{ "format": "LitMundi portable edition v1", "title": "Bartleby, người chép văn bản: Một câu chuyện phố Wall", "original_title": "Bartleby, the Scrivener: A Story of Wall-Street", "work": { "title": "Bartleby, the Scrivener: A Story of Wall-Street", "author": "Herman Melville", "author_death_year": 1891, "first_published_year": 1853, "original_language": "en", "genre": "short_story", "description": "An elderly Wall Street lawyer, who narrates, takes on a new scrivener named Bartleby. At first Bartleby copies documents tirelessly; then he begins to answer requests with “I would prefer not to”. Published anonymously in two instalments in Putnam’s Monthly Magazine in 1853, it is a comedy of office manners that turns into something harder to name.", "id": "melville-bartleby-the-scrivener", "translation_gap": { "status": "unverified", "notes": "Chosen for a complete, directly sourced and openly reusable Vietnamese edition. Existing Vietnamese translations, their quality and reader demand have not been comprehensively assessed; no absence or superiority claim is made." }, "visibility": "public" }, "edition": { "id": "melville-bartleby-vi-ai-2026", "work_id": "melville-bartleby-the-scrivener", "language": "vi", "title": "Bartleby, người chép văn bản: Một câu chuyện phố Wall", "kind": "translation", "status": "published", "label": "Bản dịch tiếng Việt bằng AI · đánh giá AI v2", "content_path": "corpus/segments/melville-bartleby-the-scrivener/melville-bartleby-vi-ai-2026.json", "source_edition_id": "melville-bartleby-en-pg11231", "legacy_slugs": [], "provenance": { "citation": "Complete direct AI-generated Vietnamese translation from the identified English source edition; no existing Vietnamese text or modern relay translation was used.", "catalog_url": null, "text_url": null, "retrieved_at": "2026-11-02", "source_witness": "melville-bartleby-en-pg11231" }, "rights": { "status": "cleared", "license": "CC-BY-4.0", "basis": "AI-produced Vietnamese translation generated and revised directly from the separately assessed historical original. Under the project AI-content policy, any applicable rights controlled by the publishing maintainer are offered under CC BY 4.0. No human authorship, exclusive copyright, new restriction on public-domain material or worldwide protection is asserted; original-source and third-party rights remain separate. No human creative contributors are recorded for this edition.", "jurisdictions_assessed": [ "US", "VN" ], "evidence_urls": [ "https://github.com/streamentry/LitMundi/blob/main/docs/AI-CONTENT-POLICY.md", "https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/legalcode.en", "https://www.anthropic.com/legal/commercial-terms", "https://www.anthropic.com/legal/consumer-terms", "https://www.gutenberg.org/ebooks/11231", "https://www.gutenberg.org/cache/epub/11231/pg11231-images.html", "https://www.copyright.gov/title17/92chap3.html", "https://cov.gov.vn/quyen-tac-gia-quyen-lien-quan/thoi-han-bao-ho-quyen-tac-gia-la-bao-nhieu-nam-168808.html", "https://cov.gov.vn/tin-tuc/gioi-thieu-luat-sua-doi-bo-sung-mot-so-dieu-cua-luat-so-huu-tri-tue-nam-2025-noi-dung-quyen-tac-gia-quyen-lien-quan-168841.html" ] }, "credits": { "author": "Herman Melville", "translator": "LitMundi AI translation (Claude)", "editors": [], "ai_assisted": true }, "review": { "status": "ai_reviewed", "reviewers": [], "ai_reviewers": [ "litmundi-ai-literary-assessment" ], "rubric_id": "litmundi-literary-v2", "score": 8.8, "record_paths": [ "corpus/reviews/melville-bartleby-the-scrivener/melville-bartleby-vi-ai-2026/ai-review-v2-2026-11-02.json" ], "evidence_urls": [ "https://github.com/streamentry/LitMundi/blob/main/corpus/reviews/melville-bartleby-the-scrivener/melville-bartleby-vi-ai-2026/ai-review-v2-2026-11-02.json" ], "notes": "Complete AI literary assessment: unrounded weighted score 8.8/10, threshold 8.6. All 251 source/target passages and exact titles were reviewed after revision, with matching content hashes. Same-system drafting/assessment is disclosed; an independent-context AI pass from the same model family supplied findings, which is not human certification or model diversity. Readers may submit corrections after publication." }, "publication_policy": "litmundi-literary-v2", "generation": { "kind": "ai_generated", "tools": [ "Claude Opus 5.5 (Anthropic) — AI translation, literary revision and assessment" ], "direct_from_original": true, "human_contributors": [], "notes": "Generated and revised directly from the cited original-language source using AI. No human creative translator/editor or independent human literary approval is recorded. The assessment record discloses its model, method and limitations." } }, "structure": { "schema_version": 2, "work_id": "melville-bartleby-the-scrivener", "segment_ids": [ "melville-bartleby-the-scrivener:1.1", "melville-bartleby-the-scrivener:1.2", "melville-bartleby-the-scrivener:1.3", "melville-bartleby-the-scrivener:1.4", "melville-bartleby-the-scrivener:1.5", "melville-bartleby-the-scrivener:1.6", "melville-bartleby-the-scrivener:1.7", "melville-bartleby-the-scrivener:1.8", "melville-bartleby-the-scrivener:1.9", "melville-bartleby-the-scrivener:1.10", "melville-bartleby-the-scrivener:1.11", "melville-bartleby-the-scrivener:1.12", "melville-bartleby-the-scrivener:1.13", "melville-bartleby-the-scrivener:1.14", "melville-bartleby-the-scrivener:1.15", "melville-bartleby-the-scrivener:1.16", "melville-bartleby-the-scrivener:1.17", "melville-bartleby-the-scrivener:1.18", "melville-bartleby-the-scrivener:1.19", "melville-bartleby-the-scrivener:1.20", "melville-bartleby-the-scrivener:1.21", "melville-bartleby-the-scrivener:1.22", "melville-bartleby-the-scrivener:1.23", "melville-bartleby-the-scrivener:1.24", "melville-bartleby-the-scrivener:1.25", "melville-bartleby-the-scrivener:1.26", "melville-bartleby-the-scrivener:1.27", "melville-bartleby-the-scrivener:1.28", "melville-bartleby-the-scrivener:1.29", "melville-bartleby-the-scrivener:1.30", "melville-bartleby-the-scrivener:1.31", "melville-bartleby-the-scrivener:1.32", "melville-bartleby-the-scrivener:1.33", "melville-bartleby-the-scrivener:1.34", "melville-bartleby-the-scrivener:1.35", "melville-bartleby-the-scrivener:1.36", "melville-bartleby-the-scrivener:1.37", "melville-bartleby-the-scrivener:1.38", "melville-bartleby-the-scrivener:1.39", "melville-bartleby-the-scrivener:1.40", "melville-bartleby-the-scrivener:1.41", "melville-bartleby-the-scrivener:1.42", "melville-bartleby-the-scrivener:1.43", "melville-bartleby-the-scrivener:1.44", "melville-bartleby-the-scrivener:1.45", "melville-bartleby-the-scrivener:1.46", "melville-bartleby-the-scrivener:1.47", "melville-bartleby-the-scrivener:1.48", "melville-bartleby-the-scrivener:1.49", "melville-bartleby-the-scrivener:1.50", "melville-bartleby-the-scrivener:1.51", "melville-bartleby-the-scrivener:1.52", "melville-bartleby-the-scrivener:1.53", "melville-bartleby-the-scrivener:1.54", "melville-bartleby-the-scrivener:1.55", "melville-bartleby-the-scrivener:1.56", "melville-bartleby-the-scrivener:1.57", "melville-bartleby-the-scrivener:1.58", "melville-bartleby-the-scrivener:1.59", "melville-bartleby-the-scrivener:1.60", "melville-bartleby-the-scrivener:1.61", "melville-bartleby-the-scrivener:1.62", "melville-bartleby-the-scrivener:1.63", "melville-bartleby-the-scrivener:1.64", "melville-bartleby-the-scrivener:1.65", "melville-bartleby-the-scrivener:1.66", "melville-bartleby-the-scrivener:1.67", "melville-bartleby-the-scrivener:1.68", "melville-bartleby-the-scrivener:1.69", "melville-bartleby-the-scrivener:1.70", "melville-bartleby-the-scrivener:1.71", "melville-bartleby-the-scrivener:1.72", "melville-bartleby-the-scrivener:1.73", "melville-bartleby-the-scrivener:1.74", "melville-bartleby-the-scrivener:1.75", "melville-bartleby-the-scrivener:1.76", "melville-bartleby-the-scrivener:1.77", "melville-bartleby-the-scrivener:1.78", "melville-bartleby-the-scrivener:1.79", "melville-bartleby-the-scrivener:1.80", "melville-bartleby-the-scrivener:1.81", "melville-bartleby-the-scrivener:1.82", "melville-bartleby-the-scrivener:1.83", "melville-bartleby-the-scrivener:1.84", "melville-bartleby-the-scrivener:1.85", "melville-bartleby-the-scrivener:1.86", "melville-bartleby-the-scrivener:1.87", "melville-bartleby-the-scrivener:1.88", "melville-bartleby-the-scrivener:1.89", "melville-bartleby-the-scrivener:1.90", "melville-bartleby-the-scrivener:1.91", "melville-bartleby-the-scrivener:1.92", "melville-bartleby-the-scrivener:1.93", "melville-bartleby-the-scrivener:1.94", "melville-bartleby-the-scrivener:1.95", "melville-bartleby-the-scrivener:1.96", "melville-bartleby-the-scrivener:1.97", "melville-bartleby-the-scrivener:1.98", "melville-bartleby-the-scrivener:1.99", "melville-bartleby-the-scrivener:1.100", "melville-bartleby-the-scrivener:1.101", "melville-bartleby-the-scrivener:1.102", "melville-bartleby-the-scrivener:1.103", "melville-bartleby-the-scrivener:1.104", "melville-bartleby-the-scrivener:1.105", "melville-bartleby-the-scrivener:1.106", "melville-bartleby-the-scrivener:1.107", "melville-bartleby-the-scrivener:1.108", "melville-bartleby-the-scrivener:1.109", "melville-bartleby-the-scrivener:1.110", "melville-bartleby-the-scrivener:1.111", "melville-bartleby-the-scrivener:1.112", "melville-bartleby-the-scrivener:1.113", "melville-bartleby-the-scrivener:1.114", "melville-bartleby-the-scrivener:1.115", "melville-bartleby-the-scrivener:1.116", "melville-bartleby-the-scrivener:1.117", "melville-bartleby-the-scrivener:1.118", "melville-bartleby-the-scrivener:1.119", "melville-bartleby-the-scrivener:1.120", "melville-bartleby-the-scrivener:1.121", "melville-bartleby-the-scrivener:1.122", "melville-bartleby-the-scrivener:1.123", "melville-bartleby-the-scrivener:1.124", "melville-bartleby-the-scrivener:1.125", "melville-bartleby-the-scrivener:1.126", "melville-bartleby-the-scrivener:1.127", "melville-bartleby-the-scrivener:1.128", "melville-bartleby-the-scrivener:1.129", "melville-bartleby-the-scrivener:1.130", "melville-bartleby-the-scrivener:1.131", "melville-bartleby-the-scrivener:1.132", "melville-bartleby-the-scrivener:1.133", "melville-bartleby-the-scrivener:1.134", "melville-bartleby-the-scrivener:1.135", "melville-bartleby-the-scrivener:1.136", "melville-bartleby-the-scrivener:1.137", "melville-bartleby-the-scrivener:1.138", "melville-bartleby-the-scrivener:1.139", "melville-bartleby-the-scrivener:1.140", "melville-bartleby-the-scrivener:1.141", "melville-bartleby-the-scrivener:1.142", "melville-bartleby-the-scrivener:1.143", "melville-bartleby-the-scrivener:1.144", "melville-bartleby-the-scrivener:1.145", "melville-bartleby-the-scrivener:1.146", "melville-bartleby-the-scrivener:1.147", "melville-bartleby-the-scrivener:1.148", "melville-bartleby-the-scrivener:1.149", "melville-bartleby-the-scrivener:1.150", "melville-bartleby-the-scrivener:1.151", "melville-bartleby-the-scrivener:1.152", "melville-bartleby-the-scrivener:1.153", "melville-bartleby-the-scrivener:1.154", "melville-bartleby-the-scrivener:1.155", "melville-bartleby-the-scrivener:1.156", "melville-bartleby-the-scrivener:1.157", "melville-bartleby-the-scrivener:1.158", "melville-bartleby-the-scrivener:1.159", "melville-bartleby-the-scrivener:1.160", "melville-bartleby-the-scrivener:1.161", "melville-bartleby-the-scrivener:1.162", "melville-bartleby-the-scrivener:1.163", "melville-bartleby-the-scrivener:1.164", "melville-bartleby-the-scrivener:1.165", "melville-bartleby-the-scrivener:1.166", "melville-bartleby-the-scrivener:1.167", "melville-bartleby-the-scrivener:1.168", "melville-bartleby-the-scrivener:1.169", "melville-bartleby-the-scrivener:1.170", "melville-bartleby-the-scrivener:1.171", "melville-bartleby-the-scrivener:1.172", "melville-bartleby-the-scrivener:1.173", "melville-bartleby-the-scrivener:1.174", "melville-bartleby-the-scrivener:1.175", "melville-bartleby-the-scrivener:1.176", "melville-bartleby-the-scrivener:1.177", "melville-bartleby-the-scrivener:1.178", "melville-bartleby-the-scrivener:1.179", "melville-bartleby-the-scrivener:1.180", "melville-bartleby-the-scrivener:1.181", "melville-bartleby-the-scrivener:1.182", "melville-bartleby-the-scrivener:1.183", "melville-bartleby-the-scrivener:1.184", "melville-bartleby-the-scrivener:1.185", "melville-bartleby-the-scrivener:1.186", "melville-bartleby-the-scrivener:1.187", "melville-bartleby-the-scrivener:1.188", "melville-bartleby-the-scrivener:1.189", "melville-bartleby-the-scrivener:1.190", "melville-bartleby-the-scrivener:1.191", "melville-bartleby-the-scrivener:1.192", "melville-bartleby-the-scrivener:1.193", "melville-bartleby-the-scrivener:1.194", "melville-bartleby-the-scrivener:1.195", "melville-bartleby-the-scrivener:1.196", "melville-bartleby-the-scrivener:1.197", "melville-bartleby-the-scrivener:1.198", "melville-bartleby-the-scrivener:1.199", "melville-bartleby-the-scrivener:1.200", "melville-bartleby-the-scrivener:1.201", "melville-bartleby-the-scrivener:1.202", "melville-bartleby-the-scrivener:1.203", "melville-bartleby-the-scrivener:1.204", "melville-bartleby-the-scrivener:1.205", "melville-bartleby-the-scrivener:1.206", "melville-bartleby-the-scrivener:1.207", "melville-bartleby-the-scrivener:1.208", "melville-bartleby-the-scrivener:1.209", "melville-bartleby-the-scrivener:1.210", "melville-bartleby-the-scrivener:1.211", "melville-bartleby-the-scrivener:1.212", "melville-bartleby-the-scrivener:1.213", "melville-bartleby-the-scrivener:1.214", "melville-bartleby-the-scrivener:1.215", "melville-bartleby-the-scrivener:1.216", "melville-bartleby-the-scrivener:1.217", "melville-bartleby-the-scrivener:1.218", "melville-bartleby-the-scrivener:1.219", "melville-bartleby-the-scrivener:1.220", "melville-bartleby-the-scrivener:1.221", "melville-bartleby-the-scrivener:1.222", "melville-bartleby-the-scrivener:1.223", "melville-bartleby-the-scrivener:1.224", "melville-bartleby-the-scrivener:1.225", "melville-bartleby-the-scrivener:1.226", "melville-bartleby-the-scrivener:1.227", "melville-bartleby-the-scrivener:1.228", "melville-bartleby-the-scrivener:1.229", "melville-bartleby-the-scrivener:1.230", "melville-bartleby-the-scrivener:1.231", "melville-bartleby-the-scrivener:1.232", "melville-bartleby-the-scrivener:1.233", "melville-bartleby-the-scrivener:1.234", "melville-bartleby-the-scrivener:1.235", "melville-bartleby-the-scrivener:1.236", "melville-bartleby-the-scrivener:1.237", "melville-bartleby-the-scrivener:1.238", "melville-bartleby-the-scrivener:1.239", "melville-bartleby-the-scrivener:1.240", "melville-bartleby-the-scrivener:1.241", "melville-bartleby-the-scrivener:1.242", "melville-bartleby-the-scrivener:1.243", "melville-bartleby-the-scrivener:1.244", "melville-bartleby-the-scrivener:1.245", "melville-bartleby-the-scrivener:1.246", "melville-bartleby-the-scrivener:1.247", "melville-bartleby-the-scrivener:1.248", "melville-bartleby-the-scrivener:1.249", "melville-bartleby-the-scrivener:1.250", "melville-bartleby-the-scrivener:1.251" ], "deprecated_ids": {}, "notes": "Canonical units follow every paragraph of the selected complete electronic witness. The title and subtitle are edition metadata; headings, credits and navigation are excluded. Passage IDs are immutable and may not be reassigned." }, "canonical_url": "https://streamentry.github.io/LitMundi/vi/read/melville-bartleby-the-scrivener/melville-bartleby-vi-ai-2026/", "source": { "edition_id": "melville-bartleby-en-pg11231", "title": "Bartleby, the Scrivener: A Story of Wall-Street", "language": "en", "canonical_url": "https://streamentry.github.io/LitMundi/en/read/melville-bartleby-the-scrivener/melville-bartleby-en-pg11231/", "citation": "Herman Melville, “Bartleby, the Scrivener: A Story of Wall-Street”, first published in Putnam’s Monthly Magazine, November and December 1853. Electronic text: Project Gutenberg #11231.", "text_url": "https://www.gutenberg.org/cache/epub/11231/pg11231-images.html", "catalog_url": "https://www.gutenberg.org/ebooks/11231", "source_witness": "The complete story text in Project Gutenberg #11231, 251 paragraphs, from “I am a rather elderly man” to “Ah Bartleby! Ah humanity!”. Not collated with a print facsimile.", "retrieved_at": "2026-11-03" }, "content_sha256": "3a4e8afd0c29f8381cf1a969c82e0328e5e6f23891f66ebec3af384b2fa4c688", "original_source_sha256": "86eb0e1bcf8813c6a9c0b79fcd2db65fd2b3ccee22035fabfd7db8f0f9d9f078", "source_content_sha256": "3a4e8afd0c29f8381cf1a969c82e0328e5e6f23891f66ebec3af384b2fa4c688", "segments": { "melville-bartleby-the-scrivener:1.1": "Tôi là một người đã khá có tuổi. Tính chất công việc của tôi trong ba mươi năm qua đã đưa tôi tiếp xúc nhiều hơn mức thường tình với một hạng người có vẻ thú vị và phần nào kỳ dị, mà theo chỗ tôi biết thì cho đến nay chưa ai từng viết gì về họ: — tôi muốn nói đến những người sao chép văn bản luật, hay những người chép văn bản. Tôi đã quen biết rất nhiều người trong số họ, cả trong công việc lẫn ngoài đời tư, và nếu muốn, tôi có thể kể lại đủ thứ chuyện đời, khiến các quý ông hiền hậu phải mỉm cười, còn những tâm hồn đa cảm phải rơi lệ. Nhưng tôi xin gác lại tiểu sử của mọi người chép văn bản khác để kể vài đoạn trong cuộc đời Bartleby, một người chép văn bản kỳ lạ nhất mà tôi từng thấy hay từng nghe nói đến. Trong khi về những người sao chép khác tôi có thể viết trọn một cuộc đời, thì về Bartleby không thể làm được điều gì như thế. Tôi tin rằng không hề có tư liệu nào cho một bản tiểu sử đầy đủ và thỏa đáng về con người này. Đó là một tổn thất không gì bù đắp nổi cho văn chương. Bartleby là một trong những sinh thể mà về họ chẳng điều gì có thể xác minh được, ngoại trừ từ những nguồn gốc ban đầu, và trong trường hợp của anh ta thì những nguồn ấy hết sức ít ỏi. Những gì chính đôi mắt sửng sốt của tôi đã thấy nơi Bartleby, đó là tất cả những gì tôi biết về anh ta, ngoại trừ, quả thật, một tin đồn mơ hồ sẽ xuất hiện ở phần sau.", "melville-bartleby-the-scrivener:1.2": "Trước khi giới thiệu người chép văn bản ấy, đúng như lần đầu anh ta hiện ra trước mắt tôi, cũng nên để tôi nói đôi chút về bản thân, về những người làm công của tôi, về công việc, về văn phòng và khung cảnh chung quanh tôi; bởi vì một sự mô tả nào đó như thế là không thể thiếu để hiểu được thấu đáo nhân vật chính sắp được trình ra.", "melville-bartleby-the-scrivener:1.3": "Thứ nhất: tôi là người, từ thuở thiếu thời trở đi, luôn thấm nhuần một niềm tin sâu sắc rằng lối sống dễ dàng nhất là lối sống tốt nhất. Vì thế, dù thuộc về một nghề vốn nổi tiếng là sôi nổi và căng thẳng, có lúc đến mức náo loạn, tôi chưa bao giờ để bất cứ điều gì như thế xâm phạm đến sự yên ổn của mình. Tôi là một trong những luật sư không chút tham vọng, chẳng bao giờ diễn thuyết trước bồi thẩm đoàn hay bằng cách nào đó thu hút tràng vỗ tay của công chúng; mà trong sự tĩnh lặng mát mẻ của một chốn ẩn náu êm ấm, làm một công việc êm ấm giữa những trái phiếu, văn tự thế chấp và chứng thư quyền sở hữu của người giàu. Tất cả những ai biết tôi đều coi tôi là một người hết sức chắc chắn. Cố John Jacob Astor, một nhân vật ít khi bị cuốn vào nhiệt hứng thi ca, đã không ngần ngại tuyên bố rằng ưu điểm lớn thứ nhất của tôi là thận trọng; thứ nhì là có phương pháp. Tôi nói ra điều này không phải vì hư danh, mà chỉ đơn thuần ghi lại sự thật rằng tôi không phải là không được cố John Jacob Astor thuê mướn trong nghề nghiệp của mình; một cái tên mà, tôi thừa nhận, tôi thích nhắc đi nhắc lại, vì nó có một âm hưởng tròn trịa, tròn vo như quả cầu, và ngân vang tựa thỏi vàng ròng. Tôi xin thẳng thắn nói thêm rằng tôi không phải là không cảm kích trước sự đánh giá tốt của cố John Jacob Astor.", "melville-bartleby-the-scrivener:1.4": "Một thời gian trước giai đoạn mà câu chuyện nhỏ này bắt đầu, công việc của tôi đã gia tăng đáng kể. Một chức vụ cũ tốt đẹp, nay đã bị bãi bỏ ở tiểu bang New York, là chức Thẩm phán phụ tá Tòa Công lý (Chancery), đã được trao cho tôi. Đó không phải là một chức vụ quá vất vả, nhưng bổng lộc thì rất dễ chịu. Tôi hiếm khi nổi nóng; càng hiếm khi để mình rơi vào cơn phẫn nộ nguy hiểm trước những điều bất công và ngang trái; nhưng ở đây tôi phải được phép liều lĩnh mà tuyên bố rằng tôi coi việc bản Hiến pháp mới đột ngột và thô bạo bãi bỏ chức Thẩm phán phụ tá là một hành động — quá sớm; bởi lẽ tôi đã trông cậy vào việc được hưởng lợi lộc ấy trọn đời, trong khi tôi chỉ nhận được trong vài năm ngắn ngủi. Nhưng đó là chuyện ngoài lề.", "melville-bartleby-the-scrivener:1.5": "Văn phòng của tôi ở trên lầu, số — phố Wall. Ở một đầu, nó nhìn ra bức tường trắng phía trong của một giếng trời rộng rãi, xuyên suốt tòa nhà từ trên nóc xuống tận đáy. Quang cảnh này có thể bị coi là khá nhạt nhẽo, thiếu cái mà các họa sĩ phong cảnh gọi là “sức sống”. Nhưng nếu đúng vậy, thì quang cảnh từ đầu kia văn phòng ít ra cũng đem lại một sự tương phản, nếu không có gì hơn. Về phía ấy, các cửa sổ của tôi nhìn thẳng, không gì che chắn, vào một bức tường gạch cao ngất, đen sạm vì năm tháng và bóng râm vĩnh viễn; bức tường ấy chẳng cần đến ống nhòm để làm hiện ra những vẻ đẹp tiềm ẩn của nó, mà vì lợi ích của tất cả những khán giả cận thị, nó đã được đẩy sát đến cách các ô kính cửa sổ của tôi chưa đầy mười bộ. Do các tòa nhà xung quanh rất cao, và văn phòng của tôi lại ở tầng hai, khoảng trống giữa bức tường này và bức tường của tôi chẳng khác mấy một bể chứa nước hình vuông khổng lồ.", "melville-bartleby-the-scrivener:1.6": "Vào thời kỳ ngay trước khi Bartleby xuất hiện, tôi có hai người làm công việc sao chép, và một cậu bé đầy triển vọng làm chân sai vặt trong văn phòng. Thứ nhất, Gà Tây; thứ nhì, Kìm Cộng; thứ ba, Bánh Gừng. Những cái tên này có vẻ như không phải loại thường thấy trong Niên giám địa chỉ. Thực ra đó là những biệt danh mà ba người thư ký của tôi đặt cho nhau, và được coi là diễn tả đúng dáng vẻ hoặc tính cách của từng người. Gà Tây là một người Anh thấp lùn, béo phục phịch, trạc tuổi tôi, nghĩa là chẳng xa con số sáu mươi là mấy. Buổi sáng, có thể nói, mặt ông ta mang một sắc hồng hào đẹp đẽ, nhưng sau mười hai giờ chính ngọ — giờ ăn trưa của ông ta — nó rực lên như một lò sưởi đầy than hồng đêm Giáng sinh; và cứ rực mãi — nhưng, có thể nói, nhạt dần từng chút — cho đến khoảng sáu giờ chiều, sau đó tôi chẳng còn thấy chủ nhân của gương mặt ấy nữa, gương mặt mà, lên tới đỉnh cùng với mặt trời, dường như cũng lặn theo mặt trời, để hôm sau lại mọc lên, lên tới đỉnh, rồi xế xuống, với sự đều đặn y như thế và vẻ huy hoàng không suy suyển. Trong đời tôi đã biết nhiều sự trùng hợp kỳ lạ, mà chẳng phải kém nhất trong số đó là sự thật rằng đúng vào lúc Gà Tây phô ra những tia sáng rực rỡ nhất từ gương mặt đỏ au và rạng ngời của mình, thì cũng đúng ngay lúc ấy, vào thời khắc hệ trọng ấy, bắt đầu cái quãng thời gian hằng ngày mà tôi coi là năng lực làm việc của ông ta bị xáo trộn nghiêm trọng trong suốt phần còn lại của hai mươi bốn giờ. Không phải là khi ấy ông ta hoàn toàn lười nhác hay ngại việc; trái lại là đằng khác. Cái khó là ông ta có xu hướng hăng hái quá mức. Ở ông ta có một sự hiếu động liều lĩnh kỳ quặc, bốc hỏa, cuống quýt, bồng bột. Ông ta chấm ngòi bút vào lọ mực một cách thiếu cẩn trọng. Mọi vết mực ông ta làm rơi trên giấy tờ của tôi đều được nhỏ xuống sau mười hai giờ chính ngọ. Thật vậy, không chỉ buổi chiều ông ta liều lĩnh và, đáng buồn thay, hay làm giây mực, mà có những ngày ông ta còn đi xa hơn, và khá ồn ào. Những lúc ấy, mặt ông ta cũng bừng lên với vẻ huy hoàng tăng bội, như thể than nến được chất thêm lên than đá antraxit. Ông ta kéo ghế gây tiếng ầm ĩ khó chịu; làm đổ hộp cát thấm mực; khi vót bút thì nóng nảy chẻ nát cả, rồi trong cơn giận đột ngột ném chúng xuống sàn; đứng dậy chồm qua bàn, đập giấy tờ loạn xạ một cách hết sức khiếm nhã, thật đáng buồn khi thấy ở một người đứng tuổi như ông ta. Tuy vậy, vì về nhiều mặt ông ta là một người cực kỳ có giá trị đối với tôi, và suốt khoảng thời gian trước mười hai giờ chính ngọ, ông ta cũng là người nhanh nhẹn, vững vàng nhất, hoàn thành rất nhiều việc theo một phong cách không dễ ai bì kịp — vì những lẽ ấy, tôi sẵn lòng bỏ qua những tật kỳ quặc của ông ta, dù thỉnh thoảng, quả thực, tôi cũng có khuyên răn. Tuy nhiên, tôi làm việc ấy rất nhẹ nhàng, bởi vì, dù buổi sáng ông ta là người lễ độ nhất, không, phải nói là nhã nhặn và cung kính nhất trần đời, thì buổi chiều, hễ bị khiêu khích, ông ta lại có xu hướng hơi bộp chộp trong lời ăn tiếng nói, thực ra là xấc xược. Vậy đó, vì quý trọng những công sức buổi sáng của ông ta như thế, và quyết không để mất chúng; nhưng đồng thời lại thấy khó chịu vì những cung cách bốc hỏa của ông ta sau mười hai giờ; và vốn là người ưa hòa bình, không muốn vì những lời khuyên răn của mình mà khơi ra những lời đốp chát khó coi từ ông ta; một buổi trưa thứ Bảy (thứ Bảy nào ông ta cũng tệ hơn), tôi đã tự cho phép mình bóng gió với ông ta, hết sức tử tế, rằng có lẽ giờ đây khi ông ta đã có tuổi, nên rút bớt công việc đi thì hay hơn; tóm lại, ông ta không cần đến văn phòng tôi sau mười hai giờ, mà ăn trưa xong thì tốt nhất nên về chỗ trọ nghỉ ngơi cho đến giờ uống trà. Nhưng không; ông ta nhất định đòi giữ những buổi chiều tận tụy của mình. Gương mặt ông ta trở nên nồng nhiệt đến mức không chịu nổi, khi ông ta hùng hồn cam đoan với tôi — vừa vung vẩy cây thước dài ở đầu kia căn phòng — rằng nếu công sức buổi sáng của ông ta là hữu ích, thì vậy buổi chiều chúng còn không thể thiếu đến nhường nào?", "melville-bartleby-the-scrivener:1.7": "“Xin lượng thứ, thưa ông,” Gà Tây nói vào dịp ấy, “tôi tự coi mình là cánh tay phải của ông. Buổi sáng tôi chỉ dàn quân và triển khai đội ngũ; nhưng buổi chiều tôi đích thân dẫn đầu, và anh dũng xung phong vào quân thù, thế này!” — và ông ta đâm mạnh cây thước một nhát.", "melville-bartleby-the-scrivener:1.8": "“Nhưng còn những vết mực, Gà Tây,” tôi bóng gió.", "melville-bartleby-the-scrivener:1.9": "“Đúng vậy, — nhưng, xin lượng thứ, thưa ông, ông hãy nhìn mái tóc này! Tôi đang già đi. Chắc chắn, thưa ông, một hai vết mực trong một buổi chiều nóng nực đâu đáng bị nghiêm khắc quy tội cho mái đầu bạc. Tuổi già — dù có làm lem trang giấy — vẫn đáng tôn kính. Xin lượng thứ, thưa ông, cả hai ta đều đang già đi.”", "melville-bartleby-the-scrivener:1.10": "Lời viện đến tình đồng cảm của tôi như thế thật khó lòng cưỡng lại. Dẫu sao đi nữa, tôi thấy rõ là ông ta nhất định không chịu đi. Vì thế tôi quyết định để ông ta ở lại, nhưng đồng thời cũng quyết lo liệu sao cho trong buổi chiều ông ta chỉ phải đụng đến những giấy tờ ít quan trọng của tôi.", "melville-bartleby-the-scrivener:1.11": "Kìm Cộng, người thứ hai trong danh sách của tôi, là một thanh niên chừng hai mươi lăm tuổi, để râu quai nón, da vàng vọt, và nhìn chung có dáng vẻ khá giống hải tặc. Tôi luôn coi anh ta là nạn nhân của hai thế lực xấu xa — tham vọng và chứng khó tiêu. Tham vọng lộ ra ở một sự sốt ruột nhất định với những bổn phận của một người sao chép đơn thuần, một sự lấn quyền vô lý vào những việc thuộc hẳn về chuyên môn, chẳng hạn như việc soạn thảo nguyên bản các văn kiện pháp lý. Chứng khó tiêu dường như được báo hiệu qua tính cáu bẳn bồn chồn thỉnh thoảng nổi lên và sự bực dọc nhe răng, khiến hai hàm răng nghiến vào nhau nghe rõ mồn một vì những lỗi phạm phải khi chép; qua những lời nguyền rủa không cần thiết, rít lên hơn là nói ra, giữa lúc công việc đang hăng; và nhất là qua sự bất mãn triền miên với độ cao của chiếc bàn nơi anh ta làm việc. Dù rất khéo tay về máy móc, Kìm Cộng chẳng bao giờ chỉnh được chiếc bàn này cho vừa ý. Anh ta chêm dưới bàn những mẩu gỗ vụn, đủ loại khối chêm, những mảnh bìa cứng, và cuối cùng còn đi xa đến mức thử một sự điều chỉnh tinh vi bằng những mảnh giấy thấm gấp lại. Nhưng chẳng sáng kiến nào ăn thua. Nếu, để đỡ mỏi lưng, anh ta nâng mặt bàn lên thành một góc dốc đứng sát gần cằm, và viết ở đó như một người dùng mái nhà dốc kiểu Hà Lan làm bàn giấy: — thì anh ta lại tuyên bố rằng nó làm máu ở hai cánh tay không lưu thông được. Nếu bây giờ anh ta hạ bàn xuống ngang thắt lưng quần, và cúi khom người trên đó mà viết, thì lưng lại đau nhức. Tóm lại, sự thật của vấn đề là Kìm Cộng không biết mình muốn gì. Hoặc, nếu anh ta có muốn điều gì, thì đó là thoát hẳn khỏi cái bàn của người chép văn bản. Trong số những biểu hiện của tham vọng bệnh hoạn nơi anh ta, có cái thú được tiếp những vị khách nhất định có dáng vẻ mập mờ, mặc áo khoác sờn cũ, mà anh ta gọi là thân chủ của mình. Quả thật tôi biết rằng không những đôi khi anh ta là một tay chính khách phường khóm có hạng, mà thỉnh thoảng còn làm vài việc lặt vặt ở các tòa hòa giải, và chẳng phải là gương mặt xa lạ trên bậc thềm nhà ngục Tombs. Tuy nhiên, tôi có lý do chính đáng để tin rằng một cá nhân đến tìm anh ta tại văn phòng tôi, và kẻ mà anh ta, với vẻ trịnh trọng, khăng khăng bảo là thân chủ, chẳng phải ai khác ngoài một tay đòi nợ, còn cái gọi là chứng thư quyền sở hữu thì là một tờ hóa đơn. Nhưng với tất cả những khuyết điểm ấy, và những phiền toái anh ta gây ra cho tôi, Kìm Cộng, cũng như người đồng hương Gà Tây của anh ta, là một người rất hữu ích đối với tôi; viết một nét chữ gọn gàng, nhanh nhẹn; và khi anh ta muốn, thì cũng không thiếu một phong thái kiểu quý ông. Thêm vào đó, anh ta luôn ăn mặc theo kiểu quý ông; và vì thế, tiện thể, làm vẻ vang cho văn phòng tôi. Trong khi đó, đối với Gà Tây, tôi phải chật vật lắm mới giữ cho ông ta khỏi thành một nỗi hổ thẹn cho tôi. Quần áo ông ta hay trông bóng nhẫy dầu mỡ và sặc mùi quán ăn. Mùa hè ông ta mặc quần rất rộng, thùng thình. Áo khoác của ông ta thì tệ hại không chịu nổi; còn mũ thì không dám đụng vào. Nhưng trong khi cái mũ chẳng đáng bận tâm với tôi, bởi lẽ tính lễ độ và sự kính cẩn bẩm sinh của ông ta, vốn là một người Anh làm công ăn lương, luôn khiến ông ta ngả mũ ngay khi bước vào phòng, thì cái áo khoác lại là chuyện khác. Về những chiếc áo khoác của ông ta, tôi đã phân giải với ông ta; nhưng chẳng có hiệu quả gì. Sự thật, tôi đoán, là một người có thu nhập ít ỏi như thế không thể cùng một lúc vừa khoe một gương mặt bóng bẩy vừa khoe một chiếc áo khoác bóng bẩy. Như có lần Kìm Cộng nhận xét, tiền của Gà Tây chủ yếu đổ vào mực đỏ. Một ngày mùa đông, tôi tặng Gà Tây một chiếc áo khoác trông hết sức đứng đắn của chính tôi, một chiếc áo khoác màu xám có lót bông, ấm áp vô cùng dễ chịu, cài khuy thẳng một mạch từ đầu gối lên đến cổ. Tôi nghĩ Gà Tây sẽ biết ơn ân huệ ấy, và bớt đi tính bộp chộp cùng sự ồn ã của ông ta vào những buổi chiều. Nhưng không. Tôi thực lòng tin rằng việc cài khuy kín mít trong một chiếc áo khoác mềm như lông tơ và ấm như chăn như thế đã gây cho ông ta một tác dụng tai hại; cũng theo nguyên lý rằng quá nhiều yến mạch thì có hại cho ngựa. Thực vậy, đúng như người ta bảo một con ngựa hăng, bất kham được ăn yến mạch thì lên nước, Gà Tây được mặc áo khoác cũng lên nước. Nó làm ông ta xấc xược. Ông ta là hạng người mà sự sung túc làm cho hư hỏng.", "melville-bartleby-the-scrivener:1.12": "Dù về những thói buông thả của Gà Tây tôi có những phỏng đoán riêng, nhưng về phần Kìm Cộng, tôi tin chắc rằng dù anh ta có những khuyết điểm gì ở các mặt khác, thì ít ra anh ta cũng là một thanh niên điều độ. Nhưng quả thật, dường như chính tạo hóa đã là người cất rượu cho anh ta, và ngay từ khi anh ta lọt lòng đã nạp cho anh ta đầy ắp một tính khí cáu kỉnh, nồng như rượu mạnh, đến nỗi mọi cuộc chén chú chén anh về sau đều không cần đến nữa. Khi tôi nghĩ đến cảnh, giữa sự tĩnh lặng của văn phòng, Kìm Cộng đôi khi sốt ruột đứng bật dậy khỏi ghế, rồi cúi khom trên bàn, dang rộng hai tay, chộp lấy cả cái bàn giấy, xê dịch nó, giật nó, với một động tác hằn học, nghiến ken két trên sàn, như thể cái bàn là một kẻ hành động có chủ ý ngang ngược, chỉ nhăm nhăm cản trở và chọc tức anh ta; tôi thấy rõ rằng đối với Kìm Cộng, rượu mạnh pha nước hoàn toàn là thứ thừa thãi.", "melville-bartleby-the-scrivener:1.13": "Thật may cho tôi là, do nguyên nhân đặc thù của nó — chứng khó tiêu — tính cáu kỉnh và sự bồn chồn kéo theo của Kìm Cộng chủ yếu lộ ra vào buổi sáng, còn buổi chiều thì anh ta tương đối hiền hòa. Thành thử, vì những cơn kịch phát của Gà Tây chỉ bắt đầu vào khoảng mười hai giờ, tôi chẳng bao giờ phải đối phó cùng lúc với những tật kỳ quặc của cả hai. Những cơn của họ thay phiên nhau như lính gác đổi ca. Khi cơn của Kìm Cộng lên phiên, thì cơn của Gà Tây xuống phiên; và ngược lại. Trong hoàn cảnh ấy, đây là một sự sắp đặt tự nhiên tốt đẹp.", "melville-bartleby-the-scrivener:1.14": "Bánh Gừng, người thứ ba trong danh sách của tôi, là một cậu bé chừng mười hai tuổi. Cha cậu là một người đánh xe chở hàng, mong mỏi trước khi chết được thấy con trai mình ngồi ghế quan tòa thay vì ngồi trên xe hàng. Vì thế ông gửi cậu đến văn phòng tôi làm người học luật, chạy việc vặt, kiêm lau dọn quét tước, với mức lương một đô la mỗi tuần. Cậu có một chiếc bàn nhỏ riêng, nhưng chẳng mấy khi dùng đến. Khi kiểm tra, ngăn kéo bày ra cả một đống vỏ đủ loại hạt. Thật vậy, đối với chàng thiếu niên lanh lợi này, toàn bộ khoa học cao quý về luật pháp được gói gọn trong một cái vỏ hạt. Chẳng phải kém nhất trong các công việc của Bánh Gừng, và cũng là việc cậu thi hành hăng hái nhất, là nhiệm vụ cung cấp bánh và táo cho Gà Tây và Kìm Cộng. Vì việc sao chép giấy tờ luật pháp vốn nổi tiếng là một thứ công việc khô khan, khô khốc, hai người chép văn bản của tôi thường phải luôn luôn thấm giọng bằng những quả táo Spitzenberg mua ở vô số sạp hàng gần Sở Thuế quan và Bưu điện. Họ cũng rất hay sai Bánh Gừng đi mua thứ bánh đặc biệt ấy — nhỏ, dẹt, tròn, và rất cay nồng — mà họ đã lấy để đặt tên cho cậu. Vào một buổi sáng lạnh, khi công việc chỉ lèo tèo, Gà Tây ngốn hàng chục chiếc bánh này, như thể chúng chỉ là những chiếc bánh xốp mỏng — mà quả thật người ta bán chúng với giá sáu hay tám chiếc một xu — tiếng ngòi bút sột soạt của ông ta hòa lẫn với tiếng nhai rau ráu những mẩu bánh giòn trong miệng. Trong tất cả những sai lầm bốc lửa buổi chiều và những hành vi bộp chộp cuống quýt của Gà Tây, có lần ông ta làm ướt một chiếc bánh gừng giữa hai môi, rồi đập nó lên một văn tự thế chấp để làm dấu niêm. Lần ấy suýt nữa thì tôi đã đuổi việc ông ta. Nhưng ông ta làm tôi nguôi giận bằng một cái cúi chào kiểu phương Đông, và nói — “Xin lượng thứ, thưa ông, tôi đã thật hào phóng khi tự bỏ tiền túi ra cung cấp văn phòng phẩm cho ông.”", "melville-bartleby-the-scrivener:1.15": "Lúc bấy giờ, công việc ban đầu của tôi — công việc của một người lập văn tự chuyển nhượng, truy tìm chứng thư quyền sở hữu, và soạn thảo đủ loại văn kiện thâm sâu — đã gia tăng đáng kể từ khi nhận chức Thẩm phán phụ tá. Giờ đây có rất nhiều việc cho những người chép văn bản. Không những tôi phải thúc ép những người thư ký đang có, mà còn phải thêm người giúp. Đáp lại mẩu rao vặt của tôi, một buổi sáng, một thanh niên bất động đứng trên ngưỡng cửa văn phòng tôi, cửa khi ấy để mở, vì đang là mùa hè. Đến giờ tôi vẫn còn thấy dáng hình ấy — nhợt nhạt mà tươm tất, đứng đắn đến đáng thương, cô quạnh đến vô phương cứu chữa! Đó là Bartleby.", "melville-bartleby-the-scrivener:1.16": "Sau vài lời về năng lực của anh ta, tôi nhận anh ta vào làm, mừng vì có được trong đội ngũ người sao chép của mình một người có dáng vẻ điềm tĩnh khác thường như vậy, mà tôi nghĩ có thể tác động tốt đến tính khí bồng bột của Gà Tây, và tính khí nóng nảy của Kìm Cộng.", "melville-bartleby-the-scrivener:1.17": "Lẽ ra tôi phải nói từ trước rằng những cánh cửa gấp bằng kính mờ chia chỗ làm việc của tôi thành hai phần, một phần dành cho những người chép văn bản, phần kia cho tôi. Tùy theo tâm trạng, tôi mở toang những cánh cửa ấy ra, hoặc đóng lại. Tôi quyết định dành cho Bartleby một góc cạnh cửa gấp, nhưng ở phía bên tôi, để có người trầm lặng này ngay trong tầm gọi, phòng khi cần làm việc gì vặt vãnh. Tôi đặt bàn của anh ta sát một cửa sổ nhỏ bên hông ở phần ấy của căn phòng, một cửa sổ trước kia từng cho nhìn chếch sang mấy cái sân sau và tường gạch nhem nhuốc, nhưng do những công trình xây cất về sau, hiện giờ chẳng còn nhìn ra cảnh gì cả, dù vẫn đem lại chút ánh sáng. Cách các ô kính chưa đầy ba bộ là một bức tường, và ánh sáng rọi xuống từ trên cao tít, giữa hai tòa nhà cao ngất, như từ một lỗ hổng rất nhỏ trên một mái vòm. Để sự sắp đặt thêm phần thỏa đáng, tôi kiếm một tấm bình phong gấp cao màu xanh lục, có thể hoàn toàn che khuất Bartleby khỏi tầm mắt tôi, dù không tách anh ta khỏi tầm tiếng nói của tôi. Và như thế, theo một cách nào đó, sự riêng tư và sự chung đụng đã được kết hợp với nhau.", "melville-bartleby-the-scrivener:1.18": "Thoạt đầu Bartleby viết được một khối lượng phi thường. Như thể đã đói khát từ lâu một thứ gì để chép, anh ta dường như ngốn ngấu giấy tờ của tôi. Chẳng có lúc nào ngừng để tiêu hóa. Anh ta chạy như một tuyến xe ngày đêm không nghỉ, chép dưới ánh mặt trời rồi chép dưới ánh nến. Lẽ ra tôi đã rất hài lòng với sự chuyên cần của anh ta, nếu anh ta cần mẫn một cách vui vẻ. Nhưng anh ta cứ viết, lặng lẽ, nhợt nhạt, máy móc.", "melville-bartleby-the-scrivener:1.19": "Dĩ nhiên, một phần không thể thiếu trong công việc của người chép văn bản là kiểm tra độ chính xác của bản sao, từng chữ một. Ở đâu có từ hai người chép văn bản trở lên trong một văn phòng, họ giúp nhau trong việc đối chiếu này, một người đọc từ bản sao, người kia cầm bản gốc. Đó là một việc rất buồn tẻ, mệt mỏi và uể oải. Tôi dễ dàng hình dung rằng đối với một số tính khí sôi nổi, việc ấy hẳn hoàn toàn không thể chịu đựng nổi. Chẳng hạn, tôi không thể tin rằng nhà thơ hăng hái Byron lại chịu ngồi xuống một cách mãn nguyện với Bartleby để đối chiếu một văn kiện pháp lý dài, chẳng hạn, năm trăm trang, viết dày đặc bằng một nét chữ quăn queo.", "melville-bartleby-the-scrivener:1.20": "Thỉnh thoảng, khi công việc gấp gáp, tôi có thói quen tự mình giúp đối chiếu một văn kiện ngắn nào đó, và gọi Gà Tây hoặc Kìm Cộng vào việc này. Một mục đích của tôi khi đặt Bartleby ở chỗ tiện tay ngay sau tấm bình phong là để tận dụng sự giúp sức của anh ta vào những dịp vặt vãnh như thế. Tôi nghĩ đó là vào ngày thứ ba anh ta làm việc cho tôi, và trước khi có nhu cầu phải đối chiếu bản chép của chính anh ta, thì, đang hết sức vội vàng để hoàn tất một việc nhỏ trong tay, tôi đột ngột gọi Bartleby. Trong lúc vội vã và theo lẽ tự nhiên chờ đợi sự tuân lệnh tức thì, tôi ngồi cúi đầu trên bản gốc ở bàn mình, tay phải chìa ngang ra, có phần bồn chồn, cầm bản sao, để ngay khi vừa bước ra khỏi chỗ ẩn mình, Bartleby có thể chộp lấy nó và bắt tay vào việc không chút chậm trễ.", "melville-bartleby-the-scrivener:1.21": "Tôi đang ngồi đúng trong tư thế ấy khi gọi anh ta, nói nhanh điều tôi muốn anh ta làm — tức là đối chiếu một tờ giấy nhỏ với tôi. Hãy tưởng tượng sự ngạc nhiên của tôi, không, sự bàng hoàng của tôi, khi không hề rời khỏi chỗ riêng tư của mình, Bartleby đáp lại bằng một giọng ôn hòa, cương quyết lạ lùng, “Tôi thà không làm thì hơn.”", "melville-bartleby-the-scrivener:1.22": "Tôi ngồi một lúc trong im lặng hoàn toàn, gom góp lại những giác quan đang choáng váng. Lập tức tôi nghĩ rằng tai mình đã nghe lầm, hoặc Bartleby đã hoàn toàn hiểu sai ý tôi. Tôi nhắc lại yêu cầu bằng giọng rõ ràng nhất mà tôi có thể. Nhưng bằng một giọng rõ ràng không kém, câu trả lời trước đó lại vang lên, “Tôi thà không làm thì hơn.”", "melville-bartleby-the-scrivener:1.23": "“Thà không làm thì hơn,” tôi lặp lại, đứng bật dậy, hết sức kích động, và sải một bước băng qua phòng. “Anh muốn nói gì? Anh mất trí rồi sao? Tôi muốn anh giúp tôi đối chiếu tờ này đây — cầm lấy,” và tôi dúi nó về phía anh ta.", "melville-bartleby-the-scrivener:1.24": "“Tôi thà không làm thì hơn,” anh ta nói.", "melville-bartleby-the-scrivener:1.25": "Tôi nhìn anh ta chằm chằm. Gương mặt anh ta gầy guộc mà điềm tĩnh; đôi mắt xám lặng lẽ một cách mờ đục. Không một nếp xao động nào gợn trên người anh ta. Nếu trong thái độ của anh ta có chút bứt rứt, giận dữ, sốt ruột hay láo xược nào; nói cách khác, nếu ở anh ta có bất cứ điều gì thông thường của con người, thì hẳn tôi đã thẳng tay đuổi anh ta ra khỏi văn phòng. Nhưng sự thể đã như vậy, thì nghĩ đến chuyện đuổi anh ta cũng chẳng khác gì nghĩ đến chuyện tống bức tượng bán thân Cicero bằng thạch cao nhợt nhạt của tôi ra khỏi cửa. Tôi đứng nhìn anh ta một lúc, trong khi anh ta tiếp tục công việc chép của mình, rồi tôi trở về ngồi vào bàn. Thật hết sức lạ lùng, tôi nghĩ. Nên làm gì là tốt nhất đây? Nhưng công việc giục giã tôi. Tôi quyết định tạm quên chuyện này đi, để dành nó cho lúc rảnh rỗi sau này. Thế là, gọi Kìm Cộng từ phòng bên sang, tờ giấy được đối chiếu nhanh chóng.", "melville-bartleby-the-scrivener:1.26": "Vài ngày sau đó, Bartleby hoàn tất bốn văn kiện dài, là bốn bản sao lời khai trong một tuần được lấy trước mặt tôi tại Tòa Công lý Tối cao của tôi. Cần phải đối chiếu chúng. Đó là một vụ kiện quan trọng, và đòi hỏi độ chính xác tuyệt đối. Sắp xếp mọi thứ xong xuôi, tôi gọi Gà Tây, Kìm Cộng và Bánh Gừng từ phòng bên sang, định đặt bốn bản sao vào tay bốn người thư ký của tôi, trong khi tôi đọc từ bản gốc. Theo đó, Gà Tây, Kìm Cộng và Bánh Gừng đã ngồi thành một hàng, mỗi người cầm văn bản của mình, thì tôi gọi Bartleby đến nhập vào nhóm người thú vị này.", "melville-bartleby-the-scrivener:1.27": "“Bartleby! nhanh lên, tôi đang đợi đây.”", "melville-bartleby-the-scrivener:1.28": "Tôi nghe tiếng chân ghế chậm chạp kéo lê trên sàn không trải thảm, và chẳng mấy chốc anh ta hiện ra, đứng ở lối vào nơi ẩn cư của mình.", "melville-bartleby-the-scrivener:1.29": "“Có việc gì vậy?” anh ta ôn tồn nói.", "melville-bartleby-the-scrivener:1.30": "“Các bản sao, các bản sao,” tôi vội vã nói. “Chúng ta sắp đối chiếu chúng. Đây” — và tôi chìa về phía anh ta bản sao thứ tư.", "melville-bartleby-the-scrivener:1.31": "“Tôi thà không làm thì hơn,” anh ta nói, rồi nhẹ nhàng biến mất sau tấm bình phong.", "melville-bartleby-the-scrivener:1.32": "Trong giây lát tôi hóa thành tượng muối, đứng đầu hàng quân thư ký đang ngồi của mình. Định thần lại, tôi tiến về phía tấm bình phong, và đòi biết lý do của hành vi phi thường như thế.", "melville-bartleby-the-scrivener:1.33": "“Tại sao anh từ chối?”", "melville-bartleby-the-scrivener:1.34": "“Tôi thà không làm thì hơn.”", "melville-bartleby-the-scrivener:1.35": "Với bất kỳ ai khác, hẳn tôi đã nổi trận lôi đình ngay tức khắc, khinh miệt chẳng thèm nói thêm lời nào, và tống cổ hắn ra khỏi mặt tôi một cách nhục nhã. Nhưng có một điều gì đó ở Bartleby không những tước vũ khí của tôi một cách lạ lùng, mà còn, theo một cách kỳ diệu, làm tôi xúc động và bối rối. Tôi bắt đầu phân giải với anh ta.", "melville-bartleby-the-scrivener:1.36": "“Đây là chính những bản sao của anh mà chúng ta sắp đối chiếu. Như thế là đỡ việc cho anh, vì một lần đối chiếu sẽ dùng được cho cả bốn bản của anh. Đó là lệ thường. Người sao chép nào cũng có bổn phận giúp đối chiếu bản chép của mình. Có phải không? Anh không nói gì sao? Trả lời đi!”", "melville-bartleby-the-scrivener:1.37": "“Tôi thà không làm thì hơn,” anh ta đáp bằng giọng trong như tiếng sáo. Tôi có cảm giác rằng trong lúc tôi nói với anh ta, anh ta đã cẩn thận cân nhắc từng lời tôi nói; hiểu trọn vẹn ý nghĩa; không thể bác bỏ những kết luận không gì cưỡng nổi; nhưng đồng thời, một cân nhắc tối thượng nào đó đã chi phối khiến anh ta trả lời như vậy.", "melville-bartleby-the-scrivener:1.38": "“Vậy là anh đã quyết, không chịu làm theo yêu cầu của tôi — một yêu cầu đưa ra theo lệ thường và lẽ thường?”", "melville-bartleby-the-scrivener:1.39": "Anh ta vắn tắt cho tôi hiểu rằng về điểm đó, nhận định của tôi là đúng. Phải: quyết định của anh ta không thể đảo ngược.", "melville-bartleby-the-scrivener:1.40": "Không hiếm trường hợp, khi một người bị áp đảo theo một cách chưa từng có và vô lý một cách quá quắt, anh ta bắt đầu lung lay ngay cả trong niềm tin hiển nhiên nhất của mình. Có thể nói, anh ta bắt đầu lờ mờ ngờ rằng, dù điều đó có lạ lùng đến đâu, mọi lẽ công bằng và mọi lý lẽ đều thuộc về phía bên kia. Vì vậy, nếu có người ngoài cuộc vô tư nào có mặt, anh ta quay sang họ tìm chút tiếp viện cho tâm trí đang chao đảo của mình.", "melville-bartleby-the-scrivener:1.41": "“Gà Tây,” tôi nói, “anh nghĩ sao về chuyện này? Tôi nói có đúng không?”", "melville-bartleby-the-scrivener:1.42": "“Xin lượng thứ, thưa ông,” Gà Tây nói, bằng giọng nhã nhặn nhất của mình, “tôi nghĩ là ông đúng.”", "melville-bartleby-the-scrivener:1.43": "“Kìm Cộng,” tôi nói, “anh nghĩ sao về chuyện này?”", "melville-bartleby-the-scrivener:1.44": "“Tôi nghĩ tôi sẽ đá hắn ra khỏi văn phòng.”", "melville-bartleby-the-scrivener:1.45": "(Độc giả tinh ý ở đây sẽ nhận thấy rằng, vì đang là buổi sáng, câu trả lời của Gà Tây được diễn đạt bằng những lời lẽ lịch sự và điềm tĩnh, còn Kìm Cộng thì đáp bằng những lời lẽ cáu kỉnh. Hoặc, nhắc lại một câu đã nói trước đây, cơn khó chịu của Kìm Cộng đang lên phiên còn của Gà Tây thì đang xuống phiên.)", "melville-bartleby-the-scrivener:1.46": "“Bánh Gừng,” tôi nói, sẵn lòng tranh thủ cả lá phiếu nhỏ nhất ủng hộ mình, “cậu nghĩ sao về chuyện này?”", "melville-bartleby-the-scrivener:1.47": "“Thưa ông, cháu nghĩ anh ta hơi gàn gàn,” Bánh Gừng nhe răng cười đáp.", "melville-bartleby-the-scrivener:1.48": "“Anh nghe họ nói gì rồi đấy,” tôi nói, quay về phía tấm bình phong, “ra đây mà làm bổn phận của anh đi.”", "melville-bartleby-the-scrivener:1.49": "Nhưng anh ta chẳng thèm đáp lại. Tôi ngẫm nghĩ một lúc trong nỗi bối rối khổ sở. Nhưng một lần nữa công việc lại giục giã tôi. Tôi lại quyết định hoãn việc xem xét tình thế khó xử này đến lúc rảnh rỗi sau này. Hơi vất vả một chút, chúng tôi cũng xoay xở đối chiếu xong giấy tờ mà không có Bartleby, dù cứ mỗi một hai trang, Gà Tây lại kính cẩn buông ra ý kiến rằng cách làm này thật quá khác thường; trong khi Kìm Cộng, giật giật trên ghế với sự bồn chồn của kẻ khó tiêu, thỉnh thoảng lại nghiến qua kẽ răng những lời nguyền rủa rít lên nhắm vào gã ngố ương bướng sau tấm bình phong. Và về phần anh ta (Kìm Cộng), đây là lần đầu và cũng là lần cuối anh ta làm việc của người khác mà không được trả công.", "melville-bartleby-the-scrivener:1.50": "Trong khi đó Bartleby ngồi trong nơi ẩn cư của mình, chẳng màng đến bất cứ điều gì ngoài công việc riêng lạ lùng của anh ta ở đó.", "melville-bartleby-the-scrivener:1.51": "Vài ngày trôi qua, người chép văn bản ấy được giao một công việc dài khác. Hành vi đáng chú ý gần đây của anh ta khiến tôi để ý kỹ cung cách của anh ta. Tôi nhận thấy anh ta không bao giờ đi ăn trưa; quả thật anh ta chẳng bao giờ đi đâu cả. Cho đến lúc ấy, chính tôi chưa từng biết anh ta có lúc nào ở bên ngoài văn phòng tôi. Anh ta là một lính canh thường trực trong góc phòng. Tuy vậy, vào khoảng mười một giờ sáng, tôi để ý thấy Bánh Gừng thường tiến về phía khe hở trên tấm bình phong của Bartleby, như thể được lặng lẽ vẫy gọi tới đó bằng một cử chỉ mà từ chỗ ngồi tôi không nhìn thấy. Rồi thằng bé rời văn phòng, xóc xủng xoẻng vài đồng xu, và quay lại với một nắm bánh gừng mà nó trao vào trong nơi ẩn cư, nhận hai chiếc bánh làm công.", "melville-bartleby-the-scrivener:1.52": "Vậy là anh ta sống bằng bánh gừng, tôi nghĩ; chẳng bao giờ ăn một bữa chính, nói cho đúng; vậy hẳn anh ta là người ăn chay; nhưng không; anh ta thậm chí chẳng bao giờ ăn rau, anh ta chẳng ăn gì ngoài bánh gừng. Rồi tâm trí tôi miên man mơ tưởng về những tác động có thể có lên thể trạng con người của việc sống hoàn toàn bằng bánh gừng. Bánh gừng được gọi như thế vì chúng có gừng là một trong những thành phần đặc trưng, và là thành phần tạo hương vị sau cùng. Vậy gừng là gì? Một thứ nóng, cay. Bartleby có nóng và cay không? Hoàn toàn không. Vậy thì gừng chẳng có tác dụng gì đối với Bartleby. Có lẽ anh ta thà để nó chẳng có tác dụng gì thì hơn.", "melville-bartleby-the-scrivener:1.53": "Không gì làm một người nghiêm túc bực mình bằng sự kháng cự thụ động. Nếu người bị kháng cự như thế có tính khí không đến nỗi thiếu nhân đạo, còn kẻ kháng cự thì hoàn toàn vô hại trong sự thụ động của mình; thì vào những lúc tâm trạng tốt, người trước sẽ cố gắng một cách bác ái mà dùng trí tưởng tượng lý giải những gì lý trí của mình tỏ ra bất lực không giải nổi. Chính như thế, phần lớn thời gian, tôi nhìn nhận Bartleby và cung cách của anh ta. Tội nghiệp anh chàng! tôi nghĩ, anh ta chẳng có ý xấu; rõ ràng anh ta không định xấc xược; vẻ ngoài của anh ta đủ cho thấy những tật kỳ quặc của anh ta là ngoài ý muốn. Anh ta có ích cho tôi. Tôi có thể hòa được với anh ta. Nếu tôi đuổi anh ta đi, rất có thể anh ta sẽ rơi vào tay một chủ nhân kém khoan dung hơn, rồi sẽ bị đối xử thô bạo, và có lẽ bị đẩy ra đường để chết đói một cách khốn khổ. Phải. Ở đây tôi có thể mua được với giá rẻ một sự tự hài lòng ngon lành. Kết bạn với Bartleby; chiều theo cái tính ương ngạnh kỳ lạ của anh ta, sẽ chẳng tốn của tôi bao nhiêu hay chẳng tốn gì, trong khi tôi tích trữ trong tâm hồn mình một thứ rốt cuộc sẽ là miếng ngon ngọt ngào cho lương tâm. Nhưng tâm trạng này không phải lúc nào cũng vậy ở tôi. Sự thụ động của Bartleby đôi khi làm tôi bực tức. Tôi cảm thấy bị thôi thúc một cách lạ lùng muốn đối đầu với anh ta bằng một sự chống đối mới, để khơi ra từ anh ta một tia giận dữ đáp lại cơn giận của tôi. Nhưng quả thật, làm thế cũng chẳng khác gì thử đánh lửa bằng các đốt ngón tay vào một bánh xà phòng Windsor. Nhưng một buổi chiều, cái thôi thúc xấu xa trong tôi đã chế ngự tôi, và màn kịch nhỏ sau đây đã diễn ra:", "melville-bartleby-the-scrivener:1.54": "“Bartleby,” tôi nói, “khi nào chép xong hết những giấy tờ kia, tôi sẽ đối chiếu chúng cùng anh.”", "melville-bartleby-the-scrivener:1.55": "“Tôi thà không làm thì hơn.”", "melville-bartleby-the-scrivener:1.56": "“Sao? Chắc chắn anh không định cứ khư khư cái trò bướng bỉnh như la ấy chứ?”", "melville-bartleby-the-scrivener:1.57": "Không có tiếng trả lời.", "melville-bartleby-the-scrivener:1.58": "Tôi mở toang cánh cửa gấp gần đó, và quay sang Gà Tây và Kìm Cộng, kích động thốt lên —", "melville-bartleby-the-scrivener:1.59": "“Hắn nói, lần thứ hai, rằng hắn sẽ không đối chiếu giấy tờ của hắn. Anh nghĩ sao, Gà Tây?”", "melville-bartleby-the-scrivener:1.60": "Xin nhớ cho, lúc ấy đang là buổi chiều. Gà Tây ngồi đỏ rực như một nồi hơi bằng đồng thau, cái đầu hói bốc hơi nghi ngút, hai bàn tay lảo đảo giữa đống giấy tờ lem mực.", "melville-bartleby-the-scrivener:1.61": "“Nghĩ sao à?” Gà Tây gầm lên; “Tôi nghĩ tôi sẽ bước ngay ra sau tấm bình phong của hắn, và đấm cho hắn thâm tím hai mắt!”", "melville-bartleby-the-scrivener:1.62": "Nói rồi, Gà Tây đứng phắt dậy và vung hai tay thủ thế quyền Anh. Ông ta đang hối hả đi thực hiện lời hứa thì tôi giữ ông ta lại, hốt hoảng trước hậu quả của việc khinh suất khơi dậy máu hiếu chiến của Gà Tây sau bữa trưa.", "melville-bartleby-the-scrivener:1.63": "“Ngồi xuống, Gà Tây,” tôi nói, “và nghe xem Kìm Cộng nói gì. Anh nghĩ sao, Kìm Cộng? Tôi có chính đáng không nếu đuổi việc Bartleby ngay lập tức?”", "melville-bartleby-the-scrivener:1.64": "“Xin lỗi ông, việc đó là do ông quyết định, thưa ông. Tôi nghĩ hành vi của anh ta khá bất thường, và quả thật là bất công, đối với Gà Tây và tôi. Nhưng có thể đó chỉ là một ý thích nhất thời.”", "melville-bartleby-the-scrivener:1.65": "“À,” tôi thốt lên, “vậy là anh đã đổi ý một cách lạ lùng — giờ anh nói về hắn nhẹ nhàng quá.”", "melville-bartleby-the-scrivener:1.66": "“Tại bia cả đấy,” Gà Tây kêu lên; “nhẹ nhàng là tác dụng của bia — Kìm Cộng và tôi hôm nay ăn trưa cùng nhau. Ông thấy tôi nhẹ nhàng thế nào rồi đấy, thưa ông. Tôi đi đấm cho hắn thâm mắt nhé?”", "melville-bartleby-the-scrivener:1.67": "“Tôi đoán anh muốn nói Bartleby. Không, hôm nay thì không, Gà Tây,” tôi đáp; “làm ơn, bỏ nắm đấm xuống.”", "melville-bartleby-the-scrivener:1.68": "Tôi đóng cửa lại, và lại tiến về phía Bartleby. Tôi cảm thấy những động lực mới cám dỗ tôi lao đến số phận của mình. Tôi nóng lòng muốn lại bị chống đối. Tôi nhớ ra rằng Bartleby chẳng bao giờ rời văn phòng.", "melville-bartleby-the-scrivener:1.69": "“Bartleby,” tôi nói, “Bánh Gừng đi vắng rồi; anh chạy qua Bưu điện một chút, được chứ? (chỉ mất ba phút đi bộ,) và xem có gì cho tôi không.”", "melville-bartleby-the-scrivener:1.70": "“Tôi thà không làm thì hơn.”", "melville-bartleby-the-scrivener:1.71": "“Anh không chịu à?”", "melville-bartleby-the-scrivener:1.72": "“Tôi thà không thì hơn.”", "melville-bartleby-the-scrivener:1.73": "Tôi lảo đảo trở về bàn, và ngồi đó trầm ngâm suy nghĩ. Sự cố chấp mù quáng của tôi quay trở lại. Còn việc gì khác mà tôi có thể làm để tự chuốc lấy sự cự tuyệt nhục nhã từ cái gã gầy gò, không một xu dính túi này không? — người thư ký tôi thuê? Còn việc gì nữa, hoàn toàn hợp lý, mà hắn chắc chắn sẽ từ chối làm?", "melville-bartleby-the-scrivener:1.74": "“Bartleby!”", "melville-bartleby-the-scrivener:1.75": "Không có tiếng trả lời.", "melville-bartleby-the-scrivener:1.76": "“Bartleby,” giọng to hơn.", "melville-bartleby-the-scrivener:1.77": "Không có tiếng trả lời.", "melville-bartleby-the-scrivener:1.78": "“Bartleby,” tôi gầm lên.", "melville-bartleby-the-scrivener:1.79": "Hệt như một bóng ma thực thụ, đúng theo phép tắc của thuật chiêu hồn, đến tiếng gọi thứ ba, anh ta hiện ra ở lối vào nơi ẩn cư của mình.", "melville-bartleby-the-scrivener:1.80": "“Sang phòng bên, bảo Kìm Cộng đến gặp tôi.”", "melville-bartleby-the-scrivener:1.81": "“Tôi thà không làm thì hơn,” anh ta nói, kính cẩn và chậm rãi, rồi ôn tồn biến mất.", "melville-bartleby-the-scrivener:1.82": "“Rất tốt, Bartleby,” tôi nói, bằng một giọng lặng lẽ, nghiêm khắc mà thanh thản, tự chủ, ngụ ý quyết tâm không gì lay chuyển về một sự trừng phạt khủng khiếp nào đó đã kề rất gần. Vào lúc ấy, tôi nửa có ý định làm điều gì đó tương tự. Nhưng xét cho cùng, vì đã gần đến giờ ăn trưa, tôi nghĩ tốt nhất là đội mũ đi bộ về nhà cho xong ngày hôm ấy, lòng đầy bối rối và khổ tâm.", "melville-bartleby-the-scrivener:1.83": "Tôi có nên thú nhận không? Kết cục của toàn bộ chuyện này là, chẳng bao lâu đã thành một sự thật cố định trong văn phòng tôi, rằng có một người chép văn bản trẻ tuổi xanh xao, tên là Bartleby, và một cái bàn ở đó; rằng anh ta chép cho tôi theo giá thường lệ là bốn xu một folio (một trăm chữ); nhưng anh ta vĩnh viễn được miễn đối chiếu công việc do mình làm, nhiệm vụ ấy được chuyển sang Gà Tây và Kìm Cộng, hẳn là để tán dương sự tinh tường vượt trội của họ; hơn nữa, Bartleby nói trên không bao giờ, vì bất cứ lý do gì, bị sai đi làm một việc vặt nào, dù là nhỏ nhặt nhất; và rằng ngay cả khi được nài nỉ nhận lấy một việc như thế, thì ai nấy đều hiểu rằng anh ta thà không làm thì hơn — nói cách khác, rằng anh ta sẽ từ chối thẳng thừng.", "melville-bartleby-the-scrivener:1.84": "Ngày tháng trôi qua, tôi trở nên khá cam lòng chấp nhận Bartleby. Sự vững vàng của anh ta, việc anh ta hoàn toàn không có thói chơi bời phóng túng, sự cần mẫn không ngừng nghỉ (trừ những khi anh ta tự buông mình vào một cơn mơ màng đứng sau tấm bình phong), sự tĩnh lặng sâu thẳm, cung cách không hề thay đổi trong mọi hoàn cảnh, khiến anh ta trở thành một sự thu nạp đáng giá. Có một điều hàng đầu là thế này, — anh ta luôn luôn ở đó; — đến đầu tiên vào buổi sáng, có mặt liên tục suốt ngày, và là người cuối cùng vào buổi tối. Tôi có một niềm tin lạ lùng vào sự trung thực của anh ta. Tôi cảm thấy những giấy tờ quý giá nhất của mình hoàn toàn an toàn trong tay anh ta. Dĩ nhiên đôi khi, dù có cố đến đâu, tôi cũng không tránh khỏi những cơn giận đột ngột, co giật với anh ta. Bởi vì thật vô cùng khó lòng luôn ghi nhớ trong đầu những đặc điểm kỳ lạ, những đặc quyền, những sự miễn trừ chưa từng nghe thấy ấy, vốn tạo thành những điều khoản ngầm định về phía Bartleby, theo đó anh ta ở lại văn phòng tôi. Thỉnh thoảng, trong lúc hăm hở giải quyết những việc gấp, tôi vô ý gọi Bartleby, bằng một giọng cộc lốc, nhanh gọn, bảo anh ta đặt ngón tay, chẳng hạn, lên cái nút thắt vừa mới bắt đầu của một sợi dây băng đỏ mà tôi sắp dùng để buộc chặt mấy tờ giấy. Dĩ nhiên, từ sau tấm bình phong câu trả lời quen thuộc, “Tôi thà không làm thì hơn,” chắc chắn sẽ vọng ra; và khi ấy, làm sao một sinh vật người với những nhược điểm chung của bản tính chúng ta lại có thể kìm mình không cay đắng kêu lên trước sự ngang ngạnh như thế — sự vô lý như thế. Tuy nhiên, mỗi lần bị cự tuyệt thêm kiểu này chỉ càng làm giảm khả năng tôi lặp lại sự vô ý ấy.", "melville-bartleby-the-scrivener:1.85": "Ở đây phải nói rằng, theo lệ thường của phần đông các quý ông giới luật thuê văn phòng trong những tòa nhà đông đúc dành cho nghề luật, cửa phòng tôi có mấy chiếc chìa khóa. Một chiếc do một người đàn bà sống trên gác xép giữ, người này mỗi tuần cọ rửa và mỗi ngày quét dọn, phủi bụi các phòng của tôi. Một chiếc khác do Gà Tây giữ cho tiện. Chiếc thứ ba đôi khi tôi tự mang trong túi. Chiếc thứ tư thì tôi không biết ai giữ.", "melville-bartleby-the-scrivener:1.86": "Thế rồi, một sáng Chủ nhật, tôi tình cờ đến nhà thờ Trinity để nghe một nhà thuyết giáo lừng danh, và thấy mình đến hơi sớm, tôi nghĩ bụng sẽ tạt qua văn phòng một lát. May sao tôi có mang chìa khóa theo; nhưng khi tra vào ổ, tôi thấy nó bị vướng bởi một vật gì cắm từ phía trong. Hết sức ngạc nhiên, tôi lên tiếng gọi; thì, trước sự kinh hoàng của tôi, có tiếng chìa khóa xoay từ bên trong; và, chìa bộ mặt gầy gò về phía tôi, tay giữ cánh cửa hé mở, bóng ma Bartleby hiện ra, chỉ mặc sơ mi, ngoài ra thì trong một bộ dạng xuềnh xoàng rách rưới lạ lùng, khẽ khàng nói rằng anh ta lấy làm tiếc, nhưng lúc này anh ta đang rất bận, và — thà không cho tôi vào lúc này thì hơn. Bằng một hai lời ngắn gọn, anh ta còn nói thêm rằng có lẽ tôi nên đi bộ vòng quanh khu phố hai ba lượt, và đến lúc đó chắc anh ta đã xong việc của mình.", "melville-bartleby-the-scrivener:1.87": "Vậy đó, sự xuất hiện hoàn toàn không ngờ tới của Bartleby, chiếm ngụ văn phòng luật của tôi vào một sáng Chủ nhật, với vẻ thản nhiên lịch thiệp như của một xác chết, mà vẫn cương quyết và tự chủ, đã gây cho tôi một tác động lạ lùng đến nỗi tôi lập tức lủi khỏi chính cửa phòng mình và làm đúng như được bảo. Nhưng không phải không có đôi ba cơn nhói của một sự phản kháng bất lực trước thói xấc xược ôn hòa của người chép văn bản khó hiểu này. Thật vậy, chính sự ôn hòa kỳ lạ của anh ta, hơn hết thảy, đã không chỉ tước vũ khí của tôi mà còn, có thể nói, tước luôn cả khí phách đàn ông của tôi. Bởi tôi cho rằng một người, trong lúc ấy, cũng gần như mất hết khí phách khi bình thản để cho người thư ký mình thuê sai khiến mình, và đuổi mình khỏi chính cơ ngơi của mình. Hơn nữa, tôi đầy lo lắng không biết Bartleby có thể đang làm gì trong văn phòng tôi, chỉ mặc sơ mi, và ngoài ra thì trong tình trạng xộc xệch, vào một sáng Chủ nhật. Có điều gì bất chính đang diễn ra chăng? Không, chuyện ấy không thể có. Không thể nghĩ dù chỉ một khoảnh khắc rằng Bartleby là kẻ vô đạo đức. Nhưng anh ta có thể làm gì ở đó? — ngồi chép ư? Lại không nữa; dù có những tính khí kỳ quặc gì đi nữa, Bartleby vẫn là một người đứng đắn bậc nhất. Anh ta sẽ là người cuối cùng chịu ngồi vào bàn trong bất kỳ tình trạng nào gần với trần truồng. Vả lại, hôm ấy là Chủ nhật; và có điều gì đó ở Bartleby khiến người ta không thể ngờ rằng anh ta lại vi phạm phép tắc của ngày ấy bằng bất kỳ công việc thế tục nào.", "melville-bartleby-the-scrivener:1.88": "Tuy vậy, lòng tôi vẫn chưa yên; và, đầy một nỗi tò mò bồn chồn, cuối cùng tôi quay lại cửa. Không gặp trở ngại gì, tôi tra chìa, mở cửa, bước vào. Không thấy Bartleby đâu. Tôi lo lắng nhìn quanh, ngó ra sau tấm bình phong của anh ta; nhưng rõ ràng là anh ta đã đi rồi. Khi xem xét chỗ ấy kỹ hơn, tôi đoán rằng trong một khoảng thời gian không rõ là bao lâu, Bartleby hẳn đã ăn, thay quần áo và ngủ trong văn phòng tôi, mà lại không có đĩa, không gương, không giường. Mặt đệm của một chiếc trường kỷ cũ ọp ẹp ở một góc phòng còn in dấu mờ mờ của một thân hình gầy guộc nằm ngả. Cuộn lại dưới gầm bàn anh ta, tôi thấy một tấm chăn; dưới lò sưởi trống không, một hộp xi đánh giày và bàn chải; trên ghế, một chậu thiếc, với xà phòng và một chiếc khăn rách; trong một tờ báo, vài mẩu vụn bánh gừng và một miếng pho mát. Phải, tôi nghĩ, rõ ràng là Bartleby đã lấy nơi đây làm nhà, sống cảnh độc thân một mình một cõi. Ngay lập tức ý nghĩ ấy ập qua tôi: Cảnh không bạn bè và cô quạnh thảm hại biết bao được phơi bày nơi đây! Cái nghèo của anh ta thật lớn; nhưng nỗi cô độc của anh ta, mới khủng khiếp làm sao! Hãy nghĩ mà xem. Vào ngày Chủ nhật, phố Wall vắng vẻ như Petra; và đêm nào cũng vậy, nó chỉ là một khoảng trống không. Tòa nhà này cũng thế, ngày thường rộn ràng công việc và sự sống, chạng vạng xuống lại vang vọng toàn sự trống rỗng, và suốt ngày Chủ nhật thì hiu quạnh. Và chính nơi đây Bartleby lấy làm nhà; khán giả duy nhất của một cảnh cô quạnh mà anh ta từng thấy đông đúc người — một kiểu Marius ngây thơ và hóa thân, trầm tư giữa đống tàn tích của Carthage!", "melville-bartleby-the-scrivener:1.89": "Lần đầu tiên trong đời, một nỗi u sầu nhói buốt, áp đảo xâm chiếm tôi. Trước đây, tôi chưa từng trải qua gì hơn một nỗi buồn không đến nỗi khó chịu. Sợi dây của tình người chung giờ đây kéo tôi không cưỡng nổi vào u ám. Một nỗi u sầu huynh đệ! Bởi cả tôi lẫn Bartleby đều là con cháu Adam. Tôi nhớ lại những tấm lụa rực rỡ và những gương mặt rạng ngời tôi đã thấy hôm ấy, trong bộ cánh ngày hội, lướt đi như thiên nga xuôi dòng Mississippi của đại lộ Broadway; và tôi đem họ so với người sao chép xanh xao, rồi nghĩ thầm: À, hạnh phúc tìm đến ánh sáng, nên ta tưởng thế gian vui tươi; nhưng khổ đau lánh mình ẩn khuất, nên ta tưởng khổ đau chẳng hề có. Những tưởng tượng buồn bã này — hẳn là những ảo ảnh của một bộ óc bệnh hoạn và ngớ ngẩn — dẫn sang những ý nghĩ khác, cụ thể hơn, về những điều kỳ quặc của Bartleby. Những linh cảm về những khám phá lạ lùng lởn vởn quanh tôi. Hình hài xanh xao của người chép văn bản hiện ra trước mắt tôi, nằm giữa những người lạ thờ ơ, trong tấm vải liệm run rẩy.", "melville-bartleby-the-scrivener:1.90": "Bỗng tôi chú ý đến chiếc bàn đóng kín của Bartleby, chìa khóa vẫn cắm trong ổ, phơi ngay trước mắt.", "melville-bartleby-the-scrivener:1.91": "Tôi chẳng có ý xấu gì, chẳng tìm cách thỏa mãn một sự tò mò vô tâm nào, tôi nghĩ; vả lại, chiếc bàn là của tôi, cả những thứ bên trong cũng vậy, nên tôi cứ mạnh dạn nhìn vào xem sao. Mọi thứ được sắp xếp ngăn nắp, giấy tờ đặt phẳng phiu. Các ngăn nhỏ rất sâu, và lấy các tập hồ sơ ra rồi, tôi mò vào tận bên trong. Chẳng mấy chốc tôi chạm phải một vật gì ở đó, và lôi nó ra. Đó là một chiếc khăn tay bandanna cũ, nằng nặng và thắt nút. Tôi mở ra, và thấy đó là một ống tiền dành dụm.", "melville-bartleby-the-scrivener:1.92": "Giờ tôi nhớ lại tất cả những điều bí ẩn lặng lẽ mà tôi từng nhận thấy ở con người này. Tôi nhớ rằng anh ta không bao giờ nói gì trừ khi để trả lời; rằng tuy thỉnh thoảng có khá nhiều thời gian cho riêng mình, vậy mà tôi chưa từng thấy anh ta đọc gì — không, ngay cả một tờ báo cũng không; rằng hàng hồi lâu anh ta cứ đứng nhìn ra ngoài, qua khung cửa sổ nhợt nhạt sau tấm bình phong, về phía bức tường gạch trơ; tôi khá chắc rằng anh ta không bao giờ ghé một quán ăn hay tiệm cơm nào; trong khi gương mặt xanh xao của anh ta cho thấy rõ anh ta không bao giờ uống bia như Gà Tây, hay thậm chí trà và cà phê như những người khác; rằng anh ta không bao giờ đi đâu cụ thể, theo chỗ tôi biết được; chẳng bao giờ ra ngoài đi dạo, trừ phi quả thật lúc này đang là như vậy; rằng anh ta đã từ chối cho biết mình là ai, từ đâu đến, hay có người thân nào trên đời không; rằng tuy gầy gò xanh xao đến thế, anh ta chưa bao giờ than ốm đau. Và hơn hết thảy, tôi nhớ một vẻ gì đó vô thức, nhợt nhạt — biết gọi là gì đây? — một vẻ kiêu kỳ nhợt nhạt, cứ cho là vậy, hay đúng hơn là một sự dè dặt khắc khổ toát ra từ anh ta, đã thực sự khiến tôi kính sợ mà ngoan ngoãn chiều theo những tính khí kỳ quặc của anh ta, những khi tôi ngại không dám nhờ anh ta làm cho mình dù chỉ một việc vặt nhỏ nhặt nhất, ngay cả khi có lẽ tôi biết, qua sự bất động kéo dài của anh ta, rằng sau tấm bình phong anh ta hẳn đang đứng chìm trong một trong những cơn mơ màng trước bức tường trơ của mình.", "melville-bartleby-the-scrivener:1.93": "Nghiền ngẫm tất cả những điều ấy, và gắn chúng với sự thật vừa mới phát hiện rằng anh ta lấy văn phòng tôi làm chốn trú ngụ thường xuyên và làm nhà, lại không quên tâm tính u uất bệnh hoạn của anh ta; nghiền ngẫm tất cả những điều ấy, một cảm giác dè chừng bắt đầu len vào tôi. Những xúc cảm đầu tiên của tôi là nỗi u sầu thuần khiết và niềm thương xót chân thành nhất; nhưng nỗi cô quạnh của Bartleby càng lớn dần, lớn dần trong trí tưởng tượng của tôi bao nhiêu, thì chính nỗi u sầu ấy lại càng hòa thành sợ hãi, niềm thương xót ấy lại càng hóa thành ghê sợ bấy nhiêu. Thật đúng, mà cũng thật khủng khiếp, rằng đến một mức nào đó, ý nghĩ hay cảnh tượng khổ đau khơi dậy những tình cảm tốt đẹp nhất của chúng ta; nhưng, trong một số trường hợp đặc biệt, vượt quá mức ấy thì không. Ai khẳng định rằng điều này bao giờ cũng do lòng ích kỷ cố hữu của trái tim con người thì đã lầm. Nó đúng hơn bắt nguồn từ một nỗi tuyệt vọng nào đó trước việc chữa trị một căn bệnh quá mức và đã ăn sâu vào tận thể chất. Với một con người nhạy cảm, lòng thương xót không hiếm khi là nỗi đau. Và khi cuối cùng nhận ra rằng lòng thương xót ấy không thể dẫn đến sự cứu giúp hữu hiệu, lẽ thường bảo linh hồn hãy rũ bỏ nó. Những gì tôi thấy sáng hôm ấy thuyết phục tôi rằng người chép văn bản là nạn nhân của một chứng rối loạn bẩm sinh và vô phương cứu chữa. Tôi có thể bố thí cho thân xác anh ta; nhưng thân xác anh ta đâu có làm anh ta đau đớn; chính linh hồn anh ta mới chịu khổ, mà linh hồn anh ta thì tôi không với tới được.", "melville-bartleby-the-scrivener:1.94": "Sáng hôm ấy tôi đã không thực hiện được ý định đến nhà thờ Trinity. Chẳng hiểu sao, những gì tôi đã thấy khiến tôi tạm thời mất tư cách đi lễ. Tôi đi bộ về nhà, nghĩ xem sẽ làm gì với Bartleby. Cuối cùng, tôi quyết định thế này: — sáng hôm sau tôi sẽ hỏi anh ta vài câu điềm tĩnh, liên quan đến lai lịch anh ta, v.v., và nếu anh ta từ chối trả lời một cách cởi mở, không giấu giếm (mà tôi đoán là anh ta sẽ thà không trả lời thì hơn), thì tôi sẽ đưa anh ta một tờ hai mươi đô-la ngoài bất kỳ khoản nào tôi còn nợ anh ta, và bảo anh ta rằng tôi không cần đến anh ta làm việc nữa; nhưng nếu có thể giúp anh ta bằng cách nào khác, tôi sẽ sẵn lòng, đặc biệt nếu anh ta muốn trở về quê quán, dù nơi ấy ở đâu chăng nữa, tôi sẽ vui lòng giúp trang trải chi phí. Hơn nữa, nếu sau khi về đến nhà, bất cứ lúc nào anh ta thấy cần giúp đỡ, thì một lá thư của anh ta chắc chắn sẽ được hồi âm.", "melville-bartleby-the-scrivener:1.95": "Sáng hôm sau đến.", "melville-bartleby-the-scrivener:1.96": "“Bartleby,” tôi nói, khẽ gọi anh ta sau tấm bình phong.", "melville-bartleby-the-scrivener:1.97": "Không có tiếng đáp.", "melville-bartleby-the-scrivener:1.98": "“Bartleby,” tôi nói, giọng còn nhẹ nhàng hơn nữa, “lại đây; tôi sẽ không bảo anh làm bất cứ việc gì mà anh thà không làm thì hơn — tôi chỉ muốn nói chuyện với anh.”", "melville-bartleby-the-scrivener:1.99": "Nghe vậy, anh ta lặng lẽ lướt ra trước mặt tôi.", "melville-bartleby-the-scrivener:1.100": "“Anh có thể cho tôi biết, Bartleby, anh sinh ra ở đâu không?”", "melville-bartleby-the-scrivener:1.101": "“Tôi thà không làm thì hơn.”", "melville-bartleby-the-scrivener:1.102": "“Anh có thể cho tôi biết đôi điều gì về bản thân anh không?”", "melville-bartleby-the-scrivener:1.103": "“Tôi thà không làm thì hơn.”", "melville-bartleby-the-scrivener:1.104": "“Nhưng anh có thể có lý do hợp lẽ nào để phản đối việc nói chuyện với tôi? Tôi có thiện cảm với anh mà.”", "melville-bartleby-the-scrivener:1.105": "Anh ta không nhìn tôi trong lúc tôi nói, mà cứ dán mắt vào bức tượng bán thân Cicero của tôi, vốn, theo chỗ tôi ngồi lúc ấy, nằm ngay sau lưng tôi, cao hơn đầu tôi chừng sáu phân Anh.", "melville-bartleby-the-scrivener:1.106": "“Anh trả lời thế nào, Bartleby?” tôi nói, sau khi chờ câu trả lời một hồi khá lâu, trong suốt lúc đó nét mặt anh ta vẫn bất động, chỉ có một nét run rẩy mơ hồ nhất có thể tưởng tượng được nơi cái miệng trắng bệch, mỏng dính.", "melville-bartleby-the-scrivener:1.107": "“Lúc này tôi thà không trả lời thì hơn,” anh ta nói, rồi lui vào nơi ẩn cư của mình.", "melville-bartleby-the-scrivener:1.108": "Tôi thú nhận là mình có phần yếu đuối, nhưng thái độ của anh ta lần này khiến tôi phật ý. Dường như không chỉ ẩn trong đó một sự khinh khỉnh điềm tĩnh nào đó, mà sự ương bướng của anh ta còn có vẻ vô ơn, xét đến sự đối đãi tử tế và độ lượng không thể chối cãi mà anh ta đã nhận được từ tôi.", "melville-bartleby-the-scrivener:1.109": "Một lần nữa tôi ngồi ngẫm nghĩ xem nên làm gì. Tuy bẽ mặt vì cách cư xử của anh ta, và tuy đã quyết sa thải anh ta ngay khi bước vào văn phòng, vậy mà lạ lùng thay tôi lại cảm thấy một điều gì đó mê tín gõ vào tim mình, ngăn tôi thực hiện ý định, và lên án tôi là kẻ đê tiện nếu tôi dám thốt ra một lời cay đắng nào với kẻ cô quạnh nhất trong loài người này. Cuối cùng, thân mật kéo ghế ra sau tấm bình phong của anh ta, tôi ngồi xuống và nói: “Bartleby, thôi thì đừng bận tâm chuyện kể lai lịch nữa; nhưng hãy để tôi khẩn khoản anh, với tư cách một người bạn, tuân theo chừng nào có thể những lệ thường của văn phòng này. Giờ hãy nói rằng anh sẽ giúp đối chiếu giấy tờ ngày mai hoặc ngày kia: tóm lại, giờ hãy nói rằng trong một hai ngày nữa anh sẽ bắt đầu biết điều một chút: — nói thế đi, Bartleby.”", "melville-bartleby-the-scrivener:1.110": "“Lúc này tôi thà không biết điều một chút thì hơn,” đó là câu trả lời ôn tồn mà lạnh như xác chết của anh ta.", "melville-bartleby-the-scrivener:1.111": "Đúng lúc ấy cánh cửa xếp mở ra, và Kìm Cộng bước lại gần. Cậu ta có vẻ đang khổ sở vì một đêm ngủ tệ khác thường, do chứng khó tiêu nặng hơn mọi khi gây ra. Cậu ta nghe lỏm được những lời sau cùng ấy của Bartleby.", "melville-bartleby-the-scrivener:1.112": "“Thà không, hả?” Kìm Cộng nghiến răng — “Tôi mà là ông, thưa ông, thì tôi thà cho nó biết tay,” anh ta quay sang nói với tôi — “tôi thà cho nó biết tay; tôi sẽ cho nó nếm đủ thứ “thà”, cái đồ la bướng bỉnh! Xin hỏi ông, giờ nó lại thà không làm cái gì nữa vậy?”", "melville-bartleby-the-scrivener:1.113": "Bartleby không nhúc nhích lấy một chân tay.", "melville-bartleby-the-scrivener:1.114": "“Anh Kìm Cộng,” tôi nói, “tôi thà anh lui ra một lát thì hơn.”", "melville-bartleby-the-scrivener:1.115": "Chẳng hiểu sao, dạo gần đây tôi đã sa vào thói vô tình dùng chữ “thà” này trong đủ mọi dịp chẳng mấy thích hợp. Và tôi run sợ khi nghĩ rằng sự tiếp xúc với người chép văn bản đã ảnh hưởng nghiêm trọng đến tâm trí tôi. Rồi nó còn có thể gây ra sự lệch lạc nào xa hơn, sâu hơn nữa? Nỗi lo ngại này không phải không có tác dụng trong việc khiến tôi quyết định dùng biện pháp mau lẹ.", "melville-bartleby-the-scrivener:1.116": "Trong lúc Kìm Cộng, mặt mày rất chua chát và hậm hực, đang bỏ đi, thì Gà Tây ôn tồn và kính cẩn tiến lại.", "melville-bartleby-the-scrivener:1.117": "“Xin lượng thứ, thưa ông,” Gà Tây nói, “hôm qua tôi có nghĩ về anh Bartleby đây, và tôi nghĩ giá như anh ấy thà mỗi ngày làm một vại bia ngon thì hơn, thì sẽ giúp được nhiều cho việc sửa chữa anh ấy, và giúp anh ấy có thể phụ đối chiếu giấy tờ của mình.”", "melville-bartleby-the-scrivener:1.118": "“Vậy là anh cũng nhiễm chữ ấy rồi,” tôi nói, hơi kích động.", "melville-bartleby-the-scrivener:1.119": "“Xin lượng thứ, chữ gì ạ, thưa ông,” Gà Tây hỏi, kính cẩn chen mình vào khoảng hẹp sau tấm bình phong, và làm thế khiến tôi xô phải người chép văn bản. “Chữ gì ạ, thưa ông?”", "melville-bartleby-the-scrivener:1.120": "“Tôi thà được để yên một mình ở đây thì hơn,” Bartleby nói, như thể phật ý vì bị cả đám xúm vào chốn riêng tư của mình.", "melville-bartleby-the-scrivener:1.121": "“Chữ ấy đấy, Gà Tây,” tôi nói — “chính nó đấy.”", "melville-bartleby-the-scrivener:1.122": "“Ồ, thà ạ? ồ phải — chữ kỳ cục. Bản thân tôi chẳng bao giờ dùng. Nhưng, thưa ông, như tôi đang nói, giá như anh ấy chịu thà —”", "melville-bartleby-the-scrivener:1.123": "“Gà Tây,” tôi ngắt lời, “anh vui lòng lui ra cho.”", "melville-bartleby-the-scrivener:1.124": "“Ồ, tất nhiên rồi, thưa ông, nếu ông thà để tôi lui ra thì hơn.”", "melville-bartleby-the-scrivener:1.125": "Khi anh ta mở cánh cửa xếp để lui ra, Kìm Cộng ngồi ở bàn mình thoáng thấy tôi, liền hỏi tôi thà cho chép một tờ giấy nọ trên giấy xanh hay giấy trắng thì hơn. Cậu ta không hề nhấn giọng tinh quái vào chữ thà. Rõ ràng nó cứ thế buột ra khỏi lưỡi anh ta. Tôi nghĩ bụng, nhất định tôi phải tống khứ một kẻ loạn trí, kẻ đã phần nào làm trẹo lưỡi, nếu chưa làm đảo đầu óc, của chính tôi và các thư ký của tôi. Nhưng tôi nghĩ khôn ngoan hơn là chưa báo ngay chuyện sa thải.", "melville-bartleby-the-scrivener:1.126": "Hôm sau tôi để ý thấy Bartleby chẳng làm gì ngoài đứng bên cửa sổ, chìm trong cơn mơ màng trước bức tường trơ. Khi tôi hỏi sao anh ta không viết, anh ta nói rằng anh ta đã quyết định không viết gì nữa.", "melville-bartleby-the-scrivener:1.127": "“Ơ kìa, sao thế? rồi còn gì nữa đây?” tôi kêu lên, “không viết gì nữa ư?”", "melville-bartleby-the-scrivener:1.128": "“Không nữa.”", "melville-bartleby-the-scrivener:1.129": "“Thế lý do là gì?”", "melville-bartleby-the-scrivener:1.130": "“Tự ông không thấy lý do sao,” anh ta dửng dưng đáp.", "melville-bartleby-the-scrivener:1.131": "Tôi nhìn anh ta chăm chăm, và nhận thấy mắt anh ta đờ đẫn, mờ đục. Lập tức tôi nghĩ ra rằng sự chuyên cần chưa từng có của anh ta trong việc chép bên khung cửa sổ tối mờ suốt mấy tuần đầu ở với tôi có thể đã tạm thời làm hại thị lực anh ta.", "melville-bartleby-the-scrivener:1.132": "Tôi xúc động. Tôi nói đôi lời an ủi anh ta. Tôi ngụ ý rằng dĩ nhiên anh ta đã khôn ngoan khi tạm ngừng viết một thời gian; và khuyên anh ta nhân dịp này mà vận động ngoài trời cho khỏe. Tuy vậy, anh ta không làm thế. Vài ngày sau đó, các thư ký khác của tôi đi vắng, mà tôi lại đang rất vội gửi mấy lá thư cho kịp chuyến thư, tôi nghĩ rằng, chẳng có việc gì khác trên đời để làm, Bartleby hẳn sẽ bớt cứng nhắc hơn thường lệ, và mang những lá thư này ra bưu điện. Nhưng anh ta từ chối, vẻ mặt trơ trơ. Thế là, rất bất tiện cho tôi, tôi phải tự đi.", "melville-bartleby-the-scrivener:1.133": "Rồi lại thêm nhiều ngày trôi qua. Mắt Bartleby có khá hơn hay không, tôi không thể nói. Nhìn bề ngoài, tôi nghĩ là có. Nhưng khi tôi hỏi anh ta có phải vậy không, anh ta chẳng hạ cố trả lời. Dù sao đi nữa, anh ta không chịu chép gì. Cuối cùng, đáp lại những lời thúc giục của tôi, anh ta báo cho tôi biết rằng anh ta đã thôi hẳn việc chép.", "melville-bartleby-the-scrivener:1.134": "“Sao!” tôi kêu lên; “giả sử mắt anh khỏi hẳn — tốt hơn bao giờ hết — thì khi ấy anh cũng không chép sao?”", "melville-bartleby-the-scrivener:1.135": "“Tôi đã thôi chép rồi,” anh ta đáp, rồi lách sang một bên.", "melville-bartleby-the-scrivener:1.136": "Anh ta vẫn như mọi khi, một vật cố định trong văn phòng tôi. Không — nếu có thể được như thế — anh ta còn trở nên cố định hơn trước nữa. Phải làm gì đây? Anh ta chẳng chịu làm gì trong văn phòng: thế thì sao anh ta lại ở đó? Nói thẳng ra, giờ đây anh ta đã thành cái cối đá đeo cổ tôi, chẳng những vô dụng như một chuỗi vòng đeo cổ, mà còn nặng nề khổ sở khi phải mang. Vậy mà tôi vẫn thương anh ta. Nói rằng tôi lo lắng vì chính anh ta thì vẫn còn là nói chưa hết sự thật. Giá như anh ta chịu kể tên dù chỉ một người thân hay bạn bè, tôi sẽ lập tức viết thư, và hối thúc họ đưa con người khốn khổ ấy đến một chốn nương thân thích hợp nào đó. Nhưng anh ta dường như cô độc, cô độc tuyệt đối giữa vũ trụ. Một mảnh xác tàu giữa Đại Tây Dương. Cuối cùng, những đòi hỏi gắn với công việc làm ăn của tôi đã lấn át mọi cân nhắc khác. Tử tế hết mức có thể, tôi bảo Bartleby rằng trong vòng sáu ngày anh ta phải rời văn phòng, không điều kiện gì hết. Tôi dặn anh ta trong thời gian đó hãy liệu cách kiếm một chỗ ở khác. Tôi ngỏ ý giúp anh ta việc này, nếu bản thân anh ta chịu bước bước đầu tiên để dọn đi. “Và khi rốt cuộc anh rời tôi, Bartleby,” tôi nói thêm, “tôi sẽ lo sao cho anh ra đi không hoàn toàn trắng tay. Sáu ngày kể từ giờ này, nhớ đấy.”", "melville-bartleby-the-scrivener:1.137": "Khi hết hạn ấy, tôi ngó ra sau tấm bình phong, và kìa! Bartleby vẫn ở đó.", "melville-bartleby-the-scrivener:1.138": "Tôi cài cúc áo khoác, lấy lại thăng bằng; chậm rãi tiến về phía anh ta, chạm vào vai anh ta, và nói: “Đã đến lúc rồi; anh phải rời khỏi chỗ này; tôi lấy làm tiếc cho anh; tiền đây; nhưng anh phải đi.”", "melville-bartleby-the-scrivener:1.139": "“Tôi thà không thì hơn,” anh ta đáp, lưng vẫn quay về phía tôi.", "melville-bartleby-the-scrivener:1.140": "“Anh phải đi.”", "melville-bartleby-the-scrivener:1.141": "Anh ta vẫn im lặng.", "melville-bartleby-the-scrivener:1.142": "Vả chăng tôi vốn tin tưởng vô hạn vào đức lương thiện thông thường của con người này. Anh ta đã nhiều lần trả lại cho tôi những đồng sáu xu và đồng shilling tôi vô ý đánh rơi trên sàn, vì tôi rất hay cẩu thả trong những chuyện vặt vãnh như cúc áo sơ mi ấy. Bởi vậy việc tôi làm tiếp theo sẽ không bị coi là bất thường.", "melville-bartleby-the-scrivener:1.143": "“Bartleby,” tôi nói, “tôi còn nợ anh mười hai đô-la tiền công; đây là ba mươi hai; hai mươi đô dư ra là của anh. — Anh cầm lấy chứ?” và tôi chìa mấy tờ giấy bạc về phía anh ta.", "melville-bartleby-the-scrivener:1.144": "Nhưng anh ta không hề nhúc nhích.", "melville-bartleby-the-scrivener:1.145": "“Vậy thì tôi để lại đây,” tôi vừa nói vừa đặt chúng dưới một cái chặn giấy trên bàn. Rồi cầm lấy mũ và gậy, đi ra cửa, tôi bình thản quay lại nói thêm — “Sau khi anh đã dọn đồ đạc của anh ra khỏi văn phòng này, Bartleby, dĩ nhiên anh sẽ khóa cửa lại — vì giờ mọi người đã về hết, chỉ còn anh — và nếu anh vui lòng, hãy luồn chìa khóa xuống dưới tấm thảm chùi chân, để sáng mai tôi lấy. Tôi sẽ không gặp lại anh nữa; vậy xin chào anh. Nếu sau này, ở chỗ ở mới, tôi có thể giúp gì được anh, xin đừng quên viết thư báo cho tôi. Chào anh, Bartleby, và chúc anh mọi sự tốt lành.”", "melville-bartleby-the-scrivener:1.146": "Nhưng anh ta không đáp một lời; như cột trụ cuối cùng của một ngôi đền đổ nát nào đó, anh ta vẫn đứng câm lặng và cô độc giữa căn phòng mà ngoài anh ta ra thì vắng tanh.", "melville-bartleby-the-scrivener:1.147": "Trên đường đi bộ về nhà với tâm trạng trầm tư, lòng tự đắc của tôi đã lấn át lòng thương hại. Tôi không thể không hết sức tự hào về cách xử trí bậc thầy của mình trong việc tống khứ Bartleby. Bậc thầy, tôi gọi như vậy, và bất kỳ nhà tư tưởng vô tư nào hẳn cũng phải thấy như vậy. Cái đẹp trong cách xử sự của tôi dường như nằm ở sự êm thấm hoàn hảo của nó. Không có thói bắt nạt thô tục, không có sự huênh hoang dưới bất kỳ hình thức nào, không có những lời quát tháo nóng nảy, không sải bước đi đi lại lại khắp phòng, giật cục tuôn ra những mệnh lệnh dữ dội bắt Bartleby cuốn gói cùng đống đồ lề rách rưới của mình. Chẳng có gì như thế cả. Không lớn tiếng ra lệnh cho Bartleby đi — như một bậc kém tài hơn có thể đã làm — tôi đứng trên tiền đề mặc định rằng anh ta phải đi; và trên sự mặc định ấy, tôi xây dựng mọi điều tôi muốn nói. Càng nghĩ về cách xử sự của mình, tôi càng thấy mê nó. Tuy vậy, sáng hôm sau, khi thức dậy, tôi lại sinh nghi, — không hiểu sao tôi đã ngủ cho tan hết men tự đắc. Một trong những giờ khắc tỉnh táo và sáng suốt nhất của con người là ngay sau khi thức dậy buổi sáng. Cách xử sự của tôi vẫn có vẻ khôn ngoan như trước. — nhưng chỉ trên lý thuyết. Nó sẽ ra sao trong thực tế — khó là khó ở chỗ ấy. Mặc định rằng Bartleby sẽ ra đi quả thật là một ý tưởng đẹp; nhưng xét cho cùng, sự mặc định ấy chỉ là của riêng tôi, chẳng phải của Bartleby. Điều cốt yếu không phải là tôi có mặc định rằng anh ta sẽ rời tôi hay không, mà là anh ta có thà làm thế hay không. Anh ta là người của những chữ “thà” hơn là của những sự mặc định.", "melville-bartleby-the-scrivener:1.148": "Sau bữa điểm tâm, tôi đi bộ xuống khu phố dưới, cân nhắc lẽ thuận lẽ nghịch của mọi khả năng. Lúc thì tôi nghĩ việc này sẽ thất bại thảm hại, và người ta sẽ thấy Bartleby vẫn sống sờ sờ ở văn phòng tôi như thường lệ; lúc khác lại có vẻ chắc chắn rằng tôi sẽ thấy ghế của anh ta trống trơn. Và cứ thế tôi chao qua đảo lại. Ở góc đại lộ Broadway và phố Canal, tôi thấy một đám người khá náo nhiệt đứng chuyện trò sôi nổi.", "melville-bartleby-the-scrivener:1.149": "“Tôi cá là hắn không đâu,” một giọng nói vang lên khi tôi đi ngang qua.", "melville-bartleby-the-scrivener:1.150": "“Không đi ư? — chịu cá!” tôi nói, “đặt tiền ra đi.”", "melville-bartleby-the-scrivener:1.151": "Tôi đang theo bản năng thọc tay vào túi để lấy tiền của mình ra, thì sực nhớ hôm nay là ngày bầu cử. Những lời tôi nghe lỏm chẳng liên quan gì đến Bartleby, mà là chuyện thắng hay bại của một ứng cử viên thị trưởng nào đó. Trong tâm trạng chăm chăm ấy, tôi đã, có thể nói, tưởng tượng rằng cả đại lộ Broadway cũng chia sẻ sự kích động của tôi, và đang cùng tôi tranh luận một câu hỏi. Tôi đi tiếp, rất biết ơn vì sự ồn ào của đường phố đã che lấp cơn đãng trí nhất thời của mình.", "melville-bartleby-the-scrivener:1.152": "Như đã định, tôi có mặt ở cửa văn phòng sớm hơn thường lệ. Tôi đứng lắng nghe một lúc. Mọi thứ im phăng phắc. Hẳn anh ta đã đi rồi. Tôi thử vặn nắm cửa. Cửa khóa. Phải, cách xử sự của tôi đã hiệu nghiệm như bùa; hẳn anh ta đã biến mất thật rồi. Thế nhưng xen vào đó có một nỗi u sầu nào đó: tôi gần như tiếc cho thành công rực rỡ của mình. Tôi đang lần mò dưới tấm thảm chùi chân tìm chiếc chìa khóa mà Bartleby lẽ ra đã để lại đó cho tôi, thì vô tình đầu gối tôi va vào một ô ván cửa, phát ra một tiếng như gõ gọi, và đáp lại, một giọng nói vọng ra từ bên trong — “Chưa được; tôi đang bận.”", "melville-bartleby-the-scrivener:1.153": "Đó là Bartleby.", "melville-bartleby-the-scrivener:1.154": "Tôi chết sững như bị sét đánh. Trong khoảnh khắc, tôi đứng như người đàn ông nọ, tẩu thuốc trên môi, đã bị một tia chớp mùa hạ giết chết vào một buổi chiều không gợn mây từ lâu lắm rồi ở Virginia; ông ta chết ngay bên khung cửa sổ ấm áp mở toang của nhà mình, và cứ thế vẫn nhoài người ra ngoài buổi chiều mơ màng, cho đến khi có ai đó chạm vào, thì ông ta ngã xuống.", "melville-bartleby-the-scrivener:1.155": "“Chưa đi!” cuối cùng tôi lẩm bẩm. Nhưng một lần nữa tuân theo cái uy lực kỳ lạ mà người chép văn bản khó dò ấy có đối với tôi, và là thứ uy lực mà, dù tôi có bực bội đến đâu, tôi cũng không hoàn toàn thoát khỏi được, tôi chậm rãi đi xuống cầu thang, ra phố, và trong lúc đi vòng quanh khu phố, tôi cân nhắc xem tiếp theo nên làm gì trong tình cảnh bối rối chưa từng nghe thấy này. Tống cổ người ấy ra bằng cách thực sự xô đẩy thì tôi không làm được; xua đuổi anh ta bằng những lời chửi mắng thì không ổn; gọi cảnh sát là một ý nghĩ khó chịu; thế nhưng để mặc anh ta hưởng chiến thắng lạnh như xác chết của mình trước tôi, — điều đó tôi cũng không thể nghĩ tới. Phải làm gì đây? hoặc, nếu chẳng làm được gì, thì liệu còn điều gì nữa mà tôi có thể mặc định trong chuyện này chăng? Phải, như trước đây tôi đã mặc định trước cho tương lai rằng Bartleby sẽ ra đi, thì giờ tôi có thể mặc định ngược về quá khứ rằng anh ta đã ra đi rồi. Để thực thi sự mặc định này một cách chính đáng, tôi có thể bước vào văn phòng thật vội vã, và giả vờ hoàn toàn không thấy Bartleby, cứ thế đâm sầm thẳng vào anh ta như thể anh ta là không khí. Một cách xử sự như vậy sẽ mang dáng dấp của một đòn đâm trúng tim ở mức độ phi thường. Khó lòng mà Bartleby chống chọi nổi một sự áp dụng như thế của thuyết mặc định. Nhưng nghĩ lại, sự thành công của kế hoạch có vẻ khá đáng ngờ. Tôi quyết định lại phân giải vấn đề với anh ta một lần nữa.", "melville-bartleby-the-scrivener:1.156": "“Bartleby,” tôi nói khi bước vào văn phòng, với vẻ mặt nghiêm khắc mà điềm tĩnh, “tôi thật sự không hài lòng. Tôi đau lòng, Bartleby. Tôi đã nghĩ về anh tốt hơn thế. Tôi đã tưởng anh có bản chất lịch thiệp đến mức trong bất kỳ tình thế khó xử tế nhị nào, chỉ một lời gợi ý nhỏ cũng đủ — tóm lại, một sự mặc định. Nhưng xem ra tôi đã lầm. Ơ kìa,” tôi nói thêm, giật mình thật sự, “anh còn chưa đụng đến số tiền ấy,” tôi chỉ vào nó, vẫn nằm đúng chỗ tôi để chiều hôm trước.", "melville-bartleby-the-scrivener:1.157": "Anh ta không trả lời gì.", "melville-bartleby-the-scrivener:1.158": "“Anh có rời tôi đi hay không?” tôi bỗng nổi cơn giận, tiến sát lại anh ta mà gặng hỏi.", "melville-bartleby-the-scrivener:1.159": "“Tôi thà không rời ông thì hơn,” anh ta đáp, nhẹ nhàng nhấn vào chữ không.", "melville-bartleby-the-scrivener:1.160": "“Anh lấy quyền gì trên đời này mà ở lại đây? Anh có trả tiền thuê không? Anh có đóng thuế cho tôi không? Hay tài sản này là của anh?”", "melville-bartleby-the-scrivener:1.161": "Anh ta không trả lời gì.", "melville-bartleby-the-scrivener:1.162": "“Giờ anh đã sẵn sàng tiếp tục viết chưa? Mắt anh đã khỏi chưa? Sáng nay anh có thể chép cho tôi một tờ giấy nhỏ không? hoặc giúp đối chiếu vài dòng? hoặc chạy ra bưu điện một chút? Nói gọn lại, anh có chịu làm bất cứ việc gì không, để cho việc anh từ chối rời khỏi nơi này có được chút màu sắc chính đáng?”", "melville-bartleby-the-scrivener:1.163": "Anh ta lặng lẽ lui vào nơi ẩn cư của mình.", "melville-bartleby-the-scrivener:1.164": "Lúc này tôi đang ở trong một trạng thái phẫn uất bứt rứt đến mức tôi nghĩ khôn ngoan nhất là tạm kìm mình, đừng tỏ thái độ gì thêm. Bartleby và tôi ở một mình với nhau. Tôi nhớ lại tấn bi kịch của Adams bất hạnh và Colt còn bất hạnh hơn trong văn phòng vắng vẻ của người sau; và chuyện Colt tội nghiệp, bị Adams chọc giận khủng khiếp, rồi thiếu thận trọng để mình kích động đến điên cuồng, đã bất ngờ bị cuốn vào hành vi chết người của mình — một hành vi mà chắc chắn không ai có thể ân hận hơn chính kẻ đã gây ra nó. Nhiều lần khi nghiền ngẫm về chuyện ấy, tôi đã nghĩ rằng nếu cuộc cãi vã kia xảy ra ngoài phố, nơi công cộng, hay ở một tư gia, thì nó đã không kết thúc như thế. Chính hoàn cảnh ở một mình trong một văn phòng vắng vẻ, trên gác, trong một tòa nhà hoàn toàn không được thánh hóa bởi những liên tưởng gia đình đầy tình người — một văn phòng không trải thảm, hẳn thế, với vẻ bụi bặm, tiều tụy; — chính điều này hẳn đã góp phần lớn làm tăng thêm sự tuyệt vọng cáu kỉnh của Colt bạc phận.", "melville-bartleby-the-scrivener:1.165": "Nhưng khi lão Adam cũ của sự phẫn uất trỗi dậy trong tôi và cám dỗ tôi về Bartleby, tôi đã vật lấy lão và quật ngã lão. Bằng cách nào? Ồ, đơn giản bằng cách nhớ lại lời răn thiêng liêng: “Ta ban cho các ngươi một điều răn mới, là các ngươi phải yêu thương nhau.” Phải, chính điều đó đã cứu tôi. Gác sang một bên những cân nhắc cao cả hơn, lòng bác ái thường vận hành như một nguyên tắc vô cùng khôn ngoan và thận trọng — một tấm khiên lớn che chở cho người có nó. Người ta đã phạm tội giết người vì ghen tuông, vì giận dữ, vì căm thù, vì ích kỷ, vì kiêu căng tinh thần; nhưng theo chỗ tôi từng nghe nói, chưa ai phạm một vụ giết người quỷ quyệt vì lòng bác ái ngọt ngào. Vậy thì chỉ riêng tư lợi thôi, nếu không thể huy động được động cơ nào tốt đẹp hơn, cũng nên thúc đẩy mọi sinh linh, nhất là những người nóng tính, đến với lòng bác ái và tình thương người. Dù sao chăng nữa, vào dịp nói trên, tôi đã cố dìm những cảm xúc bực tức của mình đối với người chép văn bản bằng cách diễn giải hành vi của anh ta một cách nhân hậu. Tội nghiệp, tội nghiệp! tôi nghĩ, anh ta chả có ý gì đâu; vả lại, anh ta đã từng trải những thời buổi gian nan, nên cần được nương tay.", "melville-bartleby-the-scrivener:1.166": "Tôi cũng cố lập tức tìm việc gì đó làm cho bận, đồng thời tự an ủi nỗi chán nản của mình. Tôi cố tưởng tượng rằng trong buổi sáng, vào một lúc nào đó mà anh ta thấy thuận tiện, Bartleby sẽ tự nguyện bước ra khỏi nơi ẩn cư của mình, và cương quyết cất bước theo hướng cửa ra vào. Nhưng không. Mười hai giờ rưỡi đến; Gà Tây bắt đầu đỏ bừng mặt, làm đổ lọ mực, và nói chung trở nên ồn ào khó chịu; Kìm Cộng dịu xuống thành trầm lặng và nhã nhặn; Bánh Gừng nhai trái táo buổi trưa của mình; còn Bartleby vẫn đứng bên cửa sổ, chìm trong một trong những cơn mơ màng trước bức tường trơ sâu thẳm nhất của mình. Liệu có ai tin chăng? Tôi có nên thú nhận không? Chiều hôm ấy tôi rời văn phòng mà không nói thêm với anh ta một lời nào.", "melville-bartleby-the-scrivener:1.167": "Rồi vài ngày trôi qua, trong thời gian đó, những lúc rảnh rỗi, tôi có đọc qua đôi chút “Edwards bàn về Ý chí” và “Priestley bàn về Tất yếu”. Trong hoàn cảnh ấy, những cuốn sách này gợi nên một cảm giác lành mạnh. Dần dần tôi trượt vào niềm tin rằng những phiền muộn của tôi liên quan đến người chép văn bản đều đã được tiền định từ muôn thuở, và Bartleby được gửi đến ở nhờ chỗ tôi vì một mục đích huyền bí nào đó của Đấng Quan Phòng toàn tri, mà một kẻ phàm trần như tôi không thể nào dò thấu. Phải, Bartleby, cứ ở đó sau tấm bình phong của anh, tôi nghĩ; tôi sẽ không hành hạ anh nữa; anh vô hại và lặng lẽ như bất kỳ chiếc ghế cũ nào ở đây; tóm lại, tôi chưa bao giờ cảm thấy riêng tư bằng khi biết có anh ở đây. Cuối cùng tôi đã thấy, tôi đã cảm được; tôi thấu suốt mục đích tiền định của đời mình. Tôi mãn nguyện. Người khác có thể có những vai cao cả hơn để diễn; nhưng sứ mệnh của tôi trên cõi đời này, Bartleby, là cung cấp cho anh chỗ trong văn phòng trong khoảng thời gian bao lâu tùy anh thấy nên ở lại.", "melville-bartleby-the-scrivener:1.168": "Tôi tin rằng tâm trạng khôn ngoan và phúc lành ấy hẳn đã còn mãi với tôi, nếu không có những lời nhận xét chẳng ai cầu và thiếu bác ái mà các bạn đồng nghiệp đến thăm phòng làm việc cứ dúi vào tai tôi. Nhưng chuyện thường vẫn thế: sự cọ xát không ngừng của những đầu óc hẹp hòi rốt cuộc làm mòn đi những quyết tâm tốt đẹp nhất của những người rộng lượng hơn. Dẫu vậy, phải nói rằng, khi tôi ngẫm lại, thì chẳng có gì lạ khi những người bước vào văn phòng tôi bị ấn tượng bởi dáng vẻ kỳ dị của Bartleby khó hiểu, và vì thế bị cám dỗ buông ra vài nhận xét ác ý về anh ta. Đôi khi một luật sư có việc với tôi, ghé văn phòng và chẳng thấy ai ngoài người chép văn bản, sẽ tìm cách moi từ anh ta một thông tin chính xác nào đó về chỗ tôi đang ở; nhưng chẳng để tâm đến những lời vu vơ của ông ta, Bartleby cứ đứng bất động giữa phòng. Thế là sau khi ngắm anh ta trong tư thế ấy một lúc, viên luật sư sẽ bỏ đi, chẳng biết thêm được gì hơn lúc đến.", "melville-bartleby-the-scrivener:1.169": "Lại nữa, những khi có một phiên xử trọng tài đang diễn ra, căn phòng chật ních luật sư cùng nhân chứng và công việc đang dồn dập hối hả, thì một vị quý ông luật gia nào đó có mặt, đang bận tối mắt tối mũi, thấy Bartleby hoàn toàn ngồi không, sẽ nhờ anh ta chạy qua văn phòng của ông ấy (vị quý ông luật gia) lấy giùm mấy tập giấy tờ. Thế là Bartleby sẽ điềm tĩnh khước từ, rồi vẫn cứ ngồi không như trước. Bấy giờ vị luật sư sẽ trố mắt nhìn sững, rồi quay sang tôi. Và tôi biết nói gì đây? Rốt cuộc tôi nhận ra rằng khắp vòng giao du nghề nghiệp của tôi, một lời xì xào kinh ngạc đang truyền đi, nhắc đến cái sinh vật kỳ lạ mà tôi giữ trong văn phòng. Điều ấy khiến tôi lo lắng vô cùng. Và khi ý nghĩ ập đến rằng biết đâu anh ta lại hóa ra là người sống dai, cứ thế chiếm cứ văn phòng tôi, chối bỏ quyền hành của tôi; làm khách khứa của tôi bối rối; bôi nhọ thanh danh nghề nghiệp của tôi; phủ một màn u ám lên khắp cơ ngơi; giữ cho hồn chưa lìa xác đến tận cùng nhờ số tiền dành dụm (bởi hẳn nhiên mỗi ngày anh ta chỉ tiêu có nửa hào), để rồi cuối cùng có khi còn sống lâu hơn tôi, và đòi quyền chiếm hữu văn phòng tôi theo quyền cư ngụ vĩnh viễn của mình: khi tất cả những dự cảm u tối ấy mỗi lúc một dồn dập kéo đến, và bạn bè tôi không ngớt chen vào những lời bình phẩm chẳng chút nương tay về cái bóng ma trong phòng tôi; thì một sự thay đổi lớn đã diễn ra trong tôi. Tôi quyết định thu gom hết mọi năng lực của mình, và vĩnh viễn trút bỏ cái bóng ma đè không sao chịu nổi này.", "melville-bartleby-the-scrivener:1.170": "Tuy nhiên, trước khi tính đến bất kỳ kế hoạch phức tạp nào nhằm mục đích ấy, thoạt tiên tôi chỉ đơn giản gợi ý với Bartleby về sự thích đáng của việc anh ta ra đi vĩnh viễn. Bằng một giọng điềm tĩnh và nghiêm trang, tôi đề nghị anh ta cân nhắc ý ấy cho kỹ lưỡng và chín chắn. Nhưng sau khi dành ba ngày suy ngẫm, anh ta báo cho tôi hay rằng quyết định ban đầu của anh ta vẫn y nguyên; tóm lại, rằng anh ta vẫn thà ở lại với tôi thì hơn.", "melville-bartleby-the-scrivener:1.171": "Tôi phải làm gì đây? giờ tôi tự nhủ, cài áo khoác đến tận chiếc khuy cuối cùng. Tôi phải làm gì đây? tôi nên làm gì? lương tâm bảo tôi nên làm gì với con người này, hay đúng hơn, với bóng ma này? Phải tống khứ anh ta đi; anh ta phải đi. Nhưng bằng cách nào? Mình sẽ không tống cổ anh ta, con người tội nghiệp, nhợt nhạt, thụ động ấy, — mình sẽ không tống một sinh linh bất lực như thế ra khỏi cửa chứ? mình sẽ không tự làm nhục mình bằng sự tàn nhẫn ấy chứ? Không, tôi sẽ không, tôi không thể làm thế. Thà tôi để anh ta sống và chết ở đây, rồi xây trát hài cốt anh ta vào tường còn hơn. Vậy thì mình sẽ làm gì? Mình dỗ dành đủ đường, anh ta vẫn không nhúc nhích. Tiền đút lót anh ta để lại ngay dưới cái chặn giấy trên bàn mình; tóm lại, rõ như ban ngày rằng anh ta thà bám lấy mình thì hơn.", "melville-bartleby-the-scrivener:1.172": "Vậy thì phải làm một điều gì đó nghiêm khắc, một điều gì đó khác thường. Sao! hẳn mình không định để một viên cảnh sát túm cổ anh ta, và tống vẻ xanh xao vô tội của anh ta vào nhà giam chung đấy chứ? Mà dựa trên căn cứ nào mình có thể khiến việc ấy được thực hiện? — một kẻ lang thang chăng? Sao! anh ta mà là kẻ lang thang, kẻ phiêu bạt ư, cái kẻ nhất định không chịu nhúc nhích ấy? Vậy thì chính vì anh ta không chịu làm kẻ lang thang mà mình tìm cách xếp anh ta vào hạng lang thang. Thế thì vô lý quá. Không có phương kế sinh nhai rõ ràng: đấy, tôi nắm được anh ta rồi. Lại sai nữa: vì chẳng còn nghi ngờ gì anh ta vẫn tự nuôi sống mình, và đó là bằng chứng duy nhất không thể bác bỏ mà bất kỳ ai cũng có thể đưa ra để chứng tỏ mình có phương kế làm được việc đó. Thôi, đủ rồi. Vì anh ta không chịu rời bỏ tôi, tôi phải rời bỏ anh ta. Tôi sẽ đổi văn phòng; tôi sẽ dọn đi nơi khác; và báo trước cho anh ta đàng hoàng rằng nếu tôi thấy anh ta ở cơ sở mới của tôi, tôi sẽ khởi kiện anh ta như một kẻ xâm nhập gia cư bất hợp pháp tầm thường.", "melville-bartleby-the-scrivener:1.173": "Hành động theo đó, hôm sau tôi nói với anh ta như thế này: “Tôi thấy văn phòng này quá xa Tòa Thị chính; không khí lại không lành. Nói tóm lại, tôi định dời văn phòng vào tuần tới, và sẽ không cần đến sự phục vụ của anh nữa. Tôi báo anh biết ngay từ bây giờ, để anh có thể tìm chỗ khác.”", "melville-bartleby-the-scrivener:1.174": "Anh ta không đáp, và không ai nói thêm điều gì nữa.", "melville-bartleby-the-scrivener:1.175": "Đến ngày đã định, tôi thuê xe và người, tới văn phòng, và vì đồ đạc chẳng có bao nhiêu, chỉ trong vài giờ mọi thứ đã được dọn đi hết. Suốt thời gian ấy, người chép văn bản vẫn đứng sau tấm bình phong mà tôi dặn phải dời đi sau cùng. Nó được dời đi; và khi được gấp lại như một cuốn sách khổ lớn khổng lồ, nó để lại anh ta, kẻ chiếm cứ bất động của một căn phòng trần trụi. Tôi đứng ở lối vào nhìn anh ta một lúc, trong khi có gì đó từ bên trong tôi trách móc tôi.", "melville-bartleby-the-scrivener:1.176": "Tôi quay vào, tay đút trong túi — và — và tim thót lên tận cổ.", "melville-bartleby-the-scrivener:1.177": "“Tạm biệt, Bartleby; tôi đi đây — tạm biệt, và cầu Chúa bằng cách nào đó ban phước cho anh; và cầm lấy cái này,” tôi vừa nói vừa dúi một vật gì vào tay anh ta. Nhưng nó rơi xuống sàn, và rồi, — lạ lùng thay — tôi phải giằng mình rời khỏi con người mà tôi từng khao khát tống khứ biết bao.", "melville-bartleby-the-scrivener:1.178": "Đã yên vị ở chỗ mới, trong một hai ngày tôi khóa trái cửa, và giật mình trước mỗi tiếng bước chân ngoài hành lang. Hễ trở về phòng sau một lúc vắng mặt ngắn ngủi, tôi lại dừng ở ngưỡng cửa một thoáng, chăm chú lắng nghe, rồi mới tra chìa. Nhưng những nỗi sợ ấy là thừa. Bartleby chẳng bao giờ bén mảng đến gần tôi.", "melville-bartleby-the-scrivener:1.179": "Tôi tưởng mọi sự đang suôn sẻ, thì một người lạ có vẻ bồn chồn đến gặp tôi, hỏi có phải tôi là người gần đây đã thuê phòng ở số — phố Wall không.", "melville-bartleby-the-scrivener:1.180": "Lòng đầy linh cảm chẳng lành, tôi đáp rằng phải.", "melville-bartleby-the-scrivener:1.181": "“Vậy thì thưa ông,” người lạ, hóa ra là một luật sư, nói, “ông phải chịu trách nhiệm về con người ông để lại đó. Hắn từ chối sao chép bất cứ thứ gì; hắn từ chối làm bất cứ việc gì; hắn nói hắn thà không làm thì hơn; và hắn từ chối rời khỏi nơi ấy.”", "melville-bartleby-the-scrivener:1.182": "“Tôi rất lấy làm tiếc, thưa ông,” tôi nói, vẻ ngoài làm ra điềm tĩnh nhưng trong lòng run rẩy, “nhưng thật tình, người ông nhắc đến chẳng là gì với tôi cả — anh ta không phải họ hàng hay người học việc của tôi, để ông bắt tôi chịu trách nhiệm về anh ta.”", "melville-bartleby-the-scrivener:1.183": "“Trời đất ơi, vậy hắn là ai?”", "melville-bartleby-the-scrivener:1.184": "“Tôi quả thật không thể cho ông biết. Tôi chẳng biết gì về anh ta. Trước kia tôi có thuê anh ta làm người chép văn bản; nhưng đã một thời gian nay anh ta chẳng làm gì cho tôi nữa.”", "melville-bartleby-the-scrivener:1.185": "“Vậy thì tôi sẽ xử lý hắn, — chào ông.”", "melville-bartleby-the-scrivener:1.186": "Mấy ngày trôi qua, tôi không nghe thêm gì nữa; và dù nhiều lần tôi thấy một thôi thúc từ tâm muốn ghé qua chỗ ấy thăm Bartleby tội nghiệp, vậy mà một nỗi ngần ngại khó chịu về một điều gì mà chính tôi cũng không rõ đã giữ tôi lại.", "melville-bartleby-the-scrivener:1.187": "Đến giờ thì với anh ta mọi sự hẳn đã xong xuôi cả rồi, cuối cùng tôi nghĩ vậy, khi suốt thêm một tuần nữa không có tin tức gì đến với tôi. Nhưng hôm sau, đến phòng mình, tôi thấy mấy người đang đợi trước cửa trong trạng thái kích động bồn chồn cao độ.", "melville-bartleby-the-scrivener:1.188": "“Người đó đấy — ông ta đến kìa,” người đứng trước nhất kêu lên, tôi nhận ra đó là vị luật sư trước đây đã một mình đến gặp tôi.", "melville-bartleby-the-scrivener:1.189": "“Ông phải đưa hắn đi, thưa ông, ngay lập tức,” một người bệ vệ trong bọn kêu lên, tiến về phía tôi, và tôi biết đó là chủ nhà của số — phố Wall. “Các quý ông đây, những người thuê nhà của tôi, không thể chịu đựng thêm được nữa; ông B — ” chỉ vào vị luật sư, “đã đuổi hắn khỏi phòng ông ấy, và giờ hắn cứ lì lợm lởn vởn như ma ám khắp tòa nhà, ban ngày ngồi trên tay vịn cầu thang, ban đêm ngủ ở lối vào. Ai nấy đều lo ngại; khách hàng bỏ các văn phòng mà đi; người ta còn e sẽ có đám đông kéo đến náo loạn; ông phải làm một điều gì đó, và không được chậm trễ.”", "melville-bartleby-the-scrivener:1.190": "Kinh hoàng trước dòng thác lời lẽ ấy, tôi lùi lại, và chỉ mong được khóa mình trong chỗ ở mới. Tôi khăng khăng vô ích rằng Bartleby chẳng là gì đối với tôi — cũng chẳng hơn gì đối với bất kỳ ai khác. Vô ích: — tôi là người cuối cùng được biết là có dính dáng gì đến anh ta, và họ bắt tôi chịu trách nhiệm đến mức khủng khiếp. Lúc ấy, sợ bị bêu lên báo (như một người có mặt đã úp mở đe dọa), tôi cân nhắc sự việc, và sau cùng nói rằng nếu vị luật sư cho tôi một cuộc gặp riêng với người chép văn bản, trong phòng của chính ông ta (vị luật sư), thì ngay chiều hôm ấy tôi sẽ cố hết sức giải thoát họ khỏi mối phiền toái họ đang than phiền.", "melville-bartleby-the-scrivener:1.191": "Đi lên cầu thang về chốn cũ của tôi, thì kìa Bartleby đang lặng lẽ ngồi trên tay vịn ở chiếu nghỉ.", "melville-bartleby-the-scrivener:1.192": "“Anh làm gì ở đây vậy, Bartleby?” tôi nói.", "melville-bartleby-the-scrivener:1.193": "“Ngồi trên tay vịn,” anh ta nhỏ nhẹ đáp.", "melville-bartleby-the-scrivener:1.194": "Tôi ra hiệu cho anh ta vào phòng vị luật sư, ông này liền để chúng tôi lại với nhau.", "melville-bartleby-the-scrivener:1.195": "“Bartleby,” tôi nói, “anh có biết rằng anh là nguyên nhân gây cho tôi bao nỗi khổ sở, vì cứ khăng khăng chiếm chỗ lối vào sau khi đã bị đuổi khỏi văn phòng không?”", "melville-bartleby-the-scrivener:1.196": "Không trả lời.", "melville-bartleby-the-scrivener:1.197": "“Giờ thì một trong hai điều phải xảy ra. Hoặc anh phải làm một việc gì đó, hoặc người ta phải làm một việc gì đó với anh. Nào, anh muốn làm loại công việc gì? Anh có muốn lại chép thuê cho ai đó không?”", "melville-bartleby-the-scrivener:1.198": "“Không; tôi thà không thay đổi gì thì hơn.”", "melville-bartleby-the-scrivener:1.199": "“Anh có muốn làm thư ký trong một cửa hàng vải vóc không?”", "melville-bartleby-the-scrivener:1.200": "“Việc ấy tù túng quá. Không, tôi không muốn làm thư ký; nhưng tôi không kén chọn.”", "melville-bartleby-the-scrivener:1.201": "“Tù túng quá,” tôi kêu lên, “sao, chính anh lúc nào cũng tự giam mình đấy thôi!”", "melville-bartleby-the-scrivener:1.202": "“Tôi thà không làm thư ký thì hơn,” anh ta đáp lại, như thể để giải quyết dứt điểm ngay cái chi tiết nhỏ ấy.", "melville-bartleby-the-scrivener:1.203": "“Thế việc đứng quầy bán rượu thì có hợp với anh không? Việc ấy chẳng làm mỏi mắt gì.”", "melville-bartleby-the-scrivener:1.204": "“Tôi chẳng thích chút nào; dù, như tôi đã nói, tôi không kén chọn.”", "melville-bartleby-the-scrivener:1.205": "Sự lắm lời khác thường của anh ta khiến tôi phấn chấn. Tôi lại xông vào tấn công.", "melville-bartleby-the-scrivener:1.206": "“Vậy thì, anh có muốn đi khắp các vùng đòi nợ cho các nhà buôn không? Như thế sẽ tốt cho sức khỏe của anh.”", "melville-bartleby-the-scrivener:1.207": "“Không, tôi thà làm một việc gì khác thì hơn.”", "melville-bartleby-the-scrivener:1.208": "“Vậy thì đi châu Âu làm người bạn đồng hành, để mua vui cho một cậu công tử trẻ nào đó bằng những câu chuyện của anh, — việc ấy có hợp với anh không?”", "melville-bartleby-the-scrivener:1.209": "“Không hề. Tôi chẳng thấy việc ấy có gì rõ ràng dứt khoát cả. Tôi thích đứng yên một chỗ. Nhưng tôi không kén chọn.”", "melville-bartleby-the-scrivener:1.210": "“Thế thì anh sẽ được đứng yên một chỗ,” tôi kêu lên, giờ đã mất hết kiên nhẫn, và lần đầu tiên trong suốt mối dây dưa đầy bực bội với anh ta, tôi thật sự nổi cơn thịnh nộ. “Nếu anh không rời khỏi nơi này trước khi trời tối, tôi sẽ thấy mình buộc phải — quả thật tôi buộc phải — phải — phải tự mình rời khỏi nơi này!” tôi kết thúc khá là ngớ ngẩn, chẳng biết dùng lời đe dọa nào để dọa cho sự bất động của anh ta phải khuất phục. Tuyệt vọng trước mọi nỗ lực thêm nữa, tôi đang hấp tấp bỏ đi thì một ý nghĩ sau cùng chợt đến với tôi — một ý nghĩ mà trước đây tôi cũng không hoàn toàn chưa từng ấp ủ.", "melville-bartleby-the-scrivener:1.211": "“Bartleby,” tôi nói, bằng giọng tử tế nhất mà tôi có thể làm ra được trong hoàn cảnh kích động như thế, “bây giờ anh có muốn về nhà với tôi không — không phải về văn phòng, mà về nhà riêng của tôi — và ở lại đó cho đến khi chúng ta có thể thong thả bàn định một thu xếp thuận tiện nào đó cho anh? Nào, ta đi ngay bây giờ, tức thì.”", "melville-bartleby-the-scrivener:1.212": "“Không: hiện giờ tôi thà không thay đổi gì cả thì hơn.”", "melville-bartleby-the-scrivener:1.213": "Tôi không đáp gì; nhưng nhờ cuộc tháo chạy đột ngột và mau lẹ mà khéo léo lẩn tránh được hết mọi người, tôi lao ra khỏi tòa nhà, chạy ngược phố Wall về phía Broadway, và nhảy lên chiếc xe ngựa chở khách đầu tiên, chẳng mấy chốc đã thoát khỏi sự truy đuổi. Ngay khi bình tâm trở lại, tôi nhận thấy rõ ràng rằng giờ đây tôi đã làm tất cả những gì tôi có thể làm, cả về phương diện những đòi hỏi của chủ nhà và những người thuê nhà của ông ta, lẫn về phương diện ước muốn và ý thức bổn phận của riêng tôi, để mang lại điều tốt cho Bartleby, và che chở anh ta khỏi sự ngược đãi thô bạo. Giờ tôi cố gắng hoàn toàn vô tư lự và an nhiên; và lương tâm tôi biện minh cho nỗ lực ấy; dù quả thật nó không thành công như tôi mong muốn. Tôi sợ lại bị ông chủ nhà giận dữ cùng đám người thuê nhà bực tức của ông ta lùng ra đến nỗi, giao phó công việc cho Kìm Cộng, trong mấy ngày liền tôi đánh chiếc xe rockaway của mình rong ruổi khắp khu thượng thành và qua các vùng ngoại ô; vượt sông sang Jersey City và Hoboken, và ghé những cuộc viếng thăm chớp nhoáng như kẻ trốn chạy đến Manhattanville và Astoria. Thật ra trong thời gian ấy tôi gần như sống luôn trên chiếc xe rockaway của mình.", "melville-bartleby-the-scrivener:1.214": "Khi tôi lại bước vào văn phòng, kìa, một mẩu thư của chủ nhà nằm trên bàn. Tôi mở ra bằng đôi tay run rẩy. Thư báo cho tôi biết người viết đã cho gọi cảnh sát, và đã cho giải Bartleby đến nhà ngục Tombs như một kẻ lang thang. Hơn nữa, vì tôi biết về anh ta nhiều hơn bất kỳ ai, ông ta mong tôi có mặt ở đó, và trình bày sự việc một cách thích đáng. Những tin ấy gây cho tôi những cảm xúc trái ngược. Lúc đầu tôi phẫn nộ; nhưng rồi cuối cùng gần như tán thành. Tính khí quyết đoán, mau lẹ của ông chủ nhà đã khiến ông ta dùng đến một biện pháp mà tôi không nghĩ là chính tôi sẽ quyết định; thế nhưng như một phương sách cuối cùng, trong hoàn cảnh đặc biệt như vậy, đó dường như là kế duy nhất.", "melville-bartleby-the-scrivener:1.215": "Như sau này tôi được biết, người chép văn bản tội nghiệp, khi được báo rằng anh ta phải bị giải đến nhà ngục Tombs, đã không hề gây chút trở ngại nào, mà theo cái cách xanh xao bất động của mình, lặng lẽ ưng thuận.", "melville-bartleby-the-scrivener:1.216": "Vài người đứng xem, vừa thương cảm vừa tò mò, nhập vào đoàn; và dẫn đầu là một viên cảnh sát khoác tay Bartleby, đám rước lặng lẽ ấy nối nhau đi xuyên qua tất cả sự ồn ào, nóng nực, và hân hoan của những con phố lớn ầm ầm lúc giữa trưa.", "melville-bartleby-the-scrivener:1.217": "Ngay hôm nhận được thư, tôi đến nhà ngục Tombs, hay nói cho đúng hơn, Dinh Công lý. Tìm đúng viên chức phụ trách, tôi trình bày mục đích chuyến viếng thăm, và được cho biết rằng người tôi mô tả quả thật đang ở trong ấy. Tôi bèn cam đoan với vị viên chức rằng Bartleby là một người hoàn toàn lương thiện, và rất đáng được thương xót, dù lập dị đến khó hiểu. Tôi kể lại tất cả những gì tôi biết, và kết thúc bằng việc gợi ý để anh ta được giam giữ một cách khoan dung nhất có thể cho đến khi có thể làm một điều gì đó bớt khắc nghiệt hơn — dù quả thật tôi cũng chẳng biết là điều gì. Dù sao đi nữa, nếu không quyết định được gì khác, thì nhà tế bần phải tiếp nhận anh ta. Rồi tôi xin được gặp mặt anh ta.", "melville-bartleby-the-scrivener:1.218": "Vì không mang tội danh gì nhục nhã, và trong mọi cử chỉ đều hết sức điềm tĩnh và vô hại, nên anh ta được cho phép tự do đi lại trong nhà giam, nhất là trong khoảng sân có tường bao, trồng cỏ của nó. Và tôi thấy anh ta ở đó, đứng một mình trơ trọi trong khoảng sân yên tĩnh nhất, mặt hướng về một bức tường cao, trong khi khắp xung quanh, từ những khe hẹp của các ô cửa sổ nhà ngục, tôi tưởng như thấy những đôi mắt của bọn sát nhân và trộm cướp đang dòm ra nhìn anh ta.", "melville-bartleby-the-scrivener:1.219": "“Bartleby!”", "melville-bartleby-the-scrivener:1.220": "“Tôi biết ông,” anh ta nói, không quay lại, — “và tôi không muốn có điều gì để nói với ông.”", "melville-bartleby-the-scrivener:1.221": "“Không phải tôi đưa anh đến đây đâu, Bartleby,” tôi nói, đau nhói trước sự nghi ngờ ngầm của anh ta. “Và với anh, nơi này đâu đến nỗi ô nhục như thế. Ở đây chẳng có gì khiến anh phải mang tiếng cả. Và anh xem, nơi này không buồn thảm như người ta tưởng đâu. Nhìn kìa, kia là bầu trời, và đây là cỏ.”", "melville-bartleby-the-scrivener:1.222": "“Tôi biết tôi đang ở đâu,” anh ta đáp, nhưng không chịu nói gì thêm, và thế là tôi để anh ta lại.", "melville-bartleby-the-scrivener:1.223": "Khi tôi lại bước vào hành lang, một gã to bè, béo núc như tảng thịt, đeo tạp dề, đến bắt chuyện với tôi, và hất ngón cái qua vai mà nói — “Bạn ông đấy à?”", "melville-bartleby-the-scrivener:1.224": "“Phải.”", "melville-bartleby-the-scrivener:1.225": "“Hắn muốn chết đói hả? Nếu muốn thì cứ để hắn sống bằng cơm tù, thế thôi.”", "melville-bartleby-the-scrivener:1.226": "“Anh là ai?” tôi hỏi, không biết nghĩ sao về một kẻ ăn nói chẳng chút giọng công vụ nào ở một nơi như thế.", "melville-bartleby-the-scrivener:1.227": "“Tôi là người lo cơm. Những quý ông có bạn bè ở đây thuê tôi lo cho họ món gì ngon ngon mà ăn.”", "melville-bartleby-the-scrivener:1.228": "“Có đúng thế không?” tôi nói, quay sang người cai ngục.", "melville-bartleby-the-scrivener:1.229": "Anh ta bảo đúng vậy.", "melville-bartleby-the-scrivener:1.230": "“Vậy thì,” tôi nói, dúi ít tiền bạc vào tay người lo cơm (vì người ta gọi hắn như thế). “Tôi muốn anh đặc biệt chăm nom người bạn tôi ở đằng kia; cho anh ta bữa ăn ngon nhất anh kiếm được. Và anh phải hết sức lễ độ với anh ta.”", "melville-bartleby-the-scrivener:1.231": "“Giới thiệu tôi đi, được chứ?” người lo cơm nói, nhìn tôi với vẻ mặt như muốn bảo rằng hắn đang nóng lòng hết sức chờ dịp phô ra một mẫu mực về cách ăn ở lịch thiệp của mình.", "melville-bartleby-the-scrivener:1.232": "Nghĩ rằng việc ấy sẽ có ích cho người chép văn bản, tôi ưng thuận; và hỏi tên người lo cơm xong, tôi cùng hắn đi đến chỗ Bartleby.", "melville-bartleby-the-scrivener:1.233": "“Bartleby, đây là ông Cutlets; anh sẽ thấy ông ấy rất có ích cho anh.”", "melville-bartleby-the-scrivener:1.234": "“Đầy tớ của ông đây, thưa ông, đầy tớ của ông,” người lo cơm nói, cúi chào thật thấp sau tấm tạp dề. “Mong ông thấy dễ chịu ở đây, thưa ông; — khuôn viên rộng rãi — phòng ốc mát mẻ, thưa ông — mong ông ở lại với chúng tôi ít lâu — gắng mà thấy vui vẻ. Bà Cutlets và tôi có được hân hạnh mời ông dùng bữa, thưa ông, trong phòng riêng của bà Cutlets không ạ?”", "melville-bartleby-the-scrivener:1.235": "“Hôm nay tôi thà không ăn thì hơn,” Bartleby nói, quay đi. “Ăn vào sẽ không hợp với tôi; tôi không quen dùng bữa.” Nói xong anh ta chậm chạp đi sang phía bên kia khoảng sân kín, và đứng vào một chỗ đối diện bức tường trơ.", "melville-bartleby-the-scrivener:1.236": "“Thế này là sao?” người lo cơm nói, nhìn tôi trân trối đầy kinh ngạc. “Hắn kỳ quặc, phải không?”", "melville-bartleby-the-scrivener:1.237": "“Tôi nghĩ anh ta hơi loạn trí,” tôi buồn bã nói.", "melville-bartleby-the-scrivener:1.238": "“Loạn trí? loạn trí à? Chà, thề có trời, tôi cứ đinh ninh cái anh bạn của ông là một tay giả mạo chữ ký thuộc hàng quý ông cơ đấy; bọn giả mạo ấy lúc nào cũng xanh xao và ra dáng con nhà, cái bọn ấy. Tôi không thương bọn ấy được — đành chịu, thưa ông. Ông có biết Monroe Edwards không?” hắn nói thêm, giọng cảm động, rồi ngừng lại. Đoạn, đặt tay lên vai tôi đầy thương cảm, hắn thở dài, “hắn chết vì lao phổi ở Sing-Sing. Vậy ra ông không quen Monroe à?”", "melville-bartleby-the-scrivener:1.239": "“Không, tôi chưa bao giờ giao du với tay giả mạo nào. Nhưng tôi không thể nán lại lâu hơn. Hãy trông nom người bạn tôi đằng kia. Anh sẽ không thiệt đâu. Tôi sẽ gặp lại anh.”", "melville-bartleby-the-scrivener:1.240": "Vài ngày sau đó, tôi lại được phép vào nhà ngục Tombs, và đi qua các hành lang tìm Bartleby; nhưng không thấy anh ta.", "melville-bartleby-the-scrivener:1.241": "“Tôi thấy hắn ra khỏi xà lim cách đây chưa lâu,” một người cai ngục nói, “có khi hắn ra lang thang ngoài sân rồi.”", "melville-bartleby-the-scrivener:1.242": "Thế là tôi đi về hướng ấy.", "melville-bartleby-the-scrivener:1.243": "“Ông tìm cái người câm lặng ấy phải không?” một người cai ngục khác đi ngang qua nói với tôi. “Hắn nằm đằng kia — đang ngủ ngoài sân ấy. Tôi thấy hắn nằm xuống chưa đầy hai mươi phút.”", "melville-bartleby-the-scrivener:1.244": "Khoảng sân hoàn toàn yên tĩnh. Tù nhân thường không được vào đó. Những bức tường bao quanh, dày đến kinh ngạc, chặn hết mọi âm thanh phía sau chúng. Lối xây kiểu Ai Cập đè nặng lên tôi bằng vẻ u ám của nó. Nhưng một thảm cỏ mềm bị cầm tù mọc dưới chân. Dường như đây là lòng của những kim tự tháp vĩnh cửu, nơi mà, nhờ một phép màu kỳ lạ nào đó, qua những kẽ nứt, hạt cỏ do chim thả rơi đã nảy mầm.", "melville-bartleby-the-scrivener:1.245": "Co quắp một cách kỳ lạ dưới chân tường, đầu gối co lên, nằm nghiêng, đầu chạm vào những phiến đá lạnh, tôi thấy Bartleby tiều tụy. Nhưng không có gì động đậy. Tôi dừng lại; rồi đến sát bên anh ta; cúi xuống, và thấy đôi mắt mờ đục của anh ta đang mở; ngoài ra thì trông anh ta như đang ngủ say. Có gì đó thôi thúc tôi chạm vào anh ta. Tôi sờ vào tay anh ta, thì một cơn rùng mình buốt nhói chạy ngược lên cánh tay tôi và xuống dọc sống lưng đến tận bàn chân.", "melville-bartleby-the-scrivener:1.246": "Lúc này khuôn mặt tròn của người lo cơm ló ra nhìn tôi. “Bữa ăn của hắn sẵn rồi. Hôm nay hắn cũng không ăn nữa sao? Hay hắn sống mà không cần ăn?”", "melville-bartleby-the-scrivener:1.247": "“Sống mà không cần ăn,” tôi nói, rồi vuốt mắt cho anh ta.", "melville-bartleby-the-scrivener:1.248": "“Ơ! — Hắn ngủ rồi, phải không?”", "melville-bartleby-the-scrivener:1.249": "“Cùng với các vua và các mưu sĩ,” tôi thì thầm.", "melville-bartleby-the-scrivener:1.250": "Có lẽ chẳng cần kể tiếp câu chuyện này làm gì nữa. Trí tưởng tượng sẽ dễ dàng bổ khuyết cho bản tường thuật sơ sài về việc an táng Bartleby tội nghiệp. Nhưng trước khi chia tay độc giả, cho tôi được nói rằng, nếu câu chuyện nhỏ này đã khiến độc giả đủ quan tâm để khơi dậy lòng tò mò muốn biết Bartleby là ai, và anh ta đã sống cuộc đời ra sao trước khi người kể chuyện này làm quen với anh ta, thì tôi chỉ có thể đáp rằng tôi hoàn toàn chia sẻ nỗi tò mò ấy, nhưng hoàn toàn bất lực không thể thỏa mãn nó. Song ở đây tôi cũng chẳng rõ có nên tiết lộ một mẩu tin đồn nhỏ đã đến tai tôi vài tháng sau khi người chép văn bản qua đời hay không. Tin đồn ấy dựa trên cơ sở nào, tôi chưa bao giờ xác minh được; và vì thế, nó đúng đến đâu, giờ tôi không thể nói. Nhưng bởi lời đồn mơ hồ này đã không phải không gợi cho tôi một mối quan tâm lạ lùng đầy ám gợi, dù buồn bã, nên có lẽ nó cũng sẽ như vậy với vài người khác; và vì thế tôi sẽ nhắc qua đôi lời. Lời đồn là thế này: rằng Bartleby từng là một thư ký cấp dưới ở Phòng Thư Chết tại Washington, nơi anh ta đột ngột bị thải hồi do một sự thay đổi chính quyền. Khi tôi nghiền ngẫm lời đồn này, tôi không sao diễn tả nổi những cảm xúc đang xâm chiếm mình. Thư chết! nghe chẳng giống như người chết sao? Hãy hình dung một con người, do bản tính và do bất hạnh, dễ sa vào một nỗi tuyệt vọng nhợt nhạt, liệu còn công việc nào có vẻ thích hợp hơn để khoét sâu nỗi ấy bằng công việc không ngừng lật giở những lá thư chết này, và phân loại chúng để đưa vào lửa? Vì hằng năm chúng bị đốt từng xe một. Đôi khi từ trong trang giấy gấp, người thư ký xanh xao lấy ra một chiếc nhẫn: — ngón tay mà nó được dành cho, có lẽ, đang mục rữa dưới mồ; một tờ giấy bạc gửi đi trong cơn từ tâm vội vã nhất: — người mà nó định cứu giúp, nay chẳng còn ăn cũng chẳng còn đói nữa; lời tha thứ cho những ai đã chết trong tuyệt vọng; niềm hy vọng cho những ai đã chết không còn hy vọng; tin lành cho những ai đã chết nghẹt thở dưới những tai ương không được cứu vớt. Mang sứ mệnh của sự sống, những lá thư ấy lao vội đến cái chết.", "melville-bartleby-the-scrivener:1.251": "Ôi Bartleby! Ôi nhân loại!" } }