Tartuffe, hay Kẻ giả đạo đức Molière Original title: Le Tartuffe ou l’Imposteur Bản dịch tiếng Việt bằng AI · đánh giá AI v2 Edition: moliere-tartuffe-vi-ai-2026 Canonical URL: https://streamentry.github.io/LitMundi/vi/read/moliere-tartuffe/moliere-tartuffe-vi-ai-2026/ AI-reviewed translation. Weighted AI assessment: 8.60/10 under litmundi-literary-v2. No independent human literary review is claimed. Reader corrections may lead to revision. Publication: published; ai_reviewed Translator: LitMundi AI translation (Claude) Editors: none recorded Reviewers: no independent literary certification AI assessment systems: litmundi-ai-literary-assessment Review evidence: https://github.com/streamentry/LitMundi/blob/main/corpus/reviews/moliere-tartuffe/moliere-tartuffe-vi-ai-2026/ai-review-v2-2026-11-06.json Source edition: moliere-tartuffe-fr-wikisource Source edition URL: https://streamentry.github.io/LitMundi/fr/read/moliere-tartuffe/moliere-tartuffe-fr-wikisource/ Source: Molière, Le Tartuffe ou l’Imposteur (1669). French Wikisource transcription of the Louandre edition (Charpentier, 1910, tome II). Source witness URL: https://fr.wikisource.org/wiki/Tartuffe_ou_l’Imposteur/Édition_Louandre,_1910 Source catalog URL: https://fr.wikisource.org/wiki/Tartuffe_ou_l’Imposteur Source witness description: The Préface, three Placets, cast list and five acts of the Wikisource transcription, fetched as rendered HTML through the MediaWiki parse API on 2026-11-06. No claim of a newly inspected printed copy. Edition provenance: Complete direct AI-generated Vietnamese translation from the identified original-language source edition; no existing Vietnamese text or modern relay translation was used. License: CC-BY-4.0 Rights: AI-produced Vietnamese translation generated and revised directly from the separately assessed historical original. Under the project AI-content policy, any applicable rights controlled by the publishing maintainer are offered under CC BY 4.0. No human authorship, exclusive copyright, new restriction on public-domain material or worldwide protection is asserted; original-source and third-party rights remain separate. No human creative contributors are recorded for this edition. Canonical content SHA-256: edefd12dd1709bededaf9dcf9d7bb6160f66aa8ff3bb956519600448bc33eb17 Content rights are edition-specific; the software MIT license does not relicense literature. [moliere-tartuffe:1.1] Lời tựa [moliere-tartuffe:1.2] Đây là một vở hài kịch đã gây ra nhiều ồn ào, bị bức hại từ lâu, và những người mà nó đem ra giễu đã chứng tỏ rằng họ có thế lực ở Pháp lớn hơn hết thảy những kẻ tôi từng giễu cho đến nay. Các ông hầu tước, các tiểu thư điệu đà, các ông chồng bị cắm sừng và các thầy thuốc đã êm ái cam chịu việc người ta đem họ lên sân khấu, và còn làm ra vẻ cùng thiên hạ vui thích trước những bức tranh vẽ về mình; nhưng những kẻ đạo đức giả thì không chịu đùa. Họ hốt hoảng ngay từ đầu, thấy lạ lùng làm sao tôi dám giễu những điệu bộ làm dáng của họ, và muốn bôi nhọ một nghề mà biết bao người đứng đắn đang theo. Đó là tội họ không thể tha cho tôi; và tất cả đã trang bị chống lại vở hài kịch của tôi bằng một cơn thịnh nộ kinh hoàng. Họ nào có dại mà tấn công vào chỗ đã làm họ đau: họ quá khôn khéo cho việc ấy, và quá biết cách xử thế để phơi đáy lòng ra. Theo thói quen đáng khen của mình, họ phủ lên quyền lợi của họ danh nghĩa của Thiên Chúa; và Tartuffe, qua miệng họ, là một vở xúc phạm lòng sùng đạo. Từ đầu chí cuối nó đầy những điều ghê tởm, chẳng có gì trong đó không đáng đem thiêu. Từng âm tiết đều phạm thượng; đến cử chỉ cũng là tội ác; và cái liếc mắt nhỏ nhất, cái lắc đầu nhỏ nhất, bước chân sang phải hay sang trái nhỏ nhất, đều giấu những điều bí ẩn mà họ tìm được cách giải thích sao cho bất lợi cho tôi. [moliere-tartuffe:1.3] Tôi đã đem nó trình các bạn hữu sáng suốt, và cho mọi người phê bình; đã sửa những chỗ có thể sửa; nhà vua và hoàng hậu đã xem và phán xét; các vị thân vương cao quý và các quan đại thần đã vinh dự đến xem công khai và tán thành; những người đức hạnh làm chứng rằng nó có ích: tất cả đều vô dụng. Họ nhất định không chịu nhả ra; và ngày nào cũng vậy, họ vẫn xúi những kẻ nhiệt thành thiếu suy xét la lối giữa công chúng, những kẻ chửi tôi một cách sùng đạo và đày tôi xuống địa ngục vì lòng bác ái. [moliere-tartuffe:1.4] Tôi sẽ chẳng bận tâm mấy đến những gì họ có thể nói, nếu họ không có thủ đoạn gây cho tôi những kẻ thù mà tôi kính trọng, và kéo vào phe mình những người thật sự đức hạnh, mà họ đã làm cho lòng ngay thật phải ngộ nhận, và những người ấy, vì nhiệt tâm với quyền lợi của trời, dễ tiếp nhận những ấn tượng người ta muốn gieo cho. Chính vì thế tôi buộc phải tự bào chữa. Tôi muốn khắp nơi biện minh, trước những người sùng đạo chân chính, về cách tôi xử lý vở hài kịch của mình; và tôi hết lòng van xin họ đừng kết án sự việc trước khi xem, hãy gạt bỏ mọi định kiến, và đừng phục vụ cho đam mê của những kẻ mà trò làm dáng đang làm ô danh chính những người sùng đạo. [moliere-tartuffe:1.5] Nếu người ta chịu khó xét vở hài kịch của tôi bằng lòng ngay thật, hẳn sẽ thấy ý định của tôi ở đâu cũng vô tội, và nó không hề nhắm giễu những điều đáng được tôn kính; rằng tôi đã xử lý nó với mọi sự thận trọng mà tính tế nhị của đề tài đòi hỏi; và rằng tôi đã dùng hết nghệ thuật cùng mọi tâm sức có thể để phân biệt rạch ròi nhân vật kẻ đạo đức giả với nhân vật người sùng đạo chân chính. Vì thế tôi đã dùng trọn hai hồi để dọn đường cho tên vô lại của tôi xuất hiện. Hắn không để khán giả phân vân một phút nào; người ta nhận ra hắn ngay qua những dấu hiệu tôi gán cho hắn; và từ đầu đến cuối, hắn không nói một lời, không làm một việc nào mà chẳng vẽ ra trước mắt khán giả bản tính một kẻ xấu, và chẳng làm nổi bật bản tính của người đức hạnh chân chính mà tôi đặt đối lập với hắn. [moliere-tartuffe:1.6] Tôi biết rõ rằng để đáp lại, các ông ấy cố ngụ ý rằng sân khấu không phải nơi để nói về những chuyện này; nhưng xin phép các ông, tôi hỏi các ông dựa vào đâu mà lập nên châm ngôn hay ho ấy. Đó là một mệnh đề họ chỉ giả định, chứ hoàn toàn không chứng minh; và hẳn không khó gì để cho họ thấy rằng hài kịch, nơi người xưa, khởi nguồn từ tôn giáo, và là một phần trong các lễ mầu nhiệm của họ; rằng người Tây Ban Nha, láng giềng của ta, hầu như lễ hội nào cũng có hài kịch xen vào; và rằng ngay giữa chúng ta, nó cũng nhờ công một hội huynh đệ mà ra đời, hội ấy đến nay vẫn còn sở hữu Hôtel de Bourgogne; rằng đó là nơi được ban cho để diễn những mầu nhiệm trọng đại nhất của đức tin ta; rằng người ta còn thấy những vở hài kịch ấy in bằng chữ gô-tích, mang tên một tiến sĩ Sorbonne; và khỏi phải tìm xa, rằng thời nay người ta đã diễn những vở thánh của ông Corneille, từng làm cả nước Pháp thán phục. [moliere-tartuffe:1.7] Nếu việc của hài kịch là sửa trị thói xấu của con người, tôi không thấy vì lẽ gì lại có thói xấu được ưu đãi. Thói xấu này, đối với quốc gia, hệ lụy nguy hiểm hơn tất cả những thói khác; và chúng ta đã thấy sân khấu có sức mạnh lớn để sửa trị. Những nét đẹp nhất của một nền luân lý nghiêm trang, thường là kém uy lực hơn những nét châm biếm; và chẳng gì quở trách được đa số người ta tốt hơn bức tranh về khuyết điểm của chính họ. Phơi thói xấu ra cho cả thiên hạ cười là giáng cho nó một đòn nặng. Người ta dễ chịu lời quở trách; nhưng không chịu nổi lời chế giễu. Người ta sẵn lòng làm kẻ xấu; nhưng không muốn làm kẻ lố bịch. [moliere-tartuffe:1.8] Người ta trách tôi đã đặt những lời lẽ đạo đức vào miệng nhân vật kẻ giả đạo đức của tôi. Ôi! tôi làm sao tránh được, nếu muốn khắc họa đúng bản chất một kẻ đạo đức giả? Theo tôi nghĩ, chỉ cần tôi cho thấy những động cơ tội lỗi khiến hắn nói ra những điều ấy, và tôi đã lược bỏ những từ ngữ thiêng liêng, thứ mà người ta khó lòng chịu nổi khi nghe hắn dùng sai mục đích. — Nhưng hắn giảng ở hồi bốn một thứ luân lý độc hại. — Nhưng thứ luân lý ấy có điều gì mà ai ai cũng chẳng nghe đến chán tai? Nó có nói điều gì mới trong vở hài kịch của tôi không? Và liệu có thể sợ rằng những điều bị ghét bỏ rộng khắp như vậy lại gây ấn tượng nào đó trong tâm trí người ta; rằng tôi biến chúng thành nguy hiểm khi đưa chúng lên sân khấu; rằng chúng nhận được chút uy quyền nào đó từ miệng một tên vô lại? Chẳng có vẻ gì như thế; và người ta phải tán thành vở hài kịch Tartuffe, hoặc kết án tất cả các vở hài kịch nói chung. [moliere-tartuffe:1.9] Đó chính là điều người ta đang hăm hở bám lấy từ một thời gian nay; và chưa bao giờ người ta nổi cơn chống sân khấu dữ dội đến thế. Tôi không thể phủ nhận có những Giáo phụ của Giáo hội đã lên án hài kịch; nhưng người ta cũng không thể phủ nhận có một số vị đã đối xử với nó dịu hơn đôi chút. Như vậy thẩm quyền mà người ta định dùng làm chỗ dựa cho lệnh kiểm duyệt đã bị sự chia rẽ ấy phá tan: và tất cả những gì có thể rút ra từ sự khác biệt ý kiến ấy, ở những tâm trí cùng được soi bởi một ánh sáng, là họ nhìn hài kịch theo những cách khác nhau, kẻ thì xét nó trong sự thuần khiết, người thì nhìn nó trong sự đồi bại, và lẫn nó với những màn trình diễn xấu xa mà người ta có lý khi gọi là màn trình diễn nhơ nhuốc. [moliere-tartuffe:1.10] Và thật vậy, vì người ta phải bàn về sự vật chứ không bàn về từ ngữ, và phần lớn mâu thuẫn sinh ra do không hiểu nhau, do gói những thứ đối lập vào cùng một từ, nên chỉ cần vén tấm màn nước đôi, nhìn hài kịch tự nó là gì, để xem nó có đáng bị lên án không. Hẳn người ta sẽ nhận ra rằng hài kịch chẳng phải gì khác ngoài một bài thơ tinh xảo, dùng những bài học dễ chịu để quở trách khuyết điểm của con người, và vì thế không thể kiểm duyệt nó mà không bất công; và nếu muốn nghe lời chứng của thời cổ về điều này, thì thời cổ sẽ nói với ta rằng những triết gia lừng danh nhất đã ca ngợi hài kịch, chính những người tuyên xưng một sự minh triết khắt khe đến thế, và không ngớt kêu gào chống lại thói xấu của thời đại mình. Nó sẽ cho ta thấy Aristote đã dành những đêm thức trắng cho sân khấu, và tự mình lo rút nghệ thuật viết hài kịch thành các quy tắc. Nó sẽ cho ta biết những bậc vĩ nhân nhất, và cao quý nhất về phẩm vị, đã lấy làm vinh khi tự soạn hài kịch; rằng có những người khác không khinh việc đọc trước công chúng những vở họ đã soạn; rằng Hy Lạp đã bày tỏ lòng quý trọng nghệ thuật ấy bằng những giải thưởng vẻ vang và những nhà hát nguy nga mà nước ấy muốn dùng để tôn vinh nó; và rằng tại Rome, rốt cuộc, nghệ thuật ấy cũng nhận được những vinh dự phi thường: tôi không nói Rome trụy lạc, dưới sự phóng túng của các hoàng đế, mà là Rome có kỷ cương, dưới sự khôn ngoan của các chấp chính quan, và vào thời đức hạnh La Mã còn sung sức. [moliere-tartuffe:1.11] Tôi thừa nhận có những thời hài kịch đã bị đồi bại. Mà trên đời này, có gì ngày nào người ta chẳng làm đồi bại? Không có thứ gì vô tội đến mức con người không thể đem tội ác vào; không có nghệ thuật nào hữu ích đến mức họ không thể đảo ngược ý định của nó; không có gì tự thân tốt đến mức họ không thể xoay sang dùng vào việc xấu. Y học là một nghề có ích, ai cũng kính trọng nó như một trong những điều tuyệt hảo nhất ta có; thế mà đã có những thời nó trở nên đáng ghét, và nhiều khi người ta biến nó thành nghệ thuật đầu độc con người. Triết học là món quà của trời; nó được ban cho để đưa tâm trí ta đến chỗ nhận biết một Thiên Chúa, qua việc chiêm ngắm những kỳ diệu của tạo hóa; vậy mà ai cũng biết nhiều khi người ta đã xoay nó khỏi mục đích của nó, và công khai dùng nó để bênh vực sự vô đạo. Ngay những điều thánh thiện nhất cũng không thoát khỏi sự đồi bại của loài người; và ta thấy những tên vô lại ngày ngày lạm dụng lòng sùng đạo, và ác độc biến nó thành công cụ cho những tội lớn nhất. Nhưng người ta vẫn không bỏ qua những phân biệt cần phải làm. Người ta không gói cái tốt của những thứ bị làm đồi bại, vào cùng một hệ quả sai lầm với cái ác của những kẻ làm đồi bại chúng. Người ta luôn tách việc dùng sai khỏi ý định của nghệ thuật; và như người ta không nghĩ đến chuyện cấm y học vì nó từng bị trục xuất khỏi Rome, cũng không cấm triết học vì nó từng bị công khai kết án ở Athènes, thì cũng không nên muốn cấm hài kịch vì nó từng bị kiểm duyệt vào những thời nhất định. Sự kiểm duyệt ấy có lý do của nó, mà ở đây không còn tồn tại. Nó chỉ gói gọn trong những gì nó đã thấy; và ta không nên đẩy nó ra khỏi ranh giới tự nó đặt ra, kéo dài nó xa hơn mức cần, rồi bắt nó ôm cả người vô tội lẫn kẻ có tội. Thứ hài kịch mà nó định công kích hoàn toàn không phải thứ hài kịch chúng ta muốn bênh vực. Phải hết sức tránh lẫn bên này với bên kia. Đó là hai con người mà phẩm hạnh hoàn toàn trái ngược nhau. Họ chẳng có quan hệ gì với nhau ngoài sự giống tên, và sẽ là một sự bất công khủng khiếp nếu muốn kết án Olympe, một phụ nữ đức hạnh, chỉ vì từng có một Olympe là kẻ trác táng. Những phán quyết như thế hẳn sẽ gây đại loạn trong thế gian. Khi ấy chẳng có gì không bị kết án; và vì người ta không giữ sự nghiêm khắc ấy với bao nhiêu thứ ngày ngày bị lạm dụng, thì cũng nên dành cho hài kịch cùng một ân huệ, và tán thành những vở kịch mà người ta thấy ngự trị ở đó sự giáo huấn và đức ngay thẳng. [moliere-tartuffe:1.12] Tôi biết có những tâm hồn mà sự tế nhị không chịu nổi bất kỳ vở hài kịch nào; họ nói những vở đứng đắn nhất lại nguy hiểm nhất; những đam mê được tả ở đó càng cảm động vì chúng đầy đức hạnh, và những tâm hồn bị các màn trình diễn thuộc loại ấy làm cho mềm lòng. Tôi không thấy mềm lòng trước cảnh một đam mê chính đáng thì có tội lớn gì; và cái trạng thái hoàn toàn vô cảm mà họ muốn nâng tâm hồn ta lên là một tầng cao ngất của đức hạnh. Tôi ngờ rằng sự hoàn thiện lớn như vậy nằm trong sức của bản tính con người; và tôi không biết liệu lo uốn nắn, làm dịu những đam mê của con người có hơn việc muốn cắt bỏ chúng hoàn toàn không. Tôi thừa nhận có những nơi nên lui tới hơn sân khấu; và nếu người ta muốn chê trách mọi thứ không trực tiếp liên quan đến Thiên Chúa và phần rỗi của ta, thì chắc chắn hài kịch phải nằm trong số đó, và tôi không thấy xấu khi nó bị kết án cùng với phần còn lại; nhưng giả sử, như điều có thật, rằng những việc sùng đạo cũng có lúc nghỉ, và con người cần giải trí, tôi quả quyết rằng không thể tìm cho họ thú giải trí nào vô tội hơn hài kịch. Tôi đã nói dài quá. Hãy kết bằng lời của một vị thân vương lớn về vở hài kịch Tartuffe. [moliere-tartuffe:1.13] Tám ngày sau khi nó bị cấm, người ta diễn trước triều đình một vở tên là Scaramouche ẩn sĩ; và nhà vua, lúc ra về, nói với vị thân vương mà tôi muốn nhắc đến: “Tôi muốn biết vì sao những người phẫn nộ ghê gớm trước vở hài kịch của Molière lại không nói một lời về vở của Scaramouche;” vị thân vương đáp: “Lý do là vở của Scaramouche giễu trời và tôn giáo, điều mà các ông ấy chẳng bận tâm: còn vở của Molière giễu chính họ; đó là điều họ không chịu nổi.” [moliere-tartuffe:2.1] Thỉnh nguyện thư thứ nhất [moliere-tartuffe:2.2] Vì nhiệm vụ của hài kịch là sửa trị con người trong lúc mua vui cho họ, nên trong địa vị tôi đang giữ, tôi cho rằng chẳng có gì hay hơn là dùng những bức tranh lố bịch mà công kích thói xấu của thời đại; và vì thói đạo đức giả hẳn là một trong những thói phổ biến nhất, phiền nhiễu nhất và nguy hiểm nhất, nên tôi đã có ý nghĩ, tâu bệ hạ, rằng tôi sẽ phục vụ không nhỏ cho mọi người đứng đắn trong vương quốc của bệ hạ, nếu làm một vở hài kịch vạch mặt những kẻ đạo đức giả, và phơi bày cho đúng mức mọi điệu bộ được tập luyện công phu của những kẻ đức hạnh quá đà ấy, mọi trò lừa lọc che đậy của những tay đúc tiền giả trong lòng sùng đạo, những kẻ muốn gài con người bằng một nhiệt tâm làm giả và một lòng bác ái pha chế. [moliere-tartuffe:2.3] Tâu bệ hạ, tôi đã làm vở hài kịch ấy với tất cả sự chăm chút, theo tôi tin, và mọi sự thận trọng mà tính tế nhị của đề tài đòi hỏi; và để giữ cho tốt hơn lòng quý trọng, kính nể dành cho những người sùng đạo chân chính, tôi đã phân biệt hết mức có thể nhân vật mà tôi cần chạm đến. Tôi không để lại chỗ nước đôi nào, tôi đã bỏ những gì có thể lẫn cái thiện với cái ác, và trong bức tranh ấy chỉ dùng những màu rõ ràng và những nét cốt yếu giúp nhận ra ngay một kẻ đạo đức giả thật sự và trắng trợn. [moliere-tartuffe:2.4] Vậy mà mọi sự thận trọng của tôi đều vô ích. Tâu bệ hạ, người ta đã lợi dụng sự nhạy cảm của tâm hồn bệ hạ trước các việc tôn giáo, và biết nắm bệ hạ ở chỗ duy nhất có thể nắm được, tôi muốn nói là lòng kính trọng những điều thiêng liêng. Bọn Tartuffe đã khéo ngầm tìm được ân sủng nơi bệ hạ; và cuối cùng bản gốc đã bắt bản sao bị dẹp bỏ, dù bản sao vô tội đến đâu, và dù người ta thấy nó giống đến đâu. [moliere-tartuffe:2.5] Dù việc dẹp bỏ tác phẩm ấy là một đòn đau đối với tôi, nỗi bất hạnh của tôi vẫn được làm dịu bởi cách bệ hạ đã nói về việc này; và tâu bệ hạ, tôi đã tin rằng bệ hạ gỡ cho tôi mọi cớ than phiền, vì bệ hạ có lòng nhân từ tuyên bố rằng bệ hạ không thấy điều gì đáng chê trong vở hài kịch mà bệ hạ cấm tôi đem diễn công khai. [moliere-tartuffe:2.6] Nhưng, bất chấp lời tuyên bố vinh quang ấy của vị vua lớn nhất và sáng suốt nhất thế gian, bất chấp cả sự tán thành của ngài khâm sứ Tòa Thánh, và của phần lớn các giám mục của chúng ta, những vị mà trong các buổi tôi đọc riêng tác phẩm cho họ nghe, đều đồng ý với ý kiến của bệ hạ; bất chấp tất cả những điều ấy, tôi nói, người ta vẫn thấy một cuốn sách do cha xứ… soạn ra, công khai bác bỏ mọi lời chứng đáng kính ấy. Bệ hạ nói thế nào cũng vô ích, và ngài khâm sứ Tòa Thánh cùng các vị giám mục đưa ra phán quyết thế nào cũng vô ích, hài kịch của tôi, dù chưa ai xem, là của quỷ, và óc tôi là của quỷ; tôi là một con quỷ mang xác thịt, khoác dạng người, một kẻ phóng túng tư tưởng, một kẻ vô đạo đáng chịu hình phạt làm gương. Chưa đủ để lửa đền tội tôi giữa công chúng, như vậy tôi thoát quá rẻ: lòng nhiệt thành bác ái của bậc quân tử đức hạnh này nào chịu dừng ở đó; ông ta không muốn tôi có lòng thương xót nơi Thiên Chúa, ông ta nhất định muốn tôi bị đày, việc đã quyết rồi. [moliere-tartuffe:2.7] Tâu bệ hạ, cuốn sách ấy đã được trình lên bệ hạ; và hẳn chính bệ hạ cũng thấu hiểu tôi khổ tâm biết bao khi ngày ngày phải chịu những lăng mạ của các ông ấy; những lời vu khống như thế sẽ gây cho tôi thiệt hại ra sao giữa thế gian, nếu phải chịu dung thứ; và rốt cuộc tôi có quyền lợi nào trong việc gột sạch mình khỏi sự dối trá của ông ta, và cho công chúng thấy vở hài kịch của tôi chẳng hề như người ta muốn nó phải là. Tâu bệ hạ, tôi sẽ không nói tôi cần xin điều gì cho danh dự mình, và để biện minh trước mọi người sự vô tội của tác phẩm: những vị vua sáng suốt như bệ hạ không cần ai chỉ ra điều mình mong muốn; các ngài thấy, như Thiên Chúa, cái ta cần, và hiểu rõ hơn ta điều các ngài phải ban cho ta. Tôi chỉ cần đặt quyền lợi mình vào tay bệ hạ; và tôi kính cẩn chờ ở bệ hạ tất cả những gì bệ hạ muốn truyền về việc này. [moliere-tartuffe:3.1] Thỉnh nguyện thư thứ hai [moliere-tartuffe:3.2] Thật là điều liều lĩnh khi tôi đến quấy rầy một vị quân vương vĩ đại giữa những cuộc chinh phục vẻ vang; nhưng trong cảnh ngộ tôi đang chịu, tâu bệ hạ, tìm đâu ra sự che chở nếu không ở nơi tôi đến xin? Và tôi có thể cầu xin ai chống lại thế lực của quyền uy đang đè nặng lên tôi, ngoài nguồn cội của mọi quyền lực và uy thế, ngoài vị phân phát công bằng những mệnh lệnh tuyệt đối, ngoài vị quan tòa tối cao và chủ nhân của muôn vật? [moliere-tartuffe:3.3] Tâu bệ hạ, vở hài kịch của tôi chưa được hưởng ơn bệ hạ ở đây. Tôi đã đem nó ra dưới nhan đề Kẻ giả đạo đức, và cải trang nhân vật thành một người thế tục, nhưng vô ích; tôi cho hắn đội mũ nhỏ, để tóc dài, mặc cổ áo lớn, đeo gươm, ren khắp áo, tôi đặt nhiều chỗ làm dịu, và cẩn thận cắt bỏ mọi điều tôi cho là có thể đem lại chút cớ nhỏ nhất cho những nguyên mẫu lừng danh của bức chân dung tôi muốn vẽ: tất cả đều vô ích. Bè phái đã thức dậy chỉ vì những phỏng đoán sơ sài họ có về sự việc. Họ đã tìm được cách làm lung lạc những tâm trí vốn, trong mọi đề tài khác, tuyên bố rất cao rằng mình không để ai lung lạc. Vở hài kịch của tôi vừa xuất hiện đã bị giáng sét bởi đòn của một quyền lực đáng phải kính nể; và tất cả những gì tôi làm được trong tình thế này để tự cứu mình khỏi sức nổ của cơn bão ấy, là nói rằng bệ hạ đã có lòng cho phép tôi diễn nó, và tôi không nghĩ phải xin phép ai khác, vì chỉ mình bệ hạ đã cấm tôi. [moliere-tartuffe:3.4] Tâu bệ hạ, tôi không nghi ngờ rằng những kẻ tôi vẽ trong hài kịch sẽ giật dây nhiều mối bên bệ hạ, và kéo vào phe mình, như họ đã làm, những người thật sự đức hạnh, vốn càng dễ bị lừa vì xét người theo mình. Họ có tài tô màu đẹp cho mọi ý định. Dù làm bộ thế nào, thì lợi ích của Thiên Chúa hoàn toàn không phải điều làm họ xúc động: họ đã tỏ rõ điều ấy qua những vở hài kịch mà họ để cho diễn ngần ấy lần giữa công chúng mà không nói một lời. Những vở đó chỉ công kích lòng sùng đạo và tôn giáo, điều họ chẳng mấy bận tâm: còn vở này công kích và giễu chính họ; đó là điều họ không chịu nổi. Họ không thể tha cho tôi vì đã vạch trần những trò lừa của họ trước mắt mọi người; và hẳn họ sẽ không quên tâu với bệ hạ rằng ai ai cũng phẫn nộ vì hài kịch của tôi. Nhưng sự thật thuần túy, tâu bệ hạ, là cả Paris chỉ phẫn nộ vì lệnh cấm nó, rằng những người cẩn trọng nhất cũng thấy việc diễn nó là có ích, và người ta lấy làm lạ khi những người có phẩm hạnh nổi tiếng đến thế lại nhún nhường đến thế trước những kẻ lẽ ra phải là nỗi kinh hoàng của mọi người, và đối nghịch đến thế với lòng sùng đạo chân chính mà chính những người đức hạnh kia hằng tuyên xưng. [moliere-tartuffe:3.5] Tôi kính cẩn chờ phán quyết mà bệ hạ sẽ hạ cố tuyên về việc này: nhưng chắc chắn lắm, tâu bệ hạ, rằng tôi không còn nên nghĩ đến chuyện làm hài kịch nữa nếu bọn Tartuffe thắng thế; chúng sẽ nhân đó có quyền bức hại tôi hơn bao giờ hết, và sẽ muốn bới lỗi những điều vô tội nhất có thể ra từ ngòi bút tôi. [moliere-tartuffe:3.6] Xin lòng nhân từ của bệ hạ ban cho tôi sự che chở chống lại cơn thịnh nộ độc địa của chúng! và mong sao, khi bệ hạ trở về từ một chiến dịch vẻ vang như vậy, tôi được làm bệ hạ nguôi mệt nhọc của các cuộc chinh phục, đem cho bệ hạ những thú vui vô tội sau những lao nhọc cao quý, và làm cho vị quân vương khiến cả châu Âu run sợ được cười. [moliere-tartuffe:4.1] Thỉnh nguyện thư thứ ba [moliere-tartuffe:4.2] Một thầy thuốc rất đứng đắn, mà tôi có vinh dự làm bệnh nhân của ông, hứa với tôi và muốn cam kết trước công chứng viên rằng sẽ làm cho tôi sống thêm ba mươi năm nữa, nếu tôi xin được cho ông một ân huệ của bệ hạ. Dựa vào lời hứa ấy, tôi nói với ông rằng tôi không đòi nhiều đến thế, và tôi sẽ hài lòng với ông miễn là ông cam kết đừng giết tôi. Tâu bệ hạ, ân huệ ấy là một ghế giáo sĩ hội đồng thuộc nhà nguyện hoàng gia Vincennes của bệ hạ, đang khuyết vì cái chết của… [moliere-tartuffe:4.3] Tôi có dám xin thêm ân huệ này nơi bệ hạ ngay ngày đại phục sinh của Tartuffe, được sống lại nhờ lòng nhân từ của bệ hạ không? Nhờ ân huệ đầu, tôi đã hòa giải với những người sùng đạo; và nhờ ân huệ thứ hai, tôi sẽ hòa giải với các thầy thuốc. Với tôi, hẳn là quá nhiều ân huệ cùng một lúc; nhưng với bệ hạ, có lẽ chưa phải là quá; và tôi chờ lời đáp cho thỉnh nguyện thư của mình với chút hy vọng kính cẩn. [moliere-tartuffe:5.1] Nhân vật [moliere-tartuffe:5.2] Bà Pernelle, mẹ của Orgon. [moliere-tartuffe:5.3] Orgon, chồng của Elmire. [moliere-tartuffe:5.4] Elmire, vợ của Orgon. [moliere-tartuffe:5.5] Damis, con trai của Orgon. [moliere-tartuffe:5.6] Mariane, con gái của Orgon, người yêu của Valère. [moliere-tartuffe:5.7] Valère, người yêu của Mariane. [moliere-tartuffe:5.8] Cléante, anh vợ của Orgon. [moliere-tartuffe:5.9] Tartuffe, kẻ giả đạo đức. [moliere-tartuffe:5.10] Dorine, người hầu gái của Mariane. [moliere-tartuffe:5.11] Ông Loyal, viên chấp hành. [moliere-tartuffe:5.12] Một viên sĩ quan chấp pháp. [moliere-tartuffe:5.13] Flipote, người hầu gái của bà Pernelle. [moliere-tartuffe:5.14] Cảnh diễn ra ở Paris, trong nhà Orgon. [moliere-tartuffe:6.1] HỒI I [moliere-tartuffe:6.2] Cảnh 1 [moliere-tartuffe:6.3] Bà Pernelle, Elmire, Cléante, Damis, Dorine, Flipote. [moliere-tartuffe:6.4] Bà Pernelle Đi nào, Flipote, đi! Để bà thoát khỏi lũ này! [moliere-tartuffe:6.5] Elmire Mẹ đi nhanh quá, con theo không kịp mẹ ơi. [moliere-tartuffe:6.6] Bà Pernelle Thôi, con dâu, thôi; đừng tiễn bà đi xa quá, Những kiểu cách này bà chẳng cần gì cả. [moliere-tartuffe:6.7] Elmire Với mẹ, phận làm con chúng con xin tròn lễ. Nhưng thưa mẹ, sao mẹ vội ra đi thế? [moliere-tartuffe:6.8] Bà Pernelle Bà chịu không nổi cái nếp nhà này, Mà làm bà vừa lòng thì chẳng ai bận tâm. Bà ra khỏi nhà con mà thấy chướng lắm: Dạy điều gì cũng bị cãi lại, cãi hoài chẳng ngừng; Chẳng ai nể ai, ai cũng nói to như hét, Chẳng khác gì triều đình vua Pétaud. [moliere-tartuffe:6.9] Dorine Nếu… [moliere-tartuffe:6.10] Bà Pernelle Nếu… Cô đấy, cô bé, chỉ là phận hầu gái, Mồm miệng thô lỗ, lại xấc xược vô cùng; Chuyện gì cũng chõ vào góp ý. [moliere-tartuffe:6.11] Damis Nhưng… [moliere-tartuffe:6.12] Bà Pernelle Nhưng… Cháu là thằng ngốc chính hiệu, ngốc có dấu mộc, cháu ạ; Bà nói cho cháu hay, mà bà là bà nội cháu đây; Bà đã trăm lần báo trước với con trai bà, cha cháu, Rằng nhìn cháu đã đủ bộ dạng một thằng hư đốn, Và chỉ gây cho nó toàn nỗi khổ. [moliere-tartuffe:6.13] Mariane Cháu nghĩ… [moliere-tartuffe:6.14] Bà Pernelle Cháu nghĩ… Trời ơi! cô em nó làm bộ kín đáo, Chẳng dám đụng vào gì, trông hiền như cục đất; Nhưng người ta bảo, nước lặng mà sâu mới đáng sợ, Và cháu ngầm làm những trò bà ghét cay ghét đắng. [moliere-tartuffe:6.15] Elmire Nhưng, thưa mẹ… [moliere-tartuffe:6.16] Bà Pernelle Nhưng, thưa mẹ… Con dâu, xin đừng phật ý, Cách ăn ở của con, thứ gì cũng tệ; Con phải cho chúng nó một tấm gương tốt trước mắt; Mẹ chúng khi còn sống làm khá hơn con nhiều. Con thì tiêu hoang; bà thấy nhức lòng thay, Con ăn mặc như công chúa suốt ngày. Ai chỉ muốn làm đẹp lòng chồng thôi, Con dâu ạ, đâu cần chưng diện đến thế này. [moliere-tartuffe:6.17] Cléante Nhưng, thưa bà, xét cho cùng… [moliere-tartuffe:6.18] Bà Pernelle Nhưng, thưa bà, xét cho cùng… Còn ông, anh của nó, Bà quý ông lắm, mến ông, và nể ông; Nhưng thật lòng, nếu bà là con trai bà, chồng nó, Bà sẽ xin ông đừng bước chân vào nhà này nữa. Ông cứ rao giảng mãi những lẽ sống ở đời Mà người đàng hoàng đâu ai nên theo. Bà nói hơi thẳng; nhưng tính bà vốn thế, Có gì trong bụng, bà chẳng nói giảm nói quanh. [moliere-tartuffe:6.19] Damis Ông Tartuffe của bà hẳn là sung sướng lắm… [moliere-tartuffe:6.20] Bà Pernelle Ông ấy là người đức hạnh, phải biết lắng nghe; Và bà không thể nhìn mà không sôi gan nổi giận, Khi thấy ông bị một thằng điên như cháu gây sự. [moliere-tartuffe:6.21] Damis Gì chứ! lẽ nào cháu chịu để một gã mộ đạo giả hình hay bới móc Vào nhà này chiếm quyền thống trị ngang ngược; Để chúng cháu chẳng còn được vui thú gì nữa, Nếu ngài hay ho kia chưa chịu hạ cố gật đầu? [moliere-tartuffe:6.22] Dorine Nếu phải nghe hắn mà tin mọi châm ngôn của hắn, Thì làm việc gì cũng thành có tội; Vì hắn soi mói tất tật, cái gã bới lỗi nhiệt thành ấy. [moliere-tartuffe:6.23] Bà Pernelle Và ông ấy soi xét điều gì thì soi xét rất phải. Ông ấy muốn dẫn các người đi đường lên trời: Con trai bà đáng ra phải khiến các người đều mến ông ấy. [moliere-tartuffe:6.24] Damis Không đâu, bà nội, dù là cha hay bất kỳ ai, Cũng chẳng ép được cháu mến hắn dù một chút; Nói khác đi là cháu phản bội lòng mình. Cách hắn làm việc lúc nào cũng khiến cháu nổi khùng: Cháu thấy trước hậu quả, vì với thằng hèn này Thế nào cháu cũng phải làm một phen to chuyện. [moliere-tartuffe:6.25] Dorine Quả thật, còn một chuyện nữa cũng gây tai tiếng: Thấy một kẻ lạ hoắc ngang nhiên chiếm chỗ trong nhà; Thấy một gã ăn mày, lúc đến đôi giày cũng chẳng có, Cả bộ quần áo đáng giá chừng sáu đồng xu, Mà dám lên mặt, quên bẵng thân phận mình, Việc gì cũng cản, lại còn làm ra vẻ chủ nhân. [moliere-tartuffe:6.26] Bà Pernelle Chà! trời đất ơi, mọi việc sẽ tốt hơn nhiều Nếu việc gì cũng theo mệnh lệnh đạo đức của ông ấy. [moliere-tartuffe:6.27] Dorine Trong tưởng tượng của bà, hắn là một vị thánh; Tin tôi đi, cả con người hắn chỉ là đạo đức giả mà thôi. [moliere-tartuffe:6.28] Bà Pernelle Nghe cái miệng kìa! [moliere-tartuffe:6.29] Dorine Nghe cái miệng kìa! Với hắn, hay cả tên Laurent đầy tớ của hắn, Không có người bảo lãnh tử tế thì tôi chẳng tin đâu. [moliere-tartuffe:6.30] Bà Pernelle Bà không biết gã đầy tớ thực ra là hạng gì; Nhưng ông chủ thì bà dám bảo đảm là người đức hạnh. Các người ghét ông, các người xua ông đi Chỉ vì ông dám nói cho từng người nghe sự thật. Lòng ông chỉ nổi giận với tội lỗi mà thôi, Và lợi ích của trời là điều duy nhất thúc đẩy ông. [moliere-tartuffe:6.31] Dorine Phải; nhưng vì sao, nhất là từ ít lâu nay, Hắn không chịu nổi ai lui tới nhà này? Một cuộc viếng thăm đứng đắn thì có phạm gì đến trời, Mà hắn làm ầm lên đến nhức cả đầu người? Muốn tôi nói thẳng chuyện này, riêng giữa chúng ta, không?… (Chỉ Elmire.) Tôi tin là hắn ghen với bà chủ, nói thật. [moliere-tartuffe:6.32] Bà Pernelle Câm miệng, và nghĩ cho kỹ điều mình nói. Chẳng phải một mình ông ấy chê những cuộc viếng thăm ấy: Cả cái cảnh nhộn nhạo theo sau những người các người giao du, Những cỗ xe cứ đậu mãi ngoài cửa, Và cả đám gia nhân đông đảo ồn ào, Gây tiếng xấu khắp cả xóm giềng. Bà muốn tin rằng thực ra chẳng có gì xảy ra; Nhưng người ta vẫn bàn tán, mà thế thì không hay. [moliere-tartuffe:6.33] Cléante Ôi! thưa bà, bà muốn cấm thiên hạ ngồi lê sao? Đời sẽ thành một cảnh rắc rối biết bao, Nếu chỉ vì những lời đàm tiếu ngu ngốc Mà phải từ bỏ những người bạn tốt nhất của mình. Và dù ta quyết tâm làm cho bằng được, Bà tưởng bắt được thiên hạ im miệng ư? Chống lời gièm pha chẳng có tường thành nào chặn nổi. Vậy cứ mặc những lời đồn đại vớ vẩn; Ta chỉ cần cố sống cho thật ngay lành, Còn kẻ ưa nói, cứ để họ tha hồ nói. [moliere-tartuffe:6.34] Dorine Daphné, bà hàng xóm của ta, với cậu chồng bé nhỏ, Chẳng phải họ mới là kẻ nói xấu chúng ta sao? Hễ ai có cuộc sống nực cười hơn cả Thì y như rằng họ là những kẻ gièm pha người khác trước nhất: Chẳng khi nào họ bỏ lỡ, họ chộp ngay lập tức Cái tia sáng le lói của chút vấn vương nhỏ nhất, Hớn hở rải tin ấy đi khắp nơi, Và uốn nó theo cái điệu họ muốn người ta tin; Việc của người khác, nhuộm bằng màu của họ, Họ tưởng sẽ làm cho việc của mình được dung thứ trước đời, Và, với hy vọng hão rằng có chút giống nhau, Gán cho những mưu toan của mình vẻ vô tội, Hoặc đẩy sang người khác một phần những mũi tên Của tiếng xấu công khai mà họ gánh nặng quá chừng. [moliere-tartuffe:6.35] Bà Pernelle Những lý lẽ ấy chẳng liên quan gì đến chuyện này. Ai cũng biết Orante sống một đời gương mẫu; Mọi tâm trí bà ấy hướng về trời; và bà nghe người ta nói Bà ấy lên án dữ dội cái nếp sống đang diễn ra ở đây. [moliere-tartuffe:6.36] Dorine Gương thật đáng nể, mà bà ấy mới tốt bụng làm sao! Quả thật bà sống rất mực khắc khổ; Nhưng chính tuổi già nhóm lên trong bà ngọn lửa nhiệt thành ấy, Ai cũng biết bà đoan chính là do bất đắc dĩ. Chừng nào còn khiến đàn ông say đắm, Bà đã hưởng trọn mọi ưu thế trời cho; Nhưng khi thấy tận mắt sắc đẹp phai tàn, Bà bèn muốn từ bỏ cõi đời đang bỏ rơi bà, Lấy tấm màn lộng lẫy của đức khôn ngoan cao thượng Che đi cái yếu ớt của nhan sắc đã mòn. Đó là đường lui của các bà làm duyên thời nay: Thấy tình nhân bỏ đi, họ cay đắng không chịu thấu. Trong cảnh bị bỏ rơi, nỗi bồn chồn u ám của họ Chẳng thấy lối thoát nào ngoài cái nghề đoan chính; Và sự nghiêm khắc của những bà đức hạnh ấy Chê hết mọi thứ, chẳng tha cho điều gì. Họ lớn tiếng chê cuộc sống của từng người, Không phải vì bác ái, mà do một nét ghen tị, Không chịu nổi ai kia còn được hưởng những thú vui Mà tuổi già đã tước khỏi lòng ham muốn của họ. [moliere-tartuffe:6.37] Bà Pernelle (nói với Elmire) Đó, những chuyện hoang đường mới làm con vừa ý, Con dâu ạ. Nhà con thì bắt người ta phải im: Vì cô nàng hầu kia nói liền mồm suốt ngày. Nhưng rồi bà cũng định nói, đến lượt bà đây: Bà nói cho mà biết, con trai bà chưa làm gì khôn hơn Là đón về nhà một bậc sùng đạo như thế; Rằng trời đã gửi ông ấy đến đây đúng lúc cần Để uốn lại tâm trí lạc lối của tất cả các con; Rằng vì phần rỗi của chính mình, các con phải nghe ông, Và ông chẳng quở điều gì mà chẳng đáng quở. Những cuộc thăm viếng, khiêu vũ, chuyện trò ấy, Đều do quỷ sứ bày ra cả. Ở đó chẳng bao giờ nghe một lời đạo đức; Toàn chuyện nhàn rỗi, bài hát, chuyện vớ vẩn: Thường thì người đời cũng bị lôi ra chia phần, Và ở đó người ta biết nói xấu hết người này đến người nọ. Tóm lại người biết điều cũng rối cả đầu Vì cái cảnh hỗn độn của những cuộc họp như thế: Ngàn lời ồn ào khác nhau nổ ra trong chớp mắt; Và như hôm nọ một vị tiến sĩ nói rất hay, Đó đúng là tháp Babylone, Vì ai ở đó cũng ba hoa bi bô suốt buổi; Mà để kể chuyện vị ấy sa vào đoạn này… (Chỉ Cléante.) Kìa, cái ông này đã nhếch mép cười rồi! Đi mà tìm lũ điên của ông cho ông cười thỏa thích đi, (Nói với Elmire.) Và không… Chào con dâu; bà chẳng muốn nói thêm gì nữa. Biết cho, nhà này bà chỉ còn quý được một nửa, Bao giờ mặt trời mọc đằng tây bà mới đặt chân vào cửa. (Tát Flipote một cái.) Nào, cô kia, mơ màng đứng há miệng ngó mây, Trời đất! bà vặn cho cô nhừ tai, biết tay. Đi nào, đồ ranh, đi. [moliere-tartuffe:6.38] Cảnh 2 [moliere-tartuffe:6.39] Cléante, Dorine. [moliere-tartuffe:6.40] Cléante Đi nào, đồ ranh, đi. Tôi chẳng muốn ra đó, Kẻo bà ấy lại đến gây sự với tôi nữa, Cái bà lão tốt bụng này… [moliere-tartuffe:6.41] Dorine Cái bà lão tốt bụng này… Ôi! thật đáng tiếc Là bà không nghe được ông nói thế: Bà ấy sẽ bảo ông mới là kẻ tốt bụng đần độn, Còn bà ấy thì chưa đến tuổi để bị gọi là bà lão tốt bụng đâu! [moliere-tartuffe:6.42] Cléante Bà ấy nổi nóng với chúng ta vì chẳng đâu vào đâu! Mà bà ấy mê Tartuffe của bà ấy đến u mê làm sao! [moliere-tartuffe:6.43] Dorine Ồ! chưa thấm vào đâu so với ông con trai của bà ấy: Và nếu ông thấy chủ tôi lúc này, ông sẽ bảo: Còn tệ hơn nữa! Thời biến loạn đã đưa ông chủ vào hàng người khôn ngoan, Và để phụng sự vua, ông chủ đã tỏ ra can đảm. Nhưng chủ tôi đã hóa đần độn như kẻ mất hồn Từ khi mê mẩn vì Tartuffe; Chủ tôi gọi hắn là anh, và yêu hắn trong lòng Gấp trăm lần mẹ, con trai, con gái và vợ. Hắn là người duy nhất được ông gửi gắm mọi bí mật, Và là người dẫn dắt khôn ngoan mọi hành động của ông; Ông nâng niu hắn, ôm hôn hắn; còn với một tình nhân Tôi nghĩ cũng chẳng thể có thêm lòng âu yếm hơn: Trên bàn ăn, ông bắt hắn ngồi đầu bàn; Ông vui mừng nhìn hắn ăn bằng sáu người; Miếng ngon nhất của mọi món, người ta phải nhường hắn; Và nếu hắn ợ lên, ông nói: Chúa phù hộ ngài. Tóm lại, ông phát điên vì hắn; hắn là tất cả, là anh hùng của ông; Ông lúc nào cũng khâm phục hắn, chuyện gì cũng viện dẫn hắn; Việc nhỏ nhất của hắn cũng là phép lạ trong mắt ông, Lời nào hắn nói ra cũng là thần dụ đối với ông. Còn hắn, biết rõ con mồi và muốn hưởng nó, Có trăm vẻ ngoài tô vẽ để làm ông lóa mắt; Thói mộ đạo giả hình của hắn giờ nào cũng moi được tiền, Và nhân đó cho mình quyền bình phẩm tất cả chúng tôi. Đến cả thằng đầy tớ vênh váo của hắn Cũng chõ vào mà lên lớp chúng tôi; Nó tới giảng đạo, mắt trợn trừng dữ tợn, Và vứt ruy băng, son phấn, nốt ruồi giả của chúng tôi. Hôm nọ cái đồ phản bội ấy tự tay xé của chúng tôi Chiếc khăn tay nó tìm thấy trong cuốn Hoa của các Thánh, Bảo rằng chúng tôi đã trộn, một tội ghê gớm, Sự thánh thiện với đồ trang sức của quỷ. [moliere-tartuffe:6.44] Cảnh 3 [moliere-tartuffe:6.45] Elmire, Mariane, Damis, Cléante, Dorine. [moliere-tartuffe:6.46] Elmire (nói với Cléante) Anh thật may là đã không có mặt Ở bài giảng bà ấy đọc cho chúng em ngay ngoài cửa. Nhưng em thấy chồng em; vì anh ấy không thấy em, Em muốn lên lầu đợi anh ấy về. [moliere-tartuffe:6.47] Cléante Còn anh, anh chờ Orgon ở đây cho đỡ chuyện; Rồi chỉ chào anh ấy một câu thôi. [moliere-tartuffe:6.48] Cảnh 4 [moliere-tartuffe:6.49] Cléante, Damis, Dorine. [moliere-tartuffe:6.50] Damis Cậu nhắc với cha chút chuyện hôn sự của em gái cháu: Cháu ngờ Tartuffe chống lại việc ấy, Và bắt cha phải quanh co lắm đường như thế; Và cậu biết rõ cháu quan tâm đến mức nào… Nếu cùng một ngọn lửa đốt em cháu và Valère, Thì em gái của người bạn ấy, cậu biết đấy, cháu thương lắm; Và nếu cần… [moliere-tartuffe:6.51] Dorine Và nếu cần… Ông chủ vào kìa. [moliere-tartuffe:6.52] Cảnh 5 [moliere-tartuffe:6.53] Orgon, Cléante, Dorine. [moliere-tartuffe:6.54] Orgon Và nếu cần… Ông chủ vào kìa. À! anh, chào anh. [moliere-tartuffe:6.55] Cléante Tôi đang ra về, và mừng thấy anh trở lại. Đồng quê bây giờ chẳng mấy hoa nở. [moliere-tartuffe:6.56] Orgon Dorine… (Nói với Cléante.) Anh ơi, xin anh chờ chút. Mong anh vui lòng cho phép, để tôi hết lo, Hỏi qua chuyện nhà trong mấy hôm nay. (Nói với Dorine.) Hai hôm nay mọi sự có êm đẹp không? Trong nhà làm gì? mọi người khỏe cả chứ? [moliere-tartuffe:6.57] Dorine Bà chủ hôm kia sốt đến tối, Kèm một cơn đau đầu lạ lùng khó hiểu. [moliere-tartuffe:6.58] Orgon Còn Tartuffe? [moliere-tartuffe:6.59] Dorine Còn Tartuffe? Tartuffe! Hắn khỏe như vâm, Béo ú núc ních, da hồng, môi đỏ thắm. [moliere-tartuffe:6.60] Orgon Tội nghiệp ông ấy! [moliere-tartuffe:6.61] Dorine Tội nghiệp ông ấy! Tối bà chủ chán ăn lắm, Bữa tối chẳng đụng được thứ gì cả, Vì cơn đau đầu vẫn còn như búa bổ! [moliere-tartuffe:6.62] Orgon Còn Tartuffe? [moliere-tartuffe:6.63] Dorine Còn Tartuffe? Hắn ăn tối một mình, ngay trước mặt bà; Hết sức sùng kính, hắn xơi gọn hai con gà gô, Thêm nửa cái đùi cừu băm nhỏ. [moliere-tartuffe:6.64] Orgon Tội nghiệp ông ấy! [moliere-tartuffe:6.65] Dorine Tội nghiệp ông ấy! Suốt đêm bà chủ Chẳng chợp mắt nổi một phút nào; Cơn nóng bức làm bà không sao ngủ được, Và chúng tôi phải thức bên bà đến sáng. [moliere-tartuffe:6.66] Orgon Còn Tartuffe? [moliere-tartuffe:6.67] Dorine Còn Tartuffe? Cơn buồn ngủ dễ chịu kéo đến, Rời bàn ăn là hắn về thẳng phòng; Và chui ngay vào chiếc giường thật ấm êm, Ngủ một mạch, chẳng động mình, suốt cả đêm. [moliere-tartuffe:6.68] Orgon Tội nghiệp ông ấy! [moliere-tartuffe:6.69] Dorine Tội nghiệp ông ấy! Cuối cùng, nghe lý lẽ của chúng tôi, Bà chủ quyết định chịu cho trích máu; Và lập tức thấy nhẹ ngay. [moliere-tartuffe:6.70] Orgon Còn Tartuffe? [moliere-tartuffe:6.71] Dorine Còn Tartuffe? Hắn lấy lại phấn chấn đâu vào đấy; Và, rèn cho tâm hồn cứng cáp trước mọi tai ương, Để bù máu bà chủ đã mất, Bữa sáng hắn nốc bốn hớp rượu to tướng. [moliere-tartuffe:6.72] Orgon Tội nghiệp ông ấy! [moliere-tartuffe:6.73] Dorine Tội nghiệp ông ấy! Rốt cuộc cả hai đều khỏe; Và tôi đi báo trước với bà chủ Nỗi quan tâm của ông về việc bà dưỡng bệnh. [moliere-tartuffe:6.74] Cảnh 6 [moliere-tartuffe:6.75] Orgon, Cléante. [moliere-tartuffe:6.76] Cléante Cô ấy cười vào mũi anh đấy, anh ạ: Và, tôi không có ý làm anh nổi giận đâu, Nhưng xin nói thẳng, cô ấy cười là có lý. Đã ai từng nghe một thói bất thường như vậy? Lẽ nào hôm nay có người đủ sức mê hoặc Đến mức anh quên hết mọi sự vì ông ta? Rằng sau khi cưu mang ông ta qua cảnh khốn cùng, Anh lại đến mức…? [moliere-tartuffe:6.77] Orgon Anh lại đến mức…? Khoan đã, anh, Anh không biết người mà anh nói đến. [moliere-tartuffe:6.78] Cléante Tôi không biết ông ta, vì anh muốn vậy; Nhưng cuối cùng, để biết ông ta là người thế nào… [moliere-tartuffe:6.79] Orgon Anh ơi, anh sẽ say mê khi được biết ông ấy; Và niềm ngây ngất của anh sẽ không bao giờ dứt. Ông là một người… mà… ôi!… một người… tóm lại là một người. Ai theo đúng lời dạy là hưởng bình an sâu thẳm, Và coi cả thiên hạ chẳng hơn đống phân. Phải, tôi thành người khác hẳn khi chuyện trò với ông; Ông dạy tôi đừng quyến luyến thứ gì; Ông gỡ lòng tôi khỏi mọi mối thân tình; Và tôi có thấy anh em, con cái, mẹ, vợ chết đi, Tôi cũng chẳng bận tâm hơn cái này đây. [moliere-tartuffe:6.80] Cléante Thật là những tình cảm nhân đạo, anh ạ! [moliere-tartuffe:6.81] Orgon Ôi! giá anh thấy tôi gặp ông ấy ra sao, Thì anh cũng mến ông như tôi đã mến, biết bao. Ngày nào ông cũng vào nhà thờ, vẻ hiền hòa, Quỳ hai gối ngay đối diện chỗ tôi. Mắt cả giáo đoàn đều đổ dồn về ông Bởi sức nồng nhiệt ông dâng lời cầu lên trời; Ông thở dài, rồi những cơn xúc động dâng cao, Và khiêm tốn hôn đất bất cứ lúc nào: Và khi tôi ra về, ông chạy trước thật nhanh Để ra cửa dâng tôi nước thánh. Được gã đầy tớ, kẻ bắt chước ông mọi điều, cho biết Cảnh nghèo của ông và thân phận ông là gì, Tôi biếu ông quà; nhưng ông khiêm tốn, Lần nào cũng muốn trả lại một phần. Ông bảo: Nhiều quá, nhiều hơn mức cần đến một nửa. Tôi chưa xứng để ông động lòng thương hại. Và khi tôi nhất định không nhận lại, Ông đem phát cho người nghèo ngay trước mắt tôi. Cuối cùng trời khiến tôi đón ông về nhà, Và từ đó mọi sự trong nhà dường như hưng thịnh. Tôi thấy ông việc gì cũng răn dạy, và với cả vợ tôi Ông cũng hết mực lo cho danh dự của tôi; Ông báo cho tôi những kẻ đưa mắt tình tứ với nhà tôi, Và ông ghen còn gấp sáu lần tôi. Nhưng anh không tin nổi lòng nhiệt thành của ông lên tới đâu: Ông tự buộc tội cho cả chuyện vặt nhỏ nhất; Gần như chút gì cũng đủ làm ông bàng hoàng, Đến mức hôm nọ ông tìm đến tự thú Là đã bắt một con bọ chét lúc đang cầu nguyện, Và đã giết nó bằng một cơn giận quá đáng. [moliere-tartuffe:6.82] Cléante Trời ạ, anh điên rồi, anh ạ, tôi tin thế. Với những lời lẽ như vậy, anh nhạo tôi sao? Và anh muốn gì? Cho rằng tất cả trò đùa này… [moliere-tartuffe:6.83] Orgon Anh ạ, lời ấy nặng mùi phóng túng tư tưởng; Anh cũng hơi nhiễm trong lòng rồi; Và như tôi đã giảng cho anh hơn mười lần, Anh sẽ rước lấy chuyện chẳng hay. [moliere-tartuffe:6.84] Cléante Đó là giọng lưỡi quen thuộc của đám người như anh: Họ muốn ai cũng mù như họ. Có đôi mắt sáng đã bị coi là phóng túng tư tưởng; Và ai không thờ những trò kiểu cách vô nghĩa Là không có lòng kính lẫn đức tin với điều thiêng liêng. Thôi đi, mọi lời anh chẳng làm tôi sợ; Tôi biết mình nói gì, và trời thấy lòng tôi. Chẳng ai chịu làm nô lệ cho đám làm bộ làm tịch của anh. Có kẻ giả đạo đức cũng như có kẻ giả dũng cảm: Và như trên đường danh dự dẫn lối Kẻ dũng cảm thật chẳng phải kẻ khua chiêng gõ mõ, Thì người sùng đạo chân chính, đáng để ta noi theo, Cũng chẳng phải kẻ nhăn nhó lắm trò. Gì! anh chẳng phân biệt chút nào ư Giữa thói đạo đức giả và lòng sùng đạo? Anh muốn nói với cả hai cùng một giọng, Và dành cho cái mặt nạ cùng vinh dự với gương mặt thật; Đặt mánh khóe ngang hàng với thành thật, Lẫn vẻ ngoài với sự thật, Quý bóng ma ngang người thật, Và tiền giả ngang tiền thật? Phần đông con người sinh ra thật kỳ lạ; Chẳng bao giờ thấy họ trong lẽ tự nhiên đúng mực: Lý trí đối với họ có biên giới quá hẹp; Ở mọi tính cách họ đều vượt giới hạn của nó, Và điều cao quý nhất, họ thường làm hỏng Vì muốn thổi phồng và đẩy đi quá xa. Nhân tiện tôi nói để anh nghe vậy, anh ạ. [moliere-tartuffe:6.85] Orgon Phải, anh hẳn là một bậc tiến sĩ ai cũng kính, Mọi kiến thức thế gian đều dồn ở nhà anh; Anh là người khôn duy nhất và sáng suốt duy nhất, Một thần dụ, một Caton, trong thời đại ta đang sống; Và bên anh mọi người đều là đồ ngốc. [moliere-tartuffe:6.86] Cléante Tôi không phải, anh à, một tiến sĩ được kính trọng, Và kiến thức chẳng dồn hết ở nhà tôi. Nhưng nói tóm lại, tất cả cái học của tôi Là phân biệt cái giả với cái thật. Và vì tôi chẳng thấy loại anh hùng nào Đáng quý hơn những người sùng đạo trọn vẹn, Chẳng gì trên đời vừa cao quý vừa đẹp Hơn ngọn lửa thánh của một lòng nhiệt thành chân thật; Thì tôi cũng chẳng thấy gì đáng ghét hơn Cái lớp vữa trát ngoài của một thứ nhiệt thành lòe bịp, Những tay lang băm trắng trợn, những kẻ sùng đạo ngoài chợ, Mà cái nhăn mặt phạm thánh và gian dối Cứ trót lọt lừa gạt, và tùy hứng đùa cợt Điều thánh thiện và thiêng liêng nhất con người có; Những kẻ, với tâm hồn khuất phục lợi lộc, Biến lòng sùng đạo thành nghề và món hàng, Và muốn mua tín nhiệm cùng chức tước Bằng giá những cái nháy mắt giả và những cơn xúc động làm bộ; Những kẻ ấy, tôi nói, mà người ta thấy hăng hái khác thường Theo đường lên trời để chạy đuổi vận may; Mà, nóng bỏng và cầu nguyện, ngày ngày đi xin, Và rao giảng cảnh lánh đời giữa chốn triều đình; Biết cách dung hòa nhiệt thành với thói xấu, Nóng nảy, thù dai, bội tín, đầy mưu mô, Và để hại ai, lại hỗn xược khoác lên Quyền lợi của trời cho mối hận kiêu căng của mình; Càng nguy hiểm trong cơn giận hung dữ Vì họ dùng chống chúng ta những vũ khí đáng kính, Và vì đam mê của họ, mà người ta lại mang ơn, Muốn ám sát ta bằng thanh sắt thiêng: Loại tính cách giả này ta thấy xuất hiện quá nhiều. Nhưng những người sùng đạo thật lòng thì dễ nhận ra. Thời ta, anh à, phơi ra trước mắt ta Những người có thể làm tấm gương vinh quang. Hãy nhìn Ariston, nhìn Périandre, Oronte, Alcidamas, Polydore, Clitandre; Danh hiệu ấy không ai tranh cãi họ; Họ chẳng phải những kẻ khoe khoang đức hạnh, Ở họ chẳng thấy cái phô trương không chịu nổi, Và lòng sùng đạo của họ nhân hậu, dễ gần: Họ không chê mọi việc làm của ta, Họ thấy trong những lời quở trách ấy quá nhiều kiêu ngạo; Và nhường sự cao giọng ngôn từ cho kẻ khác, Họ quở trách việc của ta bằng chính việc của họ. Vẻ ngoài của điều ác ở họ ít chỗ bám, Và tâm hồn họ nghiêng về nghĩ tốt cho người. Ở họ không bè phái, không mưu mô để theo; Mối bận tâm duy nhất của họ là sống cho tử tế. Họ chẳng bao giờ truy đuổi tội nhân ráo riết, Họ chỉ gắn lòng ghét vào tội lỗi, Và không muốn dùng lòng nhiệt thành quá mức Mà lo cho quyền lợi của trời hơn chính trời muốn. Đó mới là hạng người tôi quý, đó là cách phải cư xử, Đó là gương mà cuối cùng ta phải đặt trước mắt. Người của anh, nói thật, không thuộc kiểu ấy: Anh khen lòng nhiệt thành của ông ta là rất thành thật; Nhưng tôi tin anh bị lóa bởi một vẻ rực rỡ giả. [moliere-tartuffe:6.87] Orgon Ông anh vợ quý hóa của tôi, anh nói hết chưa? [moliere-tartuffe:6.88] Cléante Ông anh vợ quý hóa của tôi, anh nói hết chưa? Hết rồi. [moliere-tartuffe:6.89] Orgon (bỏ đi) Xin cáo từ anh. [moliere-tartuffe:6.90] Cléante Xin cáo từ anh. Xin anh một lời, anh ạ. Thôi bỏ chuyện ấy. Anh biết Valère Đã được anh hứa cho làm rể. [moliere-tartuffe:6.91] Orgon Phải. [moliere-tartuffe:6.92] Cléante Phải. Anh đã định ngày cho mối duyên êm đẹp ấy. [moliere-tartuffe:6.93] Orgon Đúng vậy. [moliere-tartuffe:6.94] Cléante Đúng vậy. Thế sao lại hoãn lễ cưới? [moliere-tartuffe:6.95] Orgon Tôi không biết. [moliere-tartuffe:6.96] Cléante Tôi không biết. Anh có ý nghĩ nào khác trong đầu sao? [moliere-tartuffe:6.97] Orgon Có lẽ. [moliere-tartuffe:6.98] Cléante Có lẽ. Anh muốn bội lời hứa? [moliere-tartuffe:6.99] Orgon Tôi không nói thế. [moliere-tartuffe:6.100] Cléante Tôi không nói thế. Tôi tin chẳng có trở ngại nào Cản anh làm tròn lời hứa. [moliere-tartuffe:6.101] Orgon Tùy. [moliere-tartuffe:6.102] Cléante Tùy. Nói một lời mà cần gì quanh co thế? Valère, về điểm này, đã nhờ tôi đến gặp anh. [moliere-tartuffe:6.103] Orgon Tạ ơn trời! [moliere-tartuffe:6.104] Cléante Tạ ơn trời! Nhưng tôi biết đem gì về báo lại? [moliere-tartuffe:6.105] Orgon Tùy anh. [moliere-tartuffe:6.106] Cléante Tùy anh. Nhưng cần phải Biết ý định của anh. Vậy chúng là gì? [moliere-tartuffe:6.107] Orgon Biết ý định của anh. Vậy chúng là gì? Là làm Điều trời muốn. [moliere-tartuffe:6.108] Cléante Điều trời muốn. Nhưng nói cho nghiêm túc đi. Valère có lời hứa của anh; anh giữ hay không? [moliere-tartuffe:6.109] Orgon Chào anh. [moliere-tartuffe:6.110] Cléante (một mình) Chào anh. Tôi lo cho tình yêu của cậu ấy sẽ gặp tai ương, Và tôi phải báo cho cậu ấy biết mọi chuyện đang xảy ra. [moliere-tartuffe:6.111] Hết hồi một. [moliere-tartuffe:7.1] HỒI II [moliere-tartuffe:7.2] Cảnh 1 [moliere-tartuffe:7.3] Orgon, Mariane. [moliere-tartuffe:7.4] Orgon Mariane! [moliere-tartuffe:7.5] Mariane Mariane! Thưa cha? [moliere-tartuffe:7.6] Orgon Mariane! Thưa cha? Lại đây. Cha có chuyện Cần nói riêng với con. [moliere-tartuffe:7.7] Mariane (nói với Orgon đang nhìn vào một gian buồng nhỏ) Cần nói riêng với con. Cha tìm gì thế? [moliere-tartuffe:7.8] Orgon Cần nói riêng với con. Cha tìm gì thế? Cha xem Có ai ở đó nghe lén được không, Vì cái chỗ nhỏ này rất tiện để rình. Thôi nào, ổn rồi. Mariane, nơi con Cha từ lâu đã thấy một tính khí khá hiền, Và từ lâu con cũng luôn là người cha thương. [moliere-tartuffe:7.9] Mariane Con rất mang ơn tình cha thương con. [moliere-tartuffe:7.10] Orgon Con nói rất hay, con gái; và để xứng với nó, Con chỉ cần lo làm cha vừa lòng. [moliere-tartuffe:7.11] Mariane Đó cũng là điều con đặt niềm vinh dự cao nhất. [moliere-tartuffe:7.12] Orgon Tốt lắm. Con nghĩ sao về Tartuffe, vị khách trong nhà ta? [moliere-tartuffe:7.13] Mariane Con ư? [moliere-tartuffe:7.14] Orgon Con ư? Phải, con. Liệu mà trả lời cho khéo. [moliere-tartuffe:7.15] Mariane Than ôi! về chuyện đó, cha muốn con nói gì con cũng nói. [moliere-tartuffe:7.16] Cảnh 2 [moliere-tartuffe:7.17] Orgon, Mariane, Dorine, khẽ bước vào và đứng sau lưng Orgon, không ai trông thấy. [moliere-tartuffe:7.18] Orgon Nói thế là khôn… Vậy con hãy nói cho cha nghe, con gái, Rằng khắp con người ông, một phẩm giá cao sáng ngời, Rằng ông chạm đến lòng con, và con sẽ mừng vui Khi thấy ông, theo ý cha chọn, thành chồng con đấy. Hả? (Mariane lùi lại, ngạc nhiên.) [moliere-tartuffe:7.19] Mariane Hả? Hả? [moliere-tartuffe:7.20] Orgon Hả? Hả? Sao thế? [moliere-tartuffe:7.21] Mariane Hả? Hả? Sao thế? Cha nói gì ạ? [moliere-tartuffe:7.22] Orgon Hả? Hả? Sao thế? Cha nói gì ạ? Cái gì? [moliere-tartuffe:7.23] Mariane Hả? Hả? Sao thế? Cha nói gì ạ? Cái gì? Con có nghe lầm không? [moliere-tartuffe:7.24] Orgon Sao? [moliere-tartuffe:7.25] Mariane Sao? Cha muốn con nói người nào, thưa cha, Đã chạm đến lòng con, và con sẽ mừng vui Được thấy thành chồng con, theo ý cha chọn? [moliere-tartuffe:7.26] Orgon Tartuffe. [moliere-tartuffe:7.27] Mariane Tartuffe. Không phải đâu, thưa cha, con xin thề. Sao cha bắt con nói điều dối trá như thế? [moliere-tartuffe:7.28] Orgon Nhưng cha muốn điều đó là sự thật; Cha đã quyết định, thế là đủ với con rồi. [moliere-tartuffe:7.29] Mariane Sao! cha muốn, thưa cha?… [moliere-tartuffe:7.30] Orgon Sao! cha muốn, thưa cha?… Phải, cha muốn, con gái, Dùng hôn nhân của con để gắn Tartuffe vào nhà ta. Ông sẽ là chồng con, cha đã quyết thế; (Thấy Dorine.) Còn về ý nguyện của con thì cha… Cô làm gì ở đó? Tính tò mò thúc ép cô mạnh thật, Cô bé, mà đến nghe lén chúng tôi thế này. [moliere-tartuffe:7.31] Dorine Thật tình, tôi chẳng biết tin đồn ấy từ đâu mà có, Do người ta đoán mò hay chỉ tình cờ; Nhưng người ta đã báo tôi tin về cuộc hôn nhân ấy, Và tôi coi đó là chuyện nhảm hoàn toàn. [moliere-tartuffe:7.32] Orgon Sao! chuyện ấy khó tin lắm ư? [moliere-tartuffe:7.33] Dorine Sao! chuyện ấy khó tin lắm ư? Đến nỗi Chính ông nói tôi cũng chẳng tin, thưa ông. [moliere-tartuffe:7.34] Orgon Tôi biết cách làm cô tin. [moliere-tartuffe:7.35] Dorine Vâng! vâng! ông kể chuyện hay quá! [moliere-tartuffe:7.36] Orgon Tôi kể đúng điều chẳng bao lâu nữa sẽ thấy. [moliere-tartuffe:7.37] Dorine Vớ vẩn! [moliere-tartuffe:7.38] Orgon Vớ vẩn! Điều cha nói, con gái, không phải chuyện đùa. [moliere-tartuffe:7.39] Dorine Thôi đi cô, đừng tin ông nhà cô, Ông ấy đùa đấy. [moliere-tartuffe:7.40] Orgon Ông ấy đùa đấy. Tôi bảo cô… [moliere-tartuffe:7.41] Dorine Ông ấy đùa đấy. Tôi bảo cô… Không, ông có làm gì cũng vậy, Chẳng ai tin ông đâu. [moliere-tartuffe:7.42] Orgon Chẳng ai tin ông đâu. Rốt cuộc, cơn giận của tôi… [moliere-tartuffe:7.43] Dorine Thế thì tin ông vậy; mà càng khốn cho ông. Trời ơi! Có lẽ nào, thưa ông, bề ngoài ra dáng người khôn, Lại để bộ râu rậm rì giữa mặt, Mà ông dại đến mức muốn… ? [moliere-tartuffe:7.44] Orgon Mà ông dại đến mức muốn… ? Nghe đây: Cô ở nhà này đã quen thói suồng sã Tôi không ưa chút nào; tôi nói cho cô biết, cô bé. [moliere-tartuffe:7.45] Dorine Ta cứ nói cho yên, đừng giận nhau, thưa ông, tôi xin ông. Ông đùa với thiên hạ đấy à, mà bày ra mưu này? Con gái ông đâu phải món dành cho một kẻ mộ đạo giả hình: Hắn còn khối việc khác phải lo. Với lại, mối thông gia ấy đem lại cho ông được gì? Cớ sao ông có cả gia tài trong tay Mà đi chọn một chàng rể ăn mày?… [moliere-tartuffe:7.46] Orgon Chọn một chàng rể ăn mày?… Im đi. Ông ấy không có gì, Thì phải biết chính vì thế mà người ta phải kính trọng ông ấy. Cảnh nghèo của ông ấy chắc chắn là cảnh nghèo trong sạch; Nó phải nâng ông ấy lên cao hơn mọi vinh hoa, Bởi suy cho cùng ông ấy để mất của cải Chỉ vì quá ít bận tâm đến chuyện trần tục Và quá gắn bó mãnh liệt với những điều vĩnh cửu. Nhưng có tôi giúp, ông ấy sẽ có cách Thoát khỏi cảnh túng thiếu, lấy lại tài sản của mình: Đó là những thái ấp mà cả vùng này nổi tiếng chính đáng; Và dù trông như thế, ông ấy vẫn là một quý tộc chính hiệu. [moliere-tartuffe:7.47] Dorine Phải, chính hắn nói thế; mà thói khoe khoang ấy, Thưa ông, chẳng hợp với lòng đạo đức. Người đã ôm lấy một đời thánh thiện, vô tội Thì không nên rao tên tuổi dòng dõi ầm ĩ đến thế, Và nếp khiêm nhường của người sùng đạo Khó dung được những tiếng huênh hoang của lòng tham vọng này. Kiêu ngạo để làm gì?… Nhưng nói thế ông phật ý: Ta hãy bàn về con người hắn, bỏ chuyện dòng dõi đi. Ông trao một cô gái như cô ấy cho một gã như hắn Mà chẳng thấy áy náy chút nào ư? Ông không phải nghĩ đến lễ nghi thể diện, Và liệu trước hậu quả của mối kết hợp này sao? Ông nên biết rằng người ta đem tiết hạnh con gái ra đánh cược Khi ý thích của nó bị cưỡng lại trong cuộc hôn nhân; Rằng ý định sống làm người đứng đắn trong đó Còn tùy ở phẩm chất của người chồng ta gán cho nó, Và những kẻ mà đi đâu cũng bị người ta chỉ trỏ lên trán vì đeo cặp sừng Thường khiến vợ mình thành đúng như người ta thấy. Suy cho cùng, khó mà giữ được lòng chung thủy Với một số ông chồng đúc theo một khuôn nhất định; Và ai gả con cho một người nó ghét Thì trước trời phải chịu trách nhiệm về lỗi nó phạm. Xin ông nghĩ xem ý định này đẩy ông vào những hiểm họa nào. [moliere-tartuffe:7.48] Orgon Nói thật, tôi mà còn phải học cách sống từ nó! [moliere-tartuffe:7.49] Dorine Ông nghe theo bài học của tôi thì chỉ có hay hơn. [moliere-tartuffe:7.50] Orgon Đừng mất thì giờ, con gái, với mấy chuyện vớ vẩn ấy; Cha biết con cần gì, và cha là cha con. Cha đã hứa gả con cho Valère: Nhưng ngoài chuyện người ta bảo nó hay cờ bạc, Cha còn ngờ nó hơi buông thả nữa; Cha chẳng thấy nó lui tới nhà thờ. [moliere-tartuffe:7.51] Dorine Ông muốn cậu ấy chạy đến đó đúng giờ ông định, Như những kẻ đến đó chỉ để được người ta thấy sao? [moliere-tartuffe:7.52] Orgon Tôi không hỏi ý cô về việc này. Tóm lại, người kia thì với trời là thân thiết nhất đời, Và đó là của cải chẳng gì sánh bằng. Mối hôn nhân này sẽ ban cho con mọi điều con ao ước, Nó sẽ ngọt lịm trong êm ái và vui thú. Hai đứa sẽ sống bên nhau, thủy chung nồng thắm, Như hai đứa trẻ thật thà, như đôi chim gáy: Không bao giờ vướng vào cãi vã khó chịu; Và con muốn làm gì nó cũng được. [moliere-tartuffe:7.53] Dorine Cô ấy ấy à? Cô ấy chỉ biến hắn thành thằng ngốc thôi, tôi bảo đảm. [moliere-tartuffe:7.54] Orgon Này! nói năng gì thế! [moliere-tartuffe:7.55] Dorine Này! nói năng gì thế! Tôi bảo hắn có đúng cái dáng của thằng ngốc bị cắm sừng Và cái uy của hắn, thưa ông, sẽ lấn át Mọi đức hạnh mà con gái ông có. [moliere-tartuffe:7.56] Orgon Thôi đừng ngắt lời tôi nữa, và nhớ mà im đi, Đừng thò mũi vào chỗ chẳng liên quan gì đến cô. [moliere-tartuffe:7.57] Dorine (cô luôn ngắt lời ông vào lúc ông quay đi nói với con gái) Tôi nói chỉ vì lợi ích của ông, thưa ông. [moliere-tartuffe:7.58] Orgon Lo xa quá; im đi, làm ơn. [moliere-tartuffe:7.59] Dorine Nếu người ta không thương ông… [moliere-tartuffe:7.60] Orgon Nếu người ta không thương ông… Tôi không muốn ai thương tôi. [moliere-tartuffe:7.61] Dorine Mà tôi cứ muốn thương ông, thưa ông, dù ông không muốn. [moliere-tartuffe:7.62] Orgon Ái! [moliere-tartuffe:7.63] Dorine Ái! Danh dự của ông tôi quý, tôi không chịu nổi Cảnh ông tự đem mình ra cho thiên hạ chế giễu. [moliere-tartuffe:7.64] Orgon Cô vẫn không chịu im sao? [moliere-tartuffe:7.65] Dorine Cô vẫn không chịu im sao? Để mặc ông kết mối thông gia thế này thì lương tâm tôi không yên. [moliere-tartuffe:7.66] Orgon Cô có câm đi không, đồ rắn độc, những lời nọc độc trơ tráo của cô… ? [moliere-tartuffe:7.67] Dorine Ái chà! ông là người sùng đạo mà nổi nóng ư? [moliere-tartuffe:7.68] Orgon Phải, máu tôi sôi lên vì mấy chuyện nhảm nhí này, Và tôi dứt khoát muốn cô im miệng. [moliere-tartuffe:7.69] Dorine Được. Nhưng tôi không nói, chứ có nghĩ ít hơn đâu. [moliere-tartuffe:7.70] Orgon Cứ nghĩ đi nếu cô thích; nhưng hãy dốc lòng (Quay sang con gái.) Đừng nói với tôi một lời về chuyện ấy, nếu không… Thôi. Là người khôn ngoan, Cha đã cân nhắc kỹ mọi điều. [moliere-tartuffe:7.71] Dorine (nói riêng) Cha đã cân nhắc kỹ mọi điều. Tôi tức điên người Vì không được nói. [moliere-tartuffe:7.72] Orgon Vì không được nói. Tuy chẳng phải công tử bảnh bao, Tartuffe được tạo dáng sao cho… [moliere-tartuffe:7.73] Dorine Tartuffe được tạo dáng sao cho… Phải, cái mõm đẹp chưa! [moliere-tartuffe:7.74] Orgon Đến nỗi, dù con chẳng có chút cảm tình nào Với tất cả những ưu điểm khác… [moliere-tartuffe:7.75] Dorine (nói riêng) Với tất cả những ưu điểm khác… Chà, cô ấy được món hời thật! (Orgon quay về phía Dorine, khoanh tay, nghe và nhìn thẳng vào mặt cô.) Nếu tôi ở vào chỗ cô ấy, chắc chắn chẳng có người đàn ông nào Dám ép tôi cưới mà không bị trả giá; Và tôi sẽ cho hắn thấy, ngay sau ngày cưới, Rằng đàn bà lúc nào cũng sẵn một mối thù để báo. [moliere-tartuffe:7.76] Orgon (với Dorine) Vậy là lời tôi nói chẳng ai thèm để ý? [moliere-tartuffe:7.77] Dorine Ông than phiền gì? Tôi có nói với ông đâu. [moliere-tartuffe:7.78] Orgon Thế cô đang làm gì? [moliere-tartuffe:7.79] Dorine Thế cô đang làm gì? Tôi nói chuyện với chính tôi. [moliere-tartuffe:7.80] Orgon (nói riêng) Hay lắm. Để trị cái xấc xược quá đáng của nó, Tôi phải cho nó một cái tát trái tay. (Ông đứng vào thế sắp tát Dorine, và mỗi lời nói với con gái thì ông quay lại nhìn Dorine, cô đứng thẳng, không nói gì.) Con gái, con phải tán thành ý định của cha… Tin rằng người chồng… mà cha đã biết chọn cho con… (Với Dorine) Sao cô không tự nói chuyện với mình đi? [moliere-tartuffe:7.81] Dorine Sao cô không tự nói chuyện với mình đi? Tôi chẳng có gì để nói với mình. [moliere-tartuffe:7.82] Orgon Thêm một lời nhỏ nữa thôi. [moliere-tartuffe:7.83] Dorine Thêm một lời nhỏ nữa thôi. Tôi thì không thích. [moliere-tartuffe:7.84] Orgon Quả thật, tôi đang rình cô đấy. [moliere-tartuffe:7.85] Dorine Quả thật, tôi đang rình cô đấy. Chắc phải là đứa ngốc nào đó, thật tình!… [moliere-tartuffe:7.86] Orgon Tóm lại, con gái, phải trả bằng sự vâng lời; Và tỏ ra hoàn toàn nể trọng sự lựa chọn của cha. [moliere-tartuffe:7.87] Dorine (chạy trốn) Tôi mà lấy một ông chồng như thế thì cười chết. [moliere-tartuffe:7.88] Orgon (sau khi hụt cú tát Dorine) Con gái, con có một con ôn dịch bên mình, Mà cha, nói không phạm tội, thì không sống nổi với nó nữa. Giờ cha thấy mình không đủ sức nói tiếp; Những lời xấc xược của nó đã đốt đầu cha thành lửa, Cha đi hóng gió cho tỉnh lại một chút. [moliere-tartuffe:7.89] Cảnh 3 [moliere-tartuffe:7.90] Dorine, Mariane. [moliere-tartuffe:7.91] Dorine Cô mất tiếng rồi sao, nói tôi nghe? Hay tôi phải đóng vai của cô trong chuyện này? Để người ta đưa ra một kế hoạch điên rồ Mà cô không đáp lại lấy nửa lời! [moliere-tartuffe:7.92] Mariane Trước một người cha độc đoán, cô muốn tôi làm gì? [moliere-tartuffe:7.93] Dorine Làm điều cần làm để chặn lời đe dọa ấy. [moliere-tartuffe:7.94] Mariane Gì cơ? [moliere-tartuffe:7.95] Dorine Gì cơ? Nói với ông rằng không ai yêu thay cho người khác được; Rằng cô lấy chồng vì cô, không phải vì ông; Rằng cô là người mà cả chuyện này xoay quanh, Nên chính cô, không phải ông, mới là người chồng phải làm vừa lòng, Và nếu ông thấy Tartuffe quyến rũ đến thế, Thì ông cứ cưới hắn, chẳng ai cản. [moliere-tartuffe:7.96] Mariane Một người cha, tôi thú thật, có quyền uy trên con gái đến mức Tôi chưa bao giờ đủ sức nói một lời. [moliere-tartuffe:7.97] Dorine Nhưng ta hãy bàn cho ra lẽ. Valère đã ngỏ lời với cô: Cô yêu cậu ấy hay không yêu, xin cô nói tôi nghe? [moliere-tartuffe:7.98] Mariane Ôi! Cô bất công với tình yêu của tôi biết bao, Dorine! Cô lại đi hỏi tôi câu ấy ư? Chẳng phải tôi đã mở lòng với cô cả trăm lần về chuyện này? Chẳng lẽ cô không biết tôi say mê anh ấy đến đâu? [moliere-tartuffe:7.99] Dorine Tôi biết đâu lòng cô đã nói qua miệng, Và người yêu ấy có thật làm cô động lòng không? [moliere-tartuffe:7.100] Mariane Cô nghi ngờ là làm tôi oan lắm, Dorine; Tình cảm thật của tôi đã lộ ra quá rõ. [moliere-tartuffe:7.101] Dorine Tóm lại, cô yêu cậu ấy thật? [moliere-tartuffe:7.102] Mariane Tóm lại, cô yêu cậu ấy thật? Phải, tha thiết lắm. [moliere-tartuffe:7.103] Dorine Và, xem chừng, cậu ấy cũng yêu cô như thế? [moliere-tartuffe:7.104] Mariane Tôi tin vậy. [moliere-tartuffe:7.105] Dorine Tôi tin vậy. Và cả hai cùng cháy bỏng như nhau Mong được nên duyên vợ chồng? [moliere-tartuffe:7.106] Mariane Mong được nên duyên vợ chồng? Chắc chắn rồi. [moliere-tartuffe:7.107] Dorine Còn cuộc hôn nhân kia thì cô trông đợi gì? [moliere-tartuffe:7.108] Mariane Tự tìm cái chết, nếu người ta cưỡng ép tôi. [moliere-tartuffe:7.109] Dorine Hay lắm. Cái đường thoát ấy tôi chưa nghĩ tới; Cô chỉ cần chết là thoát cảnh khó. Thuốc chữa ấy chắc chắn là thần diệu. Tôi tức điên Mỗi lần nghe người ta nói kiểu đó. [moliere-tartuffe:7.110] Mariane Trời ơi! Dorine, sao cô cáu kỉnh thế! Cô chẳng thương xót nỗi đau của người ta chút nào. [moliere-tartuffe:7.111] Dorine Tôi không thương người nói chuyện vớ vẩn, Và gặp việc thì mềm yếu như cô. [moliere-tartuffe:7.112] Mariane Nhưng cô muốn tôi làm sao? Nếu tôi nhút nhát… [moliere-tartuffe:7.113] Dorine Nhưng tình yêu trong lòng thì đòi sự vững vàng. [moliere-tartuffe:7.114] Mariane Thế tôi chẳng giữ vững vì ngọn lửa của Valère sao? Chẳng phải anh ấy mới là người phải xin tôi từ tay cha tôi sao? [moliere-tartuffe:7.115] Dorine Nhưng sao! Nếu cha cô là kẻ cục cằn chính hiệu, Mê Tartuffe của ông ấy đến phát cuồng Và bội lời hứa ông đã định, Thì lỗi có đổ lên đầu người yêu cô được không? [moliere-tartuffe:7.116] Mariane Nhưng nếu tôi từ chối cứng rắn, khinh bỉ ra mặt, Chẳng phải tôi để lộ một trái tim quá si mê trong lựa chọn của mình sao? Dù anh ấy sáng giá đến đâu, vì anh ấy tôi có dám bước ra Khỏi sự e lệ của phái nữ và bổn phận của người con gái? Mà cô muốn tình yêu của tôi phơi bày ra trước thiên hạ… ? [moliere-tartuffe:7.117] Dorine Không, không, tôi chẳng muốn gì cả. Tôi thấy cô muốn Làm vợ ông Tartuffe, và nghĩ lại, tôi Sai khi cản cô khỏi mối thông gia như thế. Tôi có lý do gì mà ngăn trở điều cô mong? Mối này tự nó đã rất lợi. Ông Tartuffe! chà chà! đưa ra thế đâu phải chuyện tầm thường? Quả thật, ông Tartuffe, nghĩ cho kỹ, Đâu phải hạng người, không, mà ai muốn coi thường cũng được; Và được làm một nửa của ông ta là phúc không nhỏ, Ai ai cũng đã đội cho ông vòng vinh quang; Ở quê nhà ông là dòng quý tộc, hình dong khá; Tai ông đỏ, nước da hồng hào tươi tắn: Cô sẽ sống mãn nguyện quá với một ông chồng như thế. [moliere-tartuffe:7.118] Mariane Trời ơi!… [moliere-tartuffe:7.119] Dorine Trời ơi!… Cô sẽ vui sướng biết bao trong lòng Khi thấy mình là vợ của một ông chồng đẹp đến thế! [moliere-tartuffe:7.120] Mariane Ôi! thôi đi, tôi xin cô, đừng nói kiểu ấy nữa; Hãy giúp tôi một tay chống lại cuộc hôn nhân này. Xong rồi, tôi đầu hàng, tôi sẵn sàng làm mọi điều. [moliere-tartuffe:7.121] Dorine Không, con gái phải vâng lời cha, Dù ông gả cho nó một con khỉ làm chồng. Số cô tốt lắm: cô than phiền gì? Cô sẽ đi xe ngựa chung đến cái thị trấn nhỏ của ông ta, Nơi chú bác anh em họ nhiều vô kể, Và cô sẽ rất thích chuyện trò với họ. Trước hết người ta sẽ mời cô đến chỗ giới thượng lưu. Để chào đón, cô sẽ đi thăm Bà quan tòa và bà thu thuế, Họ sẽ ban cho cô vinh dự một chiếc ghế xếp. Ở đó, dịp lễ hội hóa trang, cô có thể mong Có khiêu vũ và đại nhạc đoàn, nghĩa là hai cây kèn túi, Và đôi khi Fagotin, cùng các tích múa rối; Nếu chồng cô… [moliere-tartuffe:7.122] Mariane Nếu chồng cô… Ôi! cô làm tôi chết mất! Thay vì thế, hãy nghĩ đến cứu tôi bằng lời khuyên của cô. [moliere-tartuffe:7.123] Dorine Tôi chỉ là kẻ hầu của cô thôi. [moliere-tartuffe:7.124] Mariane Tôi chỉ là kẻ hầu của cô thôi. Này, Dorine, làm ơn mà… [moliere-tartuffe:7.125] Dorine Để phạt cô, chuyện này phải cứ thế mà xảy ra. [moliere-tartuffe:7.126] Mariane Cô bé tội nghiệp của tôi! [moliere-tartuffe:7.127] Dorine Cô bé tội nghiệp của tôi! Không. [moliere-tartuffe:7.128] Mariane Cô bé tội nghiệp của tôi! Không. Nếu những mong ước tôi nói ra… [moliere-tartuffe:7.129] Dorine Không đâu. Tartuffe đúng là người dành cho cô, cô sẽ được nếm mùi. [moliere-tartuffe:7.130] Mariane Cô biết tôi luôn tin cậy ở cô: Hãy giúp tôi… [moliere-tartuffe:7.131] Dorine Hãy giúp tôi… Không đâu, cô sẽ bị Tartuffe hóa cho mà xem, thật đấy. [moliere-tartuffe:7.132] Mariane Thôi vậy! nếu số phận tôi chẳng làm cô động lòng, Từ nay cứ để tôi chìm hẳn trong tuyệt vọng: Chính nó sẽ cho lòng tôi sức giúp; Và tôi biết thuốc chữa chắc chắn cho nỗi khổ của mình. (Cô muốn bỏ đi.) [moliere-tartuffe:7.133] Dorine Này, này, quay lại đi. Tôi hết giận rồi. Dù sao đi nữa, cũng phải thương cô. [moliere-tartuffe:7.134] Mariane Cô biết không, nếu họ bắt tôi chịu cực hình tàn nhẫn ấy, Tôi nói cho cô hay, Dorine, tôi sẽ phải chết. [moliere-tartuffe:7.135] Dorine Đừng tự dằn vặt. Người ta có thể khéo léo Ngăn… Nhưng Valère, người yêu cô, đến kìa. [moliere-tartuffe:7.136] Cảnh 4 [moliere-tartuffe:7.137] Valère, Mariane, Dorine. [moliere-tartuffe:7.138] Valère Người ta vừa đồn một tin, thưa cô, Mà tôi chưa hay, và chắc chắn là tin hay lắm. [moliere-tartuffe:7.139] Mariane Gì cơ? [moliere-tartuffe:7.140] Valère Gì cơ? Rằng cô sẽ lấy Tartuffe. [moliere-tartuffe:7.141] Mariane Gì cơ? Rằng cô sẽ lấy Tartuffe. Đúng là Cha tôi đã đặt ý định ấy vào đầu. [moliere-tartuffe:7.142] Valère Cha cô, thưa cô… [moliere-tartuffe:7.143] Mariane Cha cô, thưa cô… Đã đổi ý định: Chính ông vừa nêu chuyện ấy với tôi. [moliere-tartuffe:7.144] Valère Gì! nghiêm túc sao? [moliere-tartuffe:7.145] Mariane Gì! nghiêm túc sao? Phải, nghiêm túc. Ông đã công khai tuyên bố ủng hộ cuộc hôn nhân này. [moliere-tartuffe:7.146] Valère Vậy ý định mà lòng cô dừng lại là gì, Thưa cô? [moliere-tartuffe:7.147] Mariane Thưa cô? Tôi không biết. [moliere-tartuffe:7.148] Valère Thưa cô? Tôi không biết. Câu trả lời thật hay. Cô không biết? [moliere-tartuffe:7.149] Mariane Cô không biết? Không. [moliere-tartuffe:7.150] Valère Cô không biết? Không. Không? [moliere-tartuffe:7.151] Mariane Cô không biết? Không. Không? Anh khuyên tôi thế nào? [moliere-tartuffe:7.152] Valère Tôi khuyên cô lấy ông chồng ấy. [moliere-tartuffe:7.153] Mariane Anh khuyên tôi như thế ư? [moliere-tartuffe:7.154] Valère Anh khuyên tôi như thế ư? Phải. [moliere-tartuffe:7.155] Mariane Anh khuyên tôi như thế ư? Phải. Thật lòng sao? [moliere-tartuffe:7.156] Valère Anh khuyên tôi như thế ư? Phải. Thật lòng sao? Dĩ nhiên. Lựa chọn ấy vẻ vang, đáng để người ta nghe lời. [moliere-tartuffe:7.157] Mariane Thôi được, đó là lời khuyên, thưa anh, tôi xin nhận. [moliere-tartuffe:7.158] Valère Tôi tin cô sẽ chẳng khó nhọc gì mà theo. [moliere-tartuffe:7.159] Mariane Không khó hơn lòng anh khi đưa ra lời khuyên. [moliere-tartuffe:7.160] Valère Tôi đưa lời khuyên ấy để làm cô vừa lòng, thưa cô. [moliere-tartuffe:7.161] Mariane Còn tôi, tôi sẽ theo để làm anh vui. [moliere-tartuffe:7.162] Dorine (lui vào cuối sân khấu) Để xem chuyện này sẽ ra sao. [moliere-tartuffe:7.163] Valère Thế là người ta yêu nhau như vậy ư? Và đó là lừa dối, Khi cô… [moliere-tartuffe:7.164] Mariane Khi cô… Đừng nói chuyện ấy nữa, tôi xin anh. Anh đã nói thẳng với tôi rằng tôi nên nhận Người mà họ muốn đem đến làm chồng tôi, Và tôi tuyên bố rằng tôi định làm như thế, Vì anh cho tôi lời khuyên bổ ích. [moliere-tartuffe:7.165] Valère Đừng lấy ý định của tôi mà bào chữa. Cô đã quyết định xong rồi từ trước; Và cô vớ lấy một cái cớ phù phiếm Để cho phép mình thất hứa. [moliere-tartuffe:7.166] Mariane Đúng, nói hay lắm. [moliere-tartuffe:7.167] Valère Đúng, nói hay lắm. Chắc chắn; và lòng cô Chưa bao giờ có tình yêu thật với tôi. [moliere-tartuffe:7.168] Mariane Than ôi! anh cứ việc nghĩ như thế. [moliere-tartuffe:7.169] Valère Phải, phải, tôi cứ việc: nhưng lòng tôi bị xúc phạm Biết đâu sẽ đi trước cô trong ý định như thế; Và tôi biết mang lời nguyện lẫn bàn tay mình đến đâu. [moliere-tartuffe:7.170] Mariane Ôi! tôi chẳng nghi ngờ gì; và những nhiệt tình mà Công trạng gây nên… [moliere-tartuffe:7.171] Valère Công trạng gây nên… Trời ơi! đừng nhắc công trạng nữa. Tôi chẳng có bao nhiêu, và cô làm chứng cho điều ấy. Nhưng tôi hy vọng ở lòng tốt mà một người khác sẽ dành cho tôi: Và tôi biết có người, lòng rộng mở đón tôi lui về, Sẽ vui lòng bù đắp mất mát của tôi mà không hổ thẹn. [moliere-tartuffe:7.172] Mariane Mất mát chẳng lớn, và với sự đổi thay ấy Anh sẽ khuây khỏa khá dễ dàng. [moliere-tartuffe:7.173] Valère Tôi sẽ cố hết sức, cô cứ tin. Một trái tim quên ta là việc liên quan đến danh dự ta; Ta cũng phải dồn hết tâm sức để quên nó; Nếu không làm được, ít ra phải giả vờ. Và sự hèn nhát này không bao giờ được tha thứ, Là tỏ tình yêu với kẻ bỏ rơi mình. [moliere-tartuffe:7.174] Mariane Tình cảm ấy chắc chắn cao quý và thanh cao. [moliere-tartuffe:7.175] Valère Tốt lắm; và ai cũng phải tán thành. Sao! cô muốn mãi mãi trong lòng tôi Còn giữ cho cô ngọn lửa nồng nàn của tôi, Và nhìn cô, ngay trước mắt, sang tay kẻ khác, Mà không đem gửi nơi khác một trái tim mà cô chẳng cần ư? [moliere-tartuffe:7.176] Mariane Trái lại; với tôi, đó chính là điều tôi mong; Và tôi ước gì việc ấy đã xong. [moliere-tartuffe:7.177] Valère Cô ước thế ư? [moliere-tartuffe:7.178] Mariane Cô ước thế ư? Phải. [moliere-tartuffe:7.179] Valère Cô ước thế ư? Phải. Thế là đủ xúc phạm tôi, Thưa cô; và ngay bây giờ tôi sẽ làm cô vừa lòng. (Anh bước một bước toan đi.) [moliere-tartuffe:7.180] Mariane Tốt lắm. [moliere-tartuffe:7.181] Valère (quay lại) Tốt lắm. Ít nhất xin nhớ cho, chính cô Đã ép lòng tôi gắng sức đến cùng cực này. [moliere-tartuffe:7.182] Mariane Vâng. [moliere-tartuffe:7.183] Valère (lại quay lại) Vâng. Và ý định mà lòng tôi nghĩ ra Chẳng là gì ngoài theo gương cô. [moliere-tartuffe:7.184] Mariane Chẳng là gì ngoài theo gương cô. Theo gương tôi, thì cứ thế. [moliere-tartuffe:7.185] Valère (đi ra) Đủ rồi: cô sẽ được chiều đúng lúc. [moliere-tartuffe:7.186] Mariane Càng tốt. [moliere-tartuffe:7.187] Valère (lại quay lại) Càng tốt. Cô thấy tôi đây: lần cuối trong đời. [moliere-tartuffe:7.188] Mariane Thế thì tốt! [moliere-tartuffe:7.189] Valère (đi, và khi đến gần cửa thì quay lại) Thế thì tốt. Hả? [moliere-tartuffe:7.190] Mariane Thế thì tốt. Hả? Gì? [moliere-tartuffe:7.191] Valère Thế thì tốt. Hả? Gì? Chẳng phải cô gọi tôi sao? [moliere-tartuffe:7.192] Mariane Tôi ư? Anh mơ rồi. [moliere-tartuffe:7.193] Valère Tôi ư? Anh mơ rồi. Thế thì tôi lại bước tiếp đây. Xin từ biệt, thưa cô. (Anh đi chậm rãi.) [moliere-tartuffe:7.194] Mariane Xin từ biệt, thưa cô. Xin từ biệt, thưa anh. [moliere-tartuffe:7.195] Dorine (với Mariane) Xin từ biệt, thưa cô. Xin từ biệt, thưa anh. Còn tôi, tôi nghĩ Cô mất trí vì cái trò điên rồ này: Và tôi để hai người cãi nhau tới cùng, Để xem rốt cuộc chuyện sẽ đi tới đâu. Này! cậu Valère. (Cô giữ Valère lại bằng cánh tay.) [moliere-tartuffe:7.196] Valère (giả vờ cưỡng lại) Này! cậu Valère. Hả! cô muốn gì, Dorine? [moliere-tartuffe:7.197] Dorine Lại đây. [moliere-tartuffe:7.198] Valère Lại đây. Không, không, cơn tức giận đang chế ngự tôi. Đừng cản tôi khỏi điều cô ấy đã muốn. [moliere-tartuffe:7.199] Dorine Dừng lại. [moliere-tartuffe:7.200] Valère Dừng lại. Không, cô thấy đó, chuyện đã quyết rồi. [moliere-tartuffe:7.201] Dorine Ôi! [moliere-tartuffe:7.202] Mariane (nói riêng) Ôi! Anh ấy khổ khi thấy tôi, có mặt tôi là anh ấy bỏ đi, Tôi nên nhường chỗ cho anh ấy thì hơn. [moliere-tartuffe:7.203] Dorine (bỏ Valère, chạy tới Mariane) Giờ đến cô! Cô chạy đi đâu? [moliere-tartuffe:7.204] Mariane Giờ đến cô! Cô chạy đi đâu? Buông tôi ra. [moliere-tartuffe:7.205] Dorine Giờ đến cô! Cô chạy đi đâu? Để tôi. Phải quay lại. [moliere-tartuffe:7.206] Mariane Không, không, Dorine; cô giữ tôi cũng vô ích. [moliere-tartuffe:7.207] Valère (nói riêng) Tôi thấy rõ nhìn thấy tôi là cực hình với cô ấy; Và chắc chắn tốt hơn là tôi giải thoát cho cô ấy. [moliere-tartuffe:7.208] Dorine (bỏ Mariane, chạy tới Valère) Lại nữa? Quỷ bắt cậu đi! Phải, tôi muốn thế! Thôi trò trẻ con ấy đi; lại đây cả hai. (Cô nắm tay Valère và Mariane, kéo họ về.) [moliere-tartuffe:7.209] Valère (với Dorine) Nhưng cô định làm gì? [moliere-tartuffe:7.210] Mariane (với Dorine) Nhưng cô định làm gì? Cô muốn làm gì thế? [moliere-tartuffe:7.211] Dorine Cho hai người làm lành, và gỡ hai người ra khỏi chuyện. (Với Valère.) Cậu điên sao mà gây chuyện thế? [moliere-tartuffe:7.212] Valère Cô không nghe cô ấy nói với tôi thế nào sao? [moliere-tartuffe:7.213] Dorine Còn cô, cô điên sao mà nổi nóng thế? [moliere-tartuffe:7.214] Mariane Cô không thấy sự việc, và anh ấy đối xử với tôi thế nào sao? [moliere-tartuffe:7.215] Dorine (với Valère) Dại cả hai bên. Cô ấy chẳng có nỗi lo nào khác Ngoài việc giữ mình cho cậu, tôi làm chứng được. Với Mariane. Cậu ấy chỉ yêu mình cô, chẳng mong gì khác Hơn làm chồng cô; tôi lấy mạng sống ra bảo đảm. [moliere-tartuffe:7.216] Mariane (với Valère) Vậy sao anh lại cho tôi lời khuyên như thế? [moliere-tartuffe:7.217] Valère (với Mariane) Vậy sao cô lại hỏi tôi lời khuyên về một chuyện như thế? [moliere-tartuffe:7.218] Dorine Hai người điên cả. Nào, đưa tay ra, mỗi người. (Với Valère) Nào, cậu. [moliere-tartuffe:7.219] Valère (đưa tay cho Dorine) Nào, cậu. Tay tôi để làm gì? [moliere-tartuffe:7.220] Dorine (với Mariane) Nào, cậu. Tay tôi để làm gì? Thôi đi! tay cô đây này. [moliere-tartuffe:7.221] Mariane (cũng đưa tay) Tất cả những cái này có ích gì? [moliere-tartuffe:7.222] Dorine Tất cả những cái này có ích gì? Trời ơi! mau, lại gần. Hai người yêu nhau hơn hai người tưởng. (Valère và Mariane nắm tay nhau một lúc mà không nhìn nhau.) [moliere-tartuffe:7.223] Valère (quay sang Mariane) Nhưng em đừng làm mọi việc một cách miễn cưỡng thế; Hãy nhìn anh một chút mà đừng chút oán ghét. (Mariane quay về phía Valère, mỉm cười với anh.) [moliere-tartuffe:7.224] Dorine Nói thật, những kẻ yêu nhau đúng là điên! [moliere-tartuffe:7.225] Valère (với Mariane) Này! Chẳng phải anh có cớ trách em sao? Mà, nói không dối, chẳng phải em ác sao, Khi thích nói với anh một điều làm anh đau lòng? [moliere-tartuffe:7.226] Mariane Nhưng anh, chẳng phải anh là người bạc bẽo nhất… [moliere-tartuffe:7.227] Dorine Để dịp khác hẵng cãi nhau chuyện ấy, Giờ lo gỡ cho được cuộc hôn nhân tai hại này. [moliere-tartuffe:7.228] Mariane Vậy cô nói đi, phải giở những mưu kế nào? [moliere-tartuffe:7.229] Dorine Chúng ta sẽ cho đủ mọi mưu kế cùng ra tay. (Với Mariane.) Cha cô chỉ nói đùa thôi, Cha cô chỉ nói đùa thôi,(Với Valère.) Cha cô chỉ nói đùa thôi, toàn chuyện hão. (Với Mariane.) Nhưng phần cô, trước cơn điên rồ của ông, Tốt hơn cứ gật đầu ngoan ngoãn, làm ra vẻ xuôi lòng, Để khi có biến, cô dễ bề Kéo dài cuộc hôn nhân người ta bày ra. Câu được giờ nào, việc gì cũng chữa xong. Lúc thì cô viện cớ một cơn bệnh Ập đến bất ngờ, đòi phải hoãn; Lúc thì cô viện cớ điềm gở: Gặp phải người chết dọc đường, Làm vỡ cái gương, hay mơ thấy nước đục; Mà hay nhất là ngoài hắn ra, Chẳng ai ép cô được, nếu cô chưa gật. Nhưng muốn cho trót lọt, tôi thấy nên Đừng để ai bắt gặp hai người đang trò chuyện. (Với Valère.) Cậu đi đi; mau nhờ bạn bè giúp sức, Để người ta giữ đúng lời đã hứa. Chúng tôi sẽ khơi lại sức cậu Damis, anh trai cô, Và kéo bà vợ kế về phe mình. Chào cậu. [moliere-tartuffe:7.230] Valère (nói với Mariane) Chào em. Dù tất cả chúng ta có dốc sức đến đâu, Hy vọng lớn nhất của anh, nói thật, là ở em. [moliere-tartuffe:7.231] Mariane (nói với Valère) Em không dám bảo đảm ý muốn của cha; Nhưng em sẽ không thuộc về ai ngoài anh Valère. [moliere-tartuffe:7.232] Valère Em làm anh vui sướng biết bao! và dù có kẻ nào dám… [moliere-tartuffe:7.233] Dorine Ôi! tình nhân với nhau thì chẳng bao giờ chán chuyện tía lia. Đi đi, tôi bảo. [moliere-tartuffe:7.234] Valère (bước một bước rồi quay lại) Đi đi, tôi bảo. Nhưng mà… [moliere-tartuffe:7.235] Dorine Đi đi, tôi bảo. Nhưng mà… Cậu lắm chuyện thật! Cậu đi lối này, còn cô đi lối kia. (Dorine đẩy mỗi người một vai, buộc họ phải rời nhau.) [moliere-tartuffe:7.236] Hết hồi hai. [moliere-tartuffe:8.1] HỒI III [moliere-tartuffe:8.2] Cảnh 1 [moliere-tartuffe:8.3] Damis, Dorine. [moliere-tartuffe:8.4] Damis Mặc cho sét đánh chết tôi ngay bây giờ, Mặc cho thiên hạ gọi tôi là đồ hèn hạ nhất đời, Nếu có nể nang hay quyền thế nào cản nổi, Và nếu tôi không làm một vố liều theo ý mình! [moliere-tartuffe:8.5] Dorine Xin cậu nguôi bớt cơn nóng nảy ấy: Cha cậu mới chỉ nói chơi vậy thôi. Điều người ta bàn đâu phải cái nào cũng làm; Từ dự định tới việc làm, đường còn dài lắm. [moliere-tartuffe:8.6] Damis Tôi phải chặn những mưu mô của thằng ngốc tự phụ ấy, Và thì thầm vào tai hắn đôi lời. [moliere-tartuffe:8.7] Dorine Ấy! từ từ! với hắn cũng như với cha cậu, Cứ để bà vợ kế của cậu ra tay lo liệu. Bà có chút thế lực trên lòng Tartuffe, Bà nói gì hắn cũng chiều theo, Biết đâu hắn còn mềm lòng với bà nữa. Ước gì đúng thế! Thế thì tuyệt biết mấy. Thôi, vì quyền lợi cậu, bà phải mời hắn xuống: Về cuộc hôn nhân làm cậu rối ruột, bà muốn dò hắn, Biết ý hắn ra sao, và cho hắn hay Hắn sẽ gây ra những xích mích khó chịu thế nào, Nếu hắn nuôi chút hy vọng vào ý đồ ấy. Gã hầu của hắn bảo hắn đang cầu nguyện, tôi chưa gặp được; Nhưng gã nói hắn sắp xuống rồi. Vậy xin cậu đi đi, để tôi đứng đợi. [moliere-tartuffe:8.8] Damis Tôi có thể có mặt trong suốt cuộc trò chuyện này. [moliere-tartuffe:8.9] Dorine Không. Họ phải ở riêng với nhau. [moliere-tartuffe:8.10] Damis Không. Họ phải ở riêng với nhau. Tôi sẽ không nói gì với hắn. [moliere-tartuffe:8.11] Dorine Cậu đùa chắc: ai chẳng biết những cơn nổi nóng quen thuộc của cậu; Và đó chính là cách chắc chắn để làm hỏng việc. Đi đi. [moliere-tartuffe:8.12] Damis Đi đi. Không; tôi muốn xem mà không nổi giận. [moliere-tartuffe:8.13] Dorine Cậu phiền quá! Hắn tới rồi. Cậu lánh đi. Damis đi trốn vào một cái buồng ở cuối sân khấu. [moliere-tartuffe:8.14] Cảnh 2 [moliere-tartuffe:8.15] Tartuffe, Laurent, Dorine. [moliere-tartuffe:8.16] Tartuffe (nói khẽ với gã hầu đang ở trong nhà, ngay khi thấy Dorine) Laurent, cất cái áo thô nhám cùng roi sám hối của tôi, Và cầu cho trời luôn soi sáng cho anh. Nếu có ai tới tìm, tôi đi chia cho tù nhân Số tiền bố thí tôi đang có. [moliere-tartuffe:8.17] Dorine (nói riêng) Giả bộ làm sao, khoác lác làm sao! [moliere-tartuffe:8.18] Tartuffe Cô muốn gì? [moliere-tartuffe:8.19] Dorine Cô muốn gì? Nói với ông… [moliere-tartuffe:8.20] Tartuffe (rút khăn tay trong túi ra) Cô muốn gì? Nói với ông… Ôi, lạy Chúa! xin cô, Trước khi nói, hãy cầm lấy cái khăn này. [moliere-tartuffe:8.21] Dorine Sao cơ! [moliere-tartuffe:8.22] Tartuffe Sao cơ? Che cái ngực ấy đi, tôi không chịu nổi khi nhìn thấy. Những cảnh như thế làm thương tổn linh hồn, Và gợi lên những ý nghĩ tội lỗi. [moliere-tartuffe:8.23] Dorine Vậy ông yếu lòng trước cám dỗ lắm; Xác thịt tác động lên giác quan ông ghê nhỉ! Quả thật tôi chẳng hiểu hơi nóng nào bốc lên người ông: Còn tôi thì đâu có dễ thèm thuồng thế: Dù thấy ông trần như nhộng từ đầu đến chân, Cả tấm da ông cũng chẳng làm tôi xiêu lòng. [moliere-tartuffe:8.24] Tartuffe Hãy giữ chút khiêm nhường trong lời nói, Không thì tôi bỏ cô ngay tại chỗ. [moliere-tartuffe:8.25] Dorine Không, không, chính tôi sẽ để ông yên, Tôi chỉ cần nói với ông đôi lời. Bà nhà sắp xuống gian phòng thấp này, Và xin ông ban cho bà ơn trò chuyện một lát. [moliere-tartuffe:8.26] Tartuffe Than ôi! rất sẵn lòng. [moliere-tartuffe:8.27] Dorine (nói riêng) Than ôi! rất sẵn lòng. Hắn dịu xuống nhanh chưa kìa! Thật tình, tôi vẫn giữ nguyên những điều tôi đã nói. [moliere-tartuffe:8.28] Tartuffe Bà sắp đến chưa? [moliere-tartuffe:8.29] Dorine Bà sắp đến chưa? Hình như tôi nghe tiếng bà. Phải, chính bà đấy, tôi để hai người ở lại với nhau. [moliere-tartuffe:8.30] Cảnh 3 [moliere-tartuffe:8.31] Elmire, Tartuffe. [moliere-tartuffe:8.32] Tartuffe Cầu trời, bằng lòng nhân từ trọn vẹn của Ngài, Ban cho phu nhân hồn xác mãi mãi bình an, Và ban phúc cho tháng ngày phu nhân như mong ước Của kẻ khiêm hạ nhất trong những người được tình yêu Ngài soi dẫn! [moliere-tartuffe:8.33] Elmire Tôi rất mang ơn lời chúc đạo đức ấy. Nhưng ta lấy ghế ngồi cho thoải mái hơn. [moliere-tartuffe:8.34] Tartuffe (ngồi) Bệnh của phu nhân đã đỡ được bao nhiêu rồi? [moliere-tartuffe:8.35] Elmire (ngồi) Khỏe lắm; và cơn sốt ấy sớm buông tha tôi. [moliere-tartuffe:8.36] Tartuffe Lời cầu nguyện của tôi chẳng đủ công trạng Để xin được ân huệ từ trên cao ấy: Nhưng tôi chưa từng dâng trời lời khẩn cầu sùng đạo nào Mà không nhắm vào việc phu nhân bình phục. [moliere-tartuffe:8.37] Elmire Lòng nhiệt thành của ông lo cho tôi quá mức rồi. [moliere-tartuffe:8.38] Tartuffe Sức khỏe quý giá của phu nhân, quý mấy cũng chưa vừa; Và để nó trở lại, tôi sẵn lòng đổi bằng sức khỏe của tôi. [moliere-tartuffe:8.39] Elmire Thế là đẩy lòng bác ái Kitô đi rất xa; Và tôi mang ơn ông nhiều vì những lòng tốt ấy. [moliere-tartuffe:8.40] Tartuffe Tôi làm cho phu nhân còn ít hơn những gì phu nhân xứng đáng. [moliere-tartuffe:8.41] Elmire Tôi muốn nói riêng với ông về một việc, Và rất mừng vì ở đây không ai rình xem chúng ta. [moliere-tartuffe:8.42] Tartuffe Tôi cũng mừng như vậy; và chắc chắn, thưa phu nhân, Thật ngọt ngào khi được ở riêng bên phu nhân. Đó là dịp tôi từng cầu xin trời, Mà đến giờ Ngài vẫn chưa ban. [moliere-tartuffe:8.43] Elmire Phần tôi, điều tôi muốn là một cuộc trò chuyện Trong đó ông mở hết lòng ra, không giấu tôi điều gì. Damis, không lộ mình, hé cánh cửa buồng nơi cậu đã lui vào để nghe cuộc trò chuyện. [moliere-tartuffe:8.44] Tartuffe Và tôi cũng chỉ mong, như một ân huệ riêng, Phơi trọn tâm hồn mình trước mắt phu nhân, Và thề rằng những lời ầm ĩ tôi đã gây ra Về các cuộc viếng thăm sắc đẹp phu nhân tiếp ở đây Không hề sinh từ chút oán ghét nào với phu nhân, Mà đúng hơn từ một cơn nhiệt thành lôi cuốn tôi, Và từ một động lực thuần khiết… [moliere-tartuffe:8.45] Elmire Và từ một động lực thuần khiết… Tôi cũng hiểu như vậy, Và tin rằng chính phần rỗi của tôi làm ông bận tâm. [moliere-tartuffe:8.46] Tartuffe (nắm tay Elmire, siết các ngón tay bà) Vâng, thưa phu nhân, chắc chắn rồi, và nhiệt tâm của tôi lớn đến nỗi… [moliere-tartuffe:8.47] Elmire Ối! ông siết tôi đau quá. [moliere-tartuffe:8.48] Tartuffe Ối! ông siết tôi đau quá. Đó là vì nhiệt tâm quá mức. Tôi chưa từng có ý làm phu nhân đau theo cách nào khác, Mà tôi thà… (Ông đặt tay lên đầu gối Elmire.) [moliere-tartuffe:8.49] Elmire Mà tôi thà… Tay ông làm gì ở đó? [moliere-tartuffe:8.50] Tartuffe Tôi sờ áo phu nhân: vải mềm quá. [moliere-tartuffe:8.51] Elmire Ôi! xin ông thôi đi, tôi nhột lắm. (Elmire lùi ghế ra, Tartuffe xích ghế lại gần bà.) [moliere-tartuffe:8.52] Tartuffe (mân mê tấm khăn choàng cổ của Elmire) Trời ơi! đường ren này tuyệt diệu làm sao! Ngày nay người ta làm việc như có phép lạ: Chưa bao giờ, trong mọi thứ, thấy làm khéo đến thế. [moliere-tartuffe:8.53] Elmire Đúng vậy. Nhưng ta nói chút về việc của chúng ta. Người ta bảo chồng tôi muốn rút lại lời hứa, Và gả con gái cho ông: có thật không? Nói tôi nghe. [moliere-tartuffe:8.54] Tartuffe Ông ấy có nói với tôi đôi lời: nhưng thưa phu nhân, thật lòng, Đó không phải là hạnh phúc tôi thở dài mong mỏi; Và tôi thấy ở nơi khác những sức hấp dẫn diệu kỳ Của niềm phúc lạc vốn là mọi ước nguyện của tôi. [moliere-tartuffe:8.55] Elmire Vì ông chẳng yêu thứ gì trong những thứ của cõi đất này. [moliere-tartuffe:8.56] Tartuffe Trong ngực tôi không phải là một trái tim bằng đá. [moliere-tartuffe:8.57] Elmire Còn tôi, tôi tin mọi tiếng thở dài của ông đều hướng lên trời, Và không gì ở dưới đây giữ nổi ham muốn của ông. [moliere-tartuffe:8.58] Tartuffe Tình yêu buộc ta vào cái đẹp vĩnh hằng Không làm tắt trong ta tình yêu cái đẹp phàm trần: Giác quan ta dễ để mình bị quyến rũ Bởi những công trình hoàn hảo trời đã dựng nên. Vẻ đẹp Ngài soi lại, sáng nơi những người như phu nhân; Nhưng nơi phu nhân Ngài bày những kỳ quan hiếm có nhất: Ngài đã trút lên gương mặt phu nhân những nét Khiến mắt kinh ngạc, khiến lòng ngây ngất; Và tôi nhìn phu nhân, tạo vật vẹn toàn, Mà không thể không ngợi ca Đấng đã tạo nên muôn vật, Và thấy lòng mình bị một tình yêu nồng cháy chạm vào, Trước bức chân dung đẹp nhất mà chính Ngài đã vẽ. Thoạt đầu tôi sợ ngọn lửa thầm kín này Là cái bẫy khéo của ác quỷ giăng ra, Lòng tôi còn quyết trốn khỏi ánh mắt phu nhân, Vì tưởng phu nhân cản trở phần rỗi của tôi. Nhưng cuối cùng tôi hiểu, hỡi nhan sắc đáng yêu, Rằng niềm đam mê này có thể không phải là tội, Rằng tôi có thể hòa nó với lòng đoan chính, Và vì thế tôi buông lòng mình theo nó. Tôi thú nhận, đó là một sự táo bạo lớn lao Khi dám dâng phu nhân lễ vật là trái tim này: Nhưng trong lời thề nguyện, tôi trông cả vào lòng nhân từ của phu nhân, Chứ chẳng trông gì vào cố gắng hão huyền của kẻ yếu hèn. Nơi phu nhân là hy vọng, là của quý, là sự an ổn của tôi; Nỗi khổ hay niềm phúc lạc của tôi tùy thuộc nơi phu nhân; Và cuối cùng, chỉ bằng một lời phán của phu nhân, Sung sướng nếu phu nhân muốn; khốn khổ nếu phu nhân vui lòng. [moliere-tartuffe:8.59] Elmire Lời tỏ tình thật hết sức lịch lãm; Nhưng nói thật, nó hơi bất ngờ quá. Tôi thấy lẽ ra ông nên bọc giáp cho lòng mình kỹ hơn, Và suy nghĩ đôi chút trước một ý đồ như vậy. Một người sùng đạo như ông, mà khắp nơi người ta gọi là… [moliere-tartuffe:8.60] Tartuffe Ôi! sùng đạo thì tôi vẫn là đàn ông: Khi người ta thấy nhan sắc trời cho của phu nhân, Lòng cứ bị bắt giữ, chẳng còn kịp nghĩ suy. Tôi biết lời nói như thế từ tôi nghe thật lạ: Nhưng thưa phu nhân, rốt cuộc, tôi đâu phải thiên thần; Và nếu phu nhân lên án lời thú nhận này của tôi, Phu nhân phải trách những nét quyến rũ đáng yêu của chính mình. Từ lúc tôi thấy ánh huy hoàng vượt quá con người ấy, Phu nhân đã là nữ chúa trong cõi lòng tôi; Vẻ dịu dàng khôn tả của ánh mắt thần thánh phu nhân Đã bẻ gãy sức kháng cự mà lòng tôi cố chấp giữ; Nó thắng tất cả, ăn chay, cầu nguyện, nước mắt, Và xoay mọi lời thề nguyện của tôi về phía vẻ đẹp của phu nhân. Mắt tôi và tiếng thở dài đã nói điều ấy nghìn lần; Và để nói rõ hơn, nay tôi dùng đến lời. Nếu phu nhân nhìn bằng tấm lòng chút khoan dung Những khổ nạn của tên nô lệ bất xứng này; Nếu lòng tốt của phu nhân muốn an ủi tôi, Và chịu hạ mình xuống tới nỗi hư vô của tôi, Thì tôi sẽ mãi dành cho phu nhân, hỡi kỳ quan ngọt ngào, Một sự sùng kính không gì sánh bằng. Danh dự của phu nhân ở bên tôi chẳng gặp hiểm nguy, Và không phải sợ bất hạnh nào từ phía tôi. Mấy gã tình tứ chốn cung đình khiến đàn bà phát điên Ồn ào trong việc làm, rỗng tuếch trong lời nói; Họ cứ khoe khoang mãi những chiến công; Chẳng có ân huệ nào họ không đem rêu rao; Và cái lưỡi vô ý của họ, thứ người ta tin cậy, Làm ô danh bàn thờ nơi lòng họ dâng lễ. Nhưng những người như chúng tôi cháy bằng ngọn lửa kín, Với chúng tôi, bí mật chắc chắn được giữ mãi mãi. Sự chăm lo danh tiếng của chúng tôi Bảo đảm mọi điều cho người được yêu; Và ở chúng tôi, nhận trái tim chúng tôi là nhận được Tình yêu không tai tiếng, khoái lạc không sợ hãi. [moliere-tartuffe:8.61] Elmire Tôi nghe ông nói, và tài hùng biện của ông Giải bày với tôi bằng những lời khá mạnh mẽ. Ông không sợ tôi có tính Đem nỗi si mê đa tình này kể với chồng, Và tin về một mối tình như thế có thể Làm sút tình bạn anh ấy dành cho ông sao? [moliere-tartuffe:8.62] Tartuffe Tôi biết phu nhân quá nhân hậu, Và sẽ tha thứ cho sự liều lĩnh của tôi; Rằng phu nhân sẽ bỏ qua, vì yếu đuối của con người, Những cơn say dữ dội của một mối tình làm phu nhân bực mình, Và sẽ nghĩ, khi nhìn vào dung nhan của chính mình, Rằng người ta đâu có mù, và đàn ông là bằng xương thịt. [moliere-tartuffe:8.63] Elmire Người khác có lẽ sẽ hiểu việc này theo cách khác; Nhưng sự kín đáo của tôi muốn được tỏ rõ. Tôi sẽ không kể chuyện này với chồng tôi; Nhưng đổi lại, tôi muốn ở ông một điều: Đó là thúc đẩy thẳng thắn, không quanh co, Cuộc hôn nhân của Valère với Mariane, Và chính ông từ bỏ thứ quyền bất công Muốn làm giàu cho hy vọng của ông bằng của cải người khác; Và… [moliere-tartuffe:8.64] Cảnh 4 [moliere-tartuffe:8.65] Elmire, Damis, Tartuffe. [moliere-tartuffe:8.66] Damis (bước ra khỏi buồng nơi cậu đã lui vào) Và… Không, thưa mẹ, không; chuyện này phải loan ra. Con ở chỗ ấy, nên đã nghe tất cả; Lòng nhân từ của trời dường như đã dẫn con đến đó Để làm nhục thói kiêu ngạo của kẻ phản bội hại con, Mở cho con đường trừng trị Thói đạo đức giả và sự xấc xược của hắn, Để làm cha con tỉnh ngộ, và phơi giữa ban ngày Tâm hồn một tên đại gian ác dám ngỏ lời yêu đương với mẹ. [moliere-tartuffe:8.67] Elmire Không, Damis, chỉ cần hắn khôn ngoan hơn, Và cố xứng với ơn huệ mà mẹ đã nhận lời. Mẹ đã hứa rồi, con đừng bắt mẹ nuốt lời. Mẹ không có tính làm ầm lên; Đàn bà cười trước những chuyện ngốc nghếch như vậy, Và không bao giờ làm phiền tai người chồng vì chúng. [moliere-tartuffe:8.68] Damis Mẹ có lý do của mẹ để xử như thế; Còn làm khác đi, con cũng có lý do của con. Muốn tha cho hắn chỉ là trò cười; Thói kiêu ngạo xấc láo của thói đạo đức giả nơi hắn Đã thắng thế quá nhiều trước cơn giận chính đáng của con, Và gây quá nhiều xáo trộn trong nhà ta. Tên lừa đảo ấy nắm quyền cha con đã quá lâu, Và phá mối tình của con cùng tình của Valère. Phải làm cho cha hết bị tên phản trắc này lừa; Và trời, vì thế, đưa cho con một phương tiện dễ dàng. Con mang ơn trời về dịp này, Mà nó thuận lợi quá, không thể bỏ qua: Con đáng bị hắn cướp mất nó khỏi tay, Nếu đã cầm trong tay mà chẳng dùng. [moliere-tartuffe:8.69] Elmire Damis… [moliere-tartuffe:8.70] Damis Damis… Không, xin mẹ, con phải tin chính mình. Lòng con giờ đang vui đến tột cùng; Và lời mẹ nói chỉ vô ích khi muốn buộc con Bỏ niềm vui được trả thù. Không đi xa hơn nữa, con sẽ dứt điểm chuyện này; Và đúng lúc đây có điều làm con thỏa lòng. [moliere-tartuffe:8.71] Cảnh 5 [moliere-tartuffe:8.72] Orgon, Elmire, Damis, Tartuffe. [moliere-tartuffe:8.73] Damis Thưa cha, vừa thấy cha về, con xin kể cha nghe Một chuyện mới nguyên sẽ làm cha sửng sốt. Cha được đền đáp xứng đáng cho mọi ân cần, Và ông đây trả công đẹp cho tình thương của cha. Lòng nhiệt thành lớn của ông với cha vừa lộ rõ: Hắn không dừng ở đâu ngoài việc làm nhục cha; Con vừa bắt gặp hắn ở đó, đang dâng cho mẹ Lời thú nhận lăng mạ về một ngọn lửa tội lỗi. Mẹ hiền dịu, và lòng quá kín đáo của mẹ Muốn bằng mọi giá giữ kín chuyện này; Nhưng con không thể dung túng sự trơ tráo ấy, Và tin giấu cha là xúc phạm cha. [moliere-tartuffe:8.74] Elmire Phải, mẹ cho rằng không bao giờ nên vì những lời hão huyền ấy Mà làm xáo trộn sự yên ổn của người chồng; Rằng danh dự không phụ thuộc vào đó, Và chúng ta chỉ cần biết tự vệ là đủ. Đó là ý mẹ; và con sẽ chẳng nói gì, Damis, nếu lời mẹ có chút trọng lượng với con. [moliere-tartuffe:8.75] Cảnh 6 [moliere-tartuffe:8.76] Orgon, Damis, Tartuffe. [moliere-tartuffe:8.77] Orgon Những điều ta vừa nghe, trời ơi! có tin nổi không? [moliere-tartuffe:8.78] Tartuffe Vâng, anh ơi, tôi là kẻ độc ác, kẻ có tội, Một tội nhân khốn khổ, đầy gian ác, Kẻ vô lại lớn nhất từng có trên đời. Đời tôi khoảnh khắc nào cũng đầy nhơ nhuốc; Chỉ là một đống tội ác và ô uế; Và tôi thấy trời, để trừng phạt tôi, Muốn bắt tôi chịu nhục nhân dịp này. Dù người ta có thể buộc tôi tội lớn nào, Tôi cũng không dám kiêu căng mà chống chế. Ông cứ tin lời họ nói, cứ nổi giận, Và đuổi tôi khỏi nhà ông như một tội phạm; Nỗi nhục nào tôi gánh cũng chưa đủ, Còn ít hơn những gì tôi đáng phải chịu. [moliere-tartuffe:8.79] Orgon (nói với con trai) Ôi, đồ phản bội! con dám dùng điều dối trá này Để làm hoen ố sự thanh khiết đức hạnh của ông ấy sao? [moliere-tartuffe:8.80] Damis Sao! vẻ dịu dàng giả tạo của tâm hồn đạo đức giả này Sẽ khiến cha phải phủ nhận… [moliere-tartuffe:8.81] Orgon Sẽ khiến cha phải phủ nhận… Im đi, đồ ôn dịch đáng nguyền rủa. [moliere-tartuffe:8.82] Tartuffe Ôi! xin ông để cậu ấy nói; ông buộc tội cậu ấy oan, Và ông nên tin lời cậu ấy thì hay hơn nhiều. Vì sao trong chuyện như thế ông lại thiên vị tôi? Rốt cuộc, ông có biết tôi làm được những gì không? Ông có tin vào dáng vẻ bên ngoài của tôi không, anh ơi? Và vì những gì người ta thấy, ông tưởng tôi tốt hơn sao? Không, không: ông để mình bị lừa bởi bề ngoài, Và tôi hoàn toàn không phải như người ta nghĩ, than ôi! Ai cũng cho tôi là người tử tế; Nhưng sự thật trần trụi là tôi chẳng đáng một xu. (Quay sang Damis.) Vâng, con thân mến, cứ nói đi; cứ gọi tôi là đồ bội bạc, Đồ nhơ nhuốc, đồ hư hỏng, đồ trộm cắp, đồ giết người; Cứ trút lên tôi những cái tên còn đáng ghê tởm hơn: Tôi không cãi lại, tôi xứng đáng với chúng; Và tôi muốn quỳ gối chịu nỗi ô nhục ấy, Như một nỗi hổ thẹn xứng với tội lỗi cả đời tôi. [moliere-tartuffe:8.83] Orgon (nói với Tartuffe) Anh ơi, thế là quá lắm rồi. Anh ơi, thế là quá lắm rồi.(Nói với con trai.) Anh ơi, thế là quá lắm rồi. Lòng con vẫn không chịu khuất phục, Đồ phản bội! [moliere-tartuffe:8.84] Damis Đồ phản bội! Sao! lời lẽ của hắn khiến cha mê muội đến thế… [moliere-tartuffe:8.85] Orgon (đỡ Tartuffe đứng dậy) Im đi, đồ đáng treo cổ. Anh ơi, ôi! đứng dậy đi, xin ngài! (Nói với con trai) Đồ khốn nạn! [moliere-tartuffe:8.86] Damis Đồ khốn nạn! Hắn có thể… [moliere-tartuffe:8.87] Orgon Đồ khốn nạn! Hắn có thể… Im đi. [moliere-tartuffe:8.88] Damis Đồ khốn nạn! Hắn có thể… Im đi. Con tức điên lên. Sao! con lại bị coi là… [moliere-tartuffe:8.89] Orgon Nếu con thốt thêm một lời, cha sẽ bẻ gãy tay con. [moliere-tartuffe:8.90] Tartuffe Anh ơi, nhân danh Chúa, xin đừng nổi giận! Tôi thà chịu hình phạt khắc nghiệt nhất Còn hơn thấy cậu ấy vì tôi mà bị trầy xước chút nào. [moliere-tartuffe:8.91] Orgon (nói với con trai) Đồ vô ơn! [moliere-tartuffe:8.92] Tartuffe Đồ vô ơn! Xin ông để cậu ấy yên. Nếu phải quỳ hai gối Xin ông tha cho cậu ấy… [moliere-tartuffe:8.93] Orgon (cũng quỳ xuống, ôm lấy Tartuffe) Xin ông tha cho cậu ấy… Than ôi! ngài đùa sao? (Nói với con trai.) Đồ vô lại! xem lòng tốt của ông ấy kìa! [moliere-tartuffe:8.94] Damis Đồ vô lại! xem lòng tốt của ông ấy kìa! Vậy thì… [moliere-tartuffe:8.95] Orgon Đồ vô lại! xem lòng tốt của ông ấy kìa! Vậy thì… Im. [moliere-tartuffe:8.96] Damis Đồ vô lại! xem lòng tốt của ông ấy kìa! Vậy thì… Im. Sao! con… [moliere-tartuffe:8.97] Orgon Đồ vô lại! xem lòng tốt của ông ấy kìa! Vậy thì… Im. Sao! con… Im, cha bảo; Cha biết rõ vì sao con công kích ông ấy. Tất cả các người đều ghét ông ấy, và hôm nay cha thấy Vợ, con cái và đầy tớ đều nổi dậy chống lại ông. Người ta trơ tráo dùng đủ mọi thủ đoạn Để đuổi vị đạo đức này ra khỏi nhà cha: Nhưng người ta càng ra sức đuổi ông đi, Cha càng muốn ra sức giữ ông ở lại cho chắc; Và cha sẽ vội gả con gái cho ông, Để làm nhục thói kiêu ngạo của cả nhà cha. [moliere-tartuffe:8.98] Damis Cha tưởng bắt em gái con nhận tay hắn là làm ơn cho em sao? [moliere-tartuffe:8.99] Orgon Phải, đồ phản bội, và ngay tối nay, cho các người tức chết. Ha! cha thách tất cả các người, và sẽ cho biết Rằng phải vâng lời cha, và cha là chủ. Nào, rút lời lại đi; và ngay tức khắc, đồ lưu manh, Phải quỳ xuống chân ông ấy mà xin tha lỗi. [moliere-tartuffe:8.100] Damis Ai? con ư! quỳ trước thằng khốn ấy, kẻ bằng những trò lừa đảo… [moliere-tartuffe:8.101] Orgon Hừ! con còn cưỡng lại, đồ ăn mày, lại còn mắng ông ấy? (Nói với Tartuffe.) Cái gậy! cái gậy đâu! Đừng giữ tôi lại. (Nói với con trai.) Nào; ra khỏi nhà cha ngay bây giờ, Và đừng bao giờ có gan quay lại. [moliere-tartuffe:8.102] Damis Vâng, con sẽ đi; nhưng… [moliere-tartuffe:8.103] Orgon Vâng, con sẽ đi; nhưng… Mau, đi khỏi chỗ này đi. Cha tước quyền thừa kế của con, đồ đáng treo cổ, Và còn giáng lên con lời nguyền rủa của cha. [moliere-tartuffe:8.104] Cảnh 7 [moliere-tartuffe:8.105] Orgon, Tartuffe. [moliere-tartuffe:8.106] Orgon Xúc phạm một bậc thánh như thế! [moliere-tartuffe:8.107] Tartuffe Ôi trời! xin tha thứ cho cậu ấy như tôi tha thứ cho cậu ấy! (Nói với Orgon.) Giá ông biết tôi đau lòng biết bao Khi thấy người ta cố bôi nhọ tôi với anh…! [moliere-tartuffe:8.108] Orgon Than ôi! [moliere-tartuffe:8.109] Tartuffe Than ôi! Chỉ nghĩ đến sự vô ơn này Cũng làm hồn tôi chịu một cực hình khắc nghiệt… Nỗi kinh hoàng tôi cảm thấy… Lòng tôi thắt lại Đến mức không nói nên lời, và tôi tin mình sẽ chết vì nó. [moliere-tartuffe:8.110] Orgon (chạy đến cánh cửa nơi ông đã đuổi con trai, nước mắt giàn giụa) Đồ vô lại! cha hối hận vì tay cha đã tha cho con, Mà không đập chết con ngay tại chỗ. (Nói với Tartuffe.) Anh ơi, bình tâm lại đi, xin ngài đừng giận. [moliere-tartuffe:8.111] Tartuffe Chấm dứt, chấm dứt những cuộc cãi vã đáng buồn này. Tôi thấy mình mang vào nhà này bao nhiêu xáo trộn, Và tin rằng, anh ơi, tôi cần phải rời khỏi đây. [moliere-tartuffe:8.112] Orgon Sao! ngài đùa sao? [moliere-tartuffe:8.113] Tartuffe Sao? ngài đùa sao? Ở đây người ta ghét tôi, và tôi thấy Người ta tìm cách gieo vào ông những nghi ngờ về lòng thành của tôi. [moliere-tartuffe:8.114] Orgon Có hề gì! Ngài thấy lòng tôi có nghe họ không? [moliere-tartuffe:8.115] Tartuffe Chắc chắn người ta sẽ không ngừng theo đuổi; Và chính những lời mách ấy mà hôm nay ông gạt đi, Biết đâu một lần khác sẽ được nghe. [moliere-tartuffe:8.116] Orgon Không, anh ơi, không bao giờ. [moliere-tartuffe:8.117] Tartuffe Không, anh ơi, không bao giờ. Ôi anh ơi, một người đàn bà Dễ dàng chiếm được tâm trí một người chồng. [moliere-tartuffe:8.118] Orgon Không, không. [moliere-tartuffe:8.119] Tartuffe Không, không. Hãy để tôi mau mau rời nơi đây, Cho họ hết cớ công kích tôi như vậy. [moliere-tartuffe:8.120] Orgon Không, ngài sẽ ở lại; đây là việc sống chết của tôi. [moliere-tartuffe:8.121] Tartuffe Vậy thì tôi phải tự hành xác thôi. Tuy nhiên, nếu ông muốn… [moliere-tartuffe:8.122] Orgon Tuy nhiên, nếu ngài muốn… Ôi! [moliere-tartuffe:8.123] Tartuffe Tuy nhiên, nếu ông muốn… Ôi! Thôi được: đừng nói chuyện ấy nữa. Nhưng tôi biết phải cư xử thế nào trong việc này. Danh dự mong manh, và tình bạn buộc tôi Phải ngăn những lời đồn và những cớ nghi ngờ. Tôi sẽ tránh vợ ông và ông sẽ không thấy tôi… [moliere-tartuffe:8.124] Orgon Không, bất chấp mọi người, ngài sẽ thường lui tới với bà ấy. Làm cả thiên hạ tức chết là niềm vui lớn nhất của tôi; Và tôi muốn lúc nào người ta cũng thấy ngài ở bên bà ấy. Chưa hết: để thách thức họ cho đã, Tôi không muốn có người thừa kế nào khác ngoài ngài; Và tôi sẽ đi ngay bây giờ, theo đúng thể thức, Lập cho ngài tờ tặng cho toàn bộ gia sản. Một người bạn tốt và thẳng thắn mà tôi chọn làm rể Quý với tôi hơn con trai, hơn vợ và hơn họ hàng. Ngài sẽ không nhận điều tôi đề nghị sao? [moliere-tartuffe:8.125] Tartuffe Ý trời được thành trong mọi sự! [moliere-tartuffe:8.126] Orgon Tội nghiệp ông ấy! Đi nào, mau soạn văn tự: Và mong cho lòng ganh ghét nổ tung vì tức! [moliere-tartuffe:8.127] Hết hồi ba. [moliere-tartuffe:9.1] HỒI IV [moliere-tartuffe:9.2] Cảnh 1 [moliere-tartuffe:9.3] Cléante, Tartuffe. [moliere-tartuffe:9.4] Cléante Phải, ai cũng bàn tán, ông có thể tin tôi, Tiếng ầm ĩ ấy chẳng vẻ vang gì cho ông; Tôi gặp ông thật đúng lúc, thưa ông, Để nói thẳng ý tôi bằng đôi lời. Tôi không xét kỹ điều người ta nêu ra; Tôi bỏ qua, và cứ coi chuyện ở mức xấu nhất. Cứ cho là Damis đã xử sự không phải, Và người ta buộc tội ông oan: Chẳng phải người Kitô hữu nên tha thứ lỗi lầm, Dập tắt trong lòng mọi ý muốn báo thù sao? Và vì mối bất hòa của ông, ông nỡ để Một người con bị đuổi khỏi nhà cha mình? Tôi nhắc lại, và nói thật lòng, Từ lớn chí bé, ai cũng bất bình; Nếu ông nghe tôi, ông sẽ dàn xếp tất cả Và không đẩy sự việc đến chỗ cùng. Hãy dâng cho Chúa toàn bộ cơn giận của ông, Và để người con lại được cha thương như xưa. [moliere-tartuffe:9.5] Tartuffe Than ôi! phần tôi, tôi muốn thế lắm, bằng cả tấm lòng; Tôi không ôm chút cay đắng nào với cậu ấy, thưa ông; Tôi tha thứ tất cả; không trách cậu ấy điều gì, Và muốn phụng sự cậu ấy bằng cả tâm hồn mình: Nhưng lợi ích của trời không cho phép điều ấy; Và nếu cậu ấy vào lại nhà này thì tôi phải ra. Sau hành động chưa từng có của cậu ấy, Sự qua lại giữa chúng tôi sẽ gây tai tiếng: Trời biết thiên hạ sẽ nghĩ gì ngay từ đầu; Họ sẽ cho đó chỉ là mưu mẹo của tôi: Và đâu đâu người ta cũng bảo rằng, thấy mình có lỗi, Tôi giả bộ nhiệt thành bác ái với kẻ buộc tội mình; Rằng tôi sợ cậu ấy, nên muốn dỗ dành cậu ấy Để ngầm buộc cậu ấy phải im lặng. [moliere-tartuffe:9.6] Cléante Ông lấy lời bào chữa tô son ra đãi chúng tôi; Lý lẽ nào của ông, thưa ông, cũng gượng ép quá. Việc gì ông phải lo thay cho lợi ích của trời? Để trừng phạt kẻ có tội, Ngài có cần đến chúng ta không? Hãy để Ngài, hãy để Ngài lo việc báo oán của Ngài, Chỉ nghĩ đến sự tha thứ mà Ngài truyền cho mọi lỗi lầm, Và đừng ngó đến phán xét của loài người Khi ông theo những mệnh lệnh tối cao của trời. Sao! chỉ vì nỗi bận tâm mỏng manh về chuyện thiên hạ sẽ nghĩ Mà làm lu mờ vinh quang của một việc thiện sao? Không, không; ta cứ làm điều trời truyền, Và đừng để mối bận tâm nào khác làm rối óc ta. [moliere-tartuffe:9.7] Tartuffe Tôi đã nói với ông rằng lòng tôi tha thứ cho cậu ấy; Và như thế, thưa ông, là làm điều trời ra lệnh: Nhưng sau tai tiếng và nỗi nhục hôm nay, Trời không ra lệnh cho tôi sống chung với cậu ấy. [moliere-tartuffe:9.8] Cléante Và trời có truyền cho ông, thưa ông, nghe theo Điều một cơn bốc đồng thuần túy xui người cha Và nhận món quà tặng một gia tài Mà theo lẽ phải ông không được mong tưởng gì? [moliere-tartuffe:9.9] Tartuffe Những ai biết tôi sẽ không nghĩ rằng Đó là việc làm của một kẻ vụ lợi. Mọi của cải thế gian ít sức hấp dẫn với tôi, Ánh hào nhoáng lừa dối của chúng không làm tôi lóa mắt: Và nếu tôi quyết định nhận từ người cha Món quà tặng mà ông ấy đã muốn dành cho tôi, Thì nói thật, chỉ vì tôi sợ Rằng toàn bộ của cải ấy rơi vào tay kẻ xấu; Sợ nó gặp những người, khi được chia phần, Sẽ dùng nó trên đời theo lối tội lỗi, Và không dùng như tôi định, Cho vinh quang của trời và lợi ích của đồng loại. [moliere-tartuffe:9.10] Cléante Ôi! thưa ông, xin đừng có những nỗi sợ tế nhị Có thể gây ra lời than phiền của người thừa kế chính đáng. Xin cứ để mặc, đừng bận tâm vì gì cả, Cậu ấy làm chủ của cải mình, tự chịu rủi ro; Và hãy nghĩ rằng thà cậu ấy dùng sai nó Còn hơn để người ta phải buộc ông tội cướp nó khỏi tay người thừa kế. Tôi chỉ ngạc nhiên rằng, không chút hổ thẹn, Ông lại chịu nghe lời đề nghị ấy. Vì rốt cuộc, lòng nhiệt thành thật sự có châm ngôn nào Dạy người ta tước đoạt người thừa kế hợp pháp? Và nếu trời quả đã đặt trong lòng ông Một chướng ngại không thể thắng nổi để sống chung với Damis, Chẳng phải tốt hơn sao, nếu ông là người kín đáo, Ông lặng lẽ rút khỏi nhà này một cách đàng hoàng, Còn hơn để, trái mọi lẽ phải, Người ta đuổi người con trai của nhà vì ông? Hãy tin tôi, làm vậy mới tỏ được tấm lòng ngay thẳng của ông, Thưa ông… [moliere-tartuffe:9.11] Tartuffe Thưa ông… Thưa ông, đã ba giờ rưỡi: Một bổn phận đạo đức gọi tôi lên trên kia, Và xin ông thứ lỗi vì tôi phải rời ông sớm như vậy. [moliere-tartuffe:9.12] Cléante (một mình) Chà! [moliere-tartuffe:9.13] Cảnh 2 [moliere-tartuffe:9.14] Elmire, Mariane, Cléante, Dorine. [moliere-tartuffe:9.15] Dorine Chà! Xin ông cùng chúng tôi nói giúp cho cô ấy, Thưa ông: hồn cô ấy đau đớn như chết; Và cuộc hứa gả cha cô đã chốt cho tối nay Khiến cô lúc nào cũng rơi vào tuyệt vọng. Ông ấy sắp tới. Xin cùng dốc sức, Và thử lay chuyển, bằng sức hay bằng mẹo, Cái ý định bất hạnh đã làm chúng ta xáo trộn. [moliere-tartuffe:9.16] Cảnh 3 [moliere-tartuffe:9.17] Orgon, Elmire, Mariane, Cléante, Dorine. [moliere-tartuffe:9.18] Orgon Ha! Thấy các người họp đủ, ta rất mừng. (Nói với Mariane.) Cha mang trong tờ hôn ước này thứ khiến con phải cười, Và con đã biết điều đó nghĩa là gì. [moliere-tartuffe:9.19] Mariane (quỳ dưới chân Orgon) Thưa cha, nhân danh trời, đấng biết nỗi đau của con, Và vì tất cả những gì có thể làm lòng cha mềm xuống, Xin cha nới lỏng đôi chút quyền của người sinh thành, Và miễn cho ý nguyện của con khỏi sự vâng phục ấy. Xin đừng đẩy con, bằng điều luật nghiệt ngã này, Tới chỗ phải kêu trời về bổn phận con phải giữ với cha; Và cuộc đời này, than ôi! mà cha đã ban cho con, Xin cha đừng làm nó trở nên bất hạnh, thưa cha. Nếu, trái với hy vọng ngọt ngào con từng nuôi, Cha cấm con thuộc về người con dám yêu, Thì ít nhất, bằng lòng tốt của cha, mà con quỳ dưới gối cầu xin, Xin cứu con khỏi cực hình phải thuộc về kẻ con ghê tởm; Và đừng đẩy con tới tuyệt vọng nào đó Bằng cách dùng hết quyền lực của cha lên con [moliere-tartuffe:9.20] Orgon (thấy mình mềm lòng) Nào, cứng lên, lòng ta ơi! đừng yếu đuối như người thường! [moliere-tartuffe:9.21] Mariane Tình thương cha dành cho ông ấy không làm con khó chịu; Cha cứ phô bày nó ra, cứ cho ông ấy của cải cha, Và nếu chưa đủ, hãy thêm vào đó cả của cải của con; Con bằng lòng, con xin nhường tất cả cho cha: Nhưng ít nhất, xin đừng đụng đến thân con; Và cho phép một tu viện, trong sự khổ hạnh, Hao mòn những ngày buồn mà trời đã đếm cho con. [moliere-tartuffe:9.22] Orgon Ha! đúng cái điệu nữ tu của đám con gái, Hễ người cha cản ngọn lửa yêu đương của chúng! Đứng dậy. Lòng con càng chống lại việc nhận ông ấy, Thì con càng có dịp lập công. Hãy hành xác giác quan con bằng cuộc hôn nhân này, Và đừng làm cha nhức đầu thêm nữa. [moliere-tartuffe:9.23] Dorine Nhưng sao!… [moliere-tartuffe:9.24] Orgon Nhưng sao!… Cô im đi. Đi mà nói chuyện với đám cùng hạng với cô; Tôi cấm thẳng, không được hé một lời. [moliere-tartuffe:9.25] Cléante Nếu anh cho phép đáp lại bằng một lời khuyên… [moliere-tartuffe:9.26] Orgon Anh ơi, lời khuyên của anh là hay nhất đời; Đều có lý lẽ hẳn hoi, tôi rất trọng: Nhưng xin anh thông cảm, tôi không dùng đến chúng. [moliere-tartuffe:9.27] Elmire (nói với chồng) Thấy những gì em thấy, em chẳng biết nói gì nữa; Và sự mù quáng của anh khiến em phải kinh ngạc. Anh bị mê muội, bị thành kiến về hắn đến mức Phủ nhận cả chúng em về chuyện hôm nay! [moliere-tartuffe:9.28] Orgon Xin hầu em, anh chỉ tin những gì bày ra trước mắt. Còn thằng con ranh ma của anh thì em nuông chiều, anh biết; Và em sợ không dám chối bỏ nó Về cái trò nó định chơi ông tội nghiệp ấy. Rốt cuộc em quá bình thản nên khó ai tin; Và em sẽ tỏ ra xúc động khác hẳn. [moliere-tartuffe:9.29] Elmire Chẳng lẽ chỉ vì một lời thú tình thoáng qua Mà danh dự chúng em phải nổi xung dữ vậy? Chẳng lẽ đáp lại mọi chuyện thuộc về nó Chỉ có thể bằng lửa trong mắt, lời chửi trên môi? Còn em, những lời như thế em chỉ cười; Làm ầm lên vì chúng, em chẳng thích chút nào. Em thích ta tỏ ra khôn ngoan một cách dịu dàng; Em không theo những cô làm bộ đoan trang dữ như thú hoang, Mà danh dự được trang bị vuốt và răng, Chỉ một lời nhỏ cũng muốn cào nát mặt người. Xin trời giữ em khỏi sự khôn ngoan như vậy! Em muốn một đức hạnh không phải là quỷ cái, Và tin rằng sự lạnh lùng kín đáo của lời từ chối Cũng chẳng kém sức làm nản một trái tim. [moliere-tartuffe:9.30] Orgon Tóm lại anh biết rõ sự việc, và anh không bị lừa đâu. [moliere-tartuffe:9.31] Elmire Em lại ngạc nhiên về sự yếu đuối lạ lùng này: Nhưng nếu em cho anh thấy người ta nói thật, Thì sự không tin của anh sẽ đáp em thế nào? [moliere-tartuffe:9.32] Orgon Thấy ư? [moliere-tartuffe:9.33] Elmire Thấy ư? Phải. [moliere-tartuffe:9.34] Orgon Thấy ư? Phải. Chuyện nhảm. [moliere-tartuffe:9.35] Elmire Thấy ư? Phải. Chuyện nhảm. Nhưng sao! nếu em tìm được cách Cho anh thấy tận mắt giữa ban ngày?… [moliere-tartuffe:9.36] Orgon Chuyện bịa. [moliere-tartuffe:9.37] Elmire Chuyện bịa. Anh này thật! Ít nhất anh hãy trả lời em. Em đâu bảo anh phải tin chúng em; Nhưng cứ giả sử rằng, từ một chỗ nào có thể chọn, Người ta cho anh thấy rõ ràng, nghe rõ ràng mọi điều: Khi ấy anh sẽ nói gì về người đạo đức của anh? [moliere-tartuffe:9.38] Orgon Trong trường hợp ấy, anh sẽ nói rằng… Anh sẽ chẳng nói gì, Vì chuyện đó không thể có. [moliere-tartuffe:9.39] Elmire Vì chuyện đó không thể có. Lầm lạc kéo dài quá rồi, Và quá lâu người ta kết tội miệng em là dối trá. Phải để em, cho vui, và không cần đi xa hơn, Làm anh tận mắt chứng kiến mọi điều người ta nói. [moliere-tartuffe:9.40] Orgon Được. Anh bắt em giữ lời. Ta sẽ xem tài khéo của em, Và em thực hiện lời hứa ấy thế nào. [moliere-tartuffe:9.41] Elmire (nói với Dorine) Gọi hắn đến cho tôi. [moliere-tartuffe:9.42] Dorine (nói với Elmire) Gọi hắn đến cho tôi. Hắn tinh ranh lắm, Có lẽ khó mà lừa được. [moliere-tartuffe:9.43] Elmire (nói với Dorine) Không; ai cũng dễ bị lừa bởi người mình yêu, Và lòng tự ái khiến người ta tự lừa mình. Cô mời hắn xuống giúp tôi. Cô mời hắn xuống giúp tôi. (Với Cléante và Mariane.) Cô mời hắn xuống giúp tôi. Còn hai người, hãy lui đi. [moliere-tartuffe:9.44] Cảnh 4 [moliere-tartuffe:9.45] Elmire, Orgon. [moliere-tartuffe:9.46] Elmire Ta kéo cái bàn này lại, và anh chui xuống dưới. [moliere-tartuffe:9.47] Orgon Sao! [moliere-tartuffe:9.48] Elmire Sao! Giấu mình cho kỹ là điều cần thiết. [moliere-tartuffe:9.49] Orgon Sao lại dưới cái bàn này? [moliere-tartuffe:9.50] Elmire Sao lại dưới cái bàn này? Ôi trời! cứ để em lo; Em có kế sẵn trong đầu, và anh sẽ tự phán xét. Chui vào đó đi, em bảo; và khi anh đã ở đó, Cẩn thận đừng để ai thấy hay nghe anh. [moliere-tartuffe:9.51] Orgon Anh thú nhận là mình nhún nhường nhiều lắm: Nhưng anh phải thấy em thoát ra khỏi chuyện này thế nào. [moliere-tartuffe:9.52] Elmire Em tin anh sẽ chẳng có gì để đáp lại em. (Nói với chồng, đang ở dưới bàn.) Ít nhất, em sắp đụng đến một chuyện lạ lùng: Anh đừng vì thế mà phật ý. Dù em nói gì, anh cũng phải cho phép em; Và là để thuyết phục anh, như em đã hứa. Em sẽ dùng lời ngọt ngào, vì em bị buộc phải thế, Để bắt cái tâm hồn đạo đức giả ấy gỡ mặt nạ, Nịnh những ham muốn trơ tráo của tình yêu hắn, Và cho cái liều lĩnh của hắn một khoảng trống tự do. Vì đó chỉ là vì anh, và để làm nhục hắn cho trọn, Mà lòng em sẽ giả vờ đáp lại những lời thề nguyện của hắn, Em sẽ dừng ngay khi anh chịu tin, Và mọi sự sẽ chỉ đi đến đâu anh muốn. Anh phải chặn ngọn lửa điên cuồng của hắn Khi anh cho là chuyện đã đi đủ xa; Phải tha cho vợ anh, và chỉ để em phải chịu Điều cần thiết để anh tỉnh ngộ, Đó là lợi ích của anh, anh sẽ làm chủ; Và… Có người đến. Anh nấp cho kỹ, và đừng để lộ mặt. [moliere-tartuffe:9.53] Cảnh 5 [moliere-tartuffe:9.54] Tartuffe, Elmire; Orgon, dưới gầm bàn. [moliere-tartuffe:9.55] Tartuffe Nghe nói phu nhân muốn gặp tôi ở nơi này. [moliere-tartuffe:9.56] Elmire Vâng, tôi có đôi điều kín muốn nói với ông. Xin ông khép cửa lại rồi tôi hãy nói; Và nhìn quanh cho kỹ, kẻo bị bắt gặp bất ngờ. (Tartuffe đi đóng cửa rồi quay lại.) Vụ rắc rối lúc nãy mà lặp lại lần nữa Thì thật tình, lúc này ta chẳng cần đến: Chưa từng có cú bất ngờ nào như thế. Damis làm tôi hoảng thay cho ông đến mức cùng cực; Ông cũng đã thấy tôi cố hết sức mình Để phá ý định của nó, cho nó dịu cơn nóng giận. Tôi rối trí thật, mà nói thật cũng chẳng sai, Đến nỗi chẳng nghĩ ra việc cãi lại lời nó: Nhưng nhờ trời, nhờ thế mà mọi sự lại hay hơn nhiều, Và mọi việc bây giờ vững vàng hơn trước. Lòng kính trọng thiên hạ dành cho ông đã xua tan giông bão, Và chồng tôi chẳng còn cớ gì ngờ vực ông. Để chống lại những lời đàm tiếu độc địa, Anh ấy muốn chúng ta lúc nào cũng ở bên nhau; Nhờ vậy mà tôi, chẳng sợ ai chê trách, Được ở đây một mình với ông, cửa đóng then cài, Và có cớ mở lòng ra với ông, một trái tim Có lẽ hơi vội vàng, chịu nhận mối tình của ông. [moliere-tartuffe:9.57] Tartuffe Lời này nghe khó hiểu thật, thưa phu nhân; Lúc nãy bà còn nói một giọng khác hẳn. [moliere-tartuffe:9.58] Elmire Ôi! Nếu ông giận vì một lời từ chối như thế, Thì ông hiểu lòng đàn bà tệ làm sao! Ông biết quá ít điều lòng ấy muốn nói Khi thấy nó chống cự yếu ớt đến vậy! Những lúc ấy, e thẹn của chúng tôi vẫn cứ giằng co Với những tình cảm dịu dàng người ta ngỏ với mình. Dù ta viện lý do gì cho mối tình đã khuất phục mình, Thú nhận ra vẫn thấy hơi hổ thẹn. Lúc đầu ai cũng chối: nhưng nhìn cách chúng tôi chối, Cũng đủ biết lòng người đàn bà đã chịu thua; Rằng vì thể diện mà miệng cãi lại điều lòng ước, Và những lời từ chối như thế hứa hẹn đủ mọi điều. Nói thế này, hẳn là, tôi đã thú nhận khá thoải mái, Và chẳng giữ gìn mấy cho nỗi e thẹn của mình. Nhưng lời đã trót buông ra rồi, Tôi có chịu khó giữ Damis lại, Có dịu dàng, xin hỏi ông, Có ngồi nghe trọn lời dâng hiến của lòng ông, Có đón nhận chuyện ấy như ông đã thấy, Nếu lời dâng ấy chẳng có gì làm tôi vừa ý? Và khi chính tôi muốn ép ông Từ chối cuộc hôn nhân vừa được báo tin, Sự nài nỉ ấy nói với ông điều gì khác Ngoài mối quan tâm tôi dành cho ông, Và nỗi phiền tôi sẽ chịu nếu mối ràng buộc đã định kia Chia sẻ phần nào trái tim mà tôi muốn có trọn vẹn? [moliere-tartuffe:9.59] Tartuffe Thưa phu nhân, quả là một niềm êm ái vô cùng Được nghe những lời ấy từ miệng người mình thương; Mật lời ấy thấm vào mọi giác quan tôi từng ngụm dài, Một vị ngọt ngào chưa ai từng nếm qua. Làm bà vui lòng là mối bận tâm tối thượng của tôi, Và lòng tôi lấy ước nguyện của bà làm cực lạc; Nhưng lòng ấy xin bà cho phép, ngay lúc này, Được dám ngờ đôi chút niềm hạnh phúc của mình. Tôi có thể nghĩ những lời ấy là mưu mẹo tử tế Để buộc tôi bỏ cuộc hôn nhân đang chuẩn bị; Và nếu phải nói thẳng với bà, Tôi sẽ không tin những lời ngọt ngào đến thế Chừng nào chút ân huệ của bà, điều tôi khao khát, Chưa đến bảo đảm cho tôi những gì chúng đã hứa, Chưa gieo vào tâm hồn tôi một niềm tin bền vững Vào những ân tình diễm lệ bà dành cho tôi. [moliere-tartuffe:9.60] Elmire (sau khi ho để báo hiệu cho chồng) Sao! ông muốn đi nhanh đến thế, Mới bắt đầu đã vắt cạn cả một tấm lòng? Tôi nhọc công thú nhận những lời êm ái nhất, Vậy mà ông vẫn chưa thấy đủ; Chẳng lẽ muốn chiều lòng ông, tôi lại phải Đẩy chuyện đến tận những ân huệ cuối cùng? [moliere-tartuffe:9.61] Tartuffe Càng không xứng với điều tốt, càng không dám mong. Lời nói suông khó làm ước nguyện của tôi vững tin. Người ta dễ ngờ một phận số quá vinh quang, Và muốn hưởng nó trước khi dám tin. Còn tôi, tự thấy mình chẳng xứng với ân huệ của bà, Tôi ngờ cả hạnh phúc của sự liều lĩnh này; Và tôi sẽ chẳng tin gì, thưa phu nhân, Chừng nào bà chưa dùng việc thật mà thuyết phục ngọn lửa của tôi. [moliere-tartuffe:9.62] Elmire Trời ơi! Tình yêu của ông hành xử như một bạo chúa! Nó làm đầu óc tôi rối loạn lạ lùng! Nó chế ngự lòng người dữ dội làm sao! Điều nó thèm khát, nó đòi mới mãnh liệt làm sao! Sao! chẳng cách nào tránh được sự đeo đuổi của ông, Ông chẳng cho người ta lấy một hơi thở sao? Khắc nghiệt đến thế, ông thấy hợp lẽ ư? Đòi điều mình xin mà không chừa đường lui, Rồi lợi dụng, bằng sự thúc ép dồn dập, Nỗi yếu lòng mà ông thấy ai cũng dành cho ông? [moliere-tartuffe:9.63] Tartuffe Nhưng nếu bà nhìn lời tôn kính của tôi bằng con mắt nhân hậu, Sao lại không cho tôi những bằng chứng chắc chắn? [moliere-tartuffe:9.64] Elmire Nhưng làm sao đồng ý điều ông muốn Mà không xúc phạm trời, thứ ông luôn nhắc đến? [moliere-tartuffe:9.65] Tartuffe Nếu chỉ có trời là thứ chắn ngang ước nguyện của tôi, Thì gỡ chướng ngại ấy với tôi chẳng đáng gì; Và điều đó không nên giữ lòng bà lại. [moliere-tartuffe:9.66] Elmire Nhưng phán quyết của trời, người ta dọa chúng tôi nhiều quá! [moliere-tartuffe:9.67] Tartuffe Những nỗi sợ nực cười ấy, tôi xua tan được, Thưa phu nhân, tôi rành nghề gỡ mọi băn khoăn. Trời quả có cấm vài thú vui trần thế; Nhưng với trời, ta vẫn dàn xếp được thôi. Tùy lúc cần, có một thuật Nới rộng sợi dây ràng buộc của lương tâm, Và chữa cái xấu của việc làm Bằng sự trong sạch của ý định. Những bí quyết ấy, tôi sẽ chỉ cho bà; Bà chỉ việc để mình được dẫn đường. Xin chiều ước muốn của tôi, đừng sợ gì cả; Tôi lo hết, tội lỗi tôi xin gánh. (Elmire ho to hơn.) Bà ho dữ quá, thưa phu nhân. [moliere-tartuffe:9.68] Elmire Ông bảo tôi ho dữ. Vâng; tôi đang chịu cực hình. [moliere-tartuffe:9.69] Tartuffe Bà có muốn chút nước cam thảo này không? [moliere-tartuffe:9.70] Elmire Chắc là một cơn cảm cứng đầu; và tôi thấy rõ Cam thảo trên đời này cũng chẳng ăn thua gì. [moliere-tartuffe:9.71] Tartuffe Phiền thật, quả là phiền. [moliere-tartuffe:9.72] Elmire Phiền thật, quả là phiền. Vâng, phiền hơn mọi lời tả xiết. [moliere-tartuffe:9.73] Tartuffe Rốt cuộc, nỗi băn khoăn của bà dễ gỡ thôi. Ở đây bà được kín tiếng hoàn toàn, Và cái xấu chỉ nằm ở chỗ làm ầm lên. Chính tiếng xấu trước thiên hạ mới làm nên tội, Còn phạm tội trong im lặng thì chẳng gọi là tội. [moliere-tartuffe:9.74] Elmire (sau khi lại ho và gõ lên bàn) Thôi, cuối cùng tôi thấy phải đành nhượng bộ; Phải gật đầu chiều ông tất cả mọi điều; Chứ nếu không, chẳng nên mong Ông vừa lòng, ông chịu buông tay. Đi đến nước này, thật là phiền lòng, Và tôi bước qua ranh giới ấy trái ý mình biết bao; Nhưng đã cứ khăng khăng muốn dồn tôi đến đó, Đã chẳng chịu tin những gì tôi nói, Lại đòi chứng cớ thuyết phục hơn nữa, Thì đành quyết, chiều lòng ông vậy. Nếu sự ưng thuận này tự nó có tội, Thì khốn cho kẻ ép tôi đến mức ấy; Chắc chắn lỗi chẳng thể về phần tôi. [moliere-tartuffe:9.75] Tartuffe Vâng, thưa phu nhân, tôi xin gánh; và việc này tự nó… [moliere-tartuffe:9.76] Elmire Xin ông hé cửa ra một chút, nhìn giùm Xem chồng tôi có ngoài hành lang kia không. [moliere-tartuffe:9.77] Tartuffe Bà lo cho anh ta làm gì? Nói riêng với nhau, anh ta là hạng bị dắt mũi. Chuyện trò của ta, anh ta còn lấy làm vinh dự, Còn tôi đã luyện được anh ta: thấy tận mắt mà chẳng tin. [moliere-tartuffe:9.78] Elmire Không sao đâu. Xin ông ra ngoài một lát; Rồi xem cho thật kỹ khắp nơi ngoài đó. [moliere-tartuffe:9.79] Cảnh 6 [moliere-tartuffe:9.80] Orgon, Elmire. [moliere-tartuffe:9.81] Orgon (chui ra từ gầm bàn) Em ơi, nói thật, đúng là một con người ghê tởm! Anh chưa hoàn hồn nổi, nghe mà choáng váng cả người. [moliere-tartuffe:9.82] Elmire Sao! anh ra sớm thế? Anh đùa em đấy à. Chui vào lại dưới tấm thảm đi, chưa đến lúc đâu; Cứ đợi đến cùng cho chắc chắn mọi điều, Đừng tin vào những phỏng đoán suông. [moliere-tartuffe:9.83] Orgon Không, địa ngục chưa từng nhả ra thứ gì độc ác hơn. [moliere-tartuffe:9.84] Elmire Trời ơi! Đừng nên cả tin quá dễ. Phải để mình được thuyết phục hẳn rồi hãy chịu thua; Và đừng vội, kẻo lầm. (Elmire đẩy Orgon ra đứng sau lưng mình.) [moliere-tartuffe:9.85] Cảnh 7 [moliere-tartuffe:9.86] Tartuffe, Elmire, Orgon. [moliere-tartuffe:9.87] Tartuffe (không thấy Orgon) Mọi sự đều xuôi theo lòng tôi mong, thưa phu nhân. Tôi đã đảo mắt xem khắp cả phòng này. Chẳng có ai; và hồn tôi ngây ngất… (Đúng lúc Tartuffe tiến tới, dang tay ôm Elmire, Elmire lùi lại, và Tartuffe thấy Orgon.) [moliere-tartuffe:9.88] Orgon (giữ Tartuffe lại) Khoan đã nào! ông chiều theo dục vọng quá rồi, Chớ nên say đắm đến thế. À! à! ông đạo đức, định gạt tôi đấy à! Tâm hồn ông buông theo cám dỗ dễ dàng làm sao! Ông định cưới con gái tôi, lại thèm vợ tôi! Bấy lâu tôi vẫn ngờ là chẳng thật bụng, Và lúc nào cũng tưởng ông sẽ đổi giọng; Nhưng thế là đủ bằng chứng rồi, Tôi dừng ở đây, tôi chẳng đòi gì hơn. [moliere-tartuffe:9.89] Elmire (nói với Tartuffe) Tất cả chuyện này tôi làm trái hẳn bụng tôi; Nhưng người ta dồn tôi đến mức phải đối xử với ông như vậy. [moliere-tartuffe:9.90] Tartuffe (nói với Orgon) Sao! ông tưởng…? [moliere-tartuffe:9.91] Orgon Sao? ông tưởng…? Thôi, đừng ầm ĩ, xin ông, Dọn khỏi đây ngay, khỏi cần khách sáo. [moliere-tartuffe:9.92] Tartuffe Ý định của tôi… [moliere-tartuffe:9.93] Orgon Ý định của tôi… Những lời ấy hết thời rồi; Phải ra khỏi nhà này ngay tức khắc. [moliere-tartuffe:9.94] Tartuffe Chính ông mới phải ra, ông nói cứ như chủ nhà. Nhà này là của tôi, rồi ông sẽ biết, Và sẽ thấy gây sự với tôi bằng Những mánh khóe hèn nhát này chỉ uổng công; Rằng ông sỉ nhục tôi là chạm nhầm chỗ; Rằng tôi đủ sức vạch mặt, trừng trị sự lừa dối, Báo thù cho trời bị xúc phạm, và bắt phải ăn năn Những kẻ ở đây dám đòi đuổi tôi đi. [moliere-tartuffe:9.95] Cảnh 8 [moliere-tartuffe:9.96] Elmire, Orgon. [moliere-tartuffe:9.97] Elmire Lời lẽ ấy là thế nào? Hắn muốn nói gì vậy? [moliere-tartuffe:9.98] Orgon Thú thật, anh bối rối, và chẳng có lý do gì để cười. [moliere-tartuffe:9.99] Elmire Sao? [moliere-tartuffe:9.100] Orgon Sao? Anh thấy lỗi của mình qua những điều hắn nói; Và khế ước tặng cho làm đầu óc anh rối bời. [moliere-tartuffe:9.101] Elmire Khế ước tặng cho… [moliere-tartuffe:9.102] Orgon Khế ước tặng cho… Phải. Việc đã rồi, Nhưng anh còn một điều khác nữa làm anh lo. [moliere-tartuffe:9.103] Elmire Điều gì? [moliere-tartuffe:9.104] Orgon Điều gì? Em sẽ biết hết. Nhưng ta xem ngay Cái hòm nọ còn ở trên kia không. [moliere-tartuffe:9.105] Hết hồi bốn. [moliere-tartuffe:10.1] HỒI V [moliere-tartuffe:10.2] Cảnh 1 [moliere-tartuffe:10.3] Orgon, Cléante. [moliere-tartuffe:10.4] Cléante Anh định chạy đi đâu? [moliere-tartuffe:10.5] Orgon Anh định chạy đi đâu? Than ôi! tôi biết đâu được? [moliere-tartuffe:10.6] Cléante Anh định chạy đi đâu? Than ôi! tôi biết đâu được? Tôi thấy Việc đầu tiên là cùng ngồi lại bàn bạc Xem trong biến cố này ta có thể làm gì. [moliere-tartuffe:10.7] Orgon Cái hòm ấy làm tôi rối cả trí khôn. Hơn mọi thứ còn lại, nó làm tôi tuyệt vọng. [moliere-tartuffe:10.8] Cléante Vậy cái hòm ấy là một bí mật hệ trọng? [moliere-tartuffe:10.9] Orgon Đó là vật gửi mà Argas, người bạn tôi thương xót, Tự tay trao cho tôi, giữ kín tuyệt đối. Trước khi trốn đi, anh ấy muốn chọn tôi giữ hộ; Và đó là những giấy tờ, theo lời anh ấy, Dính liền cả mạng sống lẫn gia sản của anh ấy. [moliere-tartuffe:10.10] Cléante Vậy sao anh lại để chúng vào tay người khác? [moliere-tartuffe:10.11] Orgon Vì một lẽ thuộc về lương tâm. Tôi đến thẳng chỗ tên phản bội mà thố lộ; Lý lẽ của hắn thuyết phục tôi rằng Nên đưa cái hòm cho hắn giữ, Để nếu có điều tra mà tôi phải chối, Tôi có sẵn một lối thoái thác trong tay, Nhờ đó lương tâm tôi hoàn toàn yên ổn Khi thề điều trái với sự thật. [moliere-tartuffe:10.12] Cléante Anh nguy rồi đấy, nếu tôi tin vào bề ngoài: Cả tờ tặng cho lẫn lời thố lộ này, Nói thật với anh, theo ý tôi, Đều là những bước anh đi quá nhẹ dạ. Với những vật thế chấp ấy, người ta dắt anh đi xa được; Mà ông ta đã nắm những lợi thế như vậy trên anh, Thì dồn ông ta vào đường cùng lại càng liều lĩnh; Anh lẽ ra phải tìm một cách mềm mỏng hơn. [moliere-tartuffe:10.13] Orgon Sao! dưới vẻ nhiệt thành cảm động đẹp đẽ ấy Lại giấu một trái tim hai mặt, một tâm hồn độc ác đến thế! Còn tôi, kẻ đón hắn vào khi hắn ăn xin và chẳng có gì… Thế là xong, tôi từ bỏ tất cả những người đạo đức; Từ nay tôi sẽ ghê sợ họ đến tận xương Và sẽ hóa ra, với họ, tệ hơn cả quỷ. [moliere-tartuffe:10.14] Cléante Chà! Lại những cơn nóng nảy của anh nữa rồi! Anh chẳng bao giờ giữ được chừng mực. Lý trí của anh chẳng bao giờ đi đúng đường ngay; Cứ hết cực đoan này lại lao sang cực đoan kia. Anh thấy mình sai rồi, anh đã biết Mình bị một lòng nhiệt thành giả làm cho mê muội; Nhưng để chữa mình, có lý nào đòi hỏi Anh phải rơi vào một sai lầm lớn hơn, Mà đánh đồng lòng dạ một thằng vô lại phản trắc Với lòng dạ mọi người đạo đức? Sao! chỉ vì một tên lừa đảo gạt anh trắng trợn Dưới vẻ hào nhoáng của bộ mặt khổ hạnh, Anh muốn ở đâu người ta cũng giống ông ta, Và ngày nay chẳng còn ai sùng đạo thật? Thứ kết luận ngu xuẩn ấy, cứ để kẻ phóng túng tư tưởng giữ lấy: Hãy tách đức hạnh ra khỏi cái vỏ bề ngoài, Đừng bao giờ vội trao lòng kính trọng quá sớm, Và giữ cho mình đúng mực vừa phải. Nếu được, đừng tôn vinh kẻ giả dối; Nhưng cũng đừng xúc phạm lòng nhiệt thành chân thật, Và nếu buộc phải sa vào một cực đoan, Thì thà lỗi về phía bên kia còn hơn. [moliere-tartuffe:10.15] Cảnh 2 [moliere-tartuffe:10.16] Orgon, Cléante, Damis. [moliere-tartuffe:10.17] Damis Sao! Cha ơi, có thật một tên lưu manh đang dọa cha? Rằng trong lòng hắn chẳng còn ơn nào mà hắn không xóa, Và cái kiêu ngạo hèn hạ, đáng giận hết sức của hắn Biến lòng tốt của cha thành vũ khí chống lại cha? [moliere-tartuffe:10.18] Orgon Phải, con ạ; và cha đau đớn chưa từng thấy. [moliere-tartuffe:10.19] Damis Cha cứ để con, con xẻo cả hai tai hắn. Trước sự láo xược ấy, không thể nhượng bộ nửa bước: Con sẽ giải thoát cha khỏi hắn chỉ bằng một đòn thôi; Muốn xong chuyện, con phải đập chết hắn. [moliere-tartuffe:10.20] Cléante Đúng là giọng của một chàng trai trẻ. Cháu làm ơn kiềm bớt những cơn bồng bột ồn ào ấy. Ta sống dưới một triều đại, trong một thời Mà dùng bạo lực chỉ tổ hỏng việc mình. [moliere-tartuffe:10.21] Cảnh 3 [moliere-tartuffe:10.22] Bà Pernelle, Orgon, Elmire, Cléante, Mariane, Damis, Dorine. [moliere-tartuffe:10.23] Bà Pernelle Chuyện gì thế này? Mẹ nghe ở đây toàn những chuyện lạ lùng khủng khiếp! [moliere-tartuffe:10.24] Orgon Đó là những chuyện lạ chính mắt con chứng kiến, Và mẹ thấy đấy, công lao của con được trả bằng cái giá nào. Con sốt sắng đón một người đang khốn cùng, Con cho ở nhà, coi như anh em ruột; Ngày ngày con chất lên người hắn đầy ơn huệ; Con gả con gái cho hắn, cùng mọi gia sản con có: Vậy mà đúng lúc ấy, đồ phản trắc, đồ đê hèn Lại toan âm mưu đen tối dụ dỗ vợ con; Chưa thỏa với những màn thử hèn hạ ấy, Hắn dám lấy chính ơn huệ của con ra dọa con, Và để con khánh kiệt, muốn dùng cái thế Mà lòng tốt thiếu khôn ngoan của con vừa trao vào tay hắn, Đuổi con khỏi của cải con đã sang tên cho hắn, Đẩy con về đúng chỗ con đã kéo hắn ra. [moliere-tartuffe:10.25] Dorine Tội nghiệp ông ấy! [moliere-tartuffe:10.26] Bà Pernelle Tội nghiệp ông ấy! Con ơi, mẹ hoàn toàn không thể tin Rằng ông ấy lại muốn làm một việc đen tối đến thế. [moliere-tartuffe:10.27] Orgon Sao? [moliere-tartuffe:10.28] Bà Pernelle Sao? Người đạo đức thì lúc nào cũng bị ghen ghét. [moliere-tartuffe:10.29] Orgon Vậy mẹ muốn nói gì với những lời ấy, Thưa mẹ? [moliere-tartuffe:10.30] Bà Pernelle Mẹ à? Mẹ chỉ biết nhà con sống thật kỳ lạ, Và ai cũng biết quá rõ lòng ghét người ta dành cho ông ấy. [moliere-tartuffe:10.31] Orgon Lòng căm ghét ấy thì dính gì đến điều người ta nói với mẹ? [moliere-tartuffe:10.32] Bà Pernelle Mẹ đã nói với con cả trăm lần từ lúc con còn nhỏ: Đức hạnh ở đời lúc nào cũng bị săn đuổi; Kẻ ghen ghét rồi sẽ chết, còn lòng ghen ghét thì chẳng bao giờ. [moliere-tartuffe:10.33] Orgon Nhưng lời ấy thì dính gì đến chuyện hôm nay? [moliere-tartuffe:10.34] Bà Pernelle Họ hẳn đã bịa cho con cả trăm chuyện nhảm về ông ấy. [moliere-tartuffe:10.35] Orgon Con đã nói với mẹ rồi, chính con thấy hết. [moliere-tartuffe:10.36] Bà Pernelle Sự độc địa của những kẻ ác khẩu thật quá đáng. [moliere-tartuffe:10.37] Orgon Mẹ làm con đọa địa ngục mất thôi, mẹ ạ! Con nói với mẹ Chính mắt con đã thấy một tội ác trắng trợn như thế. [moliere-tartuffe:10.38] Bà Pernelle Cái lưỡi lúc nào cũng có nọc độc để phun, Mà trên đời này chẳng ai tránh khỏi được. [moliere-tartuffe:10.39] Orgon Mẹ nói thế là chẳng có lấy chút lẽ phải. Con đã thấy, con bảo, thấy, chính mắt con thấy, Cái mà người ta gọi là thấy. Có phải nhắc đi nhắc lại Cả trăm lần vào tai mẹ, gào khản cả cổ mới được? [moliere-tartuffe:10.40] Bà Pernelle Trời ơi! Bề ngoài thì hay đánh lừa người ta: Đừng lúc nào cũng xét theo cái mình thấy. [moliere-tartuffe:10.41] Orgon Con điên lên mất! [moliere-tartuffe:10.42] Bà Pernelle Con điên lên mất! Bản tính con người dễ sa vào nghi oan, Và điều tốt thì thường bị hiểu theo hướng xấu. [moliere-tartuffe:10.43] Orgon Vậy con phải hiểu là lòng nhân từ chăm sóc Cái ý muốn ôm vợ con! [moliere-tartuffe:10.44] Bà Pernelle Cái ý muốn ôm vợ con! Muốn tố cáo người ta Thì phải có lý do chính đáng; Con lẽ ra phải đợi đến khi chắc chắn. [moliere-tartuffe:10.45] Orgon Chà, khỉ thật! làm sao chắc chắn hơn được nữa? Vậy con lẽ ra phải đợi, thưa mẹ, cho đến khi trước mắt con Hắn đã… Mẹ làm con nói ra điều dại dột mất. [moliere-tartuffe:10.46] Bà Pernelle Tóm lại, lòng ông ấy chỉ say một niềm nhiệt thành quá trong sạch, Mẹ chẳng sao nhét nổi vào đầu Rằng ông ấy lại muốn thử những chuyện người ta nói. [moliere-tartuffe:10.47] Orgon Thôi, nếu mẹ không phải mẹ con, con chẳng biết sẽ nói với mẹ những gì, con giận đến thế này. [moliere-tartuffe:10.48] Dorine (nói với Orgon) Đúng là đời có vay có trả, thưa ông; Ông không chịu tin, và người ta cũng không tin ông. [moliere-tartuffe:10.49] Cléante Ta đang phí thì giờ vào những chuyện vặt vãnh, Lẽ ra phải dùng nó để tính biện pháp. Trước lời dọa của kẻ xảo quyệt, ta không thể ngủ yên. [moliere-tartuffe:10.50] Damis Sao! lẽ nào sự trơ tráo của hắn lại đến mức ấy? [moliere-tartuffe:10.51] Elmire Còn em, em không tin hắn dám kiện thật, Vì sự vô ơn của hắn lộ liễu quá. [moliere-tartuffe:10.52] Cléante (nói với Orgon) Đừng tin thế; ông ta sẽ có thủ đoạn Biến những toan tính của ông ta thành có lý chống lại anh, Mà chỉ cần ít hơn thế, sức nặng của một bè đảng Cũng đủ đẩy người ta vào mê cung rắc rối. Tôi nhắc lại: ông ta nay đã có vũ khí trong tay, Anh lẽ ra đừng bao giờ đẩy ông ta đến nước ấy. [moliere-tartuffe:10.53] Orgon Đúng thế; nhưng biết làm sao? Trước sự kiêu ngạo của tên phản bội, Tôi không làm chủ nổi cơn phẫn uất của mình. [moliere-tartuffe:10.54] Cléante Tôi thật lòng mong giữa hai người Có thể hàn gắn đôi chút cho yên. [moliere-tartuffe:10.55] Elmire Nếu em biết hắn nắm trong tay những vũ khí như thế, Em đã không gây nên bao nhiêu lo sợ thế này, Và những… [moliere-tartuffe:10.56] Orgon (nói với Dorine, khi thấy ông Loyal bước vào) Và những… Người kia muốn gì? Cô đi hỏi ngay xem, Tôi đang đúng lúc hay ho để người ta đến thăm đấy! [moliere-tartuffe:10.57] Cảnh 4 [moliere-tartuffe:10.58] Orgon, bà Pernelle, Elmire, Mariane, Cléante, Damis, Dorine, ông Loyal. [moliere-tartuffe:10.59] Ông Loyal (nói với Dorine, ở phía cuối sân khấu) Chào cô em thân mến; xin cô làm ơn Cho tôi được gặp ông chủ. [moliere-tartuffe:10.60] Dorine Cho tôi được gặp ông chủ. Ông ấy đang có khách; Mà tôi ngờ lúc này ông ấy tiếp được ai. [moliere-tartuffe:10.61] Ông Loyal Tôi đâu phải hạng đến nơi này để quấy rầy. Cách tôi đến đây, tôi tin, chẳng có gì khiến ông ấy phật lòng; Mà tôi đến vì một việc ông ấy sẽ rất vui. [moliere-tartuffe:10.62] Dorine Tên ông? [moliere-tartuffe:10.63] Ông Loyal Tên ông? Cô cứ nói rằng tôi đến Từ phía ông Tartuffe, vì lợi ích của ông ấy. [moliere-tartuffe:10.64] Dorine (nói với Orgon) Có một người đến, ăn nói ngọt như đường, Từ phía ông Tartuffe, vì một việc Mà ông sẽ rất mừng, ông ta nói thế. [moliere-tartuffe:10.65] Cléante (nói với Orgon) Mà ông sẽ rất mừng, ông ta nói thế. Anh nên gặp Xem người này là ai và ông ta có thể muốn gì. [moliere-tartuffe:10.66] Orgon (nói với Cléante) Có lẽ hắn đến để dàn hòa: Tôi nên tỏ thái độ gì với hắn đây? [moliere-tartuffe:10.67] Cléante Cơn phẫn uất của anh không nên bộc lộ ra; Nếu ông ta nói chuyện hòa giải thì cứ nghe. [moliere-tartuffe:10.68] Ông Loyal (nói với Orgon) Chào ông. Cầu trời diệt kẻ muốn hại ông, Và phù hộ ông được như lòng tôi mong! [moliere-tartuffe:10.69] Orgon (nói nhỏ với Cléante) Lời mào đầu ngọt ngào này hợp ý tôi đoán, Và đã báo trước một cuộc dàn xếp nào đó. [moliere-tartuffe:10.70] Ông Loyal Cả nhà ông, tôi lúc nào cũng quý mến, Tôi từng là người hầu của cụ thân sinh ông. [moliere-tartuffe:10.71] Orgon Thưa ông, tôi rất xấu hổ, xin ông thứ lỗi Vì chưa có hân hạnh biết ông, hay biết tên ông. [moliere-tartuffe:10.72] Ông Loyal Tôi tên Loyal, người xứ Normandie, Làm viên chấp hành cầm gậy, mặc kẻ ghen ghét. Bốn mươi năm nay, nhờ trời, tôi có phúc Giữ chức ấy với bao nhiêu danh dự, Và hôm nay, thưa ông, xin phép ông, Tôi đến tống đạt trát thi hành một lệnh nọ… [moliere-tartuffe:10.73] Orgon Sao! ông ở đây… [moliere-tartuffe:10.74] Ông Loyal Sao! ông ở đây… Thưa ông, xin chớ nổi nóng. Chẳng có gì, chỉ là một tờ thông báo lệnh dọn ra khỏi đây, ông cùng người nhà, Mang đồ đạc ra ngoài, nhường chỗ cho người khác, Không hoãn không trễ, đúng như thủ tục cần. [moliere-tartuffe:10.75] Orgon Tôi! ra khỏi nhà này? [moliere-tartuffe:10.76] Ông Loyal Tôi! ra khỏi nhà này? Vâng, thưa ông, xin ông vui lòng. Ngôi nhà lúc này, như ông biết thừa, Thuộc về ông Tartuffe tốt bụng, không còn tranh cãi. Gia sản của ông từ nay ông ấy là chủ và là lãnh chúa, Nhờ một khế ước mà tôi là người mang theo. Nó đúng thể thức, chẳng có gì để bắt bẻ. [moliere-tartuffe:10.77] Damis (nói với ông Loyal) Trơ tráo đến thế thì quả là phải phục, tôi phục thật! [moliere-tartuffe:10.78] Ông Loyal (nói với Damis) Thưa cậu, tôi không có việc gì với cậu; (Chỉ Orgon.) Tôi cần nói chuyện với ông đây: ông biết lẽ phải, lại hiền hòa, Lại hiểu quá rõ bổn phận của người đạo đức Nên đời nào đi cưỡng lại công lý. [moliere-tartuffe:10.79] Orgon Nhưng… [moliere-tartuffe:10.80] Ông Loyal Nhưng… Vâng, thưa ông, tôi biết rằng cho một triệu Ông cũng không chịu làm chuyện nổi loạn, Và ông sẽ vui lòng, như một người ngay thẳng, Để tôi thi hành những lệnh người ta giao. [moliere-tartuffe:10.81] Damis Ông chấp hành cầm gậy, coi chừng cái áo thụng đen kia Sẽ lãnh nguyên cây gậy đấy. [moliere-tartuffe:10.82] Ông Loyal (nói với Orgon) Xin ông bảo con trai ông im đi hoặc rút lui, Thưa ông. Tôi sẽ tiếc lắm nếu buộc phải viết, Rồi thấy tên ông nằm trong biên bản của tôi. [moliere-tartuffe:10.83] Dorine (nói riêng) Ông Loyal này mặt mũi trông chẳng trung thực chút nào. [moliere-tartuffe:10.84] Ông Loyal Với mọi người đạo đức, tôi vốn rất quý mến, Tôi nhận lấy giấy tờ này, thưa ông, chẳng vì gì khác Ngoài việc giúp ông và làm ông đẹp lòng; Để người ta khỏi đi chọn một kẻ khác Không có lòng nhiệt thành như tôi Mà làm việc theo cách kém dịu dàng hơn. [moliere-tartuffe:10.85] Orgon Còn gì tệ hơn là ra lệnh cho người ta Rời khỏi nhà mình? [moliere-tartuffe:10.86] Ông Loyal Rời khỏi nhà mình? Người ta cho ông thời gian; Và đến sáng mai, tôi xin hoãn lại Việc thi hành lệnh này, thưa ông. Tôi chỉ đến ngủ qua đêm ở đây Cùng mười người của tôi, không ồn ào, không tai tiếng. Cho đúng thủ tục, xin ông cho mang lại cho tôi, Trước khi đi ngủ, chìa khóa cửa nhà ông. Tôi sẽ lo không làm phiền giấc nghỉ của ông, Và không để xảy ra điều gì không phải phép. Nhưng sáng mai, từ sớm, ông phải sẵn sàng Dọn khỏi đây đến cái đồ dùng nhỏ nhất; Người của tôi sẽ giúp, tôi chọn toàn người khỏe Để phụ ông khiêng hết ra ngoài. Tôi nghĩ chẳng ai đối xử tử tế hơn tôi được; Và vì tôi đối đãi với ông khoan hồng như vậy, Tôi cũng xin ông, thưa ông, hãy cư xử cho phải, Và đừng cản trở tôi làm đúng phận sự. [moliere-tartuffe:10.87] Orgon (nói riêng) Từ đáy lòng, tôi sẵn lòng bỏ ra ngay bây giờ Một trăm đồng louis đẹp nhất trong số còn lại Để được thỏa thích giáng vào cái mõm này Cú đấm mạnh nhất người ta có thể giáng. [moliere-tartuffe:10.88] Cléante (nói nhỏ với Orgon) Thôi, đừng làm hỏng việc. [moliere-tartuffe:10.89] Damis Thôi, đừng làm hỏng việc. Trước cái thói trơ trẽn lạ lùng này Con khó mà kìm được, tay con ngứa lắm. [moliere-tartuffe:10.90] Dorine Lưng ông vạm vỡ thế này, thật đấy, ông Loyal, Ăn vài cú gậy cũng chẳng phải không hợp đâu. [moliere-tartuffe:10.91] Ông Loyal Những lời ô nhục ấy cũng có thể bị phạt đấy, Cô bé ạ; mà luật cũng ra lệnh bắt cả đàn bà. [moliere-tartuffe:10.92] Cléante (nói với ông Loyal) Thôi xin chấm dứt, thưa ông; thế là đủ. Làm ơn đưa ngay tờ giấy ấy rồi để chúng tôi yên. [moliere-tartuffe:10.93] Ông Loyal Hẹn gặp lại. Cầu trời giữ cho các vị luôn vui vẻ! [moliere-tartuffe:10.94] Orgon Cầu trời tiêu diệt ngươi, và cả kẻ sai ngươi đến! [moliere-tartuffe:10.95] Cảnh 5 [moliere-tartuffe:10.96] Orgon, bà Pernelle, Elmire, Cléante, Mariane, Damis, Dorine. [moliere-tartuffe:10.97] Orgon Đấy, mẹ thấy chưa, con có lý hay không; Từ tờ trát này, mẹ có thể đoán nốt phần còn lại. Cuối cùng mẹ đã biết những phản trắc của hắn chưa? [moliere-tartuffe:10.98] Bà Pernelle Mẹ sững sờ, mẹ như từ trên mây rơi xuống! [moliere-tartuffe:10.99] Dorine (nói với Orgon) Ông than phiền sai rồi, trách hắn cũng sai, Vì chính thế lại càng chứng tỏ ý đồ thánh thiện của hắn. Đức hạnh của hắn tròn vẹn ở lòng thương người: Hắn biết của cải rất hay làm hư con người, Và vì bác ái thuần túy, hắn muốn lấy khỏi tay ông Mọi thứ có thể cản đường ông được cứu rỗi. [moliere-tartuffe:10.100] Orgon Im đi. Đó là câu người ta lúc nào cũng phải nói với cô. [moliere-tartuffe:10.101] Cléante (nói với Orgon) Ta đi xem anh nên chọn lời khuyên nào. [moliere-tartuffe:10.102] Elmire Anh đi đi, vạch trần sự táo bạo của kẻ vô ơn. Cách hành xử ấy làm khế ước mất hiệu lực; Sự bất trung của hắn sẽ lộ ra quá đen tối Để hắn gặt được thành công như người ta tin. [moliere-tartuffe:10.103] Cảnh 6 [moliere-tartuffe:10.104] Valère, Orgon, bà Pernelle, Elmire, Cléante, Mariane, Damis, Dorine. [moliere-tartuffe:10.105] Valère Thưa ông, tôi tiếc phải đến làm ông đau lòng; Nhưng nguy cơ cấp bách ép tôi không thể không đến. Một người bạn rất thân với tôi, Biết tôi vẫn lo cho ông, Đã vì tôi mà liều một bước tế nhị, vi phạm Bí mật phải giữ với việc quốc gia, Và vừa báo cho tôi một tin mà hệ quả Buộc ông phải trốn gấp. Kẻ xảo trá bấy lâu đã lừa được ông Cách đây một giờ đã đến tố ông với đức vua, Và nộp vào tay ngài, trong những lời hắn phóng vào ông, Cái hòm quan trọng của một tội phạm quốc gia, Mà hắn nói, bất chấp bổn phận thần dân, Ông vẫn giữ lại, che giấu bí mật phạm tội. Tôi không rõ chi tiết cái tội người ta gán cho ông; Nhưng một lệnh đã ban ra nhắm vào thân ông; Và chính hắn được giao, để thi hành cho tốt, Đi cùng người sẽ đến bắt ông. [moliere-tartuffe:10.106] Cléante Thế là quyền của ông ta đã có vũ khí; và chính nhờ đó tên phản bội Mưu làm chủ nốt gia sản của anh, như ông ta ra mặt đòi. [moliere-tartuffe:10.107] Orgon Con người, tôi thú nhận, đúng là loài vật độc ác! [moliere-tartuffe:10.108] Valère Chỉ chậm trễ một chút thôi cũng có thể hại ông. Xe ngựa tôi đã đợi sẵn ngoài cửa để đưa ông đi, Cùng một nghìn đồng louis tôi mang đến cho ông. Đừng mất thì giờ: đòn này như sét đánh; Và loại đòn này chỉ gạt được bằng cách chạy trốn. Tôi xin tự nguyện đưa ông đến nơi an toàn, Và theo ông suốt chuyến trốn này đến cùng. [moliere-tartuffe:10.109] Orgon Than ôi! Tôi mang ơn sự chăm sóc tận tình của cậu nhường nào! Để tạ ơn cậu, đành để lúc khác; Tôi cầu trời cho tôi đủ may Để một ngày đền đáp được việc nghĩa hào hiệp này. Tạm biệt: mọi người ở lại, hãy lo liệu. [moliere-tartuffe:10.110] Cléante Tạm biệt: mọi người ở lại, hãy lo liệu. Đi mau đi. Chúng tôi sẽ nghĩ cách làm điều cần làm, thưa anh. [moliere-tartuffe:10.111] Cảnh 7 [moliere-tartuffe:10.112] Tartuffe, một viên sĩ quan chấp pháp, bà Pernelle, Orgon, Elmire, Cléante, Mariane, Valère, Damis, Dorine. [moliere-tartuffe:10.113] Tartuffe (giữ Orgon lại) Khoan, thưa ông, khoan, đừng chạy vội thế: Ông sẽ chẳng phải đi xa mới có chỗ trú; Nhân danh đức vua, ông bị bắt giam. [moliere-tartuffe:10.114] Orgon Đồ phản bội! ngươi giữ đòn này cho lượt cuối cùng: Đó là đòn, đồ khốn nạn, ngươi dùng để kết liễu ta; Thế là đỉnh cao cho mọi trò phản trắc của ngươi. [moliere-tartuffe:10.115] Tartuffe Lời nhục mạ của ông chẳng làm tôi cay đắng nổi; Vì trời, tôi đã quen chịu đựng mọi điều. [moliere-tartuffe:10.116] Cléante Điềm tĩnh được đến thế, tôi phải nhận là hiếm có. [moliere-tartuffe:10.117] Damis Tên khốn này lấy trời ra làm trò mới trơ trẽn làm sao! [moliere-tartuffe:10.118] Tartuffe Mọi cơn giận của quý vị chẳng làm tôi động lòng; Tôi chẳng nghĩ gì ngoài việc làm tròn bổn phận. [moliere-tartuffe:10.119] Mariane Việc này ông có quyền hãnh diện lắm; Chức phận ông nhận đây thật là danh giá. [moliere-tartuffe:10.120] Tartuffe Chức phận nào cũng chỉ có thể vinh quang Khi nó đến từ quyền lực đã sai tôi tới đây. [moliere-tartuffe:10.121] Orgon Nhưng ngươi có nhớ bàn tay nhân từ của ta, Đồ vô ơn, đã kéo ngươi ra khỏi cảnh khốn cùng? [moliere-tartuffe:10.122] Tartuffe Vâng, tôi biết mình đã nhận được những giúp đỡ gì; Nhưng lợi ích của đức vua là bổn phận trước hết. Sức mạnh chính đáng của bổn phận thiêng liêng ấy Bóp nghẹt trong lòng tôi mọi sự biết ơn: Cho những ràng buộc mạnh đến thế, tôi sẵn lòng hy sinh Bạn bè, vợ, họ hàng, và cả bản thân tôi nữa. [moliere-tartuffe:10.123] Elmire Kẻ giả đạo đức! [moliere-tartuffe:10.124] Dorine Kẻ giả đạo đức! Hắn khéo lắm, bằng thủ đoạn phản trắc, Biến mọi điều người ta tôn kính thành tấm áo đẹp khoác ngoài! [moliere-tartuffe:10.125] Cléante Nhưng nếu lòng nhiệt thành ấy hoàn hảo như ông nói, Cái nhiệt thành đang thúc ông, mà ông khoác lên như áo, Sao nó lại chờ đến lúc mới chịu lộ ra Khi anh ấy bắt gặp ông đeo đuổi vợ mình, Và ông chỉ nghĩ đi tố cáo anh ấy Khi danh dự anh ấy buộc phải đuổi ông? Tôi không nhắc, để khỏi làm ông lệch khỏi bổn phận, Việc anh ấy vừa tặng ông trọn gia sản; Nhưng nếu hôm nay ông muốn coi anh ấy là kẻ có tội, Sao ông lại chịu nhận bất cứ thứ gì từ anh ấy? [moliere-tartuffe:10.126] Tartuffe (nói với viên sĩ quan chấp pháp) Thưa ông, xin cứu tôi khỏi tiếng la ó này; Và xin vui lòng thi hành lệnh của ông. [moliere-tartuffe:10.127] Sĩ quan chấp pháp Phải, chậm thi hành đến giờ là quá lâu; Miệng ông nhắc đúng lúc cho tôi làm việc ấy: Vậy để thực hiện, xin ông theo tôi ngay Đến nhà lao dành sẵn cho ông ở. [moliere-tartuffe:10.128] Tartuffe Ai? tôi sao, thưa ông? [moliere-tartuffe:10.129] Sĩ quan chấp pháp Ai? tôi sao, thưa ông? Vâng, chính ông. [moliere-tartuffe:10.130] Tartuffe Ai? tôi sao, thưa ông? Vâng, chính ông. Vậy tại sao lại bỏ tù tôi? [moliere-tartuffe:10.131] Sĩ quan chấp pháp Không phải với ông mà tôi phải giải thích lý do. (Nói với Orgon.) Xin ông bình tâm lại sau cơn hoảng vừa rồi. Ta đang sống dưới một vị vua thù ghét gian lận, Một vị vua nhìn thấu tận đáy lòng người ta, Mà mọi mánh khóe của kẻ giả đạo đức chẳng thể gạt nổi. Tâm hồn lớn của ngài sẵn con mắt sáng suốt tinh tường, Nhìn sự việc lúc nào cũng bằng cái nhìn ngay thẳng; Ở ngài, chẳng điều gì chiếm được lòng tin quá dễ, Và lý trí vững vàng của ngài không sa vào cực đoan. Người đạo đức, ngài ban cho vinh quang bất diệt: Nhưng ngài để lòng nhiệt thành tỏa sáng mà không mù quáng, Tình yêu dành người thật không làm ngài khép lòng Trước nỗi ghê tởm mà kẻ giả đáng phải gieo. Tên này đâu qua mắt nổi quyền uy ấy, Những cạm bẫy tinh vi hơn ngài còn tránh nổi. Ngay từ đầu, nhờ cái nhìn sắc bén, ngài đã nhìn thấu Mọi đê hèn trong những nếp gấp lòng dạ hắn. Đến tố cáo ông, hắn đã tự phản bội mình, Và nhờ một nét đúng đắn của công lý tối cao, Hắn hiện nguyên hình trước đức vua, một kẻ xảo trá lừng danh Mà ngài đã biết dưới một cái tên khác; Và đó là cả bản kê dài những việc đen tối Có thể chép thành nhiều pho sử sách. Tóm lại, vị quân vương ấy ghê tởm Sự vô ơn hèn nhát lẫn sự bất trung hắn dành cho ông; Ngài thêm điều ấy vào những điều ghê tởm khác của hắn, Và đến nay chỉ để tôi đi theo sự dẫn dắt của hắn Cốt để xem sự trơ tráo đi đến tận cùng, Và buộc hắn phải đền bù ông mọi điều. Vâng, tất cả giấy tờ của ông, mà hắn tự nhận làm chủ, Ngài muốn tôi tước khỏi tay hắn, trả lại ông. Bằng quyền tối cao, ngài xé bỏ các ràng buộc Của khế ước tặng hắn toàn bộ gia sản của ông, Và sau cùng tha cho ông lỗi kín đáo ấy, Lỗi mà việc người bạn của ông phải bỏ trốn đã kéo ông vướng vào; Đó là phần thưởng ngài ban cho lòng nhiệt thành Ngày trước ông từng tỏ ra khi bênh vực quyền lợi của ngài, Để chứng tỏ lòng ngài biết, khi người ta ít ngờ nhất, Ban thưởng cho một việc tốt; Rằng công trạng chẳng bao giờ mất gì nơi ngài; Và ngài nhớ điều thiện rõ hơn điều ác. [moliere-tartuffe:10.132] Dorine Tạ ơn trời! [moliere-tartuffe:10.133] Bà Pernelle Tạ ơn trời! Giờ mẹ mới thở được. [moliere-tartuffe:10.134] Elmire Kết cục may mắn thật! [moliere-tartuffe:10.135] Mariane Kết cục may mắn thật! Ai dám ngờ nổi? [moliere-tartuffe:10.136] Orgon (nói với Tartuffe, khi viên sĩ quan chấp pháp dẫn đi) Thế nào! ngươi đây rồi, đồ phản bội!… [moliere-tartuffe:10.137] Cảnh 8 [moliere-tartuffe:10.138] Bà Pernelle, Orgon, Elmire, Mariane, Cléante, Valère, Damis, Dorine. [moliere-tartuffe:10.139] Cléante Thế nào! ngươi đây rồi, đồ phản bội!… Ôi! thôi anh, dừng lại, Đừng hạ mình xuống chuyện đê hèn. Cứ để kẻ khốn khổ ấy cho số phận xấu của ông ta, Đừng đổ thêm vào nỗi hối hận đang đè nặng lên ông ta. Thà anh cầu mong rằng lòng ông ta, ngay hôm nay, Biết vui mừng quay về với đường đức hạnh; Rằng ông ta sửa đổi đời mình, biết ghê tởm tật xấu, Và làm dịu được công lý của vị minh quân; Còn anh, anh sẽ quỳ gối đến trước lòng nhân từ của ngài, Để đáp lại những gì một đãi ngộ khoan dung như thế đòi hỏi. [moliere-tartuffe:10.140] Orgon Phải, anh nói đúng. Ta sẽ đến dưới chân ngài, lòng hân hoan, Mà tạ ơn lòng nhân từ ngài rộng mở với ta: Rồi khi đã làm xong chút bổn phận đầu tiên ấy, Ta còn phải lo cho một bổn phận chính đáng khác, Và bằng một cuộc hôn nhân êm đẹp, đền đáp ngọn lửa Của Valère, một người yêu hào hiệp và chân thành. [moliere-tartuffe:10.141] Hết vở Tartuffe