{ "format": "LitMundi portable edition v1", "title": "Lazarillo de Tormes", "original_title": "La vida de Lazarillo de Tormes y de sus fortunas y adversidades", "work": { "title": "La vida de Lazarillo de Tormes y de sus fortunas y adversidades", "author": "Anonymous", "author_death_year": 1554, "first_published_year": 1554, "original_language": "es", "genre": "novella", "description": "Lázaro writes a letter to an unnamed “Vuestra Merced” to explain how he came to be who he is, starting with a poor childhood and a blind man who takes him on as guide. From there he passes from master to master, among them a stingy priest and a squire with nothing but his pride. Printed anonymously in 1554, it is the book that started the picaresque.", "id": "lazarillo-lazarillo-de-tormes", "translation_gap": { "status": "unverified", "notes": "Chosen for a complete, directly sourced and openly reusable Vietnamese edition. Existing Vietnamese translations, their quality and reader demand have not been comprehensively assessed; no absence or superiority claim is made." }, "visibility": "public" }, "edition": { "id": "anonymous-lazarillo-vi-ai-2026", "work_id": "lazarillo-lazarillo-de-tormes", "language": "vi", "title": "Lazarillo de Tormes", "kind": "translation", "status": "published", "label": "Bản dịch tiếng Việt bằng AI · đánh giá AI v2", "content_path": "corpus/segments/lazarillo-lazarillo-de-tormes/anonymous-lazarillo-vi-ai-2026.json", "source_edition_id": "anonymous-lazarillo-es-pg320", "legacy_slugs": [], "provenance": { "citation": "Complete direct AI-generated Vietnamese translation from the identified Spanish source edition; no existing Vietnamese text or modern relay translation was used.", "catalog_url": null, "text_url": null, "retrieved_at": "2026-11-02", "source_witness": "anonymous-lazarillo-es-pg320" }, "rights": { "status": "cleared", "license": "CC-BY-4.0", "basis": "AI-produced Vietnamese translation generated and revised directly from the separately assessed historical original. Under the project AI-content policy, any applicable rights controlled by the publishing maintainer are offered under CC BY 4.0. No human authorship, exclusive copyright, new restriction on public-domain material or worldwide protection is asserted; original-source and third-party rights remain separate. No human creative contributors are recorded for this edition.", "jurisdictions_assessed": [ "US", "ES", "VN" ], "evidence_urls": [ "https://github.com/streamentry/LitMundi/blob/main/docs/AI-CONTENT-POLICY.md", "https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/legalcode.en", "https://www.anthropic.com/legal/commercial-terms", "https://www.anthropic.com/legal/consumer-terms", "https://www.gutenberg.org/ebooks/320", "https://www.gutenberg.org/cache/epub/320/pg320-images.html", "https://www.copyright.gov/title17/92chap3.html", "https://cov.gov.vn/quyen-tac-gia-quyen-lien-quan/thoi-han-bao-ho-quyen-tac-gia-la-bao-nhieu-nam-168808.html", "https://cov.gov.vn/tin-tuc/gioi-thieu-luat-sua-doi-bo-sung-mot-so-dieu-cua-luat-so-huu-tri-tue-nam-2025-noi-dung-quyen-tac-gia-quyen-lien-quan-168841.html" ] }, "credits": { "author": "Anonymous", "translator": "LitMundi AI translation (Claude)", "editors": [], "ai_assisted": true }, "review": { "status": "ai_reviewed", "reviewers": [], "ai_reviewers": [ "litmundi-ai-literary-assessment" ], "rubric_id": "litmundi-literary-v2", "score": 8.65, "record_paths": [ "corpus/reviews/lazarillo-lazarillo-de-tormes/anonymous-lazarillo-vi-ai-2026/ai-review-v2-2026-11-02.json" ], "evidence_urls": [ "https://github.com/streamentry/LitMundi/blob/main/corpus/reviews/lazarillo-lazarillo-de-tormes/anonymous-lazarillo-vi-ai-2026/ai-review-v2-2026-11-02.json" ], "notes": "Complete AI literary assessment: unrounded weighted score 8.65/10, threshold 8.6. All 352 source/target passages and exact titles were reviewed after revision, with matching content hashes. Same-system drafting/assessment is disclosed; an independent-context AI pass from the same model family supplied findings, which is not human certification or model diversity. Readers may submit corrections after publication." }, "publication_policy": "litmundi-literary-v2", "generation": { "kind": "ai_generated", "tools": [ "Claude Opus 5.5 (Anthropic) — AI translation, literary revision and assessment" ], "direct_from_original": true, "human_contributors": [], "notes": "Generated and revised directly from the cited original-language source using AI. No human creative translator/editor or independent human literary approval is recorded. The assessment record discloses its model, method and limitations." } }, "structure": { "schema_version": 2, "work_id": "lazarillo-lazarillo-de-tormes", "segment_ids": [ "lazarillo-lazarillo-de-tormes:1.1", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:1.2", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:1.3", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:1.4", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.1", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.2", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.3", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.4", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.5", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.6", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.7", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.8", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.9", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.10", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.11", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.12", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.13", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.14", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.15", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.16", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.17", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.18", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.19", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.20", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.21", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.22", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.23", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.24", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.25", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.26", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.27", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.28", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.29", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.30", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.31", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.32", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.33", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.34", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.35", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.36", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.37", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.38", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.39", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.40", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.41", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.42", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.43", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.44", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.45", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.46", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.47", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.48", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.49", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.50", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.51", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.52", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.53", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.54", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.55", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.56", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.57", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.58", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.59", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.60", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.61", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.62", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.63", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.64", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.65", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.66", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.67", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.68", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.69", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.70", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.71", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.72", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.73", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.74", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.75", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.76", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.77", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.78", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.79", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.80", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.81", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.82", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.83", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.84", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.85", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.86", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.87", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:3.1", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:3.2", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:3.3", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:3.4", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:3.5", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:3.6", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:3.7", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:3.8", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:3.9", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:3.10", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:3.11", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:3.12", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:3.13", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:3.14", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:3.15", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:3.16", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:3.17", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:3.18", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:3.19", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:3.20", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:3.21", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:3.22", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:3.23", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:3.24", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:3.25", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:3.26", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:3.27", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:3.28", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:3.29", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:3.30", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:3.31", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:3.32", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:3.33", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:3.34", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:3.35", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:3.36", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:3.37", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:3.38", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:3.39", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:3.40", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:3.41", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:3.42", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:3.43", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:3.44", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:3.45", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:3.46", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:3.47", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:3.48", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:3.49", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:3.50", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:3.51", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:3.52", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:3.53", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:3.54", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:3.55", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:3.56", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:3.57", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:3.58", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:3.59", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:3.60", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:3.61", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:3.62", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:3.63", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:3.64", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.1", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.2", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.3", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.4", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.5", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.6", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.7", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.8", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.9", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.10", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.11", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.12", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.13", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.14", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.15", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.16", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.17", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.18", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.19", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.20", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.21", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.22", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.23", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.24", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.25", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.26", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.27", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.28", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.29", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.30", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.31", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.32", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.33", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.34", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.35", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.36", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.37", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.38", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.39", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.40", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.41", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.42", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.43", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.44", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.45", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.46", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.47", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.48", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.49", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.50", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.51", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.52", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.53", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.54", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.55", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.56", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.57", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.58", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.59", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.60", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.61", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.62", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.63", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.64", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.65", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.66", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.67", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.68", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.69", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.70", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.71", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.72", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.73", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.74", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.75", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.76", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.77", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.78", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.79", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.80", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.81", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.82", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.83", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.84", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.85", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.86", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.87", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.88", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.89", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.90", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.91", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.92", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.93", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.94", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.95", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.96", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.97", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.98", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.99", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.100", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.101", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.102", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.103", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.104", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.105", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.106", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.107", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.108", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.109", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.110", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.111", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.112", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.113", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.114", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.115", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.116", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.117", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.118", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.119", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.120", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.121", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.122", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.123", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.124", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.125", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.126", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.127", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.128", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.129", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.130", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.131", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.132", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.133", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:5.1", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:5.2", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:6.1", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:6.2", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:6.3", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:6.4", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:6.5", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:6.6", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:6.7", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:6.8", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:6.9", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:6.10", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:6.11", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:6.12", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:6.13", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:6.14", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:6.15", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:6.16", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:6.17", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:6.18", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:6.19", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:6.20", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:6.21", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:6.22", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:6.23", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:6.24", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:6.25", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:6.26", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:6.27", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:6.28", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:6.29", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:6.30", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:6.31", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:6.32", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:6.33", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:6.34", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:6.35", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:6.36", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:6.37", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:6.38", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:6.39", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:6.40", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:6.41", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:6.42", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:6.43", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:7.1", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:7.2", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:7.3", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:7.4", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:7.5", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:8.1", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:8.2", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:8.3", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:8.4", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:8.5", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:8.6", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:8.7", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:8.8", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:8.9", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:8.10", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:8.11", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:8.12", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:8.13", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:8.14" ], "deprecated_ids": {}, "notes": "Canonical units follow every paragraph of the selected electronic witness. Section 1 is the Prólogo; sections 2–8 are the seven tratados, each beginning with its heading and subtitle joined as one unit (‘Tratado Primero. Cuenta Lázaro su vida, y cuyo hijo fue’). The title block and the statement of edition are excluded. Passage IDs are immutable and may not be reassigned." }, "canonical_url": "https://streamentry.github.io/LitMundi/vi/read/lazarillo-lazarillo-de-tormes/anonymous-lazarillo-vi-ai-2026/", "source": { "edition_id": "anonymous-lazarillo-es-pg320", "title": "La vida de Lazarillo de Tormes y de sus fortunas y adversidades", "language": "es", "canonical_url": "https://streamentry.github.io/LitMundi/es/read/lazarillo-lazarillo-de-tormes/anonymous-lazarillo-es-pg320/", "citation": "La vida de Lazarillo de Tormes y de sus fortunas y adversidades (Burgos: Juan de Junta, 1554). Project Gutenberg #320. Author unknown.", "text_url": "https://www.gutenberg.org/cache/epub/320/pg320-images.html", "catalog_url": "https://www.gutenberg.org/ebooks/320", "source_witness": "The Prólogo and Tratados Primero–Séptimo of Project Gutenberg #320. No claim of a newly inspected printed copy.", "retrieved_at": "2026-11-03" }, "content_sha256": "0e11f76b8156c358d3081bf331a09d2ead8544f24379d411aed82fb475d55d60", "original_source_sha256": "37db28c05a7ba77dbe92d74786afba872293e3a5586d8dc06c2661b5dba7d1d0", "source_content_sha256": "0e11f76b8156c358d3081bf331a09d2ead8544f24379d411aed82fb475d55d60", "segments": { "lazarillo-lazarillo-de-tormes:1.1": "Lời mở", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:1.2": "Tôi nghĩ những chuyện đáng chú ý thế này, có khi chưa ai từng nghe từng thấy, thì nên đem ra cho thiên hạ biết, đừng để chôn vùi trong mồ quên lãng. Biết đâu người đọc lại tìm được chút gì vừa ý, còn kẻ không chịu đào sâu thì ít ra cũng được giải khuây. Về điều này Plinius có nói: chẳng có cuốn sách nào dở đến đâu mà không có đôi chỗ hay; nhất là khẩu vị mỗi người mỗi khác, món người này chê, người kia lại mê; thứ kẻ này coi rẻ, kẻ nọ lại quý. Thế nên chuyện này, trừ phi nó đáng ghét quá, thì đừng xé đừng vứt, cứ để ai nấy đều biết, nhất là khi nó vô hại mà còn rút ra được chút ích lợi. Bằng không thì chẳng mấy ai chịu viết chỉ cho một người đọc, vì viết đâu phải không nhọc công; mà đã nhọc thì ai cũng muốn được đền, không phải bằng tiền, mà bằng chuyện thiên hạ xem, thiên hạ đọc, và nếu có chỗ đáng thì khen cho vài lời. Cicero có câu: \"Danh dự nuôi nghệ thuật.\" Ai tưởng người lính leo lên thang thành đầu tiên lại chán sống hơn kẻ khác? Đâu có; chính cái ham được khen đẩy anh ta vào chỗ hiểm. Nghệ thuật, văn chương cũng thế thôi. Cha cử nhân thần học giảng đạo hay lắm, lại hết lòng mong cho các linh hồn được lợi ích; nhưng thử hỏi xem cha có phật lòng không, khi người ta bảo: \"Ôi, cha giảng tuyệt diệu làm sao!\" Ngài don Fulano nào đó đấu thương dở ẹc, thế mà vẫn tặng chiếc áo chẽn võ sĩ cho gã hề, chỉ vì gã khen ngài gãy được mấy ngọn giáo đẹp. Giá lời khen ấy là thật thì ngài còn làm gì nữa?", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:1.3": "Đại ý là thế này: tôi thú thật mình chẳng thánh thiện hơn hàng xóm; còn với chút chuyện vặt vãnh viết bằng lối văn quê mùa này, ai thấy có gì thú vị thì cứ việc chia phần mà vui, tôi chẳng phiền; và cũng để họ thấy có một người sống giữa bao nhiêu vận rủi, hiểm nguy và nghịch cảnh.", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:1.4": "Tôi kính xin ngài nhận món quà mọn này từ tay một người sẵn lòng dâng thứ giàu hơn, nếu sức và lòng người ấy khớp nhau. Vì ngài muốn người ta viết cho ngài, kể cho thật tường tận mọi sự, nên tôi nghĩ không nên bắt đầu giữa chừng mà phải từ đầu, để ngài biết rõ con người tôi; cũng để những kẻ thừa hưởng ngôi cao thấy họ chẳng đáng công trạng bao nhiêu, bởi Số phận đã thiên vị họ, còn những người bị Số phận chống lại mà vẫn gắng sức gắng mưu chèo chống tới bến lành thì làm nên nhiều hơn biết bao.", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.1": "Chương Một. Lázaro kể về đời mình và về việc mình là con ai", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.2": "Vậy trước hết, xin ngài biết cho là người ta gọi tôi là Lázaro xứ Tormes, con của Tomé González và Antona Pérez, người làng Tejares, thuộc vùng Salamanca. Tôi sinh ra ngay giữa dòng sông Tormes, nên mới lấy cái tên ấy; chuyện là thế này. Cha tôi, xin Chúa tha tội cho ông, trông coi một cối xay nước bên bờ sông ấy, làm thợ xay ở đó hơn mười lăm năm. Một đêm mẹ tôi đang ở trong cối, mang thai tôi, thì chuyển dạ và đẻ tôi ngay đấy; thành ra tôi nói đúng sự thật được rằng mình sinh ra ở dưới sông. Khi tôi lên tám, người ta buộc cho cha tôi tội rạch trộm bao lúa của khách đến xay. Ông bị bắt, ông nhận chứ không chối, và chịu khổ vì công lý. Tôi tin Chúa đã đón ông lên Thiên đường, vì Phúc Âm gọi những người ấy là có phúc. Lúc đó người ta lập một đoàn viễn chinh đi đánh người Moor. Cha tôi, khi ấy đang bị đày vì chuyện rủi ro nói trên, theo đoàn làm phu coi la cho một vị hiệp sĩ; và cùng chủ, như một người hầu trung thành, ông chấm dứt cuộc đời.", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.3": "Mẹ tôi góa bụa, không chồng không chỗ nương tựa, bèn quyết dựa vào người tốt để mình cũng thành người tốt. Bà lên thành ở, thuê một túp nhà nhỏ, nhận nấu ăn cho mấy cậu học trò, và giặt đồ cho mấy gã chăn ngựa của ngài Comendador ở Magdalena; thế là cứ lui tới chuồng ngựa mãi. Bà quen một người đàn ông da đen, một trong đám chăm súc vật ấy. Có hôm gã tới nhà tôi rồi sáng ra đi; có lúc ban ngày gã ghé cửa, viện cớ mua trứng, rồi bước vào nhà. Lúc đầu, mỗi khi gã vào tôi ghét và sợ gã, vì nhìn cái màu da và bộ mặt dữ tợn. Nhưng thấy từ ngày gã đến bữa ăn khá hơn, tôi dần mến gã, vì gã lúc nào cũng mang bánh mì, mấy miếng thịt, mùa đông thì mang củi cho nhà tôi sưởi. Thế là cứ lui tới chuyện trò, ăn ở mãi, rồi mẹ tôi sinh cho tôi một đứa em da đen rất xinh, tôi bế nó chơi và giúp hơ ấm cho nó. Tôi nhớ có lần ông bố dượng da đen đang đùa với thằng bé; nó thấy mẹ và tôi trắng mà ông thì không, liền sợ, chạy trốn ông về phía mẹ, chỉ ngón tay nói: \"Mẹ ơi, ba bị!\"", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.4": "Gã cười đáp: \"Đồ con điếm!\"", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.5": "Tôi, dù còn bé, vẫn ghi nhận lời ấy của em trai, và tự nhủ:", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.6": "\"Trên đời chắc có bao nhiêu kẻ chạy trốn người khác vì không thấy chính mình!\"", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.7": "Số tôi xui khiến thế nào mà chuyện lui tới của Zaide, tên gã là thế, đến tai quản gia. Người ta điều tra thì thấy gã ăn bớt đến một nửa số lúa mạch cấp cho ngựa, lại làm mất cám, củi, lược chải ngựa, khăn phủ lưng ngựa, cả chăn lẫn khăn trải của lũ ngựa; hết thứ khác để lấy thì gã tháo móng sắt của chúng, vậy mà vẫn đem về nuôi em tôi. Chớ lấy làm lạ về một thầy tu hay một vị linh mục, vì kẻ này ăn cắp của người nghèo, kẻ kia ăn cắp của nhà để cho các bà đạo hạnh của mình và cho mấy việc tương tự, khi một tên nô lệ nghèo khổ cũng bị tình yêu thúc làm thế. Người ta chứng minh được hết những gì tôi vừa kể, và hơn thế nữa, vì họ hăm dọa mà hỏi tôi; tôi còn con nít, sợ quá nên khai hết những gì mình biết, cho đến mấy cái móng ngựa mẹ tôi sai tôi đem bán cho một thợ rèn. Ông bố dượng tội nghiệp của tôi bị đánh roi và bị dội mỡ nóng; còn mẹ tôi bị phạt theo luật, ngoài trăm roi theo lệ, là không được bước vào nhà ngài Comendador nói trên, và không được chứa Zaide khốn khổ trong nhà mình.", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.8": "Để khỏi mất cả chì lẫn chài, người đàn bà khổ sở ấy cố gượng và chịu án. Để tránh nguy hiểm và thoát miệng thế gian, bà đi giúp việc cho những người đang trọ ở quán La Solana. Ở đó, chịu cả nghìn điều phiền hà, bà nuôi em tôi cho đến khi nó biết đi, và nuôi tôi thành một cậu bé khá lớn, chạy đi mua rượu, mua nến cho khách trọ và làm những việc khác họ sai.", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.9": "Hồi ấy có một gã mù đến trọ ở quán, thấy tôi hợp để dắt đường nên xin mẹ tôi cho tôi. Mẹ giao tôi cho gã, bảo tôi là con một người tử tế, đã chết vì đề cao đức tin trong trận Gelves; bà tin ở Chúa rằng tôi sẽ không thành người tệ hơn cha, và xin gã đối xử tốt, trông nom tôi, vì tôi mồ côi. Gã đáp sẽ làm vậy, và nhận tôi không phải làm đầy tớ mà làm con. Thế là tôi bắt đầu hầu hạ và dắt đường cho ông chủ mới mà già của mình.", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.10": "Chúng tôi ở Salamanca được vài ngày thì chủ tôi thấy chỗ ấy kiếm chẳng vừa lòng, bèn quyết đi nơi khác. Đến lúc phải lên đường, tôi đi chào mẹ; hai mẹ con cùng khóc, bà ban phúc cho tôi và nói:", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.11": "\"Con ơi, mẹ biết sẽ không gặp lại con nữa. Cố mà ăn ở cho tử tế, và xin Chúa dẫn đường cho con. Mẹ đã nuôi con lớn và gửi con cho một ông chủ tốt. Tự lo lấy thân nhé.\"", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.12": "Thế rồi tôi quay về chỗ chủ đang đợi. Chúng tôi rời Salamanca, và đến cây cầu, ở đầu cầu có một con vật bằng đá, hình gần giống con bò đực. Gã mù bảo tôi lại gần nó, và khi tôi đã đứng đó, gã nói:", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.13": "\"Lázaro, áp tai vào con bò này, mày sẽ nghe tiếng ầm ầm lớn bên trong.\"", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.14": "Tôi ngây thơ lại gần, tin là thật. Gã thấy đầu tôi đã kề sát đá thì vung mạnh tay, đập đầu tôi vào con bò quỷ ấy một cú, đau đến nỗi hơn ba ngày sau tôi vẫn còn nhức vì cú húc. Rồi gã bảo:", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.15": "\"Đồ ngu, học lấy đi: thằng dắt người mù phải khôn hơn quỷ một chút.\" Và gã cười rộ vì trò đùa.", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.16": "Ngay lúc ấy tôi thấy mình tỉnh dậy khỏi cơn ngờ nghệch mà tôi, như đứa trẻ ngủ say, đã chìm trong đó bấy lâu. Tôi tự nhủ:", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.17": "\"Lão này nói đúng, ta phải mở to mắt, tỉnh táo lên, vì ta chỉ có một mình, phải nghĩ cách tự lo thân.\"", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.18": "Chúng tôi lên đường, và chỉ vài ngày gã đã dạy tôi tiếng lóng. Thấy tôi lanh trí, gã khoái lắm, và nói:", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.19": "\"Vàng bạc thì ta không cho mày được, nhưng cách sống thì ta chỉ cho mày khối.\"", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.20": "Quả đúng thế: sau Chúa thì lão đã cho tôi sự sống, và dù mù, lão đã soi sáng, dắt tôi vào con đường mưu sinh. Tôi vui lòng kể ngài nghe những chuyện vặt này để cho thấy người thấp hèn mà biết vươn lên thì là đức lớn, còn người cao sang mà để mình tụt xuống thì là tội lớn biết bao.", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.21": "Vậy quay lại với gã mù đáng mến của tôi mà kể chuyện lão. Xin ngài biết rằng từ khi Chúa dựng nên thế gian, chưa từng tạo ra ai xảo quyệt và tinh ranh hơn. Trong nghề lão là con đại bàng: thuộc lòng hơn trăm bài kinh; giọng trầm, thong thả, vang vang, khiến cả nhà thờ nơi lão đọc kinh dội lên; nét mặt khiêm nhường sùng đạo, phong thái rất đoan trang lúc cầu nguyện, không nháy mắt méo miệng như những người khác hay làm. Ngoài ra lão còn cả nghìn cách khác để moi tiền. Lão bảo mình biết kinh cho nhiều việc nhiều mục đích: cho đàn bà hiếm muộn, cho đàn bà sắp sinh, cho đàn bà lấy chồng không hạnh phúc để chồng thương họ; lão còn đoán cho các bà có bầu xem sinh trai hay gái. Còn về y thuật, lão bảo Galen chẳng biết nổi một nửa của lão về chuyện đau răng, ngất xỉu, bệnh đàn bà. Tóm lại, hễ ai kể với lão mình mắc bệnh gì là lão bảo ngay: \"Làm thế này, làm thế kia, nấu thứ cỏ này, uống thứ rễ nọ.\" Nhờ vậy cả thiên hạ chạy theo lão, nhất là đàn bà, nói gì họ cũng tin. Từ họ lão thu lợi lớn bằng những mánh tôi vừa kể, và một tháng kiếm nhiều hơn trăm gã mù kiếm cả năm.", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.22": "Nhưng tôi cũng muốn ngài biết rằng, dù kiếm được bao nhiêu, tôi chưa từng thấy ai keo kiệt bủn xỉn bằng lão, đến mức bỏ đói tôi đến chết, chẳng chia nổi cho tôi một nửa những thứ cần thiết. Tôi nói thật: nếu không biết xoay xở bằng mưu mẹo và tài khéo thì nhiều lần tôi đã chết đói. Nhưng mặc lão khôn ngoan đề phòng, tôi chơi lão một vố, đến nỗi lúc nào cũng vậy, hoặc phần lớn các lần, phần nhiều hơn và ngon hơn đều về tay tôi. Vì thế tôi bày cho lão những trò đùa quỷ quái; tôi sẽ kể vài trò, dù không phải trò nào tôi cũng thoát êm.", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.23": "Lão đựng bánh mì và mọi thứ khác trong một cái túi vải, miệng túi đóng bằng một khoen sắt có ổ khóa và chìa. Lúc bỏ đồ vào, lấy đồ ra, lão canh chừng cẩn mật, đếm từng thứ, đến nỗi cả thế gian chẳng ai làm hụt nổi của lão một mẩu vụn. Còn tôi, tôi lấy cái phần khốn khổ lão cho, chưa đầy hai miếng là hết. Sau khi lão khóa lại và lơ là, tưởng tôi đang bận chuyện khác, thì ở một bên túi tôi vẫn thường tháo chỉ rồi khâu lại một đường may nhỏ; tôi trích máu cái túi keo kiệt ấy, lấy ra không phải mẩu bánh theo khẩu phần mà là những miếng ngon, thịt ba chỉ rán, xúc xích. Thế là tôi tìm lúc thuận tiện để bù cho cái phần quỷ quái lão gã mù khốn kiếp bắt tôi thiếu. Mọi thứ xoáy được, tôi đổi ra những đồng nửa blanca. Khi người ta bảo lão đọc kinh rồi đưa tiền lẻ, vì lão không thấy, nên người đưa chưa kịp đưa ra thì tôi đã ném đồng tiền vào miệng, đồng nửa blanca đã sẵn đó; lão có chộp tay nhanh đến đâu thì đồng của người ta cũng đã bị tôi đổi mất một nửa giá trị. Gã mù khốn kiếp càu nhàu với tôi, vì sờ một cái là biết ngay không phải đồng blanca trọn vẹn, và lão nói:", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.24": "\"Quỷ quái gì thế này? Từ khi mày ở với ta thì họ toàn cho nửa blanca, mà trước đây nhiều lần họ trả ta cả blanca lẫn maravedí. Cái xui này chắc ở mày.\"", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.25": "Lão cũng đọc kinh cho ngắn bớt, chưa hết nửa bài, vì lão dặn tôi hễ người thuê đọc đi khỏi thì giật vạt áo choàng của lão. Tôi làm đúng thế. Rồi lão lại cất tiếng hỏi to: \"Có ai thuê đọc kinh nọ kinh kia không?\", như người ta vẫn rao.", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.26": "Lúc ăn lão hay đặt bên mình một cái bình nhỏ đựng rượu, tôi rất nhanh chộp lấy, hôn lén vài cái rồi đặt lại chỗ cũ. Nhưng được chẳng bao lâu, vì qua các ngụm lão nhận ra thiếu ngay. Để giữ rượu cho an toàn, từ đó lão không rời cái bình mà cầm chặt bằng quai. Nhưng chẳng có đá nam châm nào hút được như tôi hút với cái ống rơm lúa mạch đen dài tôi làm sẵn cho việc ấy: nhét vào miệng bình, hút rượu cho nó chúc ngủ ngon. Nhưng gã phản bội ấy tinh quá; chắc lão cảm thấy, nên từ đó đổi cách, đặt bình giữa hai chân, lấy tay bịt miệng, và uống yên tâm. Tôi đã quen rượu, thèm chết đi được. Thấy cách ống rơm chẳng ăn thua, tôi nghĩ ra đục dưới đáy bình một cái suối con, một lỗ nhỏ xíu, rồi khéo léo bịt bằng một miếng sáp mỏng dính. Đến lúc ăn, giả vờ lạnh, tôi chui vào giữa hai chân gã mù tội nghiệp để sưởi bên bếp lửa nghèo nàn của chúng tôi; hơi nóng làm sáp chảy ngay, vì nó rất ít, và cái lỗ nhỏ bắt đầu nhỏ giọt vào miệng tôi, tôi ngửa ra sao cho chẳng uổng một giọt. Khi lão đáng thương đến uống thì chẳng thấy gì. Lão ngạc nhiên, chửi rủa, đem bình và rượu giao cho quỷ, không hiểu chuyện gì.", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.27": "\"Bác không bảo được là con uống đâu - tôi nói - vì bác có buông tay ra đâu.\"", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.28": "Lão xoay đi xoay lại, sờ soạng cái bình đến mức tìm ra cái lỗ và hiểu ra trò đùa; nhưng lão làm như không thấy gì. Hôm sau tôi lại cho bình rỉ như thường lệ, chẳng nghĩ đến tai họa đang chờ, cũng không ngờ gã mù khốn kiếp đã biết. Tôi ngồi như mọi khi, đang nhận những ngụm ngọt ngào, mặt ngửa lên trời, mắt hơi nhắm để thưởng thức hơn thứ rượu ngon. Gã mù điên tiết thấy giờ này mới là lúc trả thù tôi: lão dùng hết sức, hai tay nâng cái bình ngọt mà đắng ấy, buông xuống thẳng miệng tôi, dồn cả sức mạnh như tôi nói. Lázaro tội nghiệp chẳng đề phòng gì, trái lại, như những lần khác, đang vô tư sung sướng, thật sự thấy cả bầu trời với mọi thứ trên đó đổ sập lên đầu. Cú gõ nhẹ nhàng ấy làm tôi choáng váng mất tri giác, và cú bình mạnh đến nỗi mảnh vỡ cắm vào mặt tôi, rách nhiều chỗ, gãy cả răng; đến hôm nay tôi vẫn mất những cái răng ấy.", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.29": "Từ giờ đó tôi ghét gã mù khốn kiếp. Dù lão thương tôi, nuông chiều tôi, chữa vết thương cho tôi, tôi vẫn biết rõ lão khoái cái hình phạt tàn nhẫn ấy. Lão lấy rượu rửa những vết rách do mảnh bình, vừa cười vừa nói: \"Mày thấy sao, Lázaro? Cái làm mày đau lại chữa mày và cho mày khỏe,\" cùng những câu đùa khác mà với tôi", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.30": "chẳng buồn cười chút nào.", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.31": "Khi đã khá lên đôi chút sau trận đòn đen đủi và những vết bầm tím, tôi nghĩ rằng đòn thế này vài lần nữa thì lão mù ác sẽ tiễn tôi đi mất, nên muốn tiễn lão trước. Nhưng tôi không làm vội, để làm cho an toàn và có lợi hơn. Dù tôi muốn dằn lòng tha cho cú bình, sự hành hạ mà gã mù khốn kiếp giáng lên tôi từ đó không cho phép: lão đánh tôi chẳng cần lý do, cốc đầu, giật tóc tôi. Ai hỏi vì sao lão đối xử với tôi tệ thế, lão lập tức kể chuyện cái bình, nói:", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.32": "\"Các ngài nghĩ thằng nhóc này là đứa ngây thơ à? Vậy nghe xem quỷ sứ có làm nổi trò nào như thế không.\"", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.33": "Người nghe làm dấu thánh giá, nói: \"Trời ơi, ai ngờ một đứa bé thế mà gian xảo thế!\", cười lớn trò láu cá ấy, rồi bảo lão: \"Phạt nó đi, phạt nó đi, Chúa sẽ ban phúc cho bác.\"", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.34": "Còn lão thì cứ thế, chẳng làm gì khác ngoài đánh tôi. Còn tôi luôn dắt lão đi những đường tệ nhất, và cố ý, để hại lão: có đá thì đi qua đá, có bùn thì lội chỗ sâu nhất. Dù chính tôi cũng chẳng đi chỗ nào ráo hơn, tôi vẫn khoái đập một mắt mình để đập hai mắt kẻ chẳng có mắt nào. Vì thế lão luôn lấy đầu trên cây gậy dò đường gõ vào gáy tôi, chỗ ấy lúc nào cũng đầy u cục và trụi tóc vì tay lão. Tôi có thề là không cố ý, chỉ vì không tìm được đường nào tốt hơn, cũng vô ích; lão chẳng tin tôi hơn: gã phản bội ấy tinh khôn sắc sảo đến thế.", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.35": "Để ngài thấy trí khôn của gã mù xảo quyệt này đi xa đến đâu, tôi sẽ kể một chuyện trong nhiều chuyện đã xảy ra với tôi bên lão, trong đó tôi thấy lão tỏ rõ mưu mô lớn. Khi rời Salamanca, lão định đến vùng Toledo, vì lão nói dân ở đó giàu hơn, dù không rộng tay bố thí lắm. Lão dựa vào câu ngạn ngữ: \"Kẻ keo kiệt mà có của vẫn cho nhiều hơn kẻ nghèo rớt.\" Thế là chúng tôi đi đường ấy, qua những làng khá nhất. Nơi nào được đón tiếp và kiếm được thì ở lại; nơi nào không thì đến ngày thứ ba là chuồn.", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.36": "Chuyện xảy ra khi chúng tôi tới một làng tên Almorox, đúng mùa hái nho. Một người hái nho cho lão một chùm làm của bố thí; giỏ thường bị dập, nho mùa ấy lại rất chín, nên chùm nho rụng hạt trong tay lão, bỏ vào túi thì thành nước, thứ gì chạm vào cũng dính. Lão quyết định mở tiệc, một phần vì không mang theo được, một phần để làm tôi vui, vì hôm ấy lão đã thụi đầu gối và đánh tôi nhiều. Chúng tôi ngồi xuống bờ rào và lão nói:", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.37": "\"Bây giờ ta muốn rộng rãi với mày một chút: hai ta cùng ăn chùm nho này, mày được phần bằng ta. Chia thế này:", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.38": "mày nhặt một lần, ta nhặt một lần; với điều kiện mày hứa mỗi lần chỉ lấy một quả, ta cũng làm y vậy cho đến hết, thế là không có lừa lọc.\"", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.39": "Thỏa thuận xong, chúng tôi bắt đầu. Nhưng ngay lượt thứ hai, gã phản bội đổi ý, lấy hai quả một lần, nghĩ rằng tôi sẽ làm y vậy. Thấy lão phá giao ước, tôi không chịu đi ngang với lão mà còn vượt lên: hai quả một, rồi ba quả một, ăn sao được thì ăn. Hết chùm nho, lão đứng một lúc cầm cái cuống, lắc đầu và nói:", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.40": "\"Lázaro, mày lừa ta: ta thề có Chúa là mày đã ăn nho ba quả một.\"", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.41": "\"Con không ăn - tôi nói - mà sao bác nghi thế?\"", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.42": "Gã mù tinh quái nhất đáp:", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.43": "\"Mày biết sao ta nhận ra mày ăn ba quả một không? Vì ta ăn hai quả một mà mày im.\" Tôi không đáp. Chúng tôi cứ đi như thế dưới những mái hiên ở Escalona, nơi lúc ấy chúng tôi đang ở nhà một người thợ giày; ở đó có nhiều dây thừng và đồ đan bằng cỏ sợi, một phần quệt vào đầu chủ tôi. Lão giơ tay sờ, biết đó là gì, bèn nói với tôi:", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.44": "\"Đi mau lên, nhóc; ra khỏi chỗ thức ăn xấu này đi, nó làm nghẹt thở dù chẳng ăn.\"", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.45": "Tôi chẳng để ý gì đến chuyện đó, nhìn xem là gì thì chỉ thấy dây thừng với đai, chẳng phải thứ ăn được, bèn nói:", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.46": "\"Bác ơi, sao bác nói thế?\"", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.47": "Lão đáp tôi:", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.48": "\"Im đi, nhóc; với những mánh mày có, rồi mày sẽ biết và thấy là ta nói đúng.\"", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.49": "Chúng tôi cứ thế đi qua dưới mái hiên ấy rồi tới một quán trọ, ở cửa có nhiều sừng đóng trên tường để người đánh la buộc thú của họ. Lão đang mò xem có đúng là quán trọ nơi hằng ngày lão đọc kinh nữ tu bị xây kín cho bà chủ không, thì nắm lấy một cái sừng, thở dài mà nói:", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.50": "\"Ôi thứ xấu xa, mày còn tệ hơn cái dáng của mày! Biết bao người muốn đặt tên mày lên đầu kẻ khác, mà biết bao ít người muốn có mày, hay thậm chí nghe tên mày, bằng bất cứ cách nào!\"", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.51": "Nghe lão nói thế, tôi hỏi:", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.52": "\"Bác ơi, bác nói gì thế?\"", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.53": "\"Im đi, nhóc; rồi một ngày cái này đây, ta đang cầm trong tay, sẽ cho mày một bữa trưa bữa tối tồi tệ.\"", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.54": "\"Con sẽ không ăn nó - tôi nói - và nó sẽ không cho con đâu.\"", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.55": "\"Ta nói thật; nếu không thì rồi mày sẽ thấy, nếu còn sống.\"", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.56": "Rồi chúng tôi cứ đi đến cửa quán, mà phải chi Chúa đừng cho chúng tôi tới đó, xét chuyện xảy ra với tôi trong ấy.", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.57": "Phần nhiều lão đọc kinh cho các bà chủ quán, bà bán rượu, bà bán kẹo, gái điếm và hạng đàn bà tầm thường như thế; còn cho đàn ông thì tôi gần như chưa từng thấy lão đọc kinh.", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.58": "Tôi cười thầm; và dù còn bé, tôi rất phục sự suy xét tinh tế của gã mù.", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.59": "Nhưng để khỏi dài dòng, tôi bỏ qua nhiều chuyện, vừa buồn cười vừa đáng ghi, xảy ra với ông chủ đầu tiên này, và chỉ muốn kể chuyện chia tay và kết thúc với lão.", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.60": "Chúng tôi ở Escalona, thị trấn của vị công tước nơi ấy, trong một quán trọ; lão đưa tôi một khúc xúc xích bảo nướng. Khi xúc xích đã chảy mỡ và lão đã ăn hết mỡ chảy, lão rút một maravedí khỏi túi, sai tôi ra quán mua rượu. Quỷ bày ra trước mắt tôi cái cơ hội mà người ta bảo làm nên kẻ trộm: bên bếp có một củ cải nhỏ, dài dài, xấu xí, thứ vì không dùng được cho nồi nên chắc bị vứt ở đó. Lúc ấy chẳng có ai ngoài lão với tôi, mà tôi thì thèm thuồng, vì mùi xúc xích thơm đã thấm vào người, mà tôi chỉ biết mình sẽ được hưởng mỗi cái mùi ấy. Chẳng nghĩ xem sẽ ra sao, gạt hết sợ hãi để thỏa lòng ham, trong lúc gã mù lấy tiền ra khỏi túi, tôi rút xúc xích ra và rất nhanh nhét củ cải nói trên vào cái xiên. Lão đưa tôi tiền mua rượu, rồi cầm xiên quay trên lửa, muốn nướng cái thứ vì quá tồi nên thoát được cái nồi luộc.", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.61": "Tôi đi mua rượu, và nhờ nó tôi xử hết khúc xúc xích chẳng bao lâu. Khi quay về, tôi thấy gã mù tội nghiệp đang ép củ cải giữa hai lát bánh, mà lão chưa nhận ra vì chưa sờ bằng tay. Lão cầm các lát bánh, cắn vào, nghĩ cũng được chia ít xúc xích, thì thấy lạnh ngắt với củ cải lạnh. Lão sững người và nói:", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.62": "\"Cái gì đây, Lazarillo?\"", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.63": "\"Khổ thân con! - tôi nói - Bác định đổ cho con à? Con chẳng vừa đi mua rượu về sao? Ai đó ở đây, chắc đùa mà làm thế.\"", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.64": "\"Không, không - lão nói - ta đâu có rời cái xiên khỏi tay; không thể nào.\"", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.65": "Tôi lại thề đi thề lại rằng mình vô can cái trò tráo đổi ấy. Nhưng chẳng ích gì, vì mưu mô của gã mù đáng nguyền rủa thì chẳng gì giấu nổi. Lão đứng dậy, túm đầu tôi, ghé lại ngửi; hình như lão bắt được hơi thở, như một con chó săn giỏi. Để chắc chắn hơn về sự thật, trong cơn hung hăng, lão lấy tay banh miệng tôi rộng quá mức và cuống cuồng thọc mũi vào, cái mũi lão vốn dài và nhọn, lúc ấy vì giận đã dài thêm một gang, đầu mũi chạm đến cuống họng tôi. Thêm vào đó là nỗi sợ lớn của tôi, là thời gian quá ngắn, là miếng xúc xích đáng nguyền chưa kịp yên chỗ trong dạ dày, và nhất là cái mũi khổng lồ quờ quạng khiến tôi gần như nghẹt thở. Tất cả cộng lại làm cho vụ việc và thói tham ăn bị lộ ra, của ai trả về cho chủ nấy: trước khi gã mù khốn kiếp kịp rút cái vòi ra khỏi miệng tôi, dạ dày tôi nổi loạn đến mức đem tang vật trả vào đó, và mũi lão cùng miếng xúc xích nhai dở cùng một lúc ra khỏi miệng tôi.", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.66": "Ôi, lạy Chúa, giá giờ ấy tôi được chôn, vì tôi đã chết rồi còn gì! Cơn giận của gã mù hiểm độc lớn đến mức nếu người ta không chạy đến vì tiếng ồn, tôi nghĩ lão đã không để tôi sống. Người ta kéo tôi khỏi tay lão, để lại trong tay lão nắm tóc ít ỏi của tôi; mặt tôi bị cào, cổ và họng bị xước. Cái đó tôi đáng chịu, bởi chính vì lão hiểm ác mà tôi gặp bao nhiêu khổ sở.", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.67": "Gã mù kể cho tất cả những ai đến đó nghe các tai họa của tôi, kể đi kể lại, cả chuyện cái bình, chuyện chùm nho, và giờ là chuyện hôm nay. Cả đám cười lớn đến nỗi ai đi ngoài đường cũng vào xem hội. Nhưng lão kể những chiến công của tôi hóm hỉnh duyên dáng đến mức dù tôi bị hành hạ, đang khóc, tôi vẫn thấy mình bất công nếu không cười theo.", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.68": "Trong lúc ấy, tôi chợt nhớ một sự hèn nhát và yếu đuối mình đã phạm, mà tôi tự nguyền rủa: ấy là đã không để lão thành kẻ cụt mũi, vì tôi có dịp tốt đến thế, đi được nửa đường rồi. Chỉ cần nghiến răng là mũi lão ở lại nhà tôi, và vì là mũi của kẻ độc ác ấy, có lẽ dạ dày tôi giữ nó tốt hơn đã giữ xúc xích; và khi cái mũi không còn đó làm bằng chứng thì tôi chối được lời tố cáo. Giá Chúa cho tôi làm thế, vì chuyện ấy thế nào cũng được. Bà chủ quán và những người ở đó làm cho chúng tôi hòa với nhau, rồi dùng chỗ rượu tôi mua về cho lão uống để rửa mặt và cổ tôi. Gã mù khốn kiếp nhân đó ngâm nga những câu đùa, nói:", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.69": "\"Thật đấy, thằng nhóc này mỗi năm tốn của ta nhiều rượu rửa vết thương hơn ta uống trong hai năm. Ít nhất, Lázaro, mày mang ơn rượu hơn mang ơn cha mày, vì cha mày chỉ sinh mày một lần, còn rượu cho mày sự sống cả nghìn lần.\"", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.70": "Rồi lão kể bao lần lão đã đập vỡ đầu và cào rách mặt tôi, và bằng rượu tôi lành ngay.", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.71": "\"Ta nói cho mày biết - lão nói - nếu trên đời có ai được phúc nhờ rượu, thì sẽ là mày.\"", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.72": "Những người rửa mặt cho tôi cười lớn vì chuyện đó, dù tôi cứ chửi rủa. Nhưng lời tiên tri của gã mù không sai, và từ đó đến nay nhiều lần tôi nhớ người ấy; chắc chắn lão có khiếu tiên tri. Tôi hối tiếc những chuyện làm lão khổ, dù tôi đã trả lão rất hậu, xét rằng điều lão nói với tôi hôm ấy hóa ra đúng như ngài sẽ nghe sau này.", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.73": "Thấy thế, lại thấy những trò đùa ác mà gã mù chơi tôi, tôi quyết dứt khoát bỏ lão. Việc ấy tôi đã nghĩ và đã muốn từ trước, và với trò cuối cùng này lão làm tôi thêm vững. Quả vậy, hôm sau chúng tôi ra phố xin bố thí, đêm trước trời mưa rất nhiều; hôm ấy trời cũng mưa, lão đọc kinh dưới những mái hiên có trong thị trấn, nơi chúng tôi không bị ướt. Nhưng khi đêm xuống mà mưa không dứt, gã mù bảo tôi:", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.74": "\"Lázaro, trận mưa này dai quá, và đêm càng khuya càng nặng hạt. Về quán sớm thôi.\"", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.75": "Muốn về đó phải qua một con suối, nước nhiều làm nó rộng ra. Tôi nói với lão:", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.76": "\"Bác ơi, suối rộng lắm; nhưng nếu bác muốn, con thấy chỗ qua gần hơn mà không ướt, vì ở đó nó hẹp lắm, nhảy một cái là qua, chân khô ráo.\"", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.77": "Lão thấy ý hay, bảo:", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.78": "\"Mày khôn; vì thế ta thương mày. Dẫn ta đến chỗ suối hẹp, vì giờ là mùa đông, nước khó chịu lắm, mà ướt chân thì còn khó chịu hơn.\"", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.79": "Tôi, thấy cơ hội hợp ý mình, dẫn lão ra khỏi mái hiên, đưa lão thẳng đến một cái trụ đá hay cột đá giữa quảng trường, nơi mà trên nó và trên những cột khác đè các mái hiên nhô ra của mấy ngôi nhà ấy, và tôi nói:", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.80": "\"Bác ơi, đây là chỗ hẹp nhất của suối.\"", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.81": "Mưa nặng hạt, lão tội nghiệp bị ướt, lại vội thoát khỏi nước đổ trên đầu chúng tôi, và nhất là Chúa làm mù trí lão giờ đó (để tôi trả thù), nên lão tin tôi và nói:", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.82": "\"Đặt ta cho thẳng, rồi mày nhảy qua suối.\"", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.83": "Tôi đặt lão thẳng ngay trước cái trụ, rồi nhảy một cái, đứng sau cột như người đợi bò húc, và nói với lão:", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.84": "\"Nào! Nhảy hết sức đi, để sang được bờ bên kia nước!\"", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.85": "Tôi vừa nói xong thì gã mù tội nghiệp lao tới như con dê đực, dồn hết sức húc tới, còn lùi một bước lấy đà để nhảy xa hơn, rồi đập đầu vào cột, kêu vang như đập vào một quả bí lớn, ngã ngửa ra sau, nửa chết, đầu nứt toác.", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.86": "\"Sao, ngửi ra xúc xích mà không ngửi ra cột à? Ôlê! Ôlê! - tôi nói với lão.\"", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:2.87": "Rồi tôi để lão cho nhiều người đã chạy tới cứu, chạy bằng đôi chân thoăn thoắt ra cửa thị trấn, và trước khi đêm xuống tôi đã tới Torrijos. Chúa làm gì lão thêm nữa thì tôi không biết, cũng chẳng buồn biết.", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:3.1": "Chương Hai. Lázaro vào ở với một vị linh mục ra sao, và những chuyện xảy ra với lão", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:3.2": "Hôm sau, thấy ở đó chẳng còn yên thân, tôi đi đến một nơi gọi là Maqueda. Ở đấy tội lỗi của tôi đẩy tôi đụng đầu một vị linh mục đang đi xin của bố thí; ông ta hỏi tôi có biết giúp lễ không. Tôi đáp có, mà đúng là có thật: gã mù khốn khổ kia tuy đánh đập tôi, cũng đã dạy tôi cả ngàn điều hay, và đây là một trong số ấy. Thế là ông linh mục nhận tôi về. Tôi tránh được sấm để rồi dính phải chớp: so với lão này thì gã mù hoá ra là một Alexandros Đại đế, dù gã cũng đã là keo kiệt hiện hình như tôi kể. Tôi chỉ xin nói rằng toàn bộ cái khổ cùng cực trên đời bị nhốt hết trong con người lão. Không biết đó là của lão tự có, hay lão khoác thêm cùng với cái áo nhà tu.", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:3.3": "Lão có một cái rương cũ khoá chìa, chiếc chìa buộc vào sợi dây ở áo choàng; hễ bánh lễ từ nhà thờ đưa về là đích thân lão quẳng vào đó rồi khoá rương lại. Cả nhà chẳng có thứ gì ăn được, như nhà người ta vẫn có: miếng thịt mỡ treo trên xà bếp, miếng pho mát đặt trên tấm ván hay trong tủ, cái giỏ đựng vài mẩu bánh thừa từ bàn ăn. Tôi nghĩ dù chẳng được ăn miếng nào, chỉ nhìn thôi cũng đủ khuây khoả. Có độc một xâu hành, mà cũng nằm sau cái khoá, trong buồng trên gác. Khẩu phần của tôi là bốn ngày một củ; mỗi lần tôi xin chìa lên lấy, nếu có người ở đó, lão thò tay vào ngực áo, cởi chìa ra đưa tôi với vẻ rất nghiêm trang, bảo: “Cầm lấy, rồi trả ngay, và đừng có mà nhấm nháp nhé”, cứ như dưới cái khoá ấy chứa hết mứt quả xứ Valencia, trong khi, như đã nói, trong buồng chẳng có cái quái gì ngoài mấy củ hành treo trên cái đinh, mà lão đếm kỹ đến nỗi nếu tội lỗi xui tôi lấy quá phần, tôi sẽ trả giá đắt. Tóm lại, tôi đói đến chết. Với tôi thì lão chẳng có chút bác ái, còn với bản thân thì rộng rãi hơn nhiều. Năm đồng blanca thịt là bữa trưa kiêm bữa tối của lão. Phải nói lão có chia cho tôi nước canh, chứ thịt thì, trắng mắt ra mà chờ! chỉ chia chút bánh mì, mà giá Chúa cho lão chia với tôi được một nửa! Thứ Bảy xứ này người ta ăn đầu cừu; lão sai tôi đi mua một cái giá ba maravedí. Lão nấu rồi ăn mắt, ăn lưỡi, ăn gáy, ăn óc và chỗ thịt ở hai hàm, còn mọi cái xương gặm trơ thì đưa tôi, đưa ngay trên đĩa, nói:", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:3.4": "“Cầm lấy, ăn đi, xơi cho sướng, cả thế gian này là của mày. Mày sống sướng hơn Đức Giáo hoàng.”", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:3.5": "“Chúa cho ông cái sướng ấy!”, tôi lầm bầm trong bụng.", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:3.6": "Ba tuần ở với lão, tôi yếu đến nỗi đói quá đứng không vững. Tôi thấy rõ mình đang đi tới mồ, nếu Chúa và mưu mẹo của tôi không cứu. Mánh khoé thì chẳng có đồ nghề mà dùng, vì chẳng có gì để ra tay; mà có chăng nữa, tôi cũng không làm lão mù được như từng làm với người mà Chúa tha thứ cho, nếu ông ta chết vì cú đập đầu vào cột ấy: ông ta tinh khôn thật, nhưng thiếu cái giác quan quý giá kia nên vẫn không phát hiện ra tôi; còn lão này thì chẳng ai có đôi mắt sắc bằng. Lúc dâng lễ, đồng blanca nào rơi vào cái đĩa vỏ sò cũng không lọt khỏi sổ của lão: một mắt lão dán vào người ta, mắt kia dán vào tay tôi. Hai tròng mắt lão đảo trong sọ như hai giọt thuỷ ngân. Người ta dâng bao nhiêu blanca lão đếm bấy nhiêu; dâng xong lão liền lấy cái đĩa nhỏ khỏi tay tôi, đặt lên bàn thờ. Suốt thời gian sống với lão, hay đúng hơn là chết với lão, tôi chẳng nẫng nổi một đồng blanca. Tôi cũng chưa từng mang về từ quán một đồng blanca rượu: chỗ ít ỏi lão cất từ của dâng vào rương, lão tính toán sao cho kéo được cả tuần; và để che đậy tính hà tiện ghê gớm, lão bảo tôi:", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:3.7": "“Này nhóc, các linh mục thì phải rất điều độ trong ăn uống, cho nên tao không buông thả như người khác.”", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:3.8": "Nhưng lão khốn nạn ấy nói dối trắng trợn: trong các buổi hội đoàn và lễ cầu hồn chúng tôi đi đọc kinh, lão ăn như sói, uống hơn cả thầy lang chữa dại, toàn bằng tiền người ta. Mà đã nhắc đến lễ cầu hồn, xin Chúa tha thứ, tôi chưa bao giờ thù ghét giống người như lúc ấy, chỉ vì lúc ấy chúng tôi ăn ngon và tôi được no nê. Tôi mong, còn cầu xin Chúa, mỗi ngày đem đi một người của lão. Và khi chúng tôi đem bí tích đến cho người bệnh, nhất là xức dầu sau cùng, lúc lão linh mục bảo những người có mặt đọc kinh, tôi chắc chắn chẳng phải người đọc chót, và hết lòng hết dạ tôi xin Chúa, không phải để Người xử trí sao cho đẹp ý Người nhất như người ta vẫn nói, mà để Người đem người bệnh đi khỏi cõi đời này. Mà hễ ai trong số đó qua khỏi, xin Chúa tha tội cho tôi! tôi đem người ấy cho ma quỷ cả ngàn lần, còn ai chết thì được tôi chúc phúc đúng bấy nhiêu lần. Vì suốt thời gian ở đó, gần sáu tháng, chỉ có hai mươi người qua đời, mà tôi tin chính tôi giết họ, hay đúng hơn họ chết theo lời tôi cầu; bởi thấy cái chết dữ dằn dai dẳng của tôi, tôi nghĩ Chúa vui lòng giết họ để cho tôi sống. Nhưng nỗi khổ trước mắt thì tôi chẳng có thuốc chữa: ngày chôn người thì tôi còn sống được, còn những ngày không ai chết, đã quen cái no, quay về cái đói thường nhật tôi càng thấy nó nặng nề hơn. Thành ra tôi chẳng tìm đâu ra chỗ nghỉ ngoài cái chết, mà đôi khi tôi cũng mong cho mình như mong cho người khác; nhưng tôi không thấy nó đâu, dù nó lúc nào cũng ở trong tôi.", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:3.9": "Nhiều lần tôi định bỏ ông chủ khốn khổ ấy, nhưng có hai điều giữ chân: thứ nhất, tôi không dám tin đôi chân mình, sợ cái yếu đuối do đói; thứ hai, tôi cân nhắc và tự nhủ:", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:3.10": "“Mình đã có hai ông chủ: ông đầu bắt mình chết đói, bỏ ông ấy thì gặp ông này, ông này đưa mình tới bờ huyệt vì đói rồi. Nếu bỏ ông này mà rơi vào ông thấp hơn nữa thì còn gì ngoài chết?”", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:3.11": "Nghĩ vậy nên tôi không dám nhúc nhích, tin chắc rằng bậc nào về sau cũng tệ hơn; mà tụt thêm một nấc nữa thì Lázaro sẽ chẳng còn tiếng tăm, cả đời không ai nghe nhắc đến.", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:3.12": "Đang trong cảnh khốn đốn ấy (mong Chúa cứu mọi tín hữu khỏi nó), không biết xoay xở ra sao, thấy mình hết xấu lại xấu hơn, thì một hôm ông chủ bần tiện khốn nạn của tôi đi khỏi làng, tình cờ có một ông thợ hàn nồi đến trước cửa; tôi tin ông là thiên thần Chúa sai đến cứu tôi, trong bộ dạng thợ hàn. Ông hỏi tôi có gì cần vá không.", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:3.13": "“Ở tôi ông có khối việc để làm, mà cứu được tôi thì ông chẳng làm việc nhỏ đâu”, tôi nói khẽ nên ông không nghe thấy; nhưng không phải lúc để mất thì giờ nói lời hay ý đẹp, được Chúa Thánh Thần soi sáng, tôi nói:", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:3.14": "“Bác ơi, cháu làm mất chìa cái rương này, sợ ông chủ cháu đánh đòn. Xin bác, bác xem trong những chiếc bác mang có chiếc nào vừa không, cháu sẽ trả công.”", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:3.15": "Ông thợ thiên thần bắt đầu thử hết chiếc này đến chiếc khác trong chùm chìa dài ông mang, còn tôi giúp ông bằng những lời cầu nguyện yếu ớt. Bất thình lình tôi thấy trong rương, hiện ra dưới hình bánh mì như người ta vẫn nói, gương mặt Chúa; rương vừa mở, tôi bảo ông:", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:3.16": "“Cháu không có tiền trả công chìa, bác lấy ở đó mà trừ.”", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:3.17": "Ông lấy một cái bánh lễ, cái nào trông ngon nhất, trao chìa cho tôi rồi vui vẻ đi, để lại tôi còn mãn nguyện hơn nhiều. Nhưng lúc ấy tôi không đụng đến gì, kẻo bị phát hiện thiếu; mà vì thấy mình làm chủ của cải ngần ấy, tôi còn tưởng cái đói không dám bén mảng đến gần. Ông chủ khốn khổ của tôi về, và Chúa muốn thế nào mà lão không để ý tới cái bánh lễ ông thiên thần đã mang đi.", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:3.18": "Hôm sau, hễ lão ra khỏi nhà là tôi mở thiên đường bánh của mình, cầm một cái bánh lễ lên tay, đưa vào miệng, và chưa đầy hai kinh Tin Kính tôi đã làm nó vô hình, nhớ chu đáo là không quên đóng rương; rồi tôi hớn hở quét nhà, tưởng nhờ cách này mà từ nay chữa được kiếp sống khốn khổ. Cứ thế tôi sống vui hôm ấy rồi hôm sau. Nhưng vận may không để cái yên ổn ấy kéo dài, vì sang ngày thứ ba cơn sốt rét đúng bệnh ập đến: bất ngờ tôi thấy kẻ giết tôi bằng đói đang cúi trên cái rương, lật qua lật lại, đếm rồi đếm lại mấy cái bánh.", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:3.19": "Tôi giả bộ không biết gì, và trong lời cầu nguyện thầm, trong những kinh nguyện sùng kính van xin, tôi nói: “Thánh Gioan ơi, làm cho lão mù đi!”", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:3.20": "Lão đứng đếm một hồi lâu, tính theo ngày, đếm theo ngón tay, rồi nói:", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:3.21": "“Nếu tao không giữ cái rương cẩn thận thế này, tao đã bảo là có người lấy bánh trong đó; nhưng từ nay, chỉ để đóng cửa không cho nghi ngờ lọt vào, tao sẽ đếm bánh cho kỹ: còn chín cái và một mẩu.”", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:3.22": "“Chúa cho mày tin dữ!”, tôi nói thầm.", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:3.23": "Nghe lão nói, tôi tưởng như bị mũi tên thợ săn xuyên tim, bao tử bắt đầu cào cấu vì đói, thấy mình lại sắp phải nhịn như cũ. Lão đi khỏi nhà; tôi mở rương cho khuây, nhìn thấy bánh liền quay ra thờ lạy, không dám nhận lấy. Tôi đếm thử, biết đâu lão đếm sai, nhưng thấy lão đếm đúng hơn tôi mong. Việc nhiều nhất tôi làm được là hôn chúng cả ngàn cái, rồi khéo hết mức, bẻ một chút ở chỗ bánh đã sứt, vừa đúng bề mặt lão để lại; thế là qua ngày hôm đó, không vui bằng hôm trước.", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:3.24": "Nhưng đói càng lúc càng tăng, nhất là bao tử đã quen ăn bánh nhiều hơn trong hai ba ngày kia, nên tôi chết đi sống lại; đến nỗi hễ thấy mình một mình là tôi chỉ biết mở rương, đóng rương, ngắm gương mặt Chúa, như lũ trẻ vẫn gọi. Nhưng chính Chúa, Đấng cứu kẻ khốn cùng, thấy tôi cùng quẫn như vậy, đã đưa vào trí nhớ tôi một cách chữa nhỏ; tôi suy nghĩ rồi nói với mình:", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:3.25": "“Cái rương này cũ, to, mấy chỗ nứt, tuy chỉ là lỗ nhỏ. Người ta có thể nghĩ chuột chui vào phá bánh. Lấy nguyên cái thì không ổn, vì người bắt mình sống thiếu thốn thế này sẽ thấy thiếu. Còn thế này thì chịu được.”", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:3.26": "Rồi tôi bắt đầu vò vụn bánh trên mấy tấm khăn bàn rẻ tiền ở đó; lấy cái này, bỏ cái kia, sao cho ba bốn cái mỗi cái vò một ít; xong tôi ăn như ăn kẹo hạnh, và thấy khuây khoả đôi chút. Còn lão, đến bữa mở rương, thấy cảnh tan hoang, chẳng chút nghi ngờ, tin chắc là chuột gây ra, vì trông y hệt cách chúng vẫn làm. Lão nhìn khắp cái rương từ đầu đến cuối, thấy mấy cái lỗ, nghi là chuột chui vào đấy. Lão gọi tôi:", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:3.27": "“Lázaro! Nhìn xem, nhìn xem, đêm qua cái nạn gì ập xuống bánh của chúng ta!”", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:3.28": "Tôi làm ra vẻ rất ngạc nhiên, hỏi lão chuyện gì thế.", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:3.29": "“Còn gì nữa! - lão nói - Chuột, nó chẳng chừa cái gì sống.”", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:3.30": "Chúng tôi ngồi vào ăn, và Chúa muốn thế nào mà ngay cả chuyện này cũng hoá ra có lợi cho tôi: tôi được nhiều bánh hơn cái phần ít ỏi lão vẫn cho, vì lão lấy dao cạo hết chỗ nào lão tưởng chuột gặm, nói:", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:3.31": "“Ăn đi, chuột là thứ sạch.”", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:3.32": "Thế là hôm ấy, nhờ phần thêm do công của đôi tay tôi, hay đúng hơn là móng tay tôi, chúng tôi ăn xong, dù tôi chẳng bao giờ thấy mình mới bắt đầu ăn. Rồi liền một nỗi hoảng hốt khác: thấy lão lăng xăng nhổ đinh trên tường, tìm mấy tấm ván nhỏ, đóng bịt hết mọi cái lỗ của cái rương cũ.", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:3.33": "“Ôi, lạy Chúa tôi! - lúc ấy tôi nói - Những kẻ sinh ra trên đời như chúng ta phải chịu bao khốn khổ, bao vận rủi, bao tai ương, mà thú vui của cuộc đời nhọc nhằn này thì sao mà ngắn ngủi! Tôi đây tưởng nhờ cái cách chữa nghèo hèn buồn bã này mà qua được cơn khốn khó, và cũng đã có phần vui, phần may; nhưng số mệnh chẳng cho: nó đánh thức ông chủ khốn khổ của tôi dậy, khiến lão cẩn thận hơn mức vốn có (vì kẻ bần tiện thì phần nhiều chẳng bao giờ thiếu thứ ấy), để giờ lão bịt các lỗ rương, bịt luôn cánh cửa đến với niềm an ủi của tôi và mở toang cánh cửa cho nỗi khổ của tôi.”", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:3.34": "Tôi than thở như thế, trong khi người thợ mộc cần mẫn của tôi dùng thật nhiều đinh và ván nhỏ làm xong việc, rồi nói: “Giờ thì, các cậu chuột phản bội, liệu mà đổi ý đi, ở cái nhà này bọn bay chẳng khá nổi đâu.”", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:3.35": "Lão vừa ra khỏi nhà, tôi đi xem công trình, thấy lão không chừa trong cái rương cũ khốn khổ một cái lỗ nào, đến con muỗi cũng không chui lọt. Tôi mở bằng chiếc chìa vô dụng của mình, chẳng còn hy vọng kiếm chác, thấy hai ba cái bánh đã bị gặm, những cái ông chủ tưởng chuột cắn, và từ đó tôi vẫn moi được chút ít, chạm thật khẽ, như tay kiếm sĩ lão luyện. Vì cảnh túng thiếu là bậc thầy vĩ đại, mà tôi thì túng đến thế, nên đêm ngày tôi cứ nghĩ cách giữ lấy mạng sống; và tôi cho rằng để tìm ra những phương thuốc đen tối này, cái đói đã soi đường cho tôi, vì người ta nói đói thì trí khôn sắc, no thì ngược lại, mà với tôi quả đúng như vậy.", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:3.36": "Một đêm nọ, đang thức trắng nghĩ cách dùng cái rương cho được việc, tôi nghe ông chủ ngủ, vì lão tố cáo mình bằng tiếng ngáy và những tiếng phì phò lớn mỗi khi ngủ. Tôi dậy rất khẽ; ban ngày đã tính xong việc phải làm và để sẵn một con dao cũ ở chỗ tôi tìm ra ngay, tôi đến bên cái rương khốn khổ, chỗ nào tôi đã thấy phòng thủ yếu nhất thì tấn công bằng dao, dùng nó như cái khoan. Cái rương cổ lỗ này, tuổi đã cao, tôi thấy nó hết cả sức lẫn gan, lại mềm nhũn và bị mọt ăn, nên chịu thua ngay, và để cứu tôi, nó cho phép bên hông mình mở một cái lỗ khá lớn. Xong việc, tôi rất khẽ mở cái rương bị thương, mò mẫm trong chỗ bánh đã bẻ mà làm như đã viết ở trên. Nhờ thế phần nào khuây khoả, tôi đóng lại, trở về đống rơm, nằm nghỉ và ngủ chập chờn một chút, mà ngủ chẳng ngon, tôi đổ tại không ăn; chắc là thế, vì chắc chắn lúc ấy những lo toan của vua nước Pháp không làm tôi mất ngủ.", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:3.37": "Hôm sau ông chủ tôi thấy cái hại, cả ở bánh lẫn ở cái lỗ tôi đã đục, liền chửi lũ chuột cho ma quỷ bắt, nói:", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:3.38": "“Chúng ta nói sao đây? Chưa từng nghe có chuột trong nhà này, giờ mới có!”", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:3.39": "Mà chắc lão nói đúng; vì nếu trong vương quốc có cái nhà nào đáng được miễn chuột thì chính là nhà này, bởi chúng không hay ở chỗ chẳng có gì ăn. Lão lại đi tìm đinh quanh nhà và trên tường, tìm ván nhỏ để bịt. Đêm xuống lão đi nghỉ là tôi bật dậy với đồ nghề, ban ngày lão bịt bao nhiêu thì ban đêm tôi gỡ bấy nhiêu. Cứ thế, hai bên hối hả đến nỗi chắc hẳn vì thế mới có câu: “Đóng cửa này thì mở cửa kia.” Rốt cuộc chúng tôi như nhận khoán tấm vải của Penelope, vì ban ngày lão dệt bao nhiêu thì ban đêm tôi phá bấy nhiêu; chỉ ít ngày đêm, chúng tôi đã biến cái tủ đồ ăn nghèo khổ thành thứ mà ai muốn gọi cho đúng sẽ gọi là bộ giáp cũ ngày xưa chứ chẳng phải cái rương, nhìn đinh đóng và đinh tán chi chít trên mình nó.", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:3.40": "Thấy cách chữa của mình chẳng ăn thua, lão nói:", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:3.41": "“Cái rương này bị hành hạ quá, gỗ lại cũ yếu, nên con chuột nào nó cũng chẳng chống nổi; mà nó đã ra nông nỗi này, cứ động đến nó nữa thì nó bỏ mình trơ trọi không còn chỗ giữ của; tệ hơn nữa, dù nó giữ được ít, mất nó vẫn là thiếu, và tao tốn ba bốn đồng real. Cách tốt nhất tao tìm ra, vì cách đến giờ vô ích, là gài bẫy bên trong cho lũ chuột chết tiệt này.”", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:3.42": "Lão liền đi mượn một cái bẫy chuột, và với vỏ pho mát xin hàng xóm, cái bẫy lúc nào cũng gài sẵn trong rương, thành sự giúp đỡ đặc biệt cho tôi; vì dù tôi chẳng cần nhiều gia vị để ăn, tôi vẫn mừng với vỏ pho mát lấy ra khỏi bẫy, mà như thế tôi cũng không tha chuyện gặm bánh lễ.", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:3.43": "Thấy bánh bị gặm, pho mát bị ăn mà con chuột ăn nó chẳng sập bẫy, lão chửi cho ma quỷ bắt, hỏi hàng xóm sao con chuột ăn pho mát, lấy mồi khỏi bẫy mà không sập bẫy, không bị kẹt lại, trong khi nắp bẫy thì đã sập. Hàng xóm đoán chuột không phải thủ phạm, vì nếu là chuột thì ít nhất cũng đã sập bẫy lần nào. Một người hàng xóm bảo lão:", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:3.44": "“Tôi nhớ nhà ông xưa hay có một con rắn, chắc chắn là nó. Mà lý cũng phải: nó dài nên có chỗ để lấy mồi; và dù nắp bẫy sập xuống trúng nó, nó chưa vào hết bên trong nên lại chui ra được.”", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:3.45": "Lời ấy hợp ý mọi người, và làm ông chủ tôi bồn chồn lắm; từ đó lão ngủ không còn say, hễ con mọt gỗ nào kêu trong đêm cũng tưởng là con rắn đang gặm rương. Lão liền bật dậy, với cây gậy đặt ở đầu giường từ khi nghe nói thế, giáng vào cái rương tội nghiệp những cú gậy kinh hồn, tưởng doạ được con rắn. Tiếng động lão gây ra làm hàng xóm thức giấc, còn tôi thì không được ngủ. Lão lại chỗ rơm của tôi lật tung lên, lật luôn cả tôi theo, tưởng nó chạy về phía tôi, cuộn vào rơm hay áo của tôi, vì người ta bảo lão rằng ban đêm loài vật ấy hay đi tìm hơi ấm, bò vào những cái nôi có trẻ con, thậm chí cắn chúng, làm chúng nguy đến tính mạng. Phần nhiều tôi giả vờ ngủ, sáng ra lão bảo tôi:", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:3.46": "“Đêm qua, nhóc, mày không nghe thấy gì à? Tao đuổi theo con rắn suốt, mà tao nghĩ nó sẽ bò lên giường mày, vì rắn lạnh lắm nên chúng tìm hơi ấm.”", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:3.47": "“Cầu Chúa cho nó đừng cắn con, - tôi nói - con sợ nó lắm.”", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:3.48": "Cứ thế lão thức canh, mất ngủ đến nỗi, thật đấy, con rắn (hay đúng hơn là rắn đực) không dám gặm ban đêm hay mò lên rương nữa; nhưng ban ngày, lúc lão ở nhà thờ hay đi quanh làng, tôi lại ra tay; lão thấy cái hại ấy mà chẳng có mấy cách chữa, nên ban đêm, như tôi nói, cứ đi lại như con yêu tinh.", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:3.49": "Tôi sợ với những cố gắng ấy lão sẽ gặp chiếc chìa tôi giấu dưới rơm, nên thấy an toàn nhất là ban đêm ngậm nó trong miệng. Vì từ hồi sống với gã mù, miệng tôi đã thành cái túi, có lần tôi để trong đó mười hai mười lăm maravedí, toàn nửa đồng blanca, mà ăn vẫn không vướng; chứ không thì tôi chẳng giữ nổi một đồng blanca nào mà gã mù đáng nguyền rủa không phát hiện, nó chẳng bỏ sót đường chỉ hay mảnh vá nào mà không lục tôi thật thường xuyên. Thế nên, như tôi nói, đêm nào tôi cũng ngậm chìa trong miệng, ngủ không lo ông chủ phù thuỷ phát hiện; nhưng khi vận rủi đã tới thì cẩn thận cũng bằng thừa.", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:3.50": "Số phận tôi muốn, hay đúng hơn tội lỗi tôi muốn, một đêm đang ngủ, chiếc chìa nằm trong miệng tôi (hẳn tôi đã há ra) đúng cách đến nỗi hơi thở của tôi lùa qua lòng ống của chiếc chìa, vì nó là cái ống, và rít lên, theo cái rủi của tôi, rất to; ông chủ giật mình nghe thấy và tin chắc là tiếng rít của con rắn; mà quả thật nghe hẳn giống lắm.", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:3.51": "Lão dậy rất khẽ, tay cầm gậy, theo tiếng rít của con rắn mà mò đến chỗ tôi hết sức lặng lẽ, để con rắn khỏi nghe; khi thấy mình đã gần, lão nghĩ nó đã bò vào đống rơm tôi nằm, theo hơi ấm của tôi. Giơ gậy thật cao, tưởng đã có nó dưới tay và sẽ giáng một gậy cho nó chết, lão dốc hết sức bổ xuống đầu tôi một cú lớn đến nỗi tôi mất hết tri giác, đầu vỡ toang.", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:3.52": "Khi thấy mình đã trúng, lão kể rằng, theo như tôi hẳn đã đau lắm vì cú đánh dữ, lão đến bên tôi, gọi to, cố làm tôi tỉnh. Nhưng lấy tay chạm vào tôi, lão sờ thấy máu chảy nhiều, biết mình đã gây ra tai hoạ, liền vội đi tìm đèn. Cầm đèn quay lại, lão thấy tôi đang rên rỉ, vẫn ngậm chiếc chìa, chưa lúc nào buông, một nửa lòi ra ngoài, đúng như hẳn là tư thế lúc tôi rít bằng nó.", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:3.53": "Kẻ giết rắn ngạc nhiên không biết chiếc chìa ấy là cái gì, nhìn nó, rút hẳn khỏi miệng tôi, và thấy ra nó là gì, vì răng chìa chẳng khác chiếc chìa của lão. Lão liền đi thử, và nhờ nó thử ra mọi chuyện gian. Hẳn gã thợ săn tàn nhẫn đã nói: “Con chuột và con rắn gây chiến với tao, ăn của tao, tao tìm ra rồi.”", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:3.54": "Chuyện xảy ra trong ba ngày sau đó tôi chẳng làm chứng được, vì tôi ở trong bụng cá voi; còn chuyện tôi vừa kể thì tôi nghe ông chủ nói, sau khi tỉnh lại, lão kể tỉ mỉ cho mọi người đến thăm.", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:3.55": "Sau ba ngày tôi tỉnh lại, thấy mình nằm trên đống rơm, đầu băng kín, đầy dầu và thuốc mỡ, hoảng hốt hỏi: “Cái gì thế này?”", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:3.56": "Vị linh mục tàn nhẫn trả lời:", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:3.57": "“Thật đấy, chuột với rắn phá tao, tao bắt được rồi.”", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:3.58": "Tôi nhìn lại mình, thấy bị hành hạ thảm đến nỗi liền đoán ra tai hoạ của mình.", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:3.59": "Lúc ấy một bà già chữa bằng bùa chú bước vào cùng hàng xóm, họ bắt đầu gỡ giẻ khỏi đầu tôi và chữa vết gậy. Thấy tôi đã tỉnh, họ rất mừng và nói:", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:3.60": "“Nó tỉnh lại rồi, nếu Chúa muốn thì chẳng sao đâu.”", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:3.61": "Họ lại kể những nỗi khổ của tôi mà cười, còn tôi, kẻ tội lỗi, thì khóc. Dù vậy họ cho tôi ăn, vì tôi đói lả, và khó lắm mới cứu nổi. Thế là dần dần, sau mười lăm ngày tôi đứng dậy được, hết nguy hiểm, nhưng chưa hết đói, và mới khoẻ được nửa phần.", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:3.62": "Hôm sau khi tôi đã đứng dậy được, ông chủ nắm tay tôi dẫn ra cửa, đặt tôi ra giữa phố, nói:", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:3.63": "“Lázaro, từ nay mày là của mày chứ không phải của tao. Đi tìm chủ mà đi với Chúa, tao không muốn một người hầu siêng năng thế này bên mình. Chắc chắn mày từng là đứa dắt lão mù.”", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:3.64": "Rồi làm dấu thánh giá trước mặt tôi như thể tôi bị quỷ ám, lão quay vào nhà, đóng cửa.", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.1": "Chương Ba. Lázaro vào ở với một escudero ra sao, và chuyện xảy ra với ông", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.2": "Thế là tôi buộc phải gắng gượng, và dần dần, nhờ những người tốt giúp, tôi đến được thành Toledo lừng danh này, ở đó nhờ ơn Chúa, mười lăm ngày sau vết thương liền miệng; lúc ốm thì người ta luôn cho tôi chút của bố thí, nhưng khi tôi khoẻ lại, ai cũng bảo:", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.3": "“Mày là đồ lưu manh ăn mày. Tìm đi, tìm ông chủ mà phục vụ.”", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.4": "“Mà ông ấy tìm ở đâu ra, - tôi tự nhủ - nếu bây giờ Chúa không tạo ra ông ấy lần nữa, như Người đã dựng nên thế giới?”", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.5": "Cứ lang thang như thế từ cửa này sang cửa khác, chẳng ăn thua mấy, vì lòng bác ái đã lên trời, thì Chúa cho tôi gặp một ông escudero (quý tộc nghèo) đang đi trên phố, ăn mặc khá tươm, đầu tóc chải chuốt, bước đi có nhịp có điệu. Ông nhìn tôi, tôi nhìn ông, ông nói:", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.6": "“Nhóc, mày tìm chủ à?”", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.7": "Tôi đáp: “Dạ, thưa ông.”", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.8": "“Vậy theo tao, - ông đáp - Chúa đã ban ơn cho mày khi cho mày gặp tao. Hôm nay mày hẳn đã đọc kinh nào tử tế.”", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.9": "Tôi theo ông, tạ ơn Chúa vì lời ông nói, và còn vì thấy, xét theo y phục và phong thái, ông đúng là người tôi cần.", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.10": "Sáng sớm tôi gặp ông chủ thứ ba này, và ông dẫn tôi đi qua phần lớn thành phố. Chúng tôi đi ngang các quảng trường bán bánh mì và đồ ăn khác. Tôi nghĩ, mà còn mong nữa, rằng ông định chất lên người tôi những thứ đang bán, vì đúng giờ này người ta vẫn đi sắm đồ cần dùng; nhưng ông cứ bước thong thả đi qua những chỗ ấy. “Có lẽ ông không thấy ở đây thứ nào vừa ý, - tôi nghĩ - và muốn mình mua ở chỗ khác.”", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.11": "Chúng tôi đi như thế cho đến mười một giờ. Rồi ông vào nhà thờ lớn, tôi theo sau, và tôi thấy ông nghe lễ cùng các nghi thức thánh khác một cách rất sùng đạo, cho đến khi xong hết và người ta đã về. Bấy giờ chúng tôi ra khỏi nhà thờ.", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.12": "Chúng tôi sải bước thong thả đi xuống một con phố. Tôi vui nhất đời, thấy chúng tôi chẳng phải mất công đi kiếm đồ ăn. Tôi nghĩ hẳn ông chủ mới là người sắm một lần cả mớ, và bữa ăn hẳn đã sẵn sàng đúng như tôi mong, thậm chí đúng như tôi cần.", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.13": "Lúc ấy đồng hồ điểm một giờ chiều, và chúng tôi tới một ngôi nhà, ông chủ dừng lại trước nhà, tôi dừng theo; ông hất đuôi áo choàng sang bên trái, rút chìa khoá từ ống tay áo ra mở cửa, rồi chúng tôi vào nhà. Lối vào tối om u ám đến nỗi làm người bước vào cũng phát sợ, dù bên trong có cái sân nhỏ và mấy căn phòng khá ổn.", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.14": "Vào rồi, ông cởi áo choàng và hỏi tay tôi có sạch không; chúng tôi cùng phủi rồi gấp áo, ông thổi sạch rất cẩn thận cái bệ đá ở đó rồi đặt áo lên. Xong, ông ngồi cạnh nó, hỏi tôi rất tỉ mỉ quê quán ở đâu và đến thành này bằng cách nào; tôi kể dài hơn tôi muốn, vì tôi thấy giờ này hợp để bảo dọn bàn, múc nồi hơn là chuyện ông hỏi. Dù vậy, tôi trả lời về bản thân khéo hết mức mà tôi biết nói dối: kể điều hay, giấu phần còn lại, vì tôi thấy nó không hợp nói trong phòng.", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.15": "Xong, ông ngồi yên một lúc, và tôi liền thấy điềm gở, vì đã gần hai giờ mà ông chẳng có vẻ gì muốn ăn hơn người chết. Rồi tôi nghĩ đến chuyện cửa khoá chặt và trên dưới trong nhà chẳng nghe bước chân người sống nào. Mọi thứ tôi thấy chỉ là tường, không một cái ghế nhỏ, cái thớt, cái băng, cái bàn, ngay cả cái rương như hồi nọ cũng không: nói tóm lại, nó giống một ngôi nhà bị ma ám. Đang thế thì ông nói:", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.16": "“Này nhóc, mày ăn chưa?”", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.17": "“Chưa, thưa ông, - tôi đáp - vì chưa đến tám giờ thì con đã gặp ông.”", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.18": "“Vậy, dù từ sáng sớm, tao đã ăn sáng rồi, và khi tao ăn như thế thì tao cho mày biết là đến tối tao cứ thế mà chịu. Nên mày liệu mà xoay xở, lát nữa chúng ta sẽ ăn tối.”", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.19": "Ngài hãy tin, nghe vậy tôi suýt ngã quỵ, không phải vì đói mà vì biết rõ hẳn là số phận chống lại tôi. Ở đó những nhọc nhằn của tôi hiện lại, và tôi lại khóc than; ở đó tôi nhớ lại điều từng nghĩ khi định bỏ ông linh mục: rằng ông ấy dù bất hạnh và keo kiệt, biết đâu tôi lại gặp người tệ hơn. Tóm lại, ở đó tôi khóc cuộc đời nhọc nhằn đã qua và cái chết đang đến gần. Vậy mà tôi vẫn cố giấu cho khéo nhất có thể:", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.20": "“Thưa ông, con là đứa chẳng khổ sở mấy vì chuyện ăn, ơn Chúa. Về điều đó con dám khoe với mọi bạn cùng tuổi là đứa ăn ít, dễ nuôi nhất, và các ông chủ con có đến giờ cũng đều khen con như thế.”", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.21": "“Đó là đức tính, - ông nói - vì vậy tao sẽ quý mày hơn, bởi no nê là của lợn, còn ăn có chừng mực mới là của người tử tế.”", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.22": "“Con hiểu rồi! - tôi nói thầm - Đáng nguyền rủa cái thứ thuốc bổ với đức hạnh mà mấy ông chủ của tôi cứ tìm thấy trong cái đói!”", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.23": "Tôi ra ngồi một góc hiên và lấy trong ngực áo mấy mẩu bánh mì còn sót lại từ chỗ xin vì lòng Chúa. Thấy thế ông bảo:", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.24": "“Lại đây, nhóc. Mày ăn gì?”", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.25": "Tôi lại gần và đưa bánh cho ông xem. Ông lấy một miếng, trong ba miếng thì lấy miếng ngon nhất, to nhất, và nói:", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.26": "“Thề mạng tao, bánh này coi bộ ngon.”", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.27": "“Dạ, ngon lắm! Giờ thì, thưa ông, ngon ạ?” tôi nói.", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.28": "“Ừ, thật đấy, - ông nói - Mày kiếm đâu ra? Không biết có nhồi bằng tay sạch không?”", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.29": "“Con không biết, - tôi nói - nhưng con không thấy ghê vị nó.”", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.30": "“Cầu Chúa cho thế” - ông chủ tội nghiệp của tôi nói.", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.31": "Rồi đưa lên miệng, ông bắt đầu cắn những miếng dữ dằn chẳng kém tôi với chỗ kia.", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.32": "“Bánh ngon quá, - ông nói - lạy Chúa.”", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.33": "Và khi đã biết ông què chân nào, tôi ăn vội, vì thấy ông có vẻ như, nếu ông xong trước tôi, sẽ hào hiệp giúp tôi nốt phần còn lại; thế là chúng tôi xong gần như cùng lúc. Ông chủ tôi bắt đầu lấy tay phủi mấy vụn bánh li ti còn dính trên ngực áo, rồi vào một căn buồng nhỏ ở đó, lấy ra cái bình mẻ miệng chẳng còn mới, uống xong ông mời tôi. Tôi, để làm ra vẻ điềm đạm, nói:", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.34": "“Thưa ông, con không uống rượu.”", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.35": "“Nước thôi, - ông đáp - Mày uống được.”", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.36": "Bấy giờ tôi cầm bình uống, không nhiều, vì cái khổ của tôi chẳng phải là khát. Cứ thế chúng tôi ngồi đến tối, nói về những điều ông hỏi, tôi trả lời hết sức mình. Lúc ấy ông dẫn tôi vào căn phòng có cái bình chúng tôi vừa uống, và bảo:", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.37": "“Nhóc, đứng đó xem chúng ta trải cái giường này thế nào, để từ nay mày biết mà trải.”", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.38": "Tôi đứng một bên, ông đứng một bên, chúng tôi trải cái giường đen đúa, chẳng có mấy việc để làm, vì nó chỉ là một tấm phên sậy gác trên mấy cái ghế dài, trên phên trải một thứ đồ vải, do chẳng mấy khi giặt nên chẳng giống cái nệm, dù được dùng làm nệm, mà bông thì ít hơn cần nhiều. Chúng tôi trải nó ra, tính làm cho mềm, điều bất khả, vì cái cứng khó mà làm thành mềm. Cái đệm quỷ quái ấy bên trong chẳng có gì, đặt lên phên thì từng cây sậy nổi lên, trông y như xương sống con lợn gầy trơ xương; và trên cái nệm đói meo ấy là tấm chăn cùng loại, màu gì thì tôi chịu không đoán ra. Trải giường xong, đêm xuống, ông nói:", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.39": "“Lázaro, muộn rồi, mà từ đây ra quảng trường còn xa. Trong thành này lại lắm kẻ trộm, đêm xuống là chúng giật áo choàng. Cứ cố qua đêm nay, mai trời sáng Chúa sẽ ban ơn; vì tao ở một mình nên không có đồ dự trữ, mấy hôm nay toàn ăn ở ngoài, nhưng giờ chúng ta phải làm cách khác.”", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.40": "“Thưa ông, về phần con, - tôi nói - ông chẳng phải lo chút nào, con biết nhịn một đêm, thậm chí hơn, nếu cần, mà không ăn.”", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.41": "“Mày sẽ sống lâu hơn và khoẻ hơn, - ông đáp - vì như hôm nay chúng ta đã nói, trên đời chẳng có gì để sống lâu bằng ăn ít.”", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.42": "“Nếu theo lối ấy, - tôi nói thầm - thì con chẳng bao giờ chết, vì con luôn giữ phép tắc ấy do bắt buộc, và con còn hy vọng, trong cái rủi của mình, giữ nó suốt đời.”", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.43": "Ông nằm lên giường, lấy quần và áo chẽn làm gối, bảo tôi nằm dưới chân, tôi làm theo; nhưng ngủ thì ngủ cái nỗi gì! Vì những cây sậy và xương nhô của tôi suốt đêm cãi cọ nhau, bốc lửa lên; với những khổ sở, bệnh tật và đói của tôi, tôi nghĩ trong người chẳng còn nổi một cân thịt; lại thêm hôm ấy gần như tôi chưa ăn gì nên đói đến phát điên, mà đói với giấc ngủ thì chẳng thân nhau. Tôi nguyền rủa mình cả ngàn lần, xin Chúa tha thứ! cùng vận rủi của mình, suốt gần cả đêm ở đó, và (tệ hơn) vì không dám trở mình kẻo đánh thức ông, nhiều lần tôi xin Chúa cho cái chết.", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.44": "Sáng đến, chúng tôi dậy, ông bắt đầu chải và phủi quần, áo chẽn, áo ngoài và áo choàng, tôi hầu làm bàn chải, rồi ông thong thả mặc đồ, thoả thích theo ý mình. Tôi đổ nước rửa tay cho ông, ông chải đầu, đeo gươm vào dây đai, và lúc đeo, ông bảo tôi:", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.45": "“Ôi, nhóc, giá mày biết thanh này là báu vật cỡ nào! Trên đời chẳng có một cân vàng nào mà tao đem đổi. Cả trong những thanh Antonio làm ra, cũng không ai gắn được lưỡi thép sắc bén bằng thanh này.”", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.46": "Ông rút gươm khỏi bao, lấy ngón tay thử, nói:", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.47": "“Thấy chưa? Với nó tao dám cắt đôi cả một cuộn len.”", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.48": "Và tôi nói thầm:", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.49": "“Còn tôi, bằng răng, dù răng chẳng phải thép, cũng cắt được ổ bánh bốn cân.”", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.50": "Ông tra gươm vào bao, đeo lên người, cùng một chuỗi hạt to buộc ở dây đai, rồi bước thong thả, lưng thẳng, người và đầu nhún nhảy rất điệu, vắt đuôi áo choàng lên vai, lúc lại kẹp dưới nách, tay phải chống hông, ông ra cửa và nói:", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.51": "“Lázaro, trông nhà trong lúc tao đi nghe lễ, trải giường, ra sông xách bình nước, sông ở ngay dưới đây, và khoá cửa kẻo bị trộm mất gì, rồi để chìa ở đây, chỗ bậc cửa, để nếu tao về trong lúc ấy thì vào được.”", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.52": "Rồi ông đi lên phố với dáng vẻ và phong thái duyên dáng đến nỗi ai không biết ông chắc sẽ tưởng ông là bà con rất gần của bá tước Arcos, hay ít nhất là người hầu phòng mặc đồ cho bá tước.", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.53": "“Đáng chúc tụng Người, lạy Chúa, - tôi đứng đó nói - Người ban bệnh mà cũng đặt thuốc! Gặp ông chủ tôi, ai mà không nghĩ, nhìn vẻ mãn nguyện ông mang theo, rằng đêm qua ông đã ăn tối ngon và ngủ giường êm, còn giờ mới sáng mà thiên hạ không bảo ông đã ăn sáng thật no? Lạy Chúa, những điều Người làm là những bí mật lớn mà người đời không biết! Ai mà chẳng bị lừa bởi dáng vẻ tươm tất ấy cùng cái áo choàng, áo ngoài ra gì, và ai nghĩ được rằng quý ông ấy cả ngày hôm qua không ăn gì, chỉ với mẩu bánh mì người hầu Lázaro mang một ngày một đêm trong cái rương ngực áo của mình, nơi khó mà dính được bao nhiêu sạch sẽ, và hôm nay, rửa tay mặt, thiếu khăn lau, phải sai vạt áo ngoài hầu? Chắc chắn không ai ngờ. Lạy Chúa, hẳn Người có rải khắp thế gian bao nhiêu kẻ như thế, họ chịu vì cái thứ gọi là danh dự đáng nguyền rủa những điều mà vì Người họ sẽ không chịu!”", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.54": "Tôi đứng ở cửa như thế, nhìn và suy nghĩ về những điều này và nhiều điều khác, cho đến khi ông chủ tôi khuất sau con phố dài hẹp; thấy ông khuất, tôi quay vào nhà, trong hai kinh Tin Kính đã đi khắp nhà, trên dưới, chẳng dừng lại, cũng chẳng thấy gì để dừng. Tôi trải cái giường đen đúa cứng ngắc, cầm bình rồi ra sông, ở đó, trong một khu vườn, tôi thấy ông chủ đang ra sức năn nỉ hai người đàn bà che mặt, trông có vẻ thuộc hạng chẳng thiếu gì ở xứ ấy; nhiều người trong số đó có thói quen, những sớm hè, ra bờ sông mát hóng gió và ăn sáng mà chẳng mang gì theo, tin chắc thế nào cũng có người cho, vì các ông quý tộc nhỏ ở đó đã tập cho họ thói quen ấy.", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.55": "Và như tôi nói, ông đứng giữa họ làm một Macías, buông những lời ngọt hơn cả Ovidius viết. Nhưng khi họ nhận ra ông đã mềm lòng lắm, họ chẳng ngượng mà đòi ông bữa ăn sáng với cái giá quen thuộc. Ông, thấy mình lạnh túi bao nhiêu thì bụng nóng bấy nhiêu, bị cơn rét run chộp lấy, cướp mất sắc mặt, và bắt đầu lúng túng trong lời nói, đưa ra những cớ chẳng ra gì. Họ, hẳn được dạy dỗ đàng hoàng, thấy ông mắc bệnh ấy thì thôi không dây dưa với ông nữa, biết ông là hạng người nào.", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.56": "Tôi, đang gặm mấy cọng cải bắp làm bữa sáng, nhanh nhẹn như đứa mới đến, không để ông chủ thấy, quay về nhà, định quét dọn một góc, vì chỗ nào cũng rất cần, nhưng chẳng có gì để quét bằng. Tôi ngồi nghĩ xem nên làm gì, và thấy nên đợi ông chủ đến quá trưa, xem ông về có mang gì cho chúng tôi ăn không; nhưng tôi chờ cũng uổng công.", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.57": "Thấy hai giờ rồi mà ông chưa về, đói lại hành hạ, tôi khoá cửa, đặt chìa chỗ ông dặn, rồi quay về với nghề của mình. Giọng thấp, yếu ớt, tay khoanh trong ngực áo, đặt Chúa trước mắt và tên Người trên lưỡi, tôi bắt đầu xin bánh mì từ cửa này sang cửa khác, nhà nào lớn nhất mà tôi thấy. Nhưng nghề này tôi đã bú từ sữa mẹ, tức là học với bậc đại sư gã mù, nên ra trò giỏi đến nỗi, dù thành này chẳng có lòng bác ái và năm không được mùa, tôi xoay xở khéo đến nỗi trước khi đồng hồ điểm bốn giờ tôi đã nhét vào bụng bốn cân bánh mì, lại còn hơn hai cân nữa trong tay áo và ngực áo. Tôi về chỗ trọ, và lúc đi ngang hàng lòng, tôi xin một bà ở đó, bà cho tôi một miếng móng bò cùng vài mẩu lòng luộc.", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.58": "Khi tôi về đến nhà, ông chủ tốt bụng của tôi đã ở đó, áo choàng gấp đặt trên bệ đá, ông đang đi đi lại lại trong sân. Tôi vừa vào, ông tiến lại. Tôi tưởng ông định mắng vì tôi về muộn, nhưng Chúa lo cho tốt hơn thế. Ông hỏi tôi đi đâu về. Tôi nói:", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.59": "“Thưa ông, con ở đây đến hai giờ, thấy ông không về, con đi quanh thành gửi thân cho những người tốt bụng, và họ cho con cái này như ông thấy.”", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.60": "Tôi chìa bánh mì và lòng tôi gói ở một góc vạt áo, ông tỏ vẻ vui mừng và nói:", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.61": "“Tao đã đợi mày về ăn, thấy mày không về thì tao ăn. Nhưng mày làm thế là phải đạo đấy, vì xin vì lòng Chúa còn hơn đi ăn trộm, và Chúa phù hộ tao, tao thấy thế là tốt. Tao chỉ dặn mày một điều: đừng để ai biết mày ở với tao, vì liên quan đến danh dự của tao; dù tao tin sẽ giữ kín được, vì ở thành này ít người biết tao. Giá tao đừng bao giờ đặt chân tới đây!”", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.62": "“Chuyện đó ông chớ lo, thưa ông, - tôi nói - vì con xin nguyền rủa, chẳng ai có việc gì mà đòi con khai chuyện ấy, mà con cũng chẳng có việc gì phải khai.”", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.63": "“Giờ thì ăn đi, thằng tội nghiệp. Nếu Chúa muốn, chẳng bao lâu chúng ta sẽ hết túng; dù tao nói thật với mày, từ khi vào nhà này tao chưa gì được thuận. Hẳn nền nhà xấu, vì có những nhà xúi quẩy, gở, ai ở trong đều bị lây vận rủi. Nhà này chắc chắn là một trong số ấy; nhưng tao hứa với mày, hết tháng này tao không ở lại nữa, dù họ cho không tao.”", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.64": "Tôi ngồi ở cuối bệ đá và, để ông khỏi cho tôi là đứa tham ăn, tôi giấu bữa chiều; tôi bắt đầu ăn tối, cắn lòng cắn bánh, và lén liếc ông chủ bất hạnh, mắt ông không rời vạt áo tôi, lúc ấy làm đĩa. Mong Chúa thương tôi bằng bấy nhiêu tôi thương ông, vì tôi hiểu ông đang cảm thấy gì, đã bao lần tôi trải qua, và ngày nào vẫn đang trải qua. Tôi tự hỏi có nên mạnh dạn mời ông; nhưng ông đã bảo ông ăn rồi, nên tôi sợ ông chẳng nhận lời. Rốt cuộc, tôi mong người tội nghiệp ấy lấy cái ăn của tôi mà đỡ cái khổ của mình, và lót dạ như hôm trước ông đã làm, vì lần này điều kiện tốt hơn, đồ ăn ngon hơn mà cái đói của tôi cũng bớt.", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.65": "Chúa muốn thoả điều tôi mong, và tôi nghĩ cả điều ông mong, vì khi tôi bắt đầu ăn, ông đang đi đi lại lại bèn đến bên tôi và nói:", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.66": "“Tao nói thật, Lázaro, tao chưa thấy ai ăn duyên như mày, ai nhìn mày ăn cũng thèm, dù chẳng đói.”", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.67": "“Cái thèm ăn tốt lành của ông, - tôi nói thầm - làm cho cách ăn của tôi hoá đẹp.”", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.68": "Dù vậy, tôi nghĩ nên đỡ ông một tay, vì ông đang tự đỡ mình, lại còn mở đường cho tôi nữa, nên tôi nói:", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.69": "“Thưa ông, nguyên liệu tốt mới có món ngon. Chiếc bánh này ngon tuyệt, còn móng bò này hầm nhừ nêm khéo, ai ngửi mùi cũng phải thèm.”", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.70": "“Móng bò đấy à?”", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.71": "“Vâng, thưa ông.”", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.72": "“Ta nói cho mà biết, đó là món ngon nhất trần đời, gà lôi cũng chẳng ngon bằng.”", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.73": "“Vậy ông cứ nếm đi, rồi ông sẽ biết nó thế nào.”", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.74": "Tôi đặt vào tay ông cái móng kia cùng ba bốn miếng bánh mì trắng nhất, ông ngồi xuống cạnh tôi và ăn như người đang thèm lắm, gặm từng khúc xương nhỏ còn sạch hơn cả con chó săn nhà ông gặm.", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.75": "“Chấm tương tỏi vào -ông nói- thì món này phải gọi là có một không hai.”", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.76": "“Ông ăn với thứ nước chấm ngon hơn nhiều kia, ông ạ”, tôi khẽ đáp.", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.77": "“Chúa chứng giám, ăn vào ngon như thể hôm nay chưa có miếng nào vào bụng.”", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.78": "“Năm tháng tốt lành có đến với tôi thì cũng chắc như lời ông nói đó!” -tôi tự nhủ.", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.79": "Ông đòi cái bình nước, tôi đưa đúng như lúc xách về. Thế là biết: nước còn nguyên bình thì bữa ăn của chủ tôi cũng chẳng thừa thãi gì. Chúng tôi uống nước, rồi vui vẻ đi ngủ như đêm trước.", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.80": "Cho khỏi dài dòng, chúng tôi sống như thế tám mười hôm; sáng nào ông tội nghiệp cũng ra khỏi nhà với vẻ mãn nguyện, bước chân đếm từng nhịp, đi hớp gió ngoài phố, còn lão Lázaro nghèo này thành cái mồi để ông kiếm sống. Tôi nhiều lần ngẫm cái xui của mình: trốn khỏi những ông chủ tồi để tìm chỗ khá hơn, rốt cuộc lại đâm đầu vào một người chẳng những không nuôi nổi tôi mà còn bắt tôi nuôi.", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.81": "Dù vậy tôi vẫn thương ông, thấy ông chẳng có gì mà cũng chẳng thể có hơn; tôi thương nhiều hơn giận, và không ít lần, để mang về cho ông thứ gì qua bữa, tôi đã chịu đói thay. Số là một sáng nọ, ông tội nghiệp chỉ mặc mỗi cái áo lót, dậy lên tầng trên cùng giải quyết chuyện riêng; trong lúc ấy tôi, cho hết nghi ngờ, mở cuộn áo chẽn và quần ông để ở đầu giường, thì thấy một cái ví nhung trơn, nhàu nát trăm nếp, không có lấy một đồng blanca, cũng chẳng có dấu hiệu gì cho thấy bấy lâu nay nó từng chứa tiền.", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.82": "“Ông này nghèo -tôi tự nhủ- mà đã nghèo thì làm gì có cái để cho. Còn gã mù hà tiện với lão linh mục khốn nạn bủn xỉn kia, Chúa cho cả hai của ăn của để, kẻ này khéo ăn khéo nói, kẻ kia được người ta hôn tay, thế mà bỏ đói tôi đến chết; ghét họ là phải, còn ông này thì đáng thương.”", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.83": "Có Chúa làm chứng, đến nay hễ gặp ai cùng hạng với ông, cũng cái dáng đi, cái vẻ bệ vệ ấy, tôi vẫn thương, chỉ nghĩ không biết họ có phải chịu những gì tôi từng thấy ông chịu không; và dù ông nghèo, tôi vẫn thích hầu ông hơn những người khác, vì những lẽ đã kể. Tôi chỉ phật ý một điều: giá ông bớt tự phụ đi, hạ cái ảo tưởng về mình xuống chút ít, khi cái túng thiếu đã dâng lên cao đến vậy. Nhưng xem ra đó là lệ đã thành nếp trong bọn họ: dẫu không còn nổi một xu lẻ, cái mũ vẫn phải đội cho đúng chỗ. Xin Chúa chữa cho họ, vì họ sẽ chết cùng với cái bệnh ấy.", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.84": "Đang sống trong cảnh ấy, qua ngày như đã kể, thì vận rủi của tôi, vốn chưa chịu thôi săn đuổi, lại không để tôi yên thân ở cái chỗ ở nhọc nhằn và nhục nhã đó. Chuyện là năm ấy xứ này mất mùa lúa, hội đồng thành phố quyết định đuổi hết người nghèo ngoại tỉnh ra khỏi thành, rao rằng từ nay kẻ nào bị bắt gặp sẽ bị đánh roi. Luật được thi hành ngay: bốn hôm sau lời rao, tôi thấy cả một đoàn người nghèo bị dẫn đi, vừa đi vừa bị đánh roi qua Ngã Tư Bốn Đường; tôi khiếp quá, từ đó chẳng dám bén mảng đi xin nữa.", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.85": "Ai thấy được thì đã thấy cảnh nhà tôi lúc ấy: nhịn ăn, ủ rũ, im phăng phắc, có hai ba hôm chúng tôi chẳng có miếng nào vào bụng mà cũng chẳng ai thốt một lời. Người cứu mạng tôi là mấy chị thợ kéo sợi bông, làm mũ, ở sát vách; tôi có quen biết hàng xóm với họ, và từ chút của ít ỏi nghèo hèn họ kiếm được, họ cho tôi một ít, nhờ vậy tôi cũng lần hồi qua ngày.", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.86": "Mà tôi chẳng thương mình bằng thương ông chủ khốn khổ, tám ngày liền không có nổi một miếng. Ít nhất ở nhà thì chúng tôi nhịn thật. Tôi chẳng biết ông đi đâu, ăn gì. Thế mà đến trưa lại thấy ông xuống phố, người ưỡn thẳng, dài hơn cả con chó săn nòi tốt! Còn cái thứ họ gọi là danh dự đen đủi của ông thì ông gìn giữ thế này: nhặt cọng rơm (nhà đã chẳng còn đủ rơm), ra cửa xỉa răng, mà răng chẳng có gì kẹt, rồi vẫn than về cái nhà xấu số ấy:", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.87": "“Nhìn đã thấy chán, tại cái xui của căn nhà này cả. Như con thấy đấy, nó tối tăm, buồn thảm, âm u. Còn ở đây ngày nào là còn khổ ngày ấy. Ta chỉ mong hết tháng này để dọn đi cho rồi.”", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.88": "Rồi một hôm, giữa cảnh đói khổ dai dẳng ấy, chẳng biết do may hay do duyên, một đồng real lọt vào cái túi nghèo của chủ tôi; ông về nhà hớn hở như thể vừa có kho báu thành Venezia, mặt mày tươi roi rói, đưa nó cho tôi và nói:", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.89": "“Cầm lấy, Lázaro, Chúa đang bắt đầu mở tay rồi đấy. Ra chợ mua bánh mì, rượu và thịt đi: chọc mù mắt quỷ cho đã! Còn tin này cho con vui: ta thuê được căn nhà khác rồi, cái nhà xúi quẩy này ta chỉ ở cho đủ tháng là thôi. Nguyền rủa nó, nguyền rủa cả kẻ đã lợp mảnh ngói đầu tiên lên nó, ta bước vào đây là bước vào cái rủi! Thề có Chúa, từ ngày ở đây, một giọt rượu, một miếng thịt ta cũng chưa được ăn, chẳng được nghỉ lấy một lúc; mà nhìn xem, cảnh gì mà tối tăm buồn thảm! Đi đi, về cho nhanh, hôm nay mình ăn như bá tước.”", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.90": "Tôi cầm đồng real và cái bình, giục chân bước, đi lên con phố, hướng ra chợ, lòng vui phơi phới. Nhưng ích gì, khi số phận khốn khổ của tôi đã định rằng niềm vui nào đến cũng kèm lo âu? Lần này cũng thế; vì đang đi lên phố, tính nhẩm xem nên mua thứ gì cho tốt nhất, tiêu tiền cho có lợi nhất, hết lòng tạ ơn Chúa đã cho chủ tôi có tiền, thì bỗng đâu một người chết đi ngược chiều gặp tôi, nhiều linh mục và dân chúng khiêng trên cáng đi xuống phố. Tôi nép sát vào tường nhường đường, và khi cái xác đi qua, ngay sau cáng là một người đàn bà, hẳn là vợ người chết, áo tang nặng nề, cùng nhiều phụ nữ khác; bà vừa khóc rống vừa nói:", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.91": "“Chồng tôi, chủ tôi ơi, người ta mang ông đi đâu thế này! Đến cái nhà tối tăm, buồn thảm, xúi quẩy, đến cái nhà u ám, đến cái nhà chẳng bao giờ có ai ăn ai uống!”", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.92": "Nghe vậy, tôi thấy trời đất sập vào nhau, và nói:", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.93": "“Khốn khổ cho tôi! Họ mang người chết này về nhà tôi!”", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.94": "Tôi bỏ đường đang đi, xô xuyên qua đám đông, quay lại chạy xuống phố hết tốc lực về nhà, vào nhà là đóng cửa thật nhanh, kêu cứu chủ tôi tiếp viện, ôm chầm lấy ông, nhờ ông giúp chặn cửa. Ông hơi hoảng, tưởng có chuyện khác, nói:", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.95": "“Gì vậy, thằng nhóc? Sao la hét? Con làm sao thế? Sao đóng cửa dữ vậy?”", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.96": "“Ôi thưa ông -tôi nói- lại đây mau, họ khiêng người chết đến nhà mình!”", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.97": "“Sao lại thế?”, ông đáp.", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.98": "“Trên kia con gặp, vợ ông ta vừa đi vừa nói: ‘Chồng tôi, chủ tôi ơi, họ mang ông đi đâu? Đến cái nhà tối tăm u ám, đến cái nhà buồn thảm xúi quẩy, đến cái nhà chẳng bao giờ có ai ăn có ai uống!’ Họ khiêng ông ấy đến đây, thưa ông.”", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.99": "Và quả thật, nghe vậy, dù chẳng có lý do gì để cười, chủ tôi cười đến nỗi một lúc lâu không nói nổi. Lúc ấy tôi đã cài then cửa, gí vai chống thêm cho chắc. Đoàn người đi qua với người chết, mà tôi vẫn sợ họ khiêng vào nhà mình; rồi sau khi đã cười no hơn ăn no, ông chủ tốt bụng của tôi nói:", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.100": "“Phải đấy, Lázaro; nghe bà góa than thế thì con nghĩ vậy cũng có lý. Nhưng Chúa đã xếp cho êm hơn, họ đi qua rồi, mở cửa đi, mở đi, rồi đi mua đồ ăn.”", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.101": "“Xin ông để họ đi hết con phố đã”, tôi nói.", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.102": "Rốt cuộc chủ tôi ra tới cửa ngoài, mở cửa, trấn an tôi, mà quả là cần lắm, vì tôi sợ hãi hoảng hốt, rồi tôi lại lên đường. Nhưng dù hôm ấy chúng tôi ăn ngon, tôi chẳng thấy ngon lành gì, ba hôm sau da dẻ vẫn chưa hồng lại; còn chủ tôi mỗi lần nhớ đến cái ý nghĩ ấy của tôi là lại cười.", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.103": "Tôi ở với ông chủ thứ ba nghèo khổ này, ông escudero, được ít ngày, và ngày nào cũng muốn biết vì cớ gì ông đến và ở lại xứ này; bởi từ hôm đầu thuê tôi, tôi đã nhận ra ông là người ngoại xứ, vì ông ít quen biết và giao thiệp với dân bản địa. Cuối cùng tôi cũng toại nguyện: một hôm sau bữa ăn tàm tạm, lúc ông đang hơi vui, ông kể tôi nghe chuyện nhà, nói ông quê ở Castilla la Vieja, và bỏ quê chỉ vì không chịu bỏ mũ chào một ông hiệp sĩ hàng xóm.", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.104": "“Thưa ông -tôi nói- nếu ông ấy đúng như ông nói, lại có nhiều của hơn ông, thì chẳng phải ông sai khi không chào trước sao, trong khi chính ông bảo ông ấy cũng bỏ mũ chào ông?”", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.105": "“Phải, ông ta đúng là có nhiều của hơn, và cũng bỏ mũ chào ta; nhưng bao nhiêu lần ta chào trước, thì cũng phải có một lần ông ta biết điều mà chào trước ta chứ.”", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.106": "“Con thấy, thưa ông -tôi nói- chuyện ấy con sẽ chẳng để bụng, nhất là với người trên con, lại có của hơn con.”", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.107": "“Con còn nhỏ -ông đáp- chưa hiểu chuyện danh dự, mà ngày nay toàn bộ vốn liếng của người đàng hoàng nằm cả ở đó. Ta nói cho con biết, ta là escudero, như con thấy; nhưng thề có Chúa, nếu ta gặp bá tước ngoài phố mà ông ấy không bỏ hẳn mũ xuống chào ta cho đàng hoàng, thì lần sau ta sẽ biết đường chui vào một nhà nào đó, giả vờ có việc, hoặc rẽ sang phố khác, nếu có, trước khi ông ấy tới gần, để khỏi phải chào. Vì một hidalgo chẳng nợ ai gì ngoài Chúa và nhà vua, mà đã là người đàng hoàng thì không được lơ là phút nào trong việc giữ giá cho bản thân. Ta nhớ có lần ở quê làm nhục một anh thợ, định ra tay với hắn, vì lần nào gặp ta hắn cũng nói: ‘Chúa nuôi ngài.’ Ta bảo: ‘Này, thằng nhà quê hèn hạ, sao mày không có giáo dục? Mày nói “Chúa nuôi ngài” với ta như thể ta là ai cũng được sao?’ Từ đó về sau, hắn gặp ta là bỏ mũ chào và nói năng đúng phép.”", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.108": "“Nhưng chẳng phải người ta chào nhau bằng cách nói ‘Chúa nuôi ngài’ là cách chào tốt sao?” -tôi nói.", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.109": "“Hừ, cút đi cho khuất mắt!” -ông nói-. “Người ta nói thế với hạng hèn nghề thôi; còn với bậc cao như ta, họ không được nói kém hơn: ‘Xin hôn tay ngài’, hoặc chí ít: ‘Xin hôn tay ngài, thưa ông’, nếu người nói với ta là hiệp sĩ. Cho nên cái gã ở quê ta, kẻ nhồi cho ta cái ‘nuôi’ đầy bụng, ta không chịu nổi nữa, và sẽ không chịu, không chịu ở bất cứ ai trên đời, từ nhà vua trở xuống, nói với ta ‘Chúa nuôi ngài’.”", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.110": "“Khốn khổ cho tôi -tôi nói- thảo nào Chúa chẳng thèm lo nuôi ông, vì ông có cho ai cầu xin hộ đâu.”", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.111": "“Hơn nữa -ông nói- ta cũng chẳng nghèo đến mức không có ở quê một mảnh đất làm nhà; giá nhà còn đứng đó và xây cất tử tế, cách chỗ ta sinh ra mười sáu léguas, ngay trên Costanilla ở Valladolid, thì đáng hơn hai trăm lần nghìn maravedí, vì có thể xây to và đẹp; lại có một cái chuồng bồ câu mà nếu không đổ như bây giờ thì mỗi năm cho hơn hai trăm chim non; còn nhiều thứ khác nữa ta không nói ra, ta bỏ lại vì danh dự. Ta đến thành này, tưởng sẽ kiếm được chỗ tử tế, nhưng chẳng được như ta nghĩ. Các vị kinh sĩ nhà thờ chánh tòa và các ngài trong giáo hội thì thấy nhiều, nhưng họ cứng nhắc đến nỗi cả thiên hạ cũng không lay họ ra khỏi nếp. Các hiệp sĩ hạng vừa cũng có mời ta; nhưng hầu những ông ấy khổ lắm, vì từ đó người ta bị biến thành con bài lẻ luôn sẵn trong tay ngài, không thì ‘Đi đi, Chúa phù hộ’ là xong. Mà lương thì phần nhiều trả dây dưa nhiều kỳ, còn chắc chắn nhất là cho ăn thì coi như đã trả công. Đến khi họ muốn chỉnh lương tâm, đền công mồ hôi cho mình, thì được trả bằng đồ trong phòng: cái áo chẽn cũ ướt mồ hôi, cái áo choàng sờn, hay cái áo sayo. Còn khi người ta hầu một vị có tước, thì cũng vẫn chịu cảnh nghèo hèn ấy. Thế chẳng lẽ ta không đủ sức hầu hạ, chiều ý những vị ấy sao? Thề có Chúa, gặp được một vị, ta nghĩ mình sẽ thành người thân tín nhất của ngài, làm cho ngài ngàn việc, vì ta nói dối ngài giỏi như ai, và làm ngài vui tuyệt vời: cười hết cỡ những lời đùa và thói quen của ngài, dù chúng chẳng hay ho gì trên đời; không bao giờ nói điều làm ngài phật lòng, dù điều ấy có ích cho ngài; lúc nào cũng siêng năng bên ngài, cả lời nói lẫn việc làm; không đem thân ra cực nhọc để làm cho tốt những việc ngài chẳng nhìn thấy, và đứng ra quát người hầu ở chỗ ngài nghe thấy, để có vẻ rất lo cho phần việc của ngài; nếu ngài mắng đứa nào trong đám gia nhân, thì chêm vào mấy lời sắc cạnh khiến ngài thêm giận mà vẫn có vẻ bênh kẻ có lỗi; khen ngài những điều đáng khen và ngược lại thì độc địa, châm chọc, mách tội người trong nhà lẫn ngoài; dò la đời tư người khác để kể lại cho ngài; và nhiều món trang sức như thế mà thời nay người ta dùng trong cung phủ. Các ngài trong ấy chuộng mấy thứ đó, chẳng muốn thấy trong nhà mình người có đức, mà ghét bỏ, coi rẻ, gọi là ngốc, không phải kẻ biết việc, không phải người ông chủ yên tâm giao phó. Còn bọn xảo quyệt thì dùng đúng những thứ ta nói, như ta đã nói. Nhưng vận ta chẳng cho ta gặp được vị ấy.”", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.112": "Ông chủ tôi than thở cái số xui của mình như vậy, đồng thời kể cho tôi nghe về con người giá trị của ông.", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.113": "Đang lúc ấy thì một người đàn ông và một bà già bước vào cửa. Người đàn ông đòi tiền thuê nhà, bà già đòi tiền thuê giường. Họ tính sổ, cộng hai tháng một lần ra số mà ông chủ tôi cả năm cũng chẳng gom nổi: tôi nghĩ khoảng mười hai mười ba real. Ông đáp họ rất khéo: ông sẽ ra chợ đổi một đồng hai real, chiều họ cứ quay lại. Nhưng ông ra đi là một đi không trở lại. Thế nên chiều họ quay lại thì đã muộn. Tôi bảo họ ông chưa về. Đêm xuống ông vẫn chưa về, tôi sợ ở nhà một mình, bèn sang nhà mấy chị hàng xóm kể chuyện rồi ngủ lại đó. Sáng ra, các chủ nợ lại đến, hỏi thăm người ở trọ, nhưng lần này gõ ở cửa bên kia. Mấy chị đáp: “Đây là thằng nhỏ của ông ấy, còn đây là chìa khóa cửa.”", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.114": "Họ hỏi tôi về ông, tôi bảo không biết ông ở đâu, ông cũng chưa về nhà từ lúc đi đổi tiền, và tôi nghĩ ông đã cuốn gói bỏ đi cùng số tiền đổi, bỏ cả tôi lẫn họ. Nghe vậy, họ đi gọi một viên sai nha và một thư ký. Chẳng mấy chốc họ quay lại cùng hai người, lấy chìa khóa, gọi tôi, gọi nhân chứng, mở cửa, vào kê biên tài sản của chủ tôi cho đến khi nợ được trả. Họ đi khắp nhà, thấy nó trống huơ trống hoác như tôi đã kể, rồi hỏi tôi:", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.115": "“Của cải của chủ mày đâu, rương hòm, thảm treo tường, đồ đạc trong nhà?”", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.116": "“Con không biết chuyện đó”, tôi đáp.", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.117": "“Chắc chắn -họ nói- đêm qua họ đã dọn đi cất đâu đó. Thưa ông sai nha, bắt thằng nhóc này đi, nó biết của cải ở đâu.”", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.118": "Đúng lúc ấy viên sai nha tới, túm cổ áo chẽn tôi, nói:", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.119": "“Nhóc, khai ra của cải của chủ mày, không thì mày bị bắt.”", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.120": "Tôi chưa từng gặp cảnh nào như thế -vì bị túm cổ thì quả đã nhiều lần, vô số lần, nhưng là bị nắm nhẹ nhàng, để tôi dẫn đường cho kẻ không thấy đường- nên sợ lắm, vừa khóc vừa hứa nói hết những gì họ hỏi.", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.121": "“Được rồi -họ nói-, thế thì khai hết những gì mày biết và đừng sợ.”", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.122": "Viên thư ký ngồi xuống cái ghế đá để ghi bản kiểm kê, hỏi tôi ông có những gì.", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.123": "“Thưa các ông -tôi nói-, theo ông chủ con nói với con, thì của ông là một khu đất nhà rất tốt và một cái chuồng bồ câu đổ nát.”", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.124": "“Được rồi -họ nói-. Dù đáng bao nhiêu thì cũng đủ trả nợ cho chúng ta. Mà nó nằm ở khu nào trong thành?”, họ hỏi tôi.", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.125": "“Ở quê ông”, tôi đáp.", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.126": "“Chúa ơi, hay quá nhỉ -họ nói-. Thế quê ông ở đâu?”", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.127": "“Ông ấy nói với con là ở Castilla la Vieja”, tôi đáp.", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.128": "Viên sai nha và viên thư ký cười lớn, nói:", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.129": "“Khai thế là đủ để các ông đòi nợ rồi, tuy giá khá hơn nữa thì càng hay.”", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.130": "Mấy chị hàng xóm, có mặt ở đó, nói:", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.131": "“Thưa các ông, đây là đứa trẻ ngây thơ, nó ở với ông escudero ấy mới được ít hôm, biết về ông ấy cũng chẳng hơn gì các ông; chỉ là thằng bé tội nghiệp hay sang nhà chúng tôi, chúng tôi cho nó ăn chút gì có được vì lòng thương Chúa, rồi đêm nó về ngủ với ông ấy.”", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.132": "Thấy tôi ngây thơ, họ thả tôi, cho tôi tự do. Rồi viên sai nha và viên thư ký đòi người đàn ông và bà già tiền công của họ; vì chuyện đó hai bên cãi nhau ầm ĩ, bởi hai người kia viện lẽ họ không có bổn phận trả, vì chẳng có gì mà kê biên, việc kê biên cũng chẳng thành. Còn bên kia nói họ đã bỏ một việc khác quan trọng hơn để đến cái việc này. Cuối cùng, sau khi la ó chán chê, một tên lính cảnh sát vác cái chăn rách cũ của bà già, dù nó có nặng nề gì cho cam. Thế là cả năm người kéo nhau đi, vừa đi vừa la. Tôi chẳng biết rồi ra sao. Tôi đoán cái chăn tội nghiệp phải trả thay cho tất cả, mà đáng đời, vì lẽ ra lúc này nó được nghỉ ngơi sau bao nhọc nhằn, thì nó lại đi cho thuê.", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:4.133": "Thế là, như tôi đã kể, ông chủ thứ ba nghèo khổ của tôi bỏ tôi, và đến đó tôi mới hiểu hết cái rủi của mình, vì nó dốc hết sức chống tôi, làm mọi việc của tôi đảo ngược, đến mức chủ thường bị đầy tớ bỏ, còn tôi thì không thế; chính chủ tôi bỏ tôi và chạy trốn tôi.", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:5.1": "Chương Bốn. Lázaro đến ở với một tu sĩ dòng Mercê, và chuyện xảy ra với ông ta", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:5.2": "Tôi phải đi kiếm ông chủ thứ tư, và đó là một tu sĩ dòng Mercê, do mấy chị hàng xóm nói trên giới thiệu, họ gọi ông là bà con: một kẻ thù lớn của việc hát kinh ở ca đoàn và ăn ở nhà dòng, mê đi ra ngoài, mê việc đời, mê đi thăm viếng, đến mức tôi nghĩ một mình ông mòn giày nhiều hơn cả nhà dòng. Ông cho tôi đôi giày đầu tiên tôi mòn trong đời, mà chẳng bền nổi tám ngày, tôi cũng không theo kịp nước đi của ông lâu hơn thế. Vì chuyện ấy và vài chuyện lặt vặt khác tôi không kể, tôi bỏ ông.", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:6.1": "Chương Năm. Lázaro đến ở với một người bán giấy xá tội, và những chuyện xảy ra với ông ta", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:6.2": "Ông chủ thứ năm vận tôi đưa đến là một người bán giấy xá tội, kẻ trơ tráo và vô liêm sỉ nhất, lại là tay tung giấy xá tội ra nhiều nhất tôi từng thấy, mà cũng chẳng mong thấy ai hơn, và nghĩ rằng chưa ai từng thấy; vì ông ta có sẵn và còn đi tìm đủ cách đủ kiểu, cùng những mánh khóe rất tinh vi.", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:6.3": "Mỗi lần vào những làng mà ông phải trình giấy xá tội, trước hết ông biếu các linh mục hay cha xứ vài món lặt vặt, chẳng quý giá hay đáng bao nhiêu: một cây xà lách Murcia nếu đúng mùa, vài quả chanh hay cam, một quả đào, vài quả đào mềm, mỗi người một quả lê verdinal. Như thế ông lo cho họ thuận lòng, để họ nâng đỡ việc của ông và gọi giáo dân đến mua giấy xá tội.", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:6.4": "Khi họ cảm ơn, ông dò xem trình độ họ ra sao. Nếu họ nói là biết chữ, ông không nói nửa lời La-tinh cho khỏi vấp, mà dùng thứ tiếng bình dân gọt giũa, mạch lạc, với cái lưỡi cực kỳ trơn tru. Còn nếu biết các cha ấy thuộc hạng “kính thưa”, ý tôi là hạng được thụ phong bằng tiền hơn bằng chữ và bằng giấy giới thiệu, thì ông hóa thành một Thánh Tôma giữa họ và nói tiếng La-tinh hai giờ liền: ít nhất là có vẻ thế, dù chẳng phải thế.", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:6.5": "Khi họ không chịu mua giấy xá tội bằng đường tử tế, ông tìm cách ép họ mua bằng đường không tử tế, và muốn thế thì ông quấy nhiễu dân chúng, có lúc lại dùng những mánh khéo. Kể hết những gì tôi thấy ông làm thì dài quá, tôi chỉ kể một mánh rất tinh vi và duyên dáng, qua đó đủ thấy tài ông.", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:6.6": "Ở một làng vùng Sagra bên Toledo, ông đã giảng hai ba hôm, làm đủ mọi việc quen thuộc mà chẳng ai mua tờ giấy xá tội nào, và theo tôi thấy họ cũng chẳng có ý mua. Ông tức muốn đem cả làng cho quỷ, rồi nghĩ cách, bèn nhớ ra việc mời dân làng sáng hôm sau đến để tung giấy xá tội.", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:6.7": "Đêm ấy, sau bữa tối, ông cùng viên sai nha ngồi đánh cược xem ai trả tiền bữa phụ, rồi vì ván bài mà cãi nhau, buông lời nặng. Ông gọi viên sai nha là đồ ăn trộm, người kia gọi ông là đồ làm giả. Thế là ngài ủy viên, ông chủ tôi, chộp cây giáo đang để ở cổng chỗ họ chơi. Viên sai nha rút gươm đeo bên thắt lưng. Nghe ồn ào và tiếng la, vì tất cả chúng tôi đều la, khách trọ và hàng xóm chạy tới chen vào giữa, còn hai người thì giận dữ cố gỡ khỏi những người đứng giữa để giết nhau. Nhưng người đổ đến càng đông theo tiếng ồn, nhà đã chật ních, thấy không thể xông vào nhau bằng vũ khí, họ quay sang chửi nhau, trong đó viên sai nha bảo chủ tôi là đồ làm giả, còn giấy xá tội ông giảng là giả.", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:6.8": "Cuối cùng, dân làng thấy không đủ sức dàn hòa hai người, bèn quyết định đưa viên sai nha ra khỏi quán sang chỗ khác. Chủ tôi ở lại, giận lắm; rồi sau khi khách trọ và hàng xóm van ông nguôi giận mà đi ngủ, ông đi ngủ. Thế là chúng tôi đều nằm xuống.", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:6.9": "Sáng ra, chủ tôi lên nhà thờ, cho đánh chuông lễ và giảng để tung giấy xá tội. Dân chúng tụ lại, vốn đang xì xào về giấy xá tội, rằng nó là giả và chính viên sai nha khi cãi nhau đã vạch ra; nên đã chẳng muốn mua, vì chuyện ấy họ càng ghê tởm nó.", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:6.10": "Ngài ủy viên lên bục giảng bắt đầu bài giảng, khích lệ dân chúng đừng bỏ lỡ phúc lớn và ơn đại xá mà tờ giấy xá tội thánh mang đến. Đang lúc bài giảng hay nhất thì viên sai nha bước vào cửa nhà thờ, cầu nguyện xong thì đứng dậy, cất giọng cao và thong thả, tỉnh táo bắt đầu nói:", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:6.11": "“Bà con, xin nghe tôi một lời rồi muốn nghe ai thì nghe. Tôi đến đây cùng với gã lừa đảo đang giảng cho bà con đây; hắn đã dỗ tôi, bảo tôi giúp hắn việc này rồi chia lời. Giờ đây thấy cái hại hắn gây cho lương tâm tôi và của cải bà con, tôi hối hận về việc đã làm, xin nói rõ: những giấy xá tội hắn giảng là giả, xin bà con đừng tin cũng đừng mua, tôi trực tiếp hay gián tiếp đều không dính líu gì, từ nay tôi bỏ cây gậy chức vụ, quăng nó xuống đất; và nếu có lúc hắn bị trừng phạt vì tội giả mạo, xin bà con làm chứng rằng tôi không đi cùng hắn, không giúp hắn, mà còn mở mắt cho bà con và vạch rõ sự gian ác của hắn.”", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:6.12": "Ông dứt lời. Vài người đàn ông có vai vế ở đó định đứng dậy tống viên sai nha ra khỏi nhà thờ cho đỡ tai tiếng. Nhưng chủ tôi giơ tay ngăn họ, ra lệnh cho tất cả, dưới hình phạt rút phép thông công, đừng cản ông ta, cứ để ông nói hết điều muốn nói. Thế là ông cũng im lặng, trong khi viên sai nha nói hết những điều tôi đã kể.", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:6.13": "Khi người kia ngừng, chủ tôi hỏi ông ta còn muốn nói gì nữa thì cứ nói. Viên sai nha đáp:", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:6.14": "“Về ông và sự giả dối của ông còn nhiều điều để nói lắm, nhưng bây giờ thế là đủ.”", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:6.15": "Ngài ủy viên quỳ xuống ngay trên bục giảng, chắp tay, mắt nhìn lên trời, nói như sau:", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:6.16": "“Lạy Chúa, không điều gì giấu được Ngài, mọi sự đều hiển lộ trước Ngài; không điều gì Ngài không làm được, mọi sự đều có thể; Ngài biết sự thật, biết con bị sỉ nhục oan uổng đến đâu. Phần con, con tha cho ông ấy, để Ngài, lạy Chúa, tha cho con. Xin đừng nhìn kẻ chẳng biết mình làm gì, nói gì; nhưng sự xúc phạm làm đến Ngài, con cầu xin, và nhân danh công lý con đòi, xin đừng làm ngơ; vì có người ở đây, có lẽ đã định mua tờ giấy xá tội thánh này, nay nghe lời giả dối của người kia mà bỏ không mua. Vì điều ấy tổn hại lớn cho đồng loại, nên con xin Ngài, lạy Chúa, đừng làm ngơ, mà hãy tỏ ngay phép lạ ở đây, và xin cho như thế này: nếu điều người kia nói là thật, và con mang gian ác giả dối, thì xin cho cái bục giảng này sụp xuống cùng con, lún sâu bảy tầm xuống đất, để ông ấy và con không bao giờ còn hiện ra. Còn nếu điều con nói là thật, và người kia, bị quỷ xúi, vì muốn cướp mất cái phúc lớn của những người có mặt mà nói điều gian dối, thì cũng xin cho ông ta bị trừng phạt, và sự ác ý của ông ta được mọi người biết rõ.”", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:6.17": "Ông chủ sùng đạo của tôi vừa dứt lời cầu nguyện thì gã sai nha đen đủi ngã khỏi chỗ đứng, đập xuống sàn một cái rầm vang cả nhà thờ, rồi rống lên, sùi bọt mép, miệng méo xệch, mặt nhăn nhó, tay chân giãy đạp, lăn lộn trên sàn từ bên này sang bên kia. Tiếng ồn và tiếng la của đám đông lớn đến mức không ai nghe nổi ai. Có người hoảng sợ kinh hãi. Người thì nói:", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:6.18": "“Xin Chúa cứu giúp ông ấy.”", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:6.19": "Người thì bảo:", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:6.20": "“Đáng đời, ai bảo vu khống trắng trợn thế.”", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:6.21": "Rốt cuộc, vài người ở đó, và theo tôi thì chẳng phải không sợ run, xông lại túm lấy hai cánh tay hắn, mà hai tay ấy thì thụi những cú đấm mạnh vào những ai đứng gần. Người khác kéo chân hắn, giữ chặt, vì trên đời chẳng có con la dữ nào đá mạnh bằng. Họ giữ hắn một hồi lâu, vì hơn mười lăm người đè lên, mà ai hắn cũng tặng đầy nắm đấm, ai sơ ý thì vào cả mõm.", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:6.22": "Suốt lúc ấy, ông chủ tôi vẫn quỳ trên bục giảng, tay và mắt hướng lên trời, như xuất thần trong bản thể thiêng liêng; tiếng khóc, tiếng ồn, tiếng la trong nhà thờ chẳng đủ kéo ông ra khỏi sự chiêm niệm thánh thiêng.", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:6.23": "Những người tử tế ấy đến chỗ ông, la lên đánh thức ông, van ông ra tay cứu người khốn khổ đang hấp hối kia, đừng nghĩ đến chuyện đã qua hay những lời xấu ông ta nói, vì ông ta đã trả giá cho chúng rồi; còn nếu ông có thể giúp gì để gỡ ông ta khỏi hiểm nguy và cơn đau đang chịu, thì vì lòng thương Chúa xin ông làm cho, bởi họ thấy rõ tội của kẻ có tội, cùng sự thật và lòng tốt của ông, vì theo lời ông cầu xin báo oán thì Chúa đã chẳng kéo dài sự trừng phạt.", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:6.24": "Ngài ủy viên, như người vừa tỉnh khỏi giấc mơ ngọt, nhìn họ, nhìn kẻ có tội và tất cả những người xung quanh, rồi rất thong thả nói:", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:6.25": "“Bà con ơi, lẽ ra bà con chẳng bao giờ nên cầu xin cho một người mà Chúa đã tỏ rõ ra như thế; nhưng vì Ngài truyền cho ta đừng lấy ác trả ác mà phải tha thứ cho kẻ xúc phạm, nên ta có thể vững lòng cầu xin Ngài làm điều Ngài đã truyền, và xin Đức Chúa tha cho người này, kẻ đã xúc phạm Ngài khi đặt chướng ngại trước đức tin thánh của Ngài. Chúng ta cùng đi cầu xin.”", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:6.26": "Rồi ông xuống bục giảng, bảo mọi người hết lòng sùng kính cầu xin Chúa chúng ta rộng lòng tha cho kẻ tội lỗi ấy, trả lại cho hắn sức khỏe và trí khôn, và đuổi quỷ ra khỏi hắn, nếu Đức Chúa đã cho phép nó nhập vào vì tội nặng của hắn. Tất cả quỳ xuống trước bàn thờ, cùng các linh mục khe khẽ hát một bài kinh cầu. Rồi ông bước tới với cây thánh giá và nước thánh; sau khi hát trên đầu kẻ kia xong, chủ tôi chắp tay hướng lên trời, mắt trợn ngược, chỉ còn thấy chút lòng trắng, rồi bắt đầu một lời cầu nguyện dài chẳng kém phần sùng kính, làm cả dân chúng khóc như vẫn thường khóc trong các bài giảng Thương khó, khi người giảng và cử tọa đều sùng đạo, cầu xin Chúa chúng ta, vì Ngài không muốn kẻ tội lỗi chết mà muốn họ sống và ăn năn, xin tha cho kẻ bị quỷ dẫn đường, xúi giục đến cái chết và tội lỗi kia, ban cho hắn sự sống và sức khỏe để ăn năn và xưng tội.", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:6.27": "Xong việc, ông sai mang giấy xá tội đến đặt lên đầu hắn; rồi gã sai nha tội nghiệp dần dần khá lên, tỉnh lại. Đến khi hoàn toàn tỉnh táo, hắn gieo mình dưới chân ngài ủy viên xin tha, thú nhận rằng đã nói những lời ấy theo miệng và lệnh của quỷ, một phần để hại ông và trả cơn giận, phần kia, và chính yếu hơn, là vì quỷ đau lòng lắm trước cái phúc sẽ có ở đây nếu người ta mua giấy xá tội. Ông chủ tôi tha cho hắn, hai bên làm hòa; còn việc mua giấy xá tội thì chen nhau đến nỗi gần như chẳng còn một ai trong làng mà không có tờ nào: chồng và vợ, con trai con gái, trai và gái đầy tớ.", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:6.28": "Tin về chuyện đã xảy ra lan khắp các làng lân cận; hễ chúng tôi đến, chẳng cần giảng cũng chẳng cần ra nhà thờ, người ta tự kéo đến quán trọ mua, cứ như lê cho không. Thế nên ở mười hay mười hai làng quanh vùng chúng tôi đi qua, ông chủ tôi tung ra chừng ấy ngàn tờ giấy xá tội mà chẳng phải giảng bài nào.", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:6.29": "Khi ông làm màn thử ấy, tôi xin thú tội, tôi cũng kinh ngạc và tin là thật như bao người khác; nhưng sau khi thấy chủ tôi và viên sai nha cười đùa chế nhạo cả vụ, tôi mới biết đó là mưu của ông chủ khéo léo và lắm mưu mẹo của tôi. {Ở một làng khác, tôi không muốn nêu tên cho nó đỡ mang tiếng, chúng tôi gặp chuyện sau: chủ tôi giảng hai ba bài mà họ chẳng mua tờ nào. Thấy tình hình, dù ông bảo họ có thể trả chịu một năm cũng vô ích, họ vẫn cứng đầu không mua, công sức ông đổ sông đổ biển, ông cho đánh chuông để chào từ biệt. Giảng xong và từ biệt trên bục, khi sắp bước xuống, ông gọi viên thư ký và tôi, lúc ấy đang vác mấy cái túi đeo, bảo tới bậc thang đầu tiên, rồi lấy từ tay viên sai nha những tờ đang cầm và cả những tờ còn lại trong túi, đặt gần chân mình, rồi lại lên bục giảng với vẻ mặt vui, từ đó ném những tờ giấy xá tội của mình ra khắp phía, mười tờ hai mươi tờ một lần, nói:", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:6.30": "“Anh chị em của tôi, cầm lấy, cầm lấy những ân sủng Chúa gửi tận nhà anh chị em, và đừng tiếc, vì chuộc những tín hữu Kitô bị bắt làm tù ở đất người Moor là việc rất thánh. Để họ khỏi bỏ đức tin thánh của chúng ta mà đọa vào hình phạt hỏa ngục, ít nhất cũng hãy giúp họ bằng của bố thí và năm kinh Lạy Cha, năm kinh Kính Mừng, cho họ thoát cảnh tù đày. Thứ này còn có ích cho cha mẹ, anh em và họ hàng anh chị em đang ở Luyện ngục, như anh chị em sẽ thấy trong tờ giấy xá tội thánh này.”", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:6.31": "Dân thấy ông ném như thế, như thứ cho không và do tay Chúa ban xuống, thì vơ hết cỡ, cả phần cho trẻ trong nôi lẫn cho tất cả người chết của nhà, đếm từ con cái xuống đến đứa đầy tớ nhỏ nhất, đếm trên đầu ngón tay. Chúng tôi bị chen đến nỗi tôi suýt bị xé nát cái áo sayo cũ nghèo mình đang mặc; nên tôi xin cam đoan với ngài rằng chỉ hơn một giờ một chút mà túi đã chẳng còn tờ nào, phải về quán lấy thêm.", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:6.32": "Mua xong, chủ tôi từ bục giảng bảo viên thư ký của ông và viên thư ký hội đồng đứng dậy, để biết ai sẽ được hưởng ơn đại xá và các phép tha của tờ giấy xá tội thánh, và để ông trả lời được với người đã sai ông, thì ghi lại. Thế là mọi người vui vẻ khai ra số đã mua, đếm theo thứ tự con cái, đầy tớ và người chết. Lập xong bản kiểm kê, ông xin các vị quan xét, vì lòng nhân, bởi ông còn việc ở nơi khác, ra lệnh cho viên thư ký trao cho ông bản chứng nhận bản kiểm kê và biên bản số giấy còn lại ở đó, mà theo viên thư ký thì hơn hai ngàn tờ. Xong, ông từ biệt trong hòa thuận và yêu thương, rồi chúng tôi rời làng ấy; thậm chí trước khi đi, ông còn được cha phó xứ và các vị nghị viên hỏi xem giấy xá tội có giúp được cho những sinh linh còn trong bụng mẹ không; ông đáp theo sách vở ông đã học thì không, và bảo họ đi hỏi các tiến sĩ già hơn ông, đó là điều ông thấy trong việc này.", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:6.33": "Thế là chúng tôi lên đường, ai nấy rất vui vì vụ làm ăn béo bở. Chủ tôi nói với viên sai nha và viên thư ký:", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:6.34": "“Các anh thấy sao, bọn nhà quê này chỉ cần miệng nói ‘Chúng tôi là Kitô hữu gốc cũ’, chẳng làm việc bác ái nào, mà tưởng được cứu rỗi mà chẳng bỏ ra tí của nhà? Thế mà, thề sinh mạng cử nhân Pascasio Gómez, bằng tiền của chính họ, hơn mười tù nhân sẽ được chuộc.”", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:6.35": "Thế là chúng tôi đi tới một làng khác ở phía Toledo, hướng về cái vùng gọi là La Mancha, nơi gặp những người cứng đầu hơn trong chuyện mua giấy xá tội. Chủ tôi và những người đi cùng làm đủ việc, mà hai ngày lễ ở đó cũng chưa bán nổi ba mươi tờ. Thấy cảnh thua lỗ lớn, tốn kém nhiều, ông chủ tinh quái của tôi bèn nghĩ ra mưu này để họ chịu bỏ tiền mua giấy xá tội: hôm ấy ông làm lễ chính, và sau bài giảng quay lại bàn thờ, ông lấy một cây thánh giá ông mang theo, dài hơn một gang tay một chút, đặt vào cái lò than người ta mang lên bàn thờ cho ấm tay vì trời rất lạnh; ông để nó sau cuốn sách lễ cho không ai để ý, và ở đó, chẳng nói chẳng rằng, ông đặt cây thánh giá lên than. Đến khi xong lễ và ban phép lành, ông lấy nó ra, quấn kỹ bằng khăn tay cầm tay phải, tay kia cầm giấy xá tội, rồi xuống tới bậc cuối cùng của bàn thờ, làm như hôn thánh giá, và ra hiệu cho mọi người đến thờ lạy thánh giá.", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:6.36": "Thế là các vị quan xét đến trước, rồi những người cao tuổi nhất làng, từng người một như lệ thường. Người đến đầu tiên, một ông quan xét già, dù ông đưa thánh giá cho hôn rất nhẹ nhàng, vẫn bị bỏng mặt, vội lùi ra. Chủ tôi thấy thế bèn nói với ông:", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:6.37": "“Khoan, từ từ, thưa quan! Phép lạ!”", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:6.38": "Bảy tám người khác cũng y như vậy, và ông nói với ai cũng thế:", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:6.39": "“Khoan, các vị! Phép lạ!”", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:6.40": "Khi thấy những khuôn mặt bỏng đủ làm chứng cho phép lạ, ông không cho hôn thêm nữa. Ông lên chân bàn thờ, từ đó nói những điều kỳ diệu: rằng vì họ ít lòng bác ái nên Chúa mới cho phép phép lạ ấy, rằng cây thánh giá này phải được đưa về nhà thờ chính của giáo phận ông; rằng vì dân ở đây ít bác ái nên thánh giá cháy. Việc mua giấy xá tội dồn dập đến nỗi hai viên thư ký, cùng các linh mục và thầy giữ nhà thờ, cũng không đủ để ghi. Tôi tin chắc có hơn ba ngàn tờ được mua, như tôi đã thưa với ngài. Sau đó, lúc đi, ông kính cẩn, như lẽ phải, đến lấy cây thánh giá, nói rằng sẽ cho nạm vàng, như lẽ phải. Hội đồng và các linh mục trong làng van xin ông để lại đó cây thánh giá thánh ấy làm kỷ niệm phép lạ xảy ra ở đây. Ông nhất định không chịu, rồi cuối cùng, bị nhiều người van xin, ông để lại; đổi lại họ đưa ông một cây thánh giá cũ bằng bạc cổ mà họ có, nặng chừng hai ba cân, theo lời họ.", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:6.41": "Thế là chúng tôi lên đường, vui vì vụ đổi chác lợi và vì đã làm ăn trót lọt. Trong chuyện ấy chẳng ai thấy điều nói trên ngoài tôi, vì tôi leo lên cạnh bàn thờ xem còn sót gì trong mấy lọ nhỏ để cất cho chắc, như mọi lần tôi vẫn quen làm. Thấy tôi ở đó, ông đặt ngón tay lên miệng ra dấu cho tôi im. Tôi im vì có lợi cho tôi, dù từ lúc thấy phép lạ, tôi nín muốn nổ phổi, chỉ vì sợ ông chủ xảo quyệt nên không dám nói với ai, và nó chưa bao giờ lọt ra từ miệng tôi, vì ông bắt tôi thề không tiết lộ phép lạ. Tôi giữ đúng như vậy đến tận bây giờ}. Dù còn là đứa trẻ, tôi thấy buồn cười lắm, và tự nhủ:", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:6.42": "“Biết bao trò như thế bọn bịp này đã bày giữa đám người ngây thơ!”", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:6.43": "Tóm lại, tôi ở với ông chủ thứ năm này chừng bốn tháng, trong thời gian ấy tôi cũng chịu khá nhiều vất vả{, dù ông cho tôi ăn khá no, bằng tiền của các cha xứ và các linh mục khác nơi ông đến giảng.}", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:7.1": "Chương Sáu. Lázaro đến ở với một cha tuyên úy, và chuyện xảy ra với ông ta", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:7.2": "Sau đó tôi ở với một thầy sơn trống lục lạc để nghiền màu cho thầy, và cũng chịu nghìn nỗi khổ.", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:7.3": "Lúc ấy tôi đã là chàng trai khá lớn; một hôm vào nhà thờ lớn, một cha tuyên úy ở đó nhận tôi về làm người của ngài, giao cho tôi một con lừa, bốn cái bình và một cây roi, và tôi bắt đầu đi bán nước khắp thành. Đó là nấc thang đầu tiên tôi bước lên để tìm một cuộc sống tử tế, vì việc gì cũng vừa ý tôi. Mỗi ngày tôi nộp cho chủ ba mươi maravedí kiếm được, thứ Bảy thì tiền kiếm được là của tôi, và tất cả phần còn lại trong tuần, ngoài ba mươi maravedí kia, cũng về túi tôi.", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:7.4": "Tôi làm nghề ấy suôn sẻ đến mức sau bốn năm, biết giữ chặt khoản kiếm được, tôi dành đủ tiền ăn mặc rất tươm tất bằng đồ cũ: tôi mua một cái áo chẽn vải fustán cũ, một cái áo sayo sờn, tay tết, có xẻ, một cái áo choàng trước kia là vải len lông xù, và một thanh gươm cũ, loại thượng hạng ngày trước, của lò Cuéllar.", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:7.5": "Khi thấy mình đã ra dáng người đàng hoàng, tôi bảo chủ cứ lấy con lừa về, tôi không muốn theo nghề ấy nữa.", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:8.1": "Chương Bảy. Lázaro đến ở với một viên sai nha, và chuyện xảy ra với ông ta", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:8.2": "Rời cha tuyên úy, tôi nhận làm người của công lý với một viên sai nha, nhưng ở với ông chẳng bao lâu, vì thấy nghề nguy hiểm; nhất là có đêm, mấy kẻ ẩn náu trong nhà thờ rượt tôi và chủ bằng đá và gậy, chủ tôi đứng lại nên bị đánh nặng, còn tôi thì chúng không đuổi kịp. Từ đó tôi chán cái nghề ấy.", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:8.3": "Nghĩ xem nên chọn lối sống nào để được nghỉ ngơi và dành dụm chút ít cho tuổi già, Chúa soi sáng, đặt tôi vào con đường và cách làm có lợi; nhờ bạn bè và các vị chủ giúp đỡ, mọi nhọc nhằn vất vả tôi từng trải qua đều được đền bù, khi tôi đạt được điều mưu cầu, ấy là một chức quan của vua, vì thấy chẳng ai khá lên được ngoài những người có chức ấy; chức mà đến nay tôi vẫn đang sống và làm, để phụng sự Chúa và phụng sự ngài.", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:8.4": "Ấy là tôi lãnh việc rao rượu bán trong thành này, rao ở các buổi đấu giá và đồ thất lạc, đi theo những người chịu hình phạt của công lý và đọc to tội trạng của họ: nói cho thẳng thì là người rao tin{, trong nghề ấy, một hôm khi chúng tôi treo cổ một tên trộm ở Toledo, hắn mang một sợi dây thừng cỏ esparto tốt, tôi nhận ra và hiểu câu nói của ông chủ mù ngày xưa ở Escalona, và tôi hối hận vì đã trả ơn ông bằng cái ác, trong khi ông dạy tôi rất nhiều; vì sau Chúa, chính ông cho tôi mưu mẹo để đạt tới địa vị tôi đang có bây giờ.}", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:8.5": "Tôi làm nghề ấy thuận đến mức, vì dùng nó dễ dàng, hầu như mọi việc dính đến nghề đều qua tay tôi: thành thử trong cả thành, ai có rượu hay thứ gì đem bán mà Lázaro de Tormes không dự vào thì coi như chẳng có lời.", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:8.6": "Lúc ấy, thấy tôi có tài, sống tử tế, ông trưởng giáo hạt Sant Salvador, chủ tôi, người phục vụ và bạn của ngài, nghe danh tôi vì tôi rao rượu cho ông, bèn lo gả tôi cho một cô hầu của ông; thấy từ một người như thế không thể đến với tôi gì ngoài lợi và ơn, tôi nhận lời.", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:8.7": "Thế là tôi cưới cô, và đến nay không hối hận; vì ngoài việc cô là con gái tốt, chăm chỉ, hay giúp việc, tôi còn được ông trưởng giáo hạt, chủ tôi, hết lòng che chở giúp đỡ. Năm nào ông cũng cho tôi, lai rai từng lần, gần đủ một gánh lúa mì, lễ Phục Sinh thì có thịt, thỉnh thoảng cặp bánh bodigo, cái quần cũ ông bỏ ra; và ông còn bảo chúng tôi thuê một căn nhà nhỏ sát nhà ông. Chủ nhật và ngày lễ hầu như đều ăn ở nhà ông. Nhưng miệng lưỡi thiên hạ, xưa nay chẳng thiếu và sẽ chẳng thiếu, không để chúng tôi yên, nói này nói nọ, bóng gió chẳng biết cái gì mà cũng biết cái gì, rằng họ thấy vợ tôi đi dọn giường và nấu ăn cho ông. Xin Chúa giúp họ khá hơn là họ nói thật;{ dù thời gian ấy tôi vẫn luôn có chút nghi ngờ nho nhỏ, và có mấy bữa tối dở vì đêm nọ đêm kia ngồi đợi cô đến tận giờ kinh sáng, có khi hơn, và tôi nhớ lại lời ông chủ mù nói ở Escalona lúc lão nắm cái sừng; dù thật lòng tôi luôn nghĩ chính quỷ đem nó vào trí nhớ để biến tôi thành thằng chồng khổ sở, mà nó chẳng được lợi lộc gì} vì ngoài việc cô chẳng phải hạng đàn bà ưa những trò đó, ông chủ tôi đã hứa với tôi điều mà tôi nghĩ ông sẽ giữ. Một hôm ông nói với tôi rất dài trước mặt cô, rằng:", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:8.8": "“Lázaro de Tormes, ai mà để ý lời miệng lưỡi thiên hạ thì chẳng bao giờ khá được. Ta nói vậy vì ta sẽ không lấy làm lạ nếu ai đó thấy vợ con ra vào nhà ta. Cô ấy vào đây là rất vì danh dự của con và của cô ấy, ta hứa với con như vậy. Cho nên đừng để ý người ta nói gì, mà hãy nhìn vào việc của con, ý ta là lợi của con.”", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:8.9": "“Thưa cha -tôi nói- tôi đã quyết tựa vào người tốt. Đúng là vài người bạn tôi có nói chút ít chuyện ấy, còn hơn ba lần quả quyết với tôi rằng trước khi lấy tôi cô ấy đã sinh ba lần, xin phép nói trước mặt cha, vì cô ấy đang ở đây.”", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:8.10": "Bấy giờ vợ tôi thề thốt rùm beng, tôi tưởng nhà sập xuống đè cả bọn, rồi cô quay ra khóc, nguyền rủa kẻ đã gả cô cho tôi, đến nỗi tôi ước mình chết đi còn hơn để lọt lời ấy ra khỏi miệng. Nhưng tôi một bên, ông chủ một bên, nói ngọt nhận lỗi đến nỗi cô nín khóc, tôi còn thề sẽ không bao giờ trong đời nhắc lại gì về chuyện ấy, và tôi vui lòng, coi là tốt nếu cô vào ra, ngày hay đêm, vì tôi tin chắc vào sự tử tế của cô. Thế là cả ba chúng tôi hòa thuận. Đến nay chưa ai nghe chúng tôi nói gì về vụ này; trái lại, hễ thấy ai định nói gì về cô, tôi chặn lại và bảo:", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:8.11": "“Này: nếu là bạn thì đừng nói điều gì làm tôi phật lòng, tôi không coi kẻ làm tôi phật lòng là bạn; nhất là nếu muốn gây xích mích giữa tôi và vợ, người tôi yêu nhất trên đời, yêu hơn cả bản thân. Nhờ cô ấy, Chúa ban cho tôi nghìn ơn, nhiều điều tốt hơn tôi xứng đáng; tôi dám thề trên Mình Thánh rằng cô là người vợ tử tế như bất kỳ ai sống trong các cổng thành Toledo. Ai nói khác với tôi, tôi sẽ liều mạng với người đó.”", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:8.12": "Thế là họ chẳng nói gì với tôi, và tôi giữ được hòa khí trong nhà.", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:8.13": "Đó cũng chính là năm Hoàng đế chiến thắng của chúng ta vào thành Toledo lừng danh này và họp Cortes, tức hội nghị các đẳng cấp, ở đây, có những cuộc vui lớn, như ngài hẳn đã nghe. Vậy là lúc ấy tôi đang ở lúc thịnh vượng, trên đỉnh cao của mọi vận may.", "lazarillo-lazarillo-de-tormes:8.14": "[Những gì xảy ra với tôi từ nay về sau, tôi sẽ báo để ngài biết.]" } }