phi nhân tình. Rồi sao nữa?”", "soseki-kusamakura:9.61": "“Venice chìm dần, chìm dần, chỉ còn là một nét mờ nhạt vạch ngang trời. Nét ấy đứt. Đứt rồi thành một chấm. Trong bầu trời màu opal, những cột tròn chỗ này chỗ kia dựng lên. Cuối cùng, ngọn tháp chuông cao nhất cũng chìm. Chìm rồi, người đàn bà nói. Lòng người đàn bà rời Venice tự do như cơn gió bay trên trời. Nhưng Venice ẩn khuất kia lại giáng nỗi khổ xiềng xích lên lòng người đàn bà phải trở về. Chàng và nàng đưa mắt về phía vịnh tối. Sao mỗi lúc một nhiều. Biển nhẹ nhàng dao động chẳng rắc bọt. Chàng nắm tay nàng. Như nắm một sợi dây đàn ngân mãi không dứt…”", "soseki-kusamakura:9.62": "“Hình như chẳng phi nhân tình lắm.”", "soseki-kusamakura:9.63": "“Không, nghe như thế này vẫn là phi nhân tình. Nhưng nếu cô ngại thì tôi lược bớt nhé?”", "soseki-kusamakura:9.64": "“Không, tôi không sao.”", "soseki-kusamakura:9.65": "“Tôi còn vững hơn cả cô. — Rồi, để xem, bắt đầu khó rồi. Khó dịch — à không, khó đọc quá.”", "soseki-kusamakura:9.66": "“Khó đọc thì cứ bỏ qua.”", "soseki-kusamakura:9.67": "“Vâng, ta làm đại khái. — Một đêm này, người đàn bà nói. Một đêm? chàng hỏi. Chỉ hạn một đêm thì bạc bẽo, phải chồng lên nhiều đêm mới phải, chàng nói.”", "soseki-kusamakura:9.68": "“Đàn bà nói hay đàn ông nói?”", "soseki-kusamakura:9.69": "“Đàn ông nói. Hình như người đàn bà không muốn về Venice. Nên đây là lời chàng an ủi. — Nằm trên boong lúc nửa đêm, gối đầu lên dây buồm, trong ký ức chàng, khoảnh khắc ấy, khoảnh khắc như một giọt máu nóng, khoảnh khắc nắm chặt tay nàng, dao động như sóng lớn. Ngước nhìn đêm đen, chàng quyết định bằng mọi giá phải cứu nàng khỏi vực sâu của cuộc hôn nhân ép buộc. Quyết định xong, chàng nhắm mắt. —”", "soseki-kusamakura:9.70": "“Còn người đàn bà?”", "soseki-kusamakura:9.71": "“Người đàn bà lạc đường, mà không biết mình lạc nơi nào. Như người bị cuốn đi giữa không trung, chỉ là ngàn muôn vô lượng, bất khả tư nghị — đoạn sau hơi khó đọc. Không thành câu. — chỉ là ngàn muôn vô lượng, bất khả tư nghị — có động từ nào không nhỉ?”", "soseki-kusamakura:9.72": "“Cần gì động từ, thế là đủ rồi.”", "soseki-kusamakura:9.73": "“Hả?”", "soseki-kusamakura:9.74": "Rầm một tiếng, cây cối trên núi đều kêu. Vừa kịp ngoảnh nhìn nhau, cành sơn trà cắm trong bình một hoa trên bàn đung đưa. “Động đất!” người đàn bà khẽ kêu, xiêu người tựa vào bàn tôi. Hai thân thể chạm sát nhau. Kít, một con chim trĩ vỗ cánh sắc nhọn bay vọt ra từ bụi rậm.", "soseki-kusamakura:9.75": "“Chim trĩ,” tôi nhìn ra ngoài cửa sổ nói.", "soseki-kusamakura:9.76": "“Đâu?” cô nhích tấm thân đang xiêu lại gần. Mặt tôi và mặt cô gần đến mức suýt chạm nhau. Hơi thở từ đôi lỗ mũi thanh của cô lướt qua râu tôi.", "soseki-kusamakura:9.77": "“Phi nhân tình đấy,” cô lập tức chỉnh lại tư thế ngồi, nói sắc.", "soseki-kusamakura:9.78": "“Dĩ nhiên,” tôi đáp ngay.", "soseki-kusamakura:9.79": "Nước xuân đọng trong chỗ trũng của tảng đá giật mình, chầm chậm rung rinh. Vì tiếng vang của nền đất làm cả vũng sóng lay từ đáy, mặt nước chỉ vẽ những đường cong không đều, không chỗ nào vỡ. Nếu có từ “chuyển động tròn trịa” thì hẳn dùng cho trường hợp thế này. Cây anh đào núi vẫn điềm tĩnh soi bóng, cùng nước giãn ra, co lại, uốn cong, quanh co. Nhưng dù biến đổi thế nào vẫn rõ ràng giữ dáng hoa anh đào, điều ấy thật thú vị vô cùng.", "soseki-kusamakura:9.80": "“Thích quá. Đẹp, lại có biến hóa. Phải động như thế mới thú.”", "soseki-kusamakura:9.81": "“Con người nếu cũng chỉ động như thế thì có động bao nhiêu cũng không sao nhỉ.”", "soseki-kusamakura:9.82": "“Không phi nhân tình thì không động được như vậy đâu.”", "soseki-kusamakura:9.83": "“Hô hô hô, anh thích phi nhân tình dữ nhỉ.”", "soseki-kusamakura:9.84": "“Nhưng cô cũng đâu phải không thích. Như chiếc áo furisode hôm qua…” tôi vừa nói,", "soseki-kusamakura:9.85": "“Thưởng cho tôi cái gì đi,” cô bỗng nũng nịu nói.", "soseki-kusamakura:9.86": "“Sao vậy?”", "soseki-kusamakura:9.87": "“Anh bảo muốn xem, nên tôi đã cất công cho anh xem còn gì.”", "soseki-kusamakura:9.88": "“Tôi ư?”", "soseki-kusamakura:9.89": "“Nghe nói ngài họa sĩ vượt đèo hôm nọ đã cất công dặn riêng bà lão quán trà đấy ạ.”", "soseki-kusamakura:9.90": "Tôi nhất thời không biết đáp sao. Cô không bỏ lỡ,", "soseki-kusamakura:9.91": "“Với người hay quên như thế, dốc hết lòng cũng vô ích nhỉ,” cô tiếp mũi tên thứ hai, như chế nhạo, như oán trách, lại như chém thẳng mặt. Thế trận dần xấu đi; không biết gỡ lại ở đâu, một khi đã bị đoạt thế trước thì khó tìm kẽ hở.", "soseki-kusamakura:9.92": "“Vậy thì buổi tối qua ở nhà tắm cũng hoàn toàn là vì tử tế thôi nhỉ,” tôi mới gượng gỡ lại được thế trận ngay lúc hiểm nghèo.", "soseki-kusamakura:9.93": "Cô im lặng.", "soseki-kusamakura:9.94": "“Cảm ơn cô nhiều. Để đáp lễ, tôi biếu cô cái gì đây?” tôi tiến lên trước hết mức. Tiến thế nào cũng chẳng ăn thua. Cô ngắm bức hoành của hòa thượng Daitetsu, vẻ mặt như không có gì. Rồi", "soseki-kusamakura:9.95": "“Bóng trúc quét thềm, bụi vẫn không động”", "soseki-kusamakura:9.96": "cô khẽ đọc xong trong miệng, rồi quay lại phía tôi, như chợt nhớ ra,", "soseki-kusamakura:9.97": "“Anh nói gì cơ?”", "soseki-kusamakura:9.98": "cô cố ý hỏi to. Mánh ấy tôi không mắc.", "soseki-kusamakura:9.99": "“Tôi vừa gặp vị hòa thượng ấy,” tôi nói, bày ra một lối chuyển động tròn trịa như mặt nước ao rung vì động đất.", "soseki-kusamakura:9.100": "“Hòa thượng chùa Kankai à? Mập nhỉ.”", "soseki-kusamakura:9.101": "“Ông ấy bảo tôi vẽ tranh Tây lên cửa kéo. Thầy tu thiền nói những điều thật khó hiểu.”", "soseki-kusamakura:9.102": "“Vì thế nên mới mập được như vậy.”", "soseki-kusamakura:9.103": "“Rồi tôi còn gặp một người trẻ nữa…”", "soseki-kusamakura:9.104": "“Kyuichi chứ gì.”", "soseki-kusamakura:9.105": "“Vâng, cậu Kyuichi.”", "soseki-kusamakura:9.106": "“Anh biết rõ nhỉ.”", "soseki-kusamakura:9.107": "“Đâu, tôi chỉ biết mỗi cậu Kyuichi. Ngoài ra chẳng biết gì cả. Người không thích mở miệng nhỉ.”", "soseki-kusamakura:9.108": "“Không, nó chỉ e dè thôi. Còn là trẻ con mà…”", "soseki-kusamakura:9.109": "“Trẻ con ư? Bằng tuổi anh chứ còn gì.”", "soseki-kusamakura:9.110": "“Hô hô hô, thế à. Nó là em họ tôi, sắp ra chiến trường nên đến từ biệt.”", "soseki-kusamakura:9.111": "“Cậu ấy ở lại đây ư?”", "soseki-kusamakura:9.112": "“Không, nó ở nhà anh tôi.”", "soseki-kusamakura:9.113": "“Vậy là mất công đến tận đây uống trà.”", "soseki-kusamakura:9.114": "“Nó thích nước nóng suông hơn trà. Cha tôi cứ nhất định gọi nó. Chắc nó tê chân khổ sở lắm nhỉ. Nếu có tôi ở đó, tôi đã cho nó về giữa chừng…”", "soseki-kusamakura:9.115": "“Cô đã đi đâu vậy? Hòa thượng có hỏi đấy, lại đi dạo một mình à?”", "soseki-kusamakura:9.116": "“Vâng, tôi đi vòng phía ao Kagami.”", "soseki-kusamakura:9.117": "“Ao Kagami ấy, tôi cũng muốn đến…”", "soseki-kusamakura:9.118": "“Anh cứ đi xem.”", "soseki-kusamakura:9.119": "“Chỗ ấy vẽ tranh có đẹp không?”", "soseki-kusamakura:9.120": "“Chỗ ấy hợp để gieo mình xuống.”", "soseki-kusamakura:9.121": "“Tôi vẫn chưa định gieo mình đâu.”", "soseki-kusamakura:9.122": "“Còn tôi thì có khi sắp gieo mình đấy.”", "soseki-kusamakura:9.123": "Với một người đàn bà thì câu đùa này quá liều, tôi bất giác ngẩng lên. Cô lại bình thản đến lạ.", "soseki-kusamakura:9.124": "“Nếu tôi gieo mình xuống rồi nổi lềnh bềnh trên mặt nước—không phải cái dáng vật vã quằn quại, mà là dáng nổi lên thanh thản, nhẹ nhàng như đã yên bề siêu thoát—thì xin anh vẽ giúp tôi thành một bức tranh thật đẹp.”", "soseki-kusamakura:9.125": "“Hả?”", "soseki-kusamakura:9.126": "“Giật mình rồi nhé, giật mình rồi nhé, anh giật mình rồi nhé.”", "soseki-kusamakura:9.127": "Cô nhẹ nhàng đứng dậy. Căn phòng chỉ ba bước là hết lối; ra tới cửa, cô ngoảnh lại, mỉm cười. Tôi ngẩn người một lúc lâu.", "soseki-kusamakura:10.1": "Mười", "soseki-kusamakura:10.2": "Tôi đến ao Kagami. Từ lối sau chùa Kankai, đi xuống thung qua rặng tuyết tùng, chưa kịp leo lên ngọn núi bên kia thì đường rẽ làm hai nhánh, rồi tự nhiên vòng quanh thành bờ ao Kagami. Ven ao nhiều trúc lùn. Có chỗ trúc từ hai bên chồng chéo lên nhau, đi qua thế nào cũng xào xạc. Nhìn qua kẽ cây thấy mặt nước, nhưng ao khởi từ đâu, tận ở đâu thì phải đi hết một vòng mới đoán ra. Đi rồi mới biết ao nhỏ hơn nghĩ, chừng ba trăm mét là cùng. Chỉ có điều hình dáng cực kỳ bất thường, đây đó những tảng đá nằm nguyên như tự nhiên trên mép nước. Bờ ao cao thấp cũng nhấp nhô, bất quy tắc, như để khớp với cái hình dạng khó gọi tên của nó.", "soseki-kusamakura:10.3": "Quanh ao toàn tạp mộc, đếm mấy trăm cây cũng không xuể. Có cây còn chưa nảy chồi xuân. Chỗ cành thưa hơn thì vẫn đón nắng xuân ấm áp, thậm chí đã có cỏ non nhú lên. Giữa đám cỏ ấy thấp thoáng bóng nhạt của những đóa violet.", "soseki-kusamakura:10.4": "Violet Nhật Bản có vẻ như đang ngủ. Câu thơ của người phương Tây ví nó “như một ý nghĩ lạ lùng từ trời rơi xuống” hẳn chẳng thể hợp. Vừa nghĩ đến đó, chân tôi dừng lại. Chân đã dừng thì cứ ở đó cho đến lúc chán. Ai ở được như thế là người có phúc. Ở Tokyo mà làm thế, lập tức bị tàu điện cán chết. Tàu điện không cán thì cảnh sát đuổi. Đô thị là nơi nhầm kẻ thái bình với kẻ ăn mày, và trả lương cao cho tên thám tử, kẻ cầm đầu bọn móc túi.", "soseki-kusamakura:10.5": "Tôi lấy cỏ làm chiếu, nhẹ nhàng đặt cái mông thái bình xuống. Ở đây thì năm sáu ngày không nhúc nhích cũng chẳng ai có cớ mà phàn nàn. Cái đáng quý của thiên nhiên là ở chỗ ấy. Đến lúc cần thì chẳng nể nang chẳng lưu luyến, nhưng đổi lại, chưa bao giờ tỏ cái thái độ nhẹ dạ, đối xử với người này khác người kia. Những kẻ chẳng coi Iwasaki hay Mitsui ra gì thì nhiều vô kể. Còn dửng dưng mặc kệ uy quyền của đế vương xưa nay, chắc chỉ có thiên nhiên. Đức của thiên nhiên cao vượt khỏi cõi bụi, dựng lên cái quan niệm bình đẳng tuyệt đối không bờ bến. Thay vì vẫy gọi lũ tiểu nhân thiên hạ rồi uổng công chuốc lấy cơn phẫn nộ của Timon, thà trồng lan chín khoảnh, gieo huệ trăm luống, một mình ngủ thức trong đó còn khôn hơn nhiều. Cứ nói công bằng, cứ nói vô tư. Nếu thứ ấy quan trọng đến thế thì mỗi ngày giết nghìn tên tiểu tặc, lấy xác chúng mà bón cho cả vườn hoa cỏ cũng nên.", "soseki-kusamakura:10.6": "Không hiểu sao ý nghĩ lại sa vào lý lẽ, chẳng còn thú vị gì. Tôi đâu có đến tận ao Kagami để nghiền ngẫm thứ suy tưởng cỡ học trò trung học này. Tôi rút thuốc lá từ tay áo, quẹt que diêm “xoẹt”. Thấy tay có cảm giác nhưng không thấy lửa. Châm vào đầu điếu Shikishima hút thử, khói lại ra bằng mũi. Thì ra mình đã hút rồi, tôi mới sực nhận ra. Que diêm nằm trong đám cỏ ngắn, nhả một sợi khói mảnh như rồng mưa một lúc rồi tắt ngấm. Tôi nhích chỗ ngồi, dần dần ra sát mép nước. Tấm chiếu cỏ của tôi cứ thế chảy tuột vào ao, đến lúc chạm đầu ngón chân vào làn nước ấm hâm hẩm thì dừng lại. Tôi nhìn xuống nước.", "soseki-kusamakura:10.7": "Tầm mắt tới đâu cũng chẳng thấy sâu mấy. Dưới đáy, những sợi rong dài mảnh chìm xuống, cam phận. Tôi chẳng biết dùng lời nào khác ngoài chữ cam phận. Bông lau trên gò còn biết rạp theo gió. Rong rêu còn đợi tình thương của làn sóng rủ rê. Nhưng đám rong bị dìm dưới đáy nước này, trăm năm chờ cũng chẳng chịu động đậy, dù đã dọn sẵn mọi tư thế để lay động, sớm tối chờ ngày bị trêu đùa, chờ suốt từng đêm, gửi nỗi niềm của bao đời vào đầu cuống, mà đến nay rốt cuộc vẫn không động được, cũng không chết hẳn được, dường như vẫn sống.", "soseki-kusamakura:10.8": "Tôi đứng dậy, nhặt trong cỏ hai hòn đá vừa tay. Nghĩ làm thế là tích đức, tôi ném một hòn xuống ngay trước mắt. Hai bọt nước sùng sục nổi lên rồi tan mất. Tan mất rồi, tan mất rồi, tôi lặp lại trong bụng. Nhìn xuyên xuống, thấy chừng ba cọng tóc dài lười nhác đung đưa. Như thể sợ bị trông thấy, làn nước đục từ đáy dâng lên che đi. Nam mô A Di Đà Phật.", "soseki-kusamakura:10.9": "Lần này tôi quyết ném thật mạnh vào giữa ao. Một tiếng “bõm” khẽ vang lên. Cái gì tĩnh lặng thì nhất định chẳng thèm đoái hoài. Tôi chẳng còn muốn ném nữa. Để nguyên hộp màu và mũ ở đó, tôi vòng sang bên phải.", "soseki-kusamakura:10.10": "Leo dốc chừng hơn hai gian, đầu ngón chân chúi lên. Trên đầu một cây lớn trùm xuống, người bỗng lạnh hẳn. Nơi tối tăm ở bờ bên kia, hoa trà đang nở. Lá trà xanh thẫm quá, nhìn ban ngày hay dưới nắng cũng chẳng thấy nhẹ nhõm. Nhất là mấy cây trà này, lùi sâu vào trong góc đá hai ba gian, nằm lặng lẽ thành cụm ở một chỗ mà nếu không có hoa thì chẳng ai biết có gì. Và những đóa hoa ấy! Đếm cả ngày cũng không đếm xuể. Thế nhưng một khi đã để mắt tới thì không thể không muốn đếm, chúng tươi thắm đến thế. Chỉ thắm thôi, chẳng có chút gì vui vẻ. Rực lên như lửa, khiến người ta bất giác xao lãng, rồi sau đó chợt rờn rợn. Không có thứ hoa nào lừa người như thế. Mỗi lần thấy trà rừng sâu, tôi lại liên tưởng đến hình dáng yêu nữ. Dùng đôi mắt đen mà câu người lại gần, lúc nào không hay đã thổi vào huyết quản thứ độc nở nụ cười duyên. Đến khi nhận ra mình bị lừa thì đã muộn. Lúc hoa trà bờ bên kia lọt vào mắt, tôi nghĩ, trời ơi, giá đừng nhìn thì hơn. Màu hoa ấy không phải màu đỏ thường. Dưới vẻ rực rỡ chói mắt, nó mang một sắc trầm không sao nói được. Hoa lê dưới mưa héo rũ buồn bã chỉ gợi nỗi thương. Hoa hải đường dưới trăng, lạnh lùng mà kiều diễm, chỉ gợi nỗi mến yêu. Cái trầm của hoa trà thì hoàn toàn khác. Đó là một sắc điệu thâm đen, độc địa, mang nét đáng sợ. Mang sắc điệu ấy ở đáy, nhưng bề ngoài thì cứ ăn diện rực rỡ đến cùng. Vậy mà không có dáng nịnh người, cũng chẳng thấy cố ý mời gọi. Bung nở, rơi bịch, rơi bịch, bung nở, bao trăm năm sương tuyết, bình thản sống ở bóng núi khuất mắt người. Chỉ cần một lần nhìn thôi là hết! Ai đã nhìn thì đến chết cũng không thoát nổi ma lực của nó. Màu ấy không phải màu đỏ thường. Nó là thứ đỏ kỳ dị, như máu tù nhân bị chém, tự nó thu hút mắt người, tự nó khiến lòng người khó chịu.", "soseki-kusamakura:10.11": "Đang nhìn thì một đóa đỏ rơi bịch xuống mặt nước. Giữa mùa xuân tĩnh lặng, vật động đậy chỉ có đóa hoa này. Một lát sau lại rơi bịch. Hoa ấy chẳng bao giờ rụng từng cánh một. Nó rời cành nguyên cả khối hơn là rã ra. Rời cành thì rời một lúc, trông như không luyến tiếc, nhưng rơi xuống vẫn nguyên khối thì lại có gì độc địa. Lại rơi bịch. Tôi nghĩ cứ rơi thế này thì nước ao sẽ đỏ lên. Chỗ hoa lặng lẽ nổi, đến giờ đã thấy hơi đỏ. Lại rơi. Rơi xuống đất hay xuống nước, lặng lẽ nổi đến mức không phân biệt được. Lại rơi. Tự hỏi chúng có bao giờ chìm không. Muôn vạn đóa trà rụng hết mỗi năm, ngâm trong nước, màu tan ra, thối thành bùn, rồi mới chìm xuống đáy chăng? Ngàn năm sau, cái ao cổ này có thể bị những đóa trà rơi lấp đầy lúc người ta không hay, trở lại thành đất bằng cũng nên. Lại thêm một đóa lớn, như quệt máu, rơi xuống tựa hòn lửa ma. Lại rơi. Rơi bịch, rơi bịch. Rơi không dứt.", "soseki-kusamakura:10.12": "Thử vẽ một người đàn bà đẹp nổi ở nơi này thì sao nhỉ, tôi vừa nghĩ vừa trở về chỗ cũ, lại hút thuốc, ngồi thừ ra suy ngẫm. Câu đùa hôm qua của cô Nami ở suối nước nóng cuộn từng đợt dội vào ký ức. Lòng tôi chòng chành như tấm ván trôi trên sóng lớn. Lấy gương mặt ấy làm mẫu, cho nổi dưới gốc trà kia, rồi từ trên cho muôn đóa trà rơi xuống. Tôi muốn diễn tả cảm giác trà rơi mãi, người đàn bà nổi mãi trên nước, nhưng liệu tranh có vẽ nổi không. Còn như Laocoon thì—thôi, Laocoon sao cũng được. Trái nguyên lý hay không trái nguyên lý, miễn tỏ ra được tâm trạng ấy là đủ. Nhưng muốn đạt cảm giác vĩnh cửu vượt trên con người mà vẫn không rời khỏi con người thì không dễ. Trước hết là cái mặt. Dù mượn gương mặt kia, cái biểu cảm ấy cũng không được. Đau khổ lấn át thì hỏng hết. Còn vô tư quá thì lại càng khó xử. Hay thử đổi sang gương mặt khác? Tôi bấm ngón tay đếm hết cái này đến cái kia, chẳng cái nào ưng. Rốt cuộc vẫn gương mặt cô Nami hợp hơn cả. Nhưng vẫn thấy thiếu thiếu. Thiếu thì tôi nhận ra, nhưng thiếu ở chỗ nào thì chính tôi cũng không rõ. Vì thế chẳng thể tùy tiện đem trí tưởng tượng mà thay đổi. Thêm ghen tuông vào thì sao? Ghen có quá nhiều bất an. Căm ghét thì sao? Căm ghét quá dữ dội. Giận? Giận thì phá hỏng hoàn toàn sự hòa hợp. Hận? Hận mà là cái “xuân hận” thi vị thì còn được, hận thường thì quá tục. Nghĩ đủ đường, cuối cùng tôi mới nhận ra: trong muôn vàn cảm xúc, tôi đã quên mất chữ “thương xót”. Thương xót là tình mà thần không biết, nhưng lại là tình của con người gần thần nhất. Trong nét mặt cô Nami, ý niệm thương xót ấy chưa hề hiện ra. Thiếu chính là ở đó. Chỉ cần vào một khoảnh khắc đột ngột nào đó, tình ấy lóe lên giữa đôi mày người đàn bà kia, thì tranh của tôi sẽ thành. Nhưng—chẳng biết bao giờ mới thấy được. Thứ ngày thường đầy trên mặt cô ta chỉ là nụ cười coi người như không, và chữ bát của đôi mày nóng nảy muốn thắng, muốn thắng. Chỉ có thế thì không sao thành tranh được.", "soseki-kusamakura:10.13": "Có tiếng chân sột soạt. Bức phác thảo trong lòng sụp mất hai phần ba. Nhìn ra, một người đàn ông mặc áo tay bó, lưng cõng củi, băng qua bụi trúc lùn tiến về phía chùa Kankai. Chắc từ núi bên xuống.", "soseki-kusamakura:10.14": "“Trời đẹp quá ông ạ,” anh ta bỏ khăn xuống chào. Lúc khom lưng, lưỡi rựa giắt ở dây lưng ba thước lóe lên. Một gã vạm vỡ chừng bốn mươi. Hình như đã gặp ở đâu. Gã thân mật như người quen cũ.", "soseki-kusamakura:10.15": "“Ông cũng vẽ tranh ạ?” Hộp màu của tôi đang mở.", "soseki-kusamakura:10.16": "“Ừ. Tôi định đến vẽ cái ao này, nhưng chỗ này buồn quá nhỉ. Chẳng ai qua lại.”", "soseki-kusamakura:10.17": "“Dạ. Đúng là giữa núi rừng… Ông ơi, hôm trước ông bị mưa trên đèo, chắc khổ lắm.”", "soseki-kusamakura:10.18": "“Hả? À, anh là người dắt ngựa hôm ấy.”", "soseki-kusamakura:10.19": "“Dạ. Tôi đốn củi thế này rồi mang xuống thành bán,” Genbei vừa nói vừa đặt gánh xuống, ngồi lên trên. Anh ta rút bao thuốc ra. Một cái bao cũ, không biết giấy hay da. Tôi đưa que diêm cho mượn.", "soseki-kusamakura:10.20": "“Ngày nào cũng qua chỗ ấy thì vất vả nhỉ.”", "soseki-kusamakura:10.21": "“Có gì đâu, quen rồi—mà cũng không phải ngày nào. Ba ngày một lần, có khi bốn ngày.”", "soseki-kusamakura:10.22": "“Bốn ngày một lần thì tôi cũng chịu thua.”", "soseki-kusamakura:10.23": "“Ha ha ha ha. Thương con ngựa nên tôi để chừng bốn ngày một lần.”", "soseki-kusamakura:10.24": "“Ra thế. Ngựa quan trọng hơn mình. Ha ha ha ha.”", "soseki-kusamakura:10.25": "“Cũng chẳng đến mức ấy…”", "soseki-kusamakura:10.26": "“Mà này, cái ao này chắc cổ lắm. Có từ bao giờ vậy?”", "soseki-kusamakura:10.27": "“Có từ xưa rồi ạ.”", "soseki-kusamakura:10.28": "“Từ xưa? Xưa tới mức nào?”", "soseki-kusamakura:10.29": "“Cứ là xưa lắm, xưa lắm.”", "soseki-kusamakura:10.30": "“Xưa lắm. Ra vậy.”", "soseki-kusamakura:10.31": "“Nghe nói có từ hồi cô chủ nhà Shiboda gieo mình.”", "soseki-kusamakura:10.32": "“Shiboda là cái nhà ở suối nước nóng ấy hả?”", "soseki-kusamakura:10.33": "“Dạ.”", "soseki-kusamakura:10.34": "“Cô chủ gieo mình ư? Chẳng phải giờ vẫn đang khỏe mạnh đấy sao?”", "soseki-kusamakura:10.35": "“Không. Không phải cô chủ bây giờ. Cô chủ ngày xưa lắm kia.”", "soseki-kusamakura:10.36": "“Cô chủ ngày xưa lắm. Vào khoảng nào vậy?”", "soseki-kusamakura:10.37": "“Cứ là cô chủ xưa lắm…”", "soseki-kusamakura:10.38": "“Thế cô chủ xưa ấy sao lại gieo mình?”", "soseki-kusamakura:10.39": "“Nghe nói cô chủ ấy cũng đẹp như cô chủ bây giờ, thưa ông.”", "soseki-kusamakura:10.40": "“Ừ.”", "soseki-kusamakura:10.41": "“Rồi một hôm có một ông bonronji đến…”", "soseki-kusamakura:10.42": "“Bonronji là hư vô tăng à?”", "soseki-kusamakura:10.43": "“Dạ. Là cái ông thổi sáo shakuhachi ấy. Ông bonronji ấy trú ở nhà trưởng làng Shiboda, cô chủ xinh đẹp thấy ông thì phải lòng—gọi là nghiệp duyên chăng—nhất quyết đòi sống với ông ấy, khóc lóc.”", "soseki-kusamakura:10.44": "“Khóc lóc. Hừ.”", "soseki-kusamakura:10.45": "“Nhưng trưởng làng không chịu. Ông bonronji nói không làm rể. Cuối cùng đuổi đi.”", "soseki-kusamakura:10.46": "“Đuổi ông hư vô tăng ấy à?”", "soseki-kusamakura:10.47": "“Dạ. Thế là cô chủ đuổi theo ông bonronji đến tận đây—từ chỗ cây thông thấy đằng kia, gieo mình xuống—rồi thành chuyện lớn. Nghe truyền lại hồi ấy cô có mang theo một chiếc gương. Nên đến giờ cái ao này vẫn gọi là ao Kagami.”", "soseki-kusamakura:10.48": "“Chà. Vậy là đã có người gieo mình rồi.”", "soseki-kusamakura:10.49": "“Thật là chuyện chẳng ra thể thống gì.”", "soseki-kusamakura:10.50": "“Chuyện ấy cách đây mấy đời rồi?”", "soseki-kusamakura:10.51": "“Nghe nói là chuyện xưa lắm. Với lại—chuyện này chỉ nói riêng ở đây thôi nhé, thưa ông.”", "soseki-kusamakura:10.52": "“Gì vậy?”", "soseki-kusamakura:10.53": "“Nhà Shiboda ấy, đời nào cũng có người điên.”", "soseki-kusamakura:10.54": "“Chà.”", "soseki-kusamakura:10.55": "“Đúng là nghiệp chướng đấy ạ. Cô chủ bây giờ, dạo này người ta cũng bảo hơi lạ, ai cũng đồn thổi.”", "soseki-kusamakura:10.56": "“Ha ha ha, làm gì có chuyện đó.”", "soseki-kusamakura:10.57": "“Không ạ? Nhưng bà mẹ cũng hơi lạ đấy ạ.”", "soseki-kusamakura:10.58": "“Bà còn ở nhà không?”", "soseki-kusamakura:10.59": "“Không, bà mất năm ngoái rồi.”", "soseki-kusamakura:10.60": "“Hừ,” tôi nhìn sợi khói mảnh bay lên từ tàn thuốc rồi ngậm miệng. Genbei vác củi lên lưng bỏ đi.", "soseki-kusamakura:10.61": "Đến để vẽ mà chỉ nghĩ vẩn vơ, nghe chuyện vẩn vơ thế này thì bao lâu cũng không ra nổi một bức. Đã mất công mang cả hộp màu ra thì hôm nay dù sao cũng phải phác lấy một bản cho tròn bổn phận. May sao cảnh bờ bên kia đã tạm thành bố cục như thế. Chỗ kia cũng vẽ qua loa cho có lệ vậy.", "soseki-kusamakura:10.62": "Một tảng đá xanh đen cao hơn một trượng nhô thẳng từ đáy ao lên, sừng sững nơi góc ngoặt của làn nước đặc; bên phải, trúc lùn mọc dày từ trên vách đứng xuống tận mép nước, không hở một tấc. Phía trên, một cây thông lớn ba người ôm, thân quấn dây thường xuân non, vặn xiên, nhô hơn nửa ra mặt nước. Người đàn bà mang gương trong ngực hẳn đã nhảy từ tảng đá kia.", "soseki-kusamakura:10.63": "Tôi ngồi xuống chiếc ghế ba chân, ngắm khắp những thứ có thể đưa vào tranh. Thông, trúc, đá và nước, nhưng nước thì chẳng biết cắt ở đâu cho phải. Đá cao một trượng thì bóng cũng một trượng. Trúc lùn khiến ta ngờ rằng nó không dừng ở mép nước mà mọc cả xuống trong nước, bóng in xuống đáy rõ mồn một. Còn thông, cao vút lên trời bao nhiêu, ngước nhìn được bao nhiêu thì bóng cũng thon dài chừng ấy. Cứ theo kích thước mắt thấy thì không sao thu xếp nổi. Hay bỏ vật thật mà chỉ vẽ bóng cũng là một thú. Vẽ nước, vẽ bóng trong nước, rồi đưa ra bảo đây là tranh, người ta chắc sẽ giật mình. Nhưng chỉ làm người ta giật mình thì vô vị. Phải khiến họ giật mình mà công nhận đúng là tranh mới đáng. Nghĩ cách nào đây, tôi chăm chú nhìn mặt ao.", "soseki-kusamakura:10.64": "Lạ thay, chỉ ngắm cái bóng thì chẳng thành tranh. Cứ muốn so với vật thật để tìm cách. Tôi rời mắt khỏi mặt nước, từ từ dời tầm nhìn lên cao. Nhìn tảng đá một trượng từ đầu bóng đến chỗ giao với mép nước, rồi từ chỗ giao ấy dần lên khỏi mặt nước. Từ độ ẩm mướt của đá, xét từng đường nếp nhăn, tôi cứ thế leo lên. Cuối cùng leo tới đỉnh, đúng lúc đôi mắt tôi vừa chạm đỉnh tảng đá hiểm trở, tôi buông rơi bút vẽ cái “bịch”, như con cóc bị rắn nhìn trừng.", "soseki-kusamakura:10.65": "Sau lưng là nắng chiều xuyên qua cành xanh, giữa sắc xanh đen của cuối xuân sắp tối viền quanh đỉnh đá, hiện ra thanh thoát một gương mặt đàn bà—là gương mặt đã làm tôi giật mình dưới hoa, giật mình trong ảo ảnh, giật mình với tay áo dài, giật mình ở phòng tắm.", "soseki-kusamakura:10.66": "Tầm mắt tôi bị đóng đinh ngay giữa gương mặt xanh xao của người đàn bà, không nhúc nhích. Cô cũng vươn thân hình mềm mại hết cỡ, đứng trên tảng đá cao không động một ngón tay. Khoảnh khắc này!", "soseki-kusamakura:10.67": "Tôi bất giác nhảy dựng. Cô nhanh nhẹn xoay mình. Thoáng thấy giữa dải lưng có cái gì đỏ như hoa trà lấp lánh thì cô đã nhảy xuống phía bên kia. Nắng chiều lướt qua ngọn cây, nhuộm mờ thân thông. Trúc lùn càng xanh.", "soseki-kusamakura:10.68": "Lại bị làm cho giật mình.", "soseki-kusamakura:11.1": "Mười một", "soseki-kusamakura:11.2": "Nhân đêm mờ sương nơi làng núi, tôi tản bộ. Vừa leo bậc đá chùa Kankai, tôi được một câu: ngửa đếm sao xuân một hai ba. Tôi chẳng có việc gì cần gặp thầy, cũng chẳng định gặp mà tán gẫu. Ra khỏi nhà trọ một cách ngẫu nhiên, cứ để chân đi lang thang, chợt thấy mình ở chân bậc đá này. Đứng một lúc vuốt tấm bia đá khắc “Cấm rượu thịt vào cửa núi”, bỗng thấy vui, tôi bèn leo lên.", "soseki-kusamakura:11.3": "Trong cuốn sách tên Tristram Shandy có nói rằng không có lối viết nào hợp ý thần hơn lối viết của cuốn sách này. Câu đầu thì cứ tự sức mà ghép, còn lại chỉ một lòng cầu thần, để bút chạy tùy ý. Viết gì thì bản thân hẳn nhiên không biết. Người viết là mình, nhưng việc viết là việc của thần. Cho nên tác giả không chịu trách nhiệm. Cuộc tản bộ của tôi cũng theo lối ấy, một cuộc tản bộ vô trách nhiệm. Chỉ khác là không nhờ thần, nên còn vô trách nhiệm hơn. Sterne trút trách nhiệm đồng thời đẩy nó cho vị thần trên trời. Tôi không có vị thần nào nhận hộ nên rốt cuộc vứt nó xuống cống.", "soseki-kusamakura:11.4": "Leo bậc đá tôi cũng chẳng gắng sức; hễ thấy nhọc là quay xuống ngay. Leo một bậc rồi đứng lại, tự dưng thấy khoan khoái. Vì thế leo bậc thứ hai. Đến bậc thứ hai lại muốn làm thơ. Lặng lẽ nhìn bóng mình. Bóng bị góc đá chắn, đứt thành ba khúc, thật lạ. Lạ nên leo tiếp. Ngẩng nhìn trời. Từ sâu trong khoảng trời ngái ngủ, những ngôi sao nhỏ liên tục nháy mắt. Nghĩ rằng thành câu thơ được, tôi lại leo. Cứ thế rốt cuộc tôi leo tới tận đỉnh.", "soseki-kusamakura:11.5": "Trên bậc đá tôi sực nhớ. Ngày trước tôi đi chơi Kamakura, đi vòng thăm cái gọi là Ngũ Sơn, hình như ở một tháp viện thuộc chùa Engaku, cũng uể oải leo bậc đá như thế này thì từ trong cổng có một ông sư mặc áo cà sa vàng, đầu sọ bạnh, đi ra. Tôi lên, sư xuống. Lúc đi ngang qua nhau, sư hỏi bằng giọng sắc: “Đi đâu đấy?” Tôi chỉ đáp: “Đến xem khuôn viên,” và dừng chân, thì sư lập tức bỏ lại một câu: “Chẳng có gì đâu,” rồi bước thoăn thoắt xuống. Tiêu sái quá, tôi thấy như bị vượt trước một nước, đứng trên bậc nhìn theo, sư lắc lắc cái đầu sọ bạnh kia, rốt cuộc khuất sau rặng tuyết tùng. Suốt thời gian ấy chưa một lần ngoái lại. Thiền tăng đúng là thú vị. Dứt khoát thật, tôi nghĩ rồi thong thả vào sơn môn, nhìn thì nhà bếp rộng lẫn chánh điện đều trống huơ, không bóng người. Lúc ấy tôi vui thật lòng. Nghĩ trên đời có người tiêu sái đến thế, đối đãi người ta một cách phóng khoáng đến thế, bỗng thấy lòng nhẹ nhõm. Không phải vì tôi hiểu thiền. Đến chữ “thiền” tôi còn chưa biết. Chỉ là hành động của ông sư sọ bạnh ấy hợp ý tôi.", "soseki-kusamakura:11.6": "Thế gian đầy rẫy những kẻ dai dẳng, độc địa, tủn mủn, lại thêm trơ tráo, thật đáng ghét. Thậm chí có kẻ chẳng hiểu rốt cuộc đem mặt ra phơi ngoài đời để làm gì. Mà hễ loại mặt ấy thì lại to. Mặt càng hứng nhiều gió phù thế thì càng coi là vinh dự. Năm năm, mười năm sai thám tử bám đít người, đếm rắm người ta, rồi cho đó là nhân sinh. Rồi chường ra trước mặt người, bảo mày đánh mấy cái rắm, mày đánh mấy cái rắm, những điều chẳng ai nhờ. Nói trước mặt thì còn đem làm tham khảo cũng không phải không được, đằng này đứng đằng sau mà bảo mày đánh mấy cái rắm, mày đánh mấy cái rắm. Bảo phiền thì càng nói. Bảo thôi thì càng nói dữ. Bảo biết rồi thì vẫn mấy cái rắm, đánh rắm. Rồi bảo đó là phương châm xử thế. Phương châm thì ai nấy tự chọn. Chỉ xin đừng réo “đánh rồi, đánh rồi” mà hãy lặng lẽ lập phương châm. Phương châm cản trở người ta thì giữ ý mà kiềm lại mới là phép lịch sự. Nếu bảo không cản trở người thì không lập được phương châm, thì ta đây cũng lấy việc đánh rắm làm phương châm của mình. Đến lúc ấy thì Nhật Bản cũng hết vận.", "soseki-kusamakura:11.7": "Như thế này, giữa đêm xuân đẹp, chẳng lập phương châm nào mà dạo bước mới thật là cao nhã. Hứng đến thì lấy hứng đến làm phương châm. Hứng đi thì lấy hứng đi làm phương châm. Được câu thì phương châm lập nơi được. Không được thì phương châm lập nơi không được. Mà chẳng làm phiền ai. Đó mới là phương châm chân chính. Đếm rắm là phương châm công kích cá nhân, đánh rắm là phương châm tự vệ chính đáng, còn leo bậc đá chùa Kankai thế này là phương châm tùy duyên phóng khoáng.", "soseki-kusamakura:11.8": "Được câu ngửa đếm sao xuân một hai ba, đến lúc leo hết bậc đá, tôi thấy biển xuân mờ sáng như dải lưng. Vào sơn môn. Tôi chẳng còn hứng gom nó thành bài tuyệt cú. Lập tức tôi đặt phương châm: bỏ.", "soseki-kusamakura:11.9": "Con đường lát đá duy nhất dẫn tới nhà bếp, bên phải là rào hoa đỗ quyên đồi, bên kia rào có lẽ là nghĩa địa. Bên trái là chánh điện. Ngói mái ở chỗ cao hắt ánh mờ. Như muôn nghìn mái ngói hứng muôn nghìn vầng trăng, tôi ngước nhìn. Đâu đó tiếng chim bồ câu rộn rã. Hình như chúng ở dưới mái. Hay do tâm tưởng, quanh mái hiên thấy lốm đốm những vệt trắng. Có thể là phân.", "soseki-kusamakura:11.10": "Chỗ nước mưa nhỏ giọt, có một hàng bóng lạ xếp thành dãy. Không giống cây, cỏ thì chắc chắn không. Theo cảm giác thì đó như dáng đám quỷ niệm Phật trong tranh Iwasa Matabei, bỏ niệm Phật mà nhảy múa. Suốt chánh điện từ đầu đến cuối, chúng xếp hàng ngay ngắn mà nhảy. Và bóng của chúng cũng suốt chánh điện từ đầu đến cuối xếp hàng ngay ngắn mà nhảy. Chắc bị đêm mờ xúi giục, bỏ cả chiêng, dùi, sổ quyên góp, rủ nhau kéo đến ngôi chùa núi này nhảy múa.", "soseki-kusamakura:11.11": "Lại gần thì là cây xương rồng bẹt lớn. Cao chừng bảy tám thước, trông như những quả dưa leo xanh to bằng mướp, bị ép bẹt như cái muôi, cán xuống dưới, nối nhau lên mãi. Không biết nối bao nhiêu cái muôi thì mới hết. Ngay đêm nay thôi cũng có thể xuyên thủng mái hiên mà vươn lên trên ngói. Lúc cái muôi ấy mọc ra, chắc chắn bất ngờ từ đâu đó nhô ra rồi “bép” một cái dính vào. Chẳng thể nghĩ rằng cái muôi cũ đẻ ra cái muôi con mới, rồi muôi con lớn dần trong năm tháng. Sự nối tiếp của muôi với muôi quả là đột ngột. Hiếm cây nào buồn cười như vậy. Mà lại điềm nhiên. Nghe nói có nhà sư khi được hỏi Phật là gì thì đáp “cây bách trước sân”; nếu tôi gặp câu hỏi tương tự, tôi sẽ đáp ngay không chút nghĩ: xương rồng bẹt dưới trăng.", "soseki-kusamakura:11.12": "Hồi nhỏ tôi đọc bài ký hành của một người tên Chō Hoshi, đến nay vẫn thuộc một đoạn: “Bấy giờ tháng chín, trời cao sương trong, núi vắng, trăng sáng, ngẩng nhìn các vì sao thì vì nào cũng sáng lớn, như thể ở ngay trên người. Giữa cửa sổ, mấy chục cây trúc cọ vào nhau, tiếng rì rào không dứt. Trong đám trúc, mai và cọ rậm rạp, như ma quỷ đứng rải rác nhe răng cười. Hai ba người nhìn nhau, hồn vía rung động, không ngủ được. Gần sáng, ai nấy đều bỏ đi.” Tôi lẩm nhẩm lại trong miệng, bất giác bật cười. Cây xương rồng này tùy lúc tùy cảnh cũng có thể làm tôi hồn vía rung động, vừa thấy đã chạy thục mạng xuống núi. Thử đưa tay chạm gai, gai châm đau nhói đầu ngón.", "soseki-kusamakura:11.13": "Đi hết đường lát đá rồi rẽ trái là tới nhà bếp. Trước nhà bếp có một cây mộc lan lớn. Chừng một người ôm, cao vượt qua mái nhà bếp. Ngẩng nhìn thì trên đầu là cành. Trên cành lại cành. Và trên các cành chồng lên nhau là trăng. Thường cành chồng thế thì từ dưới chẳng thấy trời. Có hoa lại càng không thấy. Cành mộc lan dù chồng lên bao nhiêu thì giữa cành với cành vẫn thoáng đãng. Mộc lan không vô cớ vươn những cành nhỏ làm rối mắt người đứng dưới gốc. Đến hoa cũng sáng rõ. Từ phía dưới thật xa này ngước lên, một đóa vẫn hiện rõ là một đóa. Không biết đóa ấy đã tụ thành cụm đến đâu, nở tới đâu. Vậy mà một đóa rốt cuộc vẫn là một đóa, giữa đóa này với đóa kia vẫn rõ một khoảng trời xanh nhạt. Màu hoa hẳn nhiên không phải trắng tinh. Trắng suông thì lạnh quá. Trắng riêng một sắc thì lộ cái khéo chủ ý chiếm mắt người. Màu mộc lan không phải thế. Cố tránh cái trắng tột độ, nó khiêm nhường kín đáo hạ mình xuống thành sắc vàng nhạt ấm áp. Tôi đứng trên đá lát, ngước nhìn những đóa hoa hiền lành ấy chi chít lan mãi trong không trung, ngây ra một lúc. Rơi vào mắt chỉ toàn hoa. Không một chiếc lá.", "soseki-kusamakura:11.14": "Ngước nhìn bầu trời toàn hoa mộc lan", "soseki-kusamakura:11.15": "Tôi được câu thơ ấy. Đâu đó chim bồ câu dịu dàng gáy đáp nhau.", "soseki-kusamakura:11.16": "Tôi vào nhà bếp. Nhà bếp để ngỏ. Chắc là xứ không có trộm. Chó dĩ nhiên cũng không sủa.", "soseki-kusamakura:11.17": "“Xin lỗi.”", "soseki-kusamakura:11.18": "Tôi gọi cửa. Lặng ngắt, không ai đáp.", "soseki-kusamakura:11.19": "“Có ai không?”", "soseki-kusamakura:11.20": "Tôi lại cất tiếng gọi người ra. Tiếng bồ câu gù “cu cu, cu cu” vọng tới.", "soseki-kusamakura:11.21": "“Xin cho hỏi thăm—ăm—ăm,” tôi cất giọng lớn.", "soseki-kusamakura:11.22": "“Ơơơơơơơ,” có tiếng đáp từ nơi xa tít. Đến nhà người ta mà chưa bao giờ nghe cái kiểu đáp như thế. Rồi tiếng chân vang trên hành lang, bóng ngọn đuốc giấy hắt qua phía bên kia bức bình phong. Một chú tiểu thình lình hiện ra. Là Ryonen.", "soseki-kusamakura:11.23": "“Hòa thượng có nhà không?”", "soseki-kusamakura:11.24": "“Có. Ông đến có việc gì?”", "soseki-kusamakura:11.25": "“Chú báo giúp rằng có họa sĩ ở suối nước nóng đến.”", "soseki-kusamakura:11.26": "“Họa sĩ à. Vậy thì lên đi.”", "soseki-kusamakura:11.27": "“Không cần xin phép sao?”", "soseki-kusamakura:11.28": "“Được mà.”", "soseki-kusamakura:11.29": "Tôi cởi guốc bước lên.", "soseki-kusamakura:11.30": "“Ông họa sĩ này thiếu quy củ nhỉ.”", "soseki-kusamakura:11.31": "“Sao cơ?”", "soseki-kusamakura:11.32": "“Ông phải xếp guốc cho ngay ngắn. Này, nhìn đây,” chú rọi ngọn đuốc giấy. Giữa cây cột đen, chỗ cao chừng năm thước tính từ nền đất, có dòng chữ viết trên tờ giấy bản cắt tư.", "soseki-kusamakura:11.33": "“Này, đọc được chưa? Chữ viết là ‘hãy nhìn dưới chân’ đấy.”", "soseki-kusamakura:11.34": "“Quả thật,” tôi cẩn thận xếp lại đôi guốc của mình.", "soseki-kusamakura:11.35": "Phòng hòa thượng ở bên hông chánh điện, theo hành lang rẽ ngoặt một khúc. Ryonen cung kính mở cửa giấy, cung kính quỳ rạp bên ngưỡng cửa,", "soseki-kusamakura:11.36": "“Dạ, bạch thầy, có ông họa sĩ ở nhà Shiboda đến ạ,” chú nói, vẻ rất khép nép. Tôi hơi buồn cười.", "soseki-kusamakura:11.37": "“Thế à, mời vào.”", "soseki-kusamakura:11.38": "Tôi đổi chỗ với Ryonen. Phòng chật hẹp. Giữa phòng khoét lò sưởi, ấm sắt reo. Hòa thượng ngồi phía bên kia đang đọc sách.", "soseki-kusamakura:11.39": "“Nào, mời ngồi đây,” thầy bỏ kính, đẩy sách sang bên.", "soseki-kusamakura:11.40": "“Ryonen. Ryo-o-o-nen.”", "soseki-kusamakura:11.41": "“Dạ-ạ-ạ.”", "soseki-kusamakura:11.42": "“Sao không mang nệm lên đây?”", "soseki-kusamakura:11.43": "“Dạ-ạ-ạ-ạ-ạ,” Ryonen đáp dài từ xa.", "soseki-kusamakura:11.44": "“Ông đến đấy à. Chắc buồn lắm nhỉ.”", "soseki-kusamakura:11.45": "“Trăng đẹp quá nên tôi thơ thẩn tới đây.”", "soseki-kusamakura:11.46": "“Trăng đẹp thật,” thầy mở cửa giấy. Chỉ có hai viên đá lót và một cây thông, một khoảnh sân phẳng, bên kia hẳn là vách núi dựng đứng, dưới mắt biển đêm mờ sương bỗng mở ra. Lòng như rộng lớn hẳn lên. Ánh đèn chài lấp lánh đây đó, tận cuối xa chắc định hòa vào trời, hóa thành sao.", "soseki-kusamakura:11.47": "“Cảnh đẹp quá. Thưa thầy, đóng cửa giấy lại thì uổng quá.”", "soseki-kusamakura:11.48": "“Ừ. Nhưng đêm nào cũng nhìn rồi.”", "soseki-kusamakura:11.49": "“Nhìn bao nhiêu đêm cũng đẹp, cảnh này. Nếu là tôi thì không ngủ mà nhìn.”", "soseki-kusamakura:11.50": "“Ha ha ha. Ông là họa sĩ nên có khác tôi chút ít.”", "soseki-kusamakura:11.51": "“Thầy mà còn thấy đẹp thì thầy cũng là họa sĩ rồi.”", "soseki-kusamakura:11.52": "“Ừ, cũng phải. Tôi đây cũng vẽ được tranh Đạt Ma. Này, bức treo ở đây là do bậc tiền nhiệm vẽ, vẽ khá lắm.”", "soseki-kusamakura:11.53": "Quả có bức Đạt Ma treo trong khám nhỏ. Nhưng xét là tranh thì rất dở. Chỉ được cái không tục khí. Không chỗ nào cố che cái vụng. Một bức tranh hồn nhiên. Vị tiền nhiệm này chắc cũng là người chẳng câu nệ như bức tranh.", "soseki-kusamakura:11.54": "“Bức tranh hồn nhiên nhỉ.”", "soseki-kusamakura:11.55": "“Tranh chúng tôi vẽ thế là đủ. Miễn lộ được khí phách…”", "soseki-kusamakura:11.56": "“Còn hơn bức giỏi mà đầy tục khí.”", "soseki-kusamakura:11.57": "“Ha ha ha, thôi thì cứ để ông khen vậy. Mà dạo này họa sĩ cũng có tiến sĩ à?”", "soseki-kusamakura:11.58": "“Họa sĩ không có tiến sĩ.”", "soseki-kusamakura:11.59": "“À, thế à. Hôm nọ tôi có gặp một ông tiến sĩ.”", "soseki-kusamakura:11.60": "“Chà.”", "soseki-kusamakura:11.61": "“Tiến sĩ chắc là giỏi lắm nhỉ?”", "soseki-kusamakura:11.62": "“Vâng. Chắc giỏi.”", "soseki-kusamakura:11.63": "“Họa sĩ cũng nên có tiến sĩ chứ. Sao lại không có nhỉ?”", "soseki-kusamakura:11.64": "“Nói thế thì bên thầy cũng phải có tiến sĩ chứ.”", "soseki-kusamakura:11.65": "“Ha ha ha, thế cũng có lẽ. —Người tôi gặp hôm nọ tên gì ấy nhỉ—chắc có danh thiếp ở đâu đó…”", "soseki-kusamakura:11.66": "“Thầy gặp ở đâu, ở Tokyo ạ?”", "soseki-kusamakura:11.67": "“Không, ở đây. Tokyo thì hai mươi năm rồi tôi chưa ra. Nghe nói dạo này có thứ gọi là tàu điện, tôi cũng muốn ngồi thử.”", "soseki-kusamakura:11.68": "“Chán lắm. Ồn ào.”", "soseki-kusamakura:11.69": "“Thế à. Người ta nói chó đất Thục thấy mặt trời thì sủa, trâu đất Ngô thấy trăng thì thở dốc, kẻ quê mùa như tôi chắc còn khổ hơn.”", "soseki-kusamakura:11.70": "“Không khổ đâu, nhưng chán lắm.”", "soseki-kusamakura:11.71": "“Thế à.”", "soseki-kusamakura:11.72": "Khói bốc dày từ vòi ấm sắt. Hòa thượng lấy bộ ấm trà từ tủ trà, rót mời.", "soseki-kusamakura:11.73": "“Mời ông chén trà thô. Không phải trà ngọt như của cụ già nhà Shiboda đâu.”", "soseki-kusamakura:11.74": "“Không, thế là quý rồi.”", "soseki-kusamakura:11.75": "“Tôi thấy ông đi đây đi đó như thế, cũng là để vẽ tranh à?”", "soseki-kusamakura:11.76": "“Vâng. Dụng cụ thì tôi mang theo, nhưng không vẽ cũng chẳng sao.”", "soseki-kusamakura:11.77": "“À, vậy là một nửa đi chơi.”", "soseki-kusamakura:11.78": "“Cũng có thể nói thế. Tôi ghét bị đếm rắm.”", "soseki-kusamakura:11.79": "Xem ra ngay cả thiền tăng cũng chịu thua riêng câu này.", "soseki-kusamakura:11.80": "“Đếm rắm là gì?”", "soseki-kusamakura:11.81": "“Ở Tokyo lâu thì bị đếm rắm.”", "soseki-kusamakura:11.82": "“Sao thế?”", "soseki-kusamakura:11.83": "“Ha ha ha ha, chỉ đếm thì còn được. Người ta còn phân tích rắm của người khác, bảo lỗ đít hình tam giác, hình vuông, làm những chuyện thừa thãi.”", "soseki-kusamakura:11.84": "“À, thuộc về vệ sinh chăng?”", "soseki-kusamakura:11.85": "“Không phải vệ sinh. Là thám tử.”", "soseki-kusamakura:11.86": "“Thám tử? Ra thế, vậy là cảnh sát. Mà cảnh sát, tuần cảnh, rốt cuộc có ích gì? Có nhất thiết phải có không?”", "soseki-kusamakura:11.87": "“Họa sĩ thì không cần.”", "soseki-kusamakura:11.88": "“Tôi cũng không cần. Tôi chưa từng phiền đến tuần cảnh.”", "soseki-kusamakura:11.89": "“Chắc vậy.”", "soseki-kusamakura:11.90": "“Nhưng cảnh sát có đếm rắm bao nhiêu cũng mặc. Cứ bình thản. Nếu mình không có điều xấu thì có cảnh sát đến đâu cũng chẳng làm gì được.”", "soseki-kusamakura:11.91": "“Chỉ vì cái rắm mà bị làm khó thì không chịu nổi.”", "soseki-kusamakura:11.92": "“Hồi tôi còn là chú tiểu, tiền nhiệm hay nói: người phải phơi gan ruột giữa cầu Nihonbashi mà không thấy hổ thẹn thì mới gọi là tu hành đã thành. Ông cứ tu đến mức ấy đi. Khi đó chẳng cần đi lang thang nữa.”", "soseki-kusamakura:11.93": "“Làm họa sĩ cho trọn thì lúc nào cũng được như thế.”", "soseki-kusamakura:11.94": "“Vậy thì ông làm họa sĩ cho trọn đi.”", "soseki-kusamakura:11.95": "“Bị đếm rắm thì không trọn nổi.”", "soseki-kusamakura:11.96": "“Ha ha ha ha. Đấy, thấy chưa. Cô Nami nhà Shiboda mà ông đang trọ, sau khi đi lấy chồng rồi trở về, cũng cứ vướng bận đủ chuyện, vướng bận mãi, cuối cùng đã tìm đến tôi hỏi pháp. Nhưng dạo gần đây cô ấy tiến khá lắm, đấy, ông thấy rồi. Thành một người đàn bà thấu lẽ như thế.”", "soseki-kusamakura:11.97": "“Chà, tôi cũng nghĩ cô ấy không phải đàn bà thường.”", "soseki-kusamakura:11.98": "“Quả thật cô ấy cơ phong sắc bén lắm—thầy Taian, một nhà sư trẻ tu ở chỗ tôi, cũng vì cô ấy mà bất chợt gặp duyên phải tham cứu đến cùng đại sự—rồi đây sẽ thành bậc thiện tri thức.”", "soseki-kusamakura:11.99": "Trong sân tĩnh lặng, bóng thông đổ xuống. Biển xa như đáp lại ánh trời, như không đáp, giữa mơ hồ tỏa một thứ ánh nhạt. Đèn câu lúc tắt lúc sáng.", "soseki-kusamakura:11.100": "“Ông nhìn bóng cây thông kia.”", "soseki-kusamakura:11.101": "“Đẹp nhỉ.”", "soseki-kusamakura:11.102": "“Chỉ đẹp thôi sao?”", "soseki-kusamakura:11.103": "“Vâng.”", "soseki-kusamakura:11.104": "“Đã đẹp mà gió thổi cũng chẳng bận lòng.”", "soseki-kusamakura:11.105": "Tôi uống cạn chút trà chát trong chén, úp chén xuống đĩa lót, đế chén ngửa lên rồi đứng dậy.", "soseki-kusamakura:11.106": "“Để tôi tiễn ra cổng. Ryo-o-nen-nen. Khách về đấy.”", "soseki-kusamakura:11.107": "Được tiễn ra khỏi nhà bếp thì bồ câu gáy “cu cu, cu cu”.", "soseki-kusamakura:11.108": "“Không gì đáng yêu bằng bồ câu. Tôi vỗ tay là chúng bay xuống hết. Gọi thử nhé.”", "soseki-kusamakura:11.109": "Trăng càng sáng. Lặng lẽ, cây mộc lan dâng mấy đóa mây hoa lên không trung. Giữa đêm xuân vắng lặng, hòa thượng bất chợt vỗ tay. Tiếng chết giữa gió, không một con bồ câu nào xuống.", "soseki-kusamakura:11.110": "“Không xuống à. Đáng ra phải xuống chứ.”", "soseki-kusamakura:11.111": "Ryonen nhìn mặt tôi, thoáng mỉm cười. Hòa thượng hình như tin rằng mắt chim câu ban đêm vẫn thấy được. Thật là vô tư.", "soseki-kusamakura:11.112": "Đến cổng chùa, tôi chia tay hai người. Ngoái lại, thấy một cái bóng tròn lớn và một cái bóng tròn nhỏ đổ trên nền đá lát, một trước một sau, khuất dần về phía khu nhà bếp của chùa.", "soseki-kusamakura:12.1": "Mười hai", "soseki-kusamakura:12.2": "Kitô là người hội đủ ở mức cao nhất thái độ của một nghệ sĩ: tôi nhớ đó là thuyết của Oscar Wilde. Về Kitô thì tôi không dám nói; nhưng như hòa thượng chùa Kankai, tôi nghĩ ông quả có đủ tư cách ấy. Không phải vì ông có thú tao nhã, cũng chẳng phải vì ông thông hiểu thời thế. Ông treo một bức Đạt Ma mà gần như không thể gọi là tranh, rồi đắc ý khen vẽ khéo. Ông tưởng họa sĩ cũng có bằng tiến sĩ. Ông tin mắt chim câu ban đêm vẫn thấy được. Vậy mà tôi vẫn bảo ông có tư cách nghệ sĩ. Lòng ông thông suốt như cái túi không đáy, chẳng có gì đọng lại; đến đâu cứ thế trôi đi, muốn làm gì thì làm, không thấy một hạt cặn nào lắng xuống trong bụng. Giá trong óc ông gắn được một chút thú vị thẩm mỹ, thì ông sẽ hòa mình vào bất cứ nơi nào ông đến, ngay cả lúc đi đại tiện tiểu tiện cũng vẫn là một nghệ sĩ trọn vẹn. Như tôi đây, hễ còn để một tay thám tử đếm số cái rắm của mình, thì tuyệt nhiên không làm nổi họa sĩ. Ngồi trước giá vẽ thì được, cầm bảng pha màu thì được, nhưng họa sĩ thì không. Còn như lúc này, đến một xó núi chẳng biết tên, vùi tấm thân gầy năm thước vào sắc xuân sắp tàn, tôi mới lần đầu đặt được mình vào thái độ của một nghệ sĩ chân chính. Một khi đã bước vào cõi này, thiên hạ của cái đẹp về tay tôi. Chẳng cần nhuộm một tờ giấy, chẳng cần phết một tấc lụa, tôi vẫn là một đại họa sĩ bậc nhất. Dẫu về kỹ thuật tôi không sánh được Michelangelo, về độ khéo có chỗ phải nhường Raphael, thì về nhân cách nghệ sĩ tôi vẫn sánh bước ngang hàng với các bậc đại gia xưa nay, chẳng thấy mình kém chút nào. Từ khi đến suối nước nóng này, tôi chưa vẽ lấy một bức. Thậm chí tôi có cảm tưởng mình vác hộp màu theo chỉ cho vui. Người ta có thể cười tôi: thế mà cũng gọi là họa sĩ ư? Cứ cười bao nhiêu tùy ý, tôi lúc này vẫn là một họa sĩ thật, một họa sĩ đàng hoàng. Người đạt tới cảnh giới này chưa chắc vẽ ra danh họa; nhưng người vẽ được danh họa nhất định phải biết cảnh giới này.", "soseki-kusamakura:12.3": "Những suy ngẫm trên đây là của tôi sau bữa sáng, lúc thong thả nhả khói một điếu Shikishima. Mặt trời đã rời khỏi làn sương mà lên cao. Tôi kéo cửa giấy ra, ngắm ngọn núi phía sau: cây xanh trong veo lạ thường, rực rỡ hơn mọi bữa.", "soseki-kusamakura:12.4": "Tôi luôn coi mối quan hệ giữa không khí, vật thể và màu sắc là một trong những đề tài nghiên cứu thú vị nhất trên đời. Hoặc lấy màu làm chủ rồi để không khí hiện ra, hoặc lấy vật làm chủ rồi vẽ không khí vào, hoặc lấy không khí làm chủ rồi dệt màu và vật vào trong đó. Chỉ cần đổi một chút khí vận, tranh đã ra đủ giọng điệu. Giọng điệu ấy tùy sở thích của từng họa sĩ, điều đó dĩ nhiên; nhưng bị thời gian và nơi chốn giới hạn một cách tự nhiên cũng là lẽ thường. Phong cảnh do người Anh vẽ không có bức nào sáng. Có lẽ họ không ưa tranh sáng, nhưng dẫu có ưa, với bầu không khí ấy thì cũng đành chịu. Cũng là người Anh, nhưng Goodall thì giọng màu hoàn toàn khác. Khác là phải. Ông là người Anh mà chưa từng vẽ cảnh nước Anh. Đề tài của ông không ở quê nhà. Ông chỉ chọn những cảnh Ai Cập, Ba Tư, nơi không khí trong suốt hơn hẳn đất nước ông. Vì vậy ai lần đầu xem tranh ông cũng kinh ngạc. Màu rạch ròi đến nỗi người ta phải ngờ rằng người Anh mà cũng có kẻ dùng được thứ màu sáng thế này.", "soseki-kusamakura:12.5": "Sở thích cá nhân thì chẳng làm sao được. Nhưng nếu chủ ý là vẽ sơn thủy Nhật Bản, thì chúng ta cũng phải làm hiện ra không khí và màu sắc riêng của Nhật Bản. Tranh Pháp có khéo đến đâu cũng không thể chép nguyên màu ấy rồi bảo đây là cảnh Nhật. Phải giáp mặt với thiên nhiên, sớm chiều nghiên cứu dáng mây hình khói, và khi nghĩ ra “đúng là màu ấy”, phải lập tức vác giá vẽ ba chân mà lao ra. Màu thay đổi trong chớp mắt. Một khi lỡ dịp, cùng một màu ấy khó mà lọt vào mắt lần nữa. Nơi rìa núi tôi vừa ngước nhìn đang tràn ngập một màu đẹp hiếm khi thấy được quanh vùng này. Đã mất công đến đây mà bỏ lỡ thì tiếc. Để tôi ra phác lại một chút.", "soseki-kusamakura:12.6": "Mở cánh cửa lùa bước ra hiên, tôi thấy cô Nami đứng tựa vào cửa giấy tầng hai phía đối diện. Cằm vùi vào cổ áo, chỉ thấy nửa mặt nghiêng. Tôi vừa định chào thì cô buông thõng tay trái, tay phải vung lên như gió. Ánh lóe ấy là tia chớp chăng? Nó gấp khúc hai ba lần ngang trước ngực, vừa lướt xuống thì vang một tiếng tách, và ánh lóe tắt ngay. Trong tay trái cô là con dao chín tấc năm phân trong vỏ gỗ trắng. Bóng dáng cô lập tức khuất sau cửa giấy. Tôi rời quán trọ với cảm giác mới sáng sớm đã ghé qua Kabukiza.", "soseki-kusamakura:12.7": "Ra khỏi cổng, rẽ trái, ngay đó là con đường mòn sườn núi nối tiếp, dốc ngược lên. Chim oanh hót đây đó. Bên trái đổ xuống một thung lũng thoải, trồng kín quýt. Bên phải có hai ngọn đồi không cao đứng cạnh nhau, ở đây hình như cũng chỉ có quýt. Mấy năm trước tôi từng đến vùng này một lần. Bấm ngón tay đếm cũng ngại. Chỉ nhớ lúc ấy là tháng chạp lạnh. Hồi ấy tôi lần đầu thấy cảnh quýt sai trĩu cả núi. Tôi hỏi người hái quýt xin mua một cành, anh ta đáp: bao nhiêu trái cũng được, cứ hái đi, rồi ngồi trên cây cất giọng hát một khúc điệu lạ. Tôi nghĩ bụng: ở Tokyo, đến vỏ quýt cũng phải ra tiệm thuốc mà mua. Đêm đến thì tiếng súng nổ liên hồi. Hỏi thì được bảo là thợ săn bắn vịt trời. Hồi ấy, tôi chưa hề biết đến chữ “Na” trong tên cô Nami.", "soseki-kusamakura:12.8": "Nếu cho người đàn bà ấy làm diễn viên, sẽ ra một onnagata tuyệt vời. Diễn viên thường chỉ khi bước lên sân khấu mới diễn lối diễn đóng bộ ra mắt khách. Người đàn bà ấy thì ngay trong nhà cũng diễn kịch suốt ngày. Mà lại không biết mình đang diễn. Diễn một cách tự nhiên, bẩm sinh. Có lẽ đó là cái gọi là đời sống thẩm mỹ. Nhờ cô mà việc rèn nghề vẽ của tôi tiến được khá nhiều.", "soseki-kusamakura:12.9": "Nếu không coi cử chỉ của người đàn bà ấy là kịch, tôi sẽ rợn người đến nỗi một ngày cũng không ở nổi. Giả sử lấy nghĩa vụ và nhân tình, cái bối cảnh tầm thường ấy, làm nền, rồi quan sát cô bằng điểm nhìn của một tiểu thuyết gia thường tình, thì kích thích quá mạnh, tôi sẽ chán ngay. Nếu trong cõi thực này giữa tôi và cô lại kết thành một mối ràng buộc nào, nỗi khổ của tôi có lẽ không lời nào tả xiết. Chuyến đi lần này của tôi chủ ý là lìa tục tình, trọn vẹn làm một họa sĩ, nên mọi thứ lọt vào mắt đều phải nhìn như tranh. Chỉ được quan sát như nhân vật trong kịch Noh, trong sân khấu, hoặc trong thơ. Qua cặp kính của quyết tâm ấy mà nhìn sang, cô là người có cử chỉ đẹp nhất trong tất cả phụ nữ tôi từng gặp. Chính vì cô không có ý biểu diễn cái đẹp cho ai xem, nên còn đẹp hơn cử chỉ của diễn viên.", "soseki-kusamakura:12.10": "Đừng hiểu lầm tôi, người có những ý nghĩ này. Bảo tôi không thích hợp làm công dân của xã hội thì thật là thất lễ quá đỗi. Làm điều thiện khó, thi ân khó, giữ tiết tháo không dễ, bỏ mạng vì nghĩa thì tiếc. Ai dám làm những điều ấy cũng đều đau khổ. Muốn chịu được nỗi đau ấy, đâu đó phải ẩn một niềm vui đủ thắng nổi đau. Hội họa, thơ ca, hay sân khấu, cũng chỉ là những tên khác của khoái cảm nằm trong nỗi bi thảm này. Hiểu được thú vị ấy, hành động của chúng ta mới có lúc hùng tráng, có lúc nhàn nhã, và muốn vượt qua mọi gian khổ để thỏa lòng với một điểm thú vị tối thượng trong ngực. Gạt nỗi đau thể xác ra ngoài, coi bất tiện vật chất như không, thúc lòng dũng mãnh tinh tấn, ta thấy vì đạo người mà bị nấu trong vạc cũng là điều thích thú. Nếu có thể đứng trên nền hẹp của nhân tình mà định nghĩa nghệ thuật, thì nghệ thuật là kết tinh của một niềm tin ẩn trong lòng những kẻ sĩ có học như chúng ta: phải tránh tà theo chính, bỏ cong theo ngay, nâng kẻ yếu, bẻ kẻ mạnh, nếu không thì không sao chịu nổi; và nó rực rỡ, hắt ngược ánh mặt trời.", "soseki-kusamakura:12.11": "Có khi người ta cười hành vi của kẻ khác là “có máu kịch”. Họ cười kẻ vì giữ trọn một thú vị đẹp mà cam chịu hy sinh không cần thiết, cho là xa rời nhân tình. Họ cười cái dại của kẻ không chờ cơ hội để tính cách đẹp tự nhiên phát lộ, mà gượng ép phô cái quan niệm thú vị của mình. Kẻ thực sự thấu hiểu cái tinh tế bên trong mà cười thì cười có lý. Còn bọn hạ lưu chẳng biết thú vị là gì, lấy lòng dạ thấp hèn của mình ra mà khinh người khác thì không thể tha thứ. Xưa có chàng trai để lại bài thơ trên vách đá rồi lao thẳng xuống thác cao năm mươi trượng, vào dòng nước xiết. Theo tôi thấy, chàng trai ấy đã bỏ một cái mạng không thể bỏ chỉ vì một chữ “mỹ”. Cái chết tự nó thật hùng tráng, chỉ có điều động cơ thúc đẩy cái chết ấy thì khó hiểu. Nhưng kẻ đến cái hùng tráng của chính cái chết cũng không cảm được thì lấy đâu ra tư cách cười việc làm của Fujimura. Họ không nếm được tình thú của một cái chết hùng tráng, nên dẫu trong hoàn cảnh chính đáng cũng không thể có nổi một cái chết hùng tráng; vì giới hạn ấy mà về nhân cách họ còn thấp hơn Fujimura, nên tôi cho rằng họ không có quyền cười.", "soseki-kusamakura:12.12": "Tôi là họa sĩ. Chính vì là họa sĩ, một người chuyên về thú vị, nên dù có sa vào cõi nhân tình, tôi vẫn cao nhã hơn những gã vô phong lưu ở hàng xóm hai bên. Là một thành viên xã hội, tôi đứng ở vị trí hoàn toàn có thể dạy dỗ người khác. So với kẻ không thơ, không tranh, không chút tu dưỡng nghệ thuật, tôi làm được những cử chỉ đẹp hơn. Trong cõi nhân tình, cử chỉ đẹp tức là chính, là nghĩa, là ngay. Kẻ biểu lộ chính, nghĩa, ngay bằng hành vi chính là tấm gương của công dân thiên hạ.", "soseki-kusamakura:12.13": "Tôi, kẻ tạm rời cõi nhân tình, ít nhất trong chuyến đi này không cần quay lại cõi nhân tình. Nếu có thì chuyến đi vốn đã mất công này coi như bỏ phí. Phải sàng cho rơi hết những hạt cát lạo xạo của cõi nhân tình, và sống chỉ ngắm chút vàng đẹp còn lại dưới đáy. Bản thân tôi cũng không tự nhận mình là một thành viên xã hội. Là một họa sĩ chuyên nghiệp thuần túy, ngay cả với chính mình tôi cũng đã dứt khỏi những sợi dây ràng buộc của lợi hại, thong dong qua lại trong lòng tấm vải. Huống chi núi, nước, người khác. Hành vi cử chỉ của cô Nami cũng chỉ có thể nhìn đúng như dáng vẻ vốn có của nó mà thôi.", "soseki-kusamakura:12.14": "Leo chừng ba trăm mét, thấy phía trước một khu nhà tường trắng. Nghĩ bụng: nhà ở giữa vườn quýt. Chẳng mấy chốc đường tách làm hai ngả. Lúc đi ngang bức tường trắng mà rẽ sang trái, tôi ngoái lại, thấy một cô gái quấn váy đỏ từ dưới đi lên. Chiếc váy dần dần hết, phía dưới lộ ra cẳng chân nâu. Cẳng chân lộ hết thì đến đôi dép rơm, và đôi dép rơm cứ thế nhích dần lên. Trên đầu hoa anh đào núi rơi xuống. Sau lưng cô là biển sáng lấp lánh.", "soseki-kusamakura:12.15": "Leo hết đường sườn núi, tôi ra chỗ bằng phẳng nơi mũi núi nhô ra. Phía bắc là những ngọn núi xuân chồng chất xanh biếc, có lẽ là chỗ sáng nay tôi ngước nhìn từ hiên. Phía nam là một dải đất có thể gọi là bãi cỏ cháy, rộng nửa trăm mét, tận cùng là vách đá sụt lở. Dưới vách là núi quýt tôi vừa đi qua; vượt qua thôn nhìn sang bên kia, thứ đập vào mắt, khỏi nói cũng biết, là biển xanh.", "soseki-kusamakura:12.16": "Đường có nhiều lối, nhưng gặp rồi lại tách, tách rồi lại gặp, nên không nhận ra đâu là đường chính. Lối nào cũng là đường, đồng thời lối nào cũng không phải đường. Trong cỏ, mặt đất nâu đỏ khi hiện khi ẩn, không phân biệt được nối với lối nào, và chính chỗ biến hóa ấy lại thú vị.", "soseki-kusamakura:12.17": "Tôi lang thang trong cỏ, chỗ gần chỗ xa, nghĩ nên đặt mình ở đâu. Cảnh nhìn từ hiên tưởng là thành tranh, đến lúc bắt tay vào thì lại chẳng gọn. Màu cũng dần đổi. Đi lững thững trong bãi cỏ, tôi bỗng hết ý định vẽ. Đã không vẽ thì chẳng cần kén chỗ, ngồi ở đâu là nhà ở đó. Ánh nắng xuân thấm sâu vào rễ cỏ; ngồi phịch xuống, tôi thấy như vừa giẫm bẹp những làn hơi nắng chập chờn mà mắt không nhìn thấy.", "soseki-kusamakura:12.18": "Biển lấp lánh dưới chân. Bóng nắng xuân không một mảnh mây che phủ khắp mặt nước, ấm áp đến mức tưởng như hơi nóng đã ngấm xuống tận đáy sóng. Màu biển như một nhát chổi xanh thẫm quét phẳng, đây đó xếp lớp những vảy bạc mịn, lăn tăn chuyển động dày đặc. Nắng xuân chiếu khắp dưới trời vô tận, dưới trời là nước vô tận, và giữa đó chỉ thấy một cánh buồm trắng bằng móng tay út. Vậy mà cánh buồm hoàn toàn bất động. Xưa thuyền Cao Ly đến triều cống, từ xa vượt biển sang, chắc cũng trông như thế. Ngoài ra là tam thiên đại thiên thế giới, chỉ có cõi của mặt trời chiếu và cõi của biển được chiếu.", "soseki-kusamakura:12.19": "Tôi nằm phịch xuống. Mũ tụt khỏi trán, ngả hẳn ra sau gáy. Đây đó giữa đám cỏ, những bụi mộc qua nhỏ mọc cao một hai thước. Mặt tôi vừa ngả đúng trước một bụi trong số ấy. Mộc qua là loài hoa thú vị. Cành bướng bỉnh, chưa từng uốn cong. Vậy thì thẳng chăng, lại không hẳn thẳng. Chỉ là một cành thẳng ngắn đâm vào một cành thẳng ngắn khác dưới một góc nào đó, cứ thế xiên xiên chéo chéo mà dựng nên cả bụi. Trên ấy nhởn nhơ nở những đóa hoa chẳng rõ là đỏ hay trắng. Đến lá non mềm cũng lấp ló vài chiếc. Thử bình thì mộc qua là kẻ ngốc mà đã ngộ trong các loài hoa. Đời có người gọi là giữ lấy cái vụng; người ấy kiếp sau chuyển sinh ắt hóa thành mộc qua. Tôi cũng muốn thành mộc qua.", "soseki-kusamakura:12.20": "Hồi nhỏ, tôi từng cắt cành mộc qua có hoa có lá, tạo dáng cành cho đẹp để làm giá gác bút. Gác lên đó cây bút lông hai sen rưỡi, đầu bút trắng thấp thoáng giữa hoa và lá, đặt lên bàn mà thích thú. Hôm ấy tôi đi ngủ chỉ nghĩ đến cái giá bút mộc qua. Hôm sau vừa mở mắt đã bật dậy, chạy đến bàn xem, thì hoa héo lá úa, chỉ có đầu bút trắng vẫn sáng như cũ. Thứ đẹp đẽ thế mà sao chỉ trong một đêm đã tàn, hồi ấy tôi thấy lạ vô cùng. Nghĩ lại, thuở ấy mới là thoát tục hơn bây giờ nhiều.", "soseki-kusamakura:12.21": "Bụi mộc qua đập vào mắt ngay khi vừa nằm xuống là người tri kỷ cũ đã hai chục năm. Nhìn chăm chú, dần dần hồn lạc đi xa, thấy dễ chịu. Lại nổi hứng làm thơ.", "soseki-kusamakura:12.22": "Nằm mà nghĩ. Được một câu thì ghi vào sổ phác. Một lát hình như xong. Đọc lại từ đầu.", "soseki-kusamakura:12.23": "Bước ra cửa lòng nhiều ý nghĩ. / Gió xuân thổi vạt áo ta. / Cỏ thơm mọc trên vết bánh xe. / Đường hoang vào làn khói mỏng. / Dừng gậy mà đưa mắt trông. / Vạn vật đượm ánh nắng trong. / Nghe oanh vàng ngân nga. / Ngắm hoa rụng tơi bời. / Đi hết đồng hoang xa thẳm. / Đề thơ lên cánh cửa chùa xưa. / Nỗi sầu lẻ loi nơi chân mây cao. / Trời rộng một cánh hồng lạc đàn trở về. / Tấc lòng sao thăm thẳm. / Mờ mịt quên cả phải trái. / Ba mươi tuổi ta đã muốn già. / Ánh xuân vẫn còn lưu luyến. / Thong dong theo vạn vật mà hóa. / Nhàn nhã đối trước hương hoa.", "soseki-kusamakura:12.24": "A, xong rồi, xong rồi. Thế là xong. Cảm giác nằm ngắm mộc qua mà quên cả thế gian đã hiện ra tốt. Dẫu chẳng có mộc qua, chẳng có biển, miễn cảm giác hiện ra là tốt. Vừa ư ử vừa mừng thầm, thì nghe tiếng người e hèm. Chết, giật cả mình.", "soseki-kusamakura:12.25": "Trở mình nhìn về phía tiếng vang, thấy từ mũi núi, giữa đám cây tạp, một người đàn ông hiện ra.", "soseki-kusamakura:12.26": "Đội mũ phớt nâu. Mũ đã méo, dưới vành xệ thấy đôi mắt. Hình dạng mắt không rõ, nhưng chắc chắn đảo qua đảo lại. Vạt áo kẻ chàm vén lên, chân trần đi guốc, ăn mặc ấy chẳng biết đoán thế nào. Chỉ xét bộ râu rậm hoang dại thì đúng là xứng một gã vũ sĩ lang bạt.", "soseki-kusamakura:12.27": "Tưởng gã sẽ đi xuống đường sườn núi, không ngờ ở chỗ ngoặt lại quay trở lại. Tưởng gã khuất vào con đường cũ, cũng không phải. Lại đi trở lại. Ngoài người đi dạo, chẳng ai đi tới đi lui như thế trong bãi cỏ này. Nhưng kia mà là dáng đi dạo ư. Cũng không thể nghĩ người như vậy sống quanh đây. Gã thỉnh thoảng đứng lại. Nghiêng đầu. Hoặc nhìn quanh bốn phía. Có vẻ nghĩ ngợi nhiều. Cũng có thể tưởng gã chờ ai. Chẳng hiểu gì.", "soseki-kusamakura:12.28": "Tôi rốt cuộc không thể rời mắt khỏi gã đàn ông đáng ngại này. Không sợ, cũng chẳng nổi ý muốn vẽ. Chỉ là không rời mắt được. Mắt theo gã, từ phải sang trái, từ trái sang phải, thì gã bỗng đứng khựng. Cùng lúc ấy, một nhân vật khác hiện ra trong tầm nhìn của tôi.", "soseki-kusamakura:12.29": "Hai người như nhận ra nhau, dần dần từ hai phía tiến lại gần. Tầm nhìn của tôi hẹp dần, cuối cùng chỉ còn gói trong một điểm hẹp giữa bãi cỏ. Hai người, lưng là núi xuân, mặt là biển xuân, đứng đối mặt nhau.", "soseki-kusamakura:12.30": "Người đàn ông dĩ nhiên là gã vũ sĩ lang bạt kia. Còn người kia? Người kia là một phụ nữ. Cô Nami.", "soseki-kusamakura:12.31": "Thấy dáng cô Nami, tôi nghĩ ngay đến con dao găm sáng nay. Chợt nghĩ biết đâu cô giấu nó trong ngực, thì dẫu là kẻ phi nhân tình như tôi cũng phải rùng mình.", "soseki-kusamakura:12.32": "Nam nữ đứng đối diện, một lúc lâu giữ nguyên tư thế. Không thấy động tĩnh. Môi có lẽ đang mấp máy, nhưng lời không nghe được chút nào. Người đàn ông rồi cúi đầu. Người đàn bà quay về phía núi. Mặt cô không lọt vào mắt tôi.", "soseki-kusamakura:12.33": "Trên núi chim oanh hót. Người đàn bà hình như đang nghiêng tai nghe oanh. Một lát, người đàn ông ngẩng phắt cái đầu đang cúi, quay gót nửa vòng. Chẳng giống bình thường. Người đàn bà nhẹ xoay người một cái, quay hẳn ra phía biển. Thứ thò đầu ra giữa nếp đai có vẻ là con dao găm. Gã đàn ông ngẩng cao đầu, cất bước. Người đàn bà tiến hai bước theo gót gã. Cô đi dép rơm. Gã dừng lại, phải chăng bị gọi giật lại. Đúng lúc gã quay đầu, tay phải người đàn bà rơi xuống chỗ dải đai. Nguy rồi!", "soseki-kusamakura:12.34": "Thứ rút ra nhẹ nhàng, tưởng là con dao chín tấc năm phân, hóa ra là một gói đồ như cái ví. Dưới bàn tay trắng chìa ra, sợi dây dài đung đưa trong gió xuân.", "soseki-kusamakura:12.35": "Một chân đưa trước, thân từ eo trở lên hơi ngả ra sau, nơi cổ tay trắng chìa ra là gói đồ màu tía. Chỉ riêng tư thế ấy cũng đủ thành tranh.", "soseki-kusamakura:12.36": "Bức cảnh bị sắc tía cắt đứt một quãng, hai đầu cách nhau hai ba tấc, vậy mà nhờ dáng xoay người của gã đàn ông quay lại, chúng được nối liền thật khéo. Chẳng dính chẳng rời: tôi nghĩ đó là lời tả đúng khoảnh khắc này. Người đàn bà có dáng kéo về phía trước, người đàn ông có vẻ bị kéo ra sau. Nhưng thực ra chẳng bên nào kéo, chẳng bên nào bị kéo. Duyên giữa hai người đứt phựt ở chỗ chiếc ví tía chấm dứt.", "soseki-kusamakura:12.37": "Tư thế hai người giữ được sự hòa hợp tuyệt diệu như vậy, đồng thời gương mặt và y phục hai bên lại tương phản rõ rệt, nên nhìn như tranh càng thấy thú vị.", "soseki-kusamakura:12.38": "Một bên lưng thấp bè, da ngăm, mặt đầy râu; một bên gương mặt thon nét rõ, cổ dài, vai xuôi, dáng thanh mảnh. Một bên là gã vũ sĩ đi guốc, xoay người cục mằn; một bên là người đàn bà mặc áo meisen thường ngày mà vẫn thướt tha, từ eo trở lên ngoan ngoãn ngả ra sau, thân hình mảnh dẻ. Một bên là chiếc mũ nâu bạc màu, bộ đồ kẻ chàm vén vạt; một bên là mái tóc mai chải đường lược, óng đến nỗi cháy được cả hơi nắng, và nét yêu kiều thấp thoáng trên đai, lấp lánh từ nền sa-tanh đen. Tất cả đều là đề tài đẹp.", "soseki-kusamakura:12.39": "Gã đưa tay nhận cái ví. Vị trí hai người, vừa kéo vừa bị kéo mà khéo giữ thăng bằng, bỗng sụp đổ. Người đàn bà không kéo nữa, gã đàn ông cũng chẳng chịu để bị kéo. Trạng thái tâm lý lại ảnh hưởng đến bố cục bức tranh đến mức ấy, dẫu là họa sĩ, đến nay tôi vẫn chưa nhận ra.", "soseki-kusamakura:12.40": "Hai người tách về hai phía. Hai bên không còn khí vận hướng về nhau, nên xét như tranh thì đã rã rời tan tác. Ở cửa rừng cây tạp, gã đàn ông ngoái lại một lần. Người đàn bà thì không nhìn lại. Cô thong thả bước về phía này. Chẳng mấy chốc đến ngay trước mặt tôi,", "soseki-kusamakura:12.41": "“Thầy ơi, thầy.”", "soseki-kusamakura:12.42": "gọi hai tiếng. Chết thật, bị phát hiện từ lúc nào.", "soseki-kusamakura:12.43": "“Gì vậy?”", "soseki-kusamakura:12.44": "tôi ngẩng mặt lên khỏi bụi mộc qua. Mũ rơi xuống cỏ.", "soseki-kusamakura:12.45": "“Anh làm gì ở chỗ đó thế?”", "soseki-kusamakura:12.46": "“Tôi nằm làm thơ.”", "soseki-kusamakura:12.47": "“Nói dối. Anh thấy cả rồi chứ gì.”", "soseki-kusamakura:12.48": "“Vừa rồi? Vừa rồi ấy à. Vâng. Tôi có xem qua một chút.”", "soseki-kusamakura:12.49": "“Hô hô hô, đâu cần chỉ xem một chút, xem nhiều cũng được mà.”", "soseki-kusamakura:12.50": "“Thật ra thì tôi đã xem khá nhiều.”", "soseki-kusamakura:12.51": "“Đấy, thấy chưa. Thôi, ra đây một chút đi. Ra khỏi bụi mộc qua đi.”", "soseki-kusamakura:12.52": "Tôi vâng vâng dạ dạ bước ra khỏi bụi mộc qua.", "soseki-kusamakura:12.53": "“Trong bụi mộc qua còn việc gì nữa không?”", "soseki-kusamakura:12.54": "“Hết rồi. Tôi đang nghĩ đến chuyện về.”", "soseki-kusamakura:12.55": "“Vậy thì cùng về nhé?”", "soseki-kusamakura:12.56": "“Vâng.”", "soseki-kusamakura:12.57": "Tôi lại vâng vâng dạ dạ lui vào bụi mộc qua, đội mũ, thu dọn đồ vẽ, rồi cùng cô Nami cất bước.", "soseki-kusamakura:12.58": "“Anh vẽ tranh rồi à?”", "soseki-kusamakura:12.59": "“Bỏ rồi.”", "soseki-kusamakura:12.60": "“Anh đến đây mà chưa vẽ nổi một bức nào, phải không?”", "soseki-kusamakura:12.61": "“Vâng.”", "soseki-kusamakura:12.62": "“Nhưng đã mất công đến vẽ tranh mà chẳng vẽ gì thì chán nhỉ.”", "soseki-kusamakura:12.63": "“Đâu có chán.”", "soseki-kusamakura:12.64": "“Ơ, thế à. Tại sao?”", "soseki-kusamakura:12.65": "“Chẳng vì sao cả, cứ là không chán. Tranh vẽ hay không vẽ, rốt cuộc cũng như nhau thôi.”", "soseki-kusamakura:12.66": "“Anh đùa đấy à, hô hô hô, ung dung thật nhỉ.”", "soseki-kusamakura:12.67": "“Đã đến chỗ thế này thì phải ung dung chứ, không thì đến cũng phí.”", "soseki-kusamakura:12.68": "“Ôi chao, ở đâu cũng phải ung dung, không thì sống cũng phí. Như tôi, dù bị người ta thấy cảnh vừa rồi cũng chẳng thấy xấu hổ gì cả.”", "soseki-kusamakura:12.69": "“Không xấu hổ cũng được thôi.”", "soseki-kusamakura:12.70": "“Thế à. Anh nghĩ người đàn ông vừa rồi rốt cuộc là ai?”", "soseki-kusamakura:12.71": "“Để xem. Hình như không giàu lắm.”", "soseki-kusamakura:12.72": "“Hô hô hô, đoán trúng đấy. Anh là bậc thầy bói toán. Người ấy nghèo, không sống nổi ở Nhật Bản, nên đến xin tiền tôi.”", "soseki-kusamakura:12.73": "“Ồ, từ đâu đến?”", "soseki-kusamakura:12.74": "“Từ thành đến.”", "soseki-kusamakura:12.75": "“Từ xa thế cơ à. Thế rồi đi đâu?”", "soseki-kusamakura:12.76": "“Nghe nói định đi Mãn Châu.”", "soseki-kusamakura:12.77": "“Đi làm gì?”", "soseki-kusamakura:12.78": "“Đi làm gì ư. Đi nhặt tiền hay đi chết, tôi không biết.”", "soseki-kusamakura:12.79": "Lúc này tôi ngẩng mắt, liếc nhìn mặt cô. Nơi khóe miệng vừa mím lại, bóng một nụ cười mong manh đang tan dần. Ý nghĩa thì tôi không hiểu.", "soseki-kusamakura:12.80": "“Đó là chồng tôi.”", "soseki-kusamakura:12.81": "Sét đánh không kịp bịt tai: cô bất ngờ bổ xuống một nhát. Tôi hoàn toàn bị đánh úp. Dĩ nhiên tôi không có ý hỏi chuyện ấy, mà cô cũng hẳn không định phơi bày đến mức này.", "soseki-kusamakura:12.82": "“Sao, anh ngạc nhiên chứ?” cô nói.", "soseki-kusamakura:12.83": "“Vâng, hơi ngạc nhiên.”", "soseki-kusamakura:12.84": "“Không phải chồng bây giờ, là chồng đã ly dị.”", "soseki-kusamakura:12.85": "“Ra thế, vậy thì…”", "soseki-kusamakura:12.86": "“Chỉ có vậy thôi.”", "soseki-kusamakura:12.87": "“Thế à. — Trên núi quýt kia có một ngôi nhà tường trắng đẹp nhỉ. Ở vị trí đẹp thế, không biết nhà ai?”", "soseki-kusamakura:12.88": "“Đó là nhà anh tôi. Trên đường về ta ghé qua một lát.”", "soseki-kusamakura:12.89": "“Có việc gì sao?”", "soseki-kusamakura:12.90": "“Vâng, tôi có chút đồ được nhờ.”", "soseki-kusamakura:12.91": "“Thế thì cùng đi.”", "soseki-kusamakura:12.92": "Ra đến chỗ đường sườn núi lên, không xuống thôn mà rẽ ngay sang phải, leo thêm chừng trăm mét thì có cổng. Từ cổng không vào cửa chính mà đi thẳng vòng sang cửa vườn. Cô cứ thản nhiên sải bước, tôi cũng thản nhiên sải bước. Trong khu vườn hướng nam có ba bốn cây cọ, dưới chân bức tường đất là vườn quýt ngay.", "soseki-kusamakura:12.93": "Cô ngồi xuống thềm hiên ngay, nói:", "soseki-kusamakura:12.94": "“Cảnh đẹp. Anh nhìn đi.”", "soseki-kusamakura:12.95": "“Quả thật đẹp nhỉ.”", "soseki-kusamakura:12.96": "Bên trong cửa giấy yên ắng, không có hơi người. Cô cũng chẳng có ý cất tiếng gọi. Chỉ ngồi nhìn xuống vườn quýt, điềm nhiên. Tôi lấy làm lạ. Mà rốt cuộc cô có việc gì nhỉ.", "soseki-kusamakura:12.97": "Rốt cuộc chẳng còn chuyện gì để nói, cả hai cứ im lặng nhìn xuống vườn quýt. Mặt trời gần trưa rọi thẳng ánh sáng ấm lên khắp núi, lá quýt ngợp mắt, đến mặt sau lá cũng bị hơi nóng hâm lên mà sáng rực. Một lát sau, ở nhà kho phía sau, con gà cất tiếng to, gáy ò ó o.", "soseki-kusamakura:12.98": "“Ơ kìa. Đã trưa rồi nhỉ. Quên khuấy việc chính. — Kyuichi ơi, Kyuichi.”", "soseki-kusamakura:12.99": "Cô nhổm người, kéo soạt cánh cửa giấy đang đóng kín. Bên trong là gian mười chiếu trống trơn, chỉ có cặp tranh phái Kano treo hiu quạnh tô điểm hốc tường xuân.", "soseki-kusamakura:12.100": "“Kyuichi.”", "soseki-kusamakura:12.101": "Mãi mới thấy tiếng đáp từ phía nhà kho. Tiếng chân dừng sau cánh cửa lùa; cánh cửa vừa kéo ra thì con dao găm vỏ gỗ trắng đã lăn ra mặt chiếu.", "soseki-kusamakura:12.102": "“Này, quà tiễn của bác đây.”", "soseki-kusamakura:12.103": "Tay cô lùa vào dải đai từ lúc nào, tôi hoàn toàn không biết. Con dao lộn nhào hai ba vòng, lướt trên mặt chiếu yên tĩnh đến chân Kyuichi. Có lẽ vỏ lắp quá lỏng, một vệt lạnh lẽo dài chừng một tấc lóe lên.", "soseki-kusamakura:13.1": "Mười ba", "soseki-kusamakura:13.2": "Tiễn Kyuichi ra ga Yoshida bằng thuyền sông. Người ngồi trong thuyền gồm Kyuichi là người được tiễn, ông cụ là người đi tiễn, cô Nami, anh của cô Nami, Genbei lo hành lý, và sau cùng là tôi. Tôi dĩ nhiên chỉ là kẻ đi kèm.", "soseki-kusamakura:13.3": "Dù chỉ là kẻ đi kèm, được gọi thì cũng đi. Chẳng hiểu nghĩa lý gì cũng đi. Chuyến đi phi nhân tình không cần suy tính. Thuyền đáy phẳng như cái bè đóng thêm mạn. Ông cụ ngồi giữa, tôi và cô Nami ở đuôi, Kyuichi và người anh ở mũi. Genbei một mình ngồi riêng cùng hành lý.", "soseki-kusamakura:13.4": "“Kyuichi, chiến tranh thì thích hay ghét?” cô Nami hỏi.", "soseki-kusamakura:13.5": "“Chưa ra thì chưa biết. Chắc có chuyện khổ, mà cũng sẽ có chuyện vui.” Kyuichi, người chưa biết chiến tranh, đáp.", "soseki-kusamakura:13.6": "“Khổ đến đâu cũng vì quốc gia,” ông cụ nói.", "soseki-kusamakura:13.7": "“Được tặng dao găm rồi, Kyuichi có thấy hơi muốn ra trận không?” cô lại hỏi một câu lạ. Kyuichi,", "soseki-kusamakura:13.8": "“Cũng có.”", "soseki-kusamakura:13.9": "khẽ gật đầu. Ông cụ ngửa râu cười. Người anh làm như không biết.", "soseki-kusamakura:13.10": "“Bình thản thế mà ra trận được à?” cô mặc kệ, đưa khuôn mặt trắng ra trước mặt Kyuichi. Kyuichi và người anh thoáng nhìn nhau.", "soseki-kusamakura:13.11": "“Nami mà làm quân nhân hẳn mạnh lắm.” Đó là lời đầu tiên người anh nói với em gái. Xét giọng điệu thì không giống đùa thường.", "soseki-kusamakura:13.12": "“Em ư? Em làm quân nhân? Em mà làm được quân nhân thì đã làm từ lâu rồi. Giờ này chắc đã chết. Kyuichi. Kyuichi cũng nên chết đi. Sống mà trở về thì xấu mặt.”", "soseki-kusamakura:13.13": "“Nói bậy bạ thế — thôi nào, cứ khải hoàn mà về cho bình an. Đâu phải chỉ có chết mới là vì quốc gia. Ta cũng định sống thêm vài ba năm nữa. Còn gặp lại được.”", "soseki-kusamakura:13.14": "Lần theo đuôi lời ông cụ cho dài ra, nó mảnh dần rồi cuối cùng thành một sợi tơ nước mắt. Chỉ vì là đàn ông nên không để nó thắt thành nút. Kyuichi không nói gì, quay sang một bên nhìn về phía bờ.", "soseki-kusamakura:13.15": "Bên bờ có cây liễu lớn. Dưới đó buộc một chiếc thuyền nhỏ, một người đàn ông đang chăm chú nhìn dây câu. Khi thuyền của đoàn chầm chậm rẽ sóng đi qua trước mặt, người ấy bất chợt ngẩng lên, chạm mắt với Kyuichi. Giữa hai cặp mắt chạm nhau ấy chẳng có chút điện nào truyền sang. Người ấy chỉ nghĩ đến cá. Trong đầu Kyuichi không còn chỗ chứa nổi một con cá diếc. Thuyền của đoàn lặng lẽ đi qua trước mặt ông Thái Công câu cá.", "soseki-kusamakura:13.16": "Số người qua cầu Nihonbashi mỗi phút biết đâu hàng trăm. Nếu đứng ở đầu cầu mà nghe được hết những mối vướng mắc ôm trong lòng người đi qua, thì cõi đời chắc hoa mắt chóng mặt, khó mà sống. Chính vì gặp nhau là người xa lạ, chia tay cũng là người xa lạ, nên rốt cuộc mới có kẻ tình nguyện đứng ở Nihonbashi vẫy cờ xe điện. Thật may, ông Thái Công không đòi giải thích gì về vẻ mặt sắp khóc của Kyuichi. Ngoái nhìn, ông vẫn yên tâm chăm chú nhìn cái phao. Chắc định nhìn cho tới khi chiến tranh Nga–Nhật kết thúc.", "soseki-kusamakura:13.17": "Lòng sông không rộng lắm. Đáy cạn. Dòng chảy chậm. Tựa mạn thuyền, trượt trên mặt nước, đi tới đâu? Đi mãi tới chỗ xuân đã tàn, người ta xôn xao, chỉ muốn đâm đầu vào nhau, chưa tới đó thì chưa thôi. Chàng thanh niên mang giữa hai chân mày một chấm máu tanh này kéo đoàn chúng tôi đi, chẳng hề nương tay. Sợi dây vận mệnh sẽ kéo chàng tới miền Bắc xa xôi, tăm tối, rợn người; vậy nên chúng tôi, những kẻ bị nhân duyên của một ngày, một tháng, một năm nào đó quấn vào chàng, buộc phải để chàng kéo đi cho tới khi nhân duyên ấy cạn. Khi nhân duyên cạn, giữa chàng và chúng tôi vang lên một tiếng phựt, và riêng chàng bị kéo thẳng về tay vận mệnh, không cách nào cưỡng. Những người ở lại như chúng tôi cũng đành ở lại. Dù có nài nỉ, vùng vẫy, cũng chẳng thể xin được kéo mãi.", "soseki-kusamakura:13.18": "Thuyền trôi êm đến thú vị. Hai bên bờ trông như thể mọc đầy măng mộc tặc. Trên đê thấy nhiều liễu. Thưa thớt, những ngôi nhà thấp thò mái rạ giữa đám liễu. Thò cửa sổ ám khói. Thỉnh thoảng thò một con vịt trắng. Vịt kêu quạc quạc, bơi ra giữa sông.", "soseki-kusamakura:13.19": "Giữa những hàng liễu, chỗ sáng rực lên hình như là đào trắng. Nghe tiếng dệt cửi lách cách. Giữa các nhịp lách cách, giọng hát của một người đàn bà vọng đến tận mặt nước: ha-a-ai, i-yo-o-o. Hát gì thì chẳng hiểu chút nào.", "soseki-kusamakura:13.20": "“Thầy ơi, vẽ cho tôi một bức đi,” cô Nami đòi. Kyuichi cùng người anh đang mải nói chuyện quân đội. Ông cụ từ lúc nào đã ngủ gật.", "soseki-kusamakura:13.21": "“Để tôi viết cho cô,” tôi lấy sổ phác ra,", "soseki-kusamakura:13.22": "Gió xuân, đai sa-tanh tự tuột: chữ khắc là gì", "soseki-kusamakura:13.23": "viết cho cô xem. Cô cười,", "soseki-kusamakura:13.24": "“Chỉ phác một nét thế này thì không được. Phải vẽ cẩn thận hơn, để lộ rõ tính khí của tôi.”", "soseki-kusamakura:13.25": "“Tôi cũng muốn vẽ lắm. Có điều gương mặt cô, chỉ thế thôi thì chưa thành tranh.”", "soseki-kusamakura:13.26": "“Anh khéo chào hỏi nhỉ. Vậy thì phải thế nào mới thành tranh?”", "soseki-kusamakura:13.27": "“Nào có, bây giờ vẫn vẽ được. Chỉ thiếu một chút thôi. Vẽ lúc cái ấy chưa hiện ra thì tiếc lắm.”", "soseki-kusamakura:13.28": "“Thiếu thì biết làm sao, mặt bẩm sinh đã thế mà.”", "soseki-kusamakura:13.29": "“Mặt bẩm sinh cũng có thể đổi thành nhiều dạng.”", "soseki-kusamakura:13.30": "“Tùy ý mình à?”", "soseki-kusamakura:13.31": "“Vâng.”", "soseki-kusamakura:13.32": "“Anh tưởng tôi là đàn bà nên cứ thoải mái coi thường tôi đi.”", "soseki-kusamakura:13.33": "“Chính vì cô là đàn bà nên mới nói dại như thế.”", "soseki-kusamakura:13.34": "“Thế thì anh làm mặt mình thành nhiều dạng cho tôi xem đi.”", "soseki-kusamakura:13.35": "“Mặt tôi mỗi ngày đã đổi thế này là quá đủ rồi.”", "soseki-kusamakura:13.36": "Cô im lặng quay mặt đi. Bờ sông từ lúc nào đã thấp sát mặt nước, ruộng trải ra khắp tầm mắt kín hoa tử vân anh. Những giọt đỏ tươi, chẳng biết bị cơn mưa nào cuốn đi, tan nửa vào biển hoa, trải dài vô tận trong làn sương; ngước lên nửa tầng không, một ngọn núi chót vót nhả ra từ sườn lưng chừng một làn mây xuân mờ nhạt.", "soseki-kusamakura:13.37": "“Anh đã vượt qua phía bên kia ngọn núi ấy nhỉ?” cô đưa bàn tay trắng ra khỏi mạn thuyền, chỉ ngọn núi xuân như trong mộng.", "soseki-kusamakura:13.38": "“Tảng đá Tengu ở khoảng đó à?”", "soseki-kusamakura:13.39": "“Dưới chỗ xanh đậm kia, có chỗ nhìn như màu tía, anh thấy không?”", "soseki-kusamakura:13.40": "“Chỗ bóng râm ấy hả?”", "soseki-kusamakura:13.41": "“Bóng râm ư? Chắc là chỗ trọc.”", "soseki-kusamakura:13.42": "“Không đâu, là chỗ trũng. Nếu trọc thì trông nâu hơn.”", "soseki-kusamakura:13.43": "“Vậy ư. Dù sao nghe nói phía sau chỗ ấy là nó.”", "soseki-kusamakura:13.44": "“Vậy thì Bảy Khúc nằm lệch về bên trái hơn chút nhỉ.”", "soseki-kusamakura:13.45": "“Bảy Khúc còn xa lắm, lệch hẳn sang bên kia. Là ngọn núi tiếp theo sau ngọn ấy.”", "soseki-kusamakura:13.46": "“Ra vậy, đúng rồi. Nhưng nếu nói về phương hướng thì là chỗ đám mây mỏng kia đang treo nhỉ.”", "soseki-kusamakura:13.47": "“Vâng, phương hướng là khoảng đó.”", "soseki-kusamakura:13.48": "Ông cụ đang ngủ gật, khuỷu tay tuột khỏi mạn thuyền, giật mình tỉnh dậy.", "soseki-kusamakura:13.49": "“Chưa tới à?”", "soseki-kusamakura:13.50": "Ông ưỡn ngực ra trước, giương khuỷu tay phải ra sau, duỗi thẳng tay trái, ngáp một tiếng ư ừm, nhân thể làm bộ giương cung. Cô cười hô hô.", "soseki-kusamakura:13.51": "“Cái này thành tật rồi, …”", "soseki-kusamakura:13.52": "“Xem ra cụ ưa cung tên nhỉ,” tôi cười hỏi.", "soseki-kusamakura:13.53": "“Hồi trẻ tôi giương được cung bảy phân rưỡi. Tay đẩy cung đến giờ vẫn còn khá vững,” ông vỗ vai trái cho xem. Ở mũi thuyền, chuyện chiến tranh đang sôi nổi.", "soseki-kusamakura:13.54": "Thuyền cuối cùng đi vào một nơi có dáng phố xá. Thấy quán rượu có cửa lùa ghi chữ “đồ nhắm”. Thấy tấm rèm dây thừng kiểu xưa. Thấy bãi gỗ. Thỉnh thoảng nghe cả tiếng xe kéo. Chim én lộn bụng kêu chi chi mà bay. Vịt kêu quạc quạc. Cả đoàn bỏ thuyền, hướng về nhà ga.", "soseki-kusamakura:13.55": "Cuối cùng tôi bị lôi tuột ra thế giới thực. Nơi nào trông thấy tàu hỏa thì nơi ấy gọi là thế giới thực. Chẳng gì tiêu biểu cho văn minh thế kỷ hai mươi bằng tàu hỏa. Nhồi hàng trăm con người vào cùng một cái hộp rồi ầm ầm chạy qua, không chút nể nang, chẳng hề dung tha. Những người bị nhồi vào đều đi cùng một tốc độ, dừng ở cùng một ga, và đều phải thụ hưởng như nhau ơn huệ của hơi nước. Người ta bảo lên tàu; tôi bảo bị chất lên. Người ta bảo đi bằng tàu; tôi bảo bị vận chuyển. Không gì coi thường cá tính bằng tàu hỏa. Văn minh dùng mọi phương tiện để cá tính phát triển, rồi lại dùng mọi cách để giẫm đạp chính cá tính ấy. Cấp cho mỗi người mấy tsubo mấy gō đất, bảo trong mảnh đất ấy muốn nằm muốn ngồi tùy ý: đó là văn minh hiện nay. Đồng thời dựng hàng rào sắt quanh mấy tsubo mấy gō ấy, dọa rằng không được bước ra ngoài một bước: cũng là văn minh hiện nay. Kẻ đã được tự do tung hoành trong mảnh đất ấy muốn tung hoành tự do cả ngoài hàng rào sắt là lẽ tự nhiên. Những công dân đáng thương của đất nước văn minh ngày đêm cắn hàng rào sắt ấy mà gào thét. Văn minh cho cá nhân tự do để họ dữ tợn như hổ, rồi quăng họ vào cũi, và duy trì hòa bình thiên hạ. Hòa bình này không phải hòa bình thật. Đó là hòa bình của con hổ trong sở thú nằm dài, trừng mắt nhìn khách tham quan. Chỉ cần tuột một thanh sắt của cũi — thế gian sẽ nát bét. Cuộc cách mạng Pháp thứ hai sẽ nổ ra vào lúc ấy. Cách mạng của cá nhân thì giờ đây đã ngày đêm nổ ra. Ibsen, vĩ nhân xứ Bắc Âu, đã cho chúng ta những ví dụ tường tận về tình trạng sẽ sinh ra cuộc cách mạng ấy. Mỗi lần thấy tàu hỏa hung hãn lao đi, chẳng phân biệt ai, coi mọi người như hàng hóa, tôi lại đem so cá nhân bị nhốt trong toa với cỗ xe sắt chẳng để ý chút nào đến cá tính của cá nhân ấy, và nghĩ: nguy, nguy. Không cẩn thận là nguy. Văn minh hiện đại tràn đầy cái “nguy” ấy, nồng nặc đến xộc vào mũi. Chiếc tàu mù quáng lao đi trong bóng tối phía trước là một mẫu vật của cái nguy.", "soseki-kusamakura:13.56": "Ngồi xuống quán trà trước ga, vừa ngắm bánh ngải vừa nghĩ ra bài bàn về tàu hỏa. Điều này vừa không thể ghi vào sổ phác, vừa chẳng cần nói với ai, nên tôi lặng lẽ vừa ăn bánh vừa uống trà.", "soseki-kusamakura:13.57": "Ở chiếc ghế dài bên kia có hai người ngồi. Cả hai đều đi dép rơm, một người quấn chăn đỏ, người kia mặc quần bó màu xanh lam nhạt vá đầu gối, tay ấn lên chỗ vá.", "soseki-kusamakura:13.58": "“Vẫn không khỏi à?”", "soseki-kusamakura:13.59": "“Không khỏi.”", "soseki-kusamakura:13.60": "“Giá có hai cái dạ dày như con bò thì tốt nhỉ.”", "soseki-kusamakura:13.61": "“Có hai thì chẳng còn gì phải chê, cái nào hỏng thì cắt phăng đi là xong.”", "soseki-kusamakura:13.62": "Hai người nhà quê này hình như bị đau dạ dày. Họ chẳng biết mùi gió thổi trên đồng Mãn Châu. Cũng chẳng nhận ra cái hại của văn minh hiện đại. Cách mạng là gì, đến chữ ấy cũng chưa từng nghe. Có lẽ ngay cả dạ dày của mình là một hay hai cái, họ cũng chẳng phân biệt nổi. Tôi lấy sổ phác ra, vẽ lại dáng hai người.", "soseki-kusamakura:13.63": "Chuông báo reo leng keng. Vé đã mua sẵn.", "soseki-kusamakura:13.64": "“Nào, đi thôi,” cô Nami đứng dậy.", "soseki-kusamakura:13.65": "“Chà, đi thôi,” ông cụ cũng đứng dậy. Cả đoàn cùng qua cửa soát vé ra sân ga. Chuông báo reo liên hồi.", "soseki-kusamakura:13.66": "Có tiếng ầm, trên đường ray sáng trắng, con rắn dài của văn minh uốn éo tiến đến. Con rắn dài của văn minh phun khói đen từ miệng.", "soseki-kusamakura:13.67": "“Rồi cũng đến lúc chia tay,” ông cụ nói.", "soseki-kusamakura:13.68": "“Vậy cháu xin chào mọi người,” Kyuichi cúi đầu.", "soseki-kusamakura:13.69": "“Đi mà chết nhé,” cô Nami lại nói.", "soseki-kusamakura:13.70": "“Hành lý đã đến chưa?” người anh hỏi.", "soseki-kusamakura:13.71": "Con rắn dừng trước mặt chúng tôi. Nhiều cánh cửa bên hông mở ra. Người xuống, người lên. Kyuichi lên tàu. Ông cụ, người anh, cô Nami và tôi đứng bên ngoài.", "soseki-kusamakura:13.72": "Chỉ cần bánh xe quay một vòng, Kyuichi đã không còn là người của cõi chúng tôi. Cậu đi tới một thế giới xa, xa lắm. Ở thế giới ấy, người ta lao động giữa mùi thuốc súng. Rồi trượt chân trên thứ màu đỏ, ngã lăn lóc bừa bãi. Trên trời, tiếng nổ lớn vang đùng đoàng. Kyuichi, người sắp tới nơi như thế, đứng trong toa, lặng lẽ nhìn chúng tôi. Nhân duyên giữa Kyuichi, người đã lôi chúng tôi ra khỏi núi, và chúng tôi, những kẻ bị lôi ra, sẽ đứt tại đây. Nó đã sắp đứt rồi. Dù cửa toa và cửa sổ còn mở, dù còn thấy mặt nhau, dù giữa người đi và người ở chỉ cách chừng sáu thước, nhân duyên ấy đã sắp đứt rồi.", "soseki-kusamakura:13.73": "Viên trưởng tàu vừa chạy về phía này vừa đóng cửa nghe sập sập. Mỗi cánh cửa đóng lại, khoảng cách giữa người đi và người tiễn lại xa thêm. Chẳng mấy chốc cửa toa của Kyuichi cũng sập lại. Thế giới đã thành hai. Ông cụ bất giác bước lại bên cửa sổ. Chàng thanh niên thò đầu ra.", "soseki-kusamakura:13.74": "“Nguy hiểm đấy. Tàu chạy rồi!” Câu nói chưa dứt, cỗ xe sắt chẳng chút lưu luyến đã bắt đầu lăn bánh, ầm ầm theo nhịp. Từng ô cửa sổ lướt qua trước mặt chúng tôi. Mặt Kyuichi nhỏ dần; lúc toa hạng ba cuối cùng lướt qua trước mặt tôi, từ ô cửa sổ lại thò ra một gương mặt nữa.", "soseki-kusamakura:13.75": "Dưới chiếc mũ phớt nâu bạc màu, gã vũ sĩ đầy râu thò đầu ra, vẻ lưu luyến. Lúc ấy, cô Nami và gã vũ sĩ bất giác nhìn nhau. Cỗ xe sắt ầm ầm chuyển bánh. Mặt gã vũ sĩ biến mất ngay. Cô Nami ngẩn ngơ dõi theo đoàn tàu đi xa. Trong vẻ ngẩn ngơ ấy, kỳ lạ thay, tràn ngập một nỗi “thương xót” mà từ trước tới nay tôi chưa từng thấy.", "soseki-kusamakura:13.76": "“Chính nó! Chính nó! Cái ấy hiện ra là thành tranh đấy!” tôi vỗ vai cô Nami, nói khẽ. Bức tranh trong lòng tôi đã hoàn thành ngay trong khoảnh khắc ấy." } }