{ "format": "LitMundi portable edition v1", "title": "Cái chết ở Venezia", "original_title": "Der Tod in Venedig", "work": { "title": "Der Tod in Venedig", "author": "Thomas Mann", "author_death_year": 1955, "first_published_year": 1912, "original_language": "de", "genre": "novella", "description": "Death in Venice (Der Tod in Venedig, 1912) is a novella by Thomas Mann. Gustav von Aschenbach, an esteemed and recently ennobled writer, travels to Venice and takes rooms at a hotel on the Lido, where he becomes obsessed with a Polish boy of about fourteen. As the obsession deepens he abandons his lifelong discipline, and he stays on even after he learns that a cholera epidemic is spreading through the city.", "id": "mann-der-tod-in-venedig", "translation_gap": { "status": "unverified", "notes": "Chosen for a complete, directly sourced and openly reusable Vietnamese edition. Existing Vietnamese translations, their quality and reader demand have not been comprehensively assessed; no absence or superiority claim is made." }, "visibility": "public" }, "edition": { "id": "mann-der-tod-in-venedig-vi-ai-2026", "work_id": "mann-der-tod-in-venedig", "language": "vi", "title": "Cái chết ở Venezia", "kind": "translation", "status": "published", "label": "Bản dịch tiếng Việt bằng AI · đánh giá AI v2", "content_path": "corpus/segments/mann-der-tod-in-venedig/mann-der-tod-in-venedig-vi-ai-2026.json", "source_edition_id": "mann-der-tod-in-venedig-de-pg12108", "legacy_slugs": [], "provenance": { "citation": "Complete direct AI-generated Vietnamese translation from the identified original-language source edition; no existing Vietnamese text or modern relay translation was used.", "catalog_url": null, "text_url": null, "retrieved_at": "2026-11-05", "source_witness": "mann-der-tod-in-venedig-de-pg12108" }, "rights": { "status": "cleared", "license": "CC-BY-4.0", "basis": "AI-produced Vietnamese translation generated and revised directly from the separately assessed historical original. Under the project AI-content policy, any applicable rights controlled by the publishing maintainer are offered under CC BY 4.0. No human authorship, exclusive copyright, new restriction on public-domain material or worldwide protection is asserted; original-source and third-party rights remain separate. No human creative contributors are recorded for this edition.", "jurisdictions_assessed": [ "US", "VN" ], "evidence_urls": [ "https://github.com/streamentry/LitMundi/blob/main/docs/AI-CONTENT-POLICY.md", "https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/legalcode.en", "https://www.anthropic.com/legal/commercial-terms", "https://www.anthropic.com/legal/consumer-terms", "https://www.gutenberg.org/ebooks/12108", "https://www.gutenberg.org/cache/epub/12108/pg12108-images.html", "https://www.copyright.gov/title17/92chap3.html", "https://cov.gov.vn/quyen-tac-gia-quyen-lien-quan/thoi-han-bao-ho-quyen-tac-gia-la-bao-nhieu-nam-168808.html", "https://cov.gov.vn/tin-tuc/gioi-thieu-luat-sua-doi-bo-sung-mot-so-dieu-cua-luat-so-huu-tri-tue-nam-2025-noi-dung-quyen-tac-gia-quyen-lien-quan-168841.html" ] }, "credits": { "author": "Thomas Mann", "translator": "LitMundi AI translation (Claude)", "editors": [], "ai_assisted": true }, "review": { "status": "ai_reviewed", "reviewers": [], "ai_reviewers": [ "litmundi-ai-literary-assessment" ], "rubric_id": "litmundi-literary-v2", "score": 8.68, "record_paths": [ "corpus/reviews/mann-der-tod-in-venedig/mann-der-tod-in-venedig-vi-ai-2026/ai-review-v2-2026-11-05.json" ], "evidence_urls": [ "https://github.com/streamentry/LitMundi/blob/main/corpus/reviews/mann-der-tod-in-venedig/mann-der-tod-in-venedig-vi-ai-2026/ai-review-v2-2026-11-05.json" ], "notes": "Complete AI literary assessment: unrounded weighted score 8.675/10, threshold 8.6. All 170 source/target passages and exact titles were reviewed after revision, with matching content hashes. Same-system drafting/assessment is disclosed; an independent-context AI pass from the same model family supplied findings, which is not human certification or model diversity. Readers may submit corrections after publication." }, "publication_policy": "litmundi-literary-v2", "generation": { "kind": "ai_generated", "tools": [ "Claude Opus 5.5 (Anthropic) — AI translation, literary revision and assessment" ], "direct_from_original": true, "human_contributors": [], "notes": "Generated and revised directly from the cited original-language source using AI. No human creative translator/editor or independent human literary approval is recorded. The assessment record discloses its model, method and limitations." } }, "structure": { "schema_version": 2, "work_id": "mann-der-tod-in-venedig", "segment_ids": [ "mann-der-tod-in-venedig:1.1", "mann-der-tod-in-venedig:1.2", "mann-der-tod-in-venedig:1.3", "mann-der-tod-in-venedig:1.4", "mann-der-tod-in-venedig:1.5", "mann-der-tod-in-venedig:1.6", "mann-der-tod-in-venedig:1.7", "mann-der-tod-in-venedig:1.8", "mann-der-tod-in-venedig:2.1", "mann-der-tod-in-venedig:2.2", "mann-der-tod-in-venedig:2.3", "mann-der-tod-in-venedig:2.4", "mann-der-tod-in-venedig:2.5", "mann-der-tod-in-venedig:2.6", "mann-der-tod-in-venedig:2.7", "mann-der-tod-in-venedig:2.8", "mann-der-tod-in-venedig:2.9", "mann-der-tod-in-venedig:2.10", "mann-der-tod-in-venedig:2.11", "mann-der-tod-in-venedig:2.12", "mann-der-tod-in-venedig:2.13", "mann-der-tod-in-venedig:3.1", "mann-der-tod-in-venedig:3.2", "mann-der-tod-in-venedig:3.3", "mann-der-tod-in-venedig:3.4", "mann-der-tod-in-venedig:3.5", "mann-der-tod-in-venedig:3.6", "mann-der-tod-in-venedig:3.7", "mann-der-tod-in-venedig:3.8", "mann-der-tod-in-venedig:3.9", "mann-der-tod-in-venedig:3.10", "mann-der-tod-in-venedig:3.11", "mann-der-tod-in-venedig:3.12", "mann-der-tod-in-venedig:3.13", "mann-der-tod-in-venedig:3.14", "mann-der-tod-in-venedig:3.15", "mann-der-tod-in-venedig:3.16", "mann-der-tod-in-venedig:3.17", "mann-der-tod-in-venedig:3.18", "mann-der-tod-in-venedig:3.19", "mann-der-tod-in-venedig:3.20", "mann-der-tod-in-venedig:3.21", "mann-der-tod-in-venedig:3.22", "mann-der-tod-in-venedig:3.23", "mann-der-tod-in-venedig:3.24", "mann-der-tod-in-venedig:3.25", "mann-der-tod-in-venedig:3.26", "mann-der-tod-in-venedig:3.27", "mann-der-tod-in-venedig:3.28", "mann-der-tod-in-venedig:3.29", "mann-der-tod-in-venedig:3.30", "mann-der-tod-in-venedig:3.31", "mann-der-tod-in-venedig:3.32", "mann-der-tod-in-venedig:3.33", "mann-der-tod-in-venedig:3.34", "mann-der-tod-in-venedig:3.35", "mann-der-tod-in-venedig:3.36", "mann-der-tod-in-venedig:3.37", "mann-der-tod-in-venedig:3.38", "mann-der-tod-in-venedig:3.39", "mann-der-tod-in-venedig:3.40", "mann-der-tod-in-venedig:3.41", "mann-der-tod-in-venedig:3.42", "mann-der-tod-in-venedig:3.43", "mann-der-tod-in-venedig:3.44", "mann-der-tod-in-venedig:3.45", "mann-der-tod-in-venedig:3.46", "mann-der-tod-in-venedig:3.47", "mann-der-tod-in-venedig:3.48", "mann-der-tod-in-venedig:3.49", "mann-der-tod-in-venedig:3.50", "mann-der-tod-in-venedig:3.51", "mann-der-tod-in-venedig:3.52", "mann-der-tod-in-venedig:3.53", "mann-der-tod-in-venedig:3.54", "mann-der-tod-in-venedig:3.55", "mann-der-tod-in-venedig:3.56", "mann-der-tod-in-venedig:3.57", "mann-der-tod-in-venedig:3.58", "mann-der-tod-in-venedig:3.59", "mann-der-tod-in-venedig:3.60", "mann-der-tod-in-venedig:3.61", "mann-der-tod-in-venedig:3.62", "mann-der-tod-in-venedig:3.63", "mann-der-tod-in-venedig:3.64", "mann-der-tod-in-venedig:3.65", "mann-der-tod-in-venedig:3.66", "mann-der-tod-in-venedig:3.67", "mann-der-tod-in-venedig:3.68", "mann-der-tod-in-venedig:3.69", "mann-der-tod-in-venedig:3.70", "mann-der-tod-in-venedig:3.71", "mann-der-tod-in-venedig:3.72", "mann-der-tod-in-venedig:3.73", "mann-der-tod-in-venedig:3.74", "mann-der-tod-in-venedig:3.75", "mann-der-tod-in-venedig:3.76", "mann-der-tod-in-venedig:3.77", "mann-der-tod-in-venedig:3.78", "mann-der-tod-in-venedig:3.79", "mann-der-tod-in-venedig:4.1", "mann-der-tod-in-venedig:4.2", "mann-der-tod-in-venedig:4.3", "mann-der-tod-in-venedig:4.4", "mann-der-tod-in-venedig:4.5", "mann-der-tod-in-venedig:4.6", "mann-der-tod-in-venedig:4.7", "mann-der-tod-in-venedig:4.8", "mann-der-tod-in-venedig:4.9", "mann-der-tod-in-venedig:4.10", "mann-der-tod-in-venedig:4.11", "mann-der-tod-in-venedig:4.12", "mann-der-tod-in-venedig:4.13", "mann-der-tod-in-venedig:4.14", "mann-der-tod-in-venedig:4.15", "mann-der-tod-in-venedig:4.16", "mann-der-tod-in-venedig:4.17", "mann-der-tod-in-venedig:4.18", "mann-der-tod-in-venedig:4.19", "mann-der-tod-in-venedig:4.20", "mann-der-tod-in-venedig:5.1", "mann-der-tod-in-venedig:5.2", "mann-der-tod-in-venedig:5.3", "mann-der-tod-in-venedig:5.4", "mann-der-tod-in-venedig:5.5", "mann-der-tod-in-venedig:5.6", "mann-der-tod-in-venedig:5.7", "mann-der-tod-in-venedig:5.8", "mann-der-tod-in-venedig:5.9", "mann-der-tod-in-venedig:5.10", "mann-der-tod-in-venedig:5.11", "mann-der-tod-in-venedig:5.12", "mann-der-tod-in-venedig:5.13", "mann-der-tod-in-venedig:5.14", "mann-der-tod-in-venedig:5.15", "mann-der-tod-in-venedig:5.16", "mann-der-tod-in-venedig:5.17", "mann-der-tod-in-venedig:5.18", "mann-der-tod-in-venedig:5.19", "mann-der-tod-in-venedig:5.20", "mann-der-tod-in-venedig:5.21", "mann-der-tod-in-venedig:5.22", "mann-der-tod-in-venedig:5.23", "mann-der-tod-in-venedig:5.24", "mann-der-tod-in-venedig:5.25", "mann-der-tod-in-venedig:5.26", "mann-der-tod-in-venedig:5.27", "mann-der-tod-in-venedig:5.28", "mann-der-tod-in-venedig:5.29", "mann-der-tod-in-venedig:5.30", "mann-der-tod-in-venedig:5.31", "mann-der-tod-in-venedig:5.32", "mann-der-tod-in-venedig:5.33", "mann-der-tod-in-venedig:5.34", "mann-der-tod-in-venedig:5.35", "mann-der-tod-in-venedig:5.36", "mann-der-tod-in-venedig:5.37", "mann-der-tod-in-venedig:5.38", "mann-der-tod-in-venedig:5.39", "mann-der-tod-in-venedig:5.40", "mann-der-tod-in-venedig:5.41", "mann-der-tod-in-venedig:5.42", "mann-der-tod-in-venedig:5.43", "mann-der-tod-in-venedig:5.44", "mann-der-tod-in-venedig:5.45", "mann-der-tod-in-venedig:5.46", "mann-der-tod-in-venedig:5.47", "mann-der-tod-in-venedig:5.48", "mann-der-tod-in-venedig:5.49", "mann-der-tod-in-venedig:5.50" ], "deprecated_ids": {}, "notes": "Canonical units follow every paragraph of the selected complete electronic witness. Sections 1–5 are the five chapters (‘Erstes Kapitel’ to ‘Fünftes Kapitel’); each begins with its heading as its own unit. The title page and the publisher’s note are excluded. Passage IDs are immutable and may not be reassigned." }, "canonical_url": "https://streamentry.github.io/LitMundi/vi/read/mann-der-tod-in-venedig/mann-der-tod-in-venedig-vi-ai-2026/", "source": { "edition_id": "mann-der-tod-in-venedig-de-pg12108", "title": "Der Tod in Venedig", "language": "de", "canonical_url": "https://streamentry.github.io/LitMundi/en/read/mann-der-tod-in-venedig/mann-der-tod-in-venedig-de-pg12108/", "citation": "Thomas Mann, Der Tod in Venedig (Munich: Hyperion-Verlag, 1912). Project Gutenberg #12108.", "text_url": "https://www.gutenberg.org/cache/epub/12108/pg12108-images.html", "catalog_url": "https://www.gutenberg.org/ebooks/12108", "source_witness": "The five chapters of Project Gutenberg #12108. No claim of a newly inspected printed copy.", "retrieved_at": "2026-11-05" }, "content_sha256": "19b6f932b134c7233fde28ec8af435dafb19748653b4a505686374d9a5f41179", "original_source_sha256": "35ea62053685377d4d591173420718a6aa8c35bc9a173e91870dc42cfe16bcd5", "source_content_sha256": "19b6f932b134c7233fde28ec8af435dafb19748653b4a505686374d9a5f41179", "segments": { "mann-der-tod-in-venedig:1.1": "Chương thứ nhất", "mann-der-tod-in-venedig:1.2": "Gustav Aschenbach, hay von Aschenbach, như tên ông được ghi trong giấy tờ chính thức từ sinh nhật thứ năm mươi, vào một buổi chiều xuân năm 19.., cái năm mà suốt nhiều tháng trời mang với lục địa chúng ta một bộ mặt đầy đe dọa, một mình rời căn nhà ở phố Prinz-Regentenstraße tại München để đi một vòng dạo xa. Căng thẳng quá độ vì công việc nhọc nhằn, hiểm hóc của những giờ buổi sáng, một công việc mà đúng vào lúc này đòi hỏi ở ý chí sự thận trọng, chu đáo, sự thấu suốt và độ chính xác đến mức cao nhất, nhà văn đã không sao ghìm được cỗ máy sáng tạo còn quay tiếp trong lòng mình, cái “motus animi continuus” mà theo Cicero là bản chất của tài hùng biện, ngay cả sau bữa trưa, và cũng không tìm được giấc ngủ chợp giải tỏa, thứ mà ban ngày, khi sức lực ngày một dễ hao mòn, đôi khi ông cần đến biết bao. Bởi thế, chẳng bao lâu sau bữa trà ông đã ra ngoài trời, hy vọng không khí và sự vận động sẽ hồi phục mình và giúp mình có được một buổi tối bổ ích.", "mann-der-tod-in-venedig:1.3": "Lúc ấy đầu tháng Năm, và sau nhiều tuần ẩm lạnh, một mùa hè giả đã ập xuống. Englischer Garten, tuy lá mới chỉ lún phún, đã ngột ngạt như tháng Tám và ở gần thành phố thì đầy xe cộ lẫn người đi dạo. Đến quán Aumeister, nơi những lối đi mỗi lúc một vắng lặng hơn đã dẫn ông tới, Aschenbach đưa mắt nhìn một lát khu vườn quán đông vui bình dân, bên rìa có vài cỗ xe thuê và xe ngựa sang trọng đỗ; từ đó, khi mặt trời xuống thấp, ông đi con đường về nhà bên ngoài công viên, băng qua đồng trống, và vì thấy mệt, lại thấy trên Föhring giông đang đe dọa, ông đứng đợi chuyến tram ở Nördlicher Friedhof, chuyến sẽ đưa ông thẳng một đường về thành phố. Tình cờ chỗ dừng xe và vùng quanh đó vắng bóng người. Trên phố Ungererstraße lát đá, nơi đường ray trải ra loang loáng và cô đơn về phía Schwabing, cũng như trên đại lộ Föhring, chẳng thấy một cỗ xe nào; sau hàng rào các xưởng đá, nơi những cây thánh giá, bia tưởng niệm và đài kỷ niệm bày bán dựng thành một bãi mộ thứ hai, không mái che, chẳng có gì động đậy, và tòa nhà kiểu Byzantine của nhà tang lễ ở phía đối diện nằm lặng lẽ trong ánh phản chiếu của ngày đang tàn. Mặt tiền của nó, trang hoàng bằng những cây thánh giá Hy Lạp và những bức tranh thánh sắc sáng, ngoài ra còn mang những dòng chữ vàng sắp đối xứng, những lời Kinh Thánh chọn lọc nói về đời sau, chẳng hạn: “Họ vào nơi ở của Thiên Chúa”, hay: “Nguyện ánh sáng vĩnh cửu soi chiếu họ”; và người đứng đợi đã tìm được trong vài phút một thú giải khuây nghiêm trang trong việc đọc những công thức ấy và để con mắt tinh thần lạc vào cái huyền bí trong suốt của chúng, thì, trở về từ những mộng tưởng, ông nhận ra dưới mái cổng, phía trên hai con thú khải huyền canh giữ bậc thềm, một người đàn ông mà dáng vẻ không hoàn toàn tầm thường khiến ý nghĩ ông rẽ hẳn sang một hướng khác.", "mann-der-tod-in-venedig:1.4": "Gã từ trong nhà tang lễ bước ra qua cánh cổng đồng, hay từ bên ngoài bỗng đâu tới rồi bước lên, thì vẫn không rõ. Aschenbach, không đào sâu câu hỏi ấy lắm, nghiêng về giả định đầu. Vóc người vừa phải, gầy, nhẵn râu và mũi tẹt đến lạ, gã thuộc kiểu người tóc đỏ và có làn da trắng sữa lốm đốm tàn nhang. Rõ ràng gã hoàn toàn không phải giống người xứ Bayern: ít nhất chiếc mũ sợi vỏ cây vành rộng, cắt thẳng đều, che trên đầu gã, cũng đã in vào diện mạo gã một nét ngoại quốc, một nét của kẻ từ phương xa tới. Tuy vậy gã lại đeo trên vai chiếc ba lô kiểu địa phương, mặc một bộ đồ vải loden vàng vàng có dây thắt, hình như thế, với chiếc áo choàng mưa xám vắt trên cẳng tay trái chống vào hông, còn tay phải cầm cây gậy đầu bịt sắt, chống chéo xuống đất, và hai chân bắt chéo, gã tựa hông lên cái cán cong của nó. Đầu ngẩng cao, đến nỗi trên cái cổ gầy nhô ra khỏi chiếc áo thể thao rộng, quả táo Adam lộ ra trơ trụi và nổi rõ, gã nhìn chằm chằm ra xa, sắc sảo, bằng đôi mắt nhạt màu viền mi đỏ, giữa hai mắt có hai nếp nhăn dọc, dứt khoát, hợp lạ lùng với cái mũi hếch cụt. Như thế—và có lẽ chỗ đứng cao, làm gã cao hơn lên, cũng góp phần vào ấn tượng ấy—dáng điệu gã có một vẻ gì ngạo nghễ bao quát, táo bạo, thậm chí hoang dại; vì dù gã nhăn mặt bởi bị chói trước mặt trời lặn, hay đó là một sự biến dạng thường trực của nét mặt: môi gã dường như quá ngắn, bị kéo tuột hẳn khỏi răng, đến nỗi những chiếc răng, trơ ra tận lợi, trắng và dài, nhe ra giữa hai môi.", "mann-der-tod-in-venedig:1.5": "Có thể Aschenbach, trong lúc nửa lơ đãng nửa tò mò xem xét người lạ, đã thiếu ý tứ; vì bỗng ông nhận ra rằng gã kia đáp lại cái nhìn của ông, và đáp một cách hiếu chiến đến thế, thẳng vào mắt đến thế, lộ rõ ý định đẩy chuyện đến cùng và buộc ánh mắt người kia phải rút lui, đến nỗi Aschenbach, khó chịu, quay đi và bắt đầu bước dọc theo hàng rào, với quyết tâm thoáng qua là không để ý đến gã nữa. Phút sau ông đã quên gã. Nhưng dù cái dáng lữ khách trong diện mạo người lạ đã tác động đến trí tưởng tượng của ông, hay một ảnh hưởng thể xác hoặc tâm hồn nào khác đang nhúng tay vào: ông hoàn toàn bất ngờ ý thức được một sự nở rộng kỳ lạ trong nội tâm, một thứ bất yên phiêu bạt, một nỗi khát khao xa xăm đầy thanh xuân, một cảm giác sống động đến thế, mới mẻ đến thế, hoặc ít ra đã bị bỏ quên và quên mất cách cảm từ lâu đến thế, đến nỗi ông đứng khựng lại như bị trói, hai tay chắp sau lưng, mắt nhìn xuống đất, để xét xem cảm giác ấy bản chất ra sao và hướng về đâu. Đó là cơn thèm đi xa, không gì khác; nhưng thực sự ập đến như một cơn bột phát, và bị đẩy tới mức đam mê, thậm chí tới mức ảo giác. Vì ông thấy, như một thí dụ cho mọi kỳ quan và mọi nỗi kinh hoàng của quả đất muôn vẻ mà lòng ham muốn của ông bỗng tìm cách hình dung một thể—ông thấy, như bằng mắt thịt, một phong cảnh mênh mông, một miền đầm lầy nhiệt đới dưới bầu trời sương dày đặc, ẩm ướt, um tùm và độc hại, một chốn hoang sơ thuở khai thiên mà người ta tránh xa, gồm những đảo, bãi lầy và những nhánh sông chở bùn. Trên những hòn đảo thấp, mặt đất phủ ngập những lá to bằng bàn tay, những cây dương xỉ khổng lồ, những thảm cây béo mập, trương phềnh, nở hoa kỳ dị, và từ đó vươn lên những thân cọ đầy lông, và những cây hình thù quái đản, rễ mọc ra từ thân, thả qua không khí xuống đất, xuống nước, dựng nên những khu rừng rối rắm. Trên mặt nước tù đọng phản chiếu bóng xanh nổi những đóa hoa trắng sữa to bằng cái đĩa; những loài chim lạ, vai cao, mỏ dị hình, đứng trên đôi chân dài giữa chỗ nước nông, nhìn nghiêng bất động, trong khi qua những bãi lau mênh mông vang lên tiếng mài lách cách và xào xạc, như qua những đạo quân mặc giáp; người ngắm tưởng như hơi thở ấm, độc khí của chốn hoang vu dâm đãng và vô dụng kia phả vào mình, nơi ấy dường như lơ lửng trong một trạng thái quái dị giữa sinh thành và hủy diệt, giữa những thân tre đầy đốt của một bụi tre rậm ông tưởng trong một thoáng thấy ánh lân tinh của đôi mắt hổ lấp lánh—và ông cảm thấy tim đập vì kinh hãi và vì một khao khát bí ẩn. Rồi ảo ảnh tan; và lắc đầu, Aschenbach lại tiếp tục cuộc dạo bước dọc hàng rào các xưởng bia mộ.", "mann-der-tod-in-venedig:1.6": "Ít nhất từ khi ông có đủ phương tiện để tùy ý hưởng những tiện lợi của giao thông thế giới, ông chỉ coi việc du hành như một biện pháp vệ sinh, thỉnh thoảng đành phải áp dụng, trái với ý thích lẫn khuynh hướng. Quá bận với những nhiệm vụ mà cái tôi của ông và tâm hồn châu Âu đặt ra cho ông, quá nặng gánh bổn phận sáng tác, quá ghét tiêu khiển để có thể thành người mê thế giới bên ngoài sặc sỡ, ông hoàn toàn bằng lòng với bức tranh về bề mặt trái đất mà ngày nay ai cũng có thể có được mà chẳng phải rời vòng sống của mình bao xa, và chưa bao giờ ông thậm chí bị cám dỗ rời châu Âu. Nhất là từ khi đời ông dần dần nghiêng xuống, từ khi nỗi sợ của người nghệ sĩ không kịp hoàn thành—nỗi lo chiếc đồng hồ có thể chạy hết trước khi ông làm xong phần việc của mình và hiến trọn mình—không còn có thể gạt đi như một ý nghĩ bất chợt, đời sống bên ngoài của ông gần như chỉ còn thu hẹp trong thành phố đẹp đã thành quê hương ông, và trong ngôi nhà quê thô sơ ông dựng lên trên núi, nơi ông trải những mùa hè mưa.", "mann-der-tod-in-venedig:1.7": "Và cái điều vừa đến muộn vừa đến bất ngờ vừa nhập vào ông kia cũng chẳng mấy chốc đã được lý trí và kỷ luật tự thân luyện từ thuở trẻ làm cho dịu lại và đặt về đúng chỗ. Ông đã định thúc đẩy tác phẩm mà ông sống vì nó tới một điểm nhất định trước khi dọn về quê, và ý nghĩ về một chuyến rong chơi khắp thế giới, cuốn ông rời công việc hàng tháng, có vẻ quá lỏng lẻo và trái kế hoạch, không thể nghiêm túc đặt ra. Thế mà ông biết quá rõ vì sao cơn cám dỗ lại bất thần trỗi lên. Đó là một xung động muốn trốn chạy, nếu ông chịu thú nhận, cái khát vọng hướng về miền xa lạ và mới mẻ, cái thèm được giải phóng, trút gánh và quên lãng—xung động muốn xa rời tác phẩm, xa nơi thường nhật của một sự phụng sự cứng nhắc, lạnh lùng và nồng cháy. Quả thật ông yêu sự phụng sự ấy, và gần như đã yêu cả cuộc đấu tranh làm kiệt sức, ngày nào cũng tái diễn, giữa ý chí dai dẳng, kiêu hãnh, đã bao lần được thử thách của ông với nỗi mỏi mệt đang lớn dần, thứ mà không ai được biết và tác phẩm không được để lộ ra bằng bất cứ dấu hiệu sa sút hay buông lơi nào. Nhưng có vẻ khôn ngoan hơn cả là đừng căng cung quá mức và đừng bướng bỉnh bóp nghẹt một nhu cầu bừng lên mạnh mẽ như thế. Ông nghĩ tới công việc, nghĩ tới đoạn mà hôm nay, như hôm qua, ông lại phải bỏ dở và nó dường như không chịu khuất phục trước sự chăm sóc kiên nhẫn lẫn một cú ra tay chớp nhoáng. Ông lại xét nó, thử phá hay gỡ chỗ nghẽn, rồi với một cơn rùng mình chán ghét ông dừng cuộc tấn công. Ở đây không có khó khăn phi thường nào; điều làm ông tê liệt là những chùn bước của nỗi chán nản, hiện ra như một sự bất mãn không gì còn làm thỏa được. Nhưng sự không bằng lòng, ngay từ thuở thanh niên, ông đã coi là bản chất và nội tính sâu nhất của tài năng, và vì nó ông đã ghìm và làm lạnh cảm xúc, bởi ông biết cảm xúc vốn dễ bằng lòng với một sự phỏng chừng vui vẻ và một nửa sự hoàn hảo. Vậy phải chăng bây giờ cảm xúc bị cưỡng ép đang trả thù, bằng cách rời bỏ ông, bằng cách từ chối từ nay nâng đỡ và chắp cánh cho nghệ thuật của ông, và mang đi theo mình mọi niềm vui, mọi sự say mê với hình thức và với biểu đạt? Không phải ông làm ra thứ tồi: ít nhất đây là cái lợi của tuổi ông, rằng bất cứ lúc nào ông cũng điềm tĩnh chắc chắn về tài nghệ bậc thầy của mình. Nhưng chính ông thì chẳng thấy vui gì về nó, dù cả dân tộc tôn vinh nó, và với ông, tác phẩm dường như thiếu những nét của tính khí bừng bừng, hứng khởi, thứ mà, là sản phẩm của niềm vui, hơn bất cứ nội dung bên trong nào, hơn bất cứ ưu điểm nặng ký nào, đã làm nên niềm vui của công chúng thưởng thức. Ông sợ mùa hè ở quê, một mình trong ngôi nhà nhỏ với bà hầu nấu bữa cho ông và người đầy tớ bưng ra; sợ những gương mặt quen thuộc của các đỉnh núi và vách núi, mà một lần nữa sẽ vây quanh cái chậm chạp bất mãn của ông. Và vì thế cần có một khoảng chen vào, một chút đời sống ngẫu hứng, nhàn du ngày tháng, không khí phương xa và máu mới đổ thêm, để mùa hè trở nên chịu được và sinh hoa kết quả. Vậy thì đi,—ông bằng lòng. Không xa lắm, không đến tận chỗ hổ. Một đêm trên toa giường nằm và một giấc ngủ trưa ba bốn tuần ở một nơi nghỉ hè phổ thông nào đó trong miền Nam dễ mến…", "mann-der-tod-in-venedig:1.8": "Ông nghĩ thế, trong khi tiếng ồn của chuyến tram điện tiến lại gần dọc phố Ungererstraße, và bước lên xe, ông quyết định dành buổi tối này để nghiên cứu bản đồ và sách giờ tàu. Trên bậc thềm toa, ông sực nhớ phải nhìn quanh tìm người đàn ông đội mũ sợi vỏ cây, kẻ đồng hành trong chặng dừng chân ít nhiều đã đưa tới hệ quả này. Nhưng chẳng rõ gã đã đi đâu, vì không thấy gã ở chỗ đứng trước, cũng không ở bến dừng xa hơn, cũng không trong toa.", "mann-der-tod-in-venedig:2.1": "Chương thứ hai", "mann-der-tod-in-venedig:2.2": "Tác giả của thiên sử thi văn xuôi sáng rõ và hùng mạnh về cuộc đời Friedrich nước Phổ; người nghệ sĩ kiên nhẫn đã dệt trong lao động bền bỉ tấm thảm tiểu thuyết đầy nhân vật, quy tụ biết bao số phận con người dưới bóng một ý niệm, tên là “Maja”; người tạo nên truyện ngắn mạnh mẽ đề là “Một kẻ khốn nạn”, đã chỉ cho cả một lớp thanh niên biết ơn thấy rằng quyết tâm đạo đức vẫn có thể có, bên kia mọi nhận thức sâu xa nhất; và cuối cùng (thế là đã nêu vắn tắt các tác phẩm thời chín muồi của ông) là tác giả của luận văn sôi nổi “Tinh thần và nghệ thuật”, mà sức làm cho trật tự và tài hùng biện theo lối đối lập đã khiến những nhà phê bình nghiêm túc đặt nó ngay cạnh bài biện luận của Schiller về thơ ngây thơ và thơ đa cảm: Gustav Aschenbach ấy sinh ra ở L., một thị trấn huyện lỵ của tỉnh Schlesien, là con trai một viên chức tư pháp cao cấp. Tổ tiên ông là sĩ quan, thẩm phán, viên chức hành chính, những người đã sống cuộc đời chặt chẽ, thanh liêm đạm bạc, phụng sự nhà vua và nhà nước. Chỉ một lần, nơi một mục sư, đời sống tinh thần thiết tha hơn từng hiện thân giữa họ; dòng máu nhanh hơn, nhục cảm hơn đến với gia đình ở thế hệ trước qua mẹ nhà văn, con gái một nhạc trưởng người Bohemia. Từ bà mà có những nét của một giống nòi lạ trong dáng vẻ ông. Sự kết duyên giữa tính chu toàn tỉnh táo của kẻ công chức với những thôi thúc tối tăm hơn, nồng nhiệt hơn đã sinh ra một nghệ sĩ, và chính là người nghệ sĩ đặc biệt này. Vì toàn bộ bản chất ông dồn vào vinh quang, ông tỏ ra, nếu không hẳn chín sớm, thì cũng sớm đủ chín muồi và đủ tài khéo để ra trước công chúng, nhờ sự dứt khoát và nét riêng sắc sảo của giọng điệu. Gần như còn là học sinh trung học, ông đã có tên tuổi. Mười năm sau ông đã học được cách đại diện từ bàn viết của mình, cách điều hành vinh quang của mình trong một trang thư phải ngắn (vì bao nhiêu đòi hỏi dồn lên người thành đạt, người đáng tin cậy), mà vẫn phải tử tế và có trọng lượng. Đến tuổi bốn mươi, kiệt sức vì những nhọc nhằn và thăng trầm của công việc chính, mỗi ngày ông còn phải xoay xử một đống thư mang tem của mọi xứ sở.", "mann-der-tod-in-venedig:2.3": "Xa tầm thường chẳng kém xa lập dị, tài năng ông vốn được tạo ra để cùng lúc chiếm được lòng tin của đông đảo công chúng lẫn sự quan tâm vừa ngưỡng mộ vừa đòi hỏi của những người khó tính. Thế là, ngay từ thuở thanh niên đã bị mọi phía buộc phải làm nên thành tựu—và là thành tựu phi thường—ông chưa bao giờ biết đến sự nhàn rỗi, chưa bao giờ biết đến sự phóng túng của tuổi trẻ. Khi ông ngoài ba mươi lăm tuổi và đau ốm ở Wien, một nhà quan sát tinh tế đã nói về ông giữa đám đông: “Anh thấy đấy, Aschenbach xưa nay chỉ sống thế này”—và người nói nắm các ngón tay trái lại thành nắm đấm—; “chứ không bao giờ thế này”—và ông ta để bàn tay xòe ra buông thõng thoải mái từ tay ghế. Điều đó đúng; và cái đáng khâm phục về đạo đức trong đó là ở chỗ thể trạng ông chẳng hề cường tráng, chỉ được kêu gọi chứ không thật sự sinh ra để căng mình thường xuyên.", "mann-der-tod-in-venedig:2.4": "Lời dặn của thầy thuốc đã không cho cậu bé đến trường mà đòi cậu phải học tại nhà. Cậu lớn lên đơn độc, không bạn bè, vậy mà sớm phải nhận ra rằng mình thuộc về một dòng giống mà ở đó điều hiếm không phải là tài năng, mà là nền tảng thể xác tài năng cần có để thành tựu—một dòng giống thường cho đi điều tốt nhất của mình từ sớm, và ở đó tài năng ít khi sống tới tuổi già. Nhưng chữ ưa thích của ông là “Bền bỉ”—trong tiểu thuyết Friedrich ông chẳng thấy gì khác ngoài sự thần thánh hóa tiếng hô mệnh lệnh này, thứ mà ông xem là tinh túy của đức hạnh dẫn dắt và hành động. Ông cũng tha thiết mong được già, vì xưa nay ông vẫn cho rằng chỉ có thể gọi là thật vĩ đại, bao quát, thậm chí thật đáng kính nghệ thuật nào được định phần là kết trái, mang đậm bản sắc riêng, ở mọi bậc thang của đời người.", "mann-der-tod-in-venedig:2.5": "Muốn gánh những nhiệm vụ mà tài năng chất lên đôi vai mảnh của mình và muốn đi được xa, ông rất cần kỷ luật,—mà kỷ luật, may thay, vốn là phần thừa kế bẩm sinh bên họ cha. Ở tuổi bốn mươi, rồi năm mươi, tức đã vào cái tuổi mà người khác phung phí, mơ mộng, yên tâm hoãn việc thực hiện những kế hoạch lớn, ông bắt đầu ngày của mình từ sớm bằng những xô nước lạnh dội lên ngực và lưng, rồi, bên đầu bản thảo có một cặp nến sáp cao trong chân đèn bạc, ông dâng cho nghệ thuật, qua hai ba giờ buổi sáng tận tâm đến độ nồng nhiệt, những sức lực đã gom được trong giấc ngủ. Thật đáng tha thứ, thậm chí đúng là chiến thắng của đạo đức ông, khi người ngoại đạo cho rằng thế giới Maja hay những khối sử thi mà trong đó cuộc đời anh hùng của Friedrich mở ra, là sản phẩm của một sức mạnh dồn nén và một hơi thở dài, trong khi thực ra chúng được chồng lớp lên thành vĩ đại qua những việc nhỏ làm mỗi ngày, từ cả trăm cảm hứng riêng lẻ, và sở dĩ trọn vẹn, xuất sắc ở từng điểm đến thế, chỉ vì người tạo nên chúng, với một sức bền và sự dai dẳng của ý chí giống thứ đã chinh phục tỉnh quê hương ông, nhiều năm liền đã bền chí chịu sức căng của cùng một tác phẩm, và dành riêng cho việc thực hiện đích thực những giờ khỏe nhất và xứng đáng nhất của mình.", "mann-der-tod-in-venedig:2.6": "Để một sản phẩm tinh thần lớn có thể ngay tức thì gây ảnh hưởng rộng và sâu, phải có một mối thân thuộc sâu xa, thậm chí sự trùng khớp, giữa số phận cá nhân của người tạo ra nó và số phận chung của lớp người cùng thời. Người ta không biết vì sao mình dành vinh quang cho một tác phẩm nghệ thuật. Còn lâu mới sành sỏi, họ tưởng khám phá ra cả trăm ưu điểm trong đó, để biện minh cho sự quan tâm lớn đến thế; nhưng lý do thật của sự tán thưởng là một điều không cân đo được, là sự đồng cảm. Aschenbach từng trực tiếp nói ra, ở một chỗ ít ai thấy, rằng hầu hết điều vĩ đại hiện có trên đời đều tồn tại như một cái dù-vậy, đã thành tựu bất chấp ưu phiền và dằn vặt, nghèo khó, bị bỏ rơi, thể xác yếu đuối, thói xấu, đam mê và ngàn trở ngại. Nhưng đó hơn một nhận xét, đó là một kinh nghiệm, đúng là công thức của đời ông và vinh quang ông, là chìa khóa mở tác phẩm ông; và vậy thì có gì lạ nếu nó cũng là tính cách đạo đức, là cử chỉ bên ngoài của những nhân vật đặc thù nhất của ông?", "mann-der-tod-in-venedig:2.7": "Về mẫu người anh hùng mới, quay trở lại trong muôn hình cá thể, mà nhà văn này ưa chuộng, một nhà phân tích sắc sảo đã viết từ sớm rằng đó là quan niệm về “một nam tính trí tuệ và thanh niên”, “thứ trong nỗi thẹn kiêu hãnh nghiến chặt hàm răng và đứng yên, trong khi gươm giáo xuyên qua người”. Điều đó hay, tinh anh và chính xác, bất chấp khuôn dạng có vẻ quá thụ động. Bởi phong thái trước số phận, duyên dáng trong đớn đau không chỉ có nghĩa chịu đựng; nó là một thành tựu chủ động, một chiến thắng tích cực, và hình tượng Sebastian là biểu tượng đẹp nhất, nếu không của nghệ thuật nói chung, thì chắc chắn của thứ nghệ thuật đang bàn. Nếu nhìn vào thế giới được kể này, người ta thấy sự tự chủ thanh lịch che giấu cho đến phút cuối, trước mắt thế gian, một sự rỗng ruỗng bên trong, sự suy tàn của sinh thể; thấy cái xấu vàng vọt, thiệt thòi về xác thịt mà vẫn có thể thổi cơn thèm khát âm ỉ thành ngọn lửa tinh khiết, thậm chí vươn lên ngôi chủ trong vương quốc của cái đẹp; thấy sự bất lực nhợt nhạt rút từ những chiều sâu rực lửa của tinh thần sức mạnh quật ngã cả một dân tộc kiêu ngạo dưới chân thập giá, dưới chân mình; thấy phong thái khả ái trong sự phụng sự hình thức một cách trống rỗng và khắc nghiệt; thấy cuộc sống giả dối, hiểm nguy, nỗi khao khát nhanh chóng làm kiệt sức và nghệ thuật của kẻ lừa đảo bẩm sinh: nhìn tất cả số phận này và biết bao số phận tương tự nữa, người ta có thể ngờ liệu có chủ nghĩa anh hùng nào khác ngoài thứ của sự yếu đuối. Nhưng thứ anh hùng nào hợp thời hơn thế? Gustav Aschenbach là nhà thơ của tất cả những ai làm việc bên bờ kiệt sức, của những người quá gánh nặng, đã mòn mỏi, vẫn còn đứng thẳng, của tất cả những nhà đạo đức của thành tích, thân hình mảnh dẻ và phương tiện thiếu thốn, nhờ cơn ngây ngất của ý chí và sự quản lý khôn ngoan mà ít nhất một thời gian giành được hiệu quả của sự vĩ đại. Họ rất đông, họ là những anh hùng của thời đại. Và tất cả đều nhận ra mình trong tác phẩm ông, thấy mình được xác nhận, nâng cao, ca ngợi trong đó, họ biết ơn ông, họ loan danh ông.", "mann-der-tod-in-venedig:2.8": "Ông từng trẻ và thô cùng với thời gian, và, bị nó khuyên nhủ tồi, ông đã công khai vấp ngã, đã phạm sai lầm, tự phơi mình ra, đã phạm lỗi chống lại sự tế nhị và sự điềm đạm trong lời và trong tác phẩm. Nhưng ông đã giành được phẩm giá, thứ mà, như ông khẳng định, tài năng lớn nào cũng bẩm sinh mang một thôi thúc tự nhiên, một mũi thúc vươn tới, thậm chí có thể nói rằng toàn bộ sự phát triển của ông đã là một cuộc vươn lên phẩm giá có ý thức và ngang ngạnh, bỏ lại sau lưng mọi vướng víu của hoài nghi và mỉa mai.", "mann-der-tod-in-venedig:2.9": "Tính hình tượng sống động, dễ nắm bắt mà chẳng ràng buộc gì về tinh thần là niềm vui của quần chúng thị dân, nhưng tuổi trẻ nồng nhiệt, đòi hỏi tuyệt đối, chỉ bị cái đầy vấn đề trói buộc: và Aschenbach đã từng đầy vấn đề, đã từng tuyệt đối như bất cứ chàng trai nào. Ông đã phục dịch tinh thần, đã khai thác nhận thức đến cạn kiệt, xay nát cả hạt giống để gieo, tiết lộ bí mật, làm tài năng bị nghi ngờ, phản bội nghệ thuật,—vâng, trong khi những tạo phẩm của ông làm vui, nâng cao, khơi sức sống cho những người thưởng thức với lòng tin, thì người nghệ sĩ trẻ ấy đã khiến đám thanh niên hai mươi tuổi nín thở trước những luận điệu giễu cợt cay độc của ông về bản chất đáng ngờ của nghệ thuật, của chính nghề nghệ sĩ.", "mann-der-tod-in-venedig:2.10": "Nhưng dường như chẳng có gì khiến một tinh thần cao quý và đắc lực chai lì nhanh hơn, triệt để hơn so với sự kích thích sắc và đắng của nhận thức; và chắc chắn là sự thấu triệt tận tâm đầy u sầu của chàng trai chỉ là cạn cợt so với quyết tâm sâu xa của người đàn ông đã thành bậc thầy, quyết phủ nhận tri thức, khước từ nó, ngẩng đầu bước qua nó, hễ nó có thể làm tê liệt, làm nản lòng, làm mất phẩm giá của ý chí, hành động, cảm xúc và cả đam mê, dù chỉ ít nhiều. Thiên truyện nổi tiếng về “Kẻ khốn nạn” còn có thể hiểu khác đi thế nào ngoài một cơn bùng phát của sự ghê tởm trước chủ nghĩa tâm lý thiếu liêm sỉ của thời đại, hiện thân trong nhân vật gã nửa vô lại mềm yếu và ngớ ngẩn, kẻ lén kiếm cho mình một số phận bằng cách đẩy vợ, vì bất lực, vì trụy lạc, vì ý chí đạo đức èo uột, vào vòng tay một gã nhẵn râu, và tin rằng nhờ chiều sâu mà mình được phép làm những điều đê tiện? Sức nặng của lời lẽ mà nhờ đó, ở đây, cái đáng loại bỏ đã bị loại bỏ, loan báo sự quay lưng với mọi hoài nghi đạo đức, với mọi đồng cảm với vực thẳm, sự khước từ thói dễ dãi của mệnh đề đầy thương hại rằng hiểu hết là tha thứ hết, và điều chuẩn bị ở đây, thậm chí đã hoàn tất, là “phép màu của sự ngây thơ tái sinh”, mà ít lâu sau, trong một cuộc đối thoại của chính tác giả, được nhắc tới rõ ràng và không thiếu giọng nhấn bí hiểm. Những liên hệ lạ kỳ! Phải chăng một hệ quả tinh thần của “sự tái sinh” này, của phẩm giá và sự nghiêm khắc mới này, là việc người ta cũng vào thời gian ấy nhận thấy óc thẩm mỹ của ông mạnh lên gần như quá mức, cái thuần khiết, giản dị và cân đối quý phái trong cách tạo hình mà từ đó các sản phẩm của ông mang một dấu ấn bậc thầy và cổ điển hiển nhiên, thậm chí cố ý? Nhưng quyết tâm đạo đức vượt ra ngoài tri thức, ra ngoài nhận thức làm tan rã và cản trở,—chẳng lẽ lại không là một sự giản lược, một sự đơn giản hóa đạo đức thế giới và tâm hồn, và do đó cũng là một sự tăng thế cho cái ác, cái cấm, cái bất khả về đạo đức? Và hình thức chẳng có hai mặt hay sao? Chẳng phải nó vừa đạo đức vừa vô đạo đức cùng lúc,—đạo đức vì là kết quả và biểu hiện của kỷ luật, nhưng vô đạo đức, thậm chí phản đạo đức, vì tự bản tính nó chứa sự dửng dưng luân lý, và thật ra còn ra sức bắt luân lý cúi đầu dưới cây quyền trượng kiêu hãnh và không giới hạn của mình?", "mann-der-tod-in-venedig:2.11": "Dù thế nào đi nữa! Một quá trình phát triển là một số phận; và làm sao quá trình có sự quan tâm, lòng tin của đông đảo công chúng đi kèm lại có thể không diễn ra khác với quá trình hoàn tất mà chẳng có ánh hào quang và những ràng buộc của vinh quang? Chỉ thói giang hồ muôn thuở mới thấy chán và sẵn lòng chế giễu khi một tài năng lớn lớn lên, thoát khỏi giai đoạn nhộng phóng túng, quen dần với việc nêu cao phẩm giá của tinh thần một cách rõ rệt, và nhận lấy nghi thức cung đình của một nỗi cô độc đầy những đau khổ và đấu tranh không ai bày vẽ, tự lập khắc nghiệt, và đã đưa người ta tới quyền lực, danh dự giữa loài người. Vả chăng, trong việc tài năng tự tạo hình cho mình có biết bao trò chơi, bao ngang ngạnh, bao hưởng thụ! Dần dà có một nét gì như công vụ và sư phạm len vào những tác phẩm Gustav Aschenbach đưa ra trình bày, văn phong ông những năm về sau không còn những táo bạo thẳng thừng, những sắc thái tinh tế mới mẻ; nó chuyển sang vẻ mẫu mực, vững vàng, chải chuốt, theo truyền thống, bảo tồn, hình thức, thậm chí công thức, và như truyền thuyết kể về Louis Mười Bốn, ông già đã đuổi khỏi cách nói của mình mọi chữ tầm thường: chính hồi ấy cơ quan giáo dục chọn những trang của ông đưa vào sách đọc bắt buộc của nhà trường. Điều đó hợp với bản chất sâu xa của ông, và ông không từ chối khi một vị vương hầu Đức, vừa lên ngôi, ban tước quý tộc riêng cho nhà thơ của “Friedrich” nhân sinh nhật thứ năm mươi.", "mann-der-tod-in-venedig:2.12": "Sau vài năm bất yên, vài lần ở thử chỗ này chỗ nọ, ông sớm chọn München làm nơi cư trú lâu dài và sống ở đó trong thể diện của một công dân đáng kính, như tinh thần chỉ được hưởng trong vài trường hợp cá biệt. Cuộc hôn nhân ông kết khi còn trẻ với một cô gái trong gia đình học giả, sau một quãng hạnh phúc ngắn đã bị cái chết chia lìa. Ông còn một cô con gái, đã có chồng. Con trai thì ông chưa bao giờ có.", "mann-der-tod-in-venedig:2.13": "Gustav von Aschenbach thấp hơn cỡ trung bình một chút, tóc nâu sẫm, cạo râu. Đầu ông trông hơi lớn so với thân hình gần như mảnh mai. Mái tóc chải ngược ra sau, thưa trên đỉnh, rất dày và bạc nhiều ở hai bên thái dương, ôm lấy vầng trán cao, gồ ghề và như đầy sẹo. Gọng kính vàng, tròng không viền, hằn vào gốc chiếc mũi chắc, cong thanh nhã. Miệng rộng, thường chùng xuống, thường bỗng mím lại và căng; vùng má gầy và hằn rãnh, chiếc cằm đầy đặn chẻ dịu. Có vẻ những số phận lớn lao đã đi qua cái đầu thường nghiêng sang một bên như người đau này, thế mà chính nghệ thuật mới là kẻ đã nhận lấy ở đây việc nhào nặn nét mặt, việc vốn thường là công của một cuộc đời nặng nề, sóng gió. Sau vầng trán này đã sinh ra những lời đối đáp lấp lánh trong cuộc trò chuyện giữa Voltaire và nhà vua về chiến tranh; đôi mắt này, mỏi mệt và sâu, nhìn qua tròng kính, đã thấy địa ngục đẫm máu của các trạm cứu thương trong cuộc Chiến tranh Bảy năm. Xét cả ở bình diện cá nhân, nghệ thuật là một cuộc sống được nâng cao. Nó ban phúc sâu hơn, nó tiêu hao nhanh hơn. Nó khắc vào gương mặt kẻ phụng sự những dấu vết của những cuộc phiêu lưu tưởng tượng và tinh thần, và, ngay cả khi đời sống bên ngoài tĩnh lặng như tu viện, về lâu dài nó sinh ra nơi thần kinh một thói quen được nuông chiều, sự quá tinh tế, mỏi mệt và tò mò, thứ mà một đời sống đầy những đam mê và khoái lạc phóng đãng nhất cũng khó tạo ra nổi.", "mann-der-tod-in-venedig:3.1": "Chương thứ ba", "mann-der-tod-in-venedig:3.2": "Nhiều việc đời và việc văn chương còn giữ chân người đang thèm đi xa ở lại München chừng hai tuần sau cuộc dạo bước ấy. Cuối cùng ông ra lệnh sửa soạn ngôi nhà quê để có thể dọn vào trong vòng bốn tuần, rồi vào một ngày khoảng giữa đến cuối tháng Năm ông lên chuyến tàu đêm đi Triest, ở lại đó chỉ hai mươi bốn giờ và sáng hôm sau xuống tàu đi Pola. Điều ông tìm là cái xa lạ, chẳng liên quan gì đến mình, nhưng phải đến được nhanh, và thế là ông trọ lại trên một hòn đảo ở Adria đã nổi tiếng được vài năm, nằm không xa bờ Istria, với dân quê ăn mặc rách rưới sặc sỡ, nói những âm hoàn toàn lạ tai, và những vách đá lởm chởm, đẹp một cách rách nát, ở phía biển mở. Song mưa và không khí nặng nề, một đám khách trọ người Áo nhỏ nhen, khép kín, và việc thiếu mối quan hệ an nhiên, thân thiết với biển mà chỉ một bãi cát êm mới đem lại, làm ông bực, không cho ông có được cảm giác đã đến đúng nơi mình định tới; một sức hút từ bên trong, ông chưa rõ về đâu, làm ông bất yên, ông xem các tuyến tàu thủy, ông ngó quanh tìm kiếm, và bỗng nhiên, vừa bất ngờ vừa tự nhiên, đích đến hiện ra trước mắt ông. Nếu người ta muốn qua một đêm đến được cái không gì sánh nổi, cái dị biệt như chuyện cổ tích, thì người ta đi đâu? Nhưng điều ấy rõ ràng. Ông làm gì ở đây? Ông đã đi nhầm. Nơi ấy mới là nơi ông đã muốn đến. Ông không chần chừ báo trả chỗ trọ nhầm. Một tuần rưỡi sau khi đến đảo, chiếc xuồng máy nhanh đưa ông cùng hành lý, trong buổi sớm mờ sương, băng qua mặt nước về hải cảng quân sự, và ở đó ông lên bờ chỉ để lập tức bước qua một tấm ván lên boong ẩm của một con tàu đã nổi máy hơi nước, sẵn sàng đi Venezia.", "mann-der-tod-in-venedig:3.3": "Đó là một chiếc tàu già, quốc tịch Ý, cũ kỹ, nhọ nhem và u ám. Trong một gian khoang như cái hang, thắp đèn nhân tạo, ở phía trong lòng tàu, nơi Aschenbach vừa lên tàu đã bị một tay thủy thủ gù và bẩn thỉu, với vẻ lịch sự nhăn nhở, mời vào, sau một cái bàn, mũ đội lệch trên trán, mẩu thuốc lá ở khóe miệng, ngồi một người đàn ông râu dê, mặt mũi như ông chủ gánh xiếc kiểu cũ, ông ta, với dáng vẻ làm ăn nhẹ nhõm đến mức nhăn nhó như làm xiếc, ghi lý lịch hành khách và viết vé cho họ. “Đi Venezia!” ông ta nhắc lại yêu cầu của Aschenbach, vươn cánh tay, chọc ngòi bút vào chỗ mực sệt còn lại trong một lọ mực nghiêng. “Đi Venezia hạng nhất! Ngài được phục vụ rồi, thưa ngài!” Và ông ta viết những nét chân quạ to, rắc cát xanh từ một cái hộp lên chữ, đổ cho nó chảy xuống một cái đĩa đất nung, gấp tờ giấy bằng những ngón tay vàng và xương xẩu, rồi lại viết tiếp. “Một đích đến chọn thật hay!” lúc ấy ông ta lải nhải. “À, Venezia! Một thành phố tuyệt diệu! Một thành phố có sức hút không cưỡng nổi đối với người có học, cả vì lịch sử lẫn vì những vẻ mê hoặc hiện tại của nó!” Sự nhanh nhẹn trơn tru của những động tác và lời nói rỗng tuếch đi kèm có gì làm choáng váng và đánh lạc hướng, như thể ông ta lo người du khách còn có thể chao đảo trong quyết định đi Venezia. Ông ta thu tiền vội vàng, và với tài khéo của người chia bài để rơi tiền thừa xuống tấm vải bàn loang lổ. “Chúc ngài giải trí vui vẻ, thưa ngài!” ông ta nói, cúi chào kiểu diễn viên. “Được chở ngài là vinh dự của tôi… Thưa quý ông!” ông ta lập tức kêu lên, giơ cao cánh tay, làm như công việc đang trôi nhanh hết cỡ, dù chẳng còn ai cần làm thủ tục. Aschenbach trở lên boong.", "mann-der-tod-in-venedig:3.4": "Một tay tựa lên lan can, ông ngắm đám người nhàn rỗi nấn ná trên bến để dự cảnh tàu rời đi, và các hành khách trên tàu. Những người hạng nhì, đàn ông lẫn đàn bà, ngồi xổm trên boong mũi, dùng hòm và bọc làm ghế. Một nhóm thanh niên làm thành đoàn khách của boong hạng nhất, hình như là những người giúp việc buôn bán đến từ Pola, họp nhau trong tâm trạng hào hứng để đi chơi nước Ý. Họ om sòm không ít về mình và cuộc đi chơi của mình, nói chuyện, cười, tự mãn thưởng thức điệu bộ của chính mình, và ghé người qua lan can, ném theo những lời chế giễu trơn lưỡi về phía mấy người bạn đang kẹp cặp giấy dưới nách, vì công việc mà đi dọc phố cảng và giơ gậy dọa những kẻ đang ăn chơi. Một người, trong bộ đồ mùa hè vàng nhạt cắt theo mốt quá đà, cà vạt đỏ và mũ panama cong táo bạo, nổi bật hơn hết thảy bằng giọng the thé như gà gáy và vẻ hồ hởi. Nhưng Aschenbach vừa nhìn kỹ hơn thì đã nhận ra, với một thứ khiếp sợ, rằng chàng trai ấy là giả. Gã đã già, không thể nghi ngờ. Những nếp nhăn bao quanh mắt và miệng. Màu son nhạt trên má là phấn, mái tóc nâu dưới chiếc mũ rơm quấn dải màu là tóc giả, cổ gã nhăn nheo gân guốc, bộ ria con gắn lên và chòm râu ruồi dưới cằm nhuộm, hàm răng vàng đủ bộ gã khoe khi cười là đồ thế rẻ tiền, và đôi tay, với nhẫn ấn ở cả hai ngón trỏ, là tay một ông già. Aschenbach rùng mình nhìn gã và cảnh gã thân thiết với đám bạn. Họ không biết, không nhận ra rằng gã già, rằng gã mặc bộ quần áo bảnh chọe sặc sỡ của họ là không phải lẽ, rằng gã đóng vai một người của họ là không phải lẽ? Họ có vẻ dung nạp gã giữa mình như một điều đương nhiên và theo thói quen, đối xử với gã như ngang hàng, đáp lại không chút ghê tởm những cú thúc sườn tinh nghịch của gã. Sao lại thế? Aschenbach lấy tay che trán và nhắm mắt, hai mắt nóng vì ngủ quá ít. Ông có cảm giác mọi sự không diễn ra hoàn toàn bình thường, một nỗi xa lạ như trong mơ, một sự biến dạng của thế giới thành cái kỳ quặc bắt đầu lan ra quanh mình, mà có lẽ còn ngăn được nếu ông làm tối mặt mình đi một chút rồi nhìn quanh lần nữa. Ngay lúc ấy, cảm giác bồng bềnh chạm đến ông, và ngước lên với nỗi giật mình vô lý, ông nhận ra thân tàu nặng nề u ám đang chậm rãi rời khỏi bờ xây. Từng tấc một, dưới sự chạy tiến chạy lùi của máy, dải nước ánh dầu bẩn thỉu lan rộng giữa bến và vách tàu, và sau những thao tác nặng nề, chiếc tàu hơi nước hướng mũi tàu ra biển khơi. Aschenbach sang mạn phải, nơi gã gù đã dựng cho ông một chiếc ghế dài, và một người bồi trong chiếc áo đuôi tôm loang lổ hỏi ông có dặn dò gì.", "mann-der-tod-in-venedig:3.5": "Trời xám, gió ẩm; cảng và các đảo đã lùi lại, và chẳng mấy chốc mọi vùng đất tan biến khỏi chân trời mờ sương. Những bông bụi than, phồng lên vì hơi ẩm, rơi xuống boong đã rửa mà không chịu khô. Mới sau một giờ người ta đã căng mái buồm che, vì trời bắt đầu mưa.", "mann-der-tod-in-venedig:3.6": "Quấn kín trong áo choàng, một cuốn sách trên đầu gối, người du khách nằm nghỉ, và những giờ trôi qua với ông lúc nào không hay. Mưa đã tạnh; người ta gỡ mái vải. Đường chân trời hiện ra trọn vẹn. Dưới vòm trời rộng, quanh ông trải ra cái đĩa mênh mông của biển hoang; nhưng trong không gian trống rỗng, không phân đoạn, ta cũng mất cả thước đo thời gian, và ta thiu thiu trong cái vô lượng. Những hình bóng kỳ dị như bóng ma, gã bảnh chọe già, người râu dê dưới lòng tàu, bước qua tâm trí người đang nằm nghỉ với những cử chỉ mơ hồ, những lời mộng mị rối ren, và ông ngủ thiếp đi.", "mann-der-tod-in-venedig:3.7": "Gần trưa người ta giục ông xuống dùng bữa đã đặt, trong phòng ăn dài như hành lang, nơi cửa các khoang ngủ mở ra, ở đầu trên một chiếc bàn dài mà đầu dưới là chỗ đám nhân viên buôn bán, kể cả lão già, đã nhậu nhẹt với ông thuyền trưởng vui tính từ mười giờ. Bữa ăn tồi, và ông ăn xong nhanh. Ông bị thôi thúc ra ngoài trời để ngó bầu trời: xem nó có chịu quang ra trên Venezia không.", "mann-der-tod-in-venedig:3.8": "Ông vẫn tưởng điều ấy ắt phải xảy ra, vì thành phố bao giờ cũng đón ông trong ánh rực rỡ. Nhưng trời và biển vẫn đục và xám chì, thỉnh thoảng mưa sương rơi xuống, và ông đành chấp nhận rằng đi đường thủy sẽ tới một Venezia khác với Venezia ông từng gặp khi tiến lại bằng đường bộ. Ông đứng bên cột buồm trước, mắt nhìn ra xa, đợi đất liền. Ông nhớ tới nhà thơ u sầu mà nhiệt thành, người xưa từng thấy những mái vòm và tháp chuông của giấc mơ mình trồi lên từ những làn sóng này; ông lặng lẽ đọc lại đôi điều trong những gì thuở ấy, từ lòng kính sợ, hạnh phúc và buồn thương, đã hóa thành một khúc ca điều độ, và, dễ dàng xúc động bởi những cảm xúc đã thành hình sẵn, ông dò xét trái tim nghiêm nghị mỏi mệt của mình, xem một cơn hứng khởi và bối rối làm mới, một cuộc phiêu lưu muộn của tình cảm, liệu có còn dành sẵn cho kẻ nhàn du này chăng.", "mann-der-tod-in-venedig:3.9": "Rồi bên phải hiện lên bờ biển thấp, thuyền cá làm sống động mặt nước, đảo tắm biển lộ ra, con tàu để nó lại bên trái, lướt chậm qua cửa cảng hẹp mang tên đảo ấy, và trên đầm phá, trước những túp nhà nghèo sặc sỡ, nó dừng hẳn, vì phải đợi thuyền của đội y tế kiểm dịch.", "mann-der-tod-in-venedig:3.10": "Phải một giờ sau nó mới đến. Đã tới mà như chưa tới; chẳng có gì phải vội mà vẫn thấy sốt ruột thúc đẩy. Những chàng trai Pola, đầy lòng ái quốc, hẳn còn bị lôi cuốn bởi tiếng kèn quân đội vọng qua mặt nước từ phía khu vườn công cộng, đã lên boong, và, hứng khởi vì rượu Asti, họ hô muôn năm những binh sĩ Bersaglieri đang tập trận bên kia. Nhưng thật ghê tởm khi thấy cái chuyện chơi thân giả tạo với tuổi trẻ đã đẩy lão già ăn diện ấy vào tình trạng nào. Bộ óc già của lão không chống nổi rượu như những kẻ trẻ khỏe, gã say thảm hại. Mắt đờ đẫn, một điếu thuốc giữa những ngón tay run, gã lảo đảo tại chỗ, khó nhọc giữ thăng bằng, bị cơn say kéo tới kéo lui. Vì chắc sẽ ngã ngay từ bước đầu tiên, gã không dám rời chỗ, nhưng vẫn lộ ra một vẻ hồ hởi thảm hại, níu mọi người lại gần ở cúc áo, ú ớ, nháy mắt, khúc khích, giơ ngón trỏ đeo nhẫn đầy nếp nhăn trêu đùa ngớ ngẩn và liếm khóe miệng bằng đầu lưỡi một cách nhập nhằng đến ghê tởm. Aschenbach nhìn gã với lông mày cau lại, và một cảm giác choáng váng lại đến với ông, như thể thế giới có một khuynh hướng nhẹ nhưng không sao cản nổi, cứ biến dạng thành cái kỳ quặc, dị hình; một cảm giác mà hoàn cảnh không cho ông kịp chìm đắm theo, vì đúng lúc ấy cái nhịp đập thình thịch của máy lại bắt đầu và con tàu nối lại chuyến đi bị ngắt quãng, quá gần đích, qua kênh San Marco. Vậy là ông lại thấy nó, bến đỗ đáng kinh ngạc nhất, bố cục chói lòa của những công trình huyền ảo mà nước Cộng hòa đã đặt trước ánh mắt kính cẩn của những người đi biển đang tới gần: vẻ lộng lẫy nhẹ nhàng của cung điện và Cầu Than Thở, những cột trụ với sư tử và vị thánh bên bờ, mặt sườn tòa đền cổ tích nhô ra lộng lẫy, cái nhìn xuyên qua cổng và tháp đồng hồ khổng lồ, và vừa ngắm ông vừa nghĩ rằng đến bằng đường bộ, tới nhà ga Venezia, chẳng khác nào bước vào một cung điện bằng cửa sau, và rằng người ta chỉ nên đến thành phố khó tin nhất này như ông lúc này, bằng tàu, qua biển cả.", "mann-der-tod-in-venedig:3.11": "Máy ngừng, những chiếc gondola chen lại, thang dây buông xuống, nhân viên hải quan lên tàu và làm bổn phận qua loa; việc xuống tàu có thể bắt đầu. Aschenbach cho hiểu rằng ông cần một chiếc gondola chở ông và hành lý tới bến những chiếc tàu hơi nước nhỏ chạy giữa thành phố và Lido; vì ông định thuê chỗ ở bên biển. Người ta tán thành ý định của ông, người ta hét điều ông muốn xuống mặt nước, nơi những người chèo gondola cãi nhau bằng thổ ngữ. Ông vẫn chưa xuống được, vì chiếc vali đang cản bước, nó đang bị lôi và kéo khó nhọc xuống cái cầu thang dốc như một chiếc thang. Thế là suốt mấy phút ông không sao thoát khỏi sự quấy rầy của lão già gớm ghiếc, kẻ bị cơn say thúc một cách mờ ám phải làm lễ tiễn biệt vị khách lạ. “Chúng tôi chúc ngài ở lại hạnh phúc nhất”, gã ê ê, vừa cúi chào lê chân. “Xin ngài đoái nhớ! Au revoir, excusez và bon jour, thưa Quan lớn!” Miệng gã chảy nước dãi, gã nhắm tịt mắt, gã liếm khóe miệng, và chòm râu ruồi nhuộm trên môi già dựng lên. “Lời kính chào của chúng tôi”, gã ú ớ, hai đầu ngón tay đặt ở miệng, “lời kính chào của chúng tôi gửi người tình, người tình đáng yêu nhất, người tình đẹp nhất…” Và bất thần bộ răng giả hàm trên của gã rơi từ hàm xuống môi dưới. Aschenbach thoát đi được. “Gửi người tình, người tình tinh tế”, ông nghe sau lưng những âm thanh gù gù, rỗng và vướng, trong khi, bám vào lan can dây, ông leo xuống thang dây.", "mann-der-tod-in-venedig:3.12": "Ai mà chẳng phải chống lại một cơn rùng mình thoáng qua, một nỗi e dè thầm kín và thắt lòng, khi lần đầu tiên, hoặc sau một thời gian dài xa cách, phải bước lên một chiếc gondola ở Venezia? Chiếc thuyền kỳ lạ ấy, còn nguyên vẹn từ thời của những bản ballad, và đen một cách riêng biệt mà trong vạn vật chỉ quan tài mới được như thế, nhắc tới những cuộc phiêu lưu lặng lẽ và tội lỗi trong đêm nước vỗ, nhắc nhiều hơn nữa tới chính cái chết, tới kiệu xác và đám tang u ám và chuyến đi cuối cùng im lặng. Và người ta đã để ý chưa: chỗ ngồi của loại thuyền ấy, chiếc ghế bành sơn đen như quan tài, bọc nệm đen mờ, là chỗ ngồi êm nhất, xa hoa nhất, làm người ta rã rời nhất trên đời? Aschenbach nhận ra điều ấy khi ông ngồi xuống dưới chân người chèo, đối diện hành lý xếp gọn ở mũi thuyền. Những người chèo vẫn cãi nhau, thô, khó hiểu, với những cử chỉ hăm dọa. Nhưng sự yên lặng đặc biệt của thành phố nước dường như đón giọng họ một cách dịu dàng, làm chúng mất thân xác, rải chúng trên mặt nước. Ở đây trong cảng thì ấm. Hơi gió sirocco phả nhẹ ấm áp lên người, ngả trên gối đệm giữa làn nước nhún nhường, người du khách nhắm mắt, hưởng một sự buông thả vừa lạ lẫm vừa ngọt ngào. Chuyến đi sẽ ngắn, ông nghĩ; ước gì nó mãi mãi! Trong một nhịp đu nhẹ, ông thấy mình trượt khỏi cảnh chen chúc, khỏi tiếng người lẫn lộn.", "mann-der-tod-in-venedig:3.13": "Quanh ông mỗi lúc một yên ắng! Chẳng nghe thấy gì ngoài tiếng mái chèo vỗ nước, tiếng sóng vỗ khan vào mũi thuyền, mũi dựng thẳng, đen, đầu mút có lưỡi sắt như cây kích, vươn trên mặt nước, và một thứ ba nữa, một tiếng nói, một tiếng thì thầm,—tiếng thì thầm của người chèo, nói với chính mình qua kẽ răng, từng đợt, bằng những âm bị sức làm việc của đôi tay ép bật ra. Aschenbach ngước lên, và với chút ngạc nhiên ông thấy quanh mình đầm phá rộng ra và chuyến đi của ông hướng về biển khơi. Xem ra ông không nên buông mình nghỉ ngơi quá mức mà phải lưu tâm đôi chút tới việc thực hiện ý muốn của mình.", "mann-der-tod-in-venedig:3.14": "—Vậy thì đến bến tàu hơi nước! ông nói, ngoảnh nửa người ra sau. Tiếng thì thầm im bặt. Ông không nhận được lời đáp.", "mann-der-tod-in-venedig:3.15": "—Vậy thì đến bến tàu hơi nước! ông nhắc lại, quay hẳn người lại và ngước nhìn gương mặt người chèo gondola, đang đứng trên mạn cao phía sau ông, sừng sững trước nền trời nhợt nhạt. Đó là một người đàn ông diện mạo khó ưa, thậm chí thô bạo, mặc đồ xanh thủy thủ, thắt khăn lưng vàng, trên đầu là chiếc mũ rơm méo mó, lớp đan đã bắt đầu sút ra, đội lệch một cách liều lĩnh. Khuôn mặt cùng bộ ria vàng quăn dưới cái mũi hếch cụt khiến gã trông chẳng có chút gì là người Ý. Dù người khá mảnh khảnh, đến mức khó tin gã hợp với nghề, gã vẫn cầm chèo với nghị lực lớn, mỗi nhát đều dồn cả thân mình. Vài lần gã vì gắng sức mà nhếch môi, để lộ hàm răng trắng. Đôi mày hung nhíu lại, gã nhìn vượt qua vị khách, đáp bằng giọng dứt khoát, gần như thô lỗ:", "mann-der-tod-in-venedig:3.16": "—Ông đi Lido.", "mann-der-tod-in-venedig:3.17": "Aschenbach đáp:", "mann-der-tod-in-venedig:3.18": "—Đúng thế. Nhưng tôi chỉ thuê gondola để được đưa sang San Marco. Tôi muốn đi tàu vaporetto.", "mann-der-tod-in-venedig:3.19": "—Ông không đi vaporetto được, thưa ông.", "mann-der-tod-in-venedig:3.20": "—Vì sao không?", "mann-der-tod-in-venedig:3.21": "—Vì vaporetto không chở hành lý.", "mann-der-tod-in-venedig:3.22": "Điều ấy đúng; Aschenbach nhớ ra. Ông im lặng. Nhưng cái lối cộc cằn, ngạo mạn của gã, chẳng hợp chút nào với tập quán xứ này khi đối xử với người nước ngoài, có vẻ không thể chịu nổi. Ông nói:", "mann-der-tod-in-venedig:3.23": "—Đó là việc của tôi. Có thể tôi muốn gửi hành lý. Anh sẽ quay lại. Gã im lặng. Mái chèo vỗ nước, nước đập trầm xuống mũi thuyền. Và lời nói và tiếng thì thầm lại bắt đầu: người chèo nói với chính mình qua kẽ răng.", "mann-der-tod-in-venedig:3.24": "Biết làm gì? Một mình trên sóng với con người ngang ngạnh lạ lùng, quyết liệt đáng sợ này, người du khách không thấy cách nào ép ý mình lên được. Mà ông được nằm êm biết bao, miễn là đừng nổi loạn. Chẳng phải ông đã muốn chuyến đi dài, ước nó kéo dài mãi sao? Khôn ngoan nhất là để mặc sự việc tự trôi, mà trên hết, điều ấy cực kỳ dễ chịu. Một bùa mê của sự uể oải dường như tỏa ra từ chỗ ngồi của ông, từ chiếc ghế bành thấp bọc nệm đen này, được ru nhẹ bởi những nhát chèo của gã chèo thuyền tự tiện phía sau lưng. Ý nghĩ rằng mình đã rơi vào tay một tên tội phạm lướt qua tâm trí Aschenbach như trong mơ,—ông bất lực, không sao huy động nổi ý nghĩ để chống đỡ cho ra hành động. Khả năng đáng bực hơn là cả chuyện này chỉ nhằm một vụ moi tiền tầm thường. Một thứ ý thức bổn phận hay lòng tự hào, hay đúng hơn là ký ức nhắc rằng phải phòng ngừa điều ấy, đã giúp ông gượng dậy một lần nữa. Ông hỏi:", "mann-der-tod-in-venedig:3.25": "—Anh đòi bao nhiêu cho chuyến đi?", "mann-der-tod-in-venedig:3.26": "Và nhìn vượt qua ông, người chèo đáp:", "mann-der-tod-in-venedig:3.27": "—Ông sẽ trả.", "mann-der-tod-in-venedig:3.28": "Đã rõ phải đáp lại điều gì. Aschenbach nói như cái máy:", "mann-der-tod-in-venedig:3.29": "—Tôi sẽ không trả gì cả, tuyệt đối không, nếu anh chở tôi đến chỗ tôi không muốn.", "mann-der-tod-in-venedig:3.30": "—Ông muốn đến Lido.", "mann-der-tod-in-venedig:3.31": "—Nhưng không đi với anh.", "mann-der-tod-in-venedig:3.32": "—Tôi chở ông tốt.", "mann-der-tod-in-venedig:3.33": "Đúng thế, Aschenbach nghĩ và thả lỏng người. Đúng thế, anh chở tôi tốt. Dù anh nhắm vào ví tôi và từ sau lưng tiễn tôi bằng một nhát chèo từ phía sau xuống nhà của Hades, anh cũng đã chở tôi tốt. Nhưng chẳng có gì như thế xảy ra. Thậm chí còn có bạn đồng hành xuất hiện, một chiếc thuyền chở những tay hát rong chặn đường, đàn ông và đàn bà, hát với guitar, mandolin, chèo áp sát mạn gondola và lấp đầy sự yên lặng trên mặt nước bằng cái thi ca dành cho khách ngoại quốc đầy vụ lợi của họ. Aschenbach ném tiền vào chiếc mũ chìa ra. Họ liền im và chèo đi. Và tiếng thì thầm của người chèo lại nghe thấy, nói với chính mình từng đợt đứt quãng.", "mann-der-tod-in-venedig:3.34": "Thế là họ tới nơi, bị vệt nước sau một chiếc tàu hơi nước đi vào thành phố làm cho tròng trành. Hai viên chức đô thị, tay chắp sau lưng, mặt hướng ra đầm phá, đi tới đi lui trên bờ. Aschenbach rời gondola ở bến ván, được lão già vốn có mặt với cây móc thuyền ở mọi bến đỗ của Venezia đỡ giúp; và vì thiếu tiền lẻ, ông sang khách sạn kề bên cầu tàu để đổi và trả công người chèo tùy ý. Ông được phục vụ trong sảnh, ông quay lại, thấy hành lý của mình trên một chiếc xe đẩy ở bến, còn gondola và người chèo đã biến mất.", "mann-der-tod-in-venedig:3.35": "—Hắn đã bỏ đi rồi, ông già cầm móc nói. Một kẻ tồi, một kẻ không có giấy phép, thưa ngài. Hắn là người chèo duy nhất không có giấy phép. Những người kia đã gọi điện về đây. Hắn thấy có người chờ. Thế là hắn bỏ đi.", "mann-der-tod-in-venedig:3.36": "Aschenbach nhún vai.", "mann-der-tod-in-venedig:3.37": "—Ngài đã đi miễn phí, ông già nói và chìa mũ ra. Aschenbach bỏ tiền xu vào. Ông dặn đem hành lý tới Hôtel des Bains, và theo chiếc xe đẩy đi qua con đường, con đường nở hoa trắng, hai bên là quán rượu, hiệu buôn, nhà trọ, chạy ngang đảo ra bãi biển.", "mann-der-tod-in-venedig:3.38": "Ông bước vào khách sạn rộng lớn từ phía sau, từ thềm vườn, và qua sảnh lớn và tiền sảnh đi vào quầy lễ tân. Vì đã báo trước, ông được đón tiếp với vẻ sốt sắng, ăn ý sẵn. Một quản lý, người đàn ông nhỏ nhắn, nhỏ nhẹ, lịch sự đến mức ngọt xớt, ria đen, mặc chiếc áo lễ phục dài cắt kiểu Pháp, đưa ông lên tầng hai bằng thang máy và chỉ phòng cho ông, một căn phòng dễ chịu, bày đồ gỗ anh đào, được trang trí bằng những bông hoa thơm nồng, và những ô cửa sổ cao nhìn ra biển khơi. Sau khi nhân viên lui ra, ông bước tới một cửa sổ, và trong khi sau lưng người ta mang hành lý vào và sắp trong phòng, ông nhìn ra bãi biển vắng người của buổi chiều và mặt biển không nắng, đang lúc triều lên, đẩy những con sóng thấp, dài, đều nhịp bình lặng vào bờ.", "mann-der-tod-in-venedig:3.39": "Những quan sát và gặp gỡ của kẻ cô độc lặng lẽ vừa mơ hồ hơn lại vừa thấm sâu hơn so với của người ưa giao du, ý nghĩ của người ấy nặng hơn, lạ hơn và không bao giờ thiếu một nét buồn. Những hình ảnh và nhận thức mà người ta có thể gạt phắt đi bằng một cái nhìn, một tiếng cười, một lời trao đổi, lại choán lấy người ấy quá mức, đào sâu trong im lặng, thành có ý nghĩa, thành trải nghiệm, phiêu lưu, cảm xúc. Cô độc sinh ra cái độc đáo, cái đẹp táo bạo và lạ lẫm, bài thơ. Nhưng cô độc cũng sinh ra cái lệch lạc, cái bất cân xứng, cái phi lý và bất chính.—Vì thế những hình ảnh của chuyến đi tới, lão bảnh chọe già ghê rợn với tràng lải nhải về người tình, gã chèo thuyền bị ruồng bỏ và bị quịt tiền công, đến giờ vẫn còn quấy động lòng người du khách. Chúng chẳng làm khó lý trí, cũng chẳng thật sự cho chất liệu để suy nghĩ, thế mà bản chất vẫn kỳ quặc đến tận gốc, như ông thấy, và có lẽ chính vì mâu thuẫn ấy mà làm bất yên. Thỉnh thoảng, ông đưa mắt chào biển và thấy vui khi biết Venezia ở gần, dễ tới như thế. Cuối cùng ông quay đi, rửa mặt, dặn cô hầu phòng vài điều để hoàn thiện sự tiện nghi của mình và để người Thụy Sĩ mặc đồ xanh lục điều khiển thang máy đưa xuống tầng trệt.", "mann-der-tod-in-venedig:3.40": "Ông dùng trà trên sân thượng hướng ra biển, rồi xuống đi một quãng khá xa dọc con đường dạo ven bờ, về phía khách sạn Excelsior. Khi ông quay về, đã đến lúc thay đồ cho bữa tối. Ông làm việc ấy chậm rãi và kỹ lưỡng, theo lối của mình, vì ông vốn quen cầu kỳ mỗi khi chải chuốt, và dù vậy ông vẫn xuống sảnh hơi sớm, ở đó ông thấy phần lớn khách trọ đã tụ họp, xa lạ với nhau, giả vờ thờ ơ lẫn nhau, nhưng cùng chờ bữa ăn. Ông lấy một tờ báo trên bàn, ngồi vào chiếc ghế bành da và ngắm đám khách, họ khác với đám khách trong lần ông ở trước theo một cách làm ông dễ chịu.", "mann-der-tod-in-venedig:3.41": "Một chân trời rộng, khoan dung, dung chứa nhiều thứ mở ra. Tiếng của những ngôn ngữ lớn hòa lẫn nhau, đã dịu đi. Bộ lễ phục buổi tối thông dụng khắp thế giới, như đồng phục của văn minh, ở bề ngoài gom những biến thể của loài người vào một sự thống nhất đàng hoàng. Người ta thấy nét mặt khô và dài của người Mỹ, gia đình Nga nhiều thành viên, các quý bà Anh, trẻ con Đức với những cô giữ trẻ Pháp. Dường như người Slav chiếm đa số. Ngay gần đó người ta nói tiếng Ba Lan.", "mann-der-tod-in-venedig:3.42": "Đó là một nhóm những người đã lớn một nửa hoặc chưa hẳn lớn, dưới sự trông nom của một bà giám hộ hay bà bạn đồng hành, tụ quanh một chiếc bàn nhỏ bằng mây: ba cô gái trẻ, hình như mười lăm đến mười bảy tuổi, và một cậu bé tóc dài chừng mười bốn. Aschenbach ngạc nhiên nhận ra cậu bé đẹp hoàn toàn. Gương mặt cậu,—nhợt nhạt, khép kín một cách duyên dáng, được mái tóc màu mật ong vòng quanh, với sống mũi thẳng, đôi môi đáng yêu, vẻ nghiêm trang dịu dàng như thần thánh,—gợi nhớ những tác phẩm điêu khắc Hy Lạp của thời đại cao quý nhất, và trong sự hoàn thiện thuần khiết nhất của hình thức, nó lại mang một sức quyến rũ riêng, độc nhất, đến nỗi người ngắm tưởng chưa từng gặp điều gì thành công đến thế, cả trong thiên nhiên lẫn trong nghệ thuật tạo hình. Điều đáng chú ý nữa là sự tương phản hiển nhiên, có tính nguyên tắc, giữa những quan điểm giáo dục mà theo đó các anh chị em dường như được ăn mặc và được nuôi dạy nói chung. Cách sửa soạn cho ba cô gái, trong đó cô lớn nhất có thể xem là người lớn rồi, khắc khổ và trinh bạch đến mức làm hỏng cả dung mạo. Bộ y phục giống hệt nhau như đồng phục tu viện, màu xám đá phiến, dài lửng, khô khan, cố ý cắt cho vô duyên, chỉ có cổ áo trắng bẻ xuống là điểm sáng duy nhất, đã đè nén và ngăn trở mọi nét dễ ưa của vóc dáng. Mái tóc vuốt phẳng, dính chặt vào đầu khiến gương mặt họ trống rỗng như mặt nữ tu, chẳng nói lên điều gì. Hẳn có một người mẹ đang chủ trì ở đây, và bà chẳng hề nghĩ tới việc cũng áp dụng cho cậu bé sự nghiêm khắc sư phạm mà với các cô gái bà thấy là cần. Sự mềm mỏng và âu yếm rõ ràng định đoạt cuộc sống của cậu. Người ta đã giữ không để kéo chạm vào mái tóc đẹp ấy; như tượng Cậu bé nhổ gai, nó xoăn xuống trán, trên tai và còn sâu hơn xuống gáy. Bộ đồ thủy thủ kiểu Anh, tay áo phồng và thon dần xuống dưới, ôm sát cổ tay mảnh của đôi bàn tay còn trẻ con mà thanh, với dây, nơ và hàng thêu, đem lại cho thân hình mảnh dẻ vẻ sang trọng và được nuông chiều. Cậu ngồi, nghiêng nửa mặt về phía người ngắm, một bàn chân trong chiếc giày da bóng màu đen đặt trước bàn chân kia, một khuỷu tay tựa lên tay ghế mây, má áp vào bàn tay khép, trong dáng vẻ đoan trang thoải mái, hoàn toàn không có cái cứng nhắc gần như quy phục mà các chị em gái của cậu có vẻ đã quen. Cậu có đau ốm không? Vì làn da mặt cậu nổi bật, trắng như ngà, trên nền vàng sẫm của những lọn tóc bao quanh. Hay chỉ đơn giản cậu là một đứa con cưng được nuông chiều, được nâng niu bằng thứ tình yêu thiên vị và thất thường? Aschenbach nghiêng về tin điều ấy. Hầu như bản tính nghệ sĩ nào cũng bẩm sinh một khuynh hướng dạt dào và dễ phản chủ: thừa nhận sự bất công sinh ra cái đẹp, và dành sự quan tâm cùng lòng tôn kính cho sự ưu ái của giới quý tộc.", "mann-der-tod-in-venedig:3.43": "Một người hầu bàn đi quanh và báo bằng tiếng Anh rằng bữa ăn đã sẵn. Dần dần đám người đi khuất qua cửa kính vào phòng ăn. Những người đến muộn, từ tiền sảnh, từ thang máy tới, đi ngang qua. Bên trong người ta đã bắt đầu dọn, nhưng những người Ba Lan trẻ vẫn nán quanh chiếc bàn mây, và Aschenbach, ngồi thoải mái trong chiếc ghế bành sâu, vả lại có cái đẹp ngay trước mắt, đợi cùng họ.", "mann-der-tod-in-venedig:3.44": "Bà giám hộ, một bà nửa quý phái nhỏ người và đẫy đà, mặt đỏ, cuối cùng ra hiệu đứng dậy. Lông mày nhướng cao, bà đẩy ghế ra sau và cúi chào, khi một người phụ nữ cao lớn, mặc đồ xám trắng và đeo rất nhiều ngọc trai, bước vào sảnh. Phong thái bà lạnh lùng và đĩnh đạc, cả cách vấn mái tóc phủ phấn nhẹ lẫn kiểu may áo đều mang cái giản dị vốn định đoạt thị hiếu ở bất cứ nơi nào lòng đạo đức được coi là một phần của sự cao quý. Bà có thể là vợ một quan chức Đức cao cấp. Chỉ nhờ món trang sức mới có nét xa hoa kỳ ảo nào đó thấm vào diện mạo bà, thứ trang sức quả thật khó ước lượng giá, gồm đôi hoa tai và một chuỗi ba vòng rất dài những hạt ngọc trai to cỡ quả anh đào, ánh lên dịu dàng.", "mann-der-tod-in-venedig:3.45": "Các anh chị em đã đứng dậy nhanh. Họ cúi xuống hôn bàn tay mẹ, bà với một nụ cười dè dặt trên gương mặt chải chuốt nhưng hơi mệt mỏi, mũi nhọn, nhìn vượt qua đầu họ, và nói vài lời bằng tiếng Pháp với bà giám hộ. Rồi bà bước tới cửa kính. Các anh chị em theo sau: các cô gái theo thứ tự tuổi, sau họ là bà giám hộ, cuối cùng là cậu bé. Chẳng rõ vì lẽ gì, cậu quay lại trước khi bước qua ngưỡng cửa, và vì trong sảnh không còn ai khác, đôi mắt xám nhá nhem lạ lùng của cậu gặp mắt Aschenbach, người đang để tờ báo trên đầu gối, mải ngắm, dõi theo nhóm người.", "mann-der-tod-in-venedig:3.46": "Điều ông vừa thấy hẳn chẳng có chi tiết nào đáng chú ý. Người ta không vào bàn trước mẹ, người ta đã đợi bà, chào bà kính cẩn, và giữ những nghi thức thông thường khi bước vào phòng. Nhưng tất cả đã hiện ra một cách rõ rệt đến thế, với một sắc thái nhấn mạnh của kỷ luật, bổn phận và lòng tự trọng đến thế, đến nỗi Aschenbach thấy mình xúc động lạ lùng. Ông còn do dự mấy khoảnh khắc, rồi cũng sang phòng ăn phần mình và để người ta chỉ cho cái bàn nhỏ của ông, mà ông xác nhận, với một thoáng tiếc nuối, là ở rất xa bàn của gia đình Ba Lan.", "mann-der-tod-in-venedig:3.47": "Mệt mà tâm trí vẫn xao động, suốt bữa ăn lê thê ông tự mình bàn luận những chuyện trừu tượng, thậm chí siêu việt, ngẫm về mối liên kết bí ẩn mà cái hợp quy luật phải kết với cái cá thể để cái đẹp của con người nảy sinh, từ đó chuyển sang những vấn đề chung của hình thức và nghệ thuật, và cuối cùng thấy rằng những ý nghĩ và phát hiện của mình giống những lời thì thầm tưởng như may mắn của giấc mơ, mà khi giác quan tỉnh lại thì tỏ ra hoàn toàn nhạt nhẽo và vô dụng. Sau bữa ăn ông nán lại trong khu vườn thoang thoảng hương buổi tối, hút thuốc, khi ngồi khi đi quanh, rồi đi nghỉ sớm, và trải qua đêm trong giấc ngủ sâu liên tục, nhưng thỉnh thoảng được những hình ảnh mộng làm sống động.", "mann-der-tod-in-venedig:3.48": "Thời tiết ngày hôm sau không thuận hơn. Gió đất liền thổi. Dưới bầu trời nhợt, mây phủ, biển nằm im đờ đẫn, như co rúm lại, đường chân trời gần và lạnh tanh, và lùi khỏi bãi xa đến nỗi để lộ nhiều dãy bãi cát dài. Khi Aschenbach mở cửa sổ, ông tưởng ngửi thấy mùi thối của đầm phá.", "mann-der-tod-in-venedig:3.49": "Một nỗi bực dọc chụp lấy ông. Ngay lúc này ông đã nghĩ đến chuyện đi. Có lần, nhiều năm trước, sau hai tuần xuân vui vẻ ở đây, thứ thời tiết này đã ập xuống ông và làm hại sức khỏe ông nặng đến nỗi ông phải rời Venezia như kẻ chạy trốn. Chẳng phải cái chán chường như phát sốt của hồi ấy, cơn nặng ở thái dương, sức nặng của mí mắt, lại đang trở lại sao? Đổi chỗ ở lần nữa sẽ phiền; nhưng nếu gió không đổi chiều thì ông không ở lại đây được. Để cho chắc ông không dỡ hết hành lý. Chín giờ ông ăn sáng trong phòng ăn tự chọn dành riêng, giữa sảnh và phòng ăn lớn.", "mann-der-tod-in-venedig:3.50": "Trong phòng ngự trị sự yên lặng trang nghiêm vốn thuộc về tham vọng của các khách sạn lớn. Những người hầu bàn phục vụ đi lại bằng đế giày khẽ khàng. Tiếng lách cách của bộ đồ trà, một lời thì thào là tất cả những gì nghe thấy. Trong một góc, chéo đối diện cửa và cách bàn ông hai bàn, Aschenbach thấy những cô gái Ba Lan cùng bà giám hộ. Rất thẳng lưng, mái tóc vàng tro mới vuốt phẳng, mắt đỏ hoe, trong những chiếc áo vải lanh xanh cứng, cổ áo trắng nhỏ bẻ xuống và cổ tay áo, họ ngồi đó và chuyền cho nhau một lọ mứt. Họ gần ăn sáng xong. Cậu bé vắng mặt.", "mann-der-tod-in-venedig:3.51": "Aschenbach mỉm cười. Kìa, chú bé xứ Phaeacia! ông nghĩ. Hình như cậu được hưởng đặc quyền ngủ nướng tùy thích hơn các chị. Và bất thần vui lên, ông tự đọc thầm câu thơ:", "mann-der-tod-in-venedig:3.52": "“Thường đổi trang phục, tắm nước ấm và nghỉ ngơi.”", "mann-der-tod-in-venedig:3.53": "Ông ăn sáng chẳng vội, nhận từ tay người gác cửa, người vừa bước vào phòng và ngả chiếc mũ viền dây chào, mấy bức thư chuyển đến sau, rồi vừa hút thuốc vừa mở vài lá. Thế nên ông còn kịp thấy người dậy muộn bước vào, người mà ở bên kia người ta đang đợi.", "mann-der-tod-in-venedig:3.54": "Cậu đi qua cửa kính và đi chéo trong im lặng qua phòng tới bàn các chị. Dáng đi của cậu, từ thế người phía trên đến cử động đầu gối, đến cách đặt bàn chân đi giày trắng, duyên dáng phi thường, rất nhẹ nhàng, vừa mảnh mai vừa kiêu hãnh, lại được tô đẹp thêm bởi nét e thẹn trẻ thơ, khiến hai lần trên đường đi, ngoái đầu nhìn vào phòng, cậu ngước mắt lên rồi lại cụp xuống. Mỉm cười, với một lời nói nhỏ bằng thứ tiếng mềm mại, nhòe âm của mình, cậu ngồi vào chỗ, và nhất là lúc này, khi cậu quay hẳn gương mặt nhìn nghiêng về phía người ngắm, người ấy lại sửng sốt, thậm chí giật mình trước vẻ đẹp đích thực như thần thánh của đứa trẻ loài người. Hôm nay cậu mặc một bộ áo cánh nhẹ bằng vải giặt kẻ sọc xanh trắng, thắt nơ lụa đỏ trước ngực, cổ khép bằng một chiếc cổ đứng trắng giản dị. Nhưng trên cổ áo ấy, thứ chẳng thật hợp với phong cách bộ đồ, đóa hoa của chiếc đầu tựa nghỉ với vẻ yêu kiều không gì sánh,—đầu của Eros, vàng nhạt như men đá cẩm thạch Paros, với đôi mày thanh mảnh nghiêm trang, thái dương và tai được những lọn tóc xoăn rẽ vuông góc phủ tối và mềm.", "mann-der-tod-in-venedig:3.55": "Tốt, tốt, Aschenbach nghĩ với cái gật đầu lạnh lùng của người trong nghề, cái vỏ mà đôi khi nghệ sĩ khoác lên niềm thích thú, nỗi mê say của mình trước một kiệt tác. Và ông nghĩ tiếp: Thật vậy, nếu biển và bãi không đang chờ ta, ta sẽ ở lại đây chừng nào em còn ở! Nhưng thế rồi ông đi, đi giữa những chăm chút của nhân viên, qua sảnh, xuống thềm lớn và thẳng ra qua lối ván tới bãi biển rào riêng của khách trọ. Ông để lão già chân đất, quần vải bố, áo thủy thủ, mũ rơm, người làm nhân viên bãi tắm ở dưới ấy, chỉ cho cái lều bãi đã thuê, rồi cho đặt bàn ghế ra cái sàn ván phủ cát, và ngả mình thoải mái trên chiếc ghế dài ông đã kéo xa hơn về phía biển, trên lớp cát vàng sáp.", "mann-der-tod-in-venedig:3.56": "Cảnh bãi biển, cảnh một nền văn hóa vô tư hưởng thụ khoái cảm giác quan bên bờ nguyên tố, làm ông vui và giải khuây như bao giờ. Mặt biển xám và phẳng đã nhộn nhịp những trẻ con lội nước, người bơi, những dáng người sặc sỡ nằm trên các bãi cát, hai tay gối dưới đầu. Những người khác chèo những chiếc thuyền nhỏ sơn đỏ và xanh, không có sống, và cười ngặt nghẽo khi bị lật úp. Trước hàng dài những chiếc lều, trên sàn của chúng người ta ngồi như trên mấy cái hiên nhỏ, có cảnh vui chơi náo động và cảnh nằm dài lười biếng, có những cuộc thăm hỏi và chuyện phiếm, sự lịch lãm buổi sáng được chăm chút cạnh sự trần trụi tận hưởng một cách bạo dạn, thoải mái những tự do của nơi này. Phía trước, trên cát ẩm và chắc, vài người dạo bước trong áo choàng tắm trắng, trong những tấm áo rộng sặc sỡ. Bên phải là một lâu đài cát đủ ngóc ngách do lũ trẻ dựng, quanh cắm kín cờ nhỏ đủ màu cờ các nước. Những người bán vỏ sò, bánh và trái cây quỳ bày hàng. Bên trái, trước một trong những chiếc lều dựng ngang dãy còn lại, quay ra biển và khép bãi ở phía này, một gia đình Nga cắm trại: những người đàn ông râu ria răng to, những người đàn bà bủn rủn và uể oải, một cô gái vùng Baltic ngồi trước giá vẽ vừa họa biển vừa kêu lên tuyệt vọng, hai đứa trẻ xấu xí mà hiền lành, một bà hầu già đội khăn và với cung cách nô lệ dịu dàng phục tùng. Họ sống ở đó, tận hưởng với lòng biết ơn, không mệt mỏi gọi tên lũ trẻ nghịch ngợm chẳng chịu nghe lời, đùa dai bằng vài chữ Ý với lão già hài hước mà họ mua kẹo, hôn nhau lên má và chẳng bận tâm tới bất cứ ai quan sát cộng đồng người của họ.", "mann-der-tod-in-venedig:3.57": "Vậy ta sẽ ở lại, Aschenbach nghĩ. Còn chỗ nào hơn? Và hai tay đan trong lòng, ông để mắt mình lạc vào những khoảng rộng của biển, để cái nhìn trượt đi, nhòe đi, vỡ trong làn sương đơn điệu của sa mạc không gian. Ông yêu biển vì những lẽ sâu: từ nỗi thèm yên nghỉ của người nghệ sĩ lao động nặng nhọc, muốn thoát khỏi muôn hình muôn vẻ đầy đòi hỏi của hiện tượng mà nép vào lòng cái giản đơn, cái mênh mông; từ một khuynh hướng bị cấm, đối nghịch hẳn với nhiệm vụ của ông và chính vì thế mà quyến rũ, hướng về cái không phân đoạn, vô độ, vĩnh hằng, hướng về Hư vô. Nghỉ ngơi trong cái hoàn hảo là khao khát của kẻ nhọc công vì điều ưu tú; và hư vô chẳng phải là một hình thức của cái hoàn hảo sao? Nhưng khi ông đang mơ chìm sâu vào cõi trống như thế thì bỗng đường ngang của mép bờ bị một dáng người cắt ngang, và khi ông thu cái nhìn từ cõi vô biên về và gom lại, thì đó là cậu bé đẹp, từ bên trái đi tới và đi ngang trước ông trên cát. Cậu đi chân trần, sẵn sàng lội nước, đôi chân thon để trần quá đầu gối, chậm rãi, nhưng nhẹ và kiêu hãnh như thể quen đi không giày dép, và nhìn quanh các lều dựng ngang. Nhưng cậu vừa thấy gia đình Nga đang làm cuộc sống của họ ở đó trong hòa thuận biết ơn thì một cơn bão khinh miệt giận dữ phủ lên mặt cậu. Trán cậu sầm lại, miệng cậu nhếch lên, từ khóe môi về một phía có một cú giật cay đắng làm vành má như bị xé ra, và đôi mày nhíu nặng đến nỗi dưới sức ép của chúng đôi mắt như lún xuống và từ dưới đó, độc ác và tối, nói thứ ngôn ngữ của thù hận. Cậu nhìn xuống đất, lại quay nhìn đe dọa, rồi hất vai một cái, dữ dội và khinh bỉ, và bỏ kẻ thù lại sau lưng.", "mann-der-tod-in-venedig:3.58": "Một thứ tế nhị hay một nỗi giật mình, đôi chút như kính trọng và thẹn thùng, khiến Aschenbach quay đi, như thể ông chẳng thấy gì; vì người tình cờ chứng kiến một cơn đam mê, với tâm thế nghiêm túc, vốn ngại dùng điều mình nhìn thấy, dù chỉ trước chính mình. Nhưng ông vừa vui vừa chấn động, nghĩa là: sung sướng. Cơn cuồng tín trẻ con này, nhằm vào một mảnh đời hiền lành nhất,—nó đưa cái thần thánh vô ngôn vào những quan hệ giữa người với người; nó khiến một tác phẩm tạo hình quý giá của thiên nhiên, vốn chỉ đáng để mắt thưởng thức, có vẻ đáng một sự quan tâm sâu hơn; và nó ban cho hình hài vốn đã có ý nghĩa nhờ cái đẹp của chàng thiếu niên một phông nền chính trị lịch sử, cho phép người ta xem cậu là nghiêm trọng hơn số tuổi.", "mann-der-tod-in-venedig:3.59": "Vẫn quay mặt đi, Aschenbach lắng nghe giọng cậu bé, giọng trong, hơi yếu, mà từ xa cậu đã dùng để chào và báo sự có mặt của mình với đám bạn đang bận quanh lâu đài cát. Người ta đáp cậu, nhiều lần gọi tên cậu hay một dạng thân mật của tên, và Aschenbach lắng nghe với một sự tò mò nào đó, không nắm rõ hơn được gì ngoài hai âm tiết du dương như “Adgio” hoặc thường hơn là “Adgiu” với âm u kéo dài khi gọi ở cuối. Ông thích thú tiếng ấy, thấy nó êm tai, xứng với người mang tên, lặng lẽ nhắc lại và hài lòng quay sang thư từ giấy tờ của mình.", "mann-der-tod-in-venedig:3.60": "Cặp da đựng giấy bút du lịch nhỏ đặt trên đầu gối, ông bắt đầu dùng bút máy giải quyết thứ thư từ này nọ. Nhưng mới sau một khắc đồng hồ ông đã thấy tiếc khi để tâm trí rời xa một cảnh huống đáng thưởng thức nhất mà ông từng biết, và bỏ lỡ nó chỉ vì một việc làm vụn vặt. Ông quẳng đồ viết sang bên, quay lại với biển, và chẳng bao lâu, bị những giọng tuổi trẻ bên công trình cát làm xao nhãng, ông thoải mái xoay đầu, vẫn tựa vào lưng ghế, sang phải, để lại dõi xem Adgio đáng quý đang làm gì, ở đâu.", "mann-der-tod-in-venedig:3.61": "Cái nhìn đầu tiên đã tìm thấy cậu; chiếc nơ đỏ trên ngực cậu không thể lẫn đi đâu. Cùng những đứa khác bận bắc một tấm ván cũ làm cầu qua con hào ẩm của lâu đài cát, cậu vừa gọi vừa gật đầu ra hiệu, đưa chỉ dẫn cho công việc này. Ở đó với cậu có chừng mười bạn, trai và gái, cùng tuổi cậu và vài đứa nhỏ hơn, líu lo lẫn lộn bằng nhiều thứ tiếng, Ba Lan, Pháp và cả các thổ ngữ Balkan. Nhưng tên cậu là tên vang lên thường nhất. Rõ ràng cậu được ưa, được săn đón, được ngưỡng mộ. Một đứa nói riêng, cũng người Ba Lan như cậu, một cậu rắn chắc được gọi gần giống “Jaschu”, tóc đen bôi sáp, mặc bộ vải lanh thắt dây, hình như là chư hầu kiêm bạn thân nhất của cậu. Khi việc xây lâu đài cát lần này đã xong, họ ôm nhau đi dọc bãi biển, và người được gọi là “Jaschu” hôn cậu bé đẹp.", "mann-der-tod-in-venedig:3.62": "Aschenbach thấy muốn giơ ngón tay dọa cậu ta. “Nhưng ta khuyên ngươi, Kritobulos,” ông mỉm cười nghĩ, “hãy đi du hành một năm! Vì ít nhất ngươi cần ngần ấy thời gian để khỏi bệnh.” Và rồi ông ăn sáng bằng những quả dâu to chín mọng mua của một người bán rong. Trời đã trở nên rất nóng, dù mặt trời không xuyên nổi lớp sương mù phủ trời. Sự uể oải trói buộc tinh thần, trong khi các giác quan thưởng thức thứ giải trí mênh mông, làm mê man của biển yên. Đoán xem, dò xem cái tên nghe gần như “Adgio” thật ra là tên gì, có vẻ với người đàn ông nghiêm nghị là một nhiệm vụ, một công việc xứng đáng, lấp đầy trọn vẹn. Và với sự giúp đỡ của vài ký ức tiếng Ba Lan, ông xác định rằng hẳn người ta muốn nói “Tadzio”, dạng rút gọn của “Tadeusz” và khi gọi thì là “Tadziu”. Tadzio đang tắm. Aschenbach, đã mất dấu cậu, phát hiện đầu cậu, cánh tay cậu vươn ra chèo, ở thật xa ngoài biển; vì biển có thể cạn tới rất xa. Nhưng đã có vẻ người ta lo cho cậu, đã có tiếng đàn bà gọi cậu từ các lều, lại thốt ra cái tên gần như ngự trị bãi biển như một mật khẩu, với những phụ âm mềm và âm u kéo dài khi gọi ở cuối, vừa ngọt ngào vừa hoang dã: “Tadziu, Tadziu!” Cậu vâng lời, cậu chạy, đôi chân quật làn nước đang cản bước thành bọt, đầu ngả ra sau, băng qua sóng; còn nhìn dáng hình sống động ấy, dịu dàng mà chát như tuổi trước nam nhi, tóc xoăn nhỏ nước, đẹp như một vị thần non trẻ, từ đáy sâu của trời và biển bước lên, thoát ra khỏi nguyên tố: cảnh tượng ấy gợi những hình dung huyền thoại, như tin tức của thi sĩ về những thời đầu, về nguồn gốc của hình thức và sự ra đời của các vị thần. Aschenbach nhắm mắt lắng nghe khúc ca vang lên trong nội tâm ấy; và một lần nữa ông nghĩ rằng ở đây thật tốt và ông muốn ở lại.", "mann-der-tod-in-venedig:3.63": "Sau đó Tadzio, nghỉ sau khi tắm, nằm trên cát, quấn trong tấm khăn trắng luồn dưới vai phải, đầu gối lên cánh tay trần; và ngay cả khi Aschenbach không ngắm cậu mà đọc vài trang sách, ông hầu như không bao giờ quên cậu đang nằm đó và chỉ cần một cái xoay đầu nhẹ sang phải là thấy điều đáng ngưỡng mộ. Hầu như ông thấy mình ngồi đây để canh giấc nghỉ của cậu,—lo việc riêng của mình mà vẫn luôn thức canh bóng dáng cao quý ở bên phải, cách ông không xa. Và một lòng ưu ái của người cha, sự hướng về đầy xúc động của kẻ hy sinh mình để sinh ra cái đẹp trong tinh thần, đối với người sở hữu cái đẹp, tràn đầy và làm xao xuyến trái tim ông.", "mann-der-tod-in-venedig:3.64": "Sau trưa ông rời bãi, trở lại khách sạn và đi thang máy lên phòng. Ở trong ấy ông lưu lại khá lâu trước gương, ngắm mái tóc bạc, gương mặt mỏi và sắc của mình. Lúc ấy ông nghĩ đến vinh quang của mình và rằng nhiều người nhận ra ông trên các phố và nhìn ông kính cẩn, vì lời văn trúng đích không sai và được kết vòng duyên dáng của ông,—ông gọi ra mọi thành công bề ngoài của tài năng mình mà ông nhớ nổi, thậm chí còn nghĩ đến việc được phong quý tộc. Rồi ông xuống phòng ăn dùng bữa trưa và ăn ở chiếc bàn nhỏ của mình. Khi ăn xong, ông bước vào thang máy thì đám người trẻ cũng vừa dùng bữa xong chen theo vào buồng nhỏ treo lơ lửng ấy, và Tadzio cũng bước vào. Cậu đứng rất gần Aschenbach, lần đầu gần đến thế, đến nỗi ông thấy và nhận ra cậu không ở khoảng cách như ngắm bức tranh mà chính xác, trong từng chi tiết của con người cậu. Một người nào đó nói chuyện với cậu, và trong khi cậu đáp bằng một nụ cười dễ mến không tả được, cậu đã lại bước ra, ở tầng một, lùi lại, mắt cúi xuống. Cái đẹp làm người ta e thẹn, Aschenbach nghĩ, và suy xét rất sâu vì sao. Nhưng ông đã nhận ra răng của Tadzio không thật đẹp: hơi lởm chởm và nhợt, thiếu men của sức khỏe và có độ trong giòn lạ như đôi khi ở người xanh xao thiếu máu. Cậu rất mỏng manh, cậu ốm yếu, Aschenbach nghĩ. Có lẽ cậu sẽ không sống đến già. Và ông từ chối tự giải thích cảm giác thỏa mãn hay nhẹ nhõm đi kèm ý nghĩ ấy.", "mann-der-tod-in-venedig:3.65": "Ông ở trong phòng hai giờ và buổi chiều đi tàu vaporetto qua đầm phá nồng mùi thối sang Venezia. Ông xuống ở San Marco, uống trà trên quảng trường và rồi, theo chương trình mỗi ngày của mình ở đây, đi dạo qua các phố. Thế nhưng chính cuộc đi bộ này đã đem lại một cú đảo ngược hoàn toàn trong tâm trạng, trong quyết định của ông.", "mann-der-tod-in-venedig:3.66": "Một cái oi bức ghê tởm đè xuống các ngõ hẻm, không khí đặc đến nỗi những mùi tỏa ra từ nhà ở, cửa hiệu, quán ăn, hơi dầu, từng đám nước hoa và biết bao thứ khác cứ đọng thành từng vầng mà không tan. Khói thuốc treo tại chỗ và chỉ thoát đi chậm. Sự chen lấn của người trong chỗ hẹp làm phiền người dạo bước thay vì làm anh ta vui. Ông đi càng lâu thì trạng thái đáng ghét mà không khí biển cùng gió sirocco có thể tạo ra, vừa là kích động vừa là rã rời, càng hành hạ chiếm lấy ông. Mồ hôi khó chịu vã ra. Mắt mờ đi, ngực nặng nề, bứt rứt, ông sốt, máu đập trong đầu. Ông trốn khỏi những phố buôn bán chật chội, qua các cầu vào những lối của người nghèo: ở đó những kẻ ăn xin quấy ông, và hơi hôi từ các kênh làm ông ngán thở. Dừng chân bên thành một cái giếng trên một quảng trường vắng lặng, một trong những chốn như bị bỏ quên và bị phù phép nằm sâu trong lòng Venezia, ông lau trán và hiểu rằng mình phải đi.", "mann-der-tod-in-venedig:3.67": "Lần thứ hai, và giờ thì dứt khoát, đã rõ rằng thành phố này với thứ thời tiết này vô cùng có hại cho ông. Cố chấp ở lại có vẻ trái lý trí, triển vọng gió đổi chiều hoàn toàn bất định. Cần quyết định nhanh. Về nhà ngay lúc này thì không được: cả nơi ở mùa hè lẫn nơi ở mùa đông đều chưa sẵn sàng đón ông. Nhưng đâu chỉ có biển và bãi ở đây, nơi khác cũng có mà không kèm cái phụ gia xấu của đầm phá và hơi sốt rét. Ông nhớ một bãi tắm biển nhỏ không xa Triest mà người ta đã khen với ông. Sao không đến đó? Và không chậm trễ, để việc đổi chỗ ở thêm lần nữa còn đáng công. Ông tự nhủ mình đã quyết và đứng dậy. Tới bến gondola gần nhất ông thuê một chiếc và để nó đưa mình đến San Marco, qua mê cung tối đục của các con kênh, dưới những ban công cẩm thạch xinh xắn hai bên có tượng sư tử, vòng qua những góc tường trơn, đi ngang những mặt tiền cung điện sầu thảm, nơi những tấm biển hiệu lớn in bóng xuống làn nước đu đưa giữa rác. Ông phải khó nhọc mới tới được đó, vì người chèo, câu kết với các xưởng ren và xưởng thổi thủy tinh, cứ tìm cách đặt ông xuống chỗ này chỗ nọ để xem và mua, và nếu cuộc đi kỳ dị qua Venezia vừa bắt đầu thi triển bùa mê thì óc buôn bán moi túi của nữ hoàng sa sút kia lại góp phần làm tâm trí tỉnh ra trong bực dọc.", "mann-der-tod-in-venedig:3.68": "Trở về khách sạn, ông còn khai ở quầy trước bữa tối rằng những hoàn cảnh không lường trước buộc ông phải đi vào sáng mai. Người ta tỏ vẻ tiếc, rồi tính tiền cho ông. Ông ăn tối rồi ngồi hết buổi tối ấm áp, đọc báo tạp chí, trong chiếc ghế xích đu trên sân thượng phía sau. Trước khi đi nghỉ ông đã sắp hành lý hoàn toàn sẵn sàng cho chuyến đi.", "mann-der-tod-in-venedig:3.69": "Ông ngủ không mấy ngon, vì việc sắp lại lên đường làm ông bất an. Khi sáng ra mở cửa sổ, trời vẫn phủ mây như trước, nhưng không khí có vẻ tươi hơn, và—nỗi hối hận của ông cũng đã bắt đầu. Việc báo đi ấy chẳng phải là hấp tấp và nhầm lẫn, một hành động của lúc ốm yếu, không đáng kể đến sao? Giá ông hoãn nó lại đôi chút, giá ông không nản nhanh thế mà thử xem mình thích nghi được với không khí Venezia hay thời tiết khá lên, thì giờ đây, thay vì vội vã và gánh nặng, một buổi sáng trên bãi biển như hôm qua đang chờ ông. Quá muộn. Giờ ông phải tiếp tục muốn điều hôm qua đã muốn. Ông mặc áo và lúc tám giờ xuống tầng trệt ăn sáng.", "mann-der-tod-in-venedig:3.70": "Phòng tự chọn, khi ông bước vào, còn vắng khách. Từng người đến trong lúc ông ngồi đợi món đã gọi. Chén trà ở miệng, ông thấy các cô gái Ba Lan cùng người đi kèm bước vào; nghiêm nghị và tươi buổi sáng, đôi mắt đỏ, họ bước tới bàn ở góc cửa sổ. Ngay sau đó người gác cửa, ngả mũ chào, tiến lại gần ông và nhắc ông lên đường. Xe ô tô đã chờ sẵn để chở ông cùng những du khách khác tới khách sạn \"Excelsior\", từ đó xuồng máy sẽ đưa quý vị theo kênh riêng của công ty ra nhà ga. Thì giờ thúc ép. —Aschenbach thấy chẳng thúc ép chút nào. Hơn một giờ nữa mới đến chuyến tàu của ông. Ông bực vì cái thói của khách sạn là tống người sắp đi ra khỏi nhà quá sớm và ra hiệu cho người gác cửa biết ông muốn ăn sáng thong thả. Người này ngập ngừng lui ra, để năm phút sau lại xuất hiện. Không thể để xe đợi lâu hơn. Vậy thì xe cứ đi và mang theo vali của ông, Aschenbach đáp, cáu. Chính ông sẽ dùng tàu hơi nước công cộng đúng giờ và xin để mặc ông tự lo việc đi lại. Người nhân viên cúi chào. Aschenbach, mừng vì đã gạt được những lời nhắc phiền, ăn nốt bữa ăn không vội, thậm chí còn để người hầu bàn đưa báo ngày. Khi ông đứng dậy thì thời gian đã khá eo hẹp. Cũng đúng lúc ấy Tadzio bước vào qua cửa kính.", "mann-der-tod-in-venedig:3.71": "Trên đường tới bàn của người nhà, cậu đi chéo qua lối của người sắp ra đi, trước người đàn ông tóc xám, trán cao ấy cậu e lệ cụp mắt xuống, rồi theo nét dễ thương vốn có lại ngước ngay lên, mềm và đầy, nhìn ông, và đã đi qua. Vĩnh biệt, Tadzio! Aschenbach nghĩ. Ta chỉ được thấy em một thoáng. Và, trái thói quen, lần này ông thật sự để môi tạo thành lời điều mình nghĩ và nói thành tiếng với chính mình, ông thêm: Cầu phúc cho em!—Rồi ông lo thủ tục ra đi, phát tiền thưởng, được người quản lý nhỏ nhẹ trong chiếc áo lễ phục dài kiểu Pháp tiễn biệt, và rời khách sạn đi bộ như lúc tới, để, có người hầu xách hành lý theo sau, theo con đường hoa trắng ngang qua đảo ra cầu tàu. Ông tới, ông ngồi,—và điều theo sau là một chuyến đi chịu khổ, sầu thảm, qua mọi vực sâu của hối hận.", "mann-der-tod-in-venedig:3.72": "Đó là chuyến đi quen thuộc qua đầm phá, qua San Marco, ngược Kênh Lớn. Aschenbach ngồi trên ghế tròn ở mũi tàu, tay tựa lan can, bàn tay che mắt. Các công viên công cộng lùi lại, Piazzetta mở ra một lần nữa với vẻ duyên dáng vương giả rồi bị bỏ lại, rồi đến hàng dài các cung điện, và khi đường nước rẽ, hiện ra nhịp vòm cẩm thạch uy nghi, căng cong của cầu Rialto. Người từ biệt ngắm, và lòng ông như bị xé. Bầu không khí của thành phố, mùi hơi thối thoang thoảng của biển và đầm lầy, thứ ông đã bị thúc phải chạy trốn đến thế,—giờ ông hít nó bằng những hơi thở sâu, dịu dàng mà đau đớn. Có thể nào ông không biết, không nghĩ rằng tim ông gắn với tất cả những thứ ấy đến thế? Điều sáng nay mới chỉ là nửa phần tiếc nuối, một nghi ngờ khẽ về việc làm của mình có đúng không, giờ đã thành nỗi sầu, thành đau xót thật sự, thành một cơn khốn khổ của tâm hồn cay đắng đến nỗi nhiều lần nó đẩy nước mắt lên mắt ông, và ông tự nhủ rằng không thể nào lường trước được. Điều ông thấy khó mà chịu nổi, thậm chí có lúc hoàn toàn không chịu nổi, rõ ràng là ý nghĩ rằng ông sẽ chẳng bao giờ thấy lại Venezia, rằng đây là một cuộc từ biệt mãi mãi. Vì một khi đã thấy lần thứ hai rằng thành phố làm ông ốm, lần thứ hai bị buộc phải đột ngột rời nó, thì từ nay ông phải coi đó là chốn ở bất khả và cấm kỵ đối với mình, chốn ông không đủ sức chịu, và quay lại tìm nó nữa là vô nghĩa. Phải, ông cảm thấy rằng nếu bây giờ ông đi, xấu hổ và bướng bỉnh ắt sẽ ngăn ông không bao giờ gặp lại thành phố yêu dấu, nơi hai lần thân xác ông đã bất lực; và cuộc xung đột ấy giữa thiên hướng của tâm hồn và sức lực của thân xác bỗng hiện ra, với con người đang già đi, nặng nề và hệ trọng đến thế, thất bại thể xác nhục nhã đến thế, đến mức phải ngăn ngừa bằng mọi giá, đến nỗi ông không hiểu nổi cái nhượng bộ nhẹ dạ mà hôm qua, không một cuộc chiến nghiêm túc, ông đã quyết chịu và thừa nhận.", "mann-der-tod-in-venedig:3.73": "Trong khi ấy tàu hơi nước đã gần tới nhà ga, nỗi đau và sự lúng túng dâng lên tới mức rối loạn. Việc ra đi có vẻ không thể với người bị hành hạ, việc quay lại cũng không kém. Hoàn toàn bị xé nát như thế ông bước vào nhà ga. Đã rất muộn, ông không có một khoảnh khắc để mất nếu muốn kịp tàu. Ông muốn thế mà lại không muốn. Nhưng thời gian thúc, nó quất ông tiến lên; ông vội đi lấy vé và nhìn quanh trong ồn ào của sảnh tìm nhân viên của công ty khách sạn đóng tại đây. Người ấy hiện ra và báo rằng vali lớn đã gửi đi. Đã gửi rồi? Vâng, rất tốt,—đi Como. Đi Como? Và từ một cuộc nháo nhào vội vã, từ những câu hỏi giận dữ và câu đáp bối rối, lộ ra rằng vali, ngay tại phòng vận chuyển hành lý của khách sạn “Excelsior”, cùng với hành lý lạ khác, đã bị đưa đi hoàn toàn sai hướng.", "mann-der-tod-in-venedig:3.74": "Aschenbach khó khăn lắm mới giữ được vẻ mặt duy nhất có thể hiểu nổi trong hoàn cảnh này. Một niềm vui phiêu lưu, một sự vui vẻ khó tin làm rung ngực ông từ bên trong gần như co giật. Người nhân viên chạy vụt đi để may ra còn chặn được vali và quay về, như có thể đoán trước, tay không. Thế là Aschenbach tuyên bố rằng ông không muốn đi mà không có hành lý, mà đã quyết quay lại và đợi chiếc vali trở về khách sạn bên biển. Ông hỏi xuồng máy của công ty có đậu ở nhà ga không. Người ấy quả quyết nó ở ngay cửa. Bằng tràng lời lẽ Ý trơn tru, ông ta thuyết phục nhân viên quầy nhận lại tấm vé đã mua, thề rằng sẽ đánh điện, sẽ không tiếc công sức, không bỏ sót gì để sớm lấy lại vali, và—thế là xảy ra điều lạ, rằng hai mươi phút sau khi tới nhà ga, người du khách lại thấy mình trên Kênh Lớn trên đường về Lido.", "mann-der-tod-in-venedig:3.75": "Một cuộc phiêu lưu kỳ lạ, khó tin, đáng xấu hổ, như mơ mà buồn cười: những nơi vừa mới từ biệt mãi mãi trong nỗi buồn sâu nhất, nay bị số phận xoay chiều đẩy ngược trở lại, lại được thấy ngay trong cùng một giờ! Bọt tung trước mũi, luồn lách nhanh nhẹn đến buồn cười giữa gondola và tàu hơi nước, chiếc xuồng nhỏ vội vã lao về đích, trong khi hành khách của nó, dưới lớp mặt nạ cam chịu bực bội, giấu nỗi xao động vừa lo vừa ngông của một cậu bé trốn nhà. Vẫn còn, thỉnh thoảng, ngực ông rung lên vì cười cái rủi ro này, mà, như ông tự nhủ, ngay cả một đứa con cưng của số phận cũng không thể gặp chuyện vừa ý hơn. Phải đưa ra lời giải thích, phải chịu những gương mặt ngạc nhiên,—rồi, ông tự nhủ, mọi chuyện lại tốt đẹp, rồi một tai họa đã được ngăn, một sai lầm nặng đã được sửa, và tất cả những gì ông tưởng đã bỏ lại sau lưng lại mở ra với ông, lại là của ông trong thời gian tùy ý… Vả chăng, phải chuyến đi nhanh đang đánh lừa ông, hay quả thật, như để thêm phần thừa thãi, gió giờ đây lại thổi từ biển vào?", "mann-der-tod-in-venedig:3.76": "Sóng vỗ vào những bức tường bê tông của con kênh hẹp xẻ qua đảo tới khách sạn “Excelsior”. Một chiếc xe buýt ô tô đón người trở về ở đó và chở ông theo đường thẳng, phía trên mặt biển gợn sóng, tới khách sạn bên biển. Người quản lý nhỏ ria mép trong chiếc áo lễ phục dài chiết eo bước xuống bậc thềm chào đón.", "mann-der-tod-in-venedig:3.77": "Ông ta nhẹ nhàng, ngọt ngào bày tỏ tiếc cho sự cố, gọi nó là hết sức khó xử cho mình và cho cơ sở, nhưng đồng tình một cách thành khẩn với quyết định của Aschenbach là đợi kiện hành lý ở đây. Quả thật phòng cũ của ông đã có người, nhưng một phòng khác, không kém, thì có ngay. “Pas de chance, monsieur”, người gác thang máy Thụy Sĩ mỉm cười nói khi họ trượt lên. Và thế là kẻ chạy trốn lại được xếp chỗ, trong một căn phòng giống căn trước gần như hoàn toàn về vị trí và bài trí.", "mann-der-tod-in-venedig:3.78": "Sau khi bày đồ trong chiếc cặp tay ra khắp phòng, mệt nhoài, choáng váng vì cơn xoáy của buổi sáng kỳ lạ này, ông ngồi xuống chiếc ghế bành bên cửa sổ mở. Biển đã mang một màu xanh lục nhạt, không khí có vẻ mỏng và sạch hơn, bãi biển cùng lều và thuyền trông nhiều màu sắc hơn, dù trời vẫn xám. Aschenbach nhìn ra, tay đan trong lòng, hài lòng vì lại ở đây, lắc đầu bực mình vì tính hay dao động của mình, vì không biết rõ điều mình muốn. Ông ngồi như thế có lẽ một giờ, nghỉ ngơi và mơ mà không nghĩ gì. Giữa trưa ông trông thấy Tadzio, trong bộ vải lanh kẻ sọc với nơ đỏ, từ phía biển, qua hàng rào bãi và dọc những lối ván, trở về khách sạn. Từ trên cao Aschenbach nhận ra cậu ngay, trước cả khi thật sự nhìn đến, và muốn nghĩ điều gì như: “Kìa, Tadzio, em cũng lại ở đây!” Nhưng đúng lúc ấy ông cảm thấy lời chào hờ hững ấy lặng đi, tắt tiếng trước sự thật của trái tim,—cảm thấy cơn ngây ngất của dòng máu, niềm vui, nỗi đau của tâm hồn mình và nhận ra rằng chính vì Tadzio mà cuộc từ biệt đã nặng nề với mình đến thế.", "mann-der-tod-in-venedig:3.79": "Ông ngồi rất yên, hoàn toàn không ai trông thấy, ở chỗ cao của mình, và nhìn vào bên trong chính mình. Nét mặt ông đã tỉnh, lông mày nhướng, một nụ cười chăm chú, tò mò và đầy tinh anh làm miệng ông căng ra. Rồi ông ngẩng đầu và, với hai cánh tay buông chùng qua tay ghế, làm một cử động xoay và nâng lên chậm rãi, lòng bàn tay hướng ra trước, như muốn ra hiệu dang rộng hai cánh tay. Đó là một cử chỉ sẵn sàng đón chào, bình thản đón nhận.", "mann-der-tod-in-venedig:4.1": "Chương thứ tư", "mann-der-tod-in-venedig:4.2": "Giờ đây, ngày qua ngày, vị thần má nóng bừng, thân trần, cầm lái cỗ xe tứ mã thở ra hơi lửa của mình băng qua những khoảng trời, mái tóc vàng rực tung bay trong ngọn gió đông cùng lúc ào ra. Một thứ ánh trắng đục óng như lụa phủ trên khoảng rộng của biển Pontus đang lững lờ cuộn sóng. Cát rực. Dưới nền xanh lung linh bạc của tầng thanh khí, những tấm vải buồm màu gỉ sắt được căng ra trước các căn lều bãi biển, và trong vệt bóng râm viền cạnh sắc nét mà chúng tạo ra, người ta trải qua những giờ buổi sáng. Nhưng buổi tối cũng thật tuyệt, khi cây cỏ trong công viên tỏa hương thơm như dầu thơm, các vì sao trên cao bước điệu múa vòng của mình, và tiếng rì rầm của biển đã chìm trong đêm khe khẽ dâng lên, thủ thỉ với tâm hồn. Một buổi tối như thế mang trong mình lời bảo đảm hân hoan về một ngày nắng mới, với nhàn nhã được sắp đặt nhẹ nhàng, điểm tô bằng vô vàn khả năng của những cuộc tình cờ dễ thương nằm sát cạnh nhau.", "mann-der-tod-in-venedig:4.3": "Vị khách bị một chuyện rủi ro biết điều đến thế giữ lại nơi này hoàn toàn không thấy trong việc lấy lại đồ đạc của mình một lý do để lên đường lần nữa. Hai ngày liền ông đã phải chịu đôi chút thiếu thốn, và phải mặc bộ quần áo đi đường ra dùng bữa trong phòng ăn lớn. Rồi khi cuối cùng người ta đặt kiện hành lý lạc đường xuống phòng ông, ông mở hết ra, sắp xếp kỹ lưỡng, chất đầy tủ và ngăn kéo những thứ của mình, quyết ở lại, chưa biết đến bao giờ, lòng vui vì lại có thể ra bãi biển trong bộ đồ lụa và vào bữa tối lại xuất hiện bên chiếc bàn nhỏ của mình trong y phục dạ hội chỉnh tề.", "mann-der-tod-in-venedig:4.4": "Nhịp điệu êm ái đều đặn của cuộc sống này đã kéo ông vào vòng bùa phép của nó, sự dịu dàng mềm mại và rực rỡ của lối sinh hoạt này nhanh chóng làm ông say mê. Quả là một chốn lưu trú, khi nó nối những quyến rũ của đời tắm biển chăm chút trên bờ biển phương Nam với sự gần gũi thân mật, sẵn sàng của thành phố kỳ lạ mà diệu kỳ! Aschenbach không yêu sự hưởng thụ. Hễ lúc nào, ở đâu đến dịp phải vui chơi, nghỉ ngơi, sống những ngày thảnh thơi, thì chẳng bao lâu—và nhất là hồi trẻ vẫn luôn thế—ông lại thấy khao khát quay về, bồn chồn và chán ghét, với nỗi nhọc nhằn cao cả, với công việc tỉnh táo thiêng liêng của những ngày thường. Chỉ nơi này làm ông mê đắm, nới lỏng ý chí ông, làm ông hạnh phúc. Đôi khi vào buổi sáng, dưới tấm vải che bóng của căn lều, mơ màng trôi theo màu xanh của biển Nam, hay vào đêm ấm, ngả mình trên đệm của chiếc thuyền gondola đưa ông từ quảng trường San Marco, nơi ông đã nấn ná lâu, về Lido dưới bầu trời lớn đầy sao—và những ánh đèn sặc sỡ, những âm thanh tan chảy của khúc serenade bỏ lại phía sau,—ông nhớ đến ngôi nhà ở miền núi của mình, chốn tranh đấu mùa hè của ông, nơi mây bay thấp ngang qua khu vườn, những cơn dông khủng khiếp buổi tối làm tắt ánh đèn trong nhà và những con quạ ông cho ăn chao mình trên ngọn thông. Khi ấy ông ngỡ mình được đưa đến miền Elysium, tới biên giới của trái đất, nơi cuộc sống nhẹ nhàng nhất được ban cho loài người, nơi không có tuyết, mùa đông cũng không bão tố hay mưa trút, mà Oceanus luôn cho thổi lên làn hơi mát dịu, và những ngày trôi qua trong nhàn rỗi diễm phúc, không nhọc công, không chiến đấu, chỉ hoàn toàn dâng cho mặt trời và những lễ hội của nó.", "mann-der-tod-in-venedig:4.5": "Ông thấy cậu bé Tadzio rất nhiều, gần như không lúc nào ngơi; một không gian chật hẹp, một nếp sinh hoạt chung cho mọi người khiến người đẹp ấy suốt ngày, trừ vài quãng ngắt ngắn, ở gần ông. Ông thấy, ông gặp cậu ở khắp nơi: trong các phòng tầng dưới của khách sạn, trên những chuyến đi thuyền mát lành vào thành phố và từ đó trở về, giữa cảnh lộng lẫy của chính quảng trường, và thường còn xen vào giữa đó trên các lối đi, các cây cầu nhỏ, khi tình cờ làm thêm phần còn lại. Nhưng chủ yếu, và với sự đều đặn may mắn nhất, buổi sáng ở bãi biển cho ông cơ hội kéo dài để dốc lòng sùng kính và nghiền ngẫm hiện thân đáng yêu ấy. Phải, chính cái ràng buộc của hạnh phúc ấy, cái ân huệ của hoàn cảnh ngày ngày lặp lại như nhau, mới thật làm ông đầy mãn nguyện và niềm vui sống, làm nơi lưu trú trở nên quý với ông, và khiến một ngày nắng nối vào ngày nắng khác một cách dễ chịu và thong thả.", "mann-der-tod-in-venedig:4.6": "Ông dậy sớm, như xưa kia khi cơn thôi thúc làm việc đập dồn, và có mặt ở bãi biển trước hầu hết mọi người, khi mặt trời còn dịu và biển trắng lóa nằm trong những giấc mơ ban mai. Ông chào người gác cổng rào một cách nhân hậu, cũng chào thân tình ông già râu trắng đi chân đất, người đã chuẩn bị chỗ cho ông, căng tấm vải che nâu, kê đồ đạc của căn lều ra sàn, rồi ông ngồi xuống. Ba hay bốn giờ khi ấy là của ông, những giờ mặt trời lên cao và đạt tới sức mạnh khủng khiếp, biển xanh mỗi lúc một sẫm, và ông được phép nhìn Tadzio.", "mann-der-tod-in-venedig:4.7": "Ông thấy cậu đến, từ bên trái, dọc mép biển, thấy cậu bước ra từ phía sau giữa những căn lều, hoặc đôi khi chợt nhận ra, không khỏi giật mình mừng rỡ, rằng mình đã lỡ mất lúc cậu đến, và cậu đã ở đó rồi, đã trong bộ đồ tắm xanh trắng, thứ y phục duy nhất của cậu trên bãi biển lúc này, đã lại tiếp tục những việc quen thuộc của mình dưới nắng và trên cát,—cuộc sống dễ thương, vô nghĩa, rong chơi nhàn tản ấy, vừa là trò chơi vừa là nghỉ ngơi, một cuộc dạo bước, lội nước, đào bới, đuổi bắt, nằm dài và bơi lội, được trông chừng, được gọi về bởi những người đàn bà trên sàn, họ cất giọng đầu mà gọi tên cậu: “Tadziu! Tadziu!” và cậu chạy đến chỗ họ với điệu bộ hăm hở, để kể cho họ nghe những gì mình đã trải qua, để cho họ xem những gì mình tìm được, bắt được: vỏ sò, cá ngựa, sứa và những con cua chạy ngang. Aschenbach không hiểu một lời nào trong những điều cậu nói, và dù đó có là chuyện thường nhật nhất, thì trong tai ông nó vẫn là một thứ âm thanh êm dịu nhòe mờ. Như thế cái xa lạ của tiếng nói nâng lời cậu bé thành âm nhạc, một mặt trời ngạo nghễ đổ xuống người cậu vầng sáng phung phí, và tầm sâu cao vời của biển luôn là nền và là phông cho hình bóng cậu.", "mann-der-tod-in-venedig:4.8": "Chẳng bao lâu người ngắm nhìn đã thuộc từng đường nét, từng dáng đứng của thân thể cao quý, phô bày mình tự do đến thế, vui mừng chào đón lại mỗi vẻ đẹp đã quen thuộc, và không tìm thấy điểm tận cùng của sự ngưỡng mộ, của khoái cảm dịu dàng nơi giác quan. Người ta gọi cậu bé đến chào một vị khách đang ghé thăm các bà ở căn lều; cậu chạy tới, có lẽ còn ướt sũng từ nước lên, hất mái tóc quăn, và khi đưa tay ra, đứng trên một chân, chân kia chống đầu ngón, cậu có một cái xoay mình, một cách uốn nghiêng thân thể thật quyến rũ, duyên dáng mà căng đầy, e thẹn vì lòng nhã nhặn, làm duyên vì bổn phận quý tộc. Cậu nằm dài, khăn tắm quấn quanh ngực, cánh tay chạm khắc tinh tế chống xuống cát, cằm tựa vào lòng bàn tay; cậu bé được gọi là “Jaschu” ngồi xổm bên cạnh và nịnh cậu, và không gì có thể mê hoặc hơn nụ cười của đôi mắt và đôi môi mà kẻ xuất chúng ngước nhìn người kém mình, kẻ phục dịch. Cậu đứng ở mép biển, một mình, tách khỏi người nhà, rất gần Aschenbach,—thẳng người, hai tay đan sau gáy, chậm rãi nhún người trên gót chân, và mơ vào khoảng xanh, trong khi những con sóng nhỏ xô tới rửa các ngón chân cậu. Mái tóc màu mật ong ôm lấy thái dương và gáy thành từng vòng, mặt trời rọi sáng lớp lông tơ ở phần trên xương sống, nét vẽ tinh tế của những chiếc xương sườn, sự cân đối của lồng ngực hiện ra qua lớp áo bó sát thân mình, hõm nách vẫn còn nhẵn như của một bức tượng, khoeo chân sáng bóng, và những mạch máu xanh nhạt nơi ấy khiến thân thể cậu như được tạo từ một chất liệu trong sáng hơn. Biết bao kỷ luật, biết bao sự chuẩn xác của tư tưởng đã được biểu hiện trong thân thể thon cao và hoàn hảo tuổi thanh xuân này! Nhưng ý chí nghiêm khắc và trong sạch, thứ đã âm thầm hoạt động mà đưa được tác phẩm thần thánh này ra ánh sáng,—chẳng phải nó vốn quen thuộc, thân thiết với ông, người nghệ sĩ sao? Chẳng phải nó cũng đang hoạt động trong ông, khi ông, lòng đầy một niềm đam mê có cân nhắc, giải phóng khỏi khối cẩm thạch của ngôn ngữ cái hình thể mảnh mai mà ông đã thấy trong tâm trí, và đem trình ra cho loài người như bức tượng và tấm gương của vẻ đẹp tinh thần?", "mann-der-tod-in-venedig:4.9": "Bức tượng và tấm gương! Mắt ông ôm trọn hình dáng cao quý ở mép màu xanh kia, và trong niềm thích thú bay bổng, ông tin rằng bằng ánh nhìn này ông nắm bắt được chính cái Đẹp, hình thức như ý nghĩ của Thượng đế, sự hoàn hảo duy nhất và thuần khiết sống trong tinh thần, mà một hình ảnh và ẩn dụ của loài người ở đây đã được dựng lên, nhẹ nhàng và đáng mến, để người ta tôn thờ. Đó là cơn say; và người nghệ sĩ già đón nó không chút ngần ngại, thậm chí thèm khát. Tinh thần ông quay cuồng, học vấn ông sôi lên, ký ức ông trồi lên những tư tưởng cổ xưa, được truyền lại từ thời trẻ và cho đến nay chưa bao giờ được lửa của chính ông làm cho sống động. Chẳng phải đã viết rằng mặt trời hướng sự chú ý của chúng ta từ những sự vật của trí tuệ sang những sự vật của giác quan sao? Nó làm choáng váng và mê hoặc lý trí và ký ức, người ta nói, đến mức linh hồn vì khoái lạc mà quên hẳn trạng thái đích thực của mình và, kinh ngạc ngưỡng mộ, dừng lại bám vào thứ đẹp nhất trong những vật được nắng soi: phải, chỉ nhờ một thân thể nó mới còn có thể nâng mình lên chiêm ngưỡng cao hơn. Quả thật Amor cũng làm như các nhà toán học, những người đưa cho lũ trẻ kém cỏi xem những hình ảnh sờ nắm được của các hình thức thuần túy: cũng vậy, để làm cho cái thuộc tinh thần hiện ra hữu hình với chúng ta, vị thần thích dùng hình dáng và màu sắc của tuổi trẻ con người, thứ mà thần tô điểm bằng mọi ánh phản chiếu của vẻ đẹp để làm khí cụ gợi nhớ, và trước cảnh ấy chúng ta bừng cháy trong đớn đau và hy vọng.", "mann-der-tod-in-venedig:4.10": "Người đang hứng khởi đã nghĩ như thế; ông có thể cảm như thế. Và từ men say của biển và ánh chói của mặt trời, một hình ảnh đáng yêu được dệt nên cho ông. Đó là cây tiêu huyền già không xa tường thành Athens,—là nơi thiêng liêng đầy bóng râm ấy, thơm ngát hương hoa anh đào, được trang hoàng bằng tượng thờ và lễ vật thành kính để vinh danh các nữ thần Nymphe và Achelous. Dòng suối chảy rất trong qua những viên sỏi nhẵn dưới chân cây tán rộng; ve sầu kéo vĩ cầm. Còn trên bãi cỏ dốc thoai thoải, đến nỗi nằm xuống vẫn ngẩng đầu cao được, có hai người nằm nghỉ, ở đây được che khỏi sức nóng ban ngày: một người lớn tuổi và một người trẻ, một người xấu và một người đẹp, bậc hiền triết bên người đáng mến. Và giữa những lời nhã nhặn và những câu đùa tán tỉnh đầy trí tuệ, Socrates giảng cho Phaedrus về khát vọng và đức hạnh. Ông nói với cậu về nỗi kinh hoàng nóng bỏng mà người biết cảm phải chịu khi mắt thấy một hình ảnh của vẻ đẹp vĩnh cửu; nói với cậu về những ham muốn của kẻ chưa được điểm đạo và xấu xa, kẻ không thể nghĩ về cái Đẹp khi thấy bản sao của nó, và không có khả năng kính sợ; nói về nỗi sợ thiêng liêng chiếm lấy người cao quý khi một khuôn mặt tựa thần linh, một thân thể hoàn hảo hiện ra trước mắt, rồi người ấy run lên, ngây ngất đến quên mình, và hầu như không dám nhìn, mà tôn kính kẻ sở hữu vẻ đẹp, thậm chí sẽ dâng lễ cho kẻ ấy như cho một pho tượng, nếu không sợ người đời cho là điên. Vì cái Đẹp, Phaedrus của ta, chỉ riêng nó, vừa đáng yêu vừa nhìn thấy được: nó là, hãy ghi nhớ điều này! hình thức duy nhất của cái thuộc tinh thần mà chúng ta có thể tiếp nhận bằng giác quan, có thể chịu đựng bằng giác quan. Bằng không thì chúng ta sẽ ra sao, nếu cái thiêng liêng khác, nếu lý trí và đức hạnh và chân lý muốn hiện ra với chúng ta qua giác quan? Chẳng phải chúng ta sẽ tiêu tan và cháy rụi vì tình yêu, như Semele xưa kia trước Zeus? Như vậy cái Đẹp là con đường của người biết cảm đến với tinh thần,—chỉ là con đường, chỉ là phương tiện thôi, Phaedrus bé nhỏ ạ… Và rồi ông nói ra điều tinh tế nhất, kẻ tán tỉnh láu cá: rằng người yêu thần thánh hơn người được yêu, vì trong người kia có thần mà trong người này thì không,—có lẽ đó là tư tưởng dịu dàng nhất, mỉa mai nhất từng được nghĩ ra, và từ đó phát sinh mọi tinh nghịch và khoái lạc thầm kín nhất của khát vọng. Hạnh phúc của người cầm bút là tư tưởng trọn thành cảm xúc, là cảm xúc có thể trọn thành tư tưởng. Một tư tưởng đập mạch như vậy, một cảm xúc chính xác như vậy đã thuộc về và vâng theo kẻ cô độc ấy khi đó: là rằng thiên nhiên rùng mình sung sướng khi tinh thần cúi mình kính phục trước cái Đẹp. Ông chợt muốn viết. Đành rằng Eros, người ta bảo, yêu sự nhàn rỗi, và chỉ cho nó mà thần được sinh ra. Nhưng đến điểm khủng hoảng này, cơn xao động của kẻ bị giáng họa hướng về sáng tác. Dịp ấy gần như chẳng đáng kể. Một câu hỏi, một lời gợi ý, mời ông lên tiếng bày tỏ quan điểm về một vấn đề lớn và nóng bỏng nào đó của văn hóa và thị hiếu, đã được tung vào thế giới tinh thần và đến tay người đi xa. Đề tài quen thuộc với ông, là trải nghiệm của ông; ham muốn làm nó chói sáng dưới ánh sáng lời văn của mình bỗng thành không thể cưỡng. Và khát vọng của ông hướng đến chỗ làm việc ngay trước mặt Tadzio, lấy dáng vóc cậu bé làm mẫu khi viết, để văn phong mình đi theo những đường nét của thân thể mà ông thấy như thần thánh, và nâng vẻ đẹp của cậu lên thế giới tinh thần, như xưa kia con đại bàng nâng chàng chăn cừu thành Troia lên tầng thanh khí. Chưa bao giờ ông cảm thấy niềm vui của chữ nghĩa ngọt ngào hơn, chưa bao giờ ông biết rõ đến thế rằng Eros ở trong chữ nghĩa, như trong những giờ vừa hiểm nguy vừa tuyệt diệu, khi ông, bên chiếc bàn thô ráp dưới tấm vải che, trước mặt thần tượng, âm nhạc giọng cậu vang trong tai, đã viết nên, theo vẻ đẹp của Tadzio, bài khảo luận nhỏ của mình,—một trang rưỡi văn xuôi tuyển chọn ấy, mà sự trong sáng, cao quý và sức căng cảm xúc rung ngân chẳng bao lâu sẽ khiến nhiều người ngưỡng mộ. Hẳn là tốt khi thế giới chỉ biết tác phẩm đẹp mà không biết cội nguồn của nó, không biết những điều kiện hình thành nó; vì biết những nguồn mạch đã rót cảm hứng cho người nghệ sĩ thì thường sẽ làm thiên hạ bối rối, ghê sợ và vì thế triệt tiêu tác động của cái xuất sắc. Những giờ lạ lùng! Công sức rã rời lạ lùng! Cuộc giao hòa sinh sản kỳ lạ của tinh thần với một thân thể! Khi Aschenbach cất tác phẩm đi và rời bãi biển, ông thấy mình kiệt sức, thậm chí tan nát, và dường như lương tâm ông cất tiếng than vãn như sau một cuộc trác táng.", "mann-der-tod-in-venedig:4.11": "Sáng hôm sau, khi sắp rời khách sạn, từ bậc thềm ngoài ông nhận ra Tadzio, đã trên đường ra biển—và đi một mình,—đang tiến tới gần cổng rào bãi biển. Ước muốn, ý nghĩ giản dị là nhân dịp này làm quen nhẹ nhàng, vui vẻ với người đã vô tình đem lại cho ông biết bao phấn chấn và xao động, bắt chuyện với cậu, hưởng lấy câu trả lời, ánh nhìn của cậu, đến rất tự nhiên và thúc bách ông. Người đẹp bước đi thong thả, có thể đuổi kịp, và Aschenbach rảo bước. Ông đuổi kịp cậu trên lối ván phía sau những căn lều, ông định đặt tay lên đầu, lên vai cậu và một lời nào đó, một câu tiếng Pháp thân thiện lơ lửng trên môi: thì ông cảm thấy tim mình, có lẽ cũng vì bước nhanh, đập như búa, rằng ông, thở không đủ, chỉ có thể nói nghẹn ngào và run rẩy; ông do dự, cố tự chủ, chợt sợ rằng mình đã đi sát sau người đẹp quá lâu, sợ cậu để ý, sợ cậu ngoảnh lại hỏi, thêm một lần lấy đà, thất bại, từ bỏ và cúi đầu đi qua.", "mann-der-tod-in-venedig:4.12": "Muộn quá rồi! ông nghĩ vào khoảnh khắc ấy. Muộn quá rồi! Nhưng thật sự đã muộn ư? Bước ấy ông đã bỏ lỡ không làm, rất có thể đã dẫn ông đến điều tốt lành, nhẹ nhõm và vui, đến một sự tỉnh mộng có ích. Chỉ có điều dường như người đã già đi ấy không muốn tỉnh mộng, cơn say đối với ông quá quý. Ai giải được bản chất và dấu ấn của thân phận nghệ sĩ! Ai hiểu nổi sự hòa quyện bản năng sâu xa giữa kỷ luật và buông thả, cái mà nó dựa vào! Vì không muốn nổi một sự tỉnh mộng có ích, chính đó là buông thả. Aschenbach không còn đủ hứng để tự phê phán; thị hiếu, trạng thái tinh thần của những năm tháng ông, lòng tự trọng, sự chín chắn và sự giản dị muộn màng khiến ông không ham mổ xẻ động cơ để phân xử xem mình đã không thực hiện ý định là do lương tâm hay do phóng đãng và yếu đuối. Ông bối rối, ông sợ rằng ai đó, dù chỉ là người gác bãi biển, đã quan sát cuộc chạy của ông, sự thất bại của ông, ông sợ bị cười chê lắm. Vả lại, ông tự đùa với mình về nỗi sợ vừa buồn cười vừa thiêng liêng ấy. “Hoảng hốt,” ông nghĩ, “hoảng hốt như con gà chọi sợ hãi buông thõng cánh giữa trận. Quả thật là vị thần ấy, kẻ trước người đáng mến bẻ gãy dũng khí của ta thế này, và đè hẳn tâm hồn kiêu hãnh của ta xuống đất…” Ông đùa cợt, mơ mộng, và quá kiêu ngạo để phải e sợ một tình cảm.", "mann-der-tod-in-venedig:4.13": "Ông không còn canh chừng thời gian nhàn rỗi mà mình tự cho phép; ý nghĩ trở về thậm chí không chạm tới ông. Ông đã cho gửi sang thật nhiều tiền. Mối lo duy nhất của ông là việc gia đình Ba Lan có thể rời đi; tuy vậy ông đã kín đáo hỏi bâng quơ người thợ cắt tóc của khách sạn mà biết được rằng những vị ấy đến đây ngay trước khi ông đến. Mặt trời nhuộm nâu mặt và tay ông, hơi muối kích động tiếp sức cho cảm xúc của ông, và như xưa kia ông quen đem mọi sự sảng khoái mà giấc ngủ, thức ăn hay thiên nhiên ban cho dốc ngay vào một tác phẩm, giờ đây ông phóng tay, hoang phí, để mọi sức lực mới mỗi ngày mà nắng, nhàn rỗi và khí biển đem lại tiêu tan hết vào cơn say và cảm xúc.", "mann-der-tod-in-venedig:4.14": "Giấc ngủ ông chập chờn; những ngày đơn điệu mà tuyệt vời được cách quãng bởi những đêm ngắn đầy náo nức hạnh phúc. Đành rằng ông đi nghỉ sớm, vì đến chín giờ, khi Tadzio đã khuất khỏi sân khấu, ngày dường như với ông đã hết. Nhưng đến lúc rạng đông đầu tiên, một cơn giật mình nhẹ mà thấm sâu đánh thức ông, tim ông nhớ lại cuộc phiêu lưu của mình, ông không còn chịu nằm trên gối nữa, ông trỗi dậy, khoác vội chiếc áo mỏng chống cái se lạnh của rạng đông, ngồi bên cửa sổ mở, đợi mặt trời mọc. Sự kiện kỳ diệu lấp đầy tâm hồn ông, tâm hồn được giấc ngủ thánh hóa, bằng lòng thành kính. Trời, đất và biển còn nằm trong ánh nhợt nhạt chạng vạng như thủy tinh ma quái; một vì sao sắp tắt còn bơi trong hư vô. Nhưng một làn gió đến, một tin có cánh từ những cõi cư ngụ không thể tới gần, rằng Eos đang rời sườn chồng mà trỗi dậy, và cái ửng hồng đầu tiên, ngọt ngào ấy nơi những dải trời biển xa nhất hiện ra, báo cho biết tạo vật bắt đầu trở nên nhục cảm. Nữ thần đến gần, kẻ bắt cóc chàng trai trẻ, người đã cướp Cleitus, Cephalus và, bất chấp lòng ghen của mọi vị thần Olympus, hưởng tình yêu của Orion xinh đẹp. Một cuộc rải hoa hồng bắt đầu nơi rìa thế giới, một vầng sáng và sự nở rộ dịu ngọt không tả xiết, những đám mây trẻ thơ, rạng ngời, thấu suốt ánh sáng, lơ lửng như những tiểu Amor hầu cận trong làn hơi hồng và xanh nhạt, màu tía rơi xuống biển, biển như cuộn sóng đẩy nó về phía trước, những ngọn giáo vàng giật lên từ dưới tới đỉnh trời, ánh sáng hóa thành đám cháy, lặng lẽ, với sức mạnh áp đảo của thần linh, hơi nóng, lửa dục và những ngọn lửa bừng bừng cuộn lên, và với vó cào bới, những chiến mã thiêng của người anh vút lên khắp vòng trái đất. Được ánh huy hoàng của vị thần chiếu rọi, kẻ thức một mình ngồi đó, nhắm mắt lại và để cho vinh quang hôn lên mi mắt. Những cảm xúc xưa, những day dứt đầu đời tuyệt diệu của con tim, đã tắt lịm trong sự phụng sự nghiêm khắc của đời ông, và giờ trở lại biến dạng một cách kỳ lạ,—ông nhận ra chúng với nụ cười bối rối, ngạc nhiên. Ông nghĩ ngợi, ông mơ, từ từ môi ông tạo thành một cái tên, và vẫn mỉm cười, mặt ngửa lên, hai tay chắp trong lòng, ông lại thiếp đi một lần nữa trong chiếc ghế bành.", "mann-der-tod-in-venedig:4.15": "Nhưng ngày khởi đầu rực lửa và hội hè ấy, nhìn chung được nâng lên lạ lùng và hóa thành huyền thoại. Làn hơi từ đâu tới, từ đâu sinh ra, mà bỗng dịu dàng và đầy hàm ý như lời xúi thầm của một quyền năng cao hơn, quấn quanh thái dương và vành tai? Những đám mây lông trắng nhỏ đứng thành từng đàn tản rộng trên trời, như bầy gia súc của chư thần đang gặm cỏ. Gió mạnh hơn nổi lên, và những con ngựa của Poseidon chạy tới, chồm lên, và cả những con bò mộng nữa, thuộc về vị thần tóc xanh sẫm, vừa rống vừa lao tới, hạ sừng xuống. Còn giữa đống đá vụn ở bãi xa hơn, những con sóng bật lên như đàn dê nhảy. Một thế giới biến dạng một cách thiêng liêng, đầy sự sống của Pan, vây lấy kẻ mê mẩn, và tim ông mơ những huyền thoại dịu dàng. Nhiều lần, khi mặt trời lặn sau Venezia, ông ngồi trên một chiếc ghế trong công viên, để ngắm Tadzio, cậu mặc đồ trắng, thắt đai nhiều màu, đang vui chơi trò bóng trên bãi sỏi đã được lu phẳng, và Hyacinthus là người ông tưởng mình nhìn thấy, người phải chết vì hai vị thần yêu mình. Phải, ông cảm thấy nỗi ghen đau đớn của Zephyrus đối với đối thủ, kẻ đã quên lời sấm, cung tên và cây đàn kithara để mãi chơi với người đẹp; ông thấy chiếc đĩa ném, do lòng ghen tàn nhẫn điều khiển, trúng vào cái đầu đáng yêu, ông cũng tái nhợt, đón lấy thân thể gập gãy, và bông hoa nảy ra từ máu ngọt mang dòng chữ than khóc vô tận của ông…", "mann-der-tod-in-venedig:4.16": "Chẳng có gì lạ lùng, tế nhị hơn mối quan hệ giữa những con người chỉ biết nhau bằng mắt,—ngày ngày, thậm chí giờ giờ gặp nhau, quan sát nhau, mà vì lễ giáo hay vì một ý thích riêng lại buộc phải giữ cái vẻ xa lạ lạnh nhạt, không chào, không nói. Giữa họ là bất an và tò mò bị kích thích quá độ, chứng cuồng loạn của một nhu cầu hiểu biết và trao đổi không được thỏa mãn, bị đè nén phi tự nhiên, và nhất là cả một thứ kính trọng căng thẳng. Vì con người yêu và tôn trọng con người chừng nào còn chưa thể phán xét người ấy, và khát vọng là sản phẩm của sự hiểu biết khiếm khuyết.", "mann-der-tod-in-venedig:4.17": "Một quan hệ, một sự quen biết nào đó hẳn phải hình thành giữa Aschenbach và cậu bé Tadzio, và với niềm vui thấu suốt, người lớn tuổi có thể nhận thấy rằng sự quan tâm và chú ý của mình không hoàn toàn bị bỏ không. Chẳng hạn, điều gì khiến người đẹp, mỗi khi sáng ra xuất hiện trên bãi biển, không bao giờ còn đi lối ván phía sau các căn lều, mà chỉ đi lối phía trước, qua cát, ngang qua chỗ của Aschenbach và đôi khi gần một cách không cần thiết, suýt chạm bàn ông, ghế ông, để thong thả đi đến căn lều của người nhà? Phải chăng đó là sức hút, sự mê hoặc của một tình cảm mạnh hơn tác động lên đối tượng dịu dàng và vô tư của nó? Aschenbach ngày nào cũng chờ Tadzio xuất hiện, và đôi khi ông làm ra vẻ bận khi việc ấy xảy ra, và để người đẹp đi qua như không để ý. Nhưng đôi khi ông cũng ngước nhìn, và ánh mắt họ gặp nhau. Cả hai đều nghiêm trang sâu sắc khi điều đó xảy ra. Trên nét mặt có học và trang nghiêm của người lớn tuổi không điều gì tố cáo xúc động bên trong; nhưng trong mắt Tadzio có một sự dò hỏi, một câu hỏi trầm tư, bước đi của cậu có một nỗi ngập ngừng, cậu nhìn xuống đất, cậu lại ngước lên đáng yêu, và khi đã đi qua, thì dường như có điều gì trong dáng điệu cậu nói rằng chỉ có giáo dưỡng ngăn cậu quay lại.", "mann-der-tod-in-venedig:4.18": "Nhưng một lần, vào một buổi tối, mọi chuyện diễn ra khác. Hai anh chị em người Ba Lan cùng cô gia sư đã vắng mặt trong bữa chính ở phòng lớn,—Aschenbach đã nhận ra điều ấy với lo âu. Sau bữa tối, rất bất an về việc họ ở đâu, ông dạo bước trước khách sạn, dưới chân sân thượng, trong y phục dạ hội và mũ rơm, thì bỗng thấy các chị em giống nữ tu cùng cô gia sư, và bốn bước sau họ là Tadzio, hiện ra trong ánh đèn hồ quang. Rõ ràng họ từ bến tàu hơi nước về, sau khi vì lý do nào đó đã dùng bữa trong thành phố. Trên mặt nước chắc hẳn đã mát; Tadzio mặc một chiếc áo khoác thủy thủ xanh thẫm có nút vàng, và đội trên đầu chiếc mũ đồng bộ. Nắng và gió biển không làm cậu cháy, màu da vẫn vàng nhạt như đá cẩm thạch, y như lúc đầu; nhưng hôm nay cậu có vẻ nhợt hơn mọi khi, hoặc do khí lạnh, hoặc do ánh trăng nhợt của những ngọn đèn. Cặp lông mày đều đặn của cậu nổi rõ hơn, đôi mắt sẫm sâu. Cậu đẹp hơn lời nào nói được, và Aschenbach cảm thấy, như đã nhiều lần, trong đau đớn, rằng ngôn từ chỉ có thể tán dương chứ không thể tái hiện vẻ đẹp của giác quan.", "mann-der-tod-in-venedig:4.19": "Ông không đợi hình bóng thân yêu ấy; nó đến bất ngờ, ông không kịp gượng nét mặt lại cho yên tĩnh và trang nghiêm. Niềm vui, ngạc nhiên, ngưỡng mộ có lẽ hiện rõ trên đó khi ánh mắt ông gặp ánh mắt người mà ông vẫn thấy thiếu vắng,—và đúng trong giây ấy Tadzio mỉm cười: mỉm cười với ông, một nụ cười như biết nói, thân mật, đáng yêu và không giấu giếm, với đôi môi chỉ từ từ mở ra trong nụ cười. Đó là nụ cười của Narcissus cúi xuống mặt nước phản chiếu, nụ cười sâu thẳm, mê đắm, bị hút vào, mà với nó cậu giang tay về phía ánh phản chiếu vẻ đẹp của chính mình,—một nụ cười hơi méo đi, méo vì sự vô vọng của ý muốn hôn lên đôi môi xinh của cái bóng mình, làm duyên, tò mò và khẽ đau đớn, bị mê hoặc và làm mê hoặc.", "mann-der-tod-in-venedig:4.20": "Kẻ nhận nụ cười ấy vội vã đi khuất, mang theo nó như một món quà định mệnh. Ông rúng động đến nỗi buộc phải trốn khỏi ánh sáng của sân thượng và khu vườn trước, và bước vội đi tìm bóng tối của công viên phía sau. Những lời can ngăn vừa phẫn nộ vừa âu yếm lạ lùng bật ra từ ông: “Em không được cười như thế! Nghe đây, không được cười với ai như thế!” Ông ngã người xuống một chiếc ghế, ông thở, như người mất hồn, hương đêm của cây cỏ. Và ngả người ra sau, hai tay buông thõng, ngợp đi, nhiều lần rợn lên từng cơn, ông thì thầm công thức bất biến của khát vọng,—ở đây là bất khả, phi lý, đáng khinh, buồn cười mà vẫn thiêng liêng, ngay ở đây vẫn đáng tôn kính: “Tôi yêu em!”", "mann-der-tod-in-venedig:5.1": "Chương thứ năm", "mann-der-tod-in-venedig:5.2": "Vào tuần thứ tư lưu lại Lido, Gustav von Aschenbach nhận thấy vài điều đáng ngại về thế giới bên ngoài. Trước hết, ông có cảm giác rằng, khi mùa tiến dần, lượng khách trong khách sạn của ông thay vì tăng lại giảm, và nhất là tiếng Đức quanh ông như cạn đi và tắt lịm, đến nỗi cuối cùng ở bàn ăn và trên bãi biển chỉ còn những âm thanh xa lạ chạm tai ông. Rồi một hôm, ở chỗ người thợ cắt tóc mà giờ ông thường ghé, ông bắt được trong câu chuyện một lời khiến ông chột dạ. Người đàn ông vừa nhắc đến một gia đình Đức vừa rời đi sau thời gian ngắn ở lại, và thêm vào, vừa trò chuyện vừa nịnh khéo: “Ngài thì ở lại, thưa ngài; ngài không sợ cái bệnh.” Aschenbach nhìn hắn. “Cái bệnh?” ông nhắc lại. Kẻ lắm lời im bặt, làm ra vẻ bận, giả điếc trước câu hỏi, và khi câu hỏi được lặp lại gấp gáp hơn, hắn tuyên bố hắn không biết gì và tìm cách đánh lạc hướng bằng tài ăn nói ngượng nghịu.", "mann-der-tod-in-venedig:5.3": "Đó là vào buổi trưa. Buổi chiều, trong lúc lặng gió và nắng gắt nặng nề, Aschenbach đi sang Venezia; vì cơn ám ảnh thúc ông đi theo hai anh chị em Ba Lan, những người ông đã thấy cùng người đi kèm của họ rẽ lối ra bến tàu. Ông không tìm thấy thần tượng ở San Marco. Nhưng trong lúc uống trà, ngồi bên chiếc bàn tròn sắt nhỏ ở phía bóng râm của quảng trường, ông chợt đánh hơi thấy trong không khí một mùi thơm đặc biệt, mà giờ đây dường như đã từ nhiều ngày nay chạm vào giác quan ông mà chưa lọt vào ý thức,—một mùi ngọt như thuốc men, gợi nhớ nỗi khốn khổ, vết thương và một sự sạch sẽ đáng ngờ. Ông thử xét và nhận ra nó, trầm ngâm, ăn xong bữa nhẹ và rời quảng trường ở phía đối diện với ngôi đền. Trong những ngõ hẹp mùi càng nồng. Ở các góc phố dán những tờ thông cáo in, trong đó dân chúng được cảnh báo, bằng giọng các vị cha già của thành phố, rằng trong thời tiết này một số chứng bệnh đường tiêu hóa đang xảy ra như cơm bữa, nên tránh ăn hàu, ăn sò, và tránh cả nước kênh. Bản chất che đậy, tô vẽ của sắc lệnh lộ rõ. Từng nhóm dân đứng lặng lẽ tụ lại trên cầu và quảng trường; và người ngoại quốc đứng giữa họ, đánh hơi và nghiền ngẫm.", "mann-der-tod-in-venedig:5.4": "Ông hỏi một chủ tiệm đang tựa cửa hầm hiệu của mình, giữa những xâu san hô và đồ trang sức thạch anh tím giả, về cái mùi chẳng lành ấy. Người đàn ông nhìn ông bằng đôi mắt nặng nề và vội vã tỉnh lại. “Một biện pháp phòng ngừa, thưa ngài!” hắn đáp, kèm điệu bộ. “Một mệnh lệnh của cảnh sát, đáng được tán thành. Thời tiết này nặng nề, gió sirocco không có lợi cho sức khỏe. Tóm lại, ngài hiểu cho,—một sự thận trọng có lẽ quá mức…” Aschenbach cảm ơn hắn và đi tiếp. Cả trên chiếc tàu hơi nước đưa ông về Lido, giờ ông cũng ngửi thấy mùi chất diệt khuẩn.", "mann-der-tod-in-venedig:5.5": "Về lại khách sạn, ông lập tức vào sảnh, đến bàn báo, và lướt xem các tờ báo. Ở các báo ngoại ngữ ông không thấy gì. Các báo quê nhà chép lại tin đồn, đưa ra những con số chập chờn, thuật lại những lời phủ nhận chính thức và nghi ngờ sự trung thực của chúng. Thế là hiểu vì sao người Đức và người Áo rút đi. Người các nước khác rõ ràng không biết gì, không đoán gì, còn chưa lo. “Phải im lặng!” Aschenbach nghĩ, bồn chồn, quăng các tờ báo trở lại bàn. “Phải giấu chuyện này đi!” Nhưng đồng thời lòng ông tràn đầy mãn nguyện về cuộc phiêu lưu mà thế giới bên ngoài sẵn lòng đâm đầu vào. Vì đam mê, cũng như tội ác, vốn chẳng hợp với trật tự yên ổn và cuộc sống êm ấm thường ngày, và mọi sự lỏng lẻo của cơ cấu dân sự, mọi xáo trộn và tai ương của thế giới ắt đều được chào đón, vì nó có thể mơ hồ hy vọng tìm thấy lợi lộc cho mình trong đó. Thế là Aschenbach thấy một sự thỏa mãn u tối trước những chuyện đang diễn ra trong các ngõ hẻm bẩn thỉu của Venezia mà nhà chức trách đang đậy điệm,—bí mật xấu xa ấy của thành phố hòa vào bí mật riêng nhất của ông, và việc giữ kín nó đối với ông cũng hệ trọng đến thế. Vì kẻ đang yêu chẳng lo gì ngoài việc Tadzio có thể rời đi, và nhận ra, không khỏi kinh hoàng, rằng ông sẽ không còn biết sống nữa nếu điều đó xảy ra.", "mann-der-tod-in-venedig:5.6": "Gần đây ông không còn bằng lòng với việc chỉ biết ơn nếp ngày thường và vận may đã cho ông được gần và được nhìn người đẹp; ông theo đuổi cậu, ông rình cậu. Chẳng hạn, ngày Chủ nhật người Ba Lan không bao giờ ra bãi biển; ông đoán họ đi lễ ở San Marco, ông vội đến đó, và từ cái nóng hầm hập của quảng trường bước vào ánh chạng vạng vàng của thánh đường, ông thấy người mà ông đã thiếu vắng và mong mỏi, cúi mình bên một chiếc giá đọc kinh trong buổi hành lễ. Rồi ông đứng phía sau, trên nền khảm gập ghềnh, giữa đám đông đang quỳ, lầm rầm, làm dấu thánh, và vẻ huy hoàng đặc quánh của ngôi đền phương Đông đè lên giác quan ông, nặng nề và xa hoa. Phía trước, vị linh mục đeo đầy trang sức nặng nề đi lại, làm lễ và hát, hương bốc lên, phủ sương mù lên những ngọn lửa yếu ớt của nến bàn thờ, và vào mùi lễ tế ngọt đục dường như khẽ pha thêm một mùi khác: mùi của thành phố bệnh. Nhưng qua khói hương và ánh lấp lánh, Aschenbach thấy người đẹp ở phía trước quay đầu, tìm ông và nhìn thấy ông.", "mann-der-tod-in-venedig:5.7": "Rồi khi đám đông tuôn ra qua những cổng mở, xuống quảng trường sáng rực lúc nhúc chim bồ câu, kẻ mê dại nấp vào tiền sảnh, ông ẩn mình, ông rình. Ông thấy người Ba Lan rời nhà thờ, thấy các anh chị em từ biệt mẹ theo lối nghi lễ và bà quay về phía Piazzetta trên đường về nhà; ông nhận thấy rằng người đẹp, các chị nữ tu và cô gia sư rẽ đường bên phải qua cổng tháp đồng hồ và vào Merceria, và sau khi để họ đi trước một đoạn, ông theo họ, lén lút bám theo họ trong cuộc dạo chơi khắp Venezia.", "mann-der-tod-in-venedig:5.8": "Ông phải dừng lại khi họ nấn ná, phải trốn vào các quán ăn bình dân và sân nhà để cho những người quay lại đi qua; ông mất dấu họ, nóng bừng và kiệt sức tìm họ khắp các cây cầu và trong những ngõ cụt bẩn thỉu, và chịu đựng những phút đau đớn chết người khi bỗng thấy họ đi ngược về phía mình trong một lối hẹp không sao né được. Tuy vậy không thể nói rằng ông khổ. Đầu và tim ông say, và bước chân ông theo lệnh của con quỷ lấy làm khoái giày xéo lý trí và phẩm giá con người dưới chân nó.", "mann-der-tod-in-venedig:5.9": "Rồi ở đâu đó Tadzio cùng người nhà lên một chiếc gondola, và Aschenbach, trong lúc họ bước xuống thuyền được một mái hiên, một đài phun nước che khuất, cũng làm như vậy ngay sau khi họ rời bờ. Ông nói vội và khẽ, khi dặn người chèo thuyền, kèm lời hứa trả công hậu hĩnh, hãy kín đáo đi theo chiếc gondola vừa rẽ qua góc kia, giữ một khoảng cách; và một cơn rợn chạy khắp người ông khi gã, với vẻ sốt sắng lém lỉnh của tay mối lái, cũng bằng giọng ấy cam đoan rằng ông sẽ được phục vụ, được phục vụ chu đáo.", "mann-der-tod-in-venedig:5.10": "Như thế ông lướt và lắc lư, tựa vào những chiếc đệm đen mềm, theo chiếc thuyền đen mũi nhọn kia, theo vệt nước của nó, nơi đam mê trói chặt ông. Có lúc nó khuất khỏi tầm mắt: khi ấy ông thấy sầu muộn và bất an. Nhưng người dẫn đường của ông, như thể đã quen việc kiểu này, luôn biết bằng những thao tác khôn khéo, những chuyến cắt ngang nhanh và những lối tắt, đưa thứ ông khao khát trở lại trước mắt ông. Không khí lặng và đầy mùi, mặt trời nặng nề cháy xuyên qua làn hơi ẩm nhuộm bầu trời một màu đá phiến. Nước vỗ ọc ạch vào gỗ và đá. Tiếng hô của người chèo thuyền, nửa cảnh báo nửa chào, từ xa, giữa sự lặng của mê cung, được đáp lại theo một ước lệ lạ lùng. Từ những khu vườn nhỏ ở trên cao, những chùm hoa trắng và tía, thơm mùi hạnh nhân, rủ xuống trên những bức tường mục. Những khung cửa sổ kiểu Ả Rập phản chiếu mờ đục dưới nước. Những bậc cẩm thạch của một nhà thờ đổ xuống nước; một người ăn xin ngồi xổm trên đó, kêu than nỗi khốn khổ, chìa mũ ra và trợn tròng trắng như thể mù, một người buôn đồ cổ, trước cái hang của mình, ra điệu bộ luồn cúi mời kẻ đi qua ghé vào, hòng lừa được. Đó là Venezia, người đẹp dua nịnh và đáng ngờ,—thành phố nửa cổ tích, nửa cạm bẫy khách ngoại quốc, trong bầu không khí mục rữa của nó nghệ thuật một thời đã nảy nở um tùm, xa hoa, và nó đã gợi cho các nhạc sĩ những âm điệu ru ngủ và dỗ dành đầy tình tứ. Kẻ đang phiêu lưu ngỡ như mắt mình uống lấy sự xa hoa ấy, tai mình được những giai điệu ấy tán tỉnh; ông cũng nhớ ra rằng thành phố đang có bệnh và vì hám lợi mà giấu giếm, và ông càng không kìm được mà dõi theo chiếc gondola lướt phía trước.", "mann-der-tod-in-venedig:5.11": "Thế là kẻ rối trí chẳng biết và chẳng muốn gì khác ngoài việc không ngơi nghỉ theo đuổi đối tượng đã thiêu đốt mình, mơ về nó khi nó vắng mặt, và, theo cách của người đang yêu, gửi những lời âu yếm cho cái bóng hình suông của nó. Cô độc, đất khách và hạnh phúc của một cơn say muộn mà sâu thẳm tiếp thêm can đảm và dỗ dành ông, để mặc cho cả điều lạ lùng nhất trôi qua mà chẳng e dè, chẳng đỏ mặt, như đã có lần ông, từ Venezia về khuya, dừng chân ở tầng một khách sạn trước cửa phòng người đẹp, ngây ngất hoàn toàn tựa trán vào bản lề cánh cửa, và lâu không rời ra nổi, bất chấp nguy cơ bị bắt gặp, bị chộp quả tang trong một tình cảnh điên rồ như thế.", "mann-der-tod-in-venedig:5.12": "Tuy vậy không thiếu những khoảnh khắc dừng lại và nửa tỉnh. Trên những con đường nào! ông nghĩ khi ấy, hoảng hốt. Trên những con đường nào! Như bất cứ người đàn ông nào mà công trạng tự thân đã gieo cho một mối quan tâm quý tộc đến dòng dõi mình, ông quen nghĩ đến tổ tiên mỗi khi nhìn lại những thành tựu và thắng lợi của đời mình, trong tâm trí tự bảo đảm lấy sự tán thành, sự hài lòng, lòng kính trọng bất đắc dĩ của họ. Ông cũng nghĩ đến họ lúc này và ở đây, vướng vào một trải nghiệm không thể dung thứ đến thế, bị cuốn vào những phóng túng cảm xúc ngoại lai đến thế; nghĩ đến sự nghiêm nghị đầy phong thái, đến tính nam nhi đứng đắn trong bản chất của họ và mỉm cười u uất. Họ sẽ nói gì? Nhưng dĩ nhiên, họ sẽ nói gì về cả cuộc đời ông, cuộc đời đã rời xa cuộc đời của họ đến mức thoái hóa, về cuộc đời dưới bùa phép nghệ thuật này, mà chính ông thuở trẻ, theo óc thị dân của các bậc cha chú, từng buông ra những nhận xét chế nhạo, và thực ra lại giống cuộc đời của họ đến thế! Ông cũng đã phục vụ, cũng đã rèn mình trong kỷ luật khắc nghiệt; ông cũng đã là lính, là chiến binh, giống nhiều người trong số họ,—vì nghệ thuật là một cuộc chiến, một cuộc chiến tiêu hao mà ngày nay người ta không trụ nổi lâu. Một cuộc đời của sự tự vượt mình và của sự dẫu vậy, một cuộc đời gắt gao, kiên định và tiết chế, mà ông đã đúc thành biểu tượng cho một chủ nghĩa anh hùng tinh tế và hợp thời,—hẳn ông có quyền gọi nó là nam nhi, là dũng cảm, và ông có cảm tưởng rằng Eros, kẻ đã chế ngự ông, bằng cách nào đó đặc biệt hợp với và ưu ái một cuộc đời như thế. Chẳng phải Eros đã được trọng vọng hơn cả ở những dân tộc dũng cảm nhất, phải, chẳng phải người ta nói rằng nhờ lòng dũng cảm mà thần nở rộ trong các thành bang của họ sao? Nhiều anh hùng chiến trận thời xưa đã sẵn lòng mang ách của thần, vì không có sự hạ mình nào do vị thần giáng xuống bị coi là nhục, và những việc mà nếu làm vì mục đích khác sẽ bị chê là dấu hiệu hèn nhát: quỳ phục, thề thốt, nài nỉ khẩn khoản và thói phục tùng như nô lệ, những việc ấy không đem nhục cho kẻ yêu, trái lại kẻ ấy còn gặt thêm lời khen.", "mann-der-tod-in-venedig:5.13": "Lối nghĩ của kẻ mê dại là thế; ông tìm chỗ dựa như thế, cố giữ phẩm giá như thế. Nhưng đồng thời ông không ngừng dành một sự chú ý thính hơi mà bướng bỉnh cho những diễn biến bẩn thỉu trong lòng Venezia, cuộc phiêu lưu của thế giới bên ngoài ấy, hòa lẫn mờ tối với cuộc phiêu lưu của trái tim ông và nuôi đam mê ông bằng những hy vọng mơ hồ, vô luật. Khao khát biết điều gì mới và chắc chắn về tình trạng hay diễn tiến của căn bệnh, ông lùng sục trong các quán cà phê của thành phố những tờ báo quê nhà, vì chúng đã biến khỏi bàn đọc của sảnh khách sạn mấy ngày nay. Khẳng định và cải chính thay nhau trên đó. Số ca mắc bệnh, ca tử vong được nói là lên tới hai mươi, bốn mươi, thậm chí một trăm và hơn, và ngay sau đó mọi dấu hiệu dịch bệnh nếu không bị bác bỏ thẳng thừng thì cũng bị quy về vài ca hoàn toàn lẻ tẻ do từ ngoài đưa vào. Xen vào là những lo ngại cảnh báo, những phản đối trò chơi nguy hiểm của nhà chức trách xứ Ý. Chẳng thể có được điều gì chắc chắn.", "mann-der-tod-in-venedig:5.14": "Tuy vậy kẻ cô độc vẫn ý thức mình có một quyền riêng được dự phần vào bí mật, và dẫu bị gạt ra ngoài, ông thấy một khoái chí kỳ quặc trong việc dồn những kẻ biết chuyện bằng những câu hỏi gài, và ép họ, những kẻ đã kết bè trong im lặng, phải nói dối công khai. Một hôm trong bữa sáng ở phòng ăn lớn, ông chất vấn người quản lý như thế, người đàn ông nhỏ bé bước nhẹ trong chiếc áo lễ phục kiểu Pháp, đi giữa những thực khách vừa chào vừa giám sát, và cũng dừng lại ở bàn nhỏ của Aschenbach nói đôi lời chuyện phiếm. Rốt cuộc, vị khách hỏi, giọng lơ đãng như tiện miệng, vì sao, vì sao trên đời từ ít lâu nay người ta lại khử trùng Venezia?—“Đó là,” gã lươn lẹo đáp, “một biện pháp của cảnh sát, nhằm, theo bổn phận và kịp thời, ngăn chặn đủ thứ bất tiện hay xáo trộn đối với sức khỏe công cộng mà thời tiết oi bức và nóng khác thường có thể sinh ra.”—“Cảnh sát đáng khen,” Aschenbach đáp, và sau khi trao đổi vài nhận xét khí tượng, người quản lý cáo từ.", "mann-der-tod-in-venedig:5.15": "Ngay chiều tối hôm ấy, sau bữa chính, một toán nhỏ ca sĩ đường phố từ thành phố sang cất tiếng hát trong vườn trước khách sạn. Họ đứng, hai đàn ông và hai đàn bà, bên cột sắt của một ngọn đèn hồ quang và ngẩng những gương mặt trắng bệch vì ánh đèn lên sân thượng lớn, nơi đoàn khách nghỉ dưỡng, bên cà phê và đồ uống giải nhiệt, vui lòng thưởng thức màn trình diễn bình dân. Nhân viên khách sạn, bồi thang máy, bồi bàn và người làm văn phòng, hiện ra lắng nghe ở các cửa vào sảnh. Gia đình người Nga, chăm chú và kỹ lưỡng trong việc thưởng thức, đã cho kê ghế mây xuống vườn để gần người biểu diễn hơn, và ngồi đó thành hình bán nguyệt, biết ơn. Phía sau ông bà chủ, trong chiếc khăn trùm đầu như khăn xếp, đứng người nô tì già của họ.", "mann-der-tod-in-venedig:5.16": "Mandolin, guitar, accordion và một cây vĩ cầm ré the thé cùng cất tiếng dưới tay những nghệ sĩ điêu luyện đi ăn xin. Những đoạn độc tấu nhạc cụ xen kẽ các tiết mục hát, chẳng hạn người đàn bà trẻ hơn, giọng chói và the thé, cặp với giọng nam cao giả thanh ngọt lịm thành một bản song ca tình yêu đầy khao khát. Nhưng người hiển nhiên là tài năng đích thực và đầu não của nhóm là người đàn ông kia, kẻ giữ cây guitar, về vai diễn là một thứ baryton-buffo, gần như không có giọng, nhưng có khiếu diễn xuất và nghị lực hài hước đáng kể. Hắn thường tách khỏi nhóm kia, ôm cây đàn lớn trong tay, vừa diễn vừa tiến sát ra phía bục, nơi người ta thưởng cho những trò tinh quái kiểu Eulenspiegel của hắn bằng tiếng cười khích lệ. Nhất là người Nga, ở khu ghế hạng sàn của họ, tỏ ra mê say trước sự nhanh nhẩu phương Nam đến vậy và khích lệ hắn bằng vỗ tay và tiếng gọi, để hắn mỗi lúc một táo bạo, tự tin hơn mà tung mình ra.", "mann-der-tod-in-venedig:5.17": "Aschenbach ngồi bên lan can, thỉnh thoảng làm dịu môi bằng thứ nước lựu pha soda, đỏ rubi lấp lánh trong ly trước mặt ông. Thần kinh ông thèm thuồng thu nhận những âm thanh lè nhè ấy, những giai điệu thô tục và ủy mị, vì đam mê làm tê liệt khiếu kén chọn và nghiêm túc sa vào những kích thích mà người tỉnh táo hoặc đón bằng sự hóm hỉnh hoặc gạt đi bực dọc. Nét mặt ông, bởi những màn nhảy nhót của gã làm trò, bị vặn thành một nụ cười đã đông cứng và nhức nhối. Ông ngồi buông lơi, trong khi một sự chú ý tột độ căng cứng cả nội tâm, vì cách ông sáu bước, Tadzio dựa vào lan can đá.", "mann-der-tod-in-venedig:5.18": "Cậu đứng đó trong bộ đồ trắng có đai, thứ thỉnh thoảng cậu mặc cho bữa chính, với nét duyên dáng khó tránh và bẩm sinh, cẳng tay trái trên lan can, hai chân bắt chéo, tay phải chống hông bên chân trụ, và nhìn xuống đám ca sĩ rong với vẻ mặt khó gọi là nụ cười, chỉ là một sự tò mò xa xôi, một cách tiếp nhận lịch sự. Đôi khi cậu đứng thẳng, và vừa nở ngực vừa kéo, bằng một cử động đẹp của hai tay, chiếc áo cánh trắng xuống qua dây lưng da. Nhưng đôi khi nữa, và người già đi nhận ra điều ấy với đắc thắng, với một cơn chao đảo của lý trí và cả với kinh hãi, cậu quay đầu qua vai trái về phía chỗ ngồi của người yêu mình, hoặc chậm và thận trọng, hoặc nhanh và đột ngột như muốn chộp bất ngờ. Cậu không bắt gặp mắt ông, vì một nỗi lo âu nhục nhã buộc kẻ rối trí kìm ánh nhìn của mình lại, lo sợ. Ở cuối sân thượng ngồi những người đàn bà trông chừng Tadzio, và sự việc đã đến nỗi kẻ đang yêu phải sợ mình đã bị chú ý và bị nghi ngờ. Phải, nhiều lần, trên bãi biển, trong sảnh khách sạn và trên quảng trường San Marco, ông đã phải nhận thấy, trong một cơn chết lặng, rằng người ta gọi Tadzio rời khỏi chỗ gần ông, lo giữ cậu cách xa ông—và phải hiểu ra từ đó một sự sỉ nhục khủng khiếp, dưới sức nặng ấy lòng kiêu hãnh ông quằn quại trong những cực hình chưa từng biết, mà lương tâm lại ngăn ông gạt đi.", "mann-der-tod-in-venedig:5.19": "Lúc ấy, tay chơi guitar đã bắt đầu một màn đơn ca tự đệm, một bài hát đường phố nhiều khổ đang thịnh hành khắp nước Ý, mà đến điệp khúc nào cả bọn cũng nhập vào bằng tiếng hát và toàn bộ nhạc khí, và hắn biết trình bày bằng lối diễn tả sống động đầy kịch tính. Vóc người mảnh, mặt cũng gầy guộc hốc hác, hắn đứng tách khỏi đồng bọn, chiếc mũ phớt tồi tàn hất ra gáy đến nỗi một lọn tóc đỏ cuộn trào dưới vành, trong tư thế bạo gan xấc xược trên sỏi, và ném những trò đùa của mình lên sân thượng bằng lối nói-hát tha thiết theo tiếng gảy ràn rạt của dây đàn, trong khi vì gắng sức biểu diễn các mạch máu nổi lên trên trán. Hắn có vẻ không thuộc dòng Venezia, mà thuộc giống những tay hề Napoli, nửa ma cô nửa diễn viên hài, thô bạo và liều lĩnh, nguy hiểm và thú vị. Bài hát, xét về lời chỉ ngớ ngẩn, qua miệng hắn, qua nét mặt, điệu bộ, lối nháy mắt ám chỉ và cái lưỡi lúc láu trơn nơi khóe miệng, đã mang một nét gì nước đôi, sỗ sàng mơ hồ. Từ cổ áo mềm của chiếc áo thể thao, mặc với bộ đồ phần còn lại vốn kiểu thành thị, mọc ra cái cổ gầy với quả táo Adam to và trần trụi nổi bật. Gương mặt tái, mũi tẹt, những nét không râu khó đoán tuổi, như bị cày xới bởi nhăn nhó và thói xấu, và thật kỳ lạ, hai nếp hằn đứng giữa đôi mày hung đỏ, ngang bướng, hách dịch, gần như dữ dội, lại hợp với nụ cười nhếch của cái miệng linh hoạt. Nhưng điều thực sự thu hút sự chú ý sâu xa của kẻ cô độc về phía hắn là nhận xét rằng nhân vật đáng ngờ ấy dường như cũng mang theo bầu không khí đáng ngờ riêng. Vì mỗi lần điệp khúc lại cất lên, người hát, giữa những trò lố và những cái bắt tay chào, lại thực hiện một vòng dạo quái dị đưa hắn ngang qua ngay dưới chỗ Aschenbach ngồi, và mỗi lần như vậy, từ quần áo, thân thể hắn tỏa ra, một đợt hơi carbol nồng nặc bốc lên sân thượng.", "mann-der-tod-in-venedig:5.20": "Hát xong khổ ca, hắn bắt đầu đi thu tiền. Hắn bắt đầu từ người Nga, những người mà ai cũng thấy sẵn lòng cho, rồi đi lên các bậc thang. Lúc biểu diễn xấc xược bao nhiêu thì lên đến đây hắn khúm núm bấy nhiêu. Lom khom, cúi rạp, quặp chân chào, hắn lách đi giữa các bàn, và một nụ cười hèn hạ mà hiểm độc để lộ hàm răng khỏe, trong khi hai nếp hằn vẫn còn dọa nạt giữa đôi mày đỏ. Người ta ngắm cái sinh vật lạ đang đi thu tiền kiếm sống ấy với vẻ tò mò và chút ghê tởm, người ta ném tiền xu vào chiếc mũ phớt của hắn bằng hai đầu ngón tay và giữ mình không chạm vào hắn. Khi khoảng cách thể xác giữa gã hề và những người đứng đắn bị xóa đi, dù thú vui có lớn đến mấy, bao giờ cũng sinh ra đôi chút ngượng ngùng. Hắn cảm thấy điều đó và tìm cách xin lỗi bằng thói luồn cúi. Hắn đến chỗ Aschenbach và cùng với hắn là cái mùi mà quanh đó chẳng ai có vẻ bận tâm.", "mann-der-tod-in-venedig:5.21": "“Nghe này!” kẻ cô độc nói nhỏ và gần như máy móc. “Người ta đang khử trùng Venezia. Tại sao?”—Gã pha trò đáp khàn khàn: “Là vì cảnh sát thôi! Đó là quy định, thưa ngài, trong cái nóng này và với gió sirocco. Gió sirocco nặng nề. Nó không có lợi cho sức khỏe…” Hắn nói như ngạc nhiên rằng người ta lại có thể hỏi điều như thế và dùng lòng bàn tay diễn tả gió sirocco đè nặng đến thế nào.—“Vậy là không có bệnh ở Venezia?” Aschenbach hỏi rất khẽ, qua kẽ răng.—Khuôn mặt gân guốc của gã hề nhăn lại thành vẻ lúng túng buồn cười. “Bệnh ư? Nhưng bệnh gì? Gió sirocco là bệnh sao? Hay cảnh sát của chúng tôi là bệnh? Ngài thích đùa! Bệnh! Còn gì nữa! Một biện pháp phòng ngừa, ngài hiểu cho chứ! Một lệnh của cảnh sát chống lại tác động của thời tiết nặng nề…” Hắn khoa tay.—“Được rồi,” Aschenbach lại nói ngắn và khẽ, và vội thả một đồng tiền lớn quá mức vào chiếc mũ. Rồi ông dùng mắt ra hiệu cho gã đi. Gã vâng lời nhăn nhở, cúi chào; nhưng chưa tới cầu thang thì hai nhân viên khách sạn đã xông vào hắn và, mặt kề sát mặt hắn, tra hỏi hắn dồn dập bằng giọng thì thào. Hắn nhún vai, hắn cam đoan, hắn thề là đã kín miệng; ai cũng thấy rõ. Được tha, hắn trở lại vườn, và sau khi bàn nhanh với đồng bọn dưới ngọn đèn hồ quang, hắn bước ra một lần nữa để hát bài cảm ơn và từ biệt.", "mann-der-tod-in-venedig:5.22": "Đó là một bài hát mà kẻ cô độc không nhớ đã từng nghe; một khúc ca thịnh hành trơ tráo bằng thổ ngữ khó hiểu và có điệp khúc cười, mà cả bọn đều nhập vào đều đặn bằng hết cổ họng. Lúc ấy cả lời lẫn nhạc đệm đều dứt, chỉ còn một tràng cười được sắp theo nhịp nào đó nhưng xử lý rất tự nhiên, mà riêng người đơn ca có tài tạo nên một vẻ sống động đủ lừa người nhất. Khi khoảng cách nghệ thuật giữa hắn và các ông bà đã được lập lại, hắn tìm lại toàn bộ sự xấc xược, và tiếng cười dàn dựng của hắn, trơ tráo ném lên sân thượng, là tràng cười nhạo báng. Ngay gần cuối phần có lời của khổ hát hắn dường như đang vật lộn với một cơn nhột không cưỡng nổi. Hắn nấc, giọng hắn run, hắn bịt tay lên miệng, hắn rụt vai, và đúng lúc, tràng cười không kìm nổi bật ra, rống lên, vỡ tung từ người hắn, thật đến nỗi nó lây sang người nghe, đến nỗi cả trên sân thượng cũng lan ra một niềm vui vô cớ, chỉ sống bằng chính nó. Nhưng chính điều ấy dường như làm gấp đôi sự buông thả của người hát. Hắn khuỵu gối, vỗ đùi, ôm hông, hắn muốn tuôn cạn mình ra, hắn không cười nữa, hắn gào; hắn chỉ ngón tay lên trên như thể không có gì buồn cười hơn đám người đang cười ở trên kia, và cuối cùng thì mọi người trong vườn và trên hiên đều cười, cho đến cả bồi bàn, bồi thang máy và gia nhân ở các cửa.", "mann-der-tod-in-venedig:5.23": "Aschenbach không còn tựa lưng vào ghế, ông ngồi thẳng như để thử chống cự hay bỏ chạy. Nhưng tiếng cười, mùi bệnh viện bay lên và sự gần gũi người đẹp đan vào nhau thành một bùa mê như giấc mơ, không xé nổi, không thoát nổi, ôm giữ đầu và tâm trí ông. Trong cơn náo động và xao lãng chung, ông dám liếc sang Tadzio, và đang làm thế thì nhận thấy rằng người đẹp, đáp lại ánh nhìn ông, cũng vẫn nghiêm trang, hệt như cậu điều chỉnh cử chỉ và nét mặt theo người kia và như thể không khí chung chẳng có sức gì với cậu, vì người kia đã tách khỏi nó. Sự ngoan ngoãn trẻ thơ mà đầy ngụ ý ấy có gì đó tước hết khí giới, ngợp người, đến nỗi người tóc hoa râm phải gắng lắm mới khỏi vùi mặt vào hai bàn tay. Ông cũng đã có cảm tưởng rằng mỗi lần Tadzio đứng thẳng người và thở ra một hơi dài thì đó là một tiếng thở dài, một cơn tức ngực. “Cậu ốm yếu, có lẽ sẽ không sống lâu,” ông lại nghĩ với cái thực tế lạnh lùng mà cơn say và khát vọng đôi khi lạ lùng tự giải thoát thành, và một mối lo lắng thuần khiết cùng một niềm thỏa mãn phóng túng cùng lấp đầy lòng ông.", "mann-der-tod-in-venedig:5.24": "Trong lúc đó những người Venezia đã hát xong và kéo đi. Tiếng vỗ tay tiễn họ, và thủ lĩnh không bỏ lỡ dịp tô điểm cả màn rút lui bằng trò đùa. Những cái cúi kéo chân, những cái hôn gió của hắn được cười đón, và vì thế hắn nhân đôi chúng. Khi đồng bọn đã ra ngoài, hắn còn làm như lùi lại đâm đau vào cột đèn và lẻn tới cổng, có vẻ cong người vì đau. Ở đó cuối cùng hắn bỗng quăng bỏ mặt nạ của gã đen đủi hài hước, đứng thẳng lên, thậm chí bật thẳng người đầy dẻo dai, thè lưỡi xấc xược về phía khách trên sân thượng và lách vào bóng tối. Đoàn khách nghỉ biển tản đi; Tadzio từ lâu đã không còn đứng bên lan can. Nhưng kẻ cô độc vẫn ngồi rất lâu, làm bồi bàn lấy làm lạ, bên chút nước lựu còn lại ở bàn nhỏ. Đêm tiến dần, thời gian vỡ vụn. Trong nhà cha mẹ ông, nhiều năm trước, đã có một chiếc đồng hồ cát,—ông bỗng lại thấy món đồ nhỏ mong manh và đầy ý nghĩa ấy, như thể nó đứng trước mặt. Lặng lẽ và mảnh, cát nhuộm màu gỉ sắt chảy qua chỗ thắt hẹp của thủy tinh, và khi nó sắp cạn ở ngăn trên, một xoáy nhỏ, xiết đã hình thành ở đó.", "mann-der-tod-in-venedig:5.25": "Ngay hôm sau, buổi chiều, kẻ ương ngạnh lại bước thêm một bước thử lòng thế giới bên ngoài, và lần này gặt được trọn vẹn thành công. Ông bước từ quảng trường San Marco vào văn phòng du lịch Anh ở đó, và sau khi đổi ít tiền ở quầy, ông, với vẻ mặt người ngoại quốc ngờ vực, đặt câu hỏi định mệnh của mình cho viên thư ký phục vụ. Đó là một người Anh mặc đồ len, còn trẻ, tóc rẽ ngôi giữa, đôi mắt gần nhau và có cái tính trung hậu điềm đạm mà ở miền nam lém lỉnh, nhanh nhẹn trông thật lạ, thật kỳ lạ. Anh ta mở lời: “Không có gì phải lo, thưa ngài. Một biện pháp không có ý nghĩa nghiêm trọng. Những lệnh như vậy thường được ban ra để phòng ngừa những tác hại cho sức khỏe của cái nóng và gió sirocco…” Nhưng ngước đôi mắt xanh lên, anh ta gặp ánh nhìn của người lạ, một ánh nhìn mệt mỏi và hơi buồn, hướng vào môi anh ta với chút khinh miệt. Lúc ấy người Anh đỏ mặt. “Đây,” anh ta tiếp, giọng nhỏ và có phần xúc động, “là lời giải thích chính thức mà ở đây người ta thấy nên khăng khăng giữ. Tôi xin nói với ngài rằng đằng sau còn có điều khác nữa.” Và rồi anh ta nói sự thật bằng thứ ngôn ngữ ngay thật và thoải mái của mình.", "mann-der-tod-in-venedig:5.26": "Từ vài năm nay, bệnh dịch tả Ấn Độ ngày càng lộ rõ khuynh hướng lan rộng và di chuyển. Sinh ra từ những đầm lầy ấm của châu thổ sông Hằng, bốc lên cùng hơi thở độc địa của miền hoang dã nguyên thủy, rừng đảo sum suê mà vô ích, loài người lánh xa, nơi hổ nằm phục trong những bụi tre, nạn dịch đã hoành hành dai dẳng và dữ dội khác thường khắp Hindustan, đã tràn sang phía đông tới Trung Hoa, phía tây tới Afghanistan và Ba Tư, và theo những đại lộ của giao thông đoàn lữ hành đã mang nỗi khiếp sợ đến tận Astrakhan, thậm chí đến Moskva. Nhưng trong khi châu Âu run sợ rằng bóng ma từ đó sẽ theo đường bộ tiến vào, thì nó, do các lái buôn Syria chở qua biển, gần như cùng lúc đã nổi lên ở nhiều cảng Địa Trung Hải, đã ngóc đầu ở Toulon và Málaga, nhiều lần lộ mặt nạ ở Palermo và Napoli, và dường như không còn muốn rời khỏi toàn vùng Calabria và Apulia. Miền bắc bán đảo vẫn được tha. Nhưng vào giữa tháng Năm năm ấy, ở Venezia, người ta tìm thấy trong cùng một ngày những vi trùng phẩy khủng khiếp trong thi thể gầy rạc, đen sạm của một phụ thuyền và một bà bán rau. Các ca bị giấu đi. Nhưng một tuần sau thì đã là mười, là hai mươi, ba mươi, và ở nhiều khu khác nhau. Một người đàn ông từ tỉnh Áo, đã lưu lại Venezia vài ngày vì thú vui, trở về thị trấn quê nhà thì chết với những triệu chứng không thể nhầm lẫn, và thế là những tin đồn đầu tiên về tai ương giáng xuống thành phố đầm phá lọt vào các nhật báo Đức. Nhà chức trách Venezia cho trả lời rằng tình hình sức khỏe của thành phố chưa bao giờ tốt hơn và thi hành những biện pháp tối cần thiết để chống dịch. Nhưng có lẽ thực phẩm đã bị nhiễm: rau, thịt hay sữa; vì bị chối bỏ và ỉm đi, cái chết cứ lan gặm trong cảnh chật chội của những ngõ nhỏ, và cái nóng mùa hè đến sớm, làm nước kênh ấm âm ấm, đặc biệt thuận lợi cho sự lây lan. Phải, dường như bệnh dịch đã được hồi sinh sức lực, như thể độ bền bỉ và khả năng sinh sôi của tác nhân đã nhân đôi. Những ca khỏi rất hiếm; tám mươi phần trăm người mắc chết, và chết một cách khủng khiếp, vì bệnh xuất hiện cực kỳ hung dữ và thường ở dạng nguy hiểm nhất, cái gọi là “thể khô”. Ở thể ấy cơ thể thậm chí không thải nổi lượng nước tiết ồ ạt từ các mạch máu. Trong vài giờ người bệnh khô héo và nghẹt thở vì máu đặc quánh như hắc ín, giữa co giật và những tiếng than khàn. Phúc cho ai, như đôi khi xảy ra, cơn bùng phát sau chút khó ở nhẹ lại đến dưới dạng ngất sâu, từ đó người ấy không tỉnh lại nữa hoặc hầu như không. Đầu tháng Sáu, trong im lặng, các lán cách ly của Ospedale civico đầy lên, hai cô nhi viện bắt đầu thiếu chỗ, và một sự qua lại rộn rịp rùng rợn diễn ra giữa bến Fondamenta Nuove và San Michele, đảo nghĩa địa. Nhưng nỗi sợ thiệt hại chung, sự cân nhắc triển lãm tranh mới khai mạc trong các khu vườn công cộng, những tổn thất to lớn mà khách sạn, cửa hiệu, toàn bộ nghề kinh doanh khách ngoại quốc đa dạng bị đe dọa nếu xảy ra hoảng loạn và mang tiếng xấu, tỏ ra mạnh hơn trong thành phố so với lòng yêu sự thật và tôn trọng các thỏa ước quốc tế; nó khiến nhà chức trách ngoan cố duy trì chính sách im lặng và chối bỏ. Quan chức y tế cao nhất Venezia, một người đáng trọng, đã phẫn nộ từ chức và ngầm được thay bằng một nhân vật dễ bảo hơn. Dân chúng biết điều đó; và sự thối nát của bề trên cùng với sự bất an ngự trị, tình trạng ngoại lệ mà cái chết đang lang thang đưa thành phố vào, sinh ra một sự băng hoại đạo đức nào đó ở các tầng lớp dưới, một sự khích lệ những bản năng sợ ánh sáng và phản xã hội, bộc lộ ở thói vô độ, vô liêm sỉ và tội phạm ngày càng tăng. Trái lệ thường, người ta thấy buổi tối nhiều kẻ say; bọn côn đồ độc ác, người ta nói, ban đêm làm đường phố mất an toàn; những vụ cướp và cả giết người lặp lại, vì đã hai lần chứng tỏ rằng những người được cho là nạn nhân của dịch thực ra bị chính người thân đầu độc cho chết; và thói dâm đãng nghề nghiệp mang những hình thức trơ trẽn và phóng túng mà xưa nay ở đây không biết đến, chỉ quen thuộc ở miền nam xứ này và ở phương Đông.", "mann-der-tod-in-venedig:5.27": "Về những điều ấy, người Anh nói ra điểm then chốt. “Ngài nên,” anh ta kết, “đi hôm nay thì hơn ngày mai. Lệnh phong tỏa chẳng thể đến muộn hơn vài ngày nữa.”—“Cảm ơn anh,” Aschenbach nói và rời văn phòng.", "mann-der-tod-in-venedig:5.28": "Quảng trường chìm trong cái oi nặng không nắng. Những người ngoại quốc chẳng hay biết gì ngồi trước các quán cà phê hoặc đứng, phủ đầy chim bồ câu, trước nhà thờ và xem những con vật, chen chúc, vỗ cánh, đẩy nhau, mổ những hạt ngô đưa trong lòng bàn tay. Trong cơn kích động như sốt, đắc thắng vì nắm được sự thật, với vị buồn nôn ở đầu lưỡi và nỗi kinh hãi kỳ quái trong tim, kẻ cô độc bước tới bước lui trên các phiến đá của sân lộng lẫy. Ông cân nhắc một hành động trong sạch và đứng đắn. Tối nay sau bữa ăn ông có thể đến gần người đàn bà đeo ngọc trai và nói với bà điều ông đã soạn từng chữ: “Xin cho phép người xa lạ này, thưa bà, phục vụ bà một lời khuyên, một lời cảnh báo mà lòng vị kỷ giữ không cho bà biết. Xin bà đi ngay, cùng Tadzio và các con gái bà! Venezia bị dịch.” Rồi ông có thể đặt tay lên đầu công cụ của một vị thần nhạo báng để từ biệt, quay đi và trốn khỏi vũng lầy này. Nhưng đồng thời ông cảm thấy mình còn xa vô cùng chuyện thật lòng muốn một bước như thế. Bước ấy sẽ đưa ông trở lại, trả ông về với chính mình; nhưng kẻ đang như mất hồn chẳng ghê tởm điều gì hơn việc trở về với chính mình. Ông nhớ đến một công trình trắng, điểm những dòng chữ lấp lánh trong chiều tà, giữa vẻ huyền bí trong suốt của chúng con mắt tinh thần của ông đã lạc mất mình; rồi đến hình dáng khách lang thang kỳ lạ kia, kẻ đã gợi dậy nơi người đang già đi nỗi khát vọng phiêu bạt tuổi trẻ về phương xa, xứ lạ; và ý nghĩ trở về, về sự tỉnh táo, điềm tĩnh, nhọc nhằn và tài nghệ bậc thầy, làm ông ghê tởm đến mức mặt méo xệch thành vẻ buồn nôn thể xác. “Phải im lặng!” ông thì thào dữ dội. Và: “Tôi sẽ im lặng!” Ý thức về việc mình đồng biết, đồng tội làm ông say, như một chút rượu làm say một bộ óc mệt. Hình ảnh thành phố bị giáng họa, bị bỏ mặc, hoang tàn lơ lửng trước tâm trí, nhen lên trong ông những hy vọng không lời nào nói hết, vượt khỏi lý trí, và ngọt ngào đến quái dị. Hạnh phúc dịu dàng mà ông vừa mơ trong chốc lát, so với những chờ đợi này thì có là gì? Nghệ thuật và đức hạnh còn đáng gì với ông so với lợi thế của hỗn loạn? Ông im lặng và ở lại.", "mann-der-tod-in-venedig:5.29": "Đêm ấy ông có một giấc mơ khủng khiếp,—nếu có thể gọi là mơ một trải nghiệm vừa thể xác vừa tinh thần, xảy đến với ông trong giấc ngủ sâu nhất, hoàn toàn độc lập và hiện diện về giác quan, nhưng không phải ông thấy mình đi lại và có mặt giữa các sự kiện trong không gian; mà đúng hơn sân khấu của chúng chính là tâm hồn ông, và chúng ập vào từ bên ngoài, đè bẹp bằng bạo lực sự kháng cự của ông—một sự kháng cự sâu xa, thuộc về tinh thần—, đi xuyên qua và bỏ lại sự tồn tại của ông, nền văn hóa của đời ông, hoang tàn, hủy hoại.", "mann-der-tod-in-venedig:5.30": "Nỗi sợ là khởi đầu, nỗi sợ và khoái cảm và một sự tò mò kinh hãi về điều sắp đến. Đêm trị vì, và giác quan ông lắng nghe; vì từ xa tiến lại một đám rộn ràng, ầm vang, một hỗn hợp tiếng động: lách cách, thét vang và rền đục như sấm, lại thêm những tiếng reo the thé và một tiếng hú nhất định, kéo dài ở âm u, tất cả bị xuyên suốt và bị át đi, ngọt ngào đến ghê rợn, bởi tiếng sáo trầm gù gọi, gian tà mà dai dẳng, một cách trơ trẽn thúc ép làm mê đắm cả ruột gan. Nhưng ông biết một lời, mờ tối, song gọi tên điều đang đến: “Vị thần xa lạ!” Một ánh lửa mịt khói bừng lên: ông nhận ra vùng núi, giống vùng quanh nhà nghỉ hè của ông. Và trong ánh sáng rách nát, từ đỉnh cao có rừng, giữa thân cây và những tảng đá phủ rêu, nó lăn xuống và ào xuống cuồng quay: người, thú, một bầy, một đám điên loạn, và tràn ngập sườn dốc bằng thân thể, lửa, hỗn loạn và vũ điệu vòng quay cuồng. Những người đàn bà, vấp vào áo da quá dài rủ từ thắt lưng, lắc trống lục lạc trên những cái đầu ngửa ra sau rên rỉ, vung những ngọn đuốc tóe lửa và những con dao găm trần, nắm giữa thân những con rắn thè lưỡi, hoặc vừa gào thét vừa nâng hai bầu ngực trong tay. Những người đàn ông, sừng trên trán, quấn lông thú và da lông xù, cúi gáy, vung tay và đùi, cho chũm chọe đồng vang rền và điên cuồng đập trống, trong khi những cậu bé nhẵn nhụi cầm gậy quấn lá thúc những con dê đực, bám vào sừng chúng, reo cười để mặc cho chúng nhảy lôi đi. Và những kẻ cuồng nhiệt hú tiếng gọi gồm phụ âm mềm và tiếng u kéo dài ở cuối, vừa ngọt vừa hoang dại, như chưa từng ai nghe: ở đây nó vang lên, gầm vào không khí như tiếng hươu, còn ở kia người ta đáp lại, nhiều giọng, trong chiến thắng hoang dại, lấy nó mà thúc nhau nhảy múa, vung vẩy tay chân, và chẳng bao giờ để nó nín. Nhưng tất cả bị xuyên suốt và chi phối bởi âm sáo trầm, quyến rũ. Chẳng phải nó cũng quyến rũ ông, kẻ phải sống qua nó trong cưỡng lại, một cách trơ trẽn dai dẳng, đến với hội hè và sự vô độ của lễ hiến tế tột cùng sao? Ghê tởm của ông lớn, sợ hãi của ông lớn, ý chí ông chân thành, quyết bảo vệ đến cùng những gì của mình trước kẻ xa lạ, kẻ thù của tinh thần điềm tĩnh và đoan trang. Nhưng tiếng ồn, tiếng hú, được vách núi vang vọng nhân lên, lớn dần, trội hẳn, phồng thành cơn điên cuốn đi. Hơi độc vây lấy giác quan, mùi nồng cay của dê, mùi thân thể thở dốc và một hơi như từ nước thối, lại thêm một mùi khác, quen thuộc: mùi vết thương và căn bệnh đang lan. Cùng nhịp trống, tim ông dội, óc ông xoay, cơn cuồng nộ chiếm lấy ông, sự mù quáng, khoái lạc làm choáng váng, và linh hồn ông muốn nhập vào vũ điệu vòng của vị thần. Biểu tượng tục tĩu, khổng lồ, bằng gỗ, được phơi lộ và dựng cao: thế là họ hú khẩu hiệu càng thả lỏng hơn. Họ sùi bọt mép mà quay cuồng, kích nhau bằng cử chỉ dâm dật và những bàn tay quyến rũ, cười và rên,—đâm gậy nhọn vào thịt nhau và liếm máu trên chân tay. Nhưng giờ đây kẻ nằm mơ ở cùng họ, ở trong họ, và thuộc về vị thần xa lạ. Phải, họ chính là ông, khi họ vừa xé vừa giết lao vào lũ thú và ngấu nghiến những mảnh thịt còn bốc hơi, khi trên nền rêu bị cày xới sự giao hợp vô biên bắt đầu, làm lễ hiến cho thần. Và linh hồn ông nếm trải sự dâm loạn và cơn cuồng dại của sự diệt vong.", "mann-der-tod-in-venedig:5.31": "Từ giấc mơ ấy kẻ bị giáng họa tỉnh dậy rã rời, tan nát, kiệt sức, đã sa vào tay con quỷ. Ông không còn e ngại những ánh nhìn dò xét của mọi người; việc ông phơi mình trước nghi ngờ của họ chẳng làm ông bận tâm. Mà họ cũng đang bỏ chạy, đang ra đi; nhiều căn lều bãi biển để trống, phòng ăn thưa thêm nhiều khoảng trống, và trong thành phố hiếm khi còn thấy người ngoại quốc. Sự thật dường như đã rỉ ra, cơn hoảng loạn, dù những kẻ có quyền lợi cố bám trụ bền bỉ, cũng không thể ngăn lâu hơn. Nhưng người đàn bà đeo ngọc trai vẫn ở lại với người nhà, hoặc vì tin đồn không đến tai bà, hoặc vì bà quá kiêu hãnh và gan dạ để lùi bước trước chúng: Tadzio ở lại; và với ông, trong cơn bủa vây của mê đắm, đôi khi như thể việc bỏ chạy và cái chết có thể quét sạch mọi sự sống quấy rầy quanh đây, để ông ở lại một mình với người đẹp trên hòn đảo này,—phải, khi buổi sáng ở biển ánh nhìn ông nặng nề, vô trách nhiệm, không rời nằm trên đối tượng ham muốn, khi lúc chiều tàn ông theo cậu một cách hèn hạ qua những ngõ nơi cái chết ghê tởm lén lút đi lại, bị giấu giếm, thì điều quái dị hiện ra đầy hứa hẹn, còn luật đạo đức thì mong manh sắp sụp.", "mann-der-tod-in-venedig:5.32": "Như mọi người đang yêu, ông muốn làm đẹp lòng và cảm thấy nỗi lo sợ cay đắng rằng điều ấy có lẽ không thể. Ông thêm vào y phục những chi tiết trẻ trung tươi tắn, ông đeo đá quý và dùng nước hoa, mỗi ngày nhiều lần bỏ nhiều thời gian chải chuốt, rồi đến bàn ăn diện lộng lẫy, xao xuyến và căng thẳng. Trước tuổi trẻ ngọt ngào đã mê hoặc mình, ông ghê tởm thân xác đang già đi của mình, cảnh mái tóc bạc, những đường nét gầy sắc trên mặt xô ông vào hổ thẹn và tuyệt vọng. Một sức thúc đẩy ông tự làm khỏe và làm trẻ lại thân thể; ông thường lui tới người thợ cắt tóc của khách sạn.", "mann-der-tod-in-venedig:5.33": "Trong chiếc áo choàng cắt tóc, ngả người trên ghế dưới bàn tay chăm sóc của kẻ lắm lời, ông ngắm bóng mình trong gương với ánh mắt đau khổ.", "mann-der-tod-in-venedig:5.34": "“Bạc rồi,” ông nói miệng méo xệch.", "mann-der-tod-in-venedig:5.35": "“Chút ít thôi,” gã đáp. “Chỉ do một chút xao nhãng, một thói thờ ơ với những chuyện bề ngoài, điều mà ở các bậc danh nhân thì dễ hiểu, nhưng không thể nhất loạt khen được, mà càng không nên, bởi chính những người như thế lại ít hợp với những định kiến về cái tự nhiên hay cái nhân tạo. Nếu sự nghiêm khắc đạo đức của một số người đối với nghệ thuật làm đẹp mà theo logic cũng lan sang hàm răng của họ, thì họ sẽ gây không ít phản cảm. Rốt cuộc, ta già đúng bằng tuổi mà tinh thần, con tim ta cảm thấy, và tóc bạc trong một số hoàn cảnh còn là sự giả dối thực hơn sự chỉnh sửa bị khinh. Với ngài, thưa ngài, người ta có quyền có lại màu tóc tự nhiên của mình. Ngài cho phép tôi giản dị trả lại màu tóc ấy cho ngài chứ?”", "mann-der-tod-in-venedig:5.36": "“Bằng cách nào?” Aschenbach hỏi.", "mann-der-tod-in-venedig:5.37": "Thế là gã khéo ăn nói gội tóc vị khách bằng hai thứ nước, một thứ trong và một thứ sẫm, và tóc ông đen như thời trẻ. Gã rồi uốn nó bằng cặp uốn nóng thành những nếp mềm, lùi lại và ngắm nghía cái đầu vừa được chăm chút.", "mann-der-tod-in-venedig:5.38": "“Giờ chỉ còn,” gã nói, “làm tươi lại chút da mặt.”", "mann-der-tod-in-venedig:5.39": "Và như kẻ không biết dừng, chẳng bao giờ thấy là đủ, gã chuyển từ việc này sang việc khác với sự tất bật luôn được tiếp thêm sinh lực. Aschenbach, nằm thoải mái, không đủ sức chống cự, trái lại còn xao động hy vọng trước những gì đang diễn ra, thấy trong gương đôi lông mày mình cong rõ nét và cân đối hơn, đường nét mắt dài ra, ánh lấp lánh của chúng tăng lên nhờ một lớp tô nhẹ trên mi, thấy thấp xuống dưới, nơi da vốn nâu như da thuộc, một sắc yên chi dịu, thoa nhẹ, hé nở, đôi môi, mới đây còn nhợt máu, căng đầy sắc mâm xôi, những nếp má, nếp miệng, những vết nhăn quanh mắt biến mất dưới kem và hơi thở tuổi trẻ,—và hồi hộp tim đập, thấy một chàng trai đang độ xuân thì. Gã thợ làm đẹp cuối cùng cũng chịu dừng, rồi theo lối những kẻ cùng nghề, cảm ơn người mình vừa phục vụ bằng vẻ lịch sự luồn cúi. “Chỉ là phụ thêm một chút chẳng đáng gì,” gã nói, chỉnh nốt nét cuối cho diện mạo của Aschenbach. “Giờ ngài có thể yên tâm mà yêu.” Kẻ mê dại ra đi, hạnh phúc như mơ, rối loạn và e sợ. Cà vạt ông màu đỏ, chiếc mũ rơm vành rộng của ông quấn dải nhiều màu.", "mann-der-tod-in-venedig:5.40": "Một cơn gió giông âm ấm nổi lên; mưa hiếm hoi và lưa thưa, nhưng không khí ẩm, đặc và đầy hơi mục. Tiếng phần phật, vỗ đập, vi vút vây lấy thính giác, và với kẻ đang lên cơn sốt dưới lớp phấn son, dường như những ma gió thuộc giống xấu đang tác oai tác quái trong không gian, bầy chim biển ác nghiệt vốn bới tung, gặm nhấm và làm ô uế bữa ăn của kẻ bị kết án. Vì cái oi bức làm mất cảm giác thèm ăn, và ý nghĩ cứ ập đến rằng thức ăn bị đầu độc bằng chất lây nhiễm.", "mann-der-tod-in-venedig:5.41": "Một buổi chiều, theo dấu người đẹp, Aschenbach đã lạc sâu vào mớ mê cung bên trong của thành phố bệnh. Giác quan phương hướng đã nhụt, vì các ngõ nhỏ, kênh, cầu và quảng trường con của mê cung quá giống nhau, đến các phương trời cũng không còn chắc, ông chỉ một lòng không để mất hình ảnh đang khao khát đuổi theo, và bị ép vào thế thận trọng nhục nhã, nép sát tường, tìm chỗ che sau lưng những người đi trước, nên lâu không nhận ra nỗi mệt mỏi, sự kiệt quệ mà cảm xúc và cơn căng thẳng triền miên đã gây cho thân thể và tinh thần. Tadzio đi sau người nhà; ở chỗ hẹp cậu thường nhường lối cho cô bảo mẫu và các chị giống nữ tu, rồi thong thả đi một mình, thỉnh thoảng cậu quay đầu nhìn qua vai, bằng ánh mắt xám chạng vạng đặc biệt của mình để chắc rằng người yêu cậu vẫn theo sau. Cậu thấy ông, và cậu không tố giác ông. Say vì nhận ra điều ấy, bị đôi mắt kia dẫn dụ tiến lên, bị đam mê dắt đi bằng sợi dây buộc kẻ khờ, kẻ đang yêu lén lút bước theo hy vọng bất chính của mình—và rốt cuộc vẫn bị lừa mất cảnh tượng ấy. Người Ba Lan đã đi qua một chiếc cầu vòm thấp ngắn, chóp vòm giấu họ khỏi kẻ theo sau, và đến lượt mình lên tới đó, ông không còn thấy họ. Ông tìm họ theo ba hướng, thẳng và hai bên dọc bờ kè hẹp và bẩn, vô ích. Cuối cùng, sự rã rời, kiệt sức buộc ông thôi tìm.", "mann-der-tod-in-venedig:5.42": "Đầu ông bừng bừng, người ông phủ mồ hôi nhớp, gáy run lên, một cơn khát không chịu nổi hành hạ ông, ông nhìn quanh tìm một thứ gì giải khát, ngay tức khắc. Trước một cửa hiệu rau nhỏ ông mua ít trái cây, dâu tây, thứ chín nẫu và mềm nhũn, và vừa đi vừa ăn. Một quảng trường nhỏ, hoang vắng, mang vẻ bị yểm bùa, mở ra trước mặt ông, ông nhận ra nó, chính ở đây, cách đây mấy tuần, ông đã nảy ra kế hoạch trốn đi rốt cuộc không thành. Trên các bậc của giếng chứa nước ở giữa quảng trường, ông để mình lún xuống và tựa đầu vào vòng đá. Nơi đó lặng, cỏ mọc giữa gạch lát. Rác rải rác. Trong số những ngôi nhà phong sương, cao thấp không đều quanh quảng trường, có một ngôi trông như cung điện, với cửa sổ vòm nhọn, sau đó sự trống rỗng cư ngụ, và những ban công nhỏ chạm sư tử. Tầng trệt của ngôi khác có một hiệu thuốc. Những luồng gió ấm thỉnh thoảng đưa tới mùi carbol.", "mann-der-tod-in-venedig:5.43": "Ông ngồi đó, bậc thầy, nghệ sĩ đã trở nên xứng với phẩm giá, tác giả của “Kẻ khốn nạn”, người đã, bằng một hình thức trong sạch đến mức mẫu mực, khước từ thói giang hồ lang bạt và chiều sâu vẩn đục, cắt đứt cảm thông với vực thẳm và gạt bỏ cái đáng bị gạt bỏ, kẻ đã leo lên cao, người đã vượt qua tri thức của mình, lớn khôn khỏi mọi mỉa mai, đã quen với những nghĩa vụ của lòng tin đại chúng, ông, người có danh tiếng được chính thức công nhận, có tên được phong quý tộc và có văn phong mà các cậu bé được yêu cầu học theo,—ông ngồi đó, mi mắt khép, chỉ thỉnh thoảng một ánh nhìn mỉa mai và bối rối lướt nghiêng ra từ dưới mi rồi vội ẩn đi, và đôi môi rã rời, được mỹ phẩm tô đậm, thành hình từng chữ rời của những gì bộ óc ngủ gà ngủ gật của ông sinh ra theo thứ logic mộng mị kỳ lạ.", "mann-der-tod-in-venedig:5.44": "“Vì cái Đẹp, Phaedrus, hãy ghi nhớ điều này! chỉ riêng cái Đẹp vừa thiêng liêng vừa nhìn thấy được, và vì vậy nó là con đường của kẻ nhục cảm, là, Phaedrus bé nhỏ, con đường của người nghệ sĩ đến với tinh thần. Nhưng em có tin không, em thân mến, rằng kẻ mà con đường đến với cái thuộc tinh thần phải đi qua giác quan lại có thể nào đạt được minh triết và phẩm giá chân chính của đấng nam nhi? Hay em nghĩ đúng hơn (ta để em tự quyết) rằng đó là một con đường vừa nguy hiểm vừa đáng yêu, thật sự là con đường lạc lối và tội lỗi, tất yếu dẫn đến lạc lối? Vì em phải biết rằng chúng ta, các thi sĩ, không thể đi con đường của cái Đẹp mà không có Eros nhập bọn và tự phong làm người dẫn đường; phải, dù chúng ta theo cách của mình có là anh hùng và chiến binh đoan chính, chúng ta vẫn như đàn bà, vì đam mê là chỗ chúng ta được nâng lên, và khát vọng của chúng ta phải còn là tình yêu,—đó là lạc thú và nỗi nhục của chúng ta. Giờ em thấy rõ chưa rằng chúng ta, các thi sĩ, không thể khôn ngoan cũng không thể trang nghiêm? Rằng chúng ta tất yếu lạc lối, tất yếu mãi phóng đãng và là những kẻ phiêu lưu của cảm xúc? Phong thái bậc thầy của văn phong chúng ta là dối trá và điên rồ, danh tiếng và địa vị vinh dự của chúng ta là một trò hề, lòng tin của đám đông nơi chúng ta rất đáng cười, việc giáo dục dân chúng và tuổi trẻ qua nghệ thuật là một sự nghiệp liều lĩnh, đáng cấm. Vì làm sao kẻ bẩm sinh mang một khuynh hướng tự nhiên, không sửa nổi, hướng về vực thẳm lại xứng làm nhà giáo dục? Chúng ta muốn chối bỏ nó và đạt phẩm giá, nhưng dù xoay trở thế nào, nó vẫn kéo chúng ta. Như thế, chẳng hạn, chúng ta khước từ thứ tri thức làm tan rã, vì tri thức, Phaedrus, không có phẩm giá và nghiêm khắc: nó biết, hiểu, tha, không phong thái, không hình thức; nó đồng cảm với vực thẳm, nó là vực thẳm. Vậy ta dứt khoát gạt bỏ nó, và từ nay mọi khát vọng của chúng ta chỉ dành cho cái Đẹp, nghĩa là cho sự giản dị, vĩ đại và nghiêm khắc mới, cho sự vô tư thứ hai và cho hình thức. Nhưng hình thức và sự vô tư, Phaedrus, dẫn đến say và ham muốn, có lẽ dẫn kẻ cao quý đến một tội lỗi cảm xúc rùng rợn mà chính sự nghiêm khắc tươi đẹp của người ấy gạt bỏ là ô nhục, dẫn đến vực thẳm, đến vực thẳm, cả chúng nữa. Chúng dẫn thi sĩ chúng ta đến đó, ta nói vậy, vì chúng ta không thể bay lên, chúng ta chỉ có thể phóng đãng. Và bây giờ ta đi, Phaedrus, em ở lại đây; và chỉ khi em không còn thấy ta thì em hãy đi.”", "mann-der-tod-in-venedig:5.45": "* * * * *", "mann-der-tod-in-venedig:5.46": "Vài ngày sau, Gustav von Aschenbach, vì thấy trong người không khỏe, rời khách sạn nghỉ biển vào giờ sáng muộn hơn thường lệ. Ông phải vật lộn với những cơn choáng váng chỉ phân nửa là của thể xác, kèm theo nỗi sợ và bối rối dâng lên dữ dội, một cảm giác không lối thoát, không triển vọng, không rõ ứng với thế giới bên ngoài hay với chính đời ông. Trong sảnh ông thấy một đống lớn hành lý đã sẵn sàng để chuyển đi, hỏi người gác cửa xem ai sắp đi, và nhận được câu trả lời là cái tên quý tộc Ba Lan mà ông ngấm ngầm đã chờ. Ông đón nhận nó mà gương mặt tiều tụy chẳng đổi sắc, với cái ngẩng đầu ngắn mà người ta dùng để lưu ý qua loa điều mình không cần biết, và hỏi thêm: “Khi nào?” Người ta đáp: “Sau bữa lunch.” Ông gật đầu và đi ra biển.", "mann-der-tod-in-venedig:5.47": "Chốn ấy thật hoang lạnh. Trên mặt nước rộng, nông ngăn bãi với doi cát đầu tiên chạy dài, những làn gợn run rẩy chạy từ phía trước ra phía sau. Một vẻ thu tàn, một vẻ mãn thời dường như phủ lên chốn vui chơi xưa từng sống động muôn màu, nay gần như bỏ hoang, cát chẳng còn được quét sạch. Một chiếc máy ảnh, có vẻ vô chủ, đứng trên giá ba chân ở mép biển, và một tấm vải đen phủ lên đó phần phật vỗ trong ngọn gió đã lạnh hơn.", "mann-der-tod-in-venedig:5.48": "Tadzio cùng ba bốn bạn chơi còn ở lại đang đi lại bên phải, trước căn lều của người nhà, còn Aschenbach, đắp tấm chăn lên đầu gối, nằm nghỉ trên chiếc ghế bố khoảng giữa biển và dãy lều bãi biển, nhìn cậu thêm một lần nữa. Trò chơi không ai trông coi, vì các bà hẳn đang bận sửa soạn hành trang, có vẻ không còn phép tắc và dần trượt ra ngoài khuôn khổ. Cậu bé chắc nịch kia, mặc bộ đồ thắt đai, tóc đen bôi sáp, được gọi là “Jaschu”, bị chọc tức và lóa mắt vì một nắm cát ném vào mặt, ép Tadzio vào một trận vật, kết thúc nhanh bằng cú ngã của người đẹp yếu hơn. Nhưng như thể trong giờ từ biệt tình cảm phục dịch của kẻ thấp kém hơn đã lật thành sự thô bạo tàn nhẫn và đòi trả thù cho một kiếp nô lệ dài, kẻ thắng vẫn chưa chịu buông kẻ thua, mà quỳ trên lưng cậu, ấn mặt cậu xuống cát lâu đến nỗi Tadzio, vốn đã hụt hơi vì trận đấu, đứng trước nguy cơ ngạt thở. Những cố gắng của cậu để hất kẻ đè lên mình thật quặn quại, có lúc ngừng hẳn, rồi chỉ còn tái hiện như những cú giật. Kinh hãi, Aschenbach định bật dậy cứu, thì kẻ bạo lực cuối cùng thả nạn nhân. Tadzio, rất tái, nhổm dậy một nửa và ngồi chống một cánh tay, bất động mấy phút, tóc rối bù, mắt sẫm lại. Rồi cậu đứng hẳn dậy và từ từ bỏ đi. Người ta gọi cậu, lúc đầu hồ hởi, rồi lo âu và van nài; cậu không nghe. Cậu bé tóc đen, chắc vừa bị hối hận về trò quá đáng của mình bắt lấy ngay, đuổi kịp cậu và tìm cách làm lành. Một cái nhún vai gạt cậu ta đi. Tadzio đi chéo xuống nước. Cậu đi chân trần và mặc bộ vải lanh sọc có nơ đỏ.", "mann-der-tod-in-venedig:5.49": "Cậu nấn ná ở mép nước, cúi đầu, dùng một đầu ngón chân vẽ hình trên cát ướt, rồi đi vào vùng biển nông ven bờ, nơi sâu nhất cũng chưa tới đầu gối cậu, thong thả lội qua, và tới doi cát. Ở đó cậu đứng một lúc, mặt hướng về khoảng xa, rồi bắt đầu từ từ đi dọc quãng đất trần dài và hẹp về phía trái. Cách đất liền bởi làn nước rộng, cách bạn bè bởi cái tính kiêu kỳ, cậu rảo bước, một bóng hình hoàn toàn đơn độc, không dây không nối, tóc bay, ngoài kia giữa biển, giữa gió, trước cái vô biên mờ sương. Cậu lại dừng để phóng tầm mắt. Và bỗng, như do một ký ức, một thôi thúc, cậu xoay thân trên, một tay chống hông, trong một cú ngoảnh người đẹp, rời khỏi dáng đứng ban đầu, và nhìn qua vai về phía bờ. Người ngắm ở trên ấy ngồi y như ông đã từng ngồi, khi lần đầu, từ ngưỡng cửa kia ngoảnh lại, ánh nhìn xám chạng vạng ấy gặp ánh nhìn của ông. Đầu ông, tựa vào lưng ghế, chậm rãi dõi theo bước người đang đi ngoài kia; giờ nó ngẩng lên như đón lấy ánh nhìn, rồi gục xuống ngực, để mắt ông nhìn từ dưới lên, trong khi gương mặt mang vẻ buông lơi, chìm sâu, như đã đắm vào giấc ngủ say. Nhưng ông ngỡ như người dẫn hồn nhợt nhạt và đáng yêu ngoài kia mỉm cười với ông, ra hiệu cho ông; như thể cậu, rời tay khỏi hông, chỉ ra xa, lướt đi phía trước vào cái bao la đầy hứa hẹn. Và như đã bao lần, ông đứng dậy đi theo cậu.", "mann-der-tod-in-venedig:5.50": "Vài phút trôi qua trước khi người ta chạy đến giúp người đã gục nghiêng trên ghế. Người ta đưa ông về phòng. Và ngay trong ngày hôm ấy, một thế giới kính cẩn và bàng hoàng đón nhận tin ông qua đời." } }