{ "format": "LitMundi portable edition v1", "title": "Tự truyện của Frederick Douglass, một nô lệ người Mỹ", "original_title": "Narrative of the Life of Frederick Douglass, an American Slave", "work": { "title": "Narrative of the Life of Frederick Douglass, an American Slave", "author": "Frederick Douglass", "author_death_year": 1895, "first_published_year": 1845, "original_language": "en", "genre": "memoir", "description": "Frederick Douglass, born into slavery in Talbot County, Maryland, tells his own story in eleven short chapters: separated from his mother, passed between masters, taught the alphabet by a mistress and then forbidden more. Published in Boston in 1845, seven years after he reached the North, it set out what slavery did to enslaved people and to the people who held them, in plain, controlled prose. Douglass signed it with his own name, at a time when that was not safe.", "id": "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave", "translation_gap": { "status": "unverified", "notes": "Chosen for a complete, directly sourced and openly reusable Vietnamese edition. Existing Vietnamese translations, their quality and reader demand have not been comprehensively assessed; no absence or superiority claim is made." }, "visibility": "public" }, "edition": { "id": "douglass-narrative-vi-ai-2026", "work_id": "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave", "language": "vi", "title": "Tự truyện của Frederick Douglass, một nô lệ người Mỹ", "kind": "translation", "status": "published", "label": "Bản dịch tiếng Việt bằng AI · đánh giá AI v2", "content_path": "corpus/segments/douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave/douglass-narrative-vi-ai-2026.json", "source_edition_id": "douglass-narrative-en-pg23", "legacy_slugs": [], "provenance": { "citation": "Complete direct AI-generated Vietnamese translation from the identified English source edition; no existing Vietnamese text or modern relay translation was used.", "catalog_url": null, "text_url": null, "retrieved_at": "2026-11-02", "source_witness": "douglass-narrative-en-pg23" }, "rights": { "status": "cleared", "license": "CC-BY-4.0", "basis": "AI-produced Vietnamese translation generated and revised directly from the separately assessed historical original. Under the project AI-content policy, any applicable rights controlled by the publishing maintainer are offered under CC BY 4.0. No human authorship, exclusive copyright, new restriction on public-domain material or worldwide protection is asserted; original-source and third-party rights remain separate. No human creative contributors are recorded for this edition.", "jurisdictions_assessed": [ "US", "VN" ], "evidence_urls": [ "https://github.com/streamentry/LitMundi/blob/main/docs/AI-CONTENT-POLICY.md", "https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/legalcode.en", "https://www.anthropic.com/legal/commercial-terms", "https://www.anthropic.com/legal/consumer-terms", "https://www.gutenberg.org/ebooks/23", "https://www.gutenberg.org/cache/epub/23/pg23-images.html", "https://www.copyright.gov/title17/92chap3.html", "https://cov.gov.vn/quyen-tac-gia-quyen-lien-quan/thoi-han-bao-ho-quyen-tac-gia-la-bao-nhieu-nam-168808.html", "https://cov.gov.vn/tin-tuc/gioi-thieu-luat-sua-doi-bo-sung-mot-so-dieu-cua-luat-so-huu-tri-tue-nam-2025-noi-dung-quyen-tac-gia-quyen-lien-quan-168841.html" ] }, "credits": { "author": "Frederick Douglass", "translator": "LitMundi AI translation (Claude)", "editors": [], "ai_assisted": true }, "review": { "status": "ai_reviewed", "reviewers": [], "ai_reviewers": [ "litmundi-ai-literary-assessment" ], "rubric_id": "litmundi-literary-v2", "score": 8.6, "record_paths": [ "corpus/reviews/douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave/douglass-narrative-vi-ai-2026/ai-review-v2-2026-11-02.json" ], "evidence_urls": [ "https://github.com/streamentry/LitMundi/blob/main/corpus/reviews/douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave/douglass-narrative-vi-ai-2026/ai-review-v2-2026-11-02.json" ], "notes": "Complete AI literary assessment: unrounded weighted score 8.6/10, threshold 8.6. All 174 source/target passages and exact titles were reviewed after revision, with matching content hashes. Same-system drafting/assessment is disclosed; an independent-context AI pass from the same model family supplied findings, which is not human certification or model diversity. Readers may submit corrections after publication." }, "publication_policy": "litmundi-literary-v2", "generation": { "kind": "ai_generated", "tools": [ "Claude Opus 5.5 (Anthropic) — AI translation, literary revision and assessment" ], "direct_from_original": true, "human_contributors": [], "notes": "Generated and revised directly from the cited original-language source using AI. No human creative translator/editor or independent human literary approval is recorded. The assessment record discloses its model, method and limitations." } }, "structure": { "schema_version": 2, "work_id": "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave", "segment_ids": [ "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:1.1", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:1.2", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:1.3", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:1.4", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:1.5", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:1.6", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:1.7", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:1.8", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:1.9", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:1.10", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:1.11", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:2.1", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:2.2", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:2.3", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:2.4", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:2.5", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:2.6", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:2.7", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:2.8", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:2.9", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:2.10", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:2.11", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:2.12", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:2.13", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:3.1", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:3.2", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:3.3", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:3.4", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:3.5", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:3.6", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:3.7", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:4.1", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:4.2", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:4.3", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:4.4", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:4.5", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:4.6", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:4.7", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:4.8", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:4.9", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:4.10", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:4.11", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:5.1", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:5.2", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:5.3", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:5.4", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:5.5", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:5.6", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:5.7", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:5.8", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:5.9", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:5.10", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:5.11", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:5.12", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:5.13", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:6.1", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:6.2", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:6.3", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:6.4", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:6.5", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:7.1", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:7.2", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:7.3", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:7.4", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:7.5", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:7.6", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:7.7", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:7.8", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:7.9", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:8.1", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:8.2", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:8.3", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:8.4", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:8.5", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:8.6", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:8.7", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:8.8", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:8.9", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:8.10", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:8.11", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:8.12", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:9.1", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:9.2", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:9.3", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:9.4", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:9.5", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:9.6", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:9.7", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:10.1", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:10.2", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:10.3", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:10.4", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:10.5", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:10.6", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:10.7", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:10.8", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:10.9", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:10.10", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:10.11", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:10.12", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:10.13", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:10.14", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:10.15", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:10.16", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:10.17", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:10.18", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:10.19", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:10.20", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:10.21", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:10.22", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:10.23", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:10.24", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:10.25", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:10.26", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:10.27", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:10.28", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:10.29", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:10.30", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:10.31", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:10.32", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:10.33", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:10.34", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:10.35", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:10.36", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:10.37", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:10.38", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:10.39", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:10.40", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:10.41", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:10.42", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:10.43", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:10.44", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:10.45", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:10.46", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:10.47", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:10.48", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:10.49", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:10.50", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:10.51", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:11.1", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:11.2", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:11.3", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:11.4", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:11.5", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:11.6", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:11.7", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:11.8", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:11.9", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:11.10", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:11.11", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:11.12", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:11.13", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:11.14", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:11.15", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:11.16", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:11.17", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:11.18", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:11.19", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:11.20", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:11.21", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:11.22", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:11.23", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:12.1", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:12.2", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:12.3", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:12.4", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:12.5", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:12.6", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:12.7", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:12.8", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:12.9", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:12.10", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:12.11", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:12.12" ], "deprecated_ids": {}, "notes": "Canonical units follow every paragraph, quoted letter and verse block of Douglass’s own text in the selected electronic witness. Sections 1–11 are Chapters I–XI, each beginning with its chapter heading as its own unit; section 12 is the Appendix. William Lloyd Garrison’s Preface and Wendell Phillips’s letter, which are by other authors, and the title page and the closing ‘THE END’ are excluded. Passage IDs are immutable and may not be reassigned." }, "canonical_url": "https://streamentry.github.io/LitMundi/vi/read/douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave/douglass-narrative-vi-ai-2026/", "source": { "edition_id": "douglass-narrative-en-pg23", "title": "Narrative of the Life of Frederick Douglass, an American Slave", "language": "en", "canonical_url": "https://streamentry.github.io/LitMundi/en/read/douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave/douglass-narrative-en-pg23/", "citation": "Frederick Douglass, Narrative of the Life of Frederick Douglass, an American Slave. Written by Himself (Boston: Anti-Slavery Office, 1845). Project Gutenberg #23.", "text_url": "https://www.gutenberg.org/cache/epub/23/pg23-images.html", "catalog_url": "https://www.gutenberg.org/ebooks/23", "source_witness": "Chapters I–XI and the Appendix of Project Gutenberg #23. No claim of a newly inspected printed copy.", "retrieved_at": "2026-11-04" }, "content_sha256": "35e7fa009fa4a3d3d8d448bcc715e15db6cde5a302475a0782be0ad7abe7aed4", "original_source_sha256": "1009d7603eaeea8702dfb17f564af156b58fff2a2262a33143bc495bcb99a441", "source_content_sha256": "35e7fa009fa4a3d3d8d448bcc715e15db6cde5a302475a0782be0ad7abe7aed4", "segments": { "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:1.1": "CHƯƠNG I", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:1.2": "Tôi sinh ra ở Tuckahoe, gần Hillsborough, cách Easton chừng mười hai dặm, thuộc quận Talbot, bang Maryland. Tôi không biết chính xác tuổi mình, vì chưa từng thấy một văn bản xác thực nào ghi lại điều đó. Phần lớn nô lệ biết về tuổi mình ít chẳng khác gì loài ngựa biết về tuổi chúng, và theo chỗ tôi hiểu, hầu hết các ông chủ đều muốn giữ nô lệ của mình trong tình trạng mù mờ như thế. Tôi không nhớ đã từng gặp một nô lệ nào nói được ngày sinh của mình. Họ hiếm khi nhớ gần hơn mức “mùa gieo hạt”, “mùa gặt”, “mùa anh đào”, “mùa xuân” hay “mùa thu”. Không biết tuổi mình là nỗi buồn của tôi ngay từ thuở nhỏ. Những đứa trẻ da trắng nói được tuổi của chúng. Còn tôi không hiểu vì sao mình lại phải bị tước đi cái quyền ấy. Tôi không được phép hỏi ông chủ về chuyện này. Ông coi mọi câu hỏi như thế của một nô lệ là không phải lẽ và xấc xược, là bằng chứng của một tinh thần bất yên. Theo ước tính gần đúng nhất của tôi, hiện nay tôi khoảng hai mươi bảy, hai mươi tám tuổi. Tôi suy ra như vậy vì có lần, vào năm 1835, tôi nghe ông chủ nói rằng tôi chừng mười bảy tuổi.", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:1.3": "Mẹ tôi tên là Harriet Bailey. Bà là con gái của Isaac và Betsey Bailey, cả hai đều là người da màu, và da khá sẫm. Mẹ tôi sẫm da hơn cả bà ngoại lẫn ông ngoại tôi.", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:1.4": "Cha tôi là một người da trắng. Tất cả những ai tôi từng nghe nói về gốc gác của mình đều thừa nhận điều đó. Người ta cũng thì thầm rằng cha tôi chính là ông chủ của tôi; nhưng điều ấy có đúng hay không thì tôi không biết; mọi phương tiện để biết đều bị giấu khỏi tôi. Mẹ con tôi bị chia lìa khi tôi còn là đứa bé thơ, trước cả khi tôi biết bà là mẹ mình. Ở vùng Maryland mà tôi đã trốn khỏi, có một tục lệ phổ biến là tách con khỏi mẹ từ rất sớm. Thường thì chưa đầy mười hai tháng tuổi, đứa trẻ đã bị đưa mẹ đi, mẹ nó bị cho thuê làm việc ở một trang trại cách xa khá nhiều, còn đứa trẻ được giao cho một bà lão đã quá già để làm việc đồng áng chăm nom. Người ta làm việc chia lìa ấy nhằm mục đích gì thì tôi không biết, trừ phi là để ngăn tình cảm của đứa trẻ đối với mẹ nảy nở, và để làm cùn mòn, tiêu diệt tình cảm tự nhiên của người mẹ đối với con. Kết quả tất yếu là như vậy.", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:1.5": "Tôi chưa bao giờ gặp mẹ, theo nghĩa là biết bà là mẹ mình, quá bốn hay năm lần trong đời; và lần nào cũng rất ngắn ngủi, lại vào ban đêm. Bà bị một ông Stewart thuê, nhà ông cách nhà tôi khoảng mười hai dặm. Bà đến thăm tôi vào ban đêm, đi bộ suốt quãng đường sau khi làm xong việc cả ngày. Bà là người làm ngoài đồng, và hình phạt cho việc không có mặt ngoài đồng lúc mặt trời mọc là một trận đòn, trừ phi nô lệ được chủ của mình cho phép riêng—một sự cho phép mà họ hiếm khi có được, và chính sự cho phép ấy đem lại cho kẻ ban nó cái danh đáng tự hào là ông chủ tử tế. Tôi không nhớ đã từng thấy mẹ mình dưới ánh sáng ban ngày. Bà ở bên tôi vào ban đêm. Bà nằm xuống cạnh tôi, dỗ tôi ngủ, nhưng rất lâu trước khi tôi tỉnh dậy thì bà đã đi mất. Giữa mẹ con tôi gần như không có chuyện trò gì. Cái chết chẳng bao lâu đã chấm dứt chút ít ỏi mà mẹ con tôi có thể có, và cùng với nó, chấm dứt những nhọc nhằn đau khổ của bà. Bà mất khi tôi lên bảy, ở một trong những trang trại của ông chủ tôi, gần Lee’s Mill. Tôi không được phép có mặt lúc bà ốm, lúc bà qua đời, hay lúc bà được chôn cất. Bà đã đi từ lâu trước khi tôi biết bất cứ điều gì. Vì chưa bao giờ được hưởng bao nhiêu sự có mặt êm dịu của bà, sự chăm sóc dịu dàng và âu lo của bà, tôi đón nhận tin bà mất với những cảm xúc gần giống như điều tôi hẳn sẽ cảm thấy trước cái chết của một người xa lạ.", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:1.6": "Bị gọi đi đột ngột như thế, bà để lại tôi mà không cho tôi một chút dấu hiệu nào về việc cha tôi là ai. Lời thì thầm rằng ông chủ là cha tôi có thể đúng, có thể không; mà đúng hay sai, nó cũng chẳng mấy quan trọng đối với mục đích của tôi, khi sự thật vẫn đứng đó, với tất cả sự ghê tởm lộ liễu của nó: bọn chủ nô đã ban hành và lấy luật pháp xác lập rằng con của phụ nữ nô lệ trong mọi trường hợp đều theo thân phận của mẹ; và việc ấy rõ ràng được làm ra để phục vụ dục vọng của chúng, để biến sự thỏa mãn những ham muốn xấu xa thành thứ vừa sinh lợi vừa mang lại khoái lạc; vì nhờ sự sắp đặt xảo quyệt này, người chủ nô, trong không ít trường hợp, giữ với nô lệ của mình cùng lúc hai mối quan hệ: chủ và cha.", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:1.7": "Tôi biết những trường hợp như thế; và đáng chú ý là những nô lệ ấy bao giờ cũng chịu khổ cực hơn, phải đương đầu với nhiều điều hơn những người khác. Trước hết, họ là điều xúc phạm thường trực đối với bà chủ. Bà luôn sẵn lòng bắt lỗi họ; họ hiếm khi làm được điều gì vừa ý bà; bà chẳng bao giờ hài lòng hơn khi thấy họ dưới roi vọt, nhất là khi bà ngờ chồng mình dành cho những đứa con lai của ông những ưu ái mà ông không dành cho những nô lệ da đen. Người chủ thường bị buộc phải bán loại nô lệ này đi, vì nể tình cảm của bà vợ da trắng; và dù hành động ấy có thể khiến người ta thấy tàn nhẫn đến đâu, rằng một người đàn ông bán chính con mình cho bọn buôn thịt người, thì đó thường lại là mệnh lệnh của lòng nhân đạo; vì nếu không làm vậy, ông không những phải tự tay quất chúng, mà còn phải đứng nhìn một đứa con trai da trắng trói anh em mình, chỉ sẫm da hơn nó vài sắc độ, và vung ngọn roi đẫm máu lên tấm lưng trần của người ấy; và nếu ông thốt ra một lời không tán thành, thì nó bị gán cho là thiên vị con cái, và chỉ làm cho điều tồi tệ thêm tồi tệ, cả với ông lẫn với người nô lệ mà ông muốn che chở và bênh vực.", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:1.8": "Mỗi năm lại sinh ra vô số nô lệ thuộc loại này. Hẳn là do biết sự thật ấy mà một chính khách lớn ở miền Nam đã tiên đoán chế độ nô lệ sẽ sụp đổ theo những quy luật tất yếu của dân số. Lời tiên đoán ấy có ứng nghiệm hay không, thì rõ ràng vẫn là: ở miền Nam đang mọc lên một lớp người đang bị giữ làm nô lệ mà trông rất khác những người ban đầu bị đưa từ châu Phi đến đất nước này; và nếu sự gia tăng của họ không đem lại điều tốt nào khác, thì ít nhất nó cũng làm tiêu tan sức nặng của lập luận rằng Thiên Chúa đã nguyền rủa Ham, và vì thế chế độ nô lệ Mỹ là chính đáng. Nếu chỉ hậu duệ trực hệ của Ham mới bị đặt vào kiếp nô lệ theo Kinh Thánh, thì chắc chắn chế độ nô lệ ở miền Nam chẳng bao lâu sẽ trở nên trái Kinh Thánh; vì hằng năm hàng nghìn người ra đời mà, như tôi, mang ơn sự tồn tại của mình ở những người cha da trắng, và những người cha ấy thường nhất lại chính là chủ của họ.", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:1.9": "Tôi đã có hai ông chủ. Ông chủ đầu tiên của tôi tên là Anthony. Tôi không nhớ tên riêng của ông. Người ta thường gọi ông là thuyền trưởng Anthony—một danh hiệu mà tôi đoán ông có được nhờ lái một chiếc thuyền trên vịnh Chesapeake. Ông không được coi là một chủ nô giàu. Ông có hai hay ba trang trại và chừng ba mươi nô lệ. Các trang trại và nô lệ của ông do một quản đốc trông coi. Tên quản đốc là Plummer. Ông Plummer là một kẻ nghiện rượu khốn khổ, một kẻ chửi thề tục tĩu và một con quái vật man rợ. Hắn lúc nào cũng mang theo một chiếc roi da bò và một cây gậy nặng. Tôi từng thấy hắn chém và rạch đầu những người phụ nữ một cách ghê rợn đến mức chính ông chủ cũng nổi giận trước sự tàn bạo của hắn, và dọa sẽ quất hắn nếu hắn không biết giữ mình. Tuy vậy, ông chủ không phải là một chủ nô nhân đạo. Phải có sự dã man phi thường của một quản đốc mới làm ông động lòng. Ông là một kẻ tàn nhẫn, chai sạn vì cả đời làm chủ nô. Có lúc ông dường như tìm thấy khoái cảm lớn trong việc quất một nô lệ. Tôi đã nhiều lần bị đánh thức vào lúc rạng đông bởi những tiếng thét xé lòng của một người dì ruột của tôi, người mà ông thường trói vào một cái xà nhà rồi quất lên tấm lưng trần cho đến khi bà thực sự đẫm máu. Không lời nói, không nước mắt, không lời cầu xin nào của nạn nhân đẫm máu ấy dường như lay chuyển được trái tim sắt đá của ông khỏi mục đích đẫm máu. Bà càng thét to, ông càng quất mạnh; và chỗ nào máu chảy nhanh nhất, chỗ ấy ông quất lâu nhất. Ông quất để bà thét lên, và quất để bà im đi; và mãi đến khi kiệt sức, ông mới thôi vung chiếc roi da bò vón đầy máu. Tôi nhớ lần đầu tiên tôi chứng kiến cảnh tượng khủng khiếp này. Khi ấy tôi còn rất nhỏ, nhưng tôi nhớ rõ. Tôi sẽ không bao giờ quên chừng nào tôi còn nhớ được bất cứ điều gì. Đó là lần đầu tiên trong một chuỗi dài những hành vi tàn bạo như thế mà tôi bị định sẵn phải chứng kiến và dự phần. Nó giáng vào tôi với sức mạnh kinh hoàng. Đó là cánh cổng nhuốm máu, lối vào địa ngục của chế độ nô lệ, mà tôi sắp bước qua. Đó là một cảnh tượng khủng khiếp nhất. Tôi ước gì mình có thể đặt lên giấy những cảm xúc của tôi khi nhìn thấy nó.", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:1.10": "Việc ấy xảy ra ngay sau khi tôi đến sống với ông chủ cũ, trong hoàn cảnh như sau. Một đêm, dì Hester ra ngoài—đi đâu hay vì việc gì tôi không biết—và tình cờ vắng mặt vào lúc ông chủ muốn bà có mặt. Ông đã cấm bà ra ngoài vào buổi tối, và cảnh báo rằng bà không bao giờ được để ông bắt gặp mình ở cùng một chàng trai trẻ thuộc quyền đại tá Lloyd đang ngỏ ý với bà. Tên chàng trai ấy là Ned Roberts, thường gọi là Ned của Lloyd. Vì sao ông chủ lại giữ bà kỹ như vậy, có thể yên tâm để người ta tự đoán. Bà là một phụ nữ có dáng vóc cao quý, thân hình cân đối duyên dáng, về nhan sắc, trong số phụ nữ da màu hay da trắng quanh vùng chúng tôi, hiếm người sánh bằng, càng hiếm người vượt được bà.", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:1.11": "Dì Hester không những đã trái lệnh ông khi ra ngoài, mà còn bị bắt gặp ở cùng Ned của Lloyd; theo những gì ông nói trong lúc quất bà, tôi thấy chính điều đó mới là tội chính. Nếu ông là một người đạo đức trong sạch, người ta có thể nghĩ ông muốn bảo vệ sự trong trắng của dì tôi; nhưng những ai biết ông sẽ không ngờ ông có đức tính nào như vậy. Trước khi bắt đầu quất dì Hester, ông đưa bà vào bếp, lột áo bà từ cổ xuống thắt lưng, để cổ, vai và lưng bà hoàn toàn trần trụi. Rồi ông bảo bà bắt chéo hai tay, đồng thời gọi bà là con đ—- ch——t. Sau khi bà bắt chéo tay, ông trói chúng bằng một sợi dây thừng chắc, dẫn bà tới một cái ghế đẩu dưới một cái móc lớn gắn vào xà nhà, được đóng sẵn cho mục đích ấy. Ông bắt bà đứng lên ghế, rồi buộc hai tay bà vào móc. Lúc này bà đã ở đúng vị trí cho ý đồ quỷ quái của ông. Hai cánh tay bà bị kéo thẳng hết cỡ lên cao, đến nỗi bà chỉ đứng được bằng mũi chân. Rồi ông nói với bà: “Này, con đ—- ch——t, ta sẽ dạy mày cách trái lệnh ta!”; và sau khi xắn tay áo, ông bắt đầu giáng chiếc roi da bò nặng nề xuống, chẳng bao lâu máu đỏ tươi nóng hổi (giữa những tiếng thét xé lòng của bà và những lời chửi thề ghê tởm của ông) đã nhỏ giọt xuống sàn. Tôi khiếp sợ và kinh hoàng trước cảnh ấy đến nỗi trốn vào một cái tủ, và không dám bước ra cho đến rất lâu sau khi việc đẫm máu kết thúc. Tôi tưởng lượt tiếp theo sẽ là của mình. Tất cả đều mới mẻ với tôi. Trước đó tôi chưa từng thấy điều gì như thế. Tôi luôn sống với bà ngoại ở rìa đồn điền, nơi bà được giao nuôi con cho những người phụ nữ trẻ hơn. Vì thế, cho đến lúc ấy, tôi vẫn ở ngoài tầm những cảnh đẫm máu thường diễn ra trên đồn điền.", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:2.1": "CHƯƠNG II", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:2.2": "Gia đình ông chủ tôi gồm hai con trai, Andrew và Richard; một con gái, Lucretia, và chồng bà, thuyền trưởng Thomas Auld. Họ sống chung một nhà, trên đồn điền chính của đại tá Edward Lloyd. Ông chủ tôi là thư ký kiêm tổng quản của đại tá Lloyd. Ông là người có thể gọi là quản đốc của các quản đốc. Tôi đã trải qua hai năm thơ ấu trên đồn điền này, trong gia đình ông chủ cũ. Chính ở đây tôi đã chứng kiến việc đẫm máu được ghi lại trong chương một; và vì tôi nhận những cảm nhận đầu tiên về chế độ nô lệ trên đồn điền này, tôi sẽ mô tả đôi chút về nó, và về chế độ nô lệ như nó tồn tại ở đó. Đồn điền nằm cách Easton khoảng mười hai dặm về phía bắc, trong quận Talbot, trên bờ sông Miles. Sản phẩm chính là thuốc lá, ngô và lúa mì. Chúng được trồng dồi dào đến mức, với sản vật của đồn điền này và các trang trại khác của ông, ông có thể giữ một chiếc thuyền buồm lớn hầu như làm việc không ngừng để chở chúng ra chợ ở Baltimore. Chiếc thuyền ấy tên là Sally Lloyd, để vinh danh một trong những người con gái của đại tá. Con rể ông chủ tôi, thuyền trưởng Auld, là người chỉ huy con tàu; các thủy thủ còn lại là nô lệ của chính đại tá. Tên họ là Peter, Isaac, Rich và Jake. Những người này được các nô lệ khác kính trọng rất mực, và bị coi là những kẻ có đặc quyền của đồn điền; vì đối với nô lệ, được phép đến Baltimore không phải là chuyện nhỏ.", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:2.3": "Đại tá Lloyd giữ từ ba đến bốn trăm nô lệ trên đồn điền chính, và còn sở hữu rất nhiều nô lệ khác ở các trang trại lân cận thuộc về ông. Các trang trại gần đồn điền chính nhất có tên là Wye Town và New Design. “Wye Town” do một người tên Noah Willis làm quản đốc. New Design do một ông Townsend làm quản đốc. Các quản đốc của hai trang trại ấy, và của tất cả các trang trại còn lại, tổng cộng hơn hai mươi, nhận lời khuyên và chỉ đạo từ những người quản lý ở đồn điền chính. Đây là trung tâm công việc của cả vùng. Đây là trụ sở chính quyền của cả hai mươi trang trại. Mọi tranh chấp giữa các quản đốc đều được giải quyết ở đây. Nếu một nô lệ bị kết án vì trọng tội nào đó, trở nên không thể trị, hoặc tỏ ý quyết tâm bỏ trốn, thì lập tức bị đưa tới đây, bị quất nặng, bị đưa lên thuyền buồm, chở đến Baltimore, và bán cho Austin Woolfolk hay một lái buôn nô lệ nào khác, để làm gương cho những nô lệ còn lại.", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:2.4": "Cũng ở đây, nô lệ của tất cả các trang trại khác nhận phần lương thực hằng tháng và quần áo hằng năm. Nô lệ nam và nữ nhận làm phần lương thực hằng tháng tám pao thịt lợn, hoặc lượng cá tương đương, và một giạ bột ngô. Quần áo hằng năm của họ gồm hai chiếc áo sơ mi vải lanh thô, một chiếc quần vải lanh giống như áo, một chiếc áo khoác, một chiếc quần mùa đông may bằng thứ vải thô dành cho người da đen, một đôi tất và một đôi giày; cả bộ cộng lại không thể tốn quá bảy đô-la. Phần của trẻ em nô lệ được đưa cho mẹ chúng, hoặc cho những bà lão trông nom chúng. Những đứa trẻ chưa làm được việc đồng áng không được phát giày, tất, áo khoác hay quần; quần áo của chúng chỉ là hai chiếc áo sơ mi vải lanh thô mỗi năm. Khi những chiếc này hỏng, chúng ở trần cho đến ngày phát lương thực tiếp theo. Quanh năm có thể thấy những đứa trẻ từ bảy đến mười tuổi, cả trai lẫn gái, gần như trần truồng.", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:2.5": "Nô lệ không được phát giường, trừ phi coi một tấm chăn thô là giường, mà cũng chỉ đàn ông và đàn bà mới có. Tuy nhiên, điều này không bị coi là một thiếu thốn lớn. Họ gặp ít khó khăn vì thiếu giường hơn là vì thiếu thời gian ngủ; vì khi công việc ngoài đồng trong ngày xong, phần đông họ còn phải giặt giũ, vá víu, nấu nướng, mà lại hầu như chẳng có phương tiện thông thường nào để làm những việc ấy, nên rất nhiều giờ ngủ của họ bị tiêu vào việc chuẩn bị cho công việc ngoài đồng của ngày hôm sau; và khi xong việc ấy, già trẻ, nam nữ, có vợ chồng hay chưa, đều ngã xuống cạnh nhau trên một chiếc giường chung—cái sàn lạnh và ẩm—mỗi người đắp tấm chăn khốn khổ của mình; và họ ngủ ở đấy cho đến khi tiếng tù và của người đốc công gọi họ ra đồng. Nghe tiếng ấy, mọi người phải trỗi dậy và lên đường ra đồng. Không được chần chừ; ai nấy phải có mặt đúng chỗ; và khốn thay kẻ nào không nghe thấy tiếng gọi buổi sáng ra đồng; vì nếu không được đánh thức bằng thính giác, họ sẽ được đánh thức bằng xúc giác: không tuổi tác hay giới tính nào được nương tay. Ông Severe, người quản đốc, thường đứng ở cửa khu nhà ở, tay cầm một cây gậy hickory lớn và chiếc roi da bò nặng, sẵn sàng quất bất cứ ai không may không nghe thấy, hoặc vì lý do nào khác mà không kịp sẵn sàng lên đường ra đồng khi nghe tiếng tù và.", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:2.6": "Ông Severe quả đúng người đúng tên: ông là một kẻ tàn nhẫn. Tôi đã thấy ông quất một người phụ nữ khiến máu chảy suốt nửa giờ liền; và ngay giữa những đứa con đang khóc, van xin cho mẹ chúng được thả. Ông dường như lấy làm khoái khi phô bày sự man rợ ma quỷ của mình. Thêm vào sự tàn nhẫn, ông còn là kẻ chửi thề tục tĩu. Nghe ông nói thôi cũng đủ làm một người bình thường lạnh máu và dựng tóc gáy. Hiếm có một câu nào thoát khỏi miệng ông mà không bắt đầu hoặc kết thúc bằng một lời chửi thề ghê tởm nào đó. Ngoài đồng là nơi để chứng kiến sự tàn nhẫn và tục tĩu của ông. Sự có mặt của ông biến nó thành cánh đồng của máu và của lời lộng ngôn báng bổ. Từ lúc mặt trời mọc đến lúc lặn, ông chửi bới, gầm thét, chém và rạch giữa đám nô lệ ngoài đồng bằng cách đáng sợ nhất. Sự nghiệp của ông ngắn ngủi. Ông chết rất sớm sau khi tôi đến chỗ đại tá Lloyd; và ông chết đúng như đã sống, vừa rên hấp hối vừa tuôn ra những lời nguyền cay độc và những lời chửi thề ghê tởm. Cái chết của ông được nô lệ coi là kết quả của một sự quan phòng nhân từ.", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:2.7": "Chỗ của ông Severe được một ông Hopkins thay. Ông là người rất khác. Ông ít tàn nhẫn hơn, ít chửi thề hơn và ồn ào ít hơn ông Severe. Đường lối của ông không có đặc điểm là những màn phô trương tàn nhẫn phi thường. Ông có quất, nhưng dường như không lấy đó làm vui. Nô lệ gọi ông là một quản đốc tốt.", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:2.8": "Đồn điền chính của đại tá Lloyd mang dáng dấp một ngôi làng quê. Mọi công việc thủ công cho tất cả các trang trại đều được làm ở đây. Việc đóng và sửa giày, rèn, đóng xe, đóng thùng, dệt vải và xay ngũ cốc đều do nô lệ trên đồn điền chính làm. Cả nơi này mang dáng vẻ ngăn nắp, tháo vát rất khác các trang trại lân cận. Số lượng nhà cửa cũng góp phần làm nó hơn hẳn các trang trại kế bên. Nô lệ gọi nó là Trang trại Nhà Lớn. Ít đặc ân nào được nô lệ ở các trang trại xa đánh giá cao hơn việc được chọn đi làm việc vặt đến Trang trại Nhà Lớn. Nó gắn trong tâm trí họ với sự vĩ đại. Một nghị sĩ cũng không thể tự hào hơn về việc được bầu vào ghế trong Quốc hội Mỹ so với niềm tự hào của một nô lệ ở trang trại xa khi được chọn đi làm việc vặt đến Trang trại Nhà Lớn. Họ coi đó là bằng chứng của sự tin tưởng lớn mà các quản đốc đặt vào họ; và chính vì thế, cũng như vì họ luôn khao khát được ra khỏi đồng ruộng, thoát khỏi chiếc roi của người đốc công, nên họ xem đó là một đặc ân cao, đáng để sống cẩn trọng mà giành lấy. Người nào được vinh dự này thường xuyên nhất thì được gọi là gã khôn ngoan và đáng tin cậy nhất. Những kẻ cạnh tranh chức vụ này cố gắng chiều lòng quản đốc cần mẫn y như những kẻ săn chức vụ trong các đảng chính trị cố chiều lòng và lừa gạt dân chúng. Những nét tính cách ấy có thể thấy ở nô lệ của đại tá Lloyd, cũng như thấy ở những người nô lệ của các đảng chính trị.", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:2.9": "Những nô lệ được chọn đến Trang trại Nhà Lớn lấy phần lương thực hằng tháng cho mình và cho các bạn nô lệ thì đặc biệt hăng hái. Trên đường đi, họ làm cho khu rừng già rậm rạp vang dội hàng dặm quanh bằng những bài hát hoang dại, bộc lộ cùng một lúc niềm vui cao nhất và nỗi buồn sâu nhất. Họ vừa đi vừa sáng tác và hát, không để ý đến nhịp hay điệu. Ý nghĩ nào nảy ra thì thốt ra—nếu không bằng lời thì bằng âm thanh;—và âm thanh cũng thường như lời. Đôi khi họ hát tình cảm bi thương nhất bằng giọng say sưa nhất, và tình cảm say sưa nhất bằng giọng bi thương nhất. Trong tất cả các bài hát, họ đều tìm cách đan vào đôi điều về Trang trại Nhà Lớn. Họ làm vậy nhất là lúc rời nhà. Khi ấy họ hát, đầy hân hoan, những lời sau đây:—", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:2.10": "“Tôi đang đi đến Trang trại Nhà Lớn!\nÔ, vâng! Ô, vâng! Ô!”", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:2.11": "Họ hát đó như một điệp khúc cho những lời mà với nhiều người có vẻ chỉ là thứ tiếng vô nghĩa, nhưng đối với chính họ thì lại đầy ý nghĩa. Đôi khi tôi nghĩ rằng chỉ riêng việc nghe những bài hát ấy cũng có thể khắc sâu vào tâm trí một số người bản chất kinh khủng của chế độ nô lệ hơn là đọc cả những tập triết học về đề tài này.", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:2.12": "Khi còn là nô lệ, tôi không hiểu ý nghĩa sâu xa của những bài hát thô sơ và tưởng chừng rời rạc ấy. Tôi ở ngay trong vòng tròn; nên tôi không thấy và không nghe như những người đứng ngoài có thể thấy và nghe. Chúng kể một câu chuyện thống khổ mà khi đó hoàn toàn vượt quá trí hiểu non nớt của tôi; đó là những âm điệu lớn, dài và sâu; chúng thở ra lời cầu nguyện và lời than thở của những tâm hồn sôi sục nỗi đau cay đắng nhất. Mỗi âm điệu là một lời chứng chống lại chế độ nô lệ, và một lời cầu nguyện lên Thiên Chúa xin được giải thoát khỏi xiềng xích. Nghe những âm điệu hoang dại ấy luôn làm tinh thần tôi chùng xuống, và làm tôi đầy nỗi buồn không sao tả xiết. Tôi thường thấy mình rơi lệ khi nghe chúng. Chỉ nhớ lại những bài hát ấy, ngay cả bây giờ, cũng làm tôi đau; và trong lúc viết những dòng này, một biểu hiện của xúc cảm đã lăn xuống má tôi. Tôi lần ra từ những bài hát ấy mối nhận thức mờ mịt đầu tiên của mình về bản chất tước đoạt nhân tính của chế độ nô lệ. Tôi không bao giờ gạt bỏ được nhận thức ấy. Những bài hát ấy vẫn theo tôi, để làm sâu thêm lòng căm ghét chế độ nô lệ của tôi, và làm nồng thêm lòng cảm thông của tôi với anh em bị xiềng xích. Nếu ai muốn thấm thía tác động giết chết tâm hồn của chế độ nô lệ, hãy đến đồn điền của đại tá Lloyd, và vào ngày phát lương thực, hãy đứng giữa rừng thông sâu, và ở đó hãy để người ấy, trong im lặng, phân tích những âm thanh sẽ đi qua các gian phòng của tâm hồn mình,—và nếu người ấy không bị lay động, thì chỉ là vì “trong trái tim chai đá của y chẳng còn chút thịt”.", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:2.13": "Từ khi đến miền Bắc, tôi nhiều lần hoàn toàn kinh ngạc khi thấy có người nói về tiếng hát của nô lệ như bằng chứng của sự bằng lòng và hạnh phúc. Không thể hình dung sai lầm nào lớn hơn. Nô lệ hát nhiều nhất khi họ bất hạnh nhất. Bài hát của nô lệ biểu đạt nỗi buồn trong lòng anh ta; và anh ta được nhẹ nhõm nhờ chúng chỉ như một trái tim đau nhức được nhẹ nhõm nhờ nước mắt. Ít nhất, kinh nghiệm của tôi là vậy. Tôi thường hát để át nỗi buồn, nhưng hiếm khi để biểu lộ niềm hạnh phúc. Khóc vì vui và hát vì vui đều hiếm đối với tôi khi tôi còn trong hàm của chế độ nô lệ. Tiếng hát của một người bị bỏ lại trên đảo hoang cũng có thể được coi là bằng chứng của sự bằng lòng và hạnh phúc, chẳng khác gì tiếng hát của nô lệ; bài hát của người này cũng như người kia đều xuất phát từ cùng một cảm xúc.", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:3.1": "CHƯƠNG III", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:3.2": "Đại tá Lloyd có một khu vườn rộng, được chăm sóc tinh tế, hầu như luôn đủ việc cho bốn người đàn ông, ngoài người làm vườn chính, (ông M’Durmond.) Khu vườn này có lẽ là điểm thu hút lớn nhất của nơi ấy. Vào những tháng hè, người ta từ xa gần đổ đến—từ Baltimore, Easton và Annapolis—để ngắm nó. Vườn có đủ thứ trái cây, từ táo cứng cáp của miền Bắc đến cam mong manh của miền Nam. Khu vườn này không phải là nguồn rắc rối nhỏ nhất trên đồn điền. Trái ngon của nó là một cám dỗ lớn đối với bầy trẻ con đói khát, cũng như các nô lệ lớn tuổi của đại tá, trong đó ít ai có đức hạnh hay có thói xấu để cưỡng lại. Mùa hè hầu như ngày nào cũng có nô lệ phải chịu roi vì ăn cắp trái cây. Đại tá phải dùng đủ mọi mưu mẹo để giữ nô lệ ở ngoài vườn. Mưu cuối cùng và thành công nhất là bôi nhựa đường quanh khắp hàng rào; từ đó, nếu một nô lệ bị bắt gặp có dính nhựa đường trên người, thì đó được coi là bằng chứng đủ rằng người ấy đã vào vườn, hoặc đã cố vào. Dù trường hợp nào, anh ta cũng bị người làm vườn chính quất nặng. Kế hoạch này hiệu quả; nô lệ trở nên sợ nhựa đường cũng như sợ roi. Họ dường như nhận ra rằng không thể chạm vào nhựa đường mà không bị nhơ bẩn.", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:3.3": "Đại tá cũng nuôi một đội xe ngựa lộng lẫy. Chuồng ngựa và nhà xe của ông trông chẳng khác một số chuồng cho thuê ngựa lớn trong các thành phố của chúng ta. Ngựa của ông có dáng đẹp nhất và dòng máu cao quý nhất. Nhà xe chứa ba cỗ xe ngựa kéo lộng lẫy, ba bốn cỗ xe độc mã, cùng những cỗ dearborn và barouche đúng mốt nhất.", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:3.4": "Cơ ngơi này do hai nô lệ trông nom—Barney già và Barney trẻ—hai cha con. Chăm sóc cơ ngơi này là công việc duy nhất của họ. Nhưng đó tuyệt nhiên không phải việc dễ; vì không điều gì khiến đại tá Lloyd khắt khe hơn việc chăm sóc ngựa của ông. Chút sơ suất nhỏ nhất với chúng là không thể tha thứ, và bị trút lên những người được giao trông nom chúng bằng hình phạt nặng nhất; không lời bào chữa nào che chở được họ, nếu đại tá chỉ nghi ngờ có điều gì thiếu chu đáo với ngựa của ông—một sự nghi ngờ ông thường xuyên buông theo, và khiến công việc của Barney già và Barney trẻ cực kỳ gian nan. Họ không bao giờ biết khi nào mình an toàn khỏi bị phạt. Họ thường bị quất khi ít đáng bị nhất, và thoát đòn khi đáng bị nhất. Mọi sự tùy thuộc vào dáng vẻ của những con ngựa và tâm trạng của chính đại tá Lloyd khi ngựa được dắt đến cho ông dùng. Nếu một con ngựa chạy không đủ nhanh, hoặc không ngẩng đầu đủ cao, thì đó là do lỗi của người trông nom nó. Thật đau lòng khi đứng gần cửa chuồng và nghe những lời phàn nàn đủ kiểu chống lại người trông ngựa lúc một con ngựa được dắt ra dùng. “Con ngựa này không được chăm sóc đàng hoàng. Nó chưa được chà xát và chải lông đủ, hoặc chưa được cho ăn đúng cách; thức ăn của nó quá ướt hay quá khô; nó được cho ăn quá sớm hay quá muộn; nó quá nóng hay quá lạnh; nó có quá nhiều cỏ khô mà không đủ ngũ cốc; hoặc quá nhiều ngũ cốc mà không đủ cỏ khô; thay vì Barney già tự chăm con ngựa, ông ta đã rất không đúng mà giao nó cho con trai.” Trước tất cả những lời phàn nàn này, dù bất công đến đâu, nô lệ không được đáp lại một lời. Đại tá Lloyd không chịu nổi bất cứ sự cãi lại nào của nô lệ. Khi ông nói, nô lệ phải đứng, nghe và run rẩy; và đúng là như thế theo nghĩa đen. Tôi đã thấy đại tá Lloyd bắt Barney già, một người ngoài năm mươi, gần sáu mươi tuổi, bỏ mũ lộ cái đầu hói, quỳ xuống nền đất lạnh ẩm, và nhận trên đôi vai trần mòn mỏi vì lao nhọc hơn ba mươi roi một lượt. Đại tá Lloyd có ba con trai—Edward, Murray và Daniel,—và ba con rể, ông Winder, ông Nicholson và ông Lowndes. Tất cả đều sống ở Trang trại Nhà Lớn, và hưởng cái thú xa hoa là quất người hầu bất cứ lúc nào họ muốn, từ Barney già cho đến William Wilkes, người đánh xe. Tôi đã thấy Winder bắt một người hầu trong nhà đứng cách xa mình một khoảng vừa tầm để đầu roi chạm tới, và mỗi cú quất lại nổi lên những vệt hằn lớn trên lưng anh ta.", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:3.5": "Mô tả của cải của đại tá Lloyd gần như ngang với mô tả sự giàu có của Gióp. Ông giữ từ mười đến mười lăm người hầu trong nhà. Người ta nói ông sở hữu một nghìn nô lệ, và tôi nghĩ ước tính ấy còn nằm gọn trong sự thật. Đại tá Lloyd có nhiều nô lệ đến nỗi gặp mặt cũng không biết họ; và các nô lệ ở những trang trại xa cũng không phải ai cũng biết ông. Người ta kể rằng một hôm, khi cưỡi ngựa dọc đường, ông gặp một người da màu, và hỏi chuyện theo lối thường dùng với người da màu trên đường cái ở miền Nam: “Này, thằng nhóc, mày thuộc về ai?” “Thuộc về đại tá Lloyd,” người nô lệ đáp. “Thế đại tá có đối xử tốt với mày không?” “Không, thưa ông,” là câu đáp tức thì. “Sao, ông ấy bắt mày làm việc quá nặng à?” “Vâng, thưa ông.” “Thế ông ấy không cho mày ăn đủ à?” “Có, thưa ông, ông ấy cho đủ, nhưng cũng chỉ là thứ như thế.”", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:3.6": "Sau khi biết người nô lệ thuộc về ai, đại tá thúc ngựa đi tiếp; người ấy cũng đi tiếp lo việc của mình, không ngờ rằng mình vừa nói chuyện với chính chủ mình. Anh không nghĩ, không nói và không nghe thêm gì về chuyện ấy, cho đến hai ba tuần sau. Khi đó người đàn ông tội nghiệp được quản đốc báo rằng, vì đã chê trách chủ mình, anh sắp bị bán cho một lái buôn ở Georgia. Anh bị xiềng và còng tay ngay; và như thế, không được báo trước một khắc, anh bị giật đi, và vĩnh viễn bị cắt lìa khỏi gia đình và bạn bè, bởi một bàn tay tàn nhẫn hơn cả cái chết. Đó là cái giá của việc nói thật, của việc nói sự thật đơn giản, để đáp lại một loạt câu hỏi giản dị.", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:3.7": "Một phần là do những sự thật như vậy mà nô lệ, khi được hỏi về hoàn cảnh của mình và tính cách chủ mình, hầu như bao giờ cũng nói họ bằng lòng, và chủ họ tử tế. Người ta biết có những chủ nô cài gián điệp vào đám nô lệ để dò xem họ nghĩ gì, cảm thấy gì về hoàn cảnh của mình. Việc ấy diễn ra thường xuyên đến mức đã xác lập trong nô lệ một châm ngôn rằng: miệng câm thì đầu khôn. Họ giấu sự thật hơn là chịu hậu quả của việc nói ra, và làm vậy họ chứng tỏ mình thuộc về gia đình nhân loại. Nếu họ có điều gì để nói về chủ, thì thường là nói tốt, nhất là khi nói với một người chưa quen. Khi còn là nô lệ, tôi nhiều lần được hỏi liệu mình có một ông chủ tử tế không, và không nhớ đã bao giờ trả lời là không; và khi theo đường lối ấy, tôi cũng không coi mình đang nói điều hoàn toàn sai; vì tôi luôn đo lòng tốt của chủ mình bằng thước đo lòng tốt đặt ra giữa các chủ nô quanh chúng tôi. Hơn nữa, nô lệ cũng như mọi người khác, và hấp thu những thành kiến khá phổ biến ở người khác. Họ nghĩ cái của mình tốt hơn cái của người. Nhiều người, dưới ảnh hưởng của thành kiến ấy, nghĩ chủ mình tốt hơn chủ của các nô lệ khác; và trong một số trường hợp thì sự thật hoàn toàn ngược lại. Thật vậy, việc nô lệ thậm chí xích mích và cãi nhau với nhau về chuyện chủ ai tốt hơn không phải hiếm, mỗi người tranh cãi rằng chủ mình tốt hơn chủ người khác. Cùng lúc ấy, khi xét riêng từng ông chủ, họ lại cùng nhau nguyền rủa. Đồn điền chúng tôi cũng thế. Khi nô lệ của đại tá Lloyd gặp nô lệ của Jacob Jepson, họ ít khi chia tay mà không cãi nhau về chủ mình; nô lệ của đại tá Lloyd cho rằng ông giàu nhất, nô lệ của ông Jepson thì cho rằng ông khôn nhất, và đáng mặt đàn ông nhất. Nô lệ của đại tá Lloyd khoe rằng ông đủ sức mua và bán Jacob Jepson. Nô lệ của ông Jepson khoe rằng ông đủ sức quất đại tá Lloyd. Những cuộc cãi vã này hầu như bao giờ cũng kết thúc bằng một trận đánh nhau giữa hai bên, và bên nào quất được bên kia thì được coi là thắng trong vấn đề đang tranh cãi. Họ dường như nghĩ sự vĩ đại của chủ mình có thể chuyển sang mình. Làm nô lệ đã bị coi là đủ tệ; nhưng làm nô lệ của một người nghèo thì bị coi là nhục nhã thực sự!", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:4.1": "CHƯƠNG IV", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:4.2": "Ông Hopkins chỉ giữ chức quản đốc một thời gian ngắn. Tại sao sự nghiệp của ông ngắn như thế, tôi không biết, nhưng đoán rằng ông thiếu sự nghiêm khắc cần thiết để hợp ý đại tá Lloyd. Ông Hopkins được kế nhiệm bởi ông Austin Gore, một người sở hữu ở mức cao nhất mọi nét tính cách không thể thiếu của cái gọi là quản đốc hạng nhất. Ông Gore từng phục vụ đại tá Lloyd với tư cách quản đốc ở một trong các trang trại xa, và đã chứng tỏ mình xứng đáng với chức vị cao của quản đốc đồn điền chính, tức Trang trại Nhà Lớn.", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:4.3": "Ông Gore kiêu ngạo, tham vọng và kiên trì. Ông xảo quyệt, tàn nhẫn và cứng lòng. Ông đúng là người cho vị trí ấy, và vị trí ấy đúng là chỗ cho người như ông. Nó cho ông phạm vi để thi triển trọn vẹn mọi năng lực, và ông có vẻ hoàn toàn như cá gặp nước. Ông là một trong những kẻ có thể vặn mọi cái nhìn, lời nói hay cử chỉ nhỏ nhất của nô lệ thành sự xấc xược, và đối xử với nó tương ứng. Không được cãi lại ông; không nô lệ nào được phép giải thích để chứng tỏ mình bị buộc tội oan. Ông Gore thực hiện đầy đủ châm ngôn do bọn chủ nô đặt ra,—“Thà một tá nô lệ chịu roi còn hơn để quản đốc bị kết tội, trước mặt nô lệ, là đã có lỗi.” Dù nô lệ có vô tội đến đâu—cũng chẳng ích gì cho anh ta khi bị ông Gore buộc tội về một lỗi nào. Bị buộc tội là bị kết án, và bị kết án là bị trừng phạt; cái này luôn theo sau cái kia với sự chắc chắn không đổi. Thoát khỏi hình phạt là thoát khỏi lời buộc tội; và ít nô lệ có may mắn thoát được bên nào, dưới quyền quản đốc của ông Gore. Ông kiêu ngạo vừa đủ để đòi hỏi nô lệ phải tỏ lòng tôn kính hèn hạ nhất, và đủ khúm núm để chính mình rạp xuống dưới chân chủ. Ông tham vọng vừa đủ để không bằng lòng với bất cứ thứ gì thấp hơn hàng cao nhất của các quản đốc, và kiên trì vừa đủ để đạt tới đỉnh tham vọng. Ông tàn nhẫn vừa đủ để giáng hình phạt nặng nhất, xảo quyệt vừa đủ để hạ mình tới mánh khóe thấp nhất, và cứng lòng vừa đủ để vô cảm trước tiếng nói trách móc của lương tâm. Trong tất cả các quản đốc, ông là người bị nô lệ khiếp sợ nhất. Sự hiện diện của ông gây đau đớn; mắt ông lóe lên sự rối loạn; và hiếm khi giọng nói sắc, the thé của ông cất lên mà không gieo kinh hoàng và run rẩy trong hàng ngũ họ.", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:4.4": "Ông Gore là một người nghiêm nghị, và dù còn trẻ, ông không đùa cợt, không nói một lời buồn cười, ít khi mỉm cười. Lời ông hoàn toàn ăn khớp với vẻ ngoài, và vẻ ngoài của ông hoàn toàn ăn khớp với lời. Quản đốc đôi khi cũng buông một lời dí dỏm, ngay cả với nô lệ; ông Gore thì không. Ông nói chỉ để ra lệnh, và ra lệnh chỉ để được tuân; ông dè sẻn với lời nói, và hào phóng với chiếc roi, không bao giờ dùng cái trước ở nơi cái sau cũng đủ dùng. Khi quất, ông dường như làm vậy vì ý thức bổn phận, và không sợ hậu quả. Ông không làm gì miễn cưỡng, dù khó chịu đến đâu; luôn ở đúng vị trí, không bao giờ mâu thuẫn. Ông không hứa gì mà không thực hiện. Nói tóm lại, ông là người của sự cứng rắn bất khuất và sự lạnh lùng như đá.", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:4.5": "Sự man rợ tàn bạo của ông chỉ sánh bằng sự lạnh lùng tuyệt đối khi ông phạm những hành vi thô bạo và dã man nhất lên nô lệ dưới quyền. Có lần ông Gore định quất một nô lệ của đại tá Lloyd tên là Demby. Ông mới giáng cho Demby ít roi thì anh, để thoát khỏi trận đòn, chạy đến lao mình xuống một con lạch, và đứng đó ngập tới vai, không chịu lên. Ông Gore bảo anh rằng ông sẽ gọi ba lần, và nếu anh không lên ở lần gọi thứ ba, ông sẽ bắn anh. Lần gọi thứ nhất vang lên. Demby không đáp, và đứng yên. Lần thứ hai và thứ ba cũng vang lên với cùng kết quả. Ông Gore khi ấy, không hỏi ý kiến hay cân nhắc với ai, thậm chí không gọi thêm Demby một tiếng nào, đưa súng hỏa mai lên mặt, nhắm bắn thẳng vào nạn nhân đang đứng đó, và trong một thoáng Demby tội nghiệp không còn nữa. Thân xác tan nát của anh chìm khuất, và máu cùng óc đánh dấu mặt nước nơi anh đã đứng.", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:4.6": "Một cơn rùng mình kinh hoàng chạy qua mọi tâm hồn trên đồn điền, trừ ông Gore. Chỉ mình ông có vẻ bình tĩnh và tự chủ. Đại tá Lloyd và ông chủ cũ của tôi hỏi ông vì sao lại dùng đến biện pháp phi thường ấy. Lời đáp của ông (theo như tôi nhớ) là Demby đã trở nên không thể trị. Anh đang nêu một tấm gương nguy hiểm cho các nô lệ khác,—một tấm gương mà nếu cứ để yên, không bị ông ra tay như thế, rốt cuộc sẽ dẫn đến sự lật đổ hoàn toàn mọi quyền cai quản và trật tự trên đồn điền. Ông lập luận rằng nếu một nô lệ từ chối bị sửa trị, và thoát chết, thì các nô lệ khác sẽ sớm bắt chước; kết quả là sự tự do của nô lệ, và sự nô dịch của người da trắng. Lời biện hộ của ông Gore được chấp nhận. Ông tiếp tục giữ chức quản đốc đồn điền chính. Danh tiếng quản đốc của ông lan ra xa. Tội ác ghê tởm của ông thậm chí không được đưa ra điều tra của tòa án. Nó được thực hiện trước mặt nô lệ, và họ dĩ nhiên không thể khởi kiện, cũng không thể làm chứng chống lại ông; và như thế, thủ phạm có tội của một trong những vụ giết người đẫm máu và đê hèn nhất vẫn không bị công lý trừng trị, và không bị cộng đồng nơi ông sống chê trách. Ông Gore sống ở St. Michael’s, quận Talbot, Maryland, khi tôi rời nơi đó; và nếu ông còn sống, rất có thể ông vẫn sống ở đó; và nếu vậy, ông bây giờ, cũng như khi ấy, vẫn được quý trọng và kính nể hệt như thể linh hồn tội lỗi của ông chưa bị vấy máu người anh em mình.", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:4.7": "Tôi nói điều này với sự cân nhắc thận trọng,—rằng giết một nô lệ, hay bất kỳ người da màu nào, ở quận Talbot, Maryland, không bị coi là tội ác, cả bởi tòa án lẫn bởi cộng đồng. Ông Thomas Lanman ở St. Michael’s đã giết hai nô lệ, một trong hai người bị ông giết bằng một cái rìu nhỏ, đập vỡ óc. Ông thường khoe khoang về việc đã thực hiện hành vi ghê gớm và đẫm máu ấy. Tôi đã nghe ông khoe vừa cười, nói, trong nhiều điều khác, rằng ông là ân nhân duy nhất của đất nước trong đám đó, và khi những người khác làm được như ông đã làm, thì chúng ta sẽ được giải thoát khỏi “lũ mọi đen ch——t ti——t”.", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:4.8": "Vợ của ông Giles Hicks, sống cách nơi tôi từng ở chỉ một quãng ngắn, đã giết người em họ của vợ tôi, một cô gái trẻ mười lăm, mười sáu tuổi, làm thân thể cô tan nát một cách khủng khiếp nhất, dùng gậy đập gãy mũi và xương ức cô, khiến cô gái tội nghiệp tắt thở sau vài giờ. Cô được chôn ngay, nhưng nằm trong nấm mồ yểu mệnh chưa được mấy giờ thì đã bị đào lên để viên điều tra tử vong khám, ông kết luận cô chết do bị đánh nặng. Tội danh khiến cô gái bị giết như thế là thế này:—Đêm ấy cô được giao trông đứa bé của bà Hicks, và trong đêm cô ngủ thiếp đi, và đứa bé khóc. Cô, đã mất giấc nhiều đêm liền trước đó, không nghe thấy tiếng khóc. Cả hai ở trong phòng với bà Hicks. Bà Hicks, thấy cô gái chậm cử động, nhảy khỏi giường, chộp một thanh củi sồi cạnh lò sưởi, và dùng nó đập gãy mũi và xương ức cô gái, và thế là chấm dứt đời cô. Tôi sẽ không nói rằng vụ giết người ghê tởm nhất này không gây xôn xao nào trong cộng đồng. Nó có gây xôn xao, nhưng không đủ để đưa ả sát nhân ra chịu hình phạt. Một lệnh bắt ả đã được ban ra, nhưng không bao giờ được thi hành. Như vậy ả không những thoát hình phạt, mà thậm chí thoát cả nỗi khó chịu bị đưa ra trước tòa vì tội ác ghê tởm của mình.", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:4.9": "Trong lúc tôi kể những việc đẫm máu xảy ra trong thời gian tôi ở đồn điền đại tá Lloyd, tôi sẽ kể ngắn gọn một việc nữa, xảy ra vào khoảng cùng thời với vụ ông Gore giết Demby.", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:4.10": "Nô lệ của đại tá Lloyd có thói quen dành một phần đêm và những ngày Chủ nhật để bắt hàu, và bằng cách ấy bù vào sự thiếu hụt của phần lương thực ít ỏi. Một ông già thuộc đại tá Lloyd, trong lúc làm việc ấy, tình cờ đi quá ranh giới đất của đại tá Lloyd, sang phần đất của ông Beal Bondly. Ông Bondly phật ý vì sự xâm phạm này, và cầm súng hỏa mai xuống bờ, bắn phát đạn chết người vào ông già tội nghiệp.", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:4.11": "Hôm sau ông Bondly sang gặp đại tá Lloyd, không biết là để trả tiền cho tài sản của ông, hay để biện hộ cho việc mình đã làm. Dù sao đi nữa, toàn bộ việc ma quỷ này chẳng mấy chốc đã bị dập tắt. Rất ít người nói về nó, và không ai làm gì cả. Có một câu nói phổ biến, ngay cả trong đám bé trai da trắng, rằng giết một “thằng mọi đen” tốn nửa xu, và chôn nó tốn nửa xu.", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:5.1": "CHƯƠNG V", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:5.2": "Về cách tôi bị đối xử khi sống ở đồn điền đại tá Lloyd, nó rất giống cách đối xử với các trẻ nô lệ khác. Tôi chưa đủ lớn để làm việc đồng áng, và vì ngoài việc đồng áng gần như chẳng có việc gì khác, tôi có rất nhiều thời gian rảnh. Việc nhiều nhất tôi phải làm là lùa bò về vào buổi chiều, giữ gà khỏi vườn, giữ sân trước sạch sẽ, và chạy việc vặt cho con gái ông chủ cũ, bà Lucretia Auld. Phần lớn thời gian rảnh tôi dùng để giúp cậu Daniel Lloyd tìm những con chim sau khi cậu bắn. Mối liên hệ với cậu Daniel có phần lợi cho tôi. Cậu khá quý tôi, và là một kiểu người bảo hộ tôi. Cậu không cho những đứa lớn hơn bắt nạt tôi, và chia bánh của mình cho tôi.", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:5.3": "Tôi hiếm khi bị ông chủ cũ quất, và ngoài đói và lạnh ra thì ít chịu khổ vì điều gì khác. Tôi khổ nhiều vì đói, nhưng khổ nhiều hơn vì lạnh. Giữa hè nóng nhất và đông lạnh nhất, tôi bị để gần như trần truồng—không giày, không tất, không áo khoác, không quần, chẳng có gì trên người ngoài một chiếc áo sơ mi vải gai thô chỉ dài tới đầu gối. Tôi không có giường. Hẳn tôi đã chết cóng, nếu vào những đêm lạnh nhất tôi không thường lấy trộm một cái bao dùng để chở ngô đến cối xay. Tôi chui vào cái bao này, và ngủ trên nền đất sét lạnh ẩm, đầu trong, chân ngoài. Chân tôi bị sương giá nứt toác đến mức cây bút tôi đang viết đây có thể đặt vừa vào các vết nứt.", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:5.4": "Chúng tôi không được phát phần ăn đều đặn. Thức ăn của chúng tôi là bột ngô thô luộc. Thứ ấy gọi là mush. Nó được đổ vào một cái khay hay máng gỗ lớn, đặt xuống đất. Rồi lũ trẻ được gọi, như gọi bầy lợn, và như bầy lợn chúng đến và ngốn món mush; vài đứa dùng vỏ hàu, đứa khác dùng mảnh ván lợp, vài đứa dùng tay không, và không đứa nào dùng thìa. Đứa ăn nhanh nhất được nhiều nhất; đứa khỏe nhất chiếm chỗ tốt nhất; và ít đứa rời máng mà thấy no.", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:5.5": "Khi rời đồn điền của đại tá Lloyd, tôi có lẽ khoảng bảy, tám tuổi. Tôi rời nó trong niềm vui. Tôi sẽ không bao giờ quên nỗi ngây ngất khi nhận được tin rằng ông chủ cũ (Anthony) đã quyết định cho tôi đến Baltimore sống với ông Hugh Auld, anh em trai của con rể ông chủ cũ tôi, thuyền trưởng Thomas Auld. Tôi nhận tin này khoảng ba ngày trước khi đi. Đó là ba ngày hạnh phúc nhất tôi từng được hưởng. Tôi dành phần lớn cả ba ngày ấy ở dưới lạch, kỳ cọ cho sạch lớp ghét đồn điền, và chuẩn bị cho chuyến đi.", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:5.6": "Niềm tự hào về diện mạo mà việc ấy có vẻ biểu lộ không phải là của tôi. Tôi dành thời gian để rửa, không phải vì tôi muốn, mà vì bà Lucretia đã bảo tôi phải kỳ sạch da chết ở chân và đầu gối trước khi được đến Baltimore; vì người ở Baltimore rất sạch sẽ, và sẽ cười tôi nếu tôi trông bẩn. Hơn nữa, bà sắp cho tôi một chiếc quần, mà tôi sẽ không được mặc nếu không rửa hết bụi bẩn khỏi người. Ý nghĩ được sở hữu một chiếc quần quả là lớn lao! Nó gần như đủ là động cơ để khiến tôi bóc đi thứ mà những người chăn lợn sẽ gọi là ghẻ, và cả lớp da nữa. Tôi lao vào làm một cách nghiêm túc, lần đầu tiên làm việc với hy vọng được thưởng.", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:5.7": "Những sợi dây thường buộc trẻ con vào nhà mình đều bị gác lại trong trường hợp của tôi. Tôi không thấy cuộc ra đi là thử thách nặng nề. Nhà tôi chẳng có gì hấp dẫn; nó chẳng phải nhà đối với tôi; lúc chia tay, tôi không thể cảm thấy mình bỏ lại điều gì mà ở lại tôi có thể được hưởng. Mẹ tôi đã mất, bà ngoại sống xa, nên tôi hiếm khi gặp. Tôi có hai chị em gái và một anh em trai sống cùng nhà, nhưng việc chúng tôi sớm bị tách khỏi mẹ đã gần như xóa mối quan hệ ruột thịt ấy khỏi trí nhớ chúng tôi. Tôi tìm mái nhà ở nơi khác, và tin chắc sẽ không tìm thấy nơi nào tôi ưa kém hơn nơi tôi đang rời. Tuy vậy, nếu ở nhà mới tôi gặp cực khổ, đói, đòn roi và trần truồng, thì tôi có sự an ủi rằng ở lại cũng chẳng thoát được thứ nào trong số đó. Vì đã nếm trải chúng không ít ở nhà ông chủ cũ, và đã chịu đựng chúng ở đó, tôi rất tự nhiên suy ra mình có thể chịu đựng chúng ở nơi khác, nhất là ở Baltimore; vì tôi có phần nào cảm giác về Baltimore như lời tục ngữ rằng “bị treo cổ ở Anh còn hơn chết tự nhiên ở Ireland”. Tôi mong muốn mãnh liệt được thấy Baltimore. Anh họ Tom, dù không giỏi ăn nói, đã gieo mong muốn ấy vào tôi bằng lời mô tả hùng hồn về nơi này. Tôi không bao giờ chỉ ra được thứ gì ở Nhà Lớn, dù đẹp hay mạnh đến đâu, mà anh không thấy ở Baltimore một thứ hơn hẳn thứ tôi chỉ, cả về đẹp lẫn về mạnh. Ngay cả chính Nhà Lớn, với tất cả tranh ảnh, cũng kém xa nhiều tòa nhà ở Baltimore. Mong muốn của tôi mạnh đến nỗi tôi nghĩ việc thỏa mãn nó sẽ hoàn toàn bù cho mọi tiện nghi tôi mất đi sau cuộc đổi chỗ. Tôi ra đi không tiếc nuối, với những hy vọng cao nhất về hạnh phúc tương lai.", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:5.8": "Chúng tôi rời sông Miles đi Baltimore vào một sáng thứ Bảy. Tôi chỉ nhớ ngày trong tuần, vì khi ấy tôi không biết ngày trong tháng, cũng không biết tháng trong năm. Khi căng buồm, tôi đi ra phía đuôi tàu, và nhìn đồn điền của đại tá Lloyd một cái nhìn mà tôi hy vọng là cái nhìn cuối cùng. Rồi tôi đến ngồi ở mũi thuyền buồm, và ở đó dành phần còn lại trong ngày để nhìn về phía trước, quan tâm đến những gì ở xa hơn là những gì ở gần hay ở sau.", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:5.9": "Buổi chiều hôm ấy, chúng tôi tới Annapolis, thủ phủ của bang. Chúng tôi chỉ dừng vài khoảnh khắc, nên tôi không có thời gian lên bờ. Đó là thị trấn lớn đầu tiên tôi từng thấy, và dù nó trông nhỏ so với một số làng công xưởng ở New England của chúng ta, tôi nghĩ nó là một nơi tuyệt vời so với kích cỡ—thậm chí còn oai vệ hơn cả Trang trại Nhà Lớn!", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:5.10": "Chúng tôi đến Baltimore sớm sáng Chủ nhật, cập bến Smith’s Wharf, không xa Bowley’s Wharf. Trên thuyền buồm có một bầy cừu lớn; và sau khi giúp lùa chúng đến lò mổ của ông Curtis trên đồi Louden Slater, tôi được Rich, một trong các thủy thủ của thuyền, dẫn đến nhà mới của tôi ở phố Alliciana, gần xưởng đóng tàu của ông Gardner, ở Fells Point.", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:5.11": "Ông bà Auld đều ở nhà, và đón tôi ở cửa cùng cậu con trai nhỏ Thomas của họ, đứa bé mà tôi được giao đến để chăm sóc. Và ở đây tôi đã thấy điều tôi chưa từng thấy; đó là một gương mặt da trắng rạng rỡ những cảm xúc tử tế nhất; đó là gương mặt của bà chủ mới của tôi, Sophia Auld. Tôi ước gì có thể mô tả niềm vui ngây ngất vụt qua tâm hồn tôi khi trông thấy nó. Đó là một cảnh tượng mới lạ và kỳ lạ với tôi, làm sáng con đường tôi đi bằng ánh sáng hạnh phúc. Cậu bé Thomas được bảo, đây là Freddy của con,—và tôi được bảo chăm sóc cậu bé Thomas; và như thế tôi bước vào bổn phận ở ngôi nhà mới với viễn cảnh phấn chấn nhất phía trước.", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:5.12": "Tôi coi việc rời đồn điền của đại tá Lloyd là một trong những biến cố đáng chú ý nhất đời mình. Có thể, và thậm chí rất có khả năng, nếu không vì hoàn cảnh đơn thuần là được chuyển từ đồn điền ấy đến Baltimore, thì hôm nay, thay vì ngồi đây bên bàn của chính mình, hưởng tự do và hạnh phúc gia đình mà viết Tự truyện này, tôi hẳn đang bị giam trong xiềng xích cứa da cứa thịt của chế độ nô lệ. Việc đến sống ở Baltimore đã đặt nền móng, và mở cánh cổng, cho mọi thịnh vượng sau này của tôi. Tôi luôn coi nó là biểu hiện rõ ràng đầu tiên của sự quan phòng nhân từ đã luôn theo tôi từ đó, và đánh dấu đời tôi bằng bao ân huệ. Tôi coi việc chọn tôi là có phần đáng chú ý. Có nhiều trẻ nô lệ có thể được đưa từ đồn điền đến Baltimore. Có đứa nhỏ hơn, đứa lớn hơn, và đứa cùng tuổi. Tôi được chọn ra từ tất cả chúng, và là lựa chọn đầu tiên, cuối cùng và duy nhất.", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:5.13": "Có thể tôi bị coi là mê tín, thậm chí tự cao, khi xem biến cố này như sự can thiệp đặc biệt của sự quan phòng ban cho tôi. Nhưng tôi sẽ không trung thực với những tình cảm sớm nhất của tâm hồn mình nếu tôi giấu ý nghĩ ấy. Tôi thà trung thực với chính mình, dù có nguy cơ bị người khác chế nhạo, còn hơn giả dối và tự thấy ghê tởm mình. Từ những ký ức sớm nhất, tôi ghi nhận mình có một niềm tin sâu sắc rằng chế độ nô lệ sẽ không mãi giữ được tôi trong vòng ôm nhơ bẩn của nó; và trong những giờ phút đen tối nhất của đời nô lệ, lời sống động của đức tin và tinh thần hy vọng này không rời bỏ tôi, mà ở lại như những thiên thần phục vụ để làm tôi phấn chấn qua bóng tối. Tinh thần tốt lành này đến từ Thiên Chúa, và tôi dâng lên Người lời tạ ơn và ngợi ca.", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:6.1": "CHƯƠNG VI", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:6.2": "Bà chủ mới của tôi hóa ra đúng như vẻ ngoài khi tôi gặp bà lần đầu ở cửa,—một người phụ nữ có trái tim tử tế nhất và tình cảm tinh tế nhất. Trước tôi, bà chưa từng có nô lệ nào dưới quyền, và trước khi cưới, bà sống bằng chính sức lao động của mình. Bà làm nghề dệt; và nhờ chuyên tâm với nghề, bà đã được giữ gìn ở mức độ đáng kể khỏi những tác động tàn phá và tước đoạt nhân tính của chế độ nô lệ. Tôi hoàn toàn kinh ngạc trước lòng tốt của bà. Tôi hầu như không biết cư xử thế nào với bà. Bà hoàn toàn khác mọi phụ nữ da trắng khác tôi từng thấy. Tôi không thể đến gần bà như thói quen tôi đến gần những bà chủ da trắng khác. Sự dạy dỗ thuở đầu của tôi hoàn toàn lạc chỗ. Sự khúm núm rạp mình, thường là đức tính được chuộng ở nô lệ, không có tác dụng khi thể hiện với bà. Bà không được lòng vì nó; bà dường như thấy phiền vì nó. Bà không coi việc nô lệ nhìn thẳng vào mặt mình là xấc xược hay vô lễ. Nô lệ hèn mọn nhất cũng được đặt hoàn toàn thoải mái trước mặt bà, và không ai ra về mà không thấy khá hơn vì đã gặp bà. Gương mặt bà làm bằng những nụ cười như từ trời, và giọng bà bằng thứ âm nhạc êm đềm.", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:6.3": "Nhưng than ôi! trái tim tử tế này chỉ còn ở trạng thái ấy một thời gian ngắn. Chất độc chết người của quyền lực không bị ràng buộc bởi trách nhiệm đã nằm trong tay bà, và chẳng bao lâu bắt đầu công việc địa ngục của nó. Con mắt vui vẻ ấy, dưới ảnh hưởng của chế độ nô lệ, chẳng bao lâu đỏ lên vì giận dữ; giọng nói ấy, vốn toàn hòa âm ngọt ngào, đổi thành tiếng nghịch nhĩ chói tai và ghê rợn; và gương mặt thiên thần ấy nhường chỗ cho gương mặt của một con quỷ.", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:6.4": "Ngay sau khi tôi đến sống với ông bà Auld, bà rất tử tế bắt đầu dạy tôi bảng chữ cái A, B, C. Khi tôi học xong, bà giúp tôi tập đánh vần những từ ba bốn chữ cái. Đúng lúc tôi tiến bộ đến đó thì ông Auld biết chuyện gì đang diễn ra, và lập tức cấm bà Auld dạy tôi thêm, bảo bà, trong nhiều điều khác, rằng dạy nô lệ đọc là bất hợp pháp, cũng như không an toàn. Theo chính lời ông, ông còn nói: “Nếu cô cho thằng mọi đen một tấc, nó sẽ lấy cả một thước. Thằng mọi đen chẳng nên biết gì ngoài vâng lời chủ—làm điều được bảo phải làm. Học hành sẽ làm hỏng thằng mọi đen tốt nhất trên đời. Giờ đây,” ông nói, “nếu cô dạy thằng mọi đen đó (nói về tôi) cách đọc, sẽ chẳng còn giữ nó được nữa. Nó sẽ vĩnh viễn không còn thích hợp để làm nô lệ. Nó sẽ lập tức trở nên không thể trị, và vô giá trị với chủ. Còn với chính nó, việc ấy chẳng ích gì mà hại rất nhiều. Việc ấy sẽ khiến nó bất mãn và bất hạnh.” Những lời này chìm sâu vào tim tôi, khuấy động những tình cảm đang ngủ yên bên trong, và gọi ra một dòng suy nghĩ hoàn toàn mới. Đó là một mặc khải mới và đặc biệt, giải thích những điều tăm tối và bí ẩn mà trí hiểu non trẻ của tôi đã vật lộn với, nhưng vô ích. Giờ đây tôi hiểu điều từng là nan đề khó hiểu nhất với tôi—tức là, quyền lực của người da trắng nô dịch người da đen. Đó là một thành tựu lớn, và tôi quý nó rất mực. Từ khoảnh khắc ấy, tôi hiểu con đường từ nô lệ đến tự do. Nó đúng là điều tôi muốn, và tôi có nó vào lúc tôi ít ngờ nhất. Trong khi buồn vì sắp mất sự giúp đỡ của bà chủ tử tế, tôi vui vì bài học vô giá mà, bằng một tình cờ thuần túy, tôi đã nhận được từ ông chủ. Dù ý thức được cái khó của việc học không thầy, tôi lên đường với hy vọng cao và quyết tâm vững, bất kể phải tốn công khó nhọc thế nào, sẽ học cho được cách đọc. Cách ông nói dứt khoát, và nỗ lực khắc sâu vào đầu vợ những hậu quả xấu của việc dạy tôi, càng làm tôi tin rằng ông thấm thía sâu sắc những chân lý ông đang nói. Nó cho tôi sự bảo đảm tốt nhất rằng tôi có thể hoàn toàn tin cậy vào những kết quả mà ông nói sẽ sinh ra từ việc dạy tôi đọc. Điều ông sợ nhất, tôi muốn nhất. Điều ông yêu nhất, tôi ghét nhất. Cái mà với ông là điều ác lớn, cần tránh kỹ, thì với tôi là điều tốt lớn, cần siêng năng tìm kiếm; và lập luận ông hăng hái đưa ra chống việc tôi học đọc chỉ càng khơi dậy trong tôi khao khát và quyết tâm học. Trong việc học đọc, tôi mang ơn sự phản đối cay nghiệt của ông chủ gần ngang với sự giúp đỡ tử tế của bà chủ. Tôi thừa nhận lợi ích của cả hai.", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:6.5": "Tôi ở Baltimore chưa lâu thì đã nhận ra một sự khác biệt rõ rệt trong cách đối xử với nô lệ so với những gì tôi đã thấy ở miền quê. Một nô lệ thành thị gần như là người tự do so với nô lệ ở đồn điền. Anh được ăn mặc đầy đủ hơn nhiều, và hưởng những đặc quyền hoàn toàn không được biết đến với nô lệ ở đồn điền. Còn một chút tàn dư của sự đứng đắn, một ý thức hổ thẹn, góp nhiều vào việc kiềm chế những cơn bùng phát tàn bạo ghê tởm vẫn thường diễn ra ở đồn điền. Chủ nô nào làm sốc lòng nhân đạo của những người hàng xóm không có nô lệ bằng tiếng kêu của một nô lệ bị xé nát vì roi thì là một chủ nô liều lĩnh. Ít người sẵn lòng gánh lấy sự ghê tởm đi kèm tiếng tăm là ông chủ tàn nhẫn; và trên hết, họ không muốn bị biết là không cho nô lệ ăn đủ. Mọi chủ nô thành thị đều muốn người ta biết rằng mình cho nô lệ ăn tốt; và phải nói công bằng rằng phần lớn họ cho nô lệ ăn đủ. Tuy nhiên có vài ngoại lệ đau lòng đối với quy luật này. Ngay đối diện chúng tôi, trên phố Philpot, sống ông Thomas Hamilton. Ông có hai nô lệ. Tên họ là Henrietta và Mary. Henrietta khoảng hai mươi hai tuổi, Mary khoảng mười bốn; và trong tất cả những sinh linh bị hành hạ tả tơi và hốc hác mà tôi từng nhìn, hai người này là thảm hại nhất. Trái tim hẳn phải cứng hơn đá mới nhìn họ mà không động lòng. Đầu, cổ và vai của Mary bị chém nát theo đúng nghĩa đen. Tôi thường sờ vào đầu cô, và thấy nó gần như phủ đầy những vết loét mưng mủ do roi của bà chủ tàn nhẫn. Tôi không biết ông chủ của cô có từng quất cô không, nhưng tôi đã là nhân chứng tận mắt sự tàn nhẫn của bà Hamilton. Tôi hầu như ngày nào cũng ở trong nhà ông Hamilton. Bà Hamilton thường ngồi trên một chiếc ghế lớn giữa phòng, luôn có chiếc roi da bò nặng bên cạnh, và hầu như không giờ nào trong ngày trôi qua mà không bị đánh dấu bằng máu của một trong hai nô lệ này. Các cô gái hiếm khi đi qua bà mà bà không nói: “Nhanh lên, đồ ranh đen!” đồng thời giáng một đòn roi da bò lên đầu hay vai họ, thường làm chảy máu. Rồi bà nói: “Ăn cái này đi, đồ ranh đen!” rồi tiếp: “Nếu không nhanh lên, ta sẽ cho mày chuyển động!” Ngoài những trận roi tàn nhẫn mà các nô lệ này phải chịu, họ bị giữ trong tình trạng gần như bị bỏ đói. Họ hiếm khi biết bữa ăn no là gì. Tôi đã thấy Mary tranh với lợn những đồ thừa bị ném ra đường. Mary bị đá và bị chém nát nhiều đến nỗi cô thường được gọi là “bị mổ” hơn là gọi bằng tên.", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:7.1": "CHƯƠNG VII", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:7.2": "Tôi sống trong gia đình ông chủ Hugh khoảng bảy năm. Trong thời gian ấy, tôi đã thành công trong việc học đọc và viết. Để đạt được điều đó, tôi buộc phải dùng nhiều mưu kế. Tôi không có thầy chính thức. Bà chủ, người đã tử tế bắt đầu dạy tôi, theo lời khuyên và chỉ dẫn của chồng, không những ngừng dạy, mà còn quyết chống lại việc tôi được bất cứ ai khác dạy. Tuy nhiên phải nói công bằng về bà rằng bà không áp dụng cách đối xử ấy ngay lập tức. Ban đầu bà thiếu sự suy đồi không thể thiếu để nhốt tôi trong bóng tối của tâm trí. Ít nhất bà cần được tập luyện nào đó trong việc thi hành quyền lực không bị ràng buộc bởi trách nhiệm, để đủ sức đối xử với tôi như thể tôi là một con vật.", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:7.3": "Bà chủ của tôi, như tôi đã nói, là người phụ nữ tử tế và mềm lòng; và với sự giản dị của tâm hồn, ngay khi tôi mới đến sống với bà, bà bắt đầu đối xử với tôi như bà tưởng một con người nên đối xử với con người khác. Khi bước vào bổn phận của một chủ nô, bà dường như không nhận ra rằng tôi chỉ là một món động sản đối với bà, và rằng việc bà đối xử với tôi như một con người không những sai, mà còn nguy hiểm. Chế độ nô lệ hóa ra làm hại bà như làm hại tôi. Khi tôi đến đó, bà là một người sùng đạo, nồng ấm và mềm lòng. Không nỗi buồn hay đau khổ nào mà bà không có một giọt nước mắt. Bà có bánh cho kẻ đói, áo cho kẻ trần truồng, và niềm an ủi cho mọi kẻ đang tang tóc lọt vào tầm với của bà. Chế độ nô lệ chẳng bao lâu chứng tỏ nó có khả năng tước khỏi bà những phẩm chất thanh cao như của cõi trời ấy. Dưới ảnh hưởng của nó, trái tim dịu dàng hóa đá, và tính cách hiền như cừu nhường chỗ cho sự hung dữ như hổ. Bước đầu tiên trên con đường sa đọa của bà là bà thôi dạy tôi. Giờ bà bắt đầu thực hành những giáo huấn của chồng. Cuối cùng bà thậm chí còn bạo liệt hơn chồng trong sự chống đối. Bà không bằng lòng chỉ làm đúng như ông ra lệnh; bà dường như nôn nóng làm hơn thế. Dường như chẳng gì làm bà giận hơn việc thấy tôi cầm tờ báo. Bà dường như nghĩ nguy hiểm nằm ở đó. Tôi từng thấy bà lao vào tôi với gương mặt tràn đầy giận dữ, và giật tờ báo khỏi tay tôi, theo cách phơi bày trọn vẹn nỗi lo sợ của bà. Bà là người nhanh trí; và chút kinh nghiệm chẳng bao lâu đã chứng minh, khiến bà thỏa lòng, rằng giáo dục và chế độ nô lệ không thể dung hợp với nhau.", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:7.4": "Từ lúc ấy, tôi bị theo dõi sát sao nhất. Nếu tôi ở trong một căn phòng riêng khá lâu, chắc chắn tôi bị nghi là có sách, và lập tức bị gọi đến khai báo về mình. Tuy nhiên, tất cả đã quá muộn. Bước đầu tiên đã được đi. Bà chủ, khi dạy tôi bảng chữ cái, đã cho tôi một tấc, và không biện pháp phòng ngừa nào có thể ngăn tôi lấy cả một thước.", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:7.5": "Kế hoạch tôi chọn, và là kế hoạch tôi thành công nhất, là kết bạn với tất cả những cậu bé da trắng tôi gặp ngoài phố. Càng nhiều trong số đó càng tốt, tôi biến họ thành thầy. Nhờ sự giúp đỡ tử tế của họ, nhận được vào những lúc khác nhau và ở những nơi khác nhau, cuối cùng tôi đã học được cách đọc. Khi được sai chạy việc vặt, tôi luôn mang sách theo, và nhờ làm nhanh một phần việc, tôi tìm được thời gian học một bài trước khi về. Tôi cũng thường mang theo bánh mì, trong nhà luôn có đủ, và tôi luôn được tự do lấy; vì về mặt này tôi khá hơn nhiều trẻ em da trắng nghèo trong khu chúng tôi. Tôi thường đem chiếc bánh ấy cho những đứa nhóc đói, và đổi lại chúng cho tôi thứ bánh quý hơn là bánh của tri thức. Tôi rất muốn nêu tên hai ba cậu bé ấy, như lời chứng của lòng biết ơn và tình thương tôi dành cho họ; nhưng sự thận trọng ngăn cấm;—không phải vì nó sẽ hại tôi, mà vì nó có thể làm họ lúng túng; vì dạy nô lệ đọc ở đất nước Kitô giáo này gần như là tội không thể tha thứ. Chỉ cần nói về những cậu bé thân thương ấy rằng họ sống trên phố Philpot, rất gần xưởng đóng tàu của Durgin và Bailey. Tôi thường trò chuyện với họ về chuyện nô lệ này. Đôi khi tôi nói với họ rằng tôi ước được tự do như họ sẽ được khi lớn lên. “Các cậu sẽ tự do ngay khi hai mươi mốt tuổi, còn tôi làm nô lệ suốt đời! Chẳng lẽ tôi không có quyền được tự do như các cậu sao?” Những lời này làm họ bận lòng; họ bày tỏ sự cảm thông sâu sắc nhất với tôi, và an ủi tôi bằng hy vọng rằng sẽ có điều gì đó xảy ra để tôi được tự do.", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:7.6": "Lúc này tôi khoảng mười hai tuổi, và ý nghĩ làm nô lệ suốt đời bắt đầu đè nặng lên tim tôi. Chính vào khoảng thời gian này, tôi có được một cuốn sách tên là “The Columbian Orator”. Cứ có dịp là tôi đọc cuốn sách này. Giữa nhiều điều thú vị khác, tôi tìm thấy trong đó một đối thoại giữa một ông chủ và nô lệ của ông. Người nô lệ được mô tả là đã ba lần bỏ trốn khỏi chủ. Đối thoại thuật lại cuộc trò chuyện giữa họ khi nô lệ bị bắt lại lần thứ ba. Trong đối thoại này, toàn bộ lập luận ủng hộ chế độ nô lệ được ông chủ đưa ra, và tất cả đều bị người nô lệ bác bỏ. Người nô lệ được cho nói ra những điều rất sáng suốt và đầy sức thuyết phục để đáp lại chủ—những điều có tác dụng mong muốn mà bất ngờ; vì cuộc trò chuyện dẫn đến việc người chủ tự nguyện giải phóng người nô lệ.", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:7.7": "Trong cùng cuốn sách, tôi gặp một trong những bài diễn văn hùng mạnh của Sheridan về, và ủng hộ, sự giải phóng người Công giáo. Với tôi những bản văn này là tài liệu tuyển chọn. Tôi đọc đi đọc lại không giảm hứng thú. Chúng cất tiếng cho những ý nghĩ thú vị của chính tâm hồn tôi, vốn đã nhiều lần lóe lên trong đầu rồi tắt đi vì thiếu lời nói. Bài học tôi rút ra từ đối thoại là sức mạnh của chân lý trước lương tâm của cả một chủ nô. Điều tôi nhận được từ Sheridan là một lời tố cáo táo bạo chế độ nô lệ, và một sự bênh vực mạnh mẽ nhân quyền. Việc đọc những bản văn này giúp tôi nói được những suy nghĩ của mình, và đối đáp với các lập luận được đưa ra để duy trì chế độ nô lệ; nhưng trong khi chúng gỡ cho tôi một khó khăn, chúng đem đến một khó khăn khác còn đau đớn hơn khó khăn tôi vừa được gỡ. Càng đọc, tôi càng bị dẫn đến chỗ ghê tởm và căm ghét những kẻ nô dịch mình. Tôi không thể nhìn họ dưới ánh sáng nào khác ngoài một băng cướp thành công, đã rời nhà ra đi, đến châu Phi, cướp chúng tôi khỏi nhà, và ở xứ lạ biến chúng tôi thành nô lệ. Tôi khinh ghét họ như những người đê hèn nhất cũng như độc ác nhất. Khi tôi đọc và suy ngẫm về vấn đề, kìa! chính sự bất mãn mà ông chủ Hugh đã tiên đoán sẽ theo sau việc tôi học đọc đã đến, để giày vò và châm chích tâm hồn tôi đến nỗi đau không tả xiết. Khi quằn quại dưới nó, đôi lúc tôi cảm thấy học đọc là một lời nguyền chứ không phải một phước lành. Nó cho tôi thấy cảnh khốn cùng của mình, mà không cho cách chữa. Nó mở mắt tôi trước cái hố kinh khủng, mà không cho cái thang nào để leo ra. Trong những lúc đau đớn, tôi ghen tị với các bạn nô lệ vì sự ngu muội của họ. Tôi thường ước mình là một con vật. Tôi thích cảnh ngộ của loài bò sát hèn mọn nhất hơn cảnh ngộ của mình. Bất cứ gì, dù là gì, để thoát khỏi việc nghĩ! Chính việc nghĩ mãi về cảnh ngộ của mình làm tôi đau khổ. Không thể thoát khỏi nó. Nó bị ép lên tôi bởi mọi vật trong tầm nhìn hay tiếng nghe, có sự sống hay vô tri. Chiếc kèn bạc của tự do đã đánh thức tâm hồn tôi dậy, tỉnh thức mãi mãi. Tự do nay hiện ra, để không bao giờ biến mất nữa. Nó được nghe trong mọi âm thanh, và được thấy trong mọi vật. Nó luôn hiện diện để giày vò tôi bằng ý thức về cảnh ngộ khốn khổ của mình. Tôi không thấy gì mà không thấy nó, không nghe gì mà không nghe nó, và không cảm gì mà không cảm nó. Nó nhìn ra từ mọi vì sao, mỉm cười trong mọi cơn lặng, thở trong mọi cơn gió, và chuyển động trong mọi cơn bão.", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:7.8": "Tôi thường thấy mình hối tiếc về sự tồn tại của mình và ước mình chết; và nếu không có hy vọng được tự do, tôi không nghi ngờ rằng mình hẳn đã tự sát, hoặc làm điều gì đó khiến tôi bị giết. Trong tâm trạng ấy, tôi háo hức nghe bất cứ ai nói về chế độ nô lệ. Tôi lúc nào cũng sẵn lòng nghe. Cứ một lúc lại nghe được điều gì đó về những người theo chủ nghĩa bãi nô. Phải một thời gian tôi mới biết từ ấy nghĩa là gì. Nó luôn được dùng trong những ngữ cảnh khiến nó thành từ thú vị với tôi. Nếu một nô lệ trốn thoát thành công, hoặc nếu một nô lệ giết chủ, đốt kho thóc, hay làm bất cứ điều gì rất sai trái trong mắt chủ nô, thì nó được nói là hậu quả của chủ nghĩa bãi nô. Nghe từ này rất thường trong ngữ cảnh ấy, tôi bắt tay tìm hiểu nghĩa của nó. Từ điển giúp tôi rất ít hoặc không. Tôi thấy nó là “hành động bãi bỏ”; nhưng khi ấy tôi không biết cái gì cần bãi bỏ. Ở đây tôi bối rối. Tôi không dám hỏi ai về nghĩa của nó, vì tôi đinh ninh đó là điều họ muốn tôi biết thật ít. Sau một thời gian kiên nhẫn chờ đợi, tôi có được một tờ báo của thành phố, có bài tường thuật số lượng kiến nghị từ miền Bắc, xin bãi bỏ chế độ nô lệ ở Quận Columbia, và bãi bỏ việc buôn bán nô lệ giữa các bang. Từ đó tôi hiểu những từ chủ nghĩa bãi nô và người theo chủ nghĩa bãi nô, và luôn đến gần khi từ ấy được nói, mong nghe điều gì quan trọng với mình và với các bạn nô lệ. Ánh sáng lọt vào tôi dần dần. Một hôm tôi xuống bến của ông Waters; thấy hai người Ireland đang dỡ một chiếc thuyền đáy bằng chở đá, tôi tự đến, không ai nhờ, và giúp họ. Khi chúng tôi làm xong, một người đến chỗ tôi và hỏi tôi có phải nô lệ không. Tôi nói phải. Ông hỏi: “Cậu làm nô lệ suốt đời à?” Tôi nói phải. Người Ireland tốt bụng ấy dường như xúc động sâu sắc trước lời tôi nói. Ông nói với người kia rằng thật đáng tiếc một cậu bé tử tế như tôi lại làm nô lệ suốt đời. Ông nói thật nhục nhã khi giữ tôi. Cả hai khuyên tôi trốn lên miền Bắc; rằng ở đó tôi sẽ có bạn bè, và sẽ được tự do. Tôi giả vờ không quan tâm đến lời họ, và đối xử với họ như thể tôi không hiểu; vì tôi sợ họ có thể phản bội. Người ta biết có người da trắng khuyến khích nô lệ bỏ trốn, rồi, để lấy tiền thưởng, bắt họ và trả về cho chủ. Tôi sợ những người có vẻ tốt này có thể đối xử với tôi như thế; nhưng dù sao tôi vẫn nhớ lời khuyên của họ, và từ đó tôi quyết định bỏ trốn. Tôi trông đợi một thời điểm khi tôi có thể trốn an toàn. Tôi còn quá nhỏ để nghĩ đến việc làm ngay; ngoài ra, tôi muốn học viết, vì tôi có thể cần tự viết giấy thông hành của mình. Tôi tự an ủi bằng hy vọng một ngày nào đó sẽ tìm được cơ hội tốt. Trong lúc đó, tôi sẽ học viết.", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:7.9": "Ý nghĩ về cách tôi có thể học viết được gợi ra cho tôi khi ở trong xưởng đóng tàu của Durgin và Bailey, và thường thấy những người thợ đóng tàu, sau khi đẽo và chuẩn bị xong một khúc gỗ để dùng, viết lên khúc gỗ tên bộ phận của con tàu mà nó dành cho. Khi một khúc gỗ dành cho mạn trái, nó sẽ được đánh dấu như thế này—“L.” Khi một khúc dành cho mạn phải, nó sẽ được đánh dấu như thế này—“S.” Một khúc cho mạn trái phía mũi sẽ được đánh dấu như thế này—“L. F.” Khi một khúc cho mạn phải phía mũi, nó sẽ được đánh dấu như thế này—“S. F.” Cho mạn trái phía lái, nó sẽ được đánh dấu như thế này—“L. A.” Cho mạn phải phía lái, nó sẽ được đánh dấu như thế này—“S. A.” Tôi chẳng mấy chốc đã học tên của những chữ cái này, và biết chúng dùng để làm gì khi đặt lên một khúc gỗ trong xưởng đóng tàu. Tôi lập tức bắt đầu chép chúng, và trong thời gian ngắn đã viết được bốn chữ cái nói trên. Sau đó, khi gặp cậu bé nào mà tôi biết viết được, tôi bảo nó tôi cũng viết giỏi như nó. Câu tiếp theo sẽ là: “Tao không tin mày. Thử viết cho tao xem.” Tôi bèn viết những chữ cái mà tôi đã may mắn học được, và thách nó viết hơn. Bằng cách này tôi nhận được khá nhiều bài học viết, mà rất có thể tôi sẽ chẳng bao giờ có được bằng cách nào khác. Trong thời gian này, vở tập chép của tôi là hàng rào ván, tường gạch và vỉa hè; bút và mực của tôi là một cục phấn. Với những thứ ấy, tôi học viết là chủ yếu. Rồi tôi bắt đầu và tiếp tục chép chữ nghiêng trong cuốn Webster’s Spelling Book, cho đến khi viết được tất cả mà không nhìn sách. Lúc này, cậu chủ nhỏ Thomas của tôi đã đi học, đã học viết, và đã viết đầy một số vở tập chép. Những quyển ấy được mang về nhà, đưa cho vài người hàng xóm gần xem, rồi cất đi. Bà chủ tôi thường đi họp lớp giáo hữu ở nhà nguyện phố Wilk vào mỗi chiều thứ Hai, và để tôi trông nhà. Khi bị để lại như thế, tôi thường dành thời gian viết vào những khoảng trống trong vở tập chép của cậu Thomas, chép lại những gì cậu đã viết. Tôi tiếp tục làm vậy cho đến khi viết được một nét chữ rất giống nét chữ của cậu Thomas. Như thế, sau một nỗ lực dài, mệt mỏi suốt nhiều năm, cuối cùng tôi đã học được cách viết.", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:8.1": "CHƯƠNG VIII", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:8.2": "Ít lâu sau khi tôi đến sống ở Baltimore, Richard, người con trai út của ông chủ cũ nhà tôi, qua đời; và khoảng ba năm sáu tháng sau cái chết ấy, chính ông chủ cũ, thuyền trưởng Anthony, cũng chết, chỉ để lại con trai là Andrew và con gái là Lucretia chia nhau gia sản. Ông mất khi đang đi thăm con gái ở Hillsborough. Chết đột ngột như vậy, ông không để lại di chúc nào về việc định đoạt tài sản. Vì thế cần phải định giá toàn bộ tài sản, để chia đều cho bà Lucretia và ông chủ Andrew. Tôi được gọi về ngay, để định giá cùng với phần còn lại. Một lần nữa, lòng tôi trào lên nỗi căm ghét chế độ nô lệ. Giờ đây tôi có một ý niệm mới về thân phận hèn hạ của mình. Trước đó, tôi đã trở nên, nếu không phải là vô cảm với số phận mình, thì ít nhất cũng phần nào chai lì. Tôi rời Baltimore với một trái tim còn non trẻ mà nặng trĩu buồn đau, và một tâm hồn đầy lo sợ. Tôi đi chuyến thuyền của thuyền trưởng Rowe, chiếc thuyền buồm Wild Cat, và sau khoảng hai mươi bốn giờ ra khơi, tôi thấy mình đã gần nơi mình sinh ra. Tôi đã xa nơi ấy gần năm năm, nếu chưa hẳn đủ năm năm. Tuy vậy tôi vẫn nhớ rất rõ chốn cũ. Tôi mới chừng năm tuổi khi rời nó để đến sống với ông chủ cũ trên đồn điền của đại tá Lloyd; vậy nên lúc này tôi trạc mười, mười một tuổi.", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:8.3": "Tất cả chúng tôi bị xếp chung một hàng khi định giá. Đàn ông và đàn bà, già và trẻ, đã có gia đình và chưa có, đều bị xếp ngang hàng với ngựa, cừu và lợn. Ngựa và người, bò và đàn bà, lợn và trẻ con, tất cả giữ cùng một bậc trong thang bậc của tạo vật, và đều phải chịu cùng một cuộc khám xét soi mói. Tuổi già đầu bạc và tuổi trẻ hăng hái, thiếu nữ và các bà đã có chồng, đều phải chịu cuộc xem xét khiếm nhã như nhau. Lúc ấy, tôi thấy rõ hơn bao giờ hết tác động làm mất tính người của chế độ nô lệ, đối với cả người nô lệ lẫn kẻ chủ nô.", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:8.4": "Định giá xong thì đến chia tài sản. Tôi không có lời nào để nói hết nỗi xao động mãnh liệt và nỗi lo âu sâu thẳm trong đám nô lệ khốn khổ chúng tôi lúc ấy. Số phận cả đời chúng tôi sắp được định đoạt. Chúng tôi chẳng có tiếng nói gì trong quyết định ấy, cũng như những con vật mà chúng tôi bị xếp ngang hàng. Chỉ một lời của người da trắng cũng đủ, bất chấp mọi ước muốn, lời cầu xin và nài nỉ của chúng tôi, để chia lìa vĩnh viễn những người bạn thân thiết nhất, những người ruột thịt thân yêu nhất, những mối ràng buộc mạnh nhất mà con người từng biết. Ngoài nỗi đau chia ly, còn có nỗi sợ khủng khiếp phải rơi vào tay ông chủ Andrew. Cả bọn chúng tôi đều biết hắn là một kẻ cực kỳ tàn ác,—một tên say rượu quen thói, bằng lối quản lý liều lĩnh và thói trác táng phóng đãng, đã phung phí phần lớn tài sản của cha. Chúng tôi đều cảm thấy thà bị bán ngay cho bọn lái buôn xứ Georgia còn hơn lọt vào tay hắn; vì chúng tôi biết đó sẽ là số phận không tránh khỏi,—một số phận mà tất cả chúng tôi đều kinh hoàng khiếp sợ đến cùng cực.", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:8.5": "Tôi lo âu hơn phần lớn những nô lệ cùng cảnh ngộ. Tôi đã biết thế nào là được đối xử tử tế; họ thì chưa từng biết điều gì như vậy. Họ hầu như chưa thấy gì của thế giới. Họ đúng là những người của đau thương, quen thuộc với sầu khổ. Lưng họ đã quen với roi máu đến mức chai sạn; lưng tôi còn mềm; vì ở Baltimore tôi ít bị đánh, và ít nô lệ nào có thể khoe mình có ông chủ và bà chủ tốt hơn tôi; và ý nghĩ phải rời tay họ để rơi vào tay ông chủ Andrew—một kẻ mà vài ngày trước đó, để cho tôi thấy một mẫu bản tính khát máu của hắn, đã túm cổ em trai nhỏ của tôi, quật nó xuống đất, rồi lấy gót ủng giẫm lên đầu nó cho đến khi máu phun ra từ mũi và tai—ý nghĩ ấy đủ để khiến tôi lo lắng cho số phận mình. Sau hành vi man rợ đó đối với em tôi, hắn quay sang tôi và nói đó là cách hắn định đối xử với tôi một ngày nào đó,—ý hắn, tôi đoán, là khi tôi thuộc về hắn.", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:8.6": "Nhờ ơn một Đấng Quan Phòng nhân từ, tôi rơi vào phần của bà Lucretia, và được đưa ngay trở lại Baltimore, để sống lần nữa trong gia đình ông chủ Hugh. Niềm vui của họ khi tôi trở về ngang bằng nỗi buồn của họ khi tôi ra đi. Với tôi, đó là một ngày vui. Tôi đã thoát khỏi một thứ còn tệ hơn hàm sư tử. Tôi rời Baltimore để định giá và chia tài sản chỉ vừa đúng một tháng, mà tưởng như sáu tháng.", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:8.7": "Chẳng bao lâu sau khi tôi trở lại Baltimore, bà chủ Lucretia của tôi qua đời, để lại chồng và một đứa con, Amanda; và ngay sau cái chết của bà, ông chủ Andrew cũng chết. Giờ đây toàn bộ tài sản của ông chủ cũ nhà tôi, nô lệ cũng nằm trong đó, rơi vào tay những người xa lạ,—những người chưa hề góp công gây dựng nên nó. Không một nô lệ nào được thả. Tất cả vẫn là nô lệ, từ đứa nhỏ nhất đến người già nhất. Nếu có điều gì trong kinh nghiệm của tôi, hơn mọi điều khác, làm sâu thêm niềm tin của tôi rằng chế độ nô lệ có bản chất địa ngục, và làm tôi tràn đầy nỗi ghê tởm không lời đối với bọn chủ nô, thì đó là sự vô ơn đê hèn của chúng đối với bà ngoại già đáng thương của tôi. Bà đã phục vụ ông chủ cũ của tôi trung thành từ thuở thanh xuân đến tuổi già. Bà là nguồn gốc của mọi của cải ông ta; bà đã làm đồn điền ông ta đông đúc nô lệ; bà đã thành bà cố ngay trong lúc phục vụ ông. Bà đã ru ông thuở ấu thơ, chăm nom ông thuở nhỏ, phục vụ ông suốt đời, và khi ông chết, bà lau trên vầng trán lạnh như băng của ông giọt mồ hôi tử thần, và khép mắt ông lại mãi mãi. Vậy mà bà vẫn bị bỏ lại làm nô lệ—nô lệ suốt đời—nô lệ trong tay những người xa lạ; và trong tay họ, bà thấy con cái, cháu chắt của mình bị chia lìa như bầy cừu, mà không được hưởng cái đặc ân nhỏ nhoi là nói một lời về số phận của chúng hay của chính mình. Và để đẩy sự vô ơn đê hèn và sự dã man quỷ quái của chúng lên tới đỉnh điểm, bà ngoại tôi, lúc này đã rất già, đã sống lâu hơn ông chủ cũ và mọi người con của ông, đã chứng kiến cả khởi đầu lẫn kết cục của tất cả bọn họ, vậy mà những người chủ hiện tại của bà, thấy bà chẳng còn mấy giá trị, thân thể rã rời vì cơn đau của tuổi già, sự bất lực hoàn toàn đang dần chiếm lấy đôi chân tay từng nhanh nhẹn của bà, họ đã đưa bà vào rừng, dựng cho bà một túp lều nhỏ, xây một cái ống khói bằng bùn, rồi vui lòng ban cho bà đặc ân tự nuôi thân ở đó trong cảnh cô quạnh hoàn toàn; thực chẳng khác nào đuổi bà ra để chết! Nếu bà ngoại già đáng thương của tôi còn sống, thì bà sống để chịu đau khổ trong cô độc tuyệt đối; bà sống để nhớ và than khóc về những đứa con đã mất, những đứa cháu đã mất, những đứa chắt đã mất. Họ là, theo lời nhà thơ của người nô lệ, Whittier,—", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:8.8": "“Đi rồi, đi rồi, bán rồi và đi rồi\nĐến đầm lúa ẩm lạnh, hoang vu,\nNơi roi nô lệ quất không ngừng nghỉ,\nNơi côn trùng độc đốt lên người,\nNơi quỷ sốt rải\nĐộc dược theo sương rơi,\nNơi nắng bệnh chói lòa\nXuyên làn khí nóng mịt mờ:—\nĐi rồi, đi rồi, bán rồi và đi rồi\nĐến đầm lúa ẩm lạnh, hoang vu,\nTừ những đồi và sông Virginia—\nThan ôi, những đứa con gái bị cướp của tôi!”", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:8.9": "Bếp lửa đã tàn. Những đứa trẻ, những đứa trẻ vô tư, từng hát và nhảy múa trước mặt bà, đã đi rồi. Bà mò mẫm, trong bóng tối của tuổi già, để tìm ngụm nước uống. Thay cho tiếng con cháu, ban ngày bà nghe tiếng chim gáy rên rỉ, ban đêm nghe tiếng cú rúc ghê rợn. Tất cả là u ám. Huyệt mộ đã ở ngay cửa. Và giờ đây, khi bị đè nặng bởi những cơn đau nhức của tuổi già, khi đầu cúi xuống gần chân, khi buổi đầu và buổi cuối của đời người gặp nhau, và tuổi thơ bất lực hòa cùng tuổi già đau đớn—vào lúc này, lúc cần nhất, lúc cần đến sự dịu dàng và tình thương mà chỉ con cái mới có thể dành cho cha mẹ đang xuống dốc—thì bà ngoại già đáng thương của tôi, người mẹ tận tụy của mười hai đứa con, bị bỏ lại một mình, trong túp lều nhỏ kia, trước vài hòn than hồng leo lét. Bà đứng—bà ngồi—bà lảo đảo—bà ngã—bà rên—bà chết—và không một đứa con hay đứa cháu nào có mặt để lau mồ hôi tử thần trên vầng trán nhăn nheo của bà, hay đặt thân xác ngã xuống ấy dưới nấm đất. Chẳng lẽ Thiên Chúa công chính sẽ không báo trả những điều này sao?", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:8.10": "Khoảng hai năm sau khi bà Lucretia mất, ông chủ Thomas cưới vợ thứ hai. Tên bà là Rowena Hamilton, con gái cả của ông William Hamilton. Lúc này ông chủ sống ở St. Michael’s. Không lâu sau đám cưới, giữa ông và ông chủ Hugh xảy ra một mối bất hòa; và để trừng phạt em mình, ông đón tôi khỏi tay ông chủ Hugh về ở với ông tại St. Michael’s. Ở đây tôi phải chịu thêm một cuộc chia ly đau đớn nữa. Tuy nhiên nó không nặng nề bằng cuộc chia ly tôi từng sợ hãi khi chia gia sản; vì trong khoảng thời gian ấy, một sự thay đổi lớn đã xảy ra nơi ông chủ Hugh và bà vợ xưa kia hiền hậu và thương yêu của ông ấy. Rượu brandy đối với ông ấy, và chế độ nô lệ đối với bà, đã gây nên một biến đổi tai hại trong tính cách cả hai; vì vậy, đối với riêng họ, tôi nghĩ mình chẳng mất mát gì nhiều trong cuộc đổi chỗ. Nhưng tôi gắn bó không phải với họ. Tôi gắn bó sâu đậm nhất với những cậu bé nhỏ ở Baltimore. Tôi đã nhận được nhiều bài học tốt từ họ, và vẫn đang nhận, và ý nghĩ phải rời họ thật sự đau xót. Tôi lại ra đi mà không có hy vọng được phép trở về. Ông chủ Thomas đã nói ông sẽ không bao giờ cho tôi quay lại nữa. Ông coi rào cản giữa ông và em là không thể vượt qua.", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:8.11": "Lúc ấy tôi lấy làm tiếc rằng ít nhất mình đã không thử thực hiện quyết tâm bỏ trốn; vì cơ hội thành công từ thành phố lớn gấp mười lần từ miền quê.", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:8.12": "Tôi đi từ Baltimore đến St. Michael’s trên chiếc thuyền một buồm Amanda, thuyền trưởng Edward Dodson. Trong chuyến đi, tôi đặc biệt chú ý đến hướng đi của những chiếc tàu hơi nước chạy đến Philadelphia. Tôi thấy rằng, thay vì đi xuống phía nam, khi tới North Point chúng rẽ lên vịnh, theo hướng đông bắc. Tôi cho hiểu biết này là cực kỳ quan trọng. Quyết tâm bỏ trốn của tôi lại bừng lên. Tôi quyết chỉ chờ đến khi có cơ hội thuận lợi. Khi nó đến, tôi nhất định ra đi.", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:9.1": "CHƯƠNG IX", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:9.2": "Giờ đây tôi đã đến một quãng đời mà tôi có thể nêu ngày tháng. Tôi rời Baltimore và đến sống với ông chủ Thomas Auld, ở St. Michael’s, vào tháng Ba năm 1832. Đã hơn bảy năm kể từ khi tôi sống với ông trong gia đình ông chủ cũ, trên đồn điền của đại tá Lloyd. Dĩ nhiên lúc này chúng tôi gần như hoàn toàn xa lạ với nhau. Ông là ông chủ mới của tôi, và tôi là người nô lệ mới của ông. Tôi không biết tính khí của ông; ông cũng chẳng biết tính khí tôi. Nhưng chỉ trong một thời gian rất ngắn chúng tôi đã hiểu nhau trọn vẹn. Tôi hiểu vợ ông không kém gì hiểu ông. Họ rất xứng đôi, đều bần tiện và tàn nhẫn như nhau. Lần đầu tiên sau hơn bảy năm, tôi bị buộc phải cảm nhận cơn đói cào xé đau đớn—điều tôi chưa hề nếm trải kể từ khi rời đồn điền của đại tá Lloyd. Hồi ấy đã khổ lắm rồi, vì tôi chẳng nhớ nổi lúc nào mình được ăn no. Nay còn khổ gấp mười lần, sau khi đã sống trong gia đình ông chủ Hugh, nơi tôi luôn có đủ ăn, mà lại là đồ ăn ngon. Tôi đã nói ông chủ Thomas là người bần tiện. Quả đúng vậy. Không cho nô lệ đủ ăn bị coi là biểu hiện nặng nhất của sự bần tiện, ngay cả trong đám chủ nô. Nguyên tắc là: thức ăn dù thô đến đâu, miễn sao cho đủ. Đó là lý thuyết; và ở vùng Maryland tôi từ đó đến, nó là thông lệ chung,—dù có nhiều ngoại lệ. Ông chủ Thomas không cho chúng tôi đủ, dù là thức ăn thô hay tinh. Trong bếp chúng tôi có bốn nô lệ—chị tôi Eliza, dì tôi Priscilla, Henny, và tôi; mỗi tuần chúng tôi được cấp chưa đến nửa giạ bột ngô, và rất ít thứ gì khác, dù là thịt hay rau. Như thế không đủ để sống. Cho nên chúng tôi bị đẩy đến chỗ khốn cùng phải sống bám vào hàng xóm. Chúng tôi làm thế bằng cách ăn xin và ăn trộm, dùng cách nào tiện tay khi túng thiếu, và coi hai cách này chính đáng như nhau. Biết bao lần chúng tôi, những kẻ khốn khổ, suýt chết đói, trong khi thức ăn dồi dào đang mốc trong tủ thức ăn và nhà xông khói, và bà chủ ngoan đạo của chúng tôi biết rõ điều đó; vậy mà bà chủ ấy và chồng bà cứ mỗi sáng lại quỳ xuống mà cầu xin Thiên Chúa ban phước cho họ trong giỏ và trong kho!", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:9.3": "Dẫu chủ nô nào cũng xấu, hiếm khi ta gặp một kẻ thiếu hẳn mọi phẩm chất đáng kính. Chủ tôi thuộc loại hiếm hoi ấy. Tôi không biết ông đã làm một hành động cao thượng nào. Nét nổi bật trong tính cách ông là sự bần tiện; và nếu bản tính ông còn có yếu tố nào khác, thì nó cũng bị bắt phục tùng nét ấy. Ông bần tiện; và như phần lớn những kẻ bần tiện khác, ông không biết che giấu sự bần tiện của mình. Thuyền trưởng Auld không sinh ra là chủ nô. Ông từng là một người nghèo, chỉ là chủ một chiếc thuyền chạy vịnh. Ông có được toàn bộ nô lệ qua hôn nhân; và trong mọi hạng người, kẻ chủ nô do hôn nhân mà có là tệ nhất. Ông tàn nhẫn nhưng hèn nhát. Ông ra lệnh mà không có sự cứng rắn. Khi thi hành các quy định, lúc ông nghiêm khắc, lúc lại lỏng lẻo. Có lúc ông nói với nô lệ bằng sự cứng rắn của Napoléon và cơn thịnh nộ của quỷ dữ; lúc khác, người ta dễ lầm ông với một kẻ lạc đường đang dò hỏi. Ông không tự mình làm nên điều gì. Ông có thể được xem là sư tử, nếu không vì đôi tai. Trong mọi việc cao thượng mà ông cố làm, chính sự bần tiện của ông lộ ra rõ nhất. Điệu bộ, lời nói và hành vi của ông là điệu bộ, lời nói và hành vi của những chủ nô bẩm sinh, và vì chỉ là đóng giả nên rất vụng về. Ông thậm chí không phải một kẻ bắt chước giỏi. Ông có đủ khuynh hướng lừa dối, nhưng thiếu khả năng. Vì không có nguồn lực nào trong bản thân, ông buộc phải sao chép nhiều người, và vì thế ông mãi là nạn nhân của sự mâu thuẫn; và hệ quả là ông trở thành đối tượng của sự khinh bỉ, và bị coi như vậy ngay cả bởi nô lệ của ông. Thú xa xỉ có nô lệ riêng hầu hạ là điều mới mẻ, mà ông chưa được chuẩn bị để đón nhận. Ông là chủ nô mà không có khả năng giữ nô lệ. Ông thấy mình không đủ sức cai quản nô lệ bằng vũ lực, bằng nỗi sợ, hay bằng mánh khóe. Chúng tôi hiếm khi gọi ông là “ông chủ”; thường gọi “thuyền trưởng Auld”, và hầu như không muốn gọi ông bằng danh xưng nào cả. Tôi không nghi ngờ rằng cách cư xử của chúng tôi góp phần lớn làm ông trông vụng về, và do đó bực bội. Sự thiếu tôn kính của chúng tôi hẳn làm ông bối rối lắm. Ông muốn chúng tôi gọi ông là chủ, nhưng thiếu sự cứng rắn cần thiết để ra lệnh như vậy. Vợ ông vẫn thường đòi chúng tôi gọi ông thế, nhưng vô ích. Tháng Tám năm 1832, chủ tôi dự một cuộc họp đạo ngoài trời của phái Methodist tại Bay-side, Talbot County, và ở đó ông trải qua sự hoán cải. Tôi nuôi một chút hy vọng mong manh rằng sự hoán cải của ông sẽ khiến ông giải phóng nô lệ, và nếu không làm thế thì ít nhất cũng khiến ông tử tế và nhân đạo hơn. Tôi thất vọng cả hai điều. Nó không làm ông nhân đạo với nô lệ, cũng không khiến ông giải phóng họ. Nếu nó có tác động gì đến tính cách ông, thì chỉ khiến ông tàn nhẫn và đáng ghét hơn trong mọi cách cư xử; vì tôi tin ông là người tệ hơn nhiều sau khi cải đạo so với trước đó. Trước khi cải đạo, ông dựa vào chính sự sa đọa của mình để che chắn và nâng đỡ cho sự dã man tàn bạo; nhưng sau khi cải đạo, ông tìm được sự chuẩn y và chỗ dựa của tôn giáo cho sự tàn ác của một chủ nô. Ông tỏ ra sùng đạo hết mức. Nhà ông là nhà cầu nguyện. Ông cầu nguyện sáng, trưa và tối. Chẳng bao lâu ông nổi bật trong số các anh em đồng đạo, và sớm được cử làm trưởng nhóm lớp và người thuyết giáo. Ông hoạt động rất sôi nổi trong các đợt phục hưng đức tin, và chứng tỏ là một công cụ trong tay nhà thờ để cải hóa nhiều linh hồn. Nhà ông là mái nhà quen thuộc của các mục sư. Họ rất thích đến đó nghỉ chân; vì trong khi ông bỏ đói chúng tôi, ông nhồi nhét cho họ. Có lúc ba bốn mục sư cùng ở đó. Những người hay đến nhất trong thời gian tôi sống ở đó là các ông Storks, Ewery, Humphry và Hickey. Tôi cũng từng thấy ông George Cookman ở nhà chúng tôi. Chúng tôi, những nô lệ, quý mến ông Cookman. Chúng tôi tin ông là người tốt. Chúng tôi nghĩ ông đã giúp thuyết phục ông Samuel Harrison, một chủ nô rất giàu, giải phóng nô lệ của mình; và bằng cách nào đó mang ấn tượng rằng ông đang nỗ lực đòi giải phóng toàn thể nô lệ. Khi ông ở nhà chúng tôi, chúng tôi chắc chắn được gọi vào dự buổi cầu nguyện. Khi những người khác ở đó, có khi chúng tôi được gọi vào, có khi không. Ông Cookman để ý đến chúng tôi hơn bất cứ mục sư nào khác. Ông không thể đến giữa chúng tôi mà không để lộ lòng cảm thông, và dù ngu muội, chúng tôi vẫn đủ tinh ý để nhận ra.", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:9.4": "Trong thời gian tôi sống với chủ ở St. Michael’s, có một thanh niên da trắng, ông Wilson, đề nghị mở một lớp học ngày Sabbath để dạy những nô lệ nào muốn học đọc Tân Ước. Chúng tôi mới họp ba lần thì các ông West và Fairbanks, đều là trưởng nhóm lớp, cùng nhiều người khác, kéo đến tấn công chúng tôi bằng gậy và các thứ vật ném khác, đuổi chúng tôi đi, và cấm không được họp nữa. Thế là chấm dứt lớp học Sabbath nhỏ của chúng tôi trong thị trấn ngoan đạo St. Michael’s.", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:9.5": "Tôi đã nói chủ tôi tìm được sự chuẩn y của tôn giáo cho sự tàn ác của mình. Để làm ví dụ, tôi sẽ kể một trong nhiều sự việc chứng minh lời buộc tội này. Tôi từng thấy ông trói một thiếu nữ què, rồi dùng roi da bò nặng quất lên đôi vai trần của cô, khiến máu đỏ ấm nhỏ giọt; và để biện minh cho hành vi đẫm máu ấy, ông đã trích câu Kinh Thánh này—“Kẻ nào biết ý chủ mình mà không làm theo, sẽ bị đánh nhiều roi.”", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:9.6": "Ông chủ để cô gái bị xé rách da thịt ấy bị trói trong tình cảnh khủng khiếp đó bốn năm giờ liền. Tôi biết có lần ông trói cô từ sáng sớm, đánh cô trước bữa điểm tâm; bỏ đó, đi ra cửa hàng, trở về bữa trưa, lại đánh cô lần nữa, cắt vào chính những chỗ đã rách toạc vì roi tàn nhẫn của ông. Bí mật của sự tàn ác của ông chủ đối với “Henny” nằm ở chỗ cô gần như bất lực. Khi còn bé, cô ngã vào lửa, bị bỏng khủng khiếp. Tay cô bị bỏng đến mức không bao giờ dùng lại được. Cô hầu như chỉ làm được việc vác nặng. Với ông chủ, cô là một khoản chi phí; và vì ông là kẻ bần tiện, cô là cái gai thường trực trong mắt ông. Ông có vẻ muốn cô gái đáng thương biến khỏi cõi đời. Có lần ông đem cô tặng cho em gái mình; nhưng vì đó là món quà tồi, bà ấy không muốn giữ. Cuối cùng, ông chủ nhân từ của tôi, theo chính lời ông, “thả cô trôi dạt tự lo lấy thân”. Đây là một người mới cải đạo, vừa giữ người mẹ lại, vừa đuổi đứa con bất lực của bà ra, cho đói và chết! Ông chủ Thomas là một trong nhiều chủ nô ngoan đạo giữ nô lệ vì mục đích rất từ thiện là chăm sóc họ.", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:9.7": "Giữa chủ tôi và tôi có khá nhiều bất đồng. Ông thấy tôi không hợp với mục đích của ông. Ông nói cuộc sống thành thị đã tác động rất tai hại đến tôi. Nó gần như hủy hoại tôi đối với mọi việc tốt, và biến tôi thành kẻ chỉ hợp với mọi điều xấu. Một trong những lỗi lớn nhất của tôi là để ngựa của ông chạy mất, xuống trang trại của cha vợ ông, cách St. Michael’s chừng năm dặm. Rồi tôi phải đi theo nó. Lý do của sự bất cẩn, hay cẩn thận, kiểu đó là mỗi lần tới đó tôi luôn kiếm được cái gì để ăn. Ông William Hamilton, cha vợ chủ tôi, luôn cho nô lệ của ông đủ ăn. Tôi chưa từng rời nơi đó trong tình trạng đói, dù có cần quay về gấp đến đâu. Cuối cùng ông chủ Thomas nói ông không chịu nổi nữa. Tôi đã sống với ông chín tháng, trong thời gian đó ông đã đánh tôi nhiều trận nặng, và đều vô ích. Ông quyết định gửi tôi đi, như ông nói, để được “bẻ gãy”; và vì mục đích này, ông cho một người tên Edward Covey thuê tôi một năm. Ông Covey là người nghèo, một nông dân thuê đất. Ông thuê nơi mình ở, cũng như những người làm để cày cấy nó. Ông Covey đã có danh tiếng rất lớn về việc bẻ gãy nô lệ trẻ, và danh tiếng này có giá trị vô cùng với ông. Nó giúp ông có được đất cày cấy với chi phí ít hơn nhiều so với khi không có danh tiếng ấy. Một số chủ nô cho rằng chẳng thiệt bao nhiêu khi để ông Covey giữ nô lệ của mình một năm, đổi lấy sự huấn luyện mà họ phải chịu, không cần trả công gì khác. Nhờ danh tiếng đó, ông thuê nhân công trẻ rất dễ. Cộng với những phẩm chất tự nhiên tốt đẹp của ông Covey, ông còn là người “tuyên xưng đức tin”—một tâm hồn sùng đạo—một thành viên và trưởng nhóm lớp trong nhà thờ Methodist. Tất cả điều này tăng thêm sức nặng cho danh tiếng “kẻ chuyên điều phục nô lệ” của ông. Tôi biết hết các sự việc, vì đã được một thanh niên từng sống ở đó cho biết. Dù vậy tôi vẫn vui lòng chuyển đi; vì tôi chắc chắn sẽ có đủ ăn, mà đó chẳng phải điều nhỏ nhặt nhất đối với một người đói.", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:10.1": "CHƯƠNG X", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:10.2": "Tôi rời nhà ông chủ Thomas và đến sống với ông Covey vào ngày 1 tháng Giêng năm 1833. Lần đầu tiên trong đời, tôi là người làm đồng. Trong công việc mới, tôi thấy mình còn vụng về hơn một cậu bé nhà quê khi ở giữa thành phố lớn. Tôi ở nhà mới mới được một tuần thì ông Covey đã đánh tôi một trận rất nặng, cắt rách lưng tôi, làm máu chảy, và nổi lên trên thịt tôi những vết lằn to bằng ngón tay út. Sự việc diễn ra như sau: ông Covey sai tôi, vào sáng sớm của một trong những ngày lạnh nhất tháng Giêng, vào rừng chở một xe củi. Ông giao cho tôi một cặp bò chưa thuần. Ông chỉ cho tôi con nào là bò trong, con nào là bò ngoài. Rồi ông buộc đầu một sợi dây thừng lớn quanh cặp sừng của con bò trong, đưa đầu kia cho tôi, và bảo nếu bò chạy thì tôi phải giữ chặt sợi dây. Tôi chưa từng điều khiển bò, nên dĩ nhiên rất vụng về. Tuy vậy tôi cũng đến được bìa rừng mà không mấy khó khăn; nhưng mới vào rừng được vài chục bước thì bầy bò hoảng sợ, phóng hết tốc lực, kéo chiếc xe đâm vào cây, cán qua gốc cây, một cách kinh hoàng nhất. Lúc nào tôi cũng tưởng óc mình sắp văng ra trên các thân cây. Chạy như thế một quãng khá xa, cuối cùng chúng làm lật xe, quăng nó thật mạnh vào một cái cây, rồi tự lao vào một bụi rậm dày đặc. Tôi thoát chết bằng cách nào, tôi không biết. Tôi ở đó, hoàn toàn một mình, giữa rừng rậm, ở một nơi lạ với tôi. Xe của tôi lật và vỡ nát, bò của tôi vướng giữa những cây non, và không ai giúp tôi. Sau một hồi dài cố gắng, tôi dựng được xe lên, gỡ được bầy bò, và mắc chúng vào xe lần nữa. Bấy giờ tôi dẫn đoàn xe đến chỗ hôm trước tôi đã đốn củi, chất xe khá nặng, nghĩ rằng cách ấy sẽ làm bò dịu đi. Rồi tôi lên đường về nhà. Lúc này đã hết nửa ngày. Tôi ra khỏi rừng an toàn, và cảm thấy hết nguy hiểm. Tôi dừng bò để mở cổng rừng; và đúng lúc đó, trước khi tôi kịp nắm dây thừng, bầy bò lại phóng đi, xông qua cổng, kẹt cánh cổng giữa bánh xe và thùng xe, xé nó tan tành, và chỉ cách vài tấc nữa là nghiền tôi vào cột cổng. Thế là chỉ trong một ngày ngắn ngủi, hai lần tôi thoát chết chỉ nhờ may rủi. Khi về, tôi kể với ông Covey chuyện gì đã xảy ra và xảy ra thế nào. Ông ra lệnh cho tôi quay lại rừng ngay lập tức. Tôi làm theo, và ông đi theo sau. Vừa vào tới rừng, ông đến gần bảo tôi dừng xe, và nói ông sẽ dạy cho tôi biết thế nào là lãng phí thời gian và phá cổng. Rồi ông đến một cây gôm lớn, dùng rìu chặt ba cành roi lớn, và sau khi tỉa chúng gọn gàng bằng dao nhíp, ông ra lệnh cho tôi cởi áo. Tôi không trả lời, cứ đứng nguyên với quần áo trên người. Ông lặp lại lệnh. Tôi vẫn không đáp, cũng không nhúc nhích cởi đồ. Ông liền xông vào tôi với sự hung dữ của một con hổ, xé toạc quần áo tôi, và quất tôi cho đến khi mòn hết những cành roi, cắt tôi dã man đến mức để lại những vết hằn còn thấy rõ rất lâu sau. Trận đòn này là trận đầu tiên trong một loạt trận y hệt, vì những lỗi tương tự.", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:10.3": "Tôi sống với ông Covey một năm. Trong sáu tháng đầu của năm đó, hầu như tuần nào tôi cũng bị đánh. Lưng tôi hiếm khi hết đau. Sự vụng về của tôi hầu như lúc nào cũng là cớ để ông đánh. Chúng tôi bị bắt làm việc đến tận giới hạn của sức chịu đựng. Rất lâu trước khi trời sáng chúng tôi đã dậy, cho ngựa ăn xong, và ngay khi ngày vừa hé, chúng tôi đã ra đồng với cuốc và những cặp súc vật kéo cày. Ông Covey cho chúng tôi đủ ăn, nhưng gần như không có thì giờ ăn. Chúng tôi thường chưa mất đến năm phút cho một bữa. Chúng tôi thường ở ngoài đồng từ lúc ngày vừa hé cho đến khi tia sáng cuối cùng còn vương lại tắt hẳn; và vào mùa lá ngô làm thức ăn gia súc, nửa đêm thường vẫn bắt gặp chúng tôi ngoài đồng, đang bó lá ngô.", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:10.4": "Covey cũng ra làm với chúng tôi. Ông chịu đựng được theo cách này. Ông dành phần lớn buổi chiều để nằm trên giường. Rồi chiều tối ông ra, khỏe khoắn, sẵn sàng thúc giục chúng tôi bằng lời nói, bằng gương mẫu, và thường xuyên bằng roi. Ông Covey là một trong số ít chủ nô có thể và quả thật làm việc bằng tay. Ông là người làm việc cần cù. Ông tự biết chính xác một người đàn ông hay một đứa trẻ làm được bao nhiêu. Không thể lừa ông. Công việc của ông tiến hành gần như tốt cả khi ông vắng mặt lẫn khi ông có mặt; và ông có tài khiến chúng tôi cảm thấy ông lúc nào cũng ở bên. Ông làm được điều đó bằng cách bất ngờ xuất hiện. Ông hiếm khi tiến đến chỗ chúng tôi làm việc một cách công khai, nếu có thể làm lén. Ông luôn nhắm đến việc bắt chúng tôi bất ngờ. Ông xảo quyệt đến mức chúng tôi gọi ông với nhau là “con rắn”. Khi chúng tôi làm trong ruộng ngô, đôi khi ông bò bằng tay và đầu gối để khỏi bị phát hiện, rồi bỗng nhiên đứng dậy gần ngay giữa chúng tôi, hét lên: “Ha, ha! Nào, nào! Xông lên, xông lên!” Vì đó là cách tấn công của ông, nên không bao giờ an toàn khi dừng lại dù chỉ một phút. Ông đến như kẻ trộm trong đêm. Ông hiện ra với chúng tôi như luôn ở ngay bên cạnh. Ông ở dưới mọi cây, sau mọi gốc, trong mọi bụi, và ở mọi cửa sổ, trên khắp đồn điền. Có lúc ông leo lên ngựa, như thể sắp đến St. Michael’s, cách đó bảy dặm, và nửa giờ sau người ta thấy ông cuộn mình ở góc hàng rào gỗ trong rừng, quan sát từng cử động của đám nô lệ. Để làm thế, ông bỏ ngựa buộc lại trong rừng. Lại có lúc ông bước đến chỗ chúng tôi, ra lệnh như thể sắp lên đường đi xa, quay lưng lại và làm như đi về nhà chuẩn bị; và chưa đi được nửa đường, ông đã rẽ ngoặt bò vào góc hàng rào hoặc sau một gốc cây nào đó, và ở đó theo dõi chúng tôi cho đến khi mặt trời lặn.", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:10.5": "Sở trường của ông Covey là khả năng lừa dối. Đời ông dành cho việc bày ra và thực hiện những mưu lừa trơ trẽn nhất. Mọi thứ ông có dưới dạng học vấn hay tôn giáo, ông đều bắt phục vụ khuynh hướng lừa dối của mình. Ông dường như tự cho mình đủ sức lừa cả Đấng Toàn Năng. Sáng ông đọc một lời cầu nguyện ngắn, tối thì đọc lời cầu nguyện dài; và, nghe thật lạ, ít người đôi lúc trông sùng kính hơn ông. Buổi cầu nguyện của gia đình ông luôn bắt đầu bằng hát; và vì bản thân ông hát rất dở, nên bổn phận khởi xướng bài thánh ca thường rơi vào tôi. Ông đọc bài hát và gật đầu ra hiệu cho tôi bắt đầu. Đôi khi tôi làm; có khi không. Việc tôi không tuân theo hầu như luôn gây ra rối loạn lớn. Để tỏ ra không cần đến tôi, ông tự bắt đầu và lảo đảo hát hết bài thánh ca một cách chói tai nhất. Trong tâm trạng đó ông cầu nguyện với nhiệt thành hơn thường lệ. Thật đáng thương! Với bản tính và thành công trong việc lừa dối của ông, tôi thực sự tin rằng có lúc ông tự lừa mình đến mức tin chắc rằng mình là người thờ phụng chân thành Thiên Chúa Chí Cao; và điều này lại xảy ra vào lúc có thể nói ông đang phạm tội ép người nô lệ nữ của mình phạm tội ngoại tình. Sự việc là thế này: ông Covey là người nghèo; ông mới bắt đầu lập nghiệp; ông chỉ đủ tiền mua một nô lệ, và, dù thật kinh hoàng, ông mua cô ấy, như chính ông nói, để làm “người để gây giống”. Người phụ nữ này tên Caroline. Ông Covey mua cô từ ông Thomas Lowe, cách St. Michael’s chừng sáu dặm. Cô là người phụ nữ to lớn, khỏe mạnh, khoảng hai mươi tuổi. Cô đã sinh một đứa con, điều chứng tỏ cô đúng là thứ ông cần. Sau khi mua cô, ông thuê một người đàn ông đã có vợ từ ông Samuel Harrison, đến ở với ông một năm; và đêm nào ông cũng nhốt người này lại với cô! Kết quả là, hết năm, người phụ nữ khốn khổ sinh đôi. Với kết quả này, ông Covey tỏ ra hết sức hài lòng, cả với người đàn ông lẫn người đàn bà bất hạnh. Niềm vui của ông và của vợ ông lớn đến nỗi không việc gì họ làm cho Caroline trong thời gian nằm cữ là quá tốt hay quá khó để làm. Những đứa trẻ được coi là một khoản gia tăng đáng kể cho tài sản của ông.", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:10.6": "Nếu có lúc nào trong đời tôi buộc phải uống những cặn cay đắng nhất của chế độ nô lệ, thì đó là sáu tháng đầu tôi ở với ông Covey. Chúng tôi phải làm việc trong mọi thời tiết. Chẳng bao giờ quá nóng hay quá lạnh; mưa, gió, mưa đá hay tuyết có lớn đến mấy cũng không bao giờ lớn quá để chúng tôi không làm ngoài đồng. Làm, làm, làm, ban ngày cũng gần như ban đêm. Những ngày dài nhất vẫn quá ngắn với ông, và những đêm ngắn nhất vẫn quá dài. Lúc mới đến tôi hơi khó bảo, nhưng vài tháng kỷ luật ấy đã thuần phục tôi. Ông Covey đã thành công trong việc bẻ gãy tôi. Tôi bị bẻ gãy cả thể xác, tâm hồn và tinh thần. Sức bật tự nhiên của tôi bị nghiền nát, trí tuệ tôi héo mòn, ý muốn đọc sách biến mất, tia sáng vui vẻ còn vương nơi mắt tôi tắt hẳn; đêm đen của chế độ nô lệ khép lại quanh tôi; và kìa, một con người đã bị biến thành súc vật!", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:10.7": "Chủ nhật là thời gian rảnh duy nhất của tôi. Tôi dành nó trong một thứ mê man như thú vật, lờ đờ giữa ngủ và thức, dưới một cây lớn nào đó. Có lúc tôi ngồi dậy, một tia chớp của tự do mãnh liệt vụt qua tâm hồn, kèm một tia hy vọng mờ nhạt, lóe lên một thoáng rồi biến mất. Tôi lại chìm xuống, than khóc cho cảnh ngộ khốn khổ của mình. Đôi khi tôi bị thôi thúc muốn kết liễu đời mình, và đời Covey, nhưng bị ngăn lại bởi sự đan xen của hy vọng và sợ hãi. Những đau khổ của tôi trên đồn điền này giờ đây như một giấc mơ hơn là một thực tại nghiệt ngã.", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:10.8": "Nhà chúng tôi đứng cách vịnh Chesapeake chỉ vài chục bước, lồng ngực rộng của vịnh luôn trắng những cánh buồm từ mọi miền của địa cầu có người ở. Những con tàu đẹp đẽ ấy, khoác màu trắng tinh khiết nhất, làm đẹp mắt người tự do, đối với tôi lại là bao hồn ma liệm khăn, làm tôi kinh hãi và dày vò với ý nghĩ về cảnh ngộ khốn khổ của mình. Trong sự tĩnh lặng sâu thẳm của một ngày Sabbath mùa hè, tôi thường đứng một mình trên bờ cao của vịnh cao quý ấy, và với trái tim buồn, đôi mắt đẫm lệ, dõi theo vô số cánh buồm đang xa dần về phía đại dương mênh mông. Cảnh ấy luôn tác động mạnh đến tôi. Tư tưởng tôi buộc tôi phải thốt thành lời; và ở đó, không có thính giả nào ngoài Đấng Toàn Năng, tôi trút nỗi than thở của tâm hồn, theo lối thô mộc của mình, qua một lời hô gọi gửi đến đoàn tàu đang trôi:—", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:10.9": "“Các ngươi đã được tháo khỏi dây neo, và được tự do; còn ta bị xích chặt, và là nô lệ! Các ngươi vui vẻ lướt đi trước cơn gió nhẹ, còn ta buồn bã lê bước trước roi đẫm máu! Các ngươi là những thiên thần cánh nhanh của tự do, bay vòng quanh thế giới; còn ta bị giam trong xiềng sắt! Ôi, ước gì ta được tự do! Ôi, ước gì ta ở trên một boong tàu nào của các ngươi, dưới đôi cánh che chở của các ngươi! Than ôi! Giữa ta và các ngươi, dòng nước đục cuộn chảy. Đi đi, đi đi. Ôi ước gì ta cũng đi được! Giá ta biết bơi! Giá ta bay được! Ôi, tại sao ta sinh ra làm người, để rồi bị biến thành súc vật! Con tàu hân hoan đã đi rồi; nó ẩn mình trong khoảng xa mờ. Ta bị bỏ lại trong địa ngục nóng nhất của chế độ nô lệ không dứt. Lạy Thiên Chúa, cứu con! Lạy Thiên Chúa, giải thoát con! Cho con được tự do! Có Thiên Chúa không? Tại sao ta là nô lệ? Ta sẽ trốn. Ta không chịu nữa. Bị bắt hay thoát, ta cũng sẽ thử. Chết vì sốt rét hay vì sốt cao thì cũng thế thôi. Ta chỉ có một mạng để mất. Chết khi chạy còn hơn chết khi đứng. Cứ nghĩ mà xem; một trăm dặm thẳng hướng bắc, và ta tự do! Thử ư? Phải, ta sẽ thử! Có Thiên Chúa giúp, ta sẽ làm. Không thể nào ta sống và chết làm nô lệ. Ta sẽ đi đường nước. Chính vịnh này sẽ đưa ta đến tự do. Tàu hơi nước chạy hướng đông bắc từ North Point. Ta sẽ làm như thế; và khi đến đầu vịnh, ta sẽ thả xuồng trôi, rồi đi bộ thẳng qua Delaware sang Pennsylvania. Đến đó, ta sẽ không bị đòi giấy thông hành; ta có thể đi mà không bị quấy rầy. Chỉ cần cơ hội đầu tiên đến, dù có chuyện gì, ta cũng đi. Trong khi đó, ta sẽ cố gắng chịu đựng cái ách. Ta đâu phải nô lệ duy nhất trên đời. Cớ gì phải bực dọc? Ta chịu được nhiều như bất cứ ai trong họ. Hơn nữa, ta chỉ là một đứa bé, và đứa bé nào cũng phải thuộc về ai đó. Có thể nỗi khổ nô lệ của ta sẽ chỉ làm tăng hạnh phúc khi ta được tự do. Một ngày tốt đẹp hơn đang đến.”", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:10.10": "Tôi đã nghĩ như thế, và đã tự nói với mình như thế; lúc thì bị thúc đẩy đến gần phát điên, lúc sau lại tự thuyết phục mình chấp nhận phận khốn khổ.", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:10.11": "Tôi đã nói thoáng qua rằng cảnh ngộ của tôi trong sáu tháng đầu ở nhà ông Covey tệ hơn nhiều so với sáu tháng sau. Những hoàn cảnh dẫn đến sự thay đổi trong cách ông Covey đối xử với tôi tạo thành một thời đại trong lịch sử khiêm tốn của tôi. Độc giả đã thấy một con người bị biến thành nô lệ ra sao; giờ độc giả sẽ thấy một nô lệ trở thành con người ra sao. Vào một trong những ngày nóng nhất tháng Tám năm 1833, Bill Smith, William Hughes, một nô lệ tên Eli, và tôi, đang quạt lúa mì. Hughes dọn lúa đã quạt khỏi phía trước cái quạt. Eli quay, Smith đổ lúa vào, còn tôi mang lúa đến quạt. Công việc đơn giản, cần sức hơn là trí; nhưng với người hoàn toàn chưa quen công việc đó, nó rất nặng nhọc. Khoảng ba giờ chiều hôm ấy, tôi gục xuống; sức lực rời bỏ tôi; tôi bị đau đầu dữ dội, kèm theo chóng mặt nặng; run rẩy khắp tay chân. Thấy điều gì đang đến, tôi gắng gượng, cảm thấy không thể nào dừng việc. Tôi đứng chừng nào còn lảo đảo mang được hạt đến phễu. Khi không thể đứng thêm nữa, tôi ngã xuống, và cảm thấy như bị đè bởi một sức nặng khổng lồ. Cái quạt dĩ nhiên dừng; mỗi người có việc của mình, và không ai có thể làm việc của người kia mà vẫn để việc mình tiếp tục.", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:10.12": "Ông Covey ở nhà, cách sân đạp lúa nơi chúng tôi quạt chừng một trăm thước. Nghe tiếng quạt dừng, ông lập tức rời nhà và đến chỗ chúng tôi. Ông vội hỏi có chuyện gì. Bill đáp rằng tôi bị ốm, và không còn ai mang lúa đến quạt. Lúc này tôi đã bò đi, nằm dưới bên hàng rào cọc và thanh bao quanh sân, hy vọng bớt khó chịu khi tránh được nắng. Ông hỏi tôi ở đâu. Một người làm chỉ cho ông. Ông đến chỗ tôi, và sau khi nhìn tôi một lúc, hỏi tôi bị làm sao. Tôi thuật lại với ông được chừng nào hay chừng ấy, vì tôi gần như không còn sức nói. Ông liền đá tôi một cú dã man vào sườn và bảo tôi đứng dậy. Tôi cố làm, nhưng ngã ngược lại. Ông đá thêm một cú nữa, lại bảo tôi dậy. Tôi lại cố, và đứng được lên; nhưng khi cúi xuống lấy cái thùng dùng để đổ lúa vào quạt, tôi lại lảo đảo và ngã. Khi tôi nằm đó, ông Covey cầm cái thanh gỗ hickory mà Hughes dùng gạt đầy cái đấu nửa giạ, và dùng nó giáng một cú nặng lên đầu tôi, gây một vết thương lớn, máu chảy ròng ròng; rồi với nó lại bảo tôi đứng dậy. Tôi không cố làm theo, vì giờ đã quyết định để mặc ông làm điều tồi tệ nhất. Một lúc sau khi nhận cú đánh ấy, đầu tôi đỡ hơn. Ông Covey giờ đã bỏ mặc tôi cho số phận. Vào lúc đó tôi quyết định, lần đầu tiên, đi tìm chủ tôi, khiếu nại và xin ông bảo vệ. Muốn làm thế, chiều hôm đó tôi phải đi bộ bảy dặm; và trong hoàn cảnh ấy, đó thực sự là một việc nặng nhọc. Tôi hết sức yếu; yếu bởi những cú đá và đòn đã nhận cũng nhiều như bởi cơn bệnh dữ dội vừa phải chịu. Tuy nhiên tôi chờ lúc Covey đang nhìn về hướng khác, rồi lên đường đi St. Michael’s. Tôi đã đi được một quãng khá xa về phía rừng thì Covey phát hiện, gọi với theo bảo tôi quay lại, đe dọa sẽ làm gì nếu tôi không về. Tôi mặc kệ cả tiếng gọi lẫn lời đe dọa của ông, và lê vào rừng nhanh hết mức tình trạng yếu ớt cho phép; và nghĩ rằng ông có thể đuổi kịp nếu tôi đi theo đường cái, tôi đi xuyên rừng, giữ khoảng cách đủ xa đường để khỏi bị phát hiện, và đủ gần để khỏi lạc. Tôi chưa đi xa thì chút sức ít ỏi lại cạn kiệt. Tôi không thể đi thêm nữa. Tôi ngã xuống, và nằm đó một lúc lâu. Máu vẫn rỉ ra từ vết thương trên đầu. Có lúc tôi nghĩ mình sẽ chảy máu đến chết; và bây giờ nghĩ lại thì có lẽ đã thế, nếu máu không làm bết tóc tôi mà bịt kín vết thương. Nằm đó khoảng ba phần tư giờ, tôi lại gắng gượng, và lên đường, qua bãi lầy và bụi gai, chân trần đầu trần, nhiều khi gần như mỗi bước lại rách chân; và sau chuyến đi chừng bảy dặm, mất khoảng năm giờ để hoàn thành, tôi đến cửa hàng của chủ. Lúc đó trông tôi đủ làm động lòng bất cứ ai, trừ một trái tim bằng sắt. Từ đỉnh đầu đến bàn chân, tôi phủ đầy máu. Tóc tôi vón cục bụi và máu; áo sơ mi cứng đơ vì máu. Tôi nghĩ trông tôi như một người vừa thoát khỏi hang thú dữ, và thoát được chỉ trong gang tấc. Trong tình trạng ấy tôi đứng trước chủ, khiêm nhường van xin ông dùng quyền của mình can thiệp để bảo vệ tôi. Tôi kể ông nghe mọi hoàn cảnh tốt nhất có thể, và có vẻ như, khi tôi nói, đôi lúc ông bị lay động. Rồi ông đi đi lại lại trong phòng, và tìm cách bào chữa cho Covey bằng cách nói ông cho rằng tôi đáng bị như vậy. Ông hỏi tôi muốn gì. Tôi nói, xin cho tôi một chỗ ở mới; rằng chắc như tôi đang sống, nếu tôi lại ở với ông Covey thì tôi sẽ chỉ sống để chết với ông ta; rằng Covey chắc chắn sẽ giết tôi; ông ta đang trên đường đó rồi. Ông chủ Thomas chế giễu ý nghĩ rằng ông Covey có nguy cơ giết tôi, và nói rằng ông biết ông Covey; rằng ông ấy là người tốt, và ông không thể nghĩ đến việc lấy tôi khỏi ông ấy; rằng nếu làm thế, ông sẽ mất tiền công cả năm; rằng tôi thuộc về ông Covey trong một năm, và tôi phải quay lại với ông ấy, dù có chuyện gì; và tôi đừng làm phiền ông bằng những câu chuyện nữa, nếu không chính ông sẽ tóm lấy tôi. Sau khi đe dọa tôi như vậy, ông cho tôi uống một liều muối xổ rất lớn, bảo tôi có thể ở lại St. Michael’s đêm ấy, (vì đã khá muộn,) nhưng sáng sớm phải trở về nhà ông Covey; và nếu không, ông sẽ tóm lấy tôi, nghĩa là ông sẽ đánh tôi. Tôi ở lại cả đêm, và theo lệnh ông, sáng ra (sáng thứ Bảy) tôi lên đường về nhà Covey, thân thể kiệt quệ, tinh thần tan nát. Tối đó tôi không có bữa ăn tối, sáng hôm ấy cũng không có bữa sáng. Tôi đến nhà Covey khoảng chín giờ; và đúng lúc tôi đang trèo qua hàng rào ngăn ruộng bà Kemp với ruộng nhà chúng tôi, thì Covey chạy ra với roi da bò, để đánh tôi thêm một trận nữa. Trước khi ông kịp đến gần tôi, tôi đã vào được ruộng ngô; và vì ngô rất cao, nó cho tôi chỗ ẩn nấp. Ông có vẻ rất giận, và tìm tôi rất lâu. Hành vi của tôi hoàn toàn không thể giải thích nổi. Cuối cùng ông bỏ cuộc rượt đuổi, nghĩ, tôi cho là vậy, rằng thể nào tôi cũng phải về nhà để kiếm cái ăn; ông sẽ không tự làm khổ mình thêm bằng việc tìm tôi. Tôi dành phần lớn ngày hôm đó trong rừng, trước mặt chỉ có một lựa chọn,—về nhà và bị đánh chết, hoặc ở lại rừng và bị bỏ đói đến chết. Đêm đó, tôi gặp Sandy Jenkins, một nô lệ mà tôi hơi quen biết. Sandy có vợ tự do ở cách nhà Covey chừng bốn dặm; và vì là thứ Bảy, anh đang trên đường đến thăm vợ. Tôi kể anh nghe hoàn cảnh của mình, và anh rất tử tế mời tôi về nhà anh. Tôi về nhà anh, bàn bạc chuyện này từ đầu đến cuối, và hỏi ý kiến anh xem nên đi theo hướng nào là tốt nhất. Tôi thấy Sandy là một người cố vấn kỳ cựu. Anh nói với tôi, với vẻ rất trang nghiêm, rằng tôi phải quay lại chỗ Covey; nhưng trước khi đi, tôi phải cùng anh đến một phần khác của khu rừng, nơi có một thứ rễ cây nọ, nếu tôi mang một ít theo, luôn để bên phía phải, thì ông Covey hay bất cứ người da trắng nào cũng không thể đánh tôi. Anh nói anh đã mang nó nhiều năm; và từ khi mang, anh chưa hề nhận một cú đánh nào, và cũng không mong nhận chừng nào còn mang nó. Lúc đầu tôi bác bỏ ý nghĩ rằng chỉ việc mang một cái rễ trong túi mà có tác dụng như anh nói, và không muốn lấy; nhưng Sandy nhấn mạnh sự cần thiết rất tha thiết, bảo rằng nếu không có ích thì cũng chẳng hại gì. Để làm anh vui lòng, cuối cùng tôi lấy cái rễ, và theo chỉ dẫn của anh, mang nó bên phía phải. Đó là sáng Chủ nhật. Tôi lập tức lên đường về nhà; và khi vừa vào cổng sân, ông Covey bước ra, đang trên đường đi nhà thờ. Ông nói với tôi rất ôn hòa, bảo tôi đuổi lũ lợn ra khỏi một bãi gần đó, rồi đi tiếp về phía nhà thờ. Cách cư xử kỳ lạ này của ông Covey thật sự khiến tôi bắt đầu nghĩ rằng có điều gì đó trong cái rễ Sandy đưa; và nếu hôm ấy không phải Chủ nhật, tôi chỉ có thể quy cách cư xử đó cho ảnh hưởng của cái rễ; còn như thế, tôi cũng nửa tin rằng cái rễ có thể là thứ gì đó hơn là điều tôi lúc đầu tưởng. Mọi việc suôn sẻ cho đến sáng thứ Hai. Sáng đó, sức mạnh của cái rễ được thử nghiệm đầy đủ. Rất lâu trước khi trời sáng, tôi bị gọi đi chải, kỳ cọ và cho ngựa ăn. Tôi vâng lời, và vui lòng vâng lời. Nhưng đang lúc làm việc đó, đang quăng ít lá ngô xuống từ gác xép, thì ông Covey bước vào chuồng ngựa với một sợi dây thừng dài; và đúng lúc tôi đang tuột ra nửa người khỏi gác, ông nắm lấy chân tôi, và sắp trói tôi. Ngay khi nhận ra ông định làm gì, tôi bật người lên, và khi tôi làm thế, ông vẫn giữ chân tôi, tôi bị kéo ngã sóng soài xuống sàn chuồng. Ông Covey bấy giờ có vẻ nghĩ rằng đã tóm được tôi, và có thể làm gì tùy ý; nhưng vào lúc ấy—tôi không biết tinh thần từ đâu đến—tôi quyết định chống lại; và hành động theo quyết định đó, tôi nắm chặt cổ họng Covey; và trong khi làm thế, tôi đứng dậy. Ông giữ tôi, và tôi giữ ông. Sự kháng cự của tôi hoàn toàn bất ngờ đến mức Covey có vẻ hết sức choáng váng. Ông run như chiếc lá. Điều này cho tôi thêm tin tưởng, và tôi khiến ông khó chịu, làm máu chảy ra chỗ tôi chạm đầu ngón tay vào. Ông Covey chẳng bao lâu gọi Hughes đến giúp. Hughes đến, và trong khi Covey giữ tôi, cố trói tay phải tôi. Khi anh ta đang làm thế, tôi chờ cơ hội, và đá anh ta một cú nặng ngay dưới sườn. Cú đá này làm Hughes buồn nôn, đến nỗi anh ta bỏ mặc tôi trong tay ông Covey. Cú đá ấy không chỉ làm Hughes yếu đi, mà cả Covey nữa. Khi thấy Hughes cúi gập vì đau, lòng can đảm của ông nao núng. Ông hỏi tôi có định tiếp tục kháng cự không. Tôi nói có, dù chuyện gì xảy ra; rằng ông đã đối xử với tôi như súc vật suốt sáu tháng, và tôi quyết không để bị đối xử như vậy nữa. Nói thế, ông cố kéo tôi đến một cây gậy nằm ngay ngoài cửa chuồng. Ông định đánh tôi ngã. Nhưng đúng lúc ông đang cúi xuống lấy gậy, tôi dùng cả hai tay nắm cổ áo ông, và giật mạnh bất ngờ quật ông xuống đất. Lúc này Bill đến. Covey kêu anh giúp. Bill hỏi anh làm gì được. Covey nói: “Tóm lấy nó, tóm lấy nó!” Bill nói chủ anh cho anh đi làm thuê để làm việc, chứ không phải để giúp đánh tôi; nên anh bỏ mặc Covey và tôi tự giải quyết trận chiến của mình. Chúng tôi đánh nhau gần hai giờ. Cuối cùng Covey thả tôi ra, thở hổn hển ào ào, nói rằng nếu tôi không kháng cự, ông đã không đánh tôi nặng bằng một nửa. Sự thật là ông chẳng đánh được tôi chút nào. Tôi coi ông là kẻ thiệt hại hoàn toàn trong cuộc giao dịch này; vì ông không làm tôi chảy giọt máu nào, còn tôi thì làm ông chảy máu. Suốt sáu tháng sau đó tôi ở với ông Covey, ông chưa hề đặt lên tôi sức nặng của một ngón tay trong cơn giận. Thỉnh thoảng ông nói ông không muốn dây vào tôi nữa. “Đúng thế,” tôi nghĩ, “ông không cần; vì ông sẽ ra về tệ hơn lần trước.”", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:10.13": "Trận chiến với ông Covey là bước ngoặt trong đời tôi làm nô lệ. Nó nhóm lại vài tàn lửa tự do sắp tắt, và làm sống lại trong tôi ý thức về phẩm giá làm người của mình. Nó gọi về lòng tự tin đã mất, và truyền cho tôi lần nữa quyết tâm được tự do. Niềm thỏa mãn của chiến thắng ấy bù đắp đủ cho bất cứ điều gì có thể xảy đến sau đó, kể cả cái chết. Chỉ người nào đã từng tự mình dùng sức đẩy lùi cánh tay đẫm máu của chế độ nô lệ mới hiểu được niềm mãn nguyện sâu xa mà tôi đã nếm trải. Tôi cảm thấy như chưa từng cảm thấy trước đó. Đó là một cuộc phục sinh huy hoàng, từ nấm mồ của chế độ nô lệ lên thiên đường của tự do. Tinh thần bị nghiền nát bấy lâu của tôi trỗi dậy, sự hèn nhát ra đi, sự thách thức táo bạo thế chỗ; và tôi quyết rằng, dù tôi còn làm nô lệ về hình thức bao lâu nữa, cái ngày tôi có thể là nô lệ trên thực chất đã qua đi mãi mãi. Tôi không ngần ngại để mọi người biết rằng người da trắng nào muốn thành công trong việc đánh tôi thì cũng phải thành công trong việc giết tôi.", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:10.14": "Từ lúc ấy tôi không bao giờ bị đánh roi ra trò, dù tôi còn làm nô lệ thêm bốn năm nữa. Tôi có đánh nhau vài lần, nhưng không bao giờ bị đánh bại.", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:10.15": "Rất lâu tôi lấy làm lạ tại sao ông Covey không lập tức cho cảnh binh đưa tôi đến cột đánh roi, rồi đánh tôi theo đúng thủ tục vì tội giơ tay chống lại một người da trắng để tự vệ. Và lời giải thích duy nhất tôi có thể nghĩ ra bây giờ cũng không hoàn toàn làm tôi thỏa mãn; nhưng dù sao, tôi xin nêu ra. Ông Covey hưởng một danh tiếng vô bờ là người quản đốc hạng nhất và kẻ điều phục nô lệ. Điều đó quan trọng đối với ông rất nhiều. Danh tiếng ấy đang bị đe dọa; và nếu ông đưa tôi—một thằng bé chừng mười sáu tuổi—ra cột đánh roi công cộng, danh tiếng của ông sẽ mất; vì thế, để giữ danh tiếng, ông để tôi đi mà không bị trừng phạt.", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:10.16": "Thời hạn phục dịch thực sự của tôi cho ông Edward Covey chấm dứt vào ngày Giáng sinh năm 1833. Những ngày từ Giáng sinh đến ngày đầu năm mới được cho nghỉ lễ; và theo đó, chúng tôi không phải làm việc gì, ngoài việc cho gia súc ăn và chăm sóc chúng. Khoảng thời gian này chúng tôi coi là của mình, nhờ ơn các chủ; và vì thế chúng tôi dùng hay lạm dụng nó gần như tùy ý. Những người trong chúng tôi có gia đình ở xa thường được phép ở với họ suốt sáu ngày. Tuy vậy, thời gian này được sử dụng theo nhiều cách. Những người điềm đạm, nghiêm túc, hay suy nghĩ và siêng năng trong số chúng tôi dùng nó để làm chổi bắp, thảm, vòng cổ ngựa và giỏ; một nhóm khác thì đi săn thú có túi opossum, thỏ rừng và gấu mèo. Nhưng phần lớn hơn nhiều dành cho những trò chơi và vui nhộn như đánh bóng, đấu vật, chạy thi, kéo vĩ cầm, nhảy múa và uống rượu whisky; và cách tiêu thời gian sau này hợp ý các chủ chúng tôi nhất. Một nô lệ mà làm việc trong những ngày nghỉ thì bị các chủ coi là hầu như không xứng đáng được nghỉ. Anh ta bị coi là người chối bỏ ân huệ của chủ. Không say vào dịp Giáng sinh bị coi là điều đáng xấu hổ; và người không chuẩn bị sẵn trong năm đủ tiền để mua whisky uống suốt Giáng sinh thì bị xem là thật sự lười biếng.", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:10.17": "Theo những gì tôi biết về tác động của các ngày nghỉ này đối với nô lệ, tôi tin rằng chúng là một trong những phương tiện hiệu quả nhất trong tay chủ nô để dập tắt tinh thần nổi dậy. Nếu bọn chủ nô bỏ ngay tập quán này, tôi không mảy may nghi ngờ rằng nó sẽ dẫn đến một cuộc nổi dậy tức thì của nô lệ. Những ngày nghỉ này đóng vai trò cột thu lôi, hay van an toàn, để xả đi tinh thần phản kháng của nhân loại bị nô dịch. Nếu không có chúng, người nô lệ sẽ bị đẩy đến cơn tuyệt vọng hoang dại nhất; và khốn thay cho chủ nô, vào ngày hắn dám cất bỏ hay cản trở hoạt động của những cột thu lôi ấy! Tôi cảnh báo hắn rằng, trong trường hợp đó, một tinh thần sẽ trỗi dậy giữa bọn chúng, còn đáng sợ hơn trận động đất kinh hoàng nhất.", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:10.18": "Những ngày nghỉ này là một phần không tách rời của sự lừa dối, bất công và vô nhân đạo thô bạo của chế độ nô lệ. Người ta tuyên bố đó là tập tục do lòng nhân từ của chủ nô lập ra; nhưng tôi dám nói rằng nó là kết quả của sự ích kỷ, và là một trong những trò lừa bịp thô bạo nhất làm trên những người nô lệ bị giẫm đạp. Họ không cho nô lệ thời gian này vì không muốn có công việc của nô lệ trong lúc ấy, mà vì biết rằng tước nó khỏi họ là không an toàn. Điều này thể hiện ở chỗ bọn chủ nô muốn nô lệ trải qua những ngày ấy đúng theo cách khiến họ mừng khi nó kết thúc ngang với lúc nó bắt đầu. Mục đích của chúng dường như là làm nô lệ chán ghét tự do, bằng cách dìm họ xuống đáy sâu nhất của sự trụy lạc. Chẳng hạn, bọn chủ nô không chỉ thích thấy nô lệ tự mình uống, mà còn dùng nhiều kế để làm cho họ say. Một kế là đặt cược vào nô lệ, xem ai uống được nhiều whisky nhất mà không say; và bằng cách này chúng thành công trong việc khiến cả đám đông uống quá độ. Thế là, khi người nô lệ đòi tự do đức hạnh, tên chủ nô xảo quyệt, biết sự dốt nát của anh ta, lừa anh ta bằng một liều trụy lạc độc hại, khéo dán nhãn là tự do. Phần lớn chúng tôi cứ thế uống cạn, và kết quả đúng như có thể đoán; nhiều người trong chúng tôi bị dẫn đến chỗ nghĩ rằng giữa tự do và nô lệ chẳng có mấy khác biệt. Chúng tôi cảm thấy, và cảm thấy rất đúng, rằng làm nô lệ cho rượu cũng chẳng khác mấy làm nô lệ cho người. Vậy nên, khi kỳ nghỉ kết thúc, chúng tôi lồm cồm đứng dậy khỏi đống bẩn thỉu mình đã lăn lộn, hít một hơi dài, và diễu bước ra đồng,—cảm thấy, nói chung, khá mừng được đi, từ cái mà chủ chúng tôi đã lừa chúng tôi tin là tự do, trở về vòng tay chế độ nô lệ.", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:10.19": "Tôi đã nói rằng lối đối xử này là một phần của toàn bộ hệ thống lừa dối và vô nhân đạo của chế độ nô lệ. Đúng vậy. Cách làm cho nô lệ chán ghét tự do bằng việc chỉ cho họ thấy sự lạm dụng nó cũng được áp dụng vào những chuyện khác. Chẳng hạn, một nô lệ thích mật mía; anh ta ăn trộm một ít. Chủ anh ta, trong nhiều trường hợp, đi vào thị trấn, mua một lượng lớn; trở về, cầm roi, và ra lệnh cho nô lệ ăn mật mía cho đến khi gã tội nghiệp phát ốm chỉ cần nghe nhắc đến nó. Cách tương tự đôi khi được dùng để làm nô lệ thôi xin thêm thức ăn ngoài khẩu phần quy định. Một nô lệ ăn hết khẩu phần của mình, và xin thêm. Chủ nổi giận; nhưng không muốn đuổi anh đi mà không có thức ăn, bèn cho nhiều hơn cần thiết, và bắt anh ăn hết trong một thời hạn nhất định. Rồi nếu anh phàn nàn không ăn nổi, người ta bảo anh không hài lòng dù no hay đói, và đánh anh vì khó chiều! Tôi có vô số minh họa như thế cho cùng một nguyên tắc, rút từ quan sát của chính mình, nhưng nghĩ những trường hợp đã dẫn là đủ. Thông lệ này rất phổ biến.", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:10.20": "Ngày đầu tiên của tháng Giêng năm 1834, tôi rời ông Covey và đến sống với ông William Freeland, ở cách St. Michael’s chừng ba dặm. Tôi sớm thấy ông Freeland là người rất khác ông Covey. Dù không giàu, ông là người mà ta gọi là một quý ông miền Nam có học. Ông Covey, như tôi đã chỉ ra, là kẻ điều phục nô lệ và quản đốc nô lệ được huấn luyện kỹ. Người trước (dù là chủ nô) dường như có chút trọng danh dự, chút kính nể công lý, và chút tôn trọng nhân loại. Người sau dường như hoàn toàn vô cảm với mọi tình cảm ấy. Ông Freeland có nhiều lỗi đặc trưng của chủ nô, như rất nóng nảy và hay cáu bẳn; nhưng tôi phải công bằng mà nói rằng ông hoàn toàn thoát khỏi những thói hư hèn mà ông Covey thường xuyên nhiễm. Một người thẳng thắn và cởi mở, và chúng tôi luôn biết tìm ông ở đâu. Người kia là một kẻ lừa dối hết sức xảo quyệt, và chỉ những ai đủ tinh tế mới nhận ra những mưu lừa ông bày ra khéo léo. Một lợi thế khác tôi có được ở ông chủ mới là ông không giả vờ hay tuyên xưng tôn giáo; và theo ý tôi, điều này thật sự là lợi thế lớn. Tôi khẳng định không chút do dự rằng tôn giáo miền Nam chỉ là tấm áo che những tội ác khủng khiếp nhất,—là kẻ biện hộ cho sự dã man kinh hoàng nhất,—là kẻ thánh hóa những mưu lừa đáng ghét nhất,—và là chỗ trú tối tăm, dưới đó những hành vi đen tối nhất, ô uế nhất, thô bạo nhất và quỷ quái nhất của bọn chủ nô tìm được sự che chở vững chắc nhất. Nếu tôi lại bị đẩy vào xiềng xích nô lệ, thì sau chính cảnh nô lệ ấy, tôi coi việc làm nô lệ của một ông chủ có đạo là tai họa lớn nhất có thể giáng xuống tôi. Vì trong mọi chủ nô tôi từng gặp, chủ nô có đạo là tệ nhất. Tôi luôn thấy họ bần tiện và hèn hạ nhất, tàn nhẫn và hèn nhát nhất, trong mọi hạng người. Số phận bất hạnh của tôi là không chỉ thuộc về một chủ nô có đạo, mà còn sống trong một cộng đồng những người có đạo như vậy. Rất gần ông Freeland sống mục sư Daniel Weeden, và trong cùng khu sống mục sư Rigby Hopkins. Họ là thành viên và mục sư của Giáo hội Methodist Cải cách. Ông Weeden sở hữu, trong số nhiều người, một nữ nô lệ mà tôi đã quên tên. Lưng người phụ nữ này, suốt nhiều tuần, bị giữ trong tình trạng rách toạc theo đúng nghĩa đen, vì roi của tên khốn nạn có đạo, không thương xót ấy. Ông ta thường thuê người làm. Châm ngôn của ông là: Dù ngoan hay hư, bổn phận của chủ là thỉnh thoảng đánh nô lệ, để nhắc anh ta nhớ quyền uy của chủ. Đó là lý thuyết của ông, và đó là thực hành của ông.", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:10.21": "Ông Hopkins còn tệ hơn ông Weeden. Niềm tự hào chính của ông là tài cai quản nô lệ. Nét đặc thù trong cách cai trị của ông là đánh nô lệ trước khi họ đáng bị đánh. Ông luôn tìm cách có một hay vài nô lệ để đánh vào mỗi sáng thứ Hai. Ông làm thế để làm họ sợ hãi, và gieo kinh hoàng cho những người thoát đòn. Kế hoạch của ông là đánh vì những lỗi nhỏ nhất, để ngăn những lỗi lớn. Ông Hopkins luôn tìm được cớ nào đó để đánh nô lệ. Người chưa quen với đời sống chủ nô sẽ kinh ngạc khi thấy một chủ nô tìm ra những lý do để đánh nô lệ dễ dàng đến lạ lùng nhường nào. Chỉ một cái nhìn, một lời nói, một cử động,—một sai sót, một tai nạn, hay sự thiếu sức,—đều là cớ để đánh nô lệ bất cứ lúc nào. Nô lệ trông có vẻ bất mãn ư? Người ta bảo anh ta có quỷ trong người, và phải đánh cho quỷ ra. Anh ta nói to khi chủ nói với mình ư? Thế là anh ta đang kiêu căng, và phải bị hạ xuống một lỗ khuy áo. Anh ta quên bỏ mũ khi người da trắng đến gần ư? Thế là anh ta thiếu tôn kính, và phải bị đánh vì điều đó. Anh ta có bao giờ dám biện hộ cho hành vi của mình khi bị khiển trách ư? Thế là anh ta có tội xấc láo,—một trong những tội lớn nhất mà nô lệ có thể phạm. Anh ta có bao giờ dám đề nghị cách làm khác với cách chủ chỉ ra ư? Thế là anh ta quả thật tự phụ, vượt quá bổn phận; và không gì kém hơn một trận đòn có thể dành cho anh ta. Trong khi cày, anh ta làm gãy cái cày,—hoặc khi cuốc, làm gãy cái cuốc ư? Đó là do sự bất cẩn của anh ta, và vì điều đó nô lệ luôn phải bị đánh. Ông Hopkins luôn tìm được điều gì đó thuộc loại này để biện minh cho việc dùng roi, và hiếm khi bỏ lỡ những cơ hội như vậy. Trong cả hạt này, những nô lệ được tự chọn chỗ ở thà ở với bất cứ ai còn hơn ở với mục sư Hopkins này. Vậy mà không ai quanh vùng tuyên xưng tôn giáo cao hơn, hay hăng hái hơn trong các đợt phục hưng đức tin,—chăm chỉ hơn trong các buổi họp nhóm lớp, tiệc yêu thương, họp cầu nguyện và giảng đạo, hay sùng kính hơn trong gia đình,—cầu nguyện sớm hơn, muộn hơn, to hơn và lâu hơn,—so với chính vị mục sư quản đốc nô lệ ấy, Rigby Hopkins.", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:10.22": "Nhưng để trở lại ông Freeland, và kinh nghiệm của tôi khi làm việc cho ông. Cũng như ông Covey, ông cho chúng tôi đủ ăn; nhưng khác ông Covey, ông còn cho chúng tôi đủ thời gian để ăn. Ông bắt chúng tôi làm việc nặng, nhưng luôn trong khoảng từ mặt trời mọc đến mặt trời lặn. Ông đòi hỏi khối lượng công việc lớn, nhưng đưa chúng tôi dụng cụ tốt để làm. Trang trại ông rộng, nhưng ông thuê đủ người làm, và làm nhẹ nhàng, so với nhiều người hàng xóm. Cách đối xử với tôi khi làm việc cho ông, so với những gì tôi chịu dưới tay ông Edward Covey, là như thiên đường.", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:10.23": "Ông Freeland chỉ có hai nô lệ. Tên họ là Henry Harris và John Harris. Những người làm còn lại ông thuê. Gồm tôi, Sandy Jenkins,[1] và Handy Caldwell.", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:10.24": "[1] Đây chính là người đã đưa tôi những cái rễ để khỏi bị ông Covey đánh. Anh là “một tâm hồn tử tế”. Chúng tôi thường nói chuyện về trận đánh với Covey, và mỗi lần nói, anh lại bảo thành công của tôi là nhờ những cái rễ anh đã đưa. Sự mê tín này rất phổ biến trong số những nô lệ dốt nát hơn. Hiếm có nô lệ nào chết mà cái chết không bị cho là do phù phép.", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:10.25": "Henry và John khá thông minh, và chẳng bao lâu sau khi tôi đến đó, tôi đã gây được trong họ khát khao mạnh mẽ muốn học đọc. Chẳng bao lâu khát khao này cũng nảy sinh nơi những người khác. Họ nhanh chóng gom được vài cuốn sách vần cũ, và họ nhất quyết đòi tôi phải mở lớp Sabbath. Tôi đồng ý, và theo đó dành các ngày Chủ nhật để dạy những người bạn nô lệ thân yêu này học đọc. Khi tôi đến, không ai trong họ biết chữ cái. Một số nô lệ ở các trang trại lân cận phát hiện chuyện đang diễn ra, và cũng nhân cơ hội nhỏ này để học đọc. Giữa tất cả những người đến học, ai cũng hiểu phải giữ kín hết mức có thể. Cần giữ cho các chủ có đạo ở St. Michael’s không biết rằng, thay vì dành ngày Sabbath để đấu vật, đấm bốc và uống whisky, chúng tôi đang cố học đọc ý muốn của Thiên Chúa; vì họ thà thấy chúng tôi dấn thân vào những trò hạ liệt ấy, còn hơn thấy chúng tôi cư xử như những sinh linh có trí tuệ, đạo đức và có trách nhiệm. Máu tôi sôi lên khi nghĩ đến cách đẫm máu mà các ông Wright Fairbanks và Garrison West, đều là trưởng nhóm lớp, cùng nhiều người khác, xông vào chúng tôi bằng gậy và đá, phá tan lớp học Sabbath nhỏ đức hạnh của chúng tôi ở St. Michael’s—tất cả đều tự xưng là Kitô hữu! những môn đồ khiêm nhường của Chúa Giê-su Kitô! Nhưng tôi lại lạc đề rồi.", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:10.26": "Tôi mở lớp Sabbath ở nhà một người da màu tự do, mà tôi cho là không khôn ngoan khi nêu tên; vì nếu bị biết, có thể gây cho ông ấy nhiều rắc rối, dù tội mở lớp đó đã phạm cách đây mười năm. Có lúc tôi có hơn bốn mươi học trò, và đều đúng hạng người cần có, tha thiết muốn học. Họ đủ mọi lứa tuổi, nhưng phần lớn là đàn ông và đàn bà. Tôi nhìn lại những ngày Chủ nhật ấy với một niềm vui không sao tả hết. Đó là những ngày lớn lao cho tâm hồn tôi. Công việc dạy những người bạn nô lệ thân yêu là việc ngọt ngào nhất tôi từng được ban phúc. Chúng tôi yêu nhau, và rời họ vào cuối ngày Sabbath thật là một cây thập giá nặng nề. Khi nghĩ rằng những tâm hồn quý giá ấy hôm nay vẫn bị nhốt trong nhà tù của chế độ nô lệ, cảm xúc đè nặng lên tôi, và tôi gần như muốn hỏi: “Có phải Thiên Chúa công chính cai trị vũ trụ? và Ngài cầm sấm sét trong tay phải để làm gì, nếu không để đánh kẻ áp bức, và cứu kẻ bị cướp khỏi tay kẻ cướp?” Những tâm hồn thân yêu này đến lớp Sabbath không phải vì làm thế là được ưa chuộng, và tôi dạy họ không phải vì làm thế là đáng kính trọng. Mỗi phút họ ở trong lớp, họ đều có thể bị bắt và chịu ba mươi chín roi. Họ đến vì họ muốn học. Trí óc họ đã bị các chủ tàn nhẫn bỏ đói. Họ đã bị nhốt trong bóng tối của trí tuệ. Tôi dạy họ vì làm điều gì đó có vẻ cải thiện hoàn cảnh của giống nòi mình là niềm vui của tâm hồn tôi. Tôi duy trì lớp gần suốt năm tôi sống với ông Freeland; và ngoài lớp Sabbath, tôi dành ba buổi tối mỗi tuần, vào mùa đông, để dạy các nô lệ ngay tại nhà. Và tôi có niềm hạnh phúc được biết rằng vài người đến lớp Sabbath đã học được cách đọc; và rằng một người, ít nhất, nay đã tự do nhờ sự giúp đỡ của tôi.", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:10.27": "Năm trôi qua êm ả. Nó dường như chỉ dài bằng nửa năm trước đó. Tôi đã qua nó mà không nhận một cú đánh nào. Tôi xin ghi công cho ông Freeland là ông chủ tốt nhất tôi từng có, cho đến khi tôi tự làm chủ mình. Tuy nhiên, việc tôi qua năm ấy dễ dàng phần nào cũng nhờ có tình bạn của các nô lệ đồng cảnh. Họ là những tâm hồn cao quý; họ không chỉ có trái tim yêu thương, mà còn có trái tim dũng cảm. Chúng tôi gắn bó, đan xen với nhau. Tôi yêu họ bằng một tình yêu mạnh hơn bất cứ điều gì tôi từng trải qua từ đó. Đôi khi người ta nói rằng chúng tôi, những nô lệ, không yêu thương và tin cậy nhau. Đáp lại lời khẳng định này, tôi có thể nói, tôi chưa từng yêu thương hay tin cậy ai hơn những nô lệ đồng cảnh của tôi, đặc biệt là những người tôi sống cùng ở nhà ông Freeland. Tôi tin rằng chúng tôi có thể chết vì nhau. Chúng tôi không bao giờ bắt tay làm điều gì quan trọng mà không bàn bạc với nhau. Chúng tôi không bao giờ hành động riêng rẽ. Chúng tôi là một; và là một cả bởi tính khí và tâm tính, cũng như bởi những gian khổ chung mà thân phận nô lệ tất yếu bắt chúng tôi gánh chịu.", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:10.28": "Cuối năm 1834, ông Freeland lại thuê tôi từ chủ tôi cho năm 1835. Nhưng đến lúc đó, tôi bắt đầu muốn sống trên đất tự do (free land) cũng như sống với Freeland; và vì thế tôi không còn bằng lòng sống với ông hay với bất kỳ chủ nô nào. Ngay từ đầu năm, tôi bắt đầu chuẩn bị cho một cuộc đấu tranh cuối cùng, sẽ quyết định số phận tôi theo cách này hay cách khác. Xu hướng của tôi là đi lên. Tôi đang nhanh chóng đến tuổi trưởng thành, và năm này qua năm khác trôi đi, mà tôi vẫn là nô lệ. Những ý nghĩ này đánh thức tôi—tôi phải làm điều gì đó. Vì vậy tôi quyết rằng năm 1835 sẽ không trôi qua mà không chứng kiến một nỗ lực của tôi để giành tự do. Nhưng tôi không muốn nuôi quyết tâm này một mình. Các nô lệ đồng cảnh rất thân thiết với tôi. Tôi nôn nóng muốn họ cùng tham gia với tôi vào quyết tâm mang lại sự sống này của tôi. Vì vậy, dù hết sức thận trọng, tôi bắt đầu sớm dò xem quan điểm và cảm xúc của họ về hoàn cảnh của họ, và thấm vào đầu họ những ý nghĩ về tự do. Tôi dốc lòng nghĩ ra phương cách cho cuộc trốn thoát của chúng tôi, và trong khi đó cố gắng, trong mọi dịp thích hợp, gây ấn tượng với họ về sự lừa dối và vô nhân đạo trắng trợn của chế độ nô lệ. Tôi đến Henry trước, kế đến John, rồi những người khác. Tôi thấy ở tất cả họ những trái tim ấm áp và tinh thần cao quý. Họ sẵn sàng nghe, và sẵn sàng hành động khi có kế hoạch khả thi được đề ra. Đây là điều tôi muốn. Tôi nói với họ về sự thiếu phẩm giá làm người của chúng tôi, nếu chúng tôi cam chịu cảnh nô dịch mà không thử ít nhất một nỗ lực cao quý để được tự do. Chúng tôi họp thường xuyên, bàn bạc nhiều, kể cho nhau nghe những hy vọng và nỗi sợ, thuật lại những khó khăn, có thật và tưởng tượng, mà chúng tôi sẽ phải đối mặt. Có lúc chúng tôi gần như muốn bỏ cuộc, và cố bằng lòng với phận khốn khổ; lúc khác, chúng tôi vững vàng và không lay chuyển trong quyết tâm ra đi. Mỗi khi chúng tôi đề ra kế hoạch nào, lại có sự chùn bước—thế bất lợi thật đáng sợ. Đường đi của chúng tôi bị vây bởi những trở ngại lớn nhất; và dù chúng tôi thành công đi đến cuối đường, quyền được tự do của chúng tôi vẫn còn đáng ngờ—chúng tôi vẫn có thể bị đưa trở lại cảnh nô lệ. Chúng tôi không thấy chốn nào, bên này đại dương, nơi chúng tôi có thể tự do. Chúng tôi không biết gì về Canada. Hiểu biết của chúng tôi về miền Bắc không xa hơn New York; và đến đó, rồi mãi mãi bị quấy nhiễu bởi nguy cơ khủng khiếp bị đưa trở lại cảnh nô lệ—với chắc chắn là bị đối xử tệ gấp mười lần trước—ý nghĩ ấy thật kinh hoàng, và không dễ vượt qua. Có lúc tình thế như sau: ở mỗi cổng chúng tôi sẽ đi qua, chúng tôi thấy một lính canh—ở mỗi bến phà một người gác—trên mỗi cây cầu một lính gác—và trong mỗi khu rừng một toán tuần tra. Chúng tôi bị bao vây tứ phía. Đây là những khó khăn, thật hay tưởng tượng—điều tốt cần tìm, và điều xấu cần tránh. Một bên là chế độ nô lệ, một thực tại nghiệt ngã, trừng trừng nhìn chúng tôi một cách khủng khiếp,—áo choàng của nó đã nhuộm đỏ máu hàng triệu người, và ngay lúc này vẫn đang tham lam ăn thịt chính chúng tôi. Bên kia, xa tít trong khoảng mờ, dưới ánh sáng chập chờn của sao Bắc Đẩu, sau một ngọn đồi lởm chởm hay núi phủ tuyết, đứng một nền tự do đáng ngờ—nửa đóng băng—vẫy gọi chúng tôi đến chia sẻ lòng hiếu khách của nó. Chỉ riêng điều này có lúc cũng đủ làm chúng tôi choáng váng; nhưng khi để mình ngắm con đường, chúng tôi thường kinh hãi. Hai bên đường chúng tôi thấy cái chết nghiệt ngã, mang những hình dạng khủng khiếp nhất. Lúc là đói, khiến chúng tôi phải ăn thịt chính mình;—lúc chúng tôi vật lộn với sóng, và chết đuối;—lúc bị đuổi kịp, và bị nanh của loài chó săn máu khủng khiếp xé nát. Chúng tôi bị bọ cạp chích, bị thú dữ rượt đuổi, bị rắn cắn, và cuối cùng, sau khi gần đến nơi mong muốn,—sau khi bơi qua sông, đối mặt với thú dữ, ngủ trong rừng, chịu đói và trần trụi,—chúng tôi bị kẻ truy đuổi bắt kịp, và, khi kháng cự, bị bắn chết ngay tại chỗ! Tôi nói rằng bức tranh này có lúc làm chúng tôi kinh hãi, và khiến chúng tôi", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:10.29": "“thà chịu những tai ương ta đang có,\nCòn hơn bay tới những tai ương ta chưa biết.”", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:10.30": "Khi đi đến quyết tâm dứt khoát bỏ trốn, chúng tôi làm còn hơn cả Patrick Henry khi ông quyết chọn tự do hoặc cái chết. Với chúng tôi, đó nhiều lắm là một nền tự do đáng ngờ, và gần như chắc chắn là cái chết nếu thất bại. Về phần tôi, tôi thà chọn cái chết hơn cảnh nô lệ không còn hy vọng.", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:10.31": "Sandy, một người trong số chúng tôi, bỏ ý định, nhưng vẫn khích lệ chúng tôi. Nhóm chúng tôi lúc đó gồm Henry Harris, John Harris, Henry Bailey, Charles Roberts, và tôi. Henry Bailey là chú tôi, và thuộc về chủ tôi. Charles cưới dì tôi: anh thuộc về cha vợ chủ tôi, ông William Hamilton.", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:10.32": "Kế hoạch chúng tôi cuối cùng quyết định là lấy một chiếc xuồng lớn của ông Hamilton, và vào đêm thứ Bảy trước kỳ nghỉ Phục sinh, chèo thẳng lên vịnh Chesapeake. Khi đến đầu vịnh, cách nơi chúng tôi sống bảy mươi hay tám mươi dặm, chúng tôi định thả xuồng trôi, và theo sự dẫn đường của sao Bắc Đẩu cho đến khi ra khỏi ranh giới Maryland. Lý do chúng tôi chọn đường nước là vì ít bị nghi là nô lệ bỏ trốn hơn; chúng tôi hy vọng được coi là ngư dân; còn nếu đi đường bộ, chúng tôi sẽ bị chặn lại đủ kiểu. Bất cứ ai có khuôn mặt trắng, nếu có ý, đều có thể chặn chúng tôi lại, và bắt chúng tôi chịu thẩm vấn.", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:10.33": "Tuần trước ngày định khởi hành, tôi viết vài tờ giấy bảo vệ, mỗi người một tờ. Theo tôi nhớ, chúng như sau, cụ thể là:—", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:10.34": "“Bằng giấy này xin chứng nhận rằng tôi, người ký tên dưới đây, đã cho người cầm giấy, người hầu của tôi, toàn quyền đi Baltimore, và nghỉ lễ Phục sinh ở đó. Viết bằng chính tay tôi, v.v., 1835.", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:10.35": "“WILLIAM HAMILTON,\n“Gần St. Michael’s, Talbot County, Maryland.”", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:10.36": "Chúng tôi không đi Baltimore; nhưng khi đi lên vịnh, chúng tôi đi về hướng Baltimore, và những giấy bảo vệ này chỉ nhằm che chở chúng tôi khi còn ở trên vịnh.", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:10.37": "Khi thời điểm khởi hành đến gần, nỗi lo âu của chúng tôi càng lúc càng dữ dội. Đó thật sự là chuyện sống chết với chúng tôi. Sức mạnh của quyết tâm chúng tôi sắp được thử nghiệm đầy đủ. Vào lúc này, tôi rất tích cực giải thích mọi khó khăn, gỡ bỏ mọi nghi ngờ, xua tan mọi nỗi sợ, và truyền cho tất cả sự vững vàng không thể thiếu cho thành công của công cuộc; bảo họ rằng một nửa chặng đường đã xong ngay khi chúng tôi bắt đầu hành động; chúng tôi đã nói đủ lâu; giờ chúng tôi đã sẵn sàng đi; nếu không phải bây giờ thì không bao giờ; và nếu không định đi bây giờ, thì ta cứ khoanh tay, ngồi xuống, và thừa nhận mình chỉ xứng làm nô lệ. Điều này không ai trong chúng tôi chịu thừa nhận. Ai nấy đều vững vàng; và trong buổi họp cuối cùng, chúng tôi lại thề với nhau, một cách trang nghiêm nhất, rằng đúng giờ định, chúng tôi nhất định sẽ lên đường tìm tự do. Đó là vào giữa tuần, và cuối tuần chúng tôi sẽ đi. Chúng tôi ra các cánh đồng làm việc của mình như thường lệ, nhưng với lồng ngực xao động mạnh vì ý nghĩ về công việc thực sự đầy hiểm nguy. Chúng tôi cố giấu cảm xúc hết mức có thể; và tôi nghĩ chúng tôi làm khá tốt.", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:10.38": "Sau một thời gian chờ đợi đau đớn, buổi sáng thứ Bảy, mà đêm của nó sẽ chứng kiến cuộc ra đi của chúng tôi, đã đến. Tôi chào đón nó với niềm vui, dù nó mang theo bao nhiêu nỗi buồn. Đêm thứ Sáu là một đêm không ngủ của tôi. Có lẽ tôi lo lắng hơn những người khác, vì tôi là người đứng đầu toàn bộ công việc theo sự đồng thuận chung. Trách nhiệm thành công hay thất bại đè nặng lên tôi. Vinh quang của bên này, và nỗi nhục của bên kia, đều thuộc về tôi như nhau. Hai giờ đầu tiên của buổi sáng hôm ấy là những giờ tôi chưa từng trải qua, và hy vọng không bao giờ phải trải qua nữa. Sáng sớm, chúng tôi ra đồng như thường lệ. Chúng tôi đang rải phân; và bỗng nhiên, trong lúc làm việc đó, tôi bị choáng ngợp bởi một cảm giác không sao tả được, và trong sự tràn đầy của nó, tôi quay sang Sandy, đang ở gần, và nói: “Chúng ta bị phản rồi!” “Ừ,” anh nói, “ý nghĩ đó vừa chợt đến với tôi.” Chúng tôi không nói gì thêm. Tôi chưa bao giờ chắc chắn hơn về bất cứ điều gì.", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:10.39": "Tù và thổi như thường lệ, và chúng tôi từ ruộng đi lên nhà ăn sáng. Tôi đi cho có lệ hơn là vì thiếu thứ gì để ăn sáng hôm ấy. Vừa đến nhà, nhìn ra cổng ngõ, tôi thấy bốn người da trắng, cùng hai người da màu. Những người da trắng cưỡi ngựa, còn hai người da màu đi bộ phía sau, như bị trói. Tôi quan sát họ một lúc cho đến khi họ đến cổng ngõ nhà chúng tôi. Ở đây họ dừng lại, và trói hai người da màu vào cột cổng. Tôi vẫn chưa chắc chuyện gì đang xảy ra. Một lát sau, ông Hamilton phi ngựa tới, với tốc độ cho thấy sự kích động lớn. Ông đến cửa, và hỏi ông chủ William có nhà không. Người ta nói ông ở ngoài chuồng. Ông Hamilton, không xuống ngựa, phi đến chuồng với tốc độ phi thường. Một lát sau, ông và ông Freeland trở về nhà. Lúc ấy, ba viên cảnh binh phi ngựa tới, vội vã xuống ngựa, buộc ngựa, và gặp ông chủ William và ông Hamilton đang từ chuồng về; sau khi nói chuyện một lúc, tất cả đi đến cửa bếp. Trong bếp không có ai ngoài tôi và John. Henry và Sandy đang ở ngoài chuồng. Ông Freeland thò đầu vào cửa, gọi tên tôi, nói có vài ông đang ở cửa muốn gặp tôi. Tôi bước ra cửa, và hỏi họ muốn gì. Họ lập tức tóm lấy tôi, và không giải thích gì, trói tôi—buộc chặt hai tay lại. Tôi nằng nặc đòi biết có chuyện gì. Cuối cùng họ nói rằng họ biết tôi đã dính vào một “rắc rối”, và tôi sẽ bị thẩm vấn trước mặt chủ tôi; và nếu thông tin của họ sai, tôi sẽ không bị làm đau.", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:10.40": "Chỉ một lát, họ đã trói được John. Rồi họ quay sang Henry, lúc này đã trở về, và ra lệnh anh bắt chéo hai tay. “Tôi không!” Henry nói, bằng giọng cứng rắn, cho thấy anh sẵn sàng đón nhận hậu quả của việc từ chối. “Mày không hả?” Tom Graham, viên cảnh binh, nói. “Không, tôi không!” Henry nói, với giọng còn mạnh hơn. Nghe vậy, hai viên cảnh binh rút súng lục sáng loáng, và thề, nhân danh Đấng Tạo Hóa, rằng họ sẽ bắt anh bắt chéo tay hoặc giết anh. Mỗi người lên cò súng, và, ngón tay đặt trên cò, bước đến Henry, đồng thời nói, nếu anh không bắt chéo tay, họ sẽ bắn nát trái tim chết tiệt của anh. “Bắn tôi đi, bắn tôi đi!” Henry nói; “các ông chỉ giết tôi được một lần. Bắn đi, bắn đi,—rồi xuống địa ngục đi! Tôi không để bị trói!” Anh nói điều này với giọng thách thức lớn; và đồng thời, bằng một động tác nhanh như chớp, anh chỉ với một cú hất đã đánh văng súng khỏi tay cả hai viên cảnh binh. Khi anh làm thế, tất cả xông vào anh, và sau khi đánh anh một lúc, cuối cùng họ áp đảo được anh, và trói được anh.", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:10.41": "Trong lúc ẩu đả, tôi xoay xở, không biết bằng cách nào, lấy được giấy thông hành của mình, và, không bị phát hiện, ném nó vào lửa. Giờ chúng tôi đều bị trói; và ngay khi sắp lên đường đến nhà tù Easton, bà Betsy Freeland, mẹ của William Freeland, đến cửa với đầy hai tay bánh mì nhỏ, chia chúng cho Henry và John. Rồi bà đọc một bài diễn văn, đại ý như sau:—quay sang tôi, bà nói: “Đồ quỷ! Đồ quỷ lai vàng! Chính mày đã nhét vào đầu Henry và John cái ý bỏ trốn. Nếu không có mày, đồ quỷ lai chân dài, thì Henry hay John chẳng bao giờ nghĩ đến chuyện đó.” Tôi không đáp, và lập tức bị giải đi về phía St. Michael’s. Ngay trước lúc ẩu đả với Henry, ông Hamilton đề nghị nên lục soát để tìm những giấy bảo vệ mà ông nghe nói Frederick đã viết cho mình và những người kia. Nhưng ngay lúc ông sắp thực hiện đề nghị, lại cần đến tay ông để trói Henry; và sự kích động đi kèm cuộc ẩu đả khiến họ hoặc quên, hoặc cho là không an toàn, trong hoàn cảnh ấy, để lục soát. Vậy là chúng tôi vẫn chưa bị kết tội có ý định bỏ trốn.", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:10.42": "Khi đi được nửa đường đến St. Michael’s, trong lúc các viên cảnh binh coi giữ chúng tôi đang nhìn về phía trước, Henry hỏi tôi anh nên làm gì với giấy thông hành của mình. Tôi bảo anh ăn nó cùng bánh mì nhỏ, và đừng nhận gì cả; và chúng tôi truyền lời cho nhau: “Đừng nhận gì cả”; và “Đừng nhận gì cả!” tất cả chúng tôi nói. Niềm tin của chúng tôi vào nhau không lay chuyển. Chúng tôi quyết cùng thành công hay cùng thất bại, sau tai họa cũng như trước đó. Giờ chúng tôi sẵn sàng cho mọi điều. Sáng hôm ấy chúng tôi sẽ bị kéo đi mười lăm dặm sau lưng ngựa, rồi bị giam trong nhà tù Easton. Khi đến St. Michael’s, chúng tôi chịu một cuộc thẩm vấn sơ bộ. Tất cả chúng tôi phủ nhận từng có ý định bỏ trốn. Chúng tôi làm thế để buộc họ đưa ra chứng cứ chống lại mình, hơn là vì hy vọng thoát khỏi việc bị bán; vì, như tôi đã nói, chúng tôi sẵn sàng cho điều đó. Sự thật là chúng tôi ít để ý mình đi đâu, miễn là đi cùng nhau. Mối lo lớn nhất của chúng tôi là chia ly. Chúng tôi sợ điều đó hơn bất cứ điều gì bên này cái chết. Chúng tôi thấy chứng cứ chống lại mình là lời khai của một người; chủ chúng tôi không nói đó là ai; nhưng chúng tôi nhất trí với nhau về việc ai là kẻ tố giác. Chúng tôi bị đưa đến nhà tù ở Easton. Khi tới đó, chúng tôi bị giao cho cảnh sát trưởng, ông Joseph Graham, và bị ông giam vào tù. Henry, John và tôi bị giam chung một phòng—Charles và Henry Bailey ở phòng khác. Mục đích của họ khi tách chúng tôi ra là ngăn chúng tôi phối hợp với nhau.", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:10.43": "Chúng tôi mới ở tù chưa đầy hai mươi phút thì một bầy lái buôn nô lệ, và đại diện của lái buôn nô lệ, ùa vào nhà tù để xem chúng tôi và dò xem chúng tôi có phải để bán không. Chưa bao giờ tôi thấy một đám sinh vật như thế! Tôi cảm thấy mình bị vây quanh bởi bao nhiêu quỷ từ địa ngục. Một băng hải tặc cũng không thể giống ma quỷ, cha của chúng, hơn thế. Chúng cười và nhăn nhở nhìn chúng tôi, nói: “À, mấy thằng nhóc! Bắt được chúng bay rồi nhé, phải không?” Và sau khi chế nhạo chúng tôi đủ kiểu, chúng lần lượt từng đứa khám xét chúng tôi, nhằm định giá. Chúng trơ trẽn hỏi chúng tôi có muốn chúng làm chủ mình không. Chúng tôi không trả lời, để mặc chúng tự tìm hiểu cách tốt nhất có thể. Rồi chúng chửi rủa chúng tôi, bảo chúng có thể lôi con quỷ ra khỏi chúng tôi chỉ trong chốc lát, nếu chúng tôi chịu rơi vào tay chúng.", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:10.44": "Khi ở tù, chúng tôi thấy mình ở chỗ thoải mái hơn nhiều so với điều chúng tôi mong đợi khi vào đó. Chúng tôi không được ăn nhiều, cũng không phải đồ ngon; nhưng chúng tôi có một phòng tốt và sạch, từ cửa sổ có thể nhìn thấy những gì diễn ra ngoài phố, tốt hơn nhiều so với bị đưa vào một phòng giam tối tăm, ẩm ướt. Nhìn chung, chúng tôi sống khá tốt, về phần nhà tù và người cai tù. Ngay sau khi kỳ nghỉ lễ kết thúc, trái với mọi mong đợi của chúng tôi, ông Hamilton và ông Freeland lên Easton, đưa Charles, hai người Henry, và John ra khỏi tù, và đưa họ về nhà, để mình tôi lại. Tôi coi cuộc chia ly này là chia ly vĩnh viễn. Nó làm tôi đau hơn bất cứ điều gì trong toàn bộ sự việc. Tôi sẵn sàng cho mọi thứ, trừ chia ly. Tôi cho rằng họ đã bàn bạc với nhau, và quyết định rằng, vì tôi là nguyên nhân duy nhất của ý định bỏ trốn của những người kia, thật khó để bắt người vô tội chịu khổ cùng kẻ có tội; và vì thế họ quyết định đưa những người kia về nhà, và bán tôi, như một lời cảnh cáo cho những người còn lại. Phải nói công bằng cho Henry cao quý rằng anh gần như miễn cưỡng rời nhà tù không kém lúc rời nhà để vào nhà tù. Nhưng chúng tôi biết rằng nếu bị bán, rất có thể chúng tôi sẽ bị chia lìa; và vì anh nằm trong tay họ, anh quyết định ngoan ngoãn về nhà.", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:10.45": "Giờ tôi bị bỏ mặc cho số phận. Tôi hoàn toàn một mình, trong bốn bức tường của một nhà tù đá. Mới vài ngày trước, tôi còn đầy hy vọng. Tôi mong sẽ được an toàn trong một vùng đất tự do; nhưng giờ tôi bị phủ trong u ám, chìm xuống tận đáy tuyệt vọng. Tôi nghĩ khả năng tự do đã hết. Tôi bị giữ như thế khoảng một tuần, hết thời gian đó, thuyền trưởng Auld, chủ tôi, trước sự ngạc nhiên và sững sờ hoàn toàn của tôi, đến và đưa tôi ra, với ý định gửi tôi, cùng một người quen của ông, đến Alabama. Nhưng, vì lý do nào đó, ông không gửi tôi đến Alabama, mà quyết định gửi tôi trở lại Baltimore, để sống lại với em trai ông là Hugh, và học một nghề.", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:10.46": "Thế là, sau ba năm một tháng vắng mặt, tôi lại được phép trở về nhà cũ ở Baltimore. Chủ tôi gửi tôi đi vì trong cộng đồng có thành kiến rất lớn chống lại tôi, và ông sợ tôi có thể bị giết.", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:10.47": "Vài tuần sau khi tôi đến Baltimore, ông chủ Hugh cho ông William Gardner, một chủ xưởng đóng tàu lớn, ở Fell’s Point, thuê tôi. Tôi được đưa vào đó để học nghề trét kẽ thuyền. Tuy nhiên đó hóa ra là nơi rất bất lợi để đạt mục tiêu này. Mùa xuân năm ấy ông Gardner đang đóng hai chiếc brig chiến lớn, bề ngoài là cho chính phủ Mexico. Các tàu phải hạ thủy vào tháng Bảy năm đó, và nếu không kịp, ông Gardner sẽ mất một khoản tiền đáng kể; vì thế khi tôi vào, mọi việc đều gấp gáp. Không có thời gian để học bất cứ điều gì. Ai cũng phải làm việc mình biết làm. Khi vào xưởng, lệnh ông Gardner giao cho tôi là làm bất cứ điều gì các thợ mộc ra lệnh. Điều này đặt tôi dưới sự sai bảo của khoảng bảy mươi lăm người. Tôi phải coi tất cả họ là chủ. Lời họ là luật của tôi. Cảnh ngộ của tôi hết sức thử thách. Có lúc tôi cần cả chục đôi tay. Tôi bị gọi theo cả chục hướng chỉ trong một phút. Ba bốn giọng nói đập vào tai tôi cùng lúc. Đó là—“Fred, lại đây giúp tôi lật khúc gỗ này.”—“Fred, mang khúc gỗ này đằng kia.”—“Fred, đem cái con lăn đó lại đây.”—“Fred, đi lấy một thùng nước mới.”—“Fred, lại giúp cưa đầu khúc gỗ này.”—“Fred, đi nhanh, lấy cái xà beng.”—“Fred, giữ lấy đầu dây này.”—“Fred, đến lò rèn lấy cái đột mới.”—“Hê, Fred! chạy đi lấy cho tôi cái đục nguội.”—“Này, Fred, ra tay giúp, nhóm lửa nhanh như chớp dưới cái thùng hơi kia.”—“Này, thằng mọi đen! lại quay cái đá mài này.”—“Nào, nào! nhúc nhích đi, nhúc nhích đi! và kéo khúc gỗ này lên phía trước.”—“Này, thằng mọi đen, đui mắt mày đi, sao không đun ít hắc ín?”—“Hê! hê! hê!” (Ba giọng cùng lúc.) “Lại đây!—Đi đằng kia!—Đứng yên đó! Mẹ kiếp, mày mà nhúc nhích, tao đập nát óc mày!”", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:10.48": "Đây là trường học của tôi trong tám tháng; và có lẽ tôi còn ở lại lâu hơn, nếu không có một cuộc ẩu đả kinh hoàng với bốn người thợ học việc da trắng, trong đó mắt trái tôi suýt bị đánh lòi ra, và tôi bị đánh nát te tua ở nhiều chỗ khác. Sự việc như sau: cho đến một thời gian rất ngắn sau khi tôi đến đó, thợ đóng tàu da trắng và da đen làm việc cạnh nhau, và không ai có vẻ thấy điều đó không phù hợp. Mọi người có vẻ rất hài lòng. Nhiều thợ mộc da đen là người tự do. Mọi việc có vẻ tiến hành rất tốt. Bỗng nhiên, các thợ mộc da trắng nghỉ việc, và nói họ sẽ không làm việc với thợ da màu tự do. Lý do họ nêu ra là nếu thợ mộc da màu tự do được khuyến khích, họ sẽ sớm nắm lấy nghề, và những người da trắng nghèo sẽ bị mất việc. Vì thế họ cảm thấy cần chặn đứng ngay. Và, lợi dụng cảnh túng thiếu của ông Gardner, họ bỏ việc, thề sẽ không làm nữa, trừ khi ông sa thải các thợ mộc da đen. Bây giờ, dù điều này không áp dụng cho tôi về hình thức, nó đã chạm đến tôi trên thực tế. Những người thợ học việc bạn của tôi chẳng bao lâu bắt đầu cảm thấy làm việc với tôi là hạ thấp họ. Họ bắt đầu lên mặt, và nói về chuyện “bọn mọi đen” chiếm đất nước, nói rằng tất cả chúng tôi đều đáng bị giết; và, được các thợ chính khuyến khích, họ bắt đầu làm cảnh ngộ tôi khó khăn hết mức có thể, bằng cách quát nạt tôi, và đôi khi đánh tôi. Dĩ nhiên tôi giữ lời thề đã lập sau trận đánh với ông Covey, và đánh trả, bất chấp hậu quả; và chừng nào tôi còn ngăn được họ tụ lại, tôi làm khá tốt; vì tôi có thể đánh bại cả bọn họ, khi họ đơn lẻ. Tuy nhiên cuối cùng họ cũng tụ lại, và tấn công tôi, vũ trang bằng gậy, đá và các cây đòn bẩy nặng. Một người xông tới phía trước với nửa viên gạch. Một người ở mỗi bên tôi, và một người sau lưng. Khi tôi đang đối phó với những người phía trước và hai bên, kẻ phía sau chạy lên với cây đòn bẩy, và giáng một cú nặng vào đầu tôi. Tôi choáng váng. Tôi ngã, và nhân đó tất cả xông vào tôi, và đấm tôi tới tấp. Tôi để họ đánh một lúc, gom lại sức lực. Trong chớp mắt, tôi bật dậy đột ngột, và nhổm lên bằng tay và đầu gối. Ngay lúc đó, một người trong bọn, với chiếc ủng nặng, đá một cú mạnh vào mắt trái tôi. Nhãn cầu tôi như vỡ tung. Khi thấy mắt tôi nhắm lại, sưng tệ, họ bỏ đi. Lúc ấy tôi chộp lấy cây đòn bẩy, và đuổi họ một lúc. Nhưng đến đó các thợ mộc can thiệp, và tôi nghĩ mình cũng nên bỏ cuộc. Không thể chống lại nhiều người đến thế. Tất cả chuyện này diễn ra trước mắt không ít hơn năm mươi thợ đóng tàu da trắng, và không một ai chen vào một lời thân thiện; mà có người còn la: “Giết thằng mọi đen chết tiệt đó đi! Giết nó! giết nó! Nó đánh người da trắng.” Tôi thấy cơ hội sống duy nhất của mình là bỏ chạy. Tôi trốn đi được mà không nhận thêm cú nào, và chỉ vừa vặn; vì đánh người da trắng là chết theo luật Lynch,—và đó là luật trong xưởng đóng tàu của ông Gardner; ngoài xưởng ông Gardner cũng chẳng có luật nào khác mấy.", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:10.49": "Tôi về thẳng nhà, kể câu chuyện oan ức của mình cho ông chủ Hugh; và tôi vui lòng nói về ông rằng, dù không có đạo, cách cư xử của ông thật như thiên đường, so với anh ông là Thomas trong hoàn cảnh tương tự. Ông chăm chú nghe tôi kể các tình tiết dẫn đến sự xúc phạm dã man ấy, và bày tỏ nhiều bằng chứng về sự phẫn nộ mạnh mẽ của ông. Trái tim bà chủ từng quá tử tế của tôi lại tan chảy vì thương. Con mắt sưng húp và khuôn mặt đẫm máu của tôi làm bà rơi lệ. Bà kéo ghế ngồi cạnh tôi, rửa máu trên mặt tôi, và, với sự dịu dàng của người mẹ, băng đầu tôi lại, đắp lên con mắt bị thương một miếng thịt bò tươi nạc. Chứng kiến lần nữa một biểu hiện của lòng tốt từ người bà chủ cũ từng thương yêu tôi gần như đủ đền bù cho nỗi đau của tôi. Ông chủ Hugh hết sức giận dữ. Ông bày tỏ cảm xúc bằng cách trút lời chửi rủa lên đầu những kẻ gây ra hành vi ấy. Ngay khi tôi khá hơn một chút khỏi các vết bầm, ông đưa tôi đến nhà ông quan tòa Watson, ở phố Bond, xem có thể làm gì trong vụ này. Ông Watson hỏi ai đã thấy vụ hành hung. Ông chủ Hugh nói với ông rằng nó xảy ra trong xưởng ông Gardner vào giữa trưa, nơi có đông người đang làm việc. “Còn về chuyện đó,” ông nói, “việc đã xảy ra, và không có nghi vấn gì về người làm.” Câu trả lời của ông là, ông không thể làm gì trong vụ này, trừ khi có người da trắng nào đó đứng ra làm chứng. Ông không thể ra lệnh bắt dựa trên lời của tôi. Nếu tôi bị giết trước mặt một nghìn người da màu, lời chứng gộp lại của họ cũng không đủ để bắt một kẻ sát nhân. Ông chủ Hugh, lần này, buộc phải nói tình trạng này quá tệ. Dĩ nhiên không thể nào tìm được người da trắng nào tình nguyện làm chứng cho tôi, chống lại những thanh niên da trắng. Ngay cả những người có thể cảm thông với tôi cũng không sẵn sàng làm vậy. Làm thế cần một mức can đảm mà họ không có; vì ngay lúc ấy, chỉ cần một biểu hiện nhân đạo nhỏ nhất đối với người da màu cũng bị tố là chủ nghĩa bãi nô, và cái tên đó khiến người mang nó phải chịu những hậu quả đáng sợ. Khẩu hiệu của những kẻ khát máu ở vùng ấy, trong những ngày ấy, là: “Đồ bãi nô chết tiệt!” và “Đồ mọi đen chết tiệt!” Chẳng có gì được làm, và có lẽ cũng sẽ chẳng có gì được làm nếu tôi đã bị giết. Đó là, và vẫn là, tình trạng ở thành phố Kitô giáo Baltimore.", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:10.50": "Ông chủ Hugh, thấy không thể đòi được công lý, không cho tôi quay lại làm cho ông Gardner nữa. Ông giữ tôi ở nhà, và vợ ông băng bó vết thương cho tôi cho đến khi tôi khỏe lại. Rồi ông đưa tôi vào xưởng đóng tàu nơi ông làm đốc công, dưới quyền ông Walter Price. Ở đó tôi lập tức được giao việc trét kẽ thuyền, và rất nhanh học được nghề dùng búa gỗ và đục sắt. Trong vòng một năm kể từ khi rời ông Gardner, tôi có thể đòi mức công cao nhất trả cho các thợ trét lành nghề nhất. Giờ tôi có chút quan trọng với chủ. Tôi mang về cho ông từ sáu đến bảy đô-la mỗi tuần. Có lúc tôi mang về chín đô-la một tuần: công của tôi là một đô-la rưỡi một ngày. Sau khi học được nghề trét, tôi tự tìm việc, tự lập hợp đồng, và tự thu tiền mình kiếm được. Con đường của tôi trở nên êm ái hơn trước nhiều; cảnh ngộ của tôi giờ thoải mái hơn nhiều. Khi không có việc trét kẽ thuyền, tôi không làm gì. Trong những lúc rảnh ấy, những ý nghĩ cũ về tự do lại len vào tôi. Khi làm cho ông Gardner, tôi bị giữ trong vòng xoáy kích động liên miên đến nỗi hầu như không nghĩ được gì ngoài mạng sống của mình; và khi nghĩ về mạng sống, tôi gần như quên mất tự do. Tôi đã nhận thấy điều này trong kinh nghiệm làm nô lệ,—rằng mỗi khi hoàn cảnh tôi được cải thiện, thay vì làm tôi bằng lòng hơn, nó chỉ làm tôi thêm khát khao tự do, và khiến tôi nghĩ đến những kế hoạch giành tự do. Tôi đã thấy rằng, để tạo một nô lệ bằng lòng, cần làm cho anh ta vô tâm. Cần làm tối tăm tầm nhìn đạo đức và trí tuệ của anh ta, và, hết mức có thể, hủy diệt năng lực lý trí. Anh ta không được phát hiện mâu thuẫn nào trong chế độ nô lệ; anh ta phải được làm cho cảm thấy chế độ nô lệ là đúng; và chỉ có thể đưa anh ta đến điều đó khi anh ta thôi làm người.", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:10.51": "Như tôi đã nói, giờ tôi kiếm được một đô-la rưỡi mỗi ngày. Tôi ký hợp đồng để có nó; tôi kiếm được nó; nó được trả cho tôi; nó thuộc về tôi một cách chính đáng; vậy mà mỗi tối thứ Bảy trở lại, tôi bị buộc phải giao từng xu của số tiền ấy cho ông chủ Hugh. Và vì sao? Không phải vì ông kiếm ra nó,—không phải vì ông có tay trong việc kiếm ra nó,—không phải vì tôi nợ ông,—cũng không phải vì ông có bóng dáng nhỏ nhất của quyền đối với nó; mà chỉ vì ông có quyền lực bắt tôi giao nó ra. Quyền của tên hải tặc mặt mày dữ tợn trên biển khơi cũng hoàn toàn như thế.", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:11.1": "CHƯƠNG XI", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:11.2": "Giờ tôi đến đoạn đời mình, khi tôi vạch kế hoạch và rốt cuộc đã trốn thoát được khỏi chế độ nô lệ. Nhưng trước khi kể bất cứ tình tiết đặc biệt nào, tôi thấy cần nói rõ rằng tôi không có ý định trình bày mọi sự việc liên quan đến cuộc trốn thoát ấy. Lý do của cách làm này có thể hiểu được qua những điều sau đây. Thứ nhất, nếu tôi thuật tỉ mỉ mọi sự việc, thì không những có thể, mà rất có thể, những người khác sẽ vì thế mà rơi vào những rắc rối hết sức khó xử. Thứ hai, một bản thuật như vậy chắc chắn sẽ khiến bọn chủ nô cảnh giác hơn từ trước đến nay, và như thế tức là chốt chặn chính cánh cửa mà qua đó một người anh em nô lệ thân yêu nào đó có thể thoát khỏi xiềng xích đang cứa vào da thịt. Tôi thật lòng tiếc rằng buộc phải giấu đi một điều quan trọng nào đó trong những gì tôi đã trải qua dưới chế độ nô lệ. Quả thật tôi sẽ rất vui, và câu chuyện của tôi cũng sẽ thêm phần hấp dẫn, nếu tôi được tự do thỏa mãn sự tò mò mà tôi biết có trong lòng nhiều người, bằng một bản thuật chính xác mọi sự việc về cuộc trốn thoát may mắn nhất đời tôi. Nhưng tôi phải tự tước bỏ niềm vui ấy, và tước của những người tò mò cái thỏa mãn mà bản thuật ấy sẽ đem lại. Tôi thà chịu những điều tiếng nặng nề nhất mà người ác ý có thể gán cho mình, còn hơn là tự biện bạch để rồi gây nguy cơ bịt mất dù chỉ một lối nhỏ nhất mà một người anh em nô lệ có thể dùng để gỡ mình khỏi xiềng xích và cùm kẹp của chế độ nô lệ.", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:11.3": "Tôi chưa bao giờ tán thành cách làm quá công khai của một số bằng hữu miền tây chúng ta trong việc họ gọi là đường sắt ngầm, nhưng theo tôi, qua những lời tuyên bố công khai của họ, đã trở thành đường sắt nổi trên mặt đất một cách rành rành. Tôi kính trọng những người nam người nữ tốt bụng ấy vì lòng can đảm cao quý, và ngợi khen họ vì sẵn lòng chịu sự truy bức đẫm máu khi công khai nhận mình đã dự phần vào việc giúp nô lệ trốn thoát. Tuy vậy, tôi thấy cách làm ấy chẳng mang lại bao nhiêu điều tốt, cho chính họ hay cho những nô lệ đang chạy trốn; trái lại, tôi thấy và tin chắc rằng những lời tuyên bố công khai ấy là một tai hại thực sự cho những nô lệ còn ở lại và đang tìm đường trốn thoát. Chúng chẳng khai sáng cho người nô lệ được gì, mà khai sáng cho người chủ thì rất nhiều. Chúng thúc ông ta canh chừng gắt gao hơn và tăng thêm sức mạnh để bắt nô lệ của mình. Chúng ta mang ơn người nô lệ ở phía nam lằn ranh cũng như người ở phía bắc; và khi giúp những người sau này đến tự do, chúng ta phải cẩn thận đừng làm điều gì có thể cản người trước thoát khỏi cảnh nô lệ. Tôi muốn để tên chủ nô tàn nhẫn hoàn toàn mù tịt về những phương cách người nô lệ dùng để chạy trốn. Tôi muốn để hắn tưởng mình bị muôn vàn kẻ hành hạ vô hình vây quanh, lúc nào cũng sẵn sàng giật con mồi đang run rẩy khỏi nanh vuốt địa ngục của hắn. Hãy để hắn mò mẫm trong bóng tối; hãy để bóng tối tương xứng với tội ác của hắn phủ lên đầu hắn; và hãy để hắn cảm thấy rằng mỗi bước hắn đi truy đuổi người nô lệ đang chạy trốn, hắn đều đang liều mình đối mặt hiểm họa khủng khiếp là bị một thế lực vô hình đập nát óc nóng hổi. Chúng ta đừng giúp kẻ bạo chúa chút nào; đừng cầm ngọn đèn để hắn dò theo dấu chân người anh em đang chạy trốn của chúng ta. Nhưng thế là đủ. Giờ tôi sẽ đi vào thuật những sự việc liên quan đến cuộc trốn thoát của tôi, những sự việc mà một mình tôi chịu trách nhiệm, và không ai có thể vì chúng mà chịu khổ ngoài tôi.", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:11.4": "Đầu năm 1838, tôi trở nên bồn chồn không yên. Tôi không thấy có lý do gì để cuối mỗi tuần lại đổ thành quả lao động của mình vào túi ông chủ. Khi tôi mang tiền công tuần đến, ông ta đếm xong lại nhìn thẳng vào mặt tôi với vẻ dữ tợn của kẻ cướp mà hỏi: “Có thế thôi à?” Ông ta không bằng lòng với bất cứ thứ gì ít hơn đến xu cuối cùng. Tuy vậy, khi tôi kiếm cho ông ta sáu đô-la, đôi khi ông ta thưởng tôi sáu xu để khích lệ. Điều ấy lại gây tác dụng ngược lại. Tôi coi đó như một sự thừa nhận rằng tôi có quyền với toàn bộ số tiền. Việc ông ta đưa lại cho tôi một phần tiền công, trong mắt tôi, là bằng chứng ông ta tin tôi xứng đáng được hưởng tất cả. Lần nào nhận được chút gì, tôi cũng thấy khó chịu hơn; vì tôi sợ rằng mấy xu ấy sẽ xoa dịu lương tâm ông ta, khiến ông ta tự thấy mình là một thứ kẻ cướp khá đàng hoàng. Nỗi bất mãn trong tôi cứ lớn dần. Tôi luôn tìm cách trốn thoát; và vì không có cách nào trực tiếp, tôi quyết định thử xin thuê lấy thời gian của mình, với ý định kiếm tiền để dùng cho cuộc trốn chạy. Mùa xuân năm 1838, khi ông chủ Thomas đến Baltimore mua hàng xuân, tôi tìm được dịp, bèn xin ông cho tôi thuê thời gian của mình. Ông từ chối ngay không chút do dự, bảo tôi rằng đó lại là một mưu mẹo khác để trốn thoát. Ông bảo tôi không thể đi đâu mà ông không bắt được tôi; và nếu tôi chạy trốn, ông sẽ không tiếc công sức nào để bắt tôi về. Ông khuyên tôi hãy bằng lòng với phận mình và biết vâng lời. Ông nói muốn được hạnh phúc thì đừng nên vạch kế hoạch gì cho tương lai. Ông nói nếu tôi cư xử đúng mực, ông sẽ lo cho tôi. Quả vậy, ông khuyên tôi hoàn toàn đừng nghĩ đến tương lai, và dạy tôi chỉ nương vào ông mà tìm hạnh phúc. Ông dường như hiểu rất rõ rằng muốn bằng lòng với thân phận nô lệ thì cấp thiết phải gạt bỏ phần trí tuệ nơi con người tôi. Nhưng bất chấp ông, và thậm chí bất chấp chính mình, tôi vẫn tiếp tục suy nghĩ, suy nghĩ về sự bất công của việc bị bắt làm nô lệ, và về những cách trốn thoát.", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:11.5": "Khoảng hai tháng sau, tôi xin ông chủ Hugh đặc quyền được thuê thời gian của mình. Ông không biết tôi đã xin ông chủ Thomas và bị từ chối. Thoạt đầu ông cũng có vẻ muốn từ chối; nhưng sau khi cân nhắc, ông cho tôi đặc quyền ấy và đưa ra những điều kiện như sau: tôi được dùng toàn bộ thời gian của mình, tự giao kèo với những người tôi làm cho, và tự tìm việc; đổi lại tự do ấy, cuối mỗi tuần tôi phải nộp cho ông ba đô-la, tự lo dụng cụ xảm tàu, tiền ăn và quần áo. Tiền ăn của tôi là hai đô-la rưỡi một tuần. Cộng với phần hao mòn quần áo và dụng cụ xảm, chi phí thường xuyên của tôi vào khoảng sáu đô-la một tuần. Số tiền này tôi buộc phải kiếm cho đủ, nếu không thì phải từ bỏ đặc quyền thuê thời gian. Dù mưa hay nắng, có việc hay không có việc, cuối mỗi tuần tiền phải có đủ, nếu không tôi mất đặc quyền. Dễ thấy thỏa thuận này rõ ràng có lợi cho chủ tôi. Nó giải phóng ông khỏi mọi nhu cầu phải trông nom tôi. Tiền của ông được bảo đảm. Ông hưởng mọi lợi lộc của việc nuôi nô lệ mà không phải chịu cái hại nào; còn tôi gánh mọi cái hại của kẻ nô lệ, lại phải chịu mọi nỗi lo toan và băn khoăn của người tự do. Tôi thấy đó là một món giao kèo khắc nghiệt. Nhưng dù khắc nghiệt, tôi vẫn cho nó hơn lối sống trước đây. Được gánh những trách nhiệm của một người tự do là một bước tiến đến tự do, và tôi quyết bám lấy nó. Tôi dốc toàn lực vào việc kiếm tiền. Tôi sẵn sàng làm việc cả đêm lẫn ngày, và nhờ kiên trì và cần cù không mệt mỏi, tôi kiếm đủ trang trải chi phí, lại để dành được ít tiền mỗi tuần. Tôi cứ thế từ tháng Năm đến tháng Tám. Rồi ông chủ Hugh không cho tôi thuê thời gian nữa. Lý do ông từ chối là một lần tôi không nộp được tiền thời gian của tuần ấy vào tối thứ Bảy. Sự thiếu sót ấy do tôi dự một buổi cắm trại lễ đạo cách Baltimore khoảng mười dặm. Trong tuần, tôi đã hẹn với một nhóm bạn trẻ sẽ cùng rời Baltimore đến nơi cắm trại từ đầu buổi tối thứ Bảy; vì bị chủ thuê giữ lại, tôi không thể xuống nhà ông chủ Hugh mà không làm mất lòng cả nhóm. Tôi biết tối ấy ông Hugh không đặc biệt cần tiền. Vì vậy tôi quyết định đi dự buổi cắm trại, khi về sẽ nộp ba đô-la. Tôi ở lại buổi cắm trại thêm một ngày so với dự định lúc đi. Nhưng vừa về đến, tôi liền đến gặp ông để nộp phần ông cho là của ông. Tôi thấy ông đang rất giận; ông gần như không kìm được cơn thịnh nộ. Ông nói ông rất muốn quất cho tôi một trận nên thân. Ông muốn biết sao tôi dám ra khỏi thành phố mà không xin phép ông. Tôi nói tôi thuê thời gian của mình, và trong khi tôi trả ông cái giá ông đòi, tôi không biết mình có bổn phận phải hỏi ông khi nào và đi đâu. Câu trả lời ấy làm ông bối rối; và sau mấy giây suy nghĩ, ông quay sang bảo tôi từ nay không được thuê thời gian nữa; rằng điều kế tiếp ông sẽ biết là tôi chạy trốn. Viện cùng lý do ấy, ông bảo tôi mang dụng cụ và quần áo về ngay. Tôi làm theo; nhưng thay vì đi tìm việc như vẫn làm trước khi thuê thời gian, tôi để nguyên cả tuần mà không làm một nhát nào. Tôi làm thế để trả đũa. Tối thứ Bảy, ông gọi tôi đến lấy tiền công tuần như thường lệ. Tôi nói tôi không có tiền công; tuần ấy tôi không làm gì cả. Đến đây hai chúng tôi suýt đánh nhau. Ông gầm gào, thề nhất định sẽ tóm được tôi. Tôi không để mình thốt một lời; nhưng đã quyết rằng nếu ông đặt tay lên người tôi, thì sẽ là đòn trả đòn. Ông không đánh tôi, nhưng bảo rằng từ nay ông sẽ tìm cho tôi công việc làm liên tục. Tôi suy nghĩ chuyện ấy suốt ngày hôm sau, Chủ nhật, và cuối cùng quyết định lấy ngày mồng ba tháng Chín làm ngày tôi thử trốn thoát lần thứ hai để giành tự do. Lúc này tôi có ba tuần để chuẩn bị cho chuyến đi. Sáng sớm thứ Hai, trước khi ông chủ Hugh kịp sắp xếp việc gì cho tôi, tôi ra ngoài và nhận việc của ông Butler tại xưởng đóng tàu của ông gần cầu cất, ở chỗ gọi là Khối Thành Phố, nhờ vậy ông khỏi phải tìm việc cho tôi. Cuối tuần, tôi mang về cho ông tám đến chín đô-la. Ông có vẻ rất hài lòng, và hỏi vì sao tuần trước tôi không làm như thế. Ông chẳng hề biết kế hoạch của tôi là gì. Mục đích của việc tôi làm đều đặn là xóa mọi nghi ngờ ông có thể có về ý định bỏ trốn của tôi; và tôi đã thành công xuất sắc. Tôi đoán ông nghĩ rằng chưa bao giờ tôi bằng lòng với hoàn cảnh của mình hơn đúng lúc tôi đang vạch kế hoạch trốn thoát. Tuần thứ hai trôi qua, tôi lại mang cho ông đủ số tiền công; ông hài lòng đến mức cho tôi hai mươi lăm xu (một món khá lớn đối với một chủ nô cho một nô lệ), và dặn tôi dùng cho phải đạo. Tôi nói tôi sẽ làm vậy.", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:11.6": "Bề ngoài mọi việc trôi chảy êm xuôi, nhưng bên trong đầy bất an. Tôi không sao tả nổi nỗi lòng khi ngày khởi hành dự định đến gần. Tôi có nhiều người bạn nồng hậu ở Baltimore, những người bạn tôi yêu gần như yêu chính mạng sống mình, và ý nghĩ phải xa họ mãi mãi đau đớn không sao nói hết. Tôi cho rằng hàng ngàn người hiện còn ở lại hẳn đã thoát khỏi chế độ nô lệ, nếu không vì những sợi dây tình cảm bền chặt buộc họ với bạn bè. Ý nghĩ rời xa bạn bè rõ ràng là ý nghĩ đau đớn nhất tôi phải đương đầu. Tình thương dành cho họ là chỗ yếu mềm của tôi, và làm lung lay quyết tâm tôi hơn mọi thứ khác. Ngoài nỗi đau chia ly, nỗi sợ và sự lo âu về thất bại còn vượt hơn những gì tôi đã trải qua trong lần trốn đầu tiên. Thất bại thảm hại khi ấy quay lại giày vò tôi. Tôi tin chắc rằng nếu lần này thất bại thì số phận tôi sẽ vô vọng, sẽ niêm phong phận nô lệ của tôi mãi mãi. Tôi không thể hy vọng thoát khỏi điều gì nhẹ hơn hình phạt nặng nhất, cùng với việc bị đặt ngoài mọi phương cách trốn chạy. Chẳng cần trí tưởng tượng quá sống động cũng đủ hình dung những cảnh kinh hoàng nhất tôi sẽ phải trải qua nếu thất bại. Nỗi khốn cùng của chế độ nô lệ và niềm hạnh phúc của tự do cứ hiện ra trước mắt tôi không ngừng. Với tôi, đó là chuyện sống còn. Nhưng tôi vẫn vững vàng, và đúng như quyết tâm, ngày mồng ba tháng Chín năm 1838, tôi rời bỏ xiềng xích, và đến được New York mà không gặp chút trở ngại nào. Tôi làm cách nào, dùng phương tiện gì, đi hướng nào, bằng phương thức vận chuyển nào, tôi phải để không giải thích, vì những lý do đã nói trên.", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:11.7": "Tôi thường được hỏi tôi cảm thấy thế nào khi thấy mình đứng trên đất một bang tự do. Tôi chưa bao giờ trả lời được câu hỏi ấy khiến chính mình hài lòng. Đó là khoảnh khắc xúc động tột đỉnh nhất tôi từng trải qua. Tôi đoán tôi cảm thấy như người ta hình dung về một thủy thủ không vũ khí được chiến hạm bạn cứu thoát khỏi sự truy đuổi của hải tặc. Trong thư gửi một người bạn thân ngay sau khi đến New York, tôi viết rằng tôi cảm thấy như người vừa thoát khỏi hang sư tử đói. Tuy nhiên, trạng thái ấy chẳng bao lâu đã lắng xuống; và tôi lại bị cảm giác bất an và cô đơn lớn chế ngự. Tôi vẫn có thể bị bắt về và chịu mọi cực hình của chế độ nô lệ. Chỉ riêng điều đó đã đủ dập tắt nhiệt tình hăm hở của tôi. Nhưng nỗi cô đơn còn lấn át hơn. Tôi ở đó giữa hàng ngàn người mà vẫn là kẻ hoàn toàn xa lạ; không nhà, không bạn, giữa hàng ngàn đồng bào của mình, những đứa con của cùng một Cha, vậy mà không dám bày tỏ hoàn cảnh đáng buồn của mình với bất cứ ai trong số họ. Tôi sợ nói chuyện với ai, vì sợ nói nhầm người mà rơi vào tay bọn bắt cóc ham tiền, những kẻ làm nghề rình rập người chạy trốn hổn hển như thú dữ trong rừng rình mồi. Châm ngôn tôi chọn khi rời chế độ nô lệ là: “Đừng tin ai!” Tôi thấy trong mỗi người da trắng một kẻ thù, và trong gần như mỗi người da màu một lý do để ngờ vực. Đó là một hoàn cảnh cực kỳ đau đớn; và để hiểu nó, người ta phải từng trải qua, hoặc tự đặt mình vào hoàn cảnh tương tự. Hãy để người ấy là một nô lệ chạy trốn nơi đất lạ, một vùng đất bị phó mặc làm bãi săn cho chủ nô, nơi cư dân là những kẻ bắt cóc được pháp luật cho phép, nơi người ấy mỗi phút đều chịu mối hiểm nguy khủng khiếp là bị đồng loại chộp lấy, như cá sấu gớm ghiếc chộp con mồi! Tôi nói, hãy để người ấy đặt mình vào hoàn cảnh của tôi, không nhà không bạn, không tiền không tín dụng, cần chỗ trú mà không ai cho, cần bánh mì mà không có tiền mua, và đồng thời cảm thấy mình bị bọn săn người tàn nhẫn đuổi theo, hoàn toàn mù mịt về việc phải làm gì, đi đâu, hay ở đâu, hoàn toàn bất lực cả về phương tiện tự vệ lẫn phương tiện trốn chạy, giữa cảnh dư dật mà phải chịu cơn đói cào ruột khủng khiếp, giữa những ngôi nhà mà không có một mái ấm, ở giữa đồng loại mà cảm thấy như ở giữa thú dữ, những con thú có lòng tham nuốt chửng người chạy trốn đang run rẩy và gần chết đói chỉ sánh được với lòng tham của lũ quái vật biển nuốt những con cá bất lực mà chúng sống nhờ, tôi nói, hãy để người ấy bị đặt vào hoàn cảnh thử thách nặng nề này, hoàn cảnh tôi đã ở, thì chỉ khi ấy, và không sớm hơn, người ấy mới hiểu trọn nỗi gian truân của, và biết cách cảm thông với, người nô lệ chạy trốn mòn mỏi vì lao dịch và hằn sẹo roi vọt.", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:11.8": "Tạ ơn Trời, tôi chỉ ở trong cảnh khốn đốn này một thời gian ngắn. Tôi được giải thoát nhờ bàn tay nhân hậu của ông David Ruggles, người mà sự cảnh giác, lòng tốt và sự kiên trì tôi sẽ không bao giờ quên. Tôi mừng có dịp bày tỏ, trong khả năng lời lẽ cho phép, tình thương và lòng biết ơn tôi dành cho ông. Ông Ruggles hiện nay mắc bệnh mù, và chính ông cần đến những sự giúp đỡ mà trước kia ông vui lòng làm cho người khác. Tôi ở New York chỉ vài ngày thì ông Ruggles tìm đến, và rất ân cần đưa tôi về nhà trọ của ông ở góc phố Church và Lespenard. Khi ấy ông Ruggles đang dốc sức vào vụ Darg đáng nhớ, đồng thời lo cho một số nô lệ chạy trốn khác, tính phương cách giúp họ thoát thành công; và dù bị theo dõi, bao vây gần như khắp phía, ông dường như dư sức đối đầu với kẻ thù.", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:11.9": "Ngay sau khi tôi đến chỗ ông Ruggles, ông muốn biết tôi muốn đi đâu, vì ông cho rằng ở lại New York không an toàn cho tôi. Tôi nói tôi là thợ xảm tàu, và muốn đến nơi nào có việc làm. Tôi nghĩ đến chuyện đi Canada; nhưng ông gạt đi, và quyết định tôi nên đến New Bedford, vì nghĩ rằng tôi sẽ tìm được việc ở đó theo nghề của mình. Lúc này Anna,[2] vợ chưa cưới của tôi, đã đến; vì tôi viết thư cho nàng ngay sau khi tới New York (dù tôi không nhà, không cửa, không nơi nương tựa), báo tin tôi trốn thoát thành công, và muốn nàng đến ngay. Vài ngày sau khi nàng đến, ông Ruggles mời Mục sư J. W. C. Pennington, người, trước sự chứng kiến của ông Ruggles, bà Michaels và hai ba người khác, đã làm lễ cưới cho chúng tôi, và trao cho chúng tôi một giấy chứng nhận, mà bản sao nguyên văn như sau:", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:11.10": "“Xin chứng nhận rằng tôi đã kết hợp Frederick Johnson[3] và Anna Murray thành vợ chồng trong hôn nhân thiêng liêng, trước sự chứng kiến của ông David Ruggles và bà Michaels.", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:11.11": "“JAMES W. C. PENNINGTON\n“New York, ngày 15 tháng Chín năm 1838”", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:11.12": "[2] Nàng là người tự do.", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:11.13": "[3] Tôi đã đổi tên từ Frederick Bailey sang Johnson.", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:11.14": "Nhận được giấy chứng nhận này, cùng tờ năm đô-la của ông Ruggles, tôi vác một phần hành lý, Anna xách phần kia, và chúng tôi lên đường ngay để lấy chỗ trên chiếc tàu hơi nước John W. Richmond đi Newport, trên đường đến New Bedford. Ông Ruggles đưa tôi một lá thư gửi một ông Shaw ở Newport, và dặn nếu tiền không đủ đến New Bedford thì dừng lại ở Newport để xin thêm trợ giúp; nhưng khi đến Newport, chúng tôi nóng lòng đến nơi an toàn đến mức, dù thiếu tiền trả cước, chúng tôi vẫn quyết định lên xe ngựa chở khách và hứa sẽ trả khi đến New Bedford. Chúng tôi được hai quý ông tuyệt vời, cư dân New Bedford, khuyến khích làm thế; sau này tôi biết tên họ là Joseph Ricketson và William C. Taber. Họ như hiểu ngay hoàn cảnh chúng tôi, và cho chúng tôi những lời bảo đảm thân thiện khiến chúng tôi hoàn toàn thấy yên tâm khi ở bên họ.", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:11.15": "Được gặp những người bạn như thế vào lúc như thế thật là điều quý. Đến New Bedford, chúng tôi được chỉ đến nhà ông Nathan Johnson, và được ông đón tiếp ân cần, lo liệu chu đáo. Ông bà Johnson đều quan tâm sâu sắc và nồng nhiệt đến hạnh phúc của chúng tôi. Họ tỏ ra hoàn toàn xứng đáng với danh hiệu người theo chủ nghĩa bãi nô. Khi người đánh xe thấy chúng tôi không trả nổi cước, ông ta giữ hành lý của chúng tôi làm tin cho khoản nợ. Tôi chỉ cần nói chuyện ấy với ông Johnson, và ông lập tức ứng tiền ra.", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:11.16": "Giờ chúng tôi bắt đầu thấy có phần an toàn, và chuẩn bị mình cho những bổn phận và trách nhiệm của một đời sống tự do. Sáng hôm sau khi đến New Bedford, ngay tại bàn ăn sáng, vấn đề đặt ra là tôi sẽ được gọi bằng tên gì. Tên mẹ đặt cho tôi là “Frederick Augustus Washington Bailey.” Tuy nhiên, từ lâu trước khi rời Maryland, tôi đã bỏ hai tên đệm, nên người ta thường biết tôi là “Frederick Bailey.” Tôi rời Baltimore mang tên “Stanley.” Đến New York, tôi lại đổi tên thành “Frederick Johnson,” và tưởng đó là lần đổi cuối cùng. Nhưng đến New Bedford, tôi thấy cần phải đổi tên một lần nữa. Lý do là ở New Bedford có quá nhiều người họ Johnson, đến nỗi việc phân biệt họ đã khá khó khăn. Tôi trao cho ông Johnson đặc quyền chọn tên cho tôi, nhưng bảo ông không được lấy mất tên “Frederick” của tôi. Tôi phải giữ lấy tên ấy để bảo toàn ý thức về bản thân. Ông Johnson vừa đọc xong cuốn “Nàng Hồ” (The Lady of the Lake), và lập tức đề nghị tên tôi là “Douglass.” Từ đó đến nay tôi được gọi là “Frederick Douglass;” và vì tôi được biết rộng rãi dưới tên ấy hơn hai tên kia, tôi sẽ tiếp tục dùng nó làm tên của mình.", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:11.17": "Tôi khá thất vọng về diện mạo chung của mọi thứ ở New Bedford. Ấn tượng tôi từng có về tính cách và cảnh sống của dân miền bắc hóa ra sai lạc lạ lùng. Khi còn là nô lệ, tôi đã nghĩ một cách rất kỳ quặc rằng ở miền bắc người ta chỉ hưởng được rất ít tiện nghi, và hầu như không có thứ xa hoa nào của cuộc sống, so với những gì chủ nô miền nam hưởng. Có lẽ tôi đi đến kết luận ấy từ việc dân miền bắc không có nô lệ. Tôi cho rằng họ gần ngang hàng với dân không nuôi nô lệ ở miền nam. Tôi biết họ rất nghèo, và tôi quen coi sự nghèo ấy là hệ quả tất yếu của việc họ không phải chủ nô. Không hiểu sao tôi đã thấm nhuần ý nghĩ rằng, khi không có nô lệ, thì không thể có của cải, và rất ít sự tinh tế. Và khi đến miền bắc, tôi đã chờ gặp một dân cư thô ráp, tay chai, vô học, sống trong sự giản dị kiểu Sparta, chẳng biết gì về sự nhàn nhã, xa hoa, phô trương và lộng lẫy của chủ nô miền nam. Với những phỏng đoán như thế, bất cứ ai biết diện mạo New Bedford đều dễ dàng suy ra tôi hẳn đã thấy rõ mình lầm đến mức nào.", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:11.18": "Chiều ngày đến New Bedford, tôi ra các bến tàu để xem tàu thuyền. Ở đó tôi thấy mình bị bao quanh bởi những bằng chứng mạnh nhất của sự giàu có. Nằm ở các bến và đậu ngoài dòng, tôi thấy nhiều con tàu kiểu dáng đẹp nhất, trong tình trạng tốt nhất, có kích cỡ lớn nhất. Bên phải bên trái, tôi bị vây giữa những kho đá hoa cương rộng thênh thang, chất đầy đến tận sức chứa những thứ cần thiết và tiện nghi của đời sống. Thêm vào đó, hầu như ai cũng đang làm việc, nhưng lặng lẽ so với những gì tôi quen thấy ở Baltimore. Không nghe tiếng hát lớn từ những người đang bốc dỡ tàu. Tôi không nghe lời thề độc hay lời chửi rủa kinh khủng nào nhằm vào người lao động. Tôi không thấy ai bị quất; mọi việc có vẻ trôi chảy êm ru. Ai cũng như hiểu việc mình làm, và bắt tay vào với vẻ nghiêm trang mà vui vẻ, cho thấy mối quan tâm sâu sắc của họ đến việc đang làm, cũng như ý thức về phẩm giá làm người của chính họ. Với tôi điều này trông vô cùng lạ lùng. Từ các bến tàu, tôi đi dạo quanh khắp thị trấn, ngắm nhìn với kinh ngạc và thán phục những nhà thờ lộng lẫy, những ngôi nhà đẹp, những khu vườn được chăm sóc tinh tế, tất cả biểu lộ một mức giàu có, tiện nghi, thẩm mỹ và tinh tế mà tôi chưa từng thấy ở bất cứ nơi nào của Maryland nuôi nô lệ.", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:11.19": "Mọi thứ đều trông sạch sẽ, mới mẻ và đẹp đẽ. Tôi thấy rất ít hay không có ngôi nhà đổ nát nào với những cư dân nghèo khổ; không có trẻ con nửa trần truồng, đàn bà chân đất, như tôi quen thấy ở Hillsborough, Easton, St. Michael’s và Baltimore. Người dân trông khỏe hơn, vạm vỡ hơn, lành mạnh hơn và hạnh phúc hơn dân Maryland. Lần này tôi được vui lòng khi nhìn cảnh giàu có tột bậc mà không bị buồn vì cảnh nghèo cùng cực. Nhưng điều làm tôi kinh ngạc nhất, đồng thời hứng thú nhất, là hoàn cảnh của người da màu, rất nhiều người trong số họ, như tôi, đã trốn đến đây để lánh bọn săn người. Tôi thấy nhiều người, chưa thoát xiềng xích được bảy năm, sống trong những ngôi nhà đẹp hơn, và rõ ràng hưởng nhiều tiện nghi sống hơn, mức trung bình của chủ nô ở Maryland. Tôi dám quả quyết rằng người bạn tôi, ông Nathan Johnson (người mà tôi có thể nói với lòng biết ơn: “Tôi đói, ông đã cho tôi ăn; tôi khát, ông đã cho tôi uống; tôi là khách lạ, ông đã tiếp rước tôi”), sống trong ngôi nhà gọn gàng hơn; ăn ở bàn ăn tốt hơn; mua, trả tiền, và đọc nhiều báo hơn; hiểu rõ hơn tính chất đạo đức, tôn giáo và chính trị của quốc gia, hơn chín phần mười chủ nô ở quận Talbot, Maryland. Vậy mà ông Johnson là một người lao động. Tay ông chai sạn vì làm lụng, và không chỉ tay ông, mà cả tay bà Johnson cũng vậy. Tôi thấy người da màu hăng hái hơn nhiều so với tôi tưởng. Tôi thấy ở họ một quyết tâm bảo vệ nhau khỏi bọn bắt cóc khát máu, bằng mọi giá. Ít lâu sau khi tôi đến, người ta kể cho tôi nghe một chuyện cho thấy tinh thần ấy. Một người da màu và một nô lệ chạy trốn không ưa nhau. Người đầu bị nghe thấy dọa sẽ báo cho chủ của người sau biết nơi anh ta ẩn náu. Lập tức một cuộc họp được triệu tập trong người da màu, dưới thông báo khuôn sáo: “Có việc quan trọng!” Kẻ phản bội được mời đến dự. Mọi người đến đúng giờ định, và tổ chức cuộc họp bằng cách chọn một cụ ông rất sùng đạo làm chủ tọa, người này, tôi tin, đã đọc một lời cầu nguyện, rồi phát biểu với cuộc họp như sau: “Thưa các bạn, chúng ta đã bắt được nó ở đây, và tôi đề nghị các cậu thanh niên cứ lôi nó ra ngoài cửa mà giết đi!” Nghe vậy, một số người lao vào nó; nhưng bị một số người nhút nhát hơn chặn lại, và kẻ phản bội thoát khỏi sự trả thù của họ, từ đó không ai thấy ở New Bedford nữa. Tôi tin rằng sau đó không còn những lời đe dọa như thế, và nếu sau này có, tôi không nghi ngờ gì hậu quả sẽ là cái chết.", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:11.20": "Ngày thứ ba sau khi đến, tôi tìm được việc xếp hàng lên một chiếc thuyền buồm một cột chở dầu. Đó là việc mới, bẩn và nặng đối với tôi; nhưng tôi bắt tay vào với tấm lòng vui và đôi tay sẵn sàng. Tôi bây giờ là chủ của chính mình. Đó là một khoảnh khắc hạnh phúc, niềm ngây ngất của nó chỉ những ai từng là nô lệ mới hiểu được. Đó là công việc đầu tiên mà thành quả hoàn toàn thuộc về tôi. Không có ông chủ Hugh đứng sẵn, ngay khi tôi kiếm được tiền, để cướp đi. Hôm ấy tôi làm việc với một niềm vui chưa từng biết. Tôi làm việc cho chính mình và cho người vợ mới cưới. Với tôi đó là điểm khởi đầu của một đời sống mới. Làm xong việc ấy, tôi đi tìm việc xảm tàu; nhưng định kiến về màu da trong những thợ xảm da trắng mạnh đến mức họ từ chối làm chung với tôi, và dĩ nhiên tôi không kiếm được việc.[4] Thấy nghề của mình chưa mang lại ích lợi trước mắt, tôi cởi bỏ quần áo thợ xảm, và sẵn sàng làm bất cứ việc gì tìm được. Ông Johnson tử tế cho tôi mượn giá cưa và cưa củi của ông, và chẳng bao lâu tôi có thừa việc. Không có việc nào quá nặng, không việc nào quá bẩn. Tôi sẵn sàng cưa củi, xúc than, khiêng củi, thông ống khói, hay lăn thùng dầu, tất cả những việc ấy tôi làm suốt gần ba năm ở New Bedford, trước khi được giới chống chế độ nô lệ biết đến.", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:11.21": "[4] Tôi nghe nói người da màu nay đã có thể tìm được việc xảm tàu ở New Bedford, một kết quả của nỗ lực chống chế độ nô lệ.", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:11.22": "Khoảng bốn tháng sau khi tôi đến New Bedford, có một thanh niên đến gặp tôi, hỏi tôi có muốn mua báo “Liberator” dài hạn không. Tôi nói có; nhưng vì vừa thoát khỏi chế độ nô lệ, tôi nói rằng lúc ấy tôi không đủ tiền trả. Tuy vậy rốt cuộc tôi đã thành người đặt báo. Tờ báo đến, và tôi đọc nó hết tuần này sang tuần khác với những cảm xúc mà tôi chẳng cần thử tả làm gì. Tờ báo trở thành thức ăn thức uống của tôi. Linh hồn tôi bùng cháy. Sự cảm thông của nó với anh em tôi trong xiềng xích, những lời tố cáo thiêu đốt của nó đối với chủ nô, những vạch trần trung thực của nó về chế độ nô lệ, và những đòn công kích mạnh mẽ của nó vào những kẻ bênh vực định chế ấy, đã gieo vào hồn tôi một niềm vui rạo rực chưa từng có!", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:11.23": "Chưa đọc “Liberator” bao lâu, tôi đã có một ý niệm khá đúng về các nguyên tắc, biện pháp và tinh thần của cuộc cải cách chống chế độ nô lệ. Tôi đứng ngay vào hàng ngũ của sự nghiệp ấy. Tôi làm được ít, nhưng điều gì làm được tôi làm với lòng vui, và chưa bao giờ thấy hạnh phúc hơn khi ở trong một cuộc họp chống chế độ nô lệ. Tôi hiếm khi có nhiều điều để nói trong các cuộc họp, vì những gì tôi muốn nói đã được người khác nói hay hơn nhiều. Nhưng khi dự một đại hội chống chế độ nô lệ ở Nantucket, ngày 11 tháng Tám năm 1841, tôi thấy bị thôi thúc mạnh mẽ phải lên tiếng, đồng thời được ông William C. Coffin, người từng nghe tôi nói trong cuộc họp của người da màu ở New Bedford, hết sức thúc giục. Đó là một cây thập tự nặng, và tôi vác lên một cách miễn cưỡng. Sự thật là tôi vẫn thấy mình là nô lệ, và ý nghĩ phải nói trước người da trắng đè nặng lên tôi. Tôi mới nói được vài phút thì thấy phần nào tự do, và nói điều mình muốn khá dễ dàng. Từ đó đến nay, tôi đã dấn thân vào việc biện hộ cho sự nghiệp của anh em tôi, với kết quả thế nào và tận tâm đến đâu, tôi để những ai biết công việc của tôi phán xét.", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:12.1": "PHỤ LỤC", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:12.2": "Từ khi đọc lại bản Tự truyện trên, tôi thấy ở vài chỗ tôi đã nói về tôn giáo với giọng điệu và cách thức có thể khiến những ai không biết quan điểm tôn giáo của tôi cho rằng tôi chống lại mọi tôn giáo. Để gỡ bỏ nguy cơ hiểu lầm ấy, tôi thấy nên thêm vào đây lời giải thích ngắn sau. Những gì tôi đã nói về tôn giáo và chống lại tôn giáo, tôi muốn chỉ áp dụng đúng cho tôn giáo của chủ nô ở xứ này, và tuyệt nhiên không liên quan gì đến Kitô giáo chân chính; vì giữa Kitô giáo của xứ này và Kitô giáo của Chúa Kitô, tôi nhận thấy một khác biệt rộng không thể rộng hơn, rộng đến mức chấp nhận cái này là tốt, thuần khiết và thánh thiện thì tất yếu phải bác cái kia là xấu, hư hỏng và độc ác. Làm bạn với cái này tất yếu là làm thù với cái kia. Tôi yêu Kitô giáo thuần khiết, hòa bình và công minh của Chúa Kitô: vì thế tôi ghét Kitô giáo hư hỏng, nuôi nô lệ, quất đàn bà, cướp trẻ trong nôi, thiên vị và đạo đức giả của xứ này. Quả thật, tôi không thấy lý do nào, ngoài lý do dối trá nhất, để gọi tôn giáo của xứ này là Kitô giáo. Tôi xem nó là đỉnh cao của mọi sự gọi tên sai, là trò lừa đảo trơ trẽn nhất, và là lời vu khống thô bạo nhất. Chưa bao giờ có trường hợp nào rõ ràng hơn của việc “ăn cắp áo chầu của triều đình thiên đàng để phụng sự ma quỷ.” Tôi tràn đầy nỗi ghê tởm không lời khi ngẫm đến những nghi lễ phô trương của tôn giáo, cùng những mâu thuẫn khủng khiếp, bao quanh tôi khắp nơi. Chúng ta có bọn buôn người làm mục sư, bọn quất đàn bà làm nhà truyền giáo, và bọn cướp trẻ trong nôi làm tín hữu. Kẻ cầm cây roi da bò đóng máu suốt tuần thì chủ nhật đứng trên bục giảng, tự xưng là mục sư của Chúa Giê-su hiền lành khiêm nhường. Kẻ cướp tiền công của tôi cuối mỗi tuần thì sáng chủ nhật gặp tôi với tư cách người trưởng lớp giáo lý của hội thánh, để chỉ cho tôi con đường sự sống và lối đến sự cứu rỗi. Kẻ bán em gái tôi cho mục đích mãi dâm thì đứng ra làm người biện hộ sùng đạo cho sự thanh khiết. Kẻ tuyên bố đọc Kinh Thánh là bổn phận tôn giáo thì từ chối cho tôi quyền học đọc tên Thiên Chúa đã dựng nên tôi. Kẻ biện hộ tôn giáo cho hôn nhân thì cướp ảnh hưởng thiêng liêng của nó khỏi hàng triệu người, và bỏ họ cho sự ô uế tràn lan hoành hành. Người nhiệt tình bênh vực sự thiêng liêng của quan hệ gia đình cũng chính là kẻ làm tan nát cả gia đình, chia cắt chồng với vợ, cha mẹ với con cái, chị em với anh em, bỏ lại túp lều trống và lò sưởi hoang vắng. Chúng ta thấy kẻ trộm giảng chống trộm cắp, và kẻ ngoại tình giảng chống ngoại tình. Chúng ta có người bị bán để xây nhà thờ, phụ nữ bị bán để nuôi Phúc Âm, và trẻ thơ bị bán để mua Kinh Thánh cho Những Người Ngoại Đạo Tội Nghiệp! Tất Cả Vì Vinh Quang Của Thiên Chúa Và Lợi Ích Của Các Linh Hồn! Tiếng chuông của người bán đấu giá nô lệ và tiếng chuông nhà thờ ngân hòa với nhau, và tiếng kêu cay đắng của người nô lệ tan nát cõi lòng bị nhấn chìm trong tiếng hô sùng đạo của ông chủ ngoan đạo của anh ta. Những cuộc phục hưng tôn giáo và những cuộc phục hưng việc buôn nô lệ sánh bước bên nhau. Nhà tù nô lệ và nhà thờ đứng gần nhau. Tiếng xiềng xích lách cách và tiếng gông cùm loảng xoảng trong nhà tù, cùng tiếng thánh ca ngoan đạo và lời cầu nguyện trang nghiêm trong nhà thờ, có thể nghe thấy cùng lúc. Những kẻ buôn thể xác và linh hồn con người dựng sạp ngay trước bục giảng, và chúng giúp đỡ lẫn nhau. Kẻ buôn đem vàng nhuốm máu của hắn ra nuôi bục giảng, và bục giảng, đáp lại, khoác lên việc làm địa ngục của hắn chiếc áo Kitô giáo. Ở đây ta có tôn giáo và cướp bóc làm đồng minh của nhau, quỷ dữ mặc áo thiên thần, và địa ngục mang vẻ ngoài của thiên đàng.", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:12.3": "“Thiên Chúa công chính! và đây là những kẻ\nHầu việc nơi bàn thờ Ngài, Thiên Chúa của lẽ phải!\nNhững kẻ đặt tay, với lời cầu nguyện và chúc phước,\nLên hòm sáng của Y-sơ-ra-ên.\n“Sao! giảng đạo mà bắt cóc người ta?\nTạ ơn Ngài, mà cướp kẻ nghèo khổ của chính Ngài?\nNói về sự tự do vinh hiển của Ngài, rồi lại\nKhóa chặt cửa nhà người tù?\n“Sao! tôi tớ của chính\nCon Nhân Từ của Ngài, Đấng đến tìm và cứu\nNgười không nhà và kẻ bị ruồng bỏ, mà lại xiềng xích\nNgười nô lệ bị bắt làm việc và bị cướp bóc!\n“Phi-lát và Hê-rốt làm bạn!\nCác thầy tế lễ cả và các quan, như xưa, cấu kết nhau!\nThiên Chúa công chính và thánh! Hội thánh nào tiếp sức\nCho kẻ cướp bóc, có phải là của Ngài?”", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:12.4": "Kitô giáo của nước Mỹ là một thứ Kitô giáo mà người ta có thể nói về những tín đồ của nó, cũng đúng như đã nói về các thầy thông giáo và người Pha-ri-si ngày xưa: “Họ buộc những gánh nặng khó mang, chất lên vai người ta, mà chính mình lại không muốn lấy ngón tay động đến. Mọi việc họ làm, chỉ cốt cho người ta thấy.—Họ ưa ngồi trên hết trong các đám tiệc, ngồi cao nhất trong các nhà hội, . . . . . . và muốn người ta gọi mình bằng thầy, thầy.—Nhưng khốn cho các ngươi, hỡi các thầy thông giáo và người Pha-ri-si giả hình! vì các ngươi đóng cửa nước thiên đàng trước mặt người ta; các ngươi không vào, mà kẻ muốn vào các ngươi cũng không cho vào. Các ngươi nuốt các nhà đàn bà góa, mà làm bộ đọc lâu dài; vì cớ đó các ngươi sẽ phải chịu xử đoán nặng hơn nữa. Các ngươi đi khắp cả biển và đất để khiến một người vào đạo mình; và khi đã vào rồi, thì các ngươi làm cho nó trở nên người địa ngục gấp hai các ngươi.—Khốn cho các ngươi, hỡi các thầy thông giáo và người Pha-ri-si giả hình! vì các ngươi nộp thuế một phần mười về bạc hà, hồi hương và rau cần, mà bỏ điều quan trọng hơn hết trong luật pháp, là sự công bình, nhân từ và đức tin; ấy là những điều các ngươi phải làm, mà không nên bỏ điều kia. Hỡi những kẻ dắt dẫn mù! gạn muỗi mà nuốt lạc đà! Khốn cho các ngươi, hỡi các thầy thông giáo và người Pha-ri-si giả hình! vì các ngươi rửa sạch bề ngoài chén và mâm, mà bề trong thì đầy sự trộm cướp và sự quá độ.—Khốn cho các ngươi, hỡi các thầy thông giáo và người Pha-ri-si giả hình! vì các ngươi giống như mồ mả tô trắng, bề ngoài xem thấy đẹp, mà bề trong thì đầy hài cốt người chết và mọi thứ ô uế. Các ngươi cũng vậy, bề ngoài coi như người công chính, mà bề trong thì đầy sự giả hình và gian ác.”", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:12.5": "Bức tranh này dù tối tăm và khủng khiếp, tôi vẫn cho là hoàn toàn đúng với đại đa số những người xưng mình là Kitô hữu ở nước Mỹ. Họ gạn muỗi mà nuốt lạc đà. Còn gì đúng hơn thế đối với các nhà thờ của chúng ta? Họ sẽ bàng hoàng trước đề nghị kết thân với một kẻ ăn trộm cừu; đồng thời họ ôm vào lòng hiệp thông của mình một kẻ buôn người, và gán cho tôi tội vô đạo nếu tôi trách họ về điều ấy. Họ giữ các hình thức bề ngoài của tôn giáo một cách nghiêm ngặt kiểu Pha-ri-si, đồng thời bỏ qua những điều quan trọng hơn của luật pháp: sự công bình, nhân từ và đức tin. Họ luôn sẵn sàng dâng tế lễ, nhưng hiếm khi sẵn sàng tỏ lòng thương xót. Chính họ là những người được mô tả là xưng yêu Thiên Chúa mà họ chưa thấy, trong khi ghét anh em mình mà họ đã thấy. Họ yêu người ngoại đạo ở bên kia địa cầu. Họ có thể cầu nguyện cho người ấy, bỏ tiền để đặt Kinh Thánh vào tay người ấy, và để các nhà truyền giáo dạy dỗ người ấy; trong khi khinh bỉ và hoàn toàn bỏ mặc người ngoại đạo ngay trước cửa nhà mình.", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:12.6": "Đó là, rất vắn tắt, quan điểm của tôi về tôn giáo của xứ này; và để tránh mọi hiểu lầm sinh ra từ việc dùng những từ chung chung, tôi muốn nói tôn giáo của xứ này là thứ tôn giáo bộc lộ trong lời nói, việc làm và hành vi của những tổ chức, ở cả miền bắc lẫn miền nam, tự xưng là các hội thánh Kitô mà vẫn liên kết với chủ nô. Chống lại tôn giáo, như được các tổ chức ấy trình bày, là điều tôi cảm thấy mình có bổn phận làm chứng.", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:12.7": "Tôi kết thúc những nhận xét này bằng cách chép lại bức chân dung sau đây của tôn giáo miền nam, (mà do sự hiệp thông và tình huynh đệ, cũng là tôn giáo của miền bắc,) mà tôi nghiêm túc khẳng định là “giống như thật,” không hề biếm họa hay cường điệu chút nào. Người ta nói nó được một mục sư phái Giám Lý miền bắc vẽ nên, nhiều năm trước khi phong trào chống chế độ nô lệ hiện nay bắt đầu, khi ông sống ở miền nam và có dịp tận mắt thấy đạo đức, phong tục và lòng ngoan đạo của chủ nô. “Ta há chẳng thăm phạt các điều ấy sao? Thiên Chúa phán vậy. Linh hồn Ta há chẳng trả thù một nước như vậy sao?”", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:12.8": "MỘT BÀI THƠ NHẠI", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:12.9": "“Hỡi thánh đồ, tội nhân, nghe kể đây,\nCác cha sùng đạo quất Jack, quất Nell mỗi ngày,\nMua đàn bà, bán trẻ thơ, tay trao tay,\nRao mọi kẻ có tội xuống hỏa ngục đày,\nRồi hát về sự hiệp một nơi thiên đàng.\n“Chúng be be như dê ngày ngày,\nNgốn chiên đen, gạn hạt bụi bay,\nKhoác lên lưng áo choàng đen bảnh, mới may,\nRồi túm cổ người da đen, siết ngay,\nVà bóp nghẹt, vì sự hiệp một nơi thiên đàng.\n“Anh nhấp ngụm rượu, chúng rút phép thông công,\nAnh ăn cắp con cừu non, chúng kết án địa ngục, chẳng động lòng,\nNhưng cướp lão Tony, Doll, Sam mà thản nhiên như không,\nQuyền làm người, cùng bánh mì thịt muối, chúng lấy sạch bong;\nSự hiệp một thiên đàng của bọn bắt cóc.\n“Chúng lớn tiếng bàn phần thưởng của Chúa Kitô,\nMà trói hình ảnh Ngài bằng sợi dây thô,\nVừa mắng nhiếc, vừa vung roi đáng ghê tởm, nện vô,\nBán người anh em trong Chúa như bán đồ,\nCho sự hiệp một thiên đàng có còng tay.\n“Chúng đọc và hát thánh ca, đủ mọi bài,\nCầu nguyện lớn tiếng, lại thật dài,\nDạy điều phải mà làm điều sai,\nChào đoàn anh em chị em, đón từng ai,\nBằng những lời về sự hiệp một nơi thiên đàng.\n“Ta tự hỏi những thánh đồ ấy hát sao đây,\nNgợi khen Chúa trên đôi cánh bay,\nKhi chúng gầm, mắng, quất, châm suốt ngày,\nVà bám lấy nô lệ cùng Ma-môn không rời tay,\nTrong sự hiệp một của lương tâm tội lỗi.\n“Chúng trồng thuốc lá, ngô, lúa mạch đen,\nHối thúc, trộm cắp, lừa gạt, nói dối đã quen,\nVà chất của cải trên trời cho bền,\nBằng roi mây, roi da bò vun vút, quất liền liền,\nHy vọng vào sự hiệp một nơi thiên đàng.\n“Chúng đập vỡ sọ lão Tony, vỡ tan,\nRồi giảng đạo, gầm như bò đực Ba-san,\nHay như lừa rống, ác ý chứa chan,\nRồi túm tóc quăn lão Jacob, kéo càn,\nVà kéo vì sự hiệp một nơi thiên đàng.\n“Tên buôn người gầm gào, ba hoa, béo no,\nSống bằng thịt cừu, thịt bê, thịt bò,\nMà chẳng bao giờ cứu giúp, chẳng cho\nNhững đứa con da đen nghèo khổ, sầu lo,\nLại mang thai sự hiệp một nơi thiên đàng.\n“‘Chớ yêu thế gian,’ mục sư nói thế,\nRồi nháy mắt và lắc đầu khẽ,\nHắn túm Tom, và Dick, và Ned, chẳng nể,\nCắt bớt thịt, áo quần, bánh mì, tàn tệ,\nMà vẫn yêu sự hiệp một nơi thiên đàng.\n“Một mục sư khác rên rỉ, nói lời\nVề Đấng vì tội nhân mà trái tim vỡ rời,\nHắn trói lão Nanny vào cây sồi, giữa trời,\nVà mỗi roi quất đều rướm máu, tuôn rơi,\nRồi cầu nguyện cho sự hiệp một nơi thiên đàng.\n“Hai tên khác há rộng hàm sắt ra,\nVẫy những móng vuốt chuyên cướp con của người ta,\nCon cái chúng ngồi đó, trang sức lòe loẹt, xa hoa,\nXén áo che lưng, bớt cơm lấp bụng người da đen, thế là\nChúng giữ vững sự hiệp một nơi thiên đàng.\n“Mọi điều tốt của Jack, kẻ khác lấy ngay,\nRồi đãi bọn lẳng lơ, phóng đãng của chúng cả bầy,\nMặc bảnh bóng như rắn mượt, nhìn hay,\nNhồi đầy miệng bánh ngọt no say;\nVà thế mà được coi là hiệp một.”", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:12.10": "Chân thành và tha thiết mong rằng cuốn sách nhỏ này có thể góp phần rọi sáng chế độ nô lệ Mỹ, và thúc nhanh ngày vui giải phóng cho hàng triệu anh em tôi trong xiềng xích; trung thành trông cậy vào sức mạnh của chân lý, tình yêu và công lý để những nỗ lực khiêm tốn của tôi đạt kết quả; và trịnh trọng cam kết lại mình với sự nghiệp thiêng liêng này, tôi xin ký tên,", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:12.11": "FREDERICK DOUGLASS.", "douglass-narrative-of-the-life-of-frederick-douglass-an-american-slave:12.12": "LYNN, Massachusetts, ngày 28 tháng Tư năm 1845." } }